Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1601 2914292 2914154 2026-06-27T19:00:40Z SpesBona 2720 Opruim & Encyclopædia Britannica 2914292 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Stad San Diego'''</span><br /> [[Lêer:SD Montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:San Diego County California Incorporated and Unincorporated areas San Diego Highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of San Diego, California.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of San Diego, California.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|20px|raam]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | San Diego |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|43|N|117|10|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[16 Julie]] [[1769]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[27 Maart]] [[1850]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 964,57 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 485&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020-sensus) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;386&nbsp;932 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;643/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;298&nbsp;799 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -8 (PST) |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -7 (PDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 18,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 14,7 / 21,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 249&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Todd Gloria ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.sandiego.gov/ ''sandiego.gov''] |} '''San Diego''' ([[Engels]]: [ˌsæn diˈeɪɡoʊ], {{Audio|En-us-san diego.ogg|luister}}; [[Spaans]]: [san ˈdjeɣo]) is 'n hawestad in die suide van die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[Kalifornië]] ([[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]), 119 myl suid van [[Los Angeles]] digby die grens met [[Meksiko]] geleë, met sowat 1,4 miljoen inwoners (2020). Dit is die administratiewe hoofstad van San Diego County. San Diego is die tweede grootste stad in Kalifornië ná Los Angeles en die sewende grootste in die Verenigde State. [[Lêer:San Diego, CA USA - Mission San Diego de Alcala ^ 1769 - panoramio (21).jpg|duimnael|links|San Diego is naas Los Angeles een van twee moderne Kaliforniese metropole wat hul oorsprong in Spaanse sendingstasies het. Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke sending]] ''San Diego de Alcalá'' is in 1769 deur Junípero Serra gevestig]] San Diego staan bekend vir sy gematigde klimaat en talle strande. Die stad se ontspanne leefstyl en strandkultuur, met duisende sonbaaiers en sportgeesdriftiges wat hul gebruinde en goed-geoefende liggame langs die [[Stille Oseaan]]-sandstrande vertoon, het aan San Diego die bynaam ''Sandy Ego'' besorg. Sedert die tyd van die [[Tweede Wêreldoorlog]] huisves San Diego 'n groot aantal instellings van die [[Amerikaanse Vloot]] soos militêre hawens, en basisse van die [[Amerikaanse Marinierskorps]] en die [[Amerikaanse Kuswag]]. Die stad is die tuishawe van die grootste militêre vloot ter wêreld, met onder meer slagskepe en [[Vliegdekskip|vliegdekskepe]] soos die ''[[USS Nimitz]]'' en die USS ''Ronald Reagan''. 'n Aantal vlootskepe is ter ere van die stad USS ''San Diego'' genoem. Die snelsgroeiende moderne bedryf is [[biotegnologie]]. ''Qualcomm'', 'n wêreldleier op die gebied van [[selfoon]]tegnologie, het sy hoofkantoor in San Diego. == Geografie en klimaat == [[Lêer:San Diego-Tijuana Metro 3D Map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van San Diego (bo) en Tijuana (onder)]] [[Lêer:Border USA Mexico.jpg|duimnael|links|Die grens tussen San Diego, [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Meksiko]] (regs)]] San Diego lê teen 'n kunsmatige hawe aan die suidelikste punt van Kalifornië, sowat twee en 'n halfuur se motorrit van Los Angeles in die noorde en 'n halfuur se motorrit van die [[Meksiko|Meksikaanse]] stad [[Tijuana]] in die suide. Die stad word in die weste deur die [[Stille Oseaan]] begrens, terwyl 'n bergreeks en die Anza-Borrego-woestynpark 'n natuurlike grens in die ooste vorm. Die stadsgebied brei steeds verder uit na die binneland en in die rigting van die Meksikaanse grens. San Diego se subtropiese klimaat word dikwels "perfek" genoem. Die gemiddelde jaarlikse [[temperatuur]] is 21°C, die gemiddelde [[reën]]val per maand is slegs 24&nbsp;mm. Die [[winter]]s is baie matig met 'n gemiddelde temperatuur van 14°C. == Ekonomie == Naas die [[Amerikaanse Leër]] en [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] is die [[telekommunikasie]]- en biotegnologiese bedrywe die belangrikste werkverskaffers. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|San Diego, California|San Diego}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.sandiego.gov/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/San-Diego-California|title=San Diego|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Junie 2026}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kalifornië]] irhn4iljchxfduuhdjx26wfucuu4b0r 0 7284 2914231 2597133 2026-06-27T14:32:58Z AFM 21229 /* Eksterne skakels */ 2914231 wikitext text/x-wiki [[Lêer:00000-Hugenot Monument-Franschhoek-s.jpg|duimnael|Die Hugenotemonument]] [[Lêer:Franschhoek Huguenot Museum.jpg|duimnael|Die [[Hugenote-gedenkmuseum|museumgebou]] langs die monument]] Die '''Hugenotemonument''' by [[Franschhoek]], in die [[Wes-Kaap]], gedenk die koms van die [[Hugenote]] as vlugtelinge vanuit Frankryk na die Kaap van Goeie Hoop tydens die 17de en 18de eeue. Die [[monument]] is ontwerp deur J.C Jongens en bouwerk afgehandel in 1945. Die inwyding is gelei deur dr. [[Abraham van der Merwe|A.J. van der Merwe]] op 17 April 1948. Die drie hoë lugboë simboliseer die drie eenheid van God die Vader, die Seun en die Heilige Gees. Bo op die lugboë is die son van geregtigheid en bo dit, die kruis van hulle [[Christendom|Christelike]] [[geloof]]. Die sentrale vroulike figuur, geskep deur [[Coert Steynberg]], verpersoonlik die vryheid van geloof met 'n Bybel in haar een hand en 'n gebreekte ketting in die ander. Sy gooi die mantel van onderdrukking af en haar posisie bo op die aardbol verwys na haar spirituele vryheid. Die [[fleur-de-lis]] op haar mantel verteenwoordig 'n adel karakter en gees. As model vir die vroulike figuur het Steynberg vir Lena Burger (later getroud met Pieter de Vos) gebruik. Die mees suidelike punt van die aardbol toon die simbole van hulle geloof (die Bybel), kuns en kultuur (die harp), die land- en wynbou (die koringgerf en druiwestok) en industrie (die spinwiel). Die waterpoel met die weerkaatsing van die monument, verwys na die onversteurde rus van gemoed en gees nadat die Hugenote soveel konflik en strewe moes deurmaak. Die [[Hugenote-gedenkmuseum|Hugenote-museum]] herdenk die geskiedenis van die Franse Hugenote wat in die Kaap gevestig het, veral in die Franschhoekvallei. Op die uitstalling is ook voorbeelde van verskeie gereedskapstukke waarmee [[wyn]] gemaak is, die [[klere]] wat gedra was, asook die kultuur en behoefte aan 'n beter lewe wat hulle saamgebring het. Ook op die terrein is wynkelders wat deur 'n kolonnade verbind is, en wat die woorde ''[[Post tenebras lux]]'' dra (letterlik "ná donker [kom] lig"). Hierdie was die slagspreuk van die [[Protestantisme|Protestante]] gedurende die [[Protestantse Reformasie|Reformasie]]. == Ander Hugenote-monumente en gedenktekens in Suid-Afrika == * In die Johannesburg Botaniese Tuine is daar 'n monument ter herdenking van 300 jaar na die aankoms van die Hugenote in Suid-Afrika. * In die Joubertplein van [[Wellington, Wes-Kaap]], is daar die Hugenote-fontein. * In Queen Victoria Straat, Kaapstad, staan die [[Hugenote-gedenkgebou]] wat deur die Hugenote-gedenkvereniging opgerig is. Die sterflike oorblyfsels van president [[Paul Kruger]] het hier gelê voordat dit in Nederland te rus gelê is. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Huguenot Monument, Franschhoek}} * {{af}} [http://www.hugenoot.org.za/huga2.htm Die Monument op die [[Hugenote-vereniging van Suid-Afrika]] se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228032043/http://www.hugenoot.org.za/huga2.htm |date=28 Februarie 2014 }} * {{en}} [http://www.museum.co.za/ The Hugenote Museum webwerf] * {{en}} [http://www.orange-street-church.org/text/huguenot.htm Artikel: The Huguenot Heritage] {{Normdata}} {{Koördinate|33|54|54|S|19|07|24|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Calvinisme]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 1ses1qy834embtegb44knfjg2wya8m8 2914351 2914231 2026-06-27T21:50:05Z SpesBona 2720 Rooi word blou 2914351 wikitext text/x-wiki [[Lêer:00000-Hugenot Monument-Franschhoek-s.jpg|duimnael|Die Hugenotemonument]] [[Lêer:Franschhoek Huguenot Museum.jpg|duimnael|Die [[Hugenote-gedenkmuseum|museumgebou]] langs die monument]] Die '''Hugenotemonument''' by [[Franschhoek]], in die [[Wes-Kaap]], gedenk die koms van die [[Hugenote]] as vlugtelinge vanuit Frankryk na die Kaap van Goeie Hoop tydens die 17de en 18de eeue. Die [[monument]] is ontwerp deur J.C Jongens en bouwerk afgehandel in 1945. Die inwyding is gelei deur dr. [[Abraham van der Merwe|A.J. van der Merwe]] op 17 April 1948. Die drie hoë lugboë simboliseer die drie eenheid van God die Vader, die Seun en die Heilige Gees. Bo op die lugboë is die son van geregtigheid en bo dit, die kruis van hulle [[Christendom|Christelike]] [[geloof]]. Die sentrale vroulike figuur, geskep deur [[Coert Steynberg]], verpersoonlik die vryheid van geloof met 'n Bybel in haar een hand en 'n gebreekte ketting in die ander. Sy gooi die mantel van onderdrukking af en haar posisie bo op die aardbol verwys na haar spirituele vryheid. Die [[fleur-de-lis]] op haar mantel verteenwoordig 'n adel karakter en gees. As model vir die vroulike figuur het Steynberg vir Lena Burger (later getroud met Pieter de Vos) gebruik. Die mees suidelike punt van die aardbol toon die simbole van hulle geloof (die Bybel), kuns en kultuur (die harp), die land- en wynbou (die koringgerf en druiwestok) en industrie (die spinwiel). Die waterpoel met die weerkaatsing van die monument, verwys na die onversteurde rus van gemoed en gees nadat die Hugenote soveel konflik en strewe moes deurmaak. Die [[Hugenote-gedenkmuseum|Hugenote-museum]] herdenk die geskiedenis van die Franse Hugenote wat in die Kaap gevestig het, veral in die Franschhoekvallei. Op die uitstalling is ook voorbeelde van verskeie gereedskapstukke waarmee [[wyn]] gemaak is, die [[klere]] wat gedra was, asook die kultuur en behoefte aan 'n beter lewe wat hulle saamgebring het. Ook op die terrein is wynkelders wat deur 'n kolonnade verbind is, en wat die woorde ''[[Post tenebras lux]]'' dra (letterlik "ná donker [kom] lig"). Hierdie was die slagspreuk van die [[Protestantisme|Protestante]] gedurende die [[Protestantse Reformasie|Reformasie]]. == Ander Hugenote-monumente en gedenktekens in Suid-Afrika == * In die Johannesburg Botaniese Tuine is daar 'n monument ter herdenking van 300 jaar na die aankoms van die Hugenote in Suid-Afrika. * In die Joubertplein van [[Wellington, Wes-Kaap]], is daar die Hugenote-fontein. * In Queen Victoria Straat, Kaapstad, staan die [[Hugenote-gedenkgebou]] wat deur die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotegedenkvereniging]] opgerig is. Die sterflike oorblyfsels van president [[Paul Kruger]] het hier gelê voordat dit in Nederland te rus gelê is. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Huguenot Monument, Franschhoek}} * {{af}} [http://www.hugenoot.org.za/huga2.htm Die Monument op die Hugenotevereniging van Suid-Afrika se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228032043/http://www.hugenoot.org.za/huga2.htm |date=28 Februarie 2014 }} * {{en}} [http://www.museum.co.za/ The Hugenote Museum webwerf] * {{en}} [http://www.orange-street-church.org/text/huguenot.htm Artikel: The Huguenot Heritage] {{Normdata}} {{Koördinate|33|54|54|S|19|07|24|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Calvinisme]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 7rdi5v2mwucq9bwqfjh8svy36r1iqdr 4 8659 2914375 2508522 2026-06-28T10:20:11Z SpesBona 2720 + Grondwetdag in Oekraïne (1996). 2914375 wikitext text/x-wiki '''[[28 Junie]]''': [[Grondwet]]dag in [[Oekraïne]] ([[1996]]). [[Lêer:William Orpen - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles.jpg|regs|150px|Die ondertekeningseremonie van die Verdrag van Versailles in die spieëlsaal van die Kasteel van Versailles.]] * [[1883]] – Gebore: [[Pierre Laval]], voormalige [[eerste minister]] van [[Frankryk]]. * [[1919]] – Die '''[[Verdrag van Versailles]]''' word geteken, waarmee die [[Eerste Wêreldoorlog]] beëindig word. * [[1976]] – Twee Britte en 'n Amerikaner word in [[Luanda]] tot [[doodstraf|teregstelling]] deur 'n [[vuurpeloton]] gevonnis vir hulle rol as huursoldate in die [[Angolese Burgeroorlog]]. * [[1977]] – Die [[Verenigde Party]] ontbind om in die [[Nuwe Republiek-party]] opgeneem te word. * [[1995]] – [[Suid-Afrika]] se president [[Nelson Mandela]] stig die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] om menseregteskendings uit die [[Apartheid]]sera te ondersoek. * [[2006]] – [[Montenegro]] word die 192ste lidland van die [[Verenigde Nasies]]. <!-- * [[1712]] – Gebore: [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Frankryk|Franse]] filosoof en skrywer van onder andere ''Le Contrat Social'' (1762) en ''Emile''. * [[1880]] – [[Australië|Australiese]] misdadiger en volksheld '''[[Ned Kelly]]''' word in [[Glenrowan, Victoria]] vasgetrek. * [[1914]] – [[Franz Ferdinand, Aartshertog van Oostenryk]], word deur die [[Serwië|Serwiese]] [[Nasionalisme|nasionalis]] [[Gavrilo Princip]] in die '''[[Sluipmoord in Sarajevo]]''' vermoor wat lei tot die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. * [[1942]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: In [[Noord-Afrika]] neem veldmaarskalk [[Erwin Rommel]] en sy ''Panzerarmee Afrika'', Fuqa, gevange. --> 9h5pj1wvp65m9y8qgwehq4a1hri42in 4 9591 2914294 2913713 2026-06-27T19:16:14Z HermanvanAswegen988 200973 2914294 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – "Bold" is in Afrikaans '''Vetdruk''', en nie "vet'''skrif'''" of "'''dikskrif'''" nie. Ek is ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:08, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) === [[Totius]] === {{Ondersteun}} Die artikel het ook genoegsame prente, anders as die artikel oor Langenhoven. [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 19:15, 27 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] n9ew3rs2a15ttzqquvj08da7d4dyvjg 10 13882 2914347 2913166 2026-06-27T21:40:17Z SpesBona 2720 - Péter Magyar; + Keir Starmer 2914347 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prime Minister Keir Starmer Portrait (cropped).jpg|regs|140px|Keir Starmer in 2024]] * '''[[Keir Starmer]]''', kondig sy bedanking as eerste minister van die [[Verenigde Koninkryk]] aan. * Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste FIFA Sokker-Wêreldbeker]] duur voort met die groepfase in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande. * Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]] duur voort met die eerste rondte in verskeie stede van [[Engeland]], die gasheerland. * [[Pous Leo XIV]] publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek. * Die [[Verenigde Arabiese Emirate]], een van die wêreld se belangrikste [[ruolie]]uitvoerlande, verlaat die [[OPUL|Organisasie van Petroleumuitvoerlande]] (OPUL). <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]] • [[Portchie]] • [[Abdullah Ibrahim]] • [[Alan Greenspan]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> 6xwri7lvihtosm0jvjex3byks0d6yok 0 14429 2914328 2813774 2026-06-27T20:31:33Z Jcb 223 2914328 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Johann Rupert | bynaam = | beeld = Johan Rupert - WildjagTV June 2016.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Johann Rupert in 2004 | geboortenaam = Johann Peter Rupert | geboortedatum = {{GDEO|1950|6|1}} | geboorteplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = [[Anton Rupert]] en Huberte Rupert | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Entrepreneur | ander = | bekend = Luukse goedere | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Gaynor Rupert | kinders = 3<ref name="forbes">{{cite web |title=Johann Rupert |url=https://www.forbes.com/profile/johann-rupert/?list=billionaires |publisher=forbes.com |access-date=5 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909162459/https://www.forbes.com/profile/johann-rupert/?list=billionaires |archive-date=9 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | webblad = | handtekening = }} '''Johann Peter Rupert''' (gebore [[1 Junie]] [[1950]]) is 'n Suid-Afrikaanse sakeman. Hy is die oudste seun van wyle [[Anton Rupert]], ook 'n sakeman, en is voorsitter van die [[Switserland|Switsers]]-gebaseerde luukseartikelmaatskappy, [[Richemont]], sowel as die Suid-Afrikaans-gebaseerde maatskappye, [[VenFin]] en [[Remgro]]. Hy was van [[2009]] tot 2019 die kanselier van die [[Universiteit van Stellenbosch]]. == Persoonlike lewe == Rupert het op [[Stellenbosch]] grootgeword, waar hy ook later aan die Universiteit Stellenbosch studeer het, maar het nie sy studies voltooi nie. In [[2004]] het dié universiteit egter aan hom ’n eredoktorsgraad toegeken.<ref name="sun">{{cite web |url=http://www.sun.ac.za/english/mangement/chancellor |title=Chancellor |publisher=sun.ac.za |access-date=13 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414203756/http://www.sun.ac.za/english/mangement/chancellor |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rupert en sy vrou, Gaynor, het drie kinders en woon op [[Somerset-Wes]]. == Sakeloopbaan == Rupert het sy sakevakleerlingskap in [[New York Stad|New York]] voltooi, waarna hy vir twee jaar by Chase Manhattan en drie jaar by Lazard Freres gewerk het. Met sy terugkeer na Suid-Afrika het hy die internasionale afdeling van die Rand Aksepbank gelei voordat hy by die Rupert-familie-onderneming aangesluit het. Sedertdien het Johann al die Rupertfamilie se sakebelange oorgeneem. Hy is tans die uitvoerende hoof van Richemont en voorsitter van beide Remgro en VenFin. Die Rupertfamilie se rykdom is in April 2006 volgens die finansiële webwerf www.fin24.com op VS$1,7 miljard (sowat R10,4 miljard) geraam. Die 2005-uitgawe van die [[Forbes]]-lys van die wêreld se rykste mense lys die Rupert-familie in die 272ste plek met bates ter waarde van ongeveer VS$2,3 miljard. Teen 2011 het dit toegeneem tot VS$4,8 miljard (R40 miljard). Rupert was die sesde rykste persoon in Afrika en 219de op Forbes se lys.<ref>{{Cite web |url=http://africanvibes.com/wordpressnew/tag/johann-rupert-family/ |title=African Vibes |access-date=29 Mei 2012 |archive-date= 9 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109062633/http://africanvibes.com/wordpressnew/tag/johann-rupert-family/ |url-status=dead }}</ref> == Ander belangstellings == Rupert is ’n voormalige krieketspeler en het gehelp om die Laureus-stigting in die lewe te roep wat befondsing verskaf vir projekte wat minderbevoorregte kinders motiveer deur deelname aan sport. Hy is ook ’n stigterstrustee van die Nelson Mandela-kinderfonds. Net soos sy pa is hy ook verbind tot omgewingsbewaring. Rupert is ook ’n kampvegter vir [[Afrikaans]]. Hy het besluit om miljoene rand se advertensies van [[Richemont]], wat handelsname soos Alfred Dunhill, Cartier, Lancel en Van Cleef & Arpels besit, te onttrek aan die internasionale dekortydskrif ''Wallpaper'' wat Afrikaans as "een van die lelikste tale ter wêreld" in die tydskrif se September 2005-uitgawe bestempel het. Rupert het die besluit geneem nadat Wallpaper ’n onderskrif by ’n foto van die [[Afrikaanse Taalmonument]] soos volg verwoord het: "Die argitek [[Jan van Wijk]] se besonderse 1975-huldeblyk aan een van die wêreld se lelikste tale wat, as dit vir niks anders waardeer kan word nie, ’n goeie piekniekterrein is op pad na [[Franschhoek]] en die Stellenbosch-wynlande." Rupert het as volg op die uitlating gereageer: "Die tydskrif het my moedertaal verneder en ek het nou genoeg daarvan gehad dat my kultuur voortdurend verkleineer word. Ek gaan nie net stilsit en toekyk hoe my taal en kultuur deur die modder gesleep word nie. Wat hulle oor Afrikaans te sê gehad het, is die grootste klomp twak wat ek in ’n lang tyd gesien het en ek het besluit dit verg optrede."<ref>{{Webaanhaling |outeur=Duvenhage, Hennie |url=http://www.rapport.co.za/Suid-Afrika/Nuus/Los-my-taal-uit-20051203 |titel=Los my taal uit |uitgewer=[[Rapport]] |datum=3 Desember 2005 |toegangsdatum=10 Julie 2012 }}</ref> == Menings oor ekonomie en politiek == Rupert het sy simpatie vir die idee van 'n universele basisinkomste verklaar.<ref>{{cite web |url=https://www.ft.com/content/90af2da4-36ec-11e7-99bd-13beb0903fa3 |title=Richemont founder backs universal basic income |website=Financial Times |access-date=24 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919195835/https://www.ft.com/content/90af2da4-36ec-11e7-99bd-13beb0903fa3 |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rupert, Johann}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse natuurbewaarders]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] kyegpfnuqg1ivk700pjav26kan41ca0 0 14605 2914295 2904033 2026-06-27T19:25:49Z HermanvanAswegen988 200973 /* Skryfwerk */ 2914295 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] h52wwjk424gzc8vgxkze6si5uiou1l3 2914296 2914295 2026-06-27T19:41:00Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2914296 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument: verse'' (Potchefstroom 1908). * ''Trekkerswee: verse'' (Potchefstroom 1915). * ''Rachel: verse'' (Potchefstroom 1923). * ''Wilgerboombogies: verse'' (Potchefstroom 1925). * ''Passieblomme: verse van Totius'' (Bloemfontein 1934). * ''Skemering: verse'' (Bloemfontein 1948). == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] jyxezymn6k2toeuzvumi39p5crps54i 2914298 2914296 2026-06-27T19:43:40Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ 2914298 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument: verse'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Trekkerswee: verse'' (Potchefstroom 1915). * ''Rachel: verse'' (Potchefstroom 1923). * ''Wilgerboombogies: verse'' (Potchefstroom 1925). * ''Passieblomme: verse van Totius'' (Bloemfontein 1934). * ''Skemering: verse'' (Bloemfontein 1948). == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] m3pb9irr3leeoacvhvckiy9aqvjox9t 2914299 2914298 2026-06-27T19:46:38Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ 2914299 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument: verse'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Trekkerswee: verse'' (Potchefstroom 1915). * ''Rachel: verse'' (Potchefstroom 1923). * ''Wilgerboombogies: verse'' (Potchefstroom 1925). * ''Passieblomme: verse van Totius'' (Bloemfontein 1934). * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Kantate'' (1938) * ''Skemering: verse'' (Bloemfontein 1948). == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] mzdu29scl9hprf7v1pygwufpttyeckt 2914301 2914299 2026-06-27T19:49:37Z HermanvanAswegen988 200973 /* Skryfwerk */ 2914301 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1923), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument: verse'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Trekkerswee: verse'' (Potchefstroom 1915). * ''Rachel: verse'' (Potchefstroom 1923). * ''Wilgerboombogies: verse'' (Potchefstroom 1925). * ''Passieblomme: verse van Totius'' (Bloemfontein 1934). * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Kantate'' (1938) * ''Skemering: verse'' (Bloemfontein 1948). == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] i7mc5twn42ugp6uls810wxvv3p2s8so 2914316 2914301 2026-06-27T20:12:11Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ verbeter 2914316 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel "Trekkerswee", soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in weg en werk (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy Bybelkunde deurreis (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in Trekkerswee (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van ons poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In Bij die monument (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. Verse van Potgieter's trek (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette Uit donker Afrika (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in Kantate (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in Skemering (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette Rachel (Potchefstroom, 1923), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In Trekkerswee besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, Wilgerboombogies (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is Kinderverse (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in Passieblomme (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] 1sdkslojoe5cukiwjiq6y8zqs7odn50 2914322 2914316 2026-06-27T20:20:31Z HermanvanAswegen988 200973 /* Skryfwerk */ verbeter. 2914322 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] gnfittddyw74vg5673x7v0z9wpuaxfw 2914323 2914322 2026-06-27T20:27:31Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ verbeter 2914323 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] 04wcsgiebxp3r6b2tppgpunfhewa1pr 2914324 2914323 2026-06-27T20:28:34Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2914324 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] kgyi7ksc8b30mr495ja8elvrbc84icp 2914326 2914324 2026-06-27T20:30:42Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ 2914326 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] 0b9bpmojt2spyycc3r4s4sxt8oc7y8f 2914339 2914326 2026-06-27T20:50:23Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ Verbeter 2914339 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953'' Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953'' Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] 2gulog4nc3jfrcn8x2gkk5v6rn3acno 2914340 2914339 2026-06-27T20:58:23Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ Verbeter 2914340 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{af}} Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * {{af}} E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * {{af}} [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste'' Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * {{af}} [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953'' Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * {{af}} Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953'' Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] b70b4n0wdkur240h7kei1e3xjshboo0 2914342 2914340 2026-06-27T20:59:31Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ 2914342 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste'' Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953'' Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953'' Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] 06jzqsg2lm6bp202nf86136ujrltxnm 2914346 2914342 2026-06-27T21:32:57Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ 2914346 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek — Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] sfc4rvr1g9g5brlctk6l1d120nrvm7j 2914349 2914346 2026-06-27T21:45:42Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ 2914349 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]]: ''Totius — Digter en Profeet'' Afrikaanse Pers-Boekhandel 1948 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek — Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] kkyq5cc32yu1uz36tzo0itln4tx668x 2914350 2914349 2026-06-27T21:49:25Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ verbeter 2914350 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''36 Psalme in Afrikaans - Berym deur Totius. Musiek bewerk deur F.W. Jannasch'' (1923) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]]: ''Totius — Digter en Profeet'' Afrikaanse Pers-Boekhandel 1948 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek — Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] h14u40b74hko78tl55amsrme2ixj9gu 2914352 2914350 2026-06-27T21:59:49Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ Verbeter 2914352 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''36 Psalme in Afrikaans - Berym deur Totius. Musiek bewerk deur F.W. Jannasch'' (1923) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * D' Assonville, V.E.: ''Totius, profeet van die Mooirivier: 'n lewenskets van prof. dr. J.D. du Toit''. Tafelberg 1977 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius — 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]]: ''Totius — Digter en Profeet'' Afrikaanse Pers-Boekhandel 1948 * [[Merwe Scholtz|Scholtz, Merwe]]: ''Die Lewende Totius — 'n bundel opstelle saamgestel deur Merwe Scholtz vir die Totius-eeufees 1977''. Tafelberg 1977 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek — Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] plxucjaeu1whh84qxsbstez705exzss 2914353 2914352 2026-06-27T22:25:58Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ 2914353 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''36 Psalme in Afrikaans - Berym deur Totius. Musiek bewerk deur F.W. Jannasch'' (1923) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie — 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius — J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * D' Assonville, V.E.: ''Totius, profeet van die Mooirivier: 'n lewenskets van prof. dr. J.D. du Toit''. Tafelberg 1977 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]]: ''Totius — Digter en Profeet'' Afrikaanse Pers-Boekhandel 1948 * [[Merwe Scholtz|Scholtz, Merwe]]: ''Die Lewende Totius — 'n bundel opstelle saamgestel deur Merwe Scholtz vir die Totius-eeufees 1977''. Tafelberg 1977 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek — Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] gm5xhxs6jl3i4p4r5ddjcba64arqlne 2914354 2914353 2026-06-27T22:28:55Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronnelys */ 2914354 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Totius | Beeld = Totius.jpg | Beeldbeskrywing = Prof. dr. J.D. du Toit | Beeldonderskrif = Totius | Geboortenaam = Jacob Daniël du Toit | Geboortedatum = [[21 Februarie]] [[1877]] | Geboorteplek = [[Paarl]], [[Kaapkolonie]], | Sterftedatum = {{SDEO|1877|2|21|1953|7|1}} | Sterfteplek = [[Potchefstroom]], [[Transvaal]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911 | Jare aktief = 1903–1911 (as predikant)<br />1911–1949 (as professor) | Kweekskool = [[Teologiese Skool Burgersdorp|Burgersdorp]] | Sendingwerk = }} Prof. '''Jacob Daniël du Toit''', beter bekend as '''Totius''' (* [[21 Februarie]] [[1877]] – † [[1 Julie]] [[1953]]), was 'n gevierde [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] en [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]], [[Dominee|predikant]] en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Potchefstroom]]. Hy is in 1877 in die [[Paarl]] gebore as die seun van [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die vader van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]]. Totius het sy studie in [[Daljosafat]] (Hugenote-Gedenkskool), [[Burgersdorp]] en [[Amsterdam]] afgelê. Na sy terugkeer na Suid-Afrika het hy predikant van die [[Gereformeerde Kerk]] in Potchefstroom geword. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy 'n kapelaan van die [[Boere]]. Hy het later 'n doktorsgraad in [[teologie]] aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]] verwerf en is aangestel as professor van die Teologiese Skool in [[Potchefstroom]]. Hy sterf in [[Pretoria]] in 1953. Sy [[Letterkunde|letterkundige]] nalatenskap sluit die eerste vertaling van die [[Bybel]] en die [[Psalms]] in [[Afrikaans]] in. Onder die [[skuilnaam]] Totius het hy [[Poësie|gedigte]] geskryf, meestal oor sy liefde van [[mens]], [[natuur]] en die botsende [[ideologie]] van [[Britse Ryk|Britse imperialisme]] en [[Afrikanernasionalisme]]. Hy was getroud met Maria Postma, 'n dogter van ds. [[Dirk Postma]] van [[Burgersdorp]] uit sy vyfde huwelik (met Johanna Willemina van Biljon). Van Totius se swaers deur dié huwelik was onder andere di. [[Petrus Postma]] en [[Marthinus Postma]], halfbroers van sy vrou, di. [[Dirk Postma jr.]] en [[Stephanus Postma]], eweneens halfbroers, en Maria se broer, ds. [[Willem Postma]]. == Herkoms == [[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], Totius se vader, omstreeks 1870 toe hy student aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] was.]] [[Beeld:Ds SJ du Toit, sy eerste vrou en hul twee seuns, onder wie Totius.jpg|duimnael|links|240px|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], sy eerste vrou, Elizabeth Jacoba Joubert, en hul seuns, onder wie Totius (regs). Die oudste seun is as jong man oorlede. Twee dogters is ook uit dié huwelik gebore. Mev. Du Toit is op [[1 November]] [[1882]] in [[Pretoria]] oorlede.]] [[Beeld:Totius en sy broer, Dawid du Toit.jpg|duimnael|regs|190px|Totius en sy broer, Dawid (of David).]] Totius was die tweede seun van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]], die leier van die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]], en sy vrou, Elizabeth Jacoba Joubert. Sy oom ds. [[C.W. du Toit]] was van 1869 af predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en van 1883 tot 1918 predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]]. Albei ouers van Totius was van Hugenote-afkoms. Opvallend is die suiwer Christelik-nasionale vorming van Totius deur sy milieu en skoolopvoeding. In ooreenstemming met sy vader se oortuiging dat die skool 'n saak van die ouers en nie van die staat is nie, ontvang hy sy opleiding van sy prille jeug af tot met die hoogste akademiese kwalifikasies uitsluitlik aan privaat inrigtings. Daarna staan sy hele lewe en werk in nederige diens van sy God, sy kerk en sy volk. == Opleiding == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|320px|links|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit Totius tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913.jpg|duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. A.P.C. Duvenage, prof. [[Jan Kamp]], Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, [[J.V. Coetzee]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Jan Boneschans|J.H Boneschans]], [[H.S. van Jaarsveld]], Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. [[Joon van Rooy]], ene Oosthuizen, [[Charles du Toit|C.W.M. Du Toit]], E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, [[J.V. Coetzee]], Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, [[S.P. Engelbrecht]], Izak le Roux, ene Marais, [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]]. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]] Sy eerste lewensjare bring hy deur in die sfeer van die Patriotters van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA); as driejarige seun speel hy in sy vader se agterkamer waar die GRA se drukpers staan. In 1882 verhuis die gesin na [[Pretoria]] waar sy vader die betrekking van superintendent van onderwys op [[13 Maart]] [[1882]] aanvaar. Kort daarna sterf sy moeder en hy en sy broer word na hul ouma Du Toit op [[Dal Josafat]] gestuur, waar hierdie vrou se vroomheid 'n blywende indruk op hom laat. Hy ontvang onderwys aan die bekende [[Gedenkschool der Hugenoten]], maar keer ná sy vader se tweede huwelik op [[8 Julie]] [[1885]] terug na Pretoria. Gedurende 1888-'89 is hy en sy broer in die Duitse kosskool van die [[Hermannsburg]]se Sendinggenootskap op [[Morgenzon]], naby [[Rustenburg]]. Sy vader het die kosskool opgerig wat gegrond was op gesonde godsdienstige beginsels en 'n breë en deeglike vlak van onderrig gehandhaaf het. Ná 'n reis deur [[Europa]] saam met sy ouers studeer Totius gedurende 1890-‘94 weer aan die Gedenkskool, waar [[A.G. Visser]] en [[D.F. Malherbe]] medeleerlinge was. Daarna studeer hy privaat vir die matrikulasie-eksamen wat hy in 1895 aflê. Hy wou myningenieur word, maar laat hom deur sy stiefmoeder oortuig dat die predikantsamp sy roeping is en gaan gevolglik na die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] op [[Burgersdorp]], waar prof. [[Jan Lion Cachet]], 'n Portugees-Joodse [[Nederland]]er wat uit die Réveil-kring stam, sy leermeester word. In 1899 lê hy belydenis van geloof in die Gereformeerde Kerk af en slaag die proponentseksamen. == Buitelandse opleiding en huwelik == [[Beeld:Moontlik Maria Postma, latere eggenote van Totius.jpg|duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van [[Marie du Toit|Maria Postma]], Totius se eggenote, is nie.]] [[Beeld:Huweliksbevestiging van Totius en Marie Postma op 2 Augustus 1903.jpg|duimnael|links|300px|Totius en [[Marie du Toit|Marie Postma]] se huweliksbevestiging op [[2 Augustus]] [[1903]].]] [[Lêer:Prof en mev JD du Toit, Totius.jpg|duimnael|regs|260px|Prof. en mev. J.D. du Toit.]] [[Beeld:Dirk Postma en gesin.jpg|duimnael|links|300px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma]] en sy vyfde en laaste vrou, [[Johanna Postma|Johanna (gebore Van Biljon)]]. Ds. [[Willem Postma]] staan agter in die middel. Sy suster [[Aletta du Plessis|Lettie]] (links) was getroud met prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]] en die moeder van proff. [[Wicus du Plessis]] en [[Hugo du Plessis]] en [[Ida Bosman]]. [[Marie du Toit|Marie]] (sittende in die middel) was getroud met Totius. [[Brechtje van Rooy|Breggie]] (naas regs) was getroud met ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], en [[Laurika du Plessis|Laurika]] (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]] Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] breek in Oktober uit, en hy sluit hom teen die wil van sy vader as veldprediker by die Boeremagte aan. Hy neem deel aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]), maar 'n ernstige maagaandoening noodsaak hom om terug te keer na [[Burgersdorp]]. Op sterk aandrang van veral Nederlandse vriende, wat vir finansiële hulp sorg, vertrek hy in Mei 1900 na [[Nederland]] vir verdere studie aan die [[Vrije Universiteit Amsterdam]], 'n stigting van dr. [[Abraham Kuyper]] wat op Gereformeerde beginsels gefundeer is. Hier kom hy in regstreekse aanraking met die vernaamste Calvinistiese teoloë in Nederland. Blykens 'n brief uit Amsterdam aan sy Burgersdorpse studiegenoot, ds. J.A. van Rooy, het hy egter bedenkinge teen die gees van die teologie in Amsterdam en [[Kampen]] en glo hy aan die noodsaaklikheid om in Suid-Afrika 'n eie Gereformeerde teologie uit te bou. In 1903 promoveer hy op die proefskrif “Het Methodisme” en trou ná sy terugkeer met [[Marie du Toit|Maria]], die jongste dogter van prof. [[Dirk Postma]], die stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, maak sy dit vir hom moontlik om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy. Uit die huwelik word twee dogters en vier seuns gebore. == Predikant == [[Beeld:Ou Gereformeerde kerk Potchefstroom.jpg|duimnael|regs|300px|Potchefstroom se ou Dopperkerk, afgeneem omstreeks 1917. Totius was leraar van dié gemeente van 1903 tot 1911.]] In September 1903 word Totius bevestig as predikant van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|gemeente Potchefstroom]], wat byna die hele Wes-Transvaal beslaan het. In die naoorlogse toestande van verarming en met die gebrekkige vervoermiddels is dit 'n veeleisende taak. Daarby word hy dadelik betrek by Het Kerkblad, waarvan hy die redakteur en gereelde medewerker word. Verder was hy 'n gesogte spreker, wat die Christelik-nasionale beginsel op alle terreine van die lewe uitdra, veral op die gebied van die onderwys. == Hoogleraar == [[Beeld:Totius as jong professor.jpg|duimnael|regs|190px|Totius as jong professor.]] [[Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929.jpg|duimnael|links|300px|Studente en professore (van links: [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], J.D. du Toit en [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1929.]] [[BeelD:Borsbeeld van Totius in Burgersdorp se museum, Morné van Rooyen, 5 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|200px|'n Borsbeeld van Totius in die museum op [[Burgersdorp]], waar hy professor in die teologie was tot einde 1904.]] In 1911 word hy hoogleraar aan die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]], wat veral deur sy toedoen daarheen verplaas is. In die loop van 38 jaar doseer hy al die teologiese wetenskappe, asook [[Hebreeus]]. Hy was 'n gesaghebbende op die gebied van die Gereformeerde leer en kerkreg en speel gevolglik nie alleen 'n leidende rol in sy eie kerk nie, maar gee ook advies daarbuite, byvoorbeeld in verskeie belangrike hofsake. L.J. du Plessis teken sy invloed goed deur daarop te wys “dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrije Universiteit en die Anti-revolusionêre Party. Sonder hom sou die Gereformeerde Afrikanerdom veel minder veelsydig ontwikkel het onder die invloed van Afskeid en Reveil, soos verteenwoordig deur die proff. Dirk Postma en Jan Lion Cachet.” Deur die verband wat bestaan tussen die Teologiese Skool en die Potchefstroomse Universiteitskollege, wat uit die Literariese Afdeling ontstaan het, kan die vurige yweraar vir 'n Christelike wetenskap ook hier 'n waardevolle bydrae lewer en word hy saam met prof. [[Ferdinand Postma]] die grondlegger van die [[PU vir CHO|Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] en die eerste kanselier daarvan. As hoogleraar was hy besonder gelief by sy studente. Sy lewe lank het hy studeer en hy het die kuns verstaan om sy studente met liefde vir die studie te inspireer. == Breër betrokkenheid == Op politieke terrein was Totius nie juis prominent nie, maar hy tree wel op die voorgrond by belangrike geleenthede: in 1914 is hy behulpsaam met die opstel van die program van beginsels van die [[Nasionale Party]], hy lewer 'n besielende rede tydens die Moedertaalkongres in 1943 en op die vooraand van die algemene verkiesing in 1953, kort voor sy dood, rig hy 'n ope brief aan die volk. == Skryfwerk == [[Lêer:Trekkerswee voorblad.jpg|duimnael|regs|200px|Voorblad van Totius se digbundel ''Trekkerswee'', soos deur [[Jacobus Hendrik Pierneef]] geïllustreer.]] [[Lêer:Passieblomme, Verse van Totius.JPG|duimnael|regs|200px|''Passieblomme, Verse van Totius'' se 1960-uitgawe.]] [[Beeld:Totius, Maria du Toit en Rikie Postma op reis deur die Bybelland, 1937.jpg|duimnael|links|320px|Die skrywer [[Rikie Postma]] in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en sy vrou, Maria.]] Die agt lywige dele van sy versamelde werke getuig van sy verbasende werkkrag. Dit bevat ook die biografie van sy vader, S.J. du Toit in ''weg en werk'' (Paarl, 1917) – 'n deurwrogte, ryk gedokumenteerde kultuurhistoriese studie – en sy ''Bybelkunde deurreis'' (1943). Die meeste ruimte word bestee aan preke, breë studies in Verklaring van die Bybel, waardevolle artikels oor die Afrikaanse Bybelvertaling Die Bybel is die Woord van God, lesings en artikels oor Christelike onderwys en wetenskap, en die reek-se Kerkblad-bydraes Staatkundig (Binnelands) en Staatkundig (Buitelands), waaruit blyk met watter intense, kritiese belangstelling hy die tydgebeure gevolg het. Deel agt bevat sy versamelde gedigte. Reeds tydens die Eerste Taalbeweging dig en vertaal hy in Patriot-styl onder die skuilnaam “Jaduto”. Ná die oorlog tree hy as ware digter te voorskyn onder die deursigtige skuilnaam Totius. In sy besielde Akademierede van 1911, De dichter als ziener, waarin hy sterk standpunt inneem teen die Nederlandse Tagtigers, gee hy sy siening van die wese en taak van die digter. Sy eie kuns beantwoord grotendeels aan die opvatting dat die digter 'n “wereldaanschouwer” moet wees. “De panacea van het pessimisme is de realiteit van de wereld, het zien in het hart van de levensdingen om ons heen; levensdingen, want te midden van verwarring en verwording glanst daaruit op de nabloei van het Paradys. leder scheppingsding draagt een idee, een aangezicht, een beeld waaraan wij het herkennen en waardoor het rapporteert met ons binnenste. De dichter ziet dat aangezicht . . . die idee, en verkrijgt alzo zijn dichtstof.” Dit is sy taak 'om ook anderen de schellen van de oogen te doen vallen, opdat ook zij aanschouwen wat hij aanschouwt.” Die digter kan dié doel bereik deur middel van die beeld wat deur die woord opgeroep word. Veelseggend is die slot : “Wat de dichter doet is geen genot volgens Spencer ‘pursued merely for its own sake’, maar een voornaam stuk der dankbaarheid jegens Hom, Die alles zo schoon heeft gemaakt.” Die ontroeringsbron van Totius se poësie is tweërlei. Ten eerste is dit die belewing van die nasionale gebeure, waaraan hy deur die geloof sin en betekenis wil gee, en sy bekommernis oor sy volk se afval van die God van die vadere en die opgaan in volksvreemde ideë en sedes. Ten tweede is dit die ontroeringe deur persoonlike leed en sy innige stemmingslewe. In die nasionale poësie is daar telkens die drang tot epiek, wat in sekere mate in ''Trekkerswee'' (Potchefstroom, 1915) bereik word; in sy persoonlike liriek kom sy digkuns tot groter verinniging en suiwerheid. Albei is die vrug van ontroerde bepeinsing. Die grondtoon van Totius se poësie is sy innige geloof en sy deernisvolle liefde vir mens en dier. Dit is die dienende kunstenaarskap van 'n skugtere gees, wat in eie Ieed en dié van ander, dié van sy volk, steeds die liefdevolle bestiering van God sien, en mymer oor daardie misterie. Sy konkrete siening van die werklikheid in sy klein, intieme trekkies spruit nie voort uit sinlike bekoring nie. Die nederige verskyning van mens en boom en dier word vir hom draer van 'n diepere sin. Die ware Totius openbaar hom in 'n sober, tooilose vers, fluisterend van klank, waaruit telkens die lewensmisterie opflits. Hy maak gebruik van die naïewe vergelyking eerder as van die snelle metafoor. Kritici het op verwantskap met die kinderlikheid van die Middeleeue gewys. Die keersyde is dat die vergelyking dikwels te eksplisiet word, net soos die komposisie van sommige bundels te naïef-verstandelik is, die eenvoud soms insink tot trivialiteit, die vers dikwels arm is aan klank en ritme, met konvensionele vulsels. Nieteenstaande sy fyngespande beste verse is Totius nie 'n vormskepper, 'n vormvernuwer nie, maar 'n hanteerder van tradisionele vorme en beelde wat in die loop van die eeue gebruik is deur digters, aan wie hy hom deur die geloof verwant voel. Veral die Bybel is vir hom 'n ryke bron van sulke beelde en wendinge. Totius het 'n belangrike rol gespeel in die eerste opbloei van die Afrikaanse poësie, en het werk geskep wat altyd sal bly ontroer. Hy het ook die jongeres soos [[C.M. van den Heever]] beïnvloed, selfs [[N.P. Van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]]. In teenstelling met die twee ander digters van die Driemanskap, J.F.E. Celliers en [[C. Louis Leipoldt]], is sy ontwikkeling gestadig, vertoon sy poësie 'n toenemende tegniese vermoë en 'n verdieping tot die essensiële vaderlandse poësie. In ''Bij die monument'' (''By die monument'') (Potchefstroom, 1908), die eerste digbundel van die Tweede Taalbeweging, besing hy in veelal nog onbeholpe verse die oorlogsbeeld van die kind, die vrou en die man. ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) is 'n reeks sange oor die [[Groot Trek]], met [[Hendrik Potgieter]] gesien as die Trekker by uitnemendheid. Die invloed van sy geloofsgenoot, die gloedvolle maar retoriese Reveil-digter, [[Isaäc da Costa]] (veral sy gedig 'Hagar'), het sy digkuns nie ten goede gekom nie. Die taal is so Nederlands gekleurd dat die werk nie herdruk is nie. 'n Aantal van die gedigte word later in gewysigde vorm in die breër opgesette ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) opgeneem. Nog later keer van die gedigte terug in ''Kantate'' (1938), wat deur Arnold van Wyk getoonset en gedeeltelik in ''Skemering'' (1948) opgeneem is. 'n Verrassende vooruitgang bring die breed opgesette ''Rachel'' (Potchefstroom, 1913), drie reekse afwisselend epiese en liriese sange waarin die dood van die moeder gesien word as die sterwe van die graankorrel, waaruit die nuwe lewe ontkiem. Die verband tussen die epiese en liriese sange is soms heel subtiel, meermale egter gesog. In ''Trekkerswee'' besing Totius, diep ontgogel deur die gees waarin die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] gesluit is, die ondergang van 'n deel van sy volk deur die [[Johannesburg|Goudstad]] se skynbeskawing. Die werk bevat mooi liriese gedeeltes, fyn, konkrete siening in direkte, eenvoudige Afrikaans, asook humor, en is die eerste Afrikaanse gedig wat die stadslewe uitbeeld. In die eerste bundel persoonlike liriek, ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom, 1912), geskryf na aanleiding van “drie liewe dode”, word die heilsame invloed van die Vlaamse digter Gezelle geopenbaar. Hier tree Totius se suiwere innigheid en eenvoud na vore. Minder belangrik is ''Kinderverse'' (Potchefstroom, 1920). Die groot smart wat die digter in 1920 getref het deur die dood van twee kinders, word verwoord in ''Passieblomme'' (Bloemfontein, 1934). Dit is verse oor onheil, onrus en berusting, wat in hul eenvoud tot die teerste liriek behoort. Sy laaste bundel, Skemering, toon sy digkuns in onverminderde krag en bevat selfs van sy beste werk. == Psalmberymer == Totius se ontwikkeling as digter lei tot die vervulling van sy ander lewenstaak: die Afrikaanse Psalmberyming. Net soos die sangers van die [[Ou Testament]], beleef hy die lief en leed van sy volk persoonlik, en die smart in sy eie lewe ervaar hy as gelowige, as die dikwels onbegryplike, selfs verwarrende bestel van God in die mens se lewe. Dit is dus iets wat hy met alle Godskinders deel. Hy is verantwoordelik vir die psalms wat deur sy inlewing in die oorspronklike, verdiep en verfyn word. Daarby is hy begenadig met die seldsame, vir hierdie taak onmisbare gawe van selfontlediging, waardeur die eie ek prysgegee word. Daarom maak hy ook dankbaar gebruik van die werk van 'n hele reeks Dietse psalmberymers: Marnix, Revius, Vondel, Camphuysen en natuurlik die Nederlandse Psalmboek – “die ou goud van die Afrikaanse Psalmboek”, soos hy dit self noem. So durf hy al die probleme aan wat die taak meebring, en nieteenstaande minder geslaagde verse, strofes of selfs hele psalms, skenk hy en ander aan sy volk 'n psalmboek (1937) wat 'n waardige plek inneem naas dié van ander volke. Hy vul dit ook aan met 'n aantal beryminge van ander Skrifgedeeltes vir kerklike gebruik. == Bybelvertaler == [[Lêer:Bybelvertalers 1933.jpg|duimnael|regs|310px|Die eindvertalers van die 1933-vertaling van die Bybel in [[Afrikaans]]: dr. J.D. du Toit (Totius), prof. E.E. van Rooyen, dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. H.C.M. Fourie en [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] [[Beeld:Ds HPM Steyn en Totius.jpg|duimnael|links|270px|Ds. [[Hendrik Steyn|H.P.M. (Bybel) Steyn]] in gesprek met Totius op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is voor sy heengaan op [[1 Julie]] [[1953]].]] [[Beeld:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|310px|Adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling, 1933. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.]] [[Lêer:Staf en studente van die PUK, 1933.jpg|duimnael|links|300px|Personeel en studente van die Potchefstroomse Universiteitskollege, 1933.]] Sy belangstelling in die Afrikaanse Bybelvertaling het hy van sy vader geërf. Hy het opgegroei in die atmosfeer van taalstryd, Bybelvertaling en drukpers. Laasgenoemde sou van hom die uitstekende drukproefleser maak wat hy later ten opsigte van die Bybelvertaling geword het. Deur sy vorming as teoloog is hy uitnemend toegerus vir sy aandeel aan die Bybelvertaling. Hy was in die eerste plek Ou Testamentikus en Hebraïkus, maar kon ook met gesag oor die [[Nuwe Testament]] en die dogmatiek praat. Hoewel die Septuagint – die Griekse vertaling van die Ou Testament – destyds as die betroubaarste teks van die Ou Testament aanvaar is, het hy by vertaling op die gebruik van die [[Masoretiese teks]] aangedring. Latere ontdekkings het bewys dat hierdie keuse die korrekte was. Sy persoonlike kennisse praat van die piëteit waarmee hy die werk benader het, sy nougesetheid en pynlike noukeurigheid omdat hy gevoel het dat die Bybel volkome korrek vertaal moet word. Dit was die vrug van sy eerbied vir die Woord. Hy het egter nie net kennis van die oorspronklike taal gehad nie, maar ook 'n fyn aanvoeling vir taal en styl gehad. Die feit dat hy self kunstenaar was, het hom die vermoë gegee om die klank en ritme van woorde en sinne te beoordeel. Hier moet in gedagte gehou word dat die vertalers van die Bybel wat in 1933 verskyn het 'n besonderse taak gehad het, naamlik om 'n Afrikaanse Bybeltaal te skep. In hierdie verband moes hulle baanbrekerswerk doen. Tydens die Eerste Taalbeweging het ds. S.J. du Toit hom soveel moontlik by die spreektaal gehou, wat een van die redes vir die mislukking van daardie vertaling was. In die proefuitgawe van die vier Evangelies en Psalms van 1923 is weer die styl van die [[Statebybel|Statevertaling]] gevolg, en ook hierdie vertaling was nie geslaagd nie. Totius en die Bybelvertaling is onlosmaaklik aan mekaar verbind. As betreklike jong man van 39 jaar begin hy in 1916 daarmee en staan 1923 op die voorpunt daarvan. Die onbevredigende uitslag van die proefvertaling van 1923 roep by hom so 'n sterk reaksie wakker dat hy geen steen onaangeroer laat om die welslae van toekomstige pogings te waarborg nie. Selfs sy eie familielewe moet die offer bring, aangesien hy die eensaamheid moet opsoek om hierdie taak te verrig. Nie alleen wysig hy sy oorspronklike siening dat die vertaling uit die Nederlandse Bybel gemaak moet word nie, maar span ook al sy kragte in om te verseker dat die manne wat die werk moet onderneem, al die tyd daarvoor tot hul beskikking sal hê. Intussen is hy self hard besig met vertaling, veral waar hy die hele Ou Testament as opdrag het, met uitsondering van die kleinere profete en die historiese boeke wat onderskeidelik deur prof. E.E. van Rooyen en dr. H.C.M. Fourie vertaal is. Aan die betreklik jong Afrikaanse skryftaal wat by die begin van die Afrikaanse Bybelvertaling nog nie eens as amptelike landstaal erken is nie, moet 'n waardigheid verleen word, sonder om soepelheid in te boet. Hierin speel Totius 'n baie belangrike rol. Op [[29 Mei]] [[1933]] word die eerste besending Afrikaanse [[Bybel]]s in [[Suid-Afrika]] ontvang. Vanaf die verskyning van die eerste uitgawe is Totius onophoudelik met die hersiening daarvan besig. Daarby hou hy hom op die hoogte met die jongste kommentare, woordeboeke en aflewerings van die nuwe Nederlandse vertaling en win ook steeds die advies van taaladviseurs in. Op die vergaderings van vertalers te [[Stellenbosch]], [[Potchefstroom]] en [[Bloemfontein]] kom hy telkens met voorstelle waardeur die vertaling gekoördineer en verbeter kan word. Uit sy korrespondensie met die ander vertalers blyk dat die hele Bybelvertaling voortdurend sy aandag in beslag neem. Daar word allerweë erken dat Du Toit se bydrae tot die vertaling van die Bybel in Afrikaans baie belangrik en waardevol was. Selfs siekte het hom nie daarvan weerhou om met die hersiening van die werk voort te gaan nie. Op sy siekbed het hy nog altyd aan moontlike verbeterings en 'n beter skryfwyse gedink. Die hartaanval waaraan hy beswyk het, het hom getref terwyl hy besig was met die finale afronding van die hersiene uitgawe van die Afrikaanse Bybel. Prof. [[Bennie Keet|B.B. Keet]], in 1973 die enigste oorlewende lid van die oorspronklike vertalers, het dan ook gesê dat die Afrikanervolk swaar in die skuld is teenoor Totius vir die liggaamskragte wat hy op die altaar gelê het in sy onvermoeide ywer in verband met die vertaling. Sy medewerkers was dit eens dat hy die stukrag en siel van die vertalers en die praktiese mens onder hulle was. Dr. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] getuig dat hy hier nie die digterlike dromer nie, maar die man van die daad was. Dit is waar dat die Bybelvertaling te letterlik was om die Afrikaanse idioom tot sy reg te laat kom. Sedert daardie tyd het Afrikaans egter ontwikkel sodat daar baie groter uitdrukkingsmoontlikhede ontstaan het. In die lig van hierdie ontwikkeling het die vertaling van Totius en die ander vertalers gebreke, maar hulle moet eer ontvang vir die werk wat hulle as baanbrekers gedoen het in 'n stadium toe Afrikaans nog besig was om sy beslag te kry. == Gereformeerde Kerkleier == [[Beeld:Totius as bejaarde.jpg|duimnael|links|200px|Totius op gevorderde leeftyd.]] Sy bydrae tot die kerklike lewe van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (GKSA) was van betekenis. Veral ná 1911 toe hy hoogleraar geword het, het sy kerk baie van sy dienste gebruik gemaak. Vanaf 1911 het daar geen pre-advies oor belangrike sake voor die Sinodes van die GKSA gedien waarin hy nie in mindere of meerdere mate saamgewerk het nie. Vanweë sy besondere kennis van die kerkreg is sy oordeel dikwels gevra, selfs buite die grense van sy eie kerk. As prediker was hy gewild. Sy preke was nie gekunsteld of grootdoenerig nie en het uitgemunt deur die Skriftuurlike karakter daarvan. Dit was Skrif-prediking wat gebore is uit sy eie omgang met en eerbied vir die Woord. == Waardering == [[Beeld:WH Coetzer skets Totius.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Johannesburg]]se skilder [[W.H. Coetzer]] skets Totius in 1948 ter voorbereiding op 'n skildery.]] Buite die kring van sy eie kerk was sy invloed ook groot op die kerklike en volkslewe in Suid-Afrika. Sy Psalmberyming het hom 'n onvergeetlike plek in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en kerklike lewe gegee. Sy bydrae tot die Bybelvertaling van 1933 en die hersiening daarvan het die drie Afrikaanse kerke ten goede gekom. Hoewel hy lid van die GKSA was, het die wel en wee van die twee susterkerke ook altyd op sy hart gelê. Die drie Afrikaanse kerke in Suid-Afrika sal altyd met dankbaarheid aan hom dink. Sy diepe Godsvrug, sy geloof in die moeilikste omstandighede, selfs in persoonlike smart, sy kinderlike eenvoud, sy gebondenheid aan die Woord, besiel almal wat hom in herinnering roep. Totius was tingerig gebou, nie sterk van gestel nie, maar verrassend taai. Hy was lief vir die eensaamheid in die natuur, lief vir visvang en 'n gereelde wandelaar. Maar hierdie ingekeerde peinser met die geboë gestalte was ook lief vir geselskap en het in sy nederigheid graag met die eenvoudiges en met jong mense verkeer. Hy het 'n fyn humorsin gehad en daardeur in menige krisismoment die spanning gebreek. Hy was musikaal en het verskillende instrumente bespeel, onder meer die siter. As Totius het hy in toenemende mate geliefd geword by sy volk oor alle politieke en kerklike grense heen. Dit blyk onder meer uit die warm hulde wat aan hom gebring is op sy sestigste verjaardag en weer met sy sewentigste op sy plasie Krugerskraal. Sy verdienste as geleerde, digter, Bybelvertaler en psalmberymer is erken deur die toekenning van verskeie eredoktorate, sowel in die buiteland as in sy eie vaderland. Daar bestaan van hom 'n bronskop deur [[Coert Steynberg]], wat in besit van wyle prof. G. Dekker van Potchefstroom was; die Du Toit-familie beskik oor 'n olieverfportret deur Tessa Lötter en 'n bronsbeeld deur [[Laurika Postma]], van wie ook die bronsreliëf in die Totius-saal van die PU vir CHO is. In die hooflesingsaal van die Letteregebou van dieselfde inrigting staan 'n bronsborsbeeld deur J. Roos. == Huldeblyke == Met sy dood het talle publikasies en mense hulde aan Totius gebring, byvoorbeeld: === ''Die Huisgenoot'' === "By al die smart van skeiding, by al die verslaenheid waarmee ons weer voor die dood staan en ondanks die groot meegevoel wat daar na sy familie uitgaan, kan ons as volk nie sê dat ons Totius deur sy afsterwe verloor het nie. Dit sou so 'n geringskatting van sy betekenis wees, want wat is die waarde van 'n gawe wat later weer weggeneem word? En Totius was 'n gawe aan die Afrikaner – 'n unieke gawe wanneer 'n mens sy lewenswerk in die geheel aanskou en dit plaas in die raamwerk van die tyd waarin hy geleef het. In 'n volle en arbeidsame lewe waarvan die patroon reeds baie vroeg vasgelê was en waarvan hy nooit afgewyk het nie, het hy hom as dienaar aan sy volk gewy, sy talente tot volle ont-plooiing gebring en sy medemens verryk met die vrugte van 'n ruim en gevoelige hart en 'n edel gemoed. Ons is ryker omdat hy by ons was. As hoogleraar het 'n unieke vormende en inspirerende krag van hom uitgegaan, sodat sy studente sonder uitsondering glo dat hul aanraking met hom die grootste geesteservaring van hulle lewe was. By die heengaan van so 'n figuur kan 'n volk nie treur sonder om ook bly te wees nie. In ons verlies kan ons oneindig dankbaar wees oor die gawe van so 'n bevrugtende en vrugbare lewe aan die beginjare van die opkomende Afrikaanse kultuur. Totius het ons ontval, maar die gawe van Totius aan ons kan nooit van ons weggeneem word nie." === ''Die Volksblad'' === "Die hele Afrikanerdom beween vandag die heengaan van Totius, een van die heel grootste manne wat ons jong volk nog opgelewer het, 'n geestelike leier wie se lewenswerk deur die eeue heen voort sal leef. In die hart van die Afrikanerdom het 'n groot en dankbare liefde gebrand vir die beskeie en nederige persoon van Totius, wat, in weerwil van die buitengewone aansien wat hy in alle kringe geniet het, nooit anders was nie as opreg vriendelik en genaakbaar, met 'n humoristiese vonkeling in die oog en 'n onskuldige grappie vir almal met wie hy in aanraking gekom en saam geleef en gewerk het. Hy was 'n skone voorbeeld van die godsdiens wat hy so innig bely het: klein in eie oë, maar groot in sy daadkrag en sy ywer vir sy God en sy volk." === ''Die Burger'' === "Met die heengaan van Jacob Daniël du Toit het Suid-Afrika een van sy heel groot manne verloor. As mens, as digter, as Godsman, as volksman, het hy 'n plek in die hart van die Afrikaner ingeneem wat nou leeg sal wees, omdat daar niemand anders is wat dit kan vul nie." === Prof. L.J. du Plessis === [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. [[Wicus du Plessis]] was taaladviseur vir Totius.]] Prof. [[Wicus du Plessis|Du Plessis]] het intiem met Totius saamgewerk, onder andere as eerste sekretaris van die Bybelvertalers. "Oor sy betekenis vir kerk en skool en volk hoef nie uitgewei te word nie: dit is alombekend en word ook oral erken. Tog is dit nodig om daarop te wys dat Totius die Gereformeerde Kerk en sy Teologiese Skool verryk het deur die Afrikanerisme van die Genootskap van Regte Afrikaners, die Calvinisme van die Vrye Universiteit en die Anti-rewolusionêre Party. En in hierdie verband moet ook verwys word na die gelykgesinde medewerking van Totius se vernaamste Potchefstroomse kollegas, wyle professore [[Jan Kamp]] en [[Ferdinand Postma]]. Hierdie manne is dit wat, op die in Burgersdorp gelegde grondslag, Potchefstroom gemaak het tot 'n geestelike krag in ons land, maar meeste van almal Totius self. Sy gees veral is dit wat kerk, skool en universiteit blywend gestempel het; en ook deur hulle sal sy gees op die Afrikanervolk bly inwerk, maar veral deur sy digwerk, sy Bybelvertaling en sy Psalmberyming, en meeste van alles deur laasgenoemde, wat sekerlik die hoogtepunt is van sy skeppingswerk en vergelykbaar met die beste in die wêreld." === Prof. B.B. Keet === "Hier het ons 'n man wat baie groot gawes van God ontvang het, maar dit so nederig gebruik het dat die Afrikaanse kerke nie anders kan as om God daarvoor te dank nie." === Prof. D.F. Malherbe === "Hy wat sy volk kon troos en na die ewigheid kon rig, het groot gedien. Hy sal lewe. Dit is genoeg om die Gereformeerde Kerk, sy Teologiese Skool en die PU vir CHO te laat verstaan watter groot genade God aan hulle betoon het om van naderby, so intiem, met hom te kon lewe, en sy invloed te kon ervaar. Aan God alleen die eer!" == Werke == * ''By die Monument'' (Potchefstroom 1908). * ''Verse van Potgieter's trek'' (Potchefstroom, 1909) * ''Wilgerboombogies'' (Potchefstroom 1912) * ''Rachel'' (Potchefstroom 1913) * ''Trekkerswee'' (Potchefstroom 1915) * ''Kinderverse vir huis en skool'' (1920) * ''36 Psalme in Afrikaans - Berym deur Totius. Musiek bewerk deur F.W. Jannasch'' (1923) * ''Passieblomme'' (Bloemfontein 1934) * ''Uit donker Afrika'' (Bloemfontein, 1936) * ''Die trek van Boerewaens'' (Potchefstroom 1938) * ''Skemering'' (Bloemfontein 1948) * ''Keur uit die gedigte van Totius. Versamel deur CM van den Heever'' (Bloemfontein 1949) * ''Versamelde werke: Deel I tot II'' (Johannesburg: Dagbreek-Boekhandel 1960, Kaapstad: Tafelberg 1977) * ''Vyftig gedigte: ’n keur'' (Kaapstad 1976) * ''Vier-en-sestig dae te velde: ’n oorlogsdagboek. Saamgestel deur VE d'Assonville'' (Kaapstad: Tafelberg 1977, Weltevredenpark: Marnix 2001) * ''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' (Kaapstad: Tafelberg 1978) * ''Versamelde gedigte'' (Kaapstad: Tafelberg 1988) <ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/totius-1877-1953/ |website=[[Litnet]] |title=Totius (1877–1953) |last=Terblanche|first=Erika |date=17 Mei 2016|accessdate=27 Junie 2026 }}</ref> == Galery: Groepfoto's van studente en predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]]), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. '''J.D. du Toit'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|1904: Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], '''Totius''', [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], '''J.D. du Toit''', [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], '''Totius''', [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. J.D. Du Toit, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt. Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ('''Totius'''), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. J.D. du Toit, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], [[Abraham Duvenade|A. Duvenage]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof JD du Toit (Totius) - eerste ry WJ Snyman, JD duToit, JP Jooste, tweede ry S du Toit en PJS d Klerk.jpg|duimnael|regs|220px|Professore van die Teologiese Skool Potchefstroom tydens die aftrede van prof. J.D. du Toit (Totius). Eerste ry: [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], J.D. du Toit, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]]. Tweede ry: [[Stephanus du Toit|S. du Toit]] en [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]]. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J. Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. J.D. du Toit, B.J. de Klerk, [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]]. Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs Van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Bekker, Martin: Enkele gedenkwaardighede oor Totius (dr. J.D. du Toit). In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976. * [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * E.C. Pienaar (1935). ''Digters uit Suid-Afrika: Bloemlesing uit die Poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Sewende hersiene en vermeerderde druk. H.A.U.M. v/h J. Dusseau & Co., Kaapstad. * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: ''Die wêreld is ons woning nie – 'n Studie van die poësie van Totius met tekste''. Tafelberg 1961 ISBN 0 624 00640 9 * [[Victor Edouard d'Assonville|D'Assonville, V.E.]]: ''Dit is Totius – J.D. du Toit 1877-1953''. Marnix Pretoria 1993 ISBN 0620181869 * D' Assonville, V.E.: ''Totius, profeet van die Mooirivier: 'n lewenskets van prof. dr. J.D. du Toit''. Tafelberg 1977 * Du Toit, Mione: ''Skrywers in beeld 2: Totius 21 Februarie 1877 - 1 Julie 1953''. Tafelberg 1977 ISBN 0 624 00972 6 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]]: ''Totius – Digter en Profeet''. Afrikaanse Pers-Boekhandel 1948 * [[Merwe Scholtz|Scholtz, Merwe]]: ''Die Lewende Totius – 'n bundel opstelle saamgestel deur Merwe Scholtz vir die Totius-eeufees 1977''. Tafelberg 1977 * [[F.I.J. van Rensburg|Van Rensburg, F.I.J.]]: ''Totius-Kroniek – Opstelle oor Totius, saamgestel deur F.I.J. van Rensburg vir die Totius-jaar 1977''. Tafelberg 1977 * Venter, E.A.: ''Totius''. 1976 Selfpublikasie (Bevat 'n kort lewensskets, kritiese ontleding van sy werk, foto's ens.) === Vakkundige artikels === *Bouwers, L.L. (1977) Totius onthul (19 Februarie 1977), ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(1), pp. 83–86. *Cloete, T.T. (1990) Simboliek in Totius se werk, ''Literator'', 11(1), pp. 1–14. *D'Assonville, V.E. (1977) Totius en sy universiteit, ''Koers'', 42(3), pp. 248–253. *Dekker, G. (1959) Die wonder van Afrikaans- Totius en die bybelvertalers, ''Koers'', 26(4-6), pp. 320–328. *Du Toit, S.J. (1971) Totius, Multatuli in twee volksliedjies, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 9(2), pp. 13–18. *Grové, A.P. (1977) Die betekenis van Totius vir ons tyd, ''Koers'', 42(3), pp. 159–165. *Kirsten, J. (2013) Totius en die standaardisering van vroeg-moderne Afrikaanse werkwoorde, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 53(1), pp. 49–65. *Pretorius, R. (1977) Totius 21 Februarie 1877-21 Februarie 1977, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 15(2), pp. 31–32. *Snyman, N.J. (1992) Gebloemleesde verse van Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 119–120. *Steyn, J.L. (1952) Totius as Psalmberymer, ''Koers'', 19(4-6), pp. 175–182. *Van den Heever, C.M. (1953) Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 3(1), pp. 1–10. *Van der Merwe, D.C.S. (1977) Totius as teoloog, ''Koers'', 42(3), pp. 235–247. *Van Deventer, S. (1983) Totius se siening van die Calvinistiese digter as siener, ''Koers'', 48(1), pp. 13–27. *Venter, H. (1977a) Die veelsydigheid van Totius as wetenskaplike, ''Koers'', 42(3), pp. 222–234. *Venter, H. (1977b) Het Totius vandag nog iets te sê?, ''Koers'', 42(3), pp. 166–175. *Viljoen, H. (1980) 'n Bundel ouer opstelle oor Totius, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 18(1), pp. 104–106. == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} {{Commonskat}} *[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195201_01/_jaa003195201_01_0023.php Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1951–1953, pag. 145-150] * [http://www.gutenberg.org/etext/16543 Trekkerswee], deur Totius. Tekeninge deur J.H. Pierneef. Verkrygbaar by [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Projek Gutenberg]. * {{af}} [http://news.nwu.ac.za/af/totius-standbeeld-verskuif-vanaf-nwu-se-potchefstroomkampus Versoek dat sy standbeeld van die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit geskuif word]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 14 Desember 2015. {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] clx1zibdru0ilhkydzj7d7bqiujmtyz 0 16501 2914363 2914062 2026-06-28T08:52:44Z JMK 649 /* Kwantiteit */ 2914363 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur, en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer dit as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e'' uitgedruk word. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel-lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. Oor die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag eweredig is aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. ==Kwantiteit== Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nié nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. weens 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie wat as [[gebonde lading]] bekendstaan (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal as ''vrye lading'' bekendstaan). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan as [[elektriese stroom]] bekend. Die diskrete natuur van elektriese lading is deur [[Michael Faraday]] in sy elektroliese eksperimente voorgestel, en is direk deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel-eksperiment]] gedemonstreer. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6,24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is (die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk met 'n [[elektrometer]] gemeet word, of indirek met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. Strenggesproke moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' uitgedruk word, aangesien lading [[diskreet]] is. Die gemiddelde, makroskopiese waarde, sal egter etlike grootte-ordes meer as 'n enkele elementêre lading wees, en kan dus effektief enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder is dit in sommige gevalle meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb se torsieskaal]] Soos gerapporteer deur die Antieke Griekse filosoof [[Thales van Miletus]] in om en by 600vC, kan lading (of ''elektrisiteit'' bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale, soos [[amber]], te vryf. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amberknopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf, hulle 'n vonk kon laat spring. Hierdie eienskap word deur die [[:en:triboelectric effect|triboelektriese effek]] (en) veroorsaak. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] teruggekeer na die onderwerp in ''De Magnete'', en het die [[Nieu-Latyn]] woord ''electricus'' geskep van ''ηλεκτρον'' , die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]] [http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM] voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit uitgedruk in terme van 'n tweevloeistof-teorie. Wanneer glas met sy gevryf is, het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous'' elektrisiteit gelaai is, en wanneer amber met pels gevryf was, dat die amber met ''resinous'' elektrisiteit gelaai is. In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroom elektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg was van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glasstaaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2de Uitgawe), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> <!-- Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat geredeneer het ten gunste van 'n vloeistof teorie van elektrisiteit. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort van onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; for example he believed that it was the [[glass]] in a [[Leyden jar]] that held the accumulated charge. He posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current. He also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged. Arbitrarily (or for a reason that was not recorded) he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity. [[William Watson (scientist)|William Watson]] arrived at the same explanation at about the same time. We now know that the Franklin/Watson model was fundamentally correct. There is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> On the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation. Matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge. The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']] (en). Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, dit die lading ''q'' behou. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e in 'n kern saamgebonde, en rondbewegend teen hoë spoed) dieselfde is as ''twee'' [[deuterium]]-kerne (een proton en een neutron saamgebonde, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n heliumkern sou wees). == Behoud van lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die ladingstroom-kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen is die netto verandering in [[ladingdigtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van [[Integraalrekening|integrasie]] <math>V</math> gelyk aan die area-integraal oor die [[stroomdigtheid]] <math>J</math> op die [[oppervlak]] van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Sodoende lewer die omskakeling van elektriese lading, by wyse van die kontinuïteitsvergelyking, die volgende resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote oppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume wat deur die oppervlak gedefinieer word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] qkadglfiji59wep5rv2lsp2o63n822e 2914386 2914363 2026-06-28T11:30:08Z JMK 649 /* Geskiedenis */ teksdetails, vertaal 2914386 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur, en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer dit as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e'' uitgedruk word. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel-lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. Oor die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag eweredig is aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. ==Kwantiteit== Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nié nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. weens 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie wat as [[gebonde lading]] bekendstaan (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal as ''vrye lading'' bekendstaan). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan as [[elektriese stroom]] bekend. Die diskrete natuur van elektriese lading is deur [[Michael Faraday]] in sy elektroliese eksperimente voorgestel, en is direk deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel-eksperiment]] gedemonstreer. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6,24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is (die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk met 'n [[elektrometer]] gemeet word, of indirek met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. Strenggesproke moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' uitgedruk word, aangesien lading [[diskreet]] is. Die gemiddelde, makroskopiese waarde, sal egter etlike grootte-ordes meer as 'n enkele elementêre lading wees, en kan dus effektief enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder is dit in sommige gevalle meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb se torsieskaal]] Soos gerapporteer deur die [[Antieke Griekse filosofie|Antieke Griekse filosoof]] [[Thales van Miletus]] in om en by 600&nbsp;vC, kan lading (of ''elektrisiteit'') bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale, soos [[amber]], te vryf. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amberknopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf, hulle 'n vonk kon laat spring. Hierdie eienskap word deur die [[:en:triboelectric effect|triboelektriese effek]] ''(en)'' veroorsaak. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] in ''Die Magnete'' na die onderwerp teruggekeer, en het dan die [[Nieu-Latyn]]se woord ''electricus'' geskep, van ''ηλεκτρον'', die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]]<ref name="jj1">{{cite web |last1=Jenkins |first1=John D. |title=Two Kinds of Electrical Fluid: Vitreous and Resinous - 1733 - Charles François de Cisternay DuFay (1698 - 1739) |url=http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM |website=sparkmuseum.com |publisher=SparkMuseum - Early radio and scientific aparatus (Bellingham, Washington) |access-date=28 June 2026}}</ref> voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit in terme van 'n tweevloeistof-teorie neergepen. Wanneer glas met sy gevryf is, het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous''-elektrisiteit gelaai is (''vitrum'' is Latyn vir glas), en dat wanneer amber met pels gevryf was, die amber met ''resinous''-elektrisiteit gelaai is (''resina'' is Latyn vir [[hars]]). In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroomelektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit was wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glasstaaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2de Uitgawe), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat ten gunste van 'n vloeistof-teorie van elektrisiteit geredeneer het. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; byvoorbeeld het hy geglo dat dit die [[glas]] van 'n [[Leydenvles]] was wat die opgeboue lading bevat het. Hy het gepostuleer dat die vryf van isolerende oppervlaktes die plasing van hierdie vloeistof verander, en dat die vloei van hierdie vloeier 'n elektriese stroom verteenwoordig. Hy het verder gepostuleer dat wanneer materie te min van hierdie vloeier bevat, dit "negatief" gelaai was, en by oormaat daarvan "positief" gelaai was. Arbitrêr (of vir 'n rede wat nie aangehaal word nie) het hy die term "positief" met glasagtige elektrisiteit en "negatief" met harsagtige elektrisiteit verbind. [[William Watson (wetenskaplike)|William Watson]] het om en by dieselde tyd ook tot hierdie konklusie gekom. Vandag weet ons dat die Franklin/Watson-model basies korrek was, omdat die twee kwantiteite op een getallelyn verenig kan word. Daar is dus slegs een tipe elektriese lading, wat as positief, negatief of neutraal (nul) weergegee kan word, en slegs een veranderlike word benodig om met die hoeveelheid daarvan tred te hou.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> Kennis van die lading bied daarenteen onvoldoende inligting om 'n volledige beskrywing van die fisiese situasie te gee. Materie is naamlik uit verskillende soorte elektries gelaaide deeltjies saamgestel, en hierdie deeltjies besit etlike eienskappe, waarvan lading slegs een is. <!-- ==Ladingdraers== The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']] (en). Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, dit die lading ''q'' behou. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e in 'n kern saamgebonde, en rondbewegend teen hoë spoed) dieselfde is as ''twee'' [[deuterium]]-kerne (een proton en een neutron saamgebonde, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n heliumkern sou wees). == Behoud van lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die ladingstroom-kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen is die netto verandering in [[ladingdigtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van [[Integraalrekening|integrasie]] <math>V</math> gelyk aan die area-integraal oor die [[stroomdigtheid]] <math>J</math> op die [[oppervlak]] van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Sodoende lewer die omskakeling van elektriese lading, by wyse van die kontinuïteitsvergelyking, die volgende resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote oppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume wat deur die oppervlak gedefinieer word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] gliaq41qrwluvlrvgong7b6v2y1pmud 0 27212 2914330 2878895 2026-06-27T20:33:15Z Jcb 223 2914330 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Isaac Titsingh | bynaam = | beeld = Isaac Titsingh, Bijzonderheden over Japan Een huwelijks protocol.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[10 Januarie]] [[1745]] | geboorteplek = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | dood_datum = {{SDEO|1745|1|10|1812|2|2}} | sterfteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Nederland}} | beroep = Handelaar | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Opperhoofd Titsingh Institute.jpg|duimnael|Japannese portret in die Wes-styl, 18de eeu]] '''Isaac Titsingh''' ([[Amsterdam]], [[Nederland]], [[10 Januarie]] [[1745]] - [[Parys]], [[Frankryk]], [[2 Februarie]] [[1812]]) was opperhoof van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (destyds Vereenigde Oostindische Compagnie, algemeen afgekort as VOC) se fabriek en handelspos op die mensgemaakte eiland [[Desjima]] in die baai van [[Nagasaki]], [[Japan]]. As opperhoof lei hy elke jaar die hofreis na [[Edo]] (nou [[Tokio]]) om die Shogoen en sy hof te bedank met pragtige geskenke. == Lewe == * Opperhoof van die VOC in Desjima, Japan ** 29.11.1779 - 5.11.1780 ** 24.11.1781 - 26.10.1783 ** _.8.1784 - 30.11.1784 * Goewerneur-Generaal van VOC in Chinsura (nou Hooglie), [[Wes-Bengale]], [[Indië]] ** 1785-1792 * Ontvanger-Generaal van VOC in [[Batavia]] (nou [[Djakarta]]), [[Indonesië]] ** l792-1793 * Gesant van Nederland in [[Beijing]], [[Republiek China|China]] ** 1794-1795 == Bibliografie == * {{fr}} '''Titsingh''', Isaac. (1820). ''Mémoires et Anecdotes sur la Dynastie régnante des Djogouns, Souverains du Japon, avec la description des fêtes et cérémonies observées aux différentes époques de l'année à la Cour de ces Princes, et un appendice contenant des détails sur la poésie des Japonais, leur manière de diviser l'année, etc.;'' Ouvrage orné de Planches gravées et coloriées, tiré des Originaux Japonais par M. Titsingh; publié avec des Notes et Eclaircissemens Par M. Abel Rémusat. Paris: Nepveu. * {{en}} '''Titsingh''', Isaac. (1822). ''Illustrations of Japan; consisting of Private Memoirs and Anecdotes of the reigning dynasty of The Djogouns, or Sovereigns of Japan; a description of the Feasts and Ceremonies observed throughout the year at their Court; and of the Ceremonies customary at Marriages and Funerals: to which are subjoined, observations on the legal suicide of the Japanese, remarks on their poetry, an explanation of their mode of reckoning time, particulars respecting the Dosia powder, the preface of a work by Confoutzee on filial piety, &c. &c.'' by M. Titsingh formerly Chief Agent to the Dutch East India Company at Nangasaki. Translated from the French, by Frederic Shoberl with coloured plates, faithfully copied from Japanese original designs. London: Ackermann. * {{fr}} '''Titsingh''', Isaac. (1834). Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652 ''Nipon o daï itsi ran'' (''Nihon Ōdai Ichiran''); ''ou, Annales des empereurs du Japon, tr. par M. Isaac Titsingh avec l'aide de plusieurs interprètes attachés au comptoir hollandais de Nangasaki; ouvrage re., complété et cor. sur l'original japonais-chinois, accompagné de notes et précédé d'un Aperçu d'histoire mythologique du Japon, par M. J. Klaproth.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.[http://books.google.com/books?id=18oNAAAAIAAJ&dq=nipon+o+dai+itsi+ran] == Bronnelys == * {{fr}} van Braam Houckgeest, A.E. (1797). ''Voyage de l'ambassade de la Compagnie des Indes Orientales hollandaises vers l'empereur de la Chine, dans les années 1794 et 1795'' Philadelphia. * {{en}} _____. (1798). ''An authentic account of the embassy of the Dutch East-India Company, to the court of the emperor of China, in the years 1794 and 1795.'' London. * {{fr}} de Guignes, C.-L.-J. (1808). ''Voyage a Pékin, Manille et l'Ile de France.'' Paris. * {{en}} Duyvendak, J.J.L. (1937). "The Last Dutch Embassy to the Chinese Court (1794-1795)." ''T'oung Pao'' 33:1-137. * Lequin, F. (2005). ''Isaac Titsingh in China (1794-1796).'' Alphen aan den Rijn. * _____. (2002). ''Isaac Titsingh (1745-1812): een passie voor Japan, leven en werk van de grondlegger van de Europese Japanologie'' Leiden. * _____. (1990-92). ''The Private Correspondence of Isaac Titsingh.'' Amsterdam. * ''Nederland's Patriciaat,'' Vol. 13 (1923). Den Haag. * {{en}} O'Neil, Patricia O. (1995). ''Missed Opportunities: Late 18th Century Chinese Relations with England and the Netherlands.'' (Ph.D. dissertation, University of Washington). * {{en}} Screech, Timon. (2006). ''Secret Memoirs of the Shoguns: Isaac Titsingh and Japan, 1779-1822.'' London: RoutledgeCurzon. {{ISBN|0-700-71720-X}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Titsingh, Isaac}} [[Kategorie:Nederlandse entrepreneurs]] [[Kategorie:Ambassadeurs]] [[Kategorie:Snydokters]] [[Kategorie:VOC]] [[Kategorie:Geboortes in 1745]] [[Kategorie:Sterftes in 1812]] cv5wk0bpgpfu6nrpfg2gixifo9esw4g 3 42121 2914377 2913484 2026-06-28T10:36:09Z Suidpunt 13232 /* Waarom dra Parysenaars geen hoede nie? */ nuwe afdeling 2914377 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejaag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) ::Goeiemôre Gert, ek sien Apollo 13 se "verjaarsdag" is nou. Skuif hom maar in. Maak dan die krieket oor drie weke asb. Tussen 19 en 26 April is ek met vakansie, dit raak twee volle Sondae. Krieket wil ek graag van bo na onder deurlees. Hy wag reeds sedert 2024 op ons voorblad. Hoop dit is reg só? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:56, 8 April 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012|BurgertB}} moenie bekommer oor die lokartikel en die ander verrigtinge nie, ons het dit nog altyd reggekry. Dan doen ons dit by uitstek op 'n ander dag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:40, 8 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == [[Krieket]] == {{Gebruikervoorblad|Krieket}} Dankie vir jou groot werk aan hierdie voorbladartikel Sören. Die week stap ook al einde se kant toe! Ek probeer help met die Afrikaanse terme vir veldwerkplasings (by Martinvl). Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:01, 20 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ek waardeer dit opreg! Ná my oorvertaling vier jaar gelede het dit nou weer vier dae geneem om te kyk wat sedertdien in die Engelse artikel gebeur het. Nou het ek jou taalverbeteringe aan die inleiding ook in die res van die artikel deurgevoer. Ek sal dit hoogs waarder as jy ook met die res van die artikel help, kyk nou hoe sukkel ons met die Afrikaanse terme. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 20 Mei 2026 (UTC) == Stigtingsdatum van Banff Nasionale Park betwyfel == Hi Sören, kyk asb vir ons by [[Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/23 Junie]]. Die stigtingsdatum van Banff Nasionale Park word volgens sy [[:en:Banff National Park|Engelse artikel]] as 25 November 1885 aangegee, dus nie 23 Junie 1887 nie. Kan jy dit weer nagaan asb? Baie groete vir jou! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 24 Junie 2026 (UTC) :Goeiemiddag [[Gebruiker:Aliwal2012|Gert]], baie dankie vir dié wenk. Ek het die datum by die [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/timeline/national-parks Kanadese Ensiklopedie] gevind en dit vervolgens verwyder. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Uitgesoekte_herdenkings/23_Junie&oldid=31355 Die fout was nou 20 jaar oud]. Gelukkig is beide [[25 November]] en [[1885]] korrek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:30, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dankie SpesBona! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 24 Junie 2026 (UTC) == Waarom dra Parysenaars geen hoede nie? == Hallo daar, ek hoop dit gaan nog skaflik met jou Franse studies en dat jy nie te veel uitkook nie. Ek sou in elk geval nooit in die somer Europa toe gaan nie - na sulke broeiende hitte weet ek pyl daar altyd daardie pikswart wolke uit die Oosblok reguit op julle af, met haelstene, koue, en orkaansterk winde. Dis 'n nagmerrie. Wat ek net nie kan verstaan nie. Op die televisienuus sal elke Parysenaar in die oop <s>Ganges</s> kanale baai. Maar nie een, nie één dra 'n hoed op sy klapperdop in die 40ºC-hitte nie. Nou lees ek op sosiale netwerke hoe mense by die duisende sonsteek opdoen. Vir 'n Suid-Afrikaner is so iets net raar, indien nie eenvoudig onnosel nie. Vind 'n mens 'n soortgelyke tendens in Duitsland? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:36, 28 Junie 2026 (UTC) tqny62d41en4f9tmnxsm6dhgfz4x8q0 0 50679 2914293 2914164 2026-06-27T19:00:42Z SpesBona 2720 Opruim & Encyclopædia Britannica 2914293 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Tijuana'''</span><br /> [[Lêer:Zona Rio Tijuana.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locatie Tijuana.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Escudo de Tijuana, Baja California.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Bandera de Tijuana, Mexico.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Baja California.svg|20px|raam]] [[Baja California]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|32|N|117|03|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[11 Julie]] [[1889]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 637 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 20&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;810&nbsp;645 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;832,5/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;157&nbsp;853 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -8 (PST) |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -7 (PDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,6 / 22,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 230,9&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ismael Burgueño |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.tijuana.gob.mx/ ''tijuana.gob.mx''] |} '''Tijuana''' ([[Spaans]]: [tiˈxwana], {{Audio|Tijuana.ogg|luister}}) is die grootste stad van die [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstaat]] [[Baja California]] en is op 11 Julie 1889 deur Santiago Argüello gestig. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;810&nbsp;645 en van 2&nbsp;157&nbsp;853 in die metropolitaanse gebied San Diego/Tijuana in 2020 gehad met 'n oppervlakte van 637&nbsp;km². [[Lêer:San Diego-Tijuana Metro 3D Map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van San Diego (bokant) en Tijuana (onderkant)]] [[Lêer:Border USA Mexico.jpg|duimnael|links|Die grens tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en Tijuana, [[Meksiko]] (regs)]] Tijuana is geleë naby die [[skiereiland]] [[Neder-Kalifornië]] aan die grens met die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Kalifornië]] suid van die susterstad [[San Diego]] en aan die [[Stille Oseaan]] in die weste. Die stad is 'n belangrike plek vir [[Amerikaanse Vloot]]matrose en [[Toerisme|toeriste]] uit San Diego weens sy historiese plekke en strande. Tijuana is dan ook berug vir onwettige [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] en [[prostitusie]]. Die stad word ook deur die [[dwelmoorlog in Meksiko]] geteister. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{es}} [http://www.tijuana.gob.mx/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Tijuana|title=Tijuana|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Junie 2026}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Meksiko]] tpnevd6rima6jgtd6qlq0h9axkdbrdv 0 54568 2914235 2914208 2026-06-27T14:41:46Z Aliwal2012 39067 /* Na die Tweede Wêreldoorlog */ vinnige proeflees 2914235 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 2bol6tsewlmy3bgh4ffmxlyh5j5cvhr 2914282 2914235 2026-06-27T18:11:51Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914282 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks<ref name=events/> around {{cvt|80|km}} east of Alice Springs,<ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> plaasvind,[97] ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] cgvq51n9mhmufsgf0mmpinzuwl38rqt 2914283 2914282 2026-06-27T18:13:35Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914283 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> plaasvind,[97] ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] j7hxf1we6hd2258jziv1j7q7gfgxm0s 2914284 2914283 2026-06-27T18:14:21Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914284 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks<ref name=events/> plaasvind,<ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 9g32sye06gwb339zytfqe8g74zo2e84 2914285 2914284 2026-06-27T18:16:05Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914285 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] jv2u3yjf1942vfab16b2ver5tgi5nqq 2914286 2914285 2026-06-27T18:17:37Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914286 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 0ptvbr992dnjpk366va5ln7dqn9gqii 2914287 2914286 2026-06-27T18:19:06Z Oesjaar 7467 /* Ander nywerhede */ Verbeter 2914287 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 2j589k95b96ho3rc7nqn02h3ikaccfd 2914289 2914287 2026-06-27T18:21:25Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Foto's! 2914289 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] tunkg6durrsi6jfsn183wdwvp1nfw8w 2914297 2914289 2026-06-27T19:43:35Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914297 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van verseëlde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met Adelaide. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie onverseëlde (grond)paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] arm4aulzfud1x8d5bsobca93uer3zh5 2914300 2914297 2026-06-27T19:48:14Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Skakel 2914300 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van verseëlde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie onverseëlde (grond)paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4hw5rw8mv3a6s1o0eo83ro3dko3azav 2914302 2914300 2026-06-27T19:50:29Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ En... 2914302 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}} * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van verseëlde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie onverseëlde (grond)paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] m27fs765pgea45nffeikzzr3tilufoh 2914303 2914302 2026-06-27T19:51:28Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ Ai! 2914303 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van verseëlde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie onverseëlde (grond)paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4hw5rw8mv3a6s1o0eo83ro3dko3azav 2914307 2914303 2026-06-27T19:54:01Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ En...?? 2914307 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van verseëlde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie onverseëlde (grond)paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] g6sev4j2eseokbxc6mzawk9fb7zk75r 2914308 2914307 2026-06-27T19:56:44Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914308 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van geteerde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die moegheid wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en onweer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] cayhq22clck1k23yqci55z87cs9lb5j 2914309 2914308 2026-06-27T19:57:19Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914309 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van geteerde paaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en onweer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] atmkydnddoqhzlznnva16obvv9em4hk 2914338 2914309 2026-06-27T20:47:36Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914338 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] ninjptsmmmbli9jcwt1yvv6tzyd7ovb 2914367 2914338 2026-06-28T09:31:29Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914367 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60 kilometer per uur, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50 km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110 km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 90buix3vc948s1f0jhrkonbwg0acwv6 2914368 2914367 2026-06-28T09:33:17Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914368 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] lor1tmhij1anxx913c7fj5qsilbcoxv 2914369 2914368 2026-06-28T09:34:47Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914369 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] deg8brmy1zaliuxthhk7hsg356uk09k 2914370 2914369 2026-06-28T09:44:26Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914370 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Darwin Internasionale Lughawe is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] qtv1ujok5dce5gnfdb6uy21lj61k8h6 2914371 2914370 2026-06-28T09:46:12Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Skakel 2914371 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] k8fioizfl1m4lf12qsqfsoxvn8zov2h 2914372 2914371 2026-06-28T09:47:11Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914372 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] etnlgyvg8x10w7iy9m7ure3yjc86y12 2914389 2914372 2026-06-28T11:46:55Z Oesjaar 7467 /* Vervoer */ Verbeter 2914389 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Media == === Gedrukte media == Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied. Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] llpyxkcj7k2xjsj12sbae1gtfckmewk 2914390 2914389 2026-06-28T11:47:24Z Oesjaar 7467 /* = Gedrukte media */ Ai! 2914390 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos n die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur, en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 August 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied het aangekondig dat hulle 'n projek sal aanpak wat die mariene bedryf sal bevoordeel, insluitend die ontwikkeling van 'n nuwe Mariene Nywerheidspark naby Darwin.<ref>{{cite web | title=NT's maritime industry to set sail | website=[[The Australian]] | url=https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829115121/https://www.theaustralian.com.au/sponsored/3F6nz0DIWHJLbSwwEtYz/nts-maritime-industry-to-set-sail | url-status=live }}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=March 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=December 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Media == === Gedrukte media === Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied. Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 3ibec0fiwv0okfbrxtodvgpzg1tmozw 0 66640 2914319 2873660 2026-06-27T20:18:52Z Oesjaar 7467 Skakel 2914319 wikitext text/x-wiki [[Lêer:US Navy 080823-N-1328S-001 Builder 2nd Class Gabriel Kelley, assigned to Navy Mobile Construction Battalion (NMCB) 133, cuts wood planks for the reconstruction of Mwan Elementary School during a Pacific Partnership engineering.jpg|duimnael|regs|300px|'n Handsaag word gebruik om hout mee te saag.]] 'n '''Saag''' is 'n stuk gereedskap wat gebruik word om deur dinge, soos [[hout]] of [[metaal]] te sny. Die saag beskik oor 'n handvatsel en 'n lem met skerp tande daarin geslyp. Sae word in verskeie beroepe gebruik, onder andere deur houtwerkers, bouers, slagters en snydokters. Dit word soms selfs gebruik om [[boeremusiek]] mee te speel, alhoewel dit nie eintlik daarvoor ontwerp is nie. Daar is verskillende soorte sae. Sommige is handgereedskap wat spierkrag benodig, terwyl ander soos [[Rolsaag|rolsae]] en [[kettingsaag|kettingsae]] met 'n elektriese of petrolmotor aangedryf word. Sae met growwe tande word gebruik om hout te saag, terwyl fyner tande nodig is om deur metaal te saag. Sae is gevaarlike items omdat dit skerp tande het en moet met omsigtigheid hanteer word om beserings te vermy. Dele van die voorwerp wat gesaag word kan ook losspat en beserings veroorsaak. Beskermende kleredrag soos handskoene en 'n veiligheidsbril moet gedra word om beserings te voorkom. [[Lêer:Crosscut saw.JPG|duimnael|centre|450px|'n Handsaag.]] == Handsae == 'n Bekende handsaag is die kloofsaag, wat byvoorbeeld dikwels deur skrynwerkers gebruik word vir algemene konstruksiewerk. Die saag het growwe tande wat breed geset is, sodat 'n wye snit verkry word. Die kap- of rugsaag is kleiner as die kloofsaag en het fyner tande. Dit word vir fyn werk (meubels, kabinette, ensovoorts) gebruik en het 'n versterking in die blad (rug) sodat reguit snitte daarmee gemaak kan word. Die skropsaag het 'n smal lem wat in 'n dun punt eindig en kan gebruik word om ronde gate mee te saag. Die saag het dikwels ook growwe tande en word dan veral vir die snoei van bome gebruik. Die figuursaag het 'n dun lemmetjie wat in 'n raam gespan word. Daardeur het die lem heelwat bewegingsvryheid en kan allerlei figure in materiaal uitgesaag word. Die ystersaag het fyn tande waarmee die fyn kristalstruktuur van metale maklik gekloof kan word. Metale soos koper en lood saag egter moeilik en is geneig om tussen die saaglemtande aan te pak. == Masjiensae == Masjiensae sluit sterkarmsae, bandsae en sirkelsae in. By die sterkraamsaag word die lem in 'n swaar raamwerk gespan en die saagaksie word bewerkstellig deur 'n heen-en-weer-gaande beweging. Dit word veral vir die saag van dik ysterstawe en –pype gebruik. Die bandsaag bestaan uit 'n smal, buigbare lem wat oor 2 rollers loop. Dit word veral vir fyn saagwerk gebruik en figure kan selfs daarmee gesaag word. Sirkelsae het ronde, vinnig roterende lemme en word dikwels vir houtwerk gebruik. Breë snitte (tot ongeveer 5&nbsp;mm breed) word daarmee verkry. 'n Sirkelsaag met verharde tande kan egter teen lae toeretalle ook gebruik word om metale mee te saag. 'n Aangepaste sterkarmsaag, die raamsaag, word dikwels van meer as een lem voorsien en vir die saag van boomstompe by saagmeulens gebruik. Dit kan verstel word om verskillende diktes planke te lewer. == Sien ook == *[[Figuursaag]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409656}}, volume 24, bl. 195 {{Commonskat|Hand saws}} {{Wikt|saag}} {{Normdata}} [[Kategorie:Gereedskap]] es6chs2b3vrk4jhrhebpiste7059ajz 0 67452 2914262 2886330 2026-06-27T16:58:32Z Oesjaar 7467 Skakel 2914262 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = Sien teks. }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Boomspesies == Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] 2a1m2iftsc5aa614f0nix5a56sd4gce 2914263 2914262 2026-06-27T17:05:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914263 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = Sien teks. }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>L.</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>Burm.f.</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] ck089y1enoeojrxvcw6lsdm878sbn56 2914264 2914263 2026-06-27T17:06:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914264 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>L.</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>Burm.f.</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] 126daqrcfiy1je696sqzi7325cdxnjt 2914265 2914264 2026-06-27T17:19:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914265 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824)[[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>L.</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>Burm.f.</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] nqx4f2k19c7mp23mkuzqvos0zp4en0o 2914266 2914265 2026-06-27T17:19:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914266 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824) [[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>L.</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>Burm.f.</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] o2nje952knazzausdhc9t9wt6gd5met 2914267 2914266 2026-06-27T17:20:10Z Oesjaar 7467 /* Genera */ Skakel 2914267 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824) [[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>Burm.f.</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] 8xlgby6uaooc58w26zmsdf858xg0p8e 2914268 2914267 2026-06-27T17:20:46Z Oesjaar 7467 /* Genera */ Skakel 2914268 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824) [[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] 9j0iqpw80o7kr7q6xb1789dv3ri8kak 2914269 2914268 2026-06-27T17:21:33Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Nie meer nie. 2914269 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824) [[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] 84937ctbtp0o0gi3kefndn2fisl9yy4 2914270 2914269 2026-06-27T17:22:07Z Oesjaar 7467 Nog nie... 2914270 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = ''Burseraceae'' |titelweergawe = ''Burseraceae'' |image = Bursera simaruba0.jpg |image_caption = ''Bursera simaruba'' |regnum = ''[[Plantae]]'' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = ''[[Sapindales]]'' |familia = '''Burseraceae''' |familia_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]], (1824) [[nom. cons.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = <center>Sien teks.</center> }} ''''' Burseraceae''''' is die [[mirre]]-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Sapindales''. Twee [[genus|genera]] van die familie lewer produkte wat onder vroeë handelaars om die [[Middellandse See]] gewild was. Die ''Boswellia'' genus lewer [[wierook]] en die ''[[Commiphora]]'' genus lewer die welriekende harpuis waarvan mirre, wierook en Balsem van Gilead verkry word. Die [[Suid-Afrika]]anse ''Commiphora''-[[spesie]]s lewer egter nie die harpuis nie. Daar is 540 spesies wat hoort tot die familie wêreldwyd waarvan 34 in [[Suider-Afrika]] voorkom en daarvan is 25 bome. == Genera == {{div col|colwidth=20em}} * [[Ambilobea]] <small>Thulin, Beier & Razafim.</small> * [[Aucoumea]] <small>Pierre</small> * [[Beiselia]] <small>Forman</small> * [[Boswellia]] <small>Roxb. ex Colebr.</small> * [[Bursera]] <small>Jacq. ex L.</small> * [[Canarium]] <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * [[Commiphora]] <small>Jacq.</small> * [[Dacryodes]] <small>Vahl</small> * [[Garuga]] <small>Roxb.</small> * [[Haplolobus]] <small>H.J.Lam</small> * [[Pachylobus]] <small>G.Don</small> * [[Protium]] <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * [[Pseudodacryodes]] <small>Pierlot</small> * [[Rosselia]] <small>Forman</small> * [[Santiria]] <small>Blume</small> * [[Scutinanthe]] <small>Thwaites</small> * [[Trattinnickia]] <small>Willd.</small> * [[Triomma]] <small>Hook.f.</small> {{div col end}} == Sien ook == {{Commonskat|Burseraceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] <!-- == Verwysings == {{Verwysings}}--> == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126617-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Burseraceae]] ct6mgujnwxjhe22z0y4stv8uxmfuo4d 0 69263 2914341 2912742 2026-06-27T20:59:29Z Jcb 223 2914341 wikitext text/x-wiki :''Vir 'n artikel oor die sewe susters in die Griekse mitologie, sien [[Plejade (mitologie)]]'' {{Inligtingskas sterrestelsel | naam= Plejades | beeld= Pleiades large.jpg | onderskrif= ’n Foto van die Plejades van die Digitized Sky Survey.<br /> Bron: [[Nasa]]/[[Europese Ruimteagentskap|ESA]]/AURA/Caltech | soort= [[Sterreswerm|Oop sterreswerm]] | sterrebeeld= [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | messier= Messier 45 | tipe= | RK= 3^h 47^m 24^s<ref name="simbad">{{cite web |title=SIMBAD Astronomical Database |work=Results for M45 |url=http://simbad.u-strasbg.fr/Simbad |access-date=20 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523050221/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Dek= +24º 7'<ref name="simbad" /> | magnitude= | skynmagnitude= 1,6 | absolute magnitude= | afstand= Gemiddeld 444<ref name=vanleeuwen09>{{Cite journal|bibcode=2009A&A...497..209V |title=Parallaxes and proper motions for 20 open clusters as based on the new Hipparcos catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=497 |issue=1 |pages=209–242 |last1=Van Leeuwen |first1=F. |date=2009 |doi=10.1051/0004-6361/200811382 |arxiv = 0902.1039 |s2cid=16420237 }}</ref><ref name=majaess11>{{Cite journal|arxiv=1102.1705|last1= Majaess|first1= Daniel J.|title= Deep Infrared ZAMS Fits to Benchmark Open Clusters Hosting delta Scuti Stars|journal= Journal of the American Association of Variable Star Observers (Jaavso)|volume= 39|issue= 2|pages= 219|last2= Turner|first2= David G.|last3= Lane|first3= David J.|last4= Krajci|first4= Tom|date= 2011|bibcode= 2011JAVSO..39..219M}}</ref> | ouderdom= 100 miljoen | grootte= 110 [[boogminute]] | sterre= 500 | rooiverskuiwing= 18 x 10^-6 | kenmerke= | massa= | name= Sewe Susters, M45 }} Die '''Plejades''' (ook genoem die '''Sewe Susters''' of '''M45''') is in die [[sterrekunde]] ’n [[asterisme]] wat deur 'n oop [[sterreswerm]] gevorm word. Die sterreswerm bestaan uit warm [[Sterreklassifikasie|B-tipe]] sterre van middelmatige ouderdom in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Op 'n afstand van 444&nbsp;[[ligjare]] is dit een van die naaste sterreswerms en die naaste [[Messier-katalogus|Messiervoorwerp]] aan die [[Aarde]], en die een wat die maklikste met die blote oog gesien kan word. Dit bevat ook die refleksienewel NGC&nbsp;1432, 'n [[H&nbsp;II-gebied]].<ref>{{Cite web |title=NGC 1432 (Maia Nebula) {{!}} TheSkyLive.com |url=https://theskylive.com/sky/deepsky/ngc1432-maia-nebula-object |access-date=2022-12-10 |website=theskylive.com}}</ref> Die naam kom van die [[Plejade (mitologie)|Plejades]] in die [[Griekse mitologie]]. Die swerm word oorheers deur warm blou en besonder helder sterre wat binne die afgelope 100&nbsp;miljoen jaar ontstaan het. Die helderste sterre word omring deur ’n newelagtigheid wat deur [[ruimtestof]] veroorsaak word. Voorheen is gedink dit is materiaal wat ná hulle vorming oorgebly het, maar nou word geglo dat dit waarskynlik 'n onverwante stofwolk is waardeur die groep sterre tans beweeg.<ref name="Gibson2003">{{Cite journal |date=2003 |last1=Gibson|first1=S.J. |last2=Nordsieck|first2=K.H. |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590|doi-access=free }}</ref> Dié stofwolk beweeg na raming teen sowat 18&nbsp;km/s relatief tot die sterre in die swerm.<ref>{{cite journal | last1 = White | first1 = Richard E. | last2 = Bally | first2 = John | title = Interstellar matter near the Pleiades. IV - The wake of the Pleiades through the interstellar medium in Taurus | journal = The Astrophysical Journal | date = May 1993 | volume = 409 | page = 234 | issn = 0004-637X | eissn = 1538-4357 | doi = 10.1086/172658 | bibcode = 1993ApJ...409..234W }}</ref> Rekenaarsimulasies het gewys die Plejades is waarskynlik van 'n kompakte konfigurasie gevorm wat eens soos die [[Orionnewel]] gelyk het.<ref name="Kroupa2001">{{Cite journal |date=2001 |last1=Kroupa|first1=Pavel |last2=Aarseth|first2=Sverre |last3=Hurley|first3=Jarrod |title=The formation of a bound star cluster: From the Orion nebula cluster to the Pleiades |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=321 |issue=4 |pages=699–712 |bibcode=2001MNRAS.321..699K |doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04050.x |doi-access=free |arxiv = astro-ph/0009470 |s2cid=11660522}}</ref> Sterrekundiges glo die swerm sal vir nog sowat 250&nbsp;miljoen jaar bestaan, waarna die sterre uiteen sal beweeg vanweë swaartekragwisselwerkings met die galaktiese omgewing.<ref name="Gendler2006">{{cite book |date=2006 |last=Gendler|first=Robert |title =A Year in the Life of the Universe: A Seasonal Guide to Viewing the Cosmos |publisher = Voyageur Press |page=54 |isbn=978-1610603409}}</ref> Saam met die oop sterreswerm die [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], vorm die Plejades die "Goue Poort van die Sonnebaan".<ref>[http://www.astronomie-heute.de/artikel/871791&_z=798889 Tor! 1:0 für die Venus], astronomie-heute.de, 19 April 2020, besoek op 30 Augustus 2020</ref> Die [[sonnebaan]] is die lyn waarlangs die [[Son]], die [[Maan]] en al die [[planete]] beweeg, en dit loop tussen dié twee sterreswerms deur. ==Oorsprong van die naam== Die swerm se naam kom van die [[Grieks]]e naam Πλειάδες. Dit is waarskynlik afgelei van ''plein'' ("seil") vanweë die feit dat die sterre die seilseisoen in die [[Middellandse See]] afgebaken het. In die [[Griekse mitologie]] is dit gebruik vir sewe goddelike susters. Later is gesê die naam is afgelei van hulle moeder, Pleione, se naam en beteken dus "dogters van Pleione".<ref name="Ridpath">{{cite web |url= http://www.ianridpath.com/startales/taurus2.html |title= The Pleiades – seven celestial sisters|first= Ian |last=Ridpath|website= Ian Ridpath's Star Tales |access-date=20 November 2023}}</ref> In werklikheid kom die antieke naam wat van "seil" afgelei is, eerste in die kultuur, waarna die verwantskap met die sewe susters gevolg het.<ref>{{cite book | first = Robin |last=Hard | date = 2020 | title = The Routledge Handbook of Greek Mythology: Partially Based on H.J. Rose's A Handbook of Greek Mythology | publisher = Routledge | pages = | isbn = 978-1-138-65260-6 | url = https://books.google.com/books?id=8X27tAEACAAJ}}</ref> ==Sterrekundige rol van M45 in die oudheid== Die groep M45 het in die antieke tyd 'n belangrike rol gespeel vir die opstelling van baie [[kalender]]s danksy 'n kombinasie van twee merkwaardige elemente. Die eerste een, wat steeds geld, is hulle unieke en maklik identifiseerbare voorkoms in die naglug naby die sonnebaan. Die tweede een, wat in die antieke tyd belangrik was, is dat dit in die middel van die 3de millennium&nbsp;v.C. die [[Noordelike Halfrond]] se [[Dag-en-nagewening|lentenagewening]] aangedui het.<ref>Wilfred G. Lambert, (en) « The section AN », in : Luigi Cagni (a cura di), ''Il bilinguismo a Ebla'', Atti del convegno inter-nazionale (Napoli,, 19-22 aprile 1982), Napoli, Istituto Universitario Orientale, Dipartimento di studi asiatici, XXII (1984), 396-397</ref> [[Beeld:Nebra Scheibe.jpg|thumb|263px|Op die [[Hemelskyf van Nebra]] van omstreeks 1600&nbsp;v.C. is die sewe kolletjies regs bo vermoedelik die Plejades.]] Die belangrikheid van die sterreswerm is ook duidelik in [[Noord-Europa]]: Dit word aangedui op die hemelskyf van Nebra, wat in [[Duitsland]] ontdek is en uit omstreeks 1600&nbsp;v.C. dateer. Op die skyf word die swerm aangedui in 'n hoë posisie tussen die Son en die Maan. Dié [[asterisme]] ('n patroon sterre kleiner as 'n [[sterrebeeld]]) dui ook die begin van verskeie antieke kalenders aan: * In antieke [[Indië]] vorm dit in die Atharvaveda, wat omstreeks 1200-1000&nbsp;v.C. saamgestel is, die eerste ''nakṣatra'' (die [[Sanskrit]]naam vir "maanstasie"), wat genoem word Kṛttikā (क्रृत्तिका), ’n onthullende naam aangesien dit letterlik "die Snydings" beteken,<ref>{{cite web|author=Gérard Huet|language=fr, skr|title=« Dictionnaire Héritage du Sanskrit », version 3.48[2023-07-01, ''s.v.'' « Kṛttikā ».|url=https://sanskrit.inria.fr/cgi-bin/SKT/sktindex.cgi?lex=SH&q=k.rttikaa&t=VH}}</ref> dus "dié wat die jaarbreek aandui".<ref>{{cite journal|first1=David |last1=Pingree |last2= Morrissey|first2=Patrick|title=On the Identification of the Yogataras of the Indian Naksatras|journal=Journal for the History of Astronomy|volume= 20|issue= 2 |date=June 1989|page= 100|doi=10.1177/002182868902000202}}</ref> * In [[Mesopotamië]] stel die ''MUL.APIN-kompendium'', die oudste bekende Mesopotamiese sterrekundige verhandeling wat in [[Nineve]] in die biblioteek van [[Assurbanipal]] ontdek is en uit nie later nie as 627&nbsp;v.C. dateer, ’n lys voor van gode [draers van sterre] wat op "die pad van die Maan" staan – ’n lys wat begin met mul.MUL.<ref>{{cite web|author=Roland Laffitte|language=fr|title=Série MUL.APIN (BM 86378)", Tab. I, iv, 31-39., on URANOS, the astronomical website of the Selefa.|url=http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812194317/http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|url-status=dead}}</ref> * In [[Griekeland]] is die ''Pleiádes'' ’n groep waarvan die naam waarskynlik eers ’n funksionele betekenis gehad het voor dit ’n mitologiese betekenis gekry het, soos André Lebœuffle aandui. Hy verkies om dit te verklaar aan die hand van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] wortel ''*pe/ol-/pl-'', wat die idee van "menigte, skare, byeenkoms" uitdruk.<ref>(en) André Le Bœuffle, ''Les Noms latins d'astres et de constellations'', éd. Paris: Les Belles Lettres, 1977, pp. 120-124.</ref> * Net so begin die antieke [[Arabiere]] hulle ou kalender, dié van die ''anwā'', met M45 onder die naam الثريّا (''al-Ṯurayyā'').<ref>Charles Pellat, ''Dictons rimés'', ''anwa et mansions lunaires chez les Arabes'', in ''Arabica. Journal of arabic and islamic studies'', vol. 2 (1955) p. 19.</ref> Hoewel M45 nie meer op die lentepunt is nie, bly die sterrebeeld steeds belangrik, beide funksioneel en simbolies. Benewens die Indiese en Arabaiese kalenders wat op maanstasies gebaseer is, is daar ook die geval van ’n ou [[Jemen]]itiese kalender waarin die maande aangedui word volgens ’n astronomiese kriterium wat daartoe gelei het dat dit die "Kalender van die Plejade" genoem is: Die maand ''ḫams'' (letterlik "vyf") is die een waarin die Son en ''al-Ṯurayyā'' ("die Plejade") vyf maanbewegings van mekaar afwyk, dus vyf keer die afstand wat die Maan gemiddeld in een dag en een nag aflê, om die terminologie van [[Al Soefi]] te gebruik.<ref>(de) Eduard Glaser, ''Die Sternkunde der südarabischen Kabylen'', Wien : aus der Hof- und Staatsdruckerei, (s.d.) [Aus dem XCL. Bande der Sitzb. der kays. Akad. der Wissensch., II. Jänner-Heft Jahrg.1885], pp. 3-4.</ref> [[Beeld:Seven Sisters coin Royal Australian Mint 1 dollar 2020 Reverse.jpg|thumb|220px|links|'n [[Australië|Australiese]] silwer herdenkingsmunt van 2020 – op die keersy is die Sewe Susters soos uitgebeeld in 'n antieke storie oor die Australiese inheemse tradisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.ramint.gov.au/publications/royal-australian-mint-looks-stars-honour-australian-indigenous-stories|title=The Royal Australian Mint looks to the stars to honour Australian Indigenous stories|website=www.ramint.gov.au|date=3 September 2020|access-date=31 December 2020}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] ==Name en mitologie== Die Plejades is 'n prominente gesig in die [[Noordelike Halfrond|Noordelike]] en [[Suidelike Halfrond]] se naglug. Hulle is sedert die oudheid aan kulture oor die hele wêreld heen bekend,<ref>Julien D'Huy, Yuri Berezkin. How Did the First Humans Perceive the Starry Night? On the Pleiades. The Retrospective Methods Network Newsletter 2017, pp.100-122. https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01673386/document</ref> insluitende die [[Kelte]] ([[Wallies]]: ''Tŵr Tewdws'', [[Iers]]: ''Streoillín''); die [[Filippyne]] voor die koloniale tyd (as ''Mapúlon'', wat die begin van die jaar aangedui het);<ref name="Mintz">{{cite journal |last1=Mintz |first1=Malcolm W. |title=Monograph 1: The Philippines at the Turn of the Sixteenth Century |journal=Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the Pacific |date=2021 |url=http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |access-date=2023-06-04 |archive-date=2023-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503153221/http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="MacKinlay">{{cite book |last1=MacKinlay |first1=William Egbert Wheeler |title=A Handbook and Grammar of the Tagalog Language |date=1905 |publisher=U.S. Government Printing Office |page=46}}</ref> [[Hawaii|Hawaiërs]] (as ''Makaliʻi'');<ref>{{Cite web|url=http://archive.hokulea.com/pdfs/Hawaiian_astronomy_I.pdf|title=Hawaiian Astronomical Concepts|last=Makemson|first=Maud|website=Hokulea.com|access-date=31 October 2018}}</ref> die [[Maori's]] (as ''Matariki''); die [[Achaemenidiese Ryk]] (as پروین of ''Parvīn'';<ref>{{Cite web|url=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|title=Dehkhoda Dictionary|last=Dehkhoda|first=Ali Akbar|website=Parsi Wiki|access-date=12 Mei 2025|archive-date= 6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806084535/https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|url-status=dead}}</ref> die [[Arabiere]] (as الثريا of ''al-Thurayyā'';<ref name="allen">{{cite book | author=Allen, Richard Hinckley | date=1963 | orig-year=1899 | title=Star Names: Their Lore and Meaning | edition=Reprint | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | url=https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle | isbn=978-0-486-21079-7 | url-access=registration }}</ref>) die [[China|Chinese]] (昴 of ''mǎo''); die [[Japan]]nese (as 昴 of ''Subaru'); die [[Maja]]; [[Asteke]]; ensovoorts.<ref name="Andrews2004">{{cite book |last1=Andrews |first1=Munya |title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World |date=2004 |publisher=Spinifex Press |isbn=978-1876756451 |pages=149–152}}</ref><ref name="Kracht2017">{{cite book |last1=Kracht |first1=Benjamin |title=Kiowa Belief and Ritual |date=2017 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-1496201461 |pages=63,75,139,189}}</ref> In die [[Hindoeïsme]] is die Plejades bekend as ''Kṛttikā''. Hindoes vier die eerste dag ([[nuwemaan]]) van die maand ''Kartik'' as [[Divali]], 'n fees van oorvloed en lampe. Die Plejades word ook drie keer in die [[Bybel]] genoem (as die "Sewester").<ref>[[Job]] 9:9, Job 38:31 en [[Amos]] 5:8</ref><ref name="HastingsSelbie1911">{{cite book |author1=James Hastings |author2=John Alexander Selbie |author3=Andrew Bruce Davidson |author4=Samuel Rolles Driver |author5=Henry Barclay Swete |title=Dictionary of the Bible: Kir-Pleiades |url=https://books.google.com/books?id=fxZVAAAAYAAJ&pg=PA492 |year=1911 |publisher=Scribner |pages=895–896}}</ref> In [[Japan]] word die sterreswerm in die 8ste-eeuse ''Kojiki'', 'n kroniek van legendes en gesange, genoem ''Mutsuraboshi'' ("ses sterre").<ref name="kojiki-pleiades">{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=293}}</ref> Dit is nou in Japan bekend as ''Subaru'',<ref>{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=25}}</ref> en is genoem na die Japannese Subaru-teleskoop by die [[Mauna Kea-sterrewag]] op die eiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]].<ref>{{cite web|url=http://web-japan.org/kidsweb/hitech/subaru/index.html |title=The Subaru Telescope |publisher=web-japan.org |access-date=2010-09-22}}</ref> [[Beeld:Pleiades Sidereus Nuncius.png|thumb|180px|[[Galileo Galilei|Galileo]] se tekening van die Plejades in ''Sidereus Nuncius''.]] Die vroegste bekende uitbeelding van die Plejades is 'n Noord-Duitse artefak uit die [[Bronstydperk]] bekend as die [[Hemelskyf van Nebra]] van omstreeks 1600&nbsp;v.C.<ref name=BBC2008>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml|title=BBC - Science & Nature - Horizon - Secrets of the Star Disc|date=2004|publisher=BBC|access-date=2008-03-25}}</ref> Die [[Babilon]]iese sterkatalogus noem die Plejades ^MULMUL ({{wigskrif|𒀯𒀯}}), wat "sterre" beteken (letterlik "ster ster"). Hulle is boaan die lys sterre aan die sonnebaan, wat wys hulle was omstreeks die 23ste eeu&nbsp;v.C. naby die punt van die lente-nagewening.<ref>{{cite journal|author=Jetsu, L.|author2=Porceddu, S.|title=Shifting Milestones of Natural Sciences: The Ancient Egyptian Discovery of Algol's Period Confirmed|journal = PLOS ONE|volume = 10 |issue=12|date = 2015|pages = e.0144140 (23pp)|doi=10.1371/journal.pone.0144140|pmid=26679699|pmc=4683080|bibcode=2015PLoSO..1044140J|arxiv = 1601.06990 |doi-access=free}}</ref> Sommige antieke Griekse sterrekundiges het hulle as 'n aparte [[sterrebeeld]] beskou en hulle word deur [[Hesiodos]],<ref>Hesiod, ''Works and Days'', (618-23)</ref> in [[Homeros]] se ''[[Ilias]]'' en ''[[Odussee]]'',<ref name=homer>{{cite journal|bibcode=2011JAHH...14...22T|title=Astronomy and Constellations in the Iliad and Odyssey|journal=Journal of Astronomical History and Heritage|issn=1440-2807|volume=14|issue=1|pages=22|last1=Theodossiou|first1=E.|last2=Manimanis|first2=V. N.|last3=Mantarakis|first3=P.|last4=Dimitrijevic|first4=M. S.|year=2011|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2011.01.02 |s2cid=129824469 }}</ref> en in die ''Geoponica'', 'n 10de-eeuse versameling landboustories, genoem.<ref>{{cite web |url=http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |title=The Geoponica (Agricultural Pursuits), page 6 (V. 1) |access-date=2011-04-22 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012092608/http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |archive-date=2012-10-12 }}</ref> Vir die pre-Islamitiese Arabiere was die sterreswerm die "bekendste ster" en is dit dikwels eenvoudig "die Ster" genoem (''an-Najm'', النجم). Sommige kenners van die [[Islam]] stel voor die Plejades is die "ster" wat genoem word in die [[soera]] ''[[An-Najm]]'' ("Die Ster") van die [[Koran]].<ref>Saqib Hussain, "The Prophet's Vision in Sūrat al-Najm," ''Journal of the International Qur'anic Studies Association'', '''5''' (2020): 97–132.</ref> Op verskeie silinderseëls van die begin van die eerste millennium&nbsp;v.C. af word M45 deur sewe punte verteenwoordig, terwyl die "Sewe Gode" op reliëfs verskyn van [[Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese]] paleise.<ref>Jeremy Black & Anthony Green, ''Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia'', an Illustrated Dictionary, Londen: British Museum Press, 1992, p. 162.</ref> Die geleerde Stith Thompson meen die asterisme is "amper altyd" as 'n groep van sewe susters beskou, en hulle mites verduidelik hoekom daar net ses is.<ref>Thompson, Stith (1977). ''The Folktale''. University of California Press. pp. 237-238. {{ISBN|0-520-03537-2}}.</ref> Sommige wetenskaplikes glo dit kan wees vanweë waarnemings van tot 100000&nbsp;v.C., toe die ster Pleione verder van die ster Atlas was en dus sigbaarder vir die blote oog.<ref>Norris, Ray P., Norris, Barnaby R.M. (2021). Why Are There Seven Sisters?. In: Boutsikas, E., McCluskey, S.C., Steele, J. (eds) Advancing Cultural Astronomy. Historical & Cultural Astronomy. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-64606-6_11</ref> ===Tolkien se Legendarium=== In [[J.R.R. Tolkien]] se legendarium, waar ''[[Die heerser van die ringe (roman)|Die heerser van die ringe]]'' afspeel, word na die Plejades verwys as ''Remmirath, the netted star''. Die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] word genoem ''Menelvagor, swordsman of the Sky''. ==Waarnemingsgeskiedenis== [[Galileo Galilei]] was die eerste [[sterrekundige]] wat deur 'n [[teleskoop]] na die Plejades gekyk het.<ref>{{Cite web |title=Messier 45 (The Pleiades) |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116112505/https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |archive-date=November 16, 2023 |access-date=November 16, 2023 |website=NASA Science |language=en}}</ref> Hy het toe ontdek daar is baie sterre in die swerm wat te dof is om met die blote oog te sien. Hy het sy waarnemings in Maart 1610 in ''Sidereus Nuncius'' gepubliseer saam met 'n skets wat 36 sterre wys. Dit is lank bekend dat die Plejades 'n groep sterre is wat fisies verwant is, eerder as 'n toevallige oplyning. John Michell het in 1767 bereken die kans van 'n toevallige oplyning van so baie helder sterre was net 1 uit 500&nbsp;000. Hy het aangeneem die Plejades en baie ander sterreswerms moet dus uit fisies verwante sterre bestaan.<ref> {{cite journal |author=Michell J. |date=1767 |title=An Inquiry into the probable Parallax, and Magnitude, of the Fixed Stars, from the Quantity of Light which they afford us, and the particular Circumstances of their Situation |journal=Philosophical Transactions |volume=57 |pages=234–264 |doi=10.1098/rstl.1767.0028 |bibcode=1767RSPT...57..234M |doi-access=free }}</ref> Toe studies die eerste keer gedoen is van die [[eiebeweging]] van die sterre, is bevind hulle beweeg almal in dieselfde rigting in die lug, en dit het finaal bewys dat hulle verwant is. [[Charles Messier]] het die posisie van die swerm gemeet en dit as "M45" in sy [[Messier-katalogus|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem wat in 1771 gepubliseer is. Dié invoeging is, nes dié van die [[Orionnewel]] en die [[Byekorf-sterreswerm|Byekorfsterreswerm]], as vreemd beskou omdat die meeste van sy voorwerpe baie dowwer was en makliker met komete verwar kon word, en dit is beswaarlik die geval met die Plejades. Een moontlikheid is dat Messier eenvoudig 'n groter katalogus wou hê as sy wetenskaplike mededinger [[Nicolas-Louis de Lacaille|Lacaille]], wie se katalogus van 1755 altesaam 42 voorwerpe bevat het en dat Messier toe 'n paar helder voorwerpe bygevoeg het.<ref> {{cite web |author=Frommert, Hartmut |date=1998 |title=Messier Questions & Answers |url=http://messier.seds.org/m-q&a.html#why_M42-45 |access-date=2005-03-01 }}</ref> Edme-Sébastien Jeaurat het in 1782 ’n kaart van 64 sterre van die Plejades uit sy waarnemings geteken wat in 1786 gepubliseer is.<ref>''A New review: with literary curiosities and literary intelligence'', bl. 326, Paul Henry Maty, 1783.</ref><ref>Mémoires de l'Acadêmie des sciences de l'Institut de France, bl. 289, Didot frères, fils et cie, 1786.</ref><ref>Edme-Sébastien Jeaurat, ''Carte des 64 Principales Etoiles des Playades par M. Jeaurat, pour le 1.er Janvier 1786''.</ref> ==Samestelling== [[Beeld:M45map.jpg|thumb|240px|'n Kaart van die Plejades.]] Die kern van die sterreswerm is sowat 8&nbsp;ligjare breed. Dit bevat meer as duisend bevestigde lede, sonder om die getal [[dubbelster]]re in ag te neem.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Adams, Joseph D. |author2=Stauffer, John R. |author3=Monet, David G. |author4=Skrutskie, Michael F. |author5=Beichman, Charles A. |date=2001 |title=The Mass and Structure of the Pleiades Star Cluster from 2MASS |journal=Astronomical Journal |volume=121 |pages=2053–2064 |bibcode=2001AJ....121.2053A |doi=10.1086/319965 |arxiv = astro-ph/0101139 |issue=4 |s2cid=17994583 }}</ref> Die swerm se lig word oorheers deur jong, warm [[Sterreklassifikasie|blou sterre]], waarvan tot 14 met die blote oog gesien kan word na gelang van die waarnemingstoestande en die visuele skerpte van die waarnemer. Die helderste sterre vorm 'n fatsoen effens soortgelyk aan dié van die [[Groot Beer|Groot]] en [[Klein Beer]]. Die totale [[massa]] van die sterre is sowat 800&nbsp;[[sonmassa]]s en dit word oorheers deur dowwer, rooier sterre.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"/> 'n Raming van die omvang van dubbelsterre in die swerm is sowat 57%.<ref>{{cite journal|doi=10.3847/1538-4357/ac1585|title=Long-term Spectroscopic Survey of the Pleiades Cluster: The Binary Population|year=2021|last1=Torres|first1=Guillermo|last2=Latham|first2=David W.|last3=Quinn|first3=Samuel N.|journal=The Astrophysical Journal|volume=921|issue=2|page=117|arxiv=2107.10259|bibcode=2021ApJ...921..117T|s2cid=236171384 |doi-access=free }}</ref> Die swerm bevat baie [[bruindwerg]]e, voorwerpe van minder as sowat 8% van die [[Son]] se massa, wat onvoldoende vir [[kernfusie]] is en dus nie volwaardige sterre is nie. Hulle kan tot 25% van al die sterre uitmaak, hoewel hulle massa minder as 2% van die algehele massa is.<ref> {{cite journal |author=Moraux, E. |author2=Bouvier, J. |author3=Stauffer, J. R. |author4=Cuillandre, J.-C. |date=2003 |title=Brown in the Pleiades cluster: Clues to the substellar mass function |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=400 |pages=891–902 |bibcode=2003A&A...400..891M |doi=10.1051/0004-6361:20021903 |arxiv = astro-ph/0212571 |issue=3 |s2cid=17613925 }}</ref> Sterrekundiges ontdek en ontleed graag die bruindwerge in die Plejades en ander jong sterreswerms, want hulle is nog relatief helder en sigbaar, terwyl bruindwerge in ouer swerms verdof het en moeiliker is om te bestudeer. ==Helderste sterre== Die helderste sterre in die Plejades word die Sewe Susters genoem, na die susters Sterope, Merope, Elektra, Maia, Taigete, Kelaino en Alkuone uit die [[Griekse mitologie]]. Later is ouers aan hulle toegewys: Pleione en [[Atlas (mitologie)|Atlas]].<ref name="Ridpath" /> Die [[Hiade]]s was dogters van Atlas en dus die Plejades se susters. Die tabel hier onder gee inigting oor die helderste sterre in die swerm: {{Clear}} {| class="wikitable sortable" |+'''Helderste sterre van die Plejades''' |- ! class="unsortable"| Naam ! class="unsortable"| [[IAU]]-naam ! [[Skynbare magnitude]] ! [[Sterreklassifikasie]] ! Afstand (ligjare) |- | Alkuone | Eta (25) Tauri | 2,86 | B7IIIe | {{val|409}} |- | Atlas | 27 Tauri | 3,62 | B8III | {{val|387}} |- | Elektra | 17 Tauri | 3,70 | B6IIIe | {{val|375}} |- | Maia | 20 Tauri | 3,86 | B7III | {{val|344}} |- | Merope | 23 Tauri | 4,17 | B6IVev | {{val|344}} |- | Taigeta | 19 Tauri | 4,29 | B6IV | {{val|364}} |- | Pleione | 28 (BU) Tauri | 5,09 [[Veranderlike ster|(verand.)]] | B8IVpe | {{val|422}} |- | Kelaino | 16 Tauri | 5,44 | B7IV | {{val|434}} |- | — | HD 23753 | 5,44 | B9Vn | {{val|420}} |- | Asterope of Sterope I | 21 Tauri | 5,64 | B8Ve | {{val|431}} |- | — | 18 Tauri | 5,66 | B8V | {{val|444}} |- | — | HD 23923 | 6,16 | B8V | {{val|435}} |- | Sterope II | 22 Tauri | 6,41 | B9V | {{val|444}} |- | — | HD 23853 | 6,59 | B9,5V | {{val|459}} |- | — | HD 23410 | 6,88 | A0V | {{val|443}} |} == Ouderdom en ewolusie == Die ouderdom van die Plejades word met behulp van die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] op tussen 75 en 150 miljoen jaar geraam. Die relatiewe beweging van die swerm sal veroorsaak dat hulle baie millenniums in die toekoms, van die Aarde af gesien, onder die voete van wat nou die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] is, verbybeweeg. Nes die meeste oop sterreswerms sal die sterre ook nie onbepaald fisiek gebonde bly nie; sommige sterre sal wegbeweeg vanweë interaksie met ander voorwerpe en ander sal gestroop word deur gety-swaartekragvelde. Volgens berekenings sal die groep oor sowat 250&nbsp;miljoen jaar versprei, aangehelp deur swaartekrag-interaksies met enorme interstellêre wolke en die spiraalarms van die [[Melkweg]]. ==Refleksienewelagtigheid== [[Beeld:Reflection nebula IC 349 near Merope.jpg|thumb|220px|'n Foto deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] van die refleksienewelagtigheid naby Merope.]] Die newelagtigheid om die sterre kan maklik deur groter amateurteleskope gesien word, veral as foto's met 'n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] geneem word. Onder die ideale waarnemingstoestande kan 'n aanduiding van die newelagtigheid selfs deur klein teleskope of verkykers van gemiddelde grootte gesien word. Dit is 'n [[Newel#Soorte_newels|refleksienewel]] wat veroorsaak word deur stof wat deur die blou lig van die warm, jong sterre weerkaats word. Voorheen is gedink die stof is oorblyfsels van die [[stervorming]] van die swerm, maar daar word algemen aanvaar dat geen sulke stof ná sowat 100&nbsp;miljoen jaar sou oor wees nie. Dit lyk eerder of die swerm bloot deur 'n buitengewoon stowwerige deel van die [[interstellêre medium]] beweeg.<ref name="Gibson2003" /> Studies het gewys die stof wat die newelagtigheid veroorsaak, is nie eweredig versprei nie, maar gekonsentreer in hoofsaaklik twee lae met die gesigslyn langs. Dié lae kon gevorm gewees het deur snelheidsvermindering weens stralingsdruk terwyl die stof na die sterre beweeg het.<ref> {{cite journal |author=Gibson, Steven J. |author2=Nordsieck, Kenneth H. |date=2003 |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590 |doi-access=free }}</ref> == Afstand == Omdat die Plejades so na aan die Aarde is, behoort hul afstand maklik te wees om te bepaal, en dit kan dan gebruik word om die afstand van ander, verder voorwerpe te meet. As sterrekundiges die regte afstand van die Plejades ken, kan hulle ’n Hertzsprung-Russell-diagram daarvan saamstel. As dit dan vergelyk word met ander swerms waarvan die afstand nie bekend is nie, kan dié afstande bepaal word. Met ander metodes kan die afstandskaal dan uitgebrei word van sterreswerms na [[sterrestelsel]]s en [[sterrestelselswerm]]s, en ’n kosmiese afstandskaal kan dan opgestel word. Onenigheid bestaan egter oor die afstand van die Plejades. Aanvanklik is bereken dat hulle sowat 135 [[parsek]] van die Aarde af is. Data van die [[Hipparcos]]-ruimtesending van 1989 tot 1993 het egter verrassende resultate opgelewer, naamlik dat die afstand van die Plejades 118 parsek is. Dit is bepaal deur die verskille in die parallaks (skynbare posisies) van die sterre in die swerm te meet, ’n tegniek wat die mees direkte en akkurate resultate behoort te lewer. In latere werke is beweer dat die Hipparcos se meting foutief was.<ref name=majaess11 /><ref name="Percival">{{cite journal |author=Percival, S. M. |author2=Salaris, M. |author3=Groenewegen, M. A. T. |date=2005 |title=The distance to the Pleiades. Main sequence fitting in the near infrared |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=429 |pages=887–894 |bibcode=2005A&A...429..887P |doi=10.1051/0004-6361:20041694 |arxiv = astro-ph/0409362 |issue=3 |s2cid=14842664 }}</ref><ref name="Zwahlen"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Zwahlen, N. |author2=North, P. |author3=Debernardi, Y. |author4=Eyer, L. |author5=Galland, F. |author6=Groenewegen, M. A. T. |author7=Hummel, C. A. |date=2004 |title=A purely geometric distance to the binary star Atlas, a member of the Pleiades |journal=Astronomy and Astrophysics Letters |volume=425 |pages=L45 |bibcode=2004A&A...425L..45Z |doi=10.1051/0004-6361:200400062 |arxiv = astro-ph/0408430 |issue=3 |s2cid=37047575 }}</ref><ref name=soderblom05>{{cite journal |author=Soderblom D. R., Nelan E., Benedict G. F., McArthur B., Ramirez I., Spiesman W., Jones B. F. |year=2005 |title=Confirmation of Errors in Hipparcos Parallaxes from Hubble Space Telescope Fine Guidance Sensor Astrometry of the Pleiades |journal=Astronomical Journal |volume=129 |pages=1616–1624 |bibcode=2005AJ....129.1616S |doi=10.1086/427860 |arxiv = astro-ph/0412093 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Turner, D. G. |year=1979 |title=A reddening-free main sequence for the Pleiades cluster |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=91 |pages=642–647 |bibcode=1979PASP...91..642T |doi=10.1086/130556 }}</ref> Metings daarna, onder meer deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]], het bevestig dat die afstand moontlik tussen 135 en 140 parsek is.<ref name=majaess11 /><ref name=soderblom05 /> Die skrywer van die 2007–2009-katalogus van hersiene Hipparcos-parallakse het egter weer verklaar dat die afstand inderdaad ~120 parsek is, en die weersprekende getuienis in twyfel getrek.<ref name=vanleeuwen09 /> Onenigheid bestaan steeds oor wat die regte afstand is. ==Moontlike planete== Toe sterrekundiges [[infrarooi]]beelde deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] en Gemini-Noord-teleskoop ontleed, het hulle ontdek een van die sterre in die swerm, HD&nbsp;23514, wat 'n massa en helderheid van effens meer as die Son het, word omring deur 'n buitengewone aantal warm stofdeeltjies. Dit kan 'n teken van planeetvorming om HD&nbsp;23514 wees.<ref> {{cite web |author=ScienceDaily |date=2007 |title=Planets Forming In Pleiades Star Cluster, Astronomers Report |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071114203718.htm |access-date=2012-11-15 }}</ref> ==Video== [[Lêer:Pleiades.ogg|links|thumb|300px|'n [[3D]]-model van die Plejades van die app Galaxy Map (iOS/Android).]] {{-}} ==Galery== <gallery widths="200" heights="250"> Beeld:Pleiades.png|'n Sterkaart wat die sterre en hulle newelagtigheid wys. Beeld:M45 - The Pleiades.jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en die omringende stof. Beligtingstyd: 7 uur. Beeld:Pleiades Deep dive.jpg|'n Wyeveldfoto van die sterreswerm en die omringende stof. Beligtingstyd: 56 uur. Beeld:Full Color Image of the Pleiades (Messier 45).jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en hulle omgewing. Geprosesseer deur Adam Block. </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [http://ryutao.main.jp/english/stl_m45.html Die Plejades (M45) by die astro-fotografie-webtuiste van T. Yoshida.] * [http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ Foto's en inligting van die Universiteit van Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981203050941/http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ |date= 3 Desember 1998 }} * [http://messier.seds.org/m/m045.html Inligting van SEDS] * [http://www.nightskyinfo.com/archive/pleiades/ NightSkyInfo.com: The Pleiades] {{WikiSky|Messier 45|name=Plejades_(sterreswerm)|z=4.400}} {{Commons-kategorie inlyn|Pleiades (star cluster)|Plejades (sterreswerm)}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Pleiades|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|03|47|24|+|24|07|00|440|aansig=titel}} {{Messier}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bul (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Messier-voorwerpe|40045]] [[Kategorie:Sterreswerms]] 8udogja8fkzyyi8dipo501746fzwgpc 0 81037 2914277 2874946 2026-06-27T17:37:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914277 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Peperblaarkanniedood | image = | image_caption = | taxon = Commiphora mossambicensis | authority = (Oliv.) [[Adolf Engler|Engl.]], (1883) | synonyms =* ''Balsamea mossambicensis'' <small>Engl.</small> * ''Commiphora fischeri'' <small>Engl.</small> * ''Commiphora stolzii'' <small>Engl.</small> * ''Protium mossambicense'' <small>Oliv.</small> }} Die '''peperblaarkanniedood''' (''Commiphora mossambicensis'') is 'n [[boom]] met enkelvoudige of getrifolioeerde bare wat gladde [[bas]] het en nie doringrig is nie. Die boom is [[inheems]] in [[Botswana]], die [[Caprivistrook]] in [[Namibië]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] waar dit in warm droë habitatte voorkom. Die boom se takkies het digte, fluweelagtige, goue klierblare. Die boom se FSA-nommer is 281.<!-- Nie opgeneem in Piet van Wyk se TREES of the Kruger National Park nie --> == Bronne == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:127736-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora|mossambicensis]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] rw39lrd9gp8bc0cftejyd9bb0iohfli 0 81045 2914261 2910141 2026-06-27T16:52:30Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914261 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] naksk3nbhkuqwj9ory8vp3qudw9z5px 2914271 2914261 2026-06-27T17:27:29Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914271 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 97v2xlf5bmwls9ak15qytj2oomm8y60 2914272 2914271 2026-06-27T17:28:51Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914272 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 3hx28neeywq00r8ztl2razh5adhmpjq 2914273 2914272 2026-06-27T17:29:46Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914273 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Spoegboom]] ''Commiphora cervifolia'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] ood9f0k07hvf22ibepi1i7o0c7qcabv 2914274 2914273 2026-06-27T17:31:24Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914274 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gariepkanniedood]] ''Commiphora gariepensis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Spoegboom]] ''Commiphora cervifolia'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 58i42yqt4v9frusc4frtwxttd1q2r0l 2914275 2914274 2026-06-27T17:32:22Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914275 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gariepkanniedood]] ''Commiphora gariepensis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Kareekanniedood]] ''Commiphora gracilifrondosa'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Spoegboom]] ''Commiphora cervifolia'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] pzvfsilvxirbb7tii1n4u6s2bkjqafk 2914276 2914275 2026-06-27T17:34:04Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2914276 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gariepkanniedood]] ''Commiphora gariepensis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Kareekanniedood]] ''Commiphora gracilifrondosa'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakanniedood]] ''Commiphora namaensis'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Spoegboom]] ''Commiphora cervifolia'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 4zl17228jnn0hxip3tz2f8adkbi0y6f 0 83309 2914278 2866893 2026-06-27T17:42:58Z Oesjaar 7467 /* Genera */ Opdateer 2914278 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |taxon = Mimosoideae |image = Acacia karroo0.jpg |image_caption = Die [[soetdoring]] (''Acacia karroo''). |subdivision_ranks = [[Genusgroep]]pe<ref name=UniMimos>{{cite web |url=http://www.uniprot.org/taxonomy/3807 |title=Mimosoideae |work=Taxonomy |publisher=UniProt |access-date=13 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514100612/https://www.uniprot.org/taxonomy/3807 |archive-date=14 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |subdivision = *[[Acacieae]] *[[Ingeae]] *[[Mimoseae]] *[[Mimozygantheae]] |synonyms = *Acaciaceae <small>E. Meyer</small> *Mimosaceae <small>R. Brown</small> |range_map = Mimosoideae distribution.svg |range_map_caption = Verspreding }} '''Mimosoideae''' is die [[boom]]-subfamilie wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Wêreldwyd is daar 3000 [[spesie]]s wat hoort tot die subfamilie waarvan sewentig in [[Suider-Afrika]] voorkom en sestig van hulle is bome. Hierdie subfamilie is staan ook bekend as die Mimosa-subfamilie en is die grootste peuldraende subfamilie in die gebied. == Genera == Die volgende [[genus|genera]] hoort tot die subfamilie: * ''[[Acacia]]'' * ''[[Albizia]]'' * ''[[Dichrostachys]]'' * ''[[Faidherbia]]'' * ''[[Vachellia]]'' == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] p4ljizdsozsz9auhmfuq28lhew8q6o8 0 83377 2914279 2853907 2026-06-27T17:44:13Z Oesjaar 7467 /* Genera */ Verbeter 2914279 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Flambojant-subfamilie | image = Royal Poinciana.jpg | image2 = Delonix regia 15.jpg | image2_caption = Groeivorm en blomme van die flambojantboom (''[[Delonix regia]]'') | taxon = Caesalpinioideae | subdivision_ranks = Tribus | subdivision = * [[Cassieae]] * [[Caesalpinieae]] * [[Cercideae]] * [[Detarieae]] | synonyms = * Caesalpiniaceae <small>R. Brown</small> * Cassiaceae <small>Vest</small> * Ceratoniaceae <small>Link</small> }} __NOTOC__ '''Caesalpinioideae''' is 'n subfamilie van [[blomplant]]e wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]'' behoort. Wêreldwyd is daar sowat 1&nbsp;000 [[spesie]]s. Hiervan is sowat vyftig spesies inheems aan [[Suider-Afrika]], waarvan sowat veertig [[boom|bome]] is. Dit is die kleinste subfamilie in die Fabaceae, en staan ook as die Flambojant-subfamilie bekend. == Genera == Die volgende [[genus|genera]] resorteer onder die subfamilie: * ''[[Bauhinia]]'' * ''[[Brachystegia]]'' * ''[[Burkea]]'' * ''[[Cassia]]'' * ''[[Colophospermum]]'' * ''[[Elephantorrhiza]]'' * ''[[Entada]]'' * ''[[Erythrophleum]]'' * ''[[Guibourtia]]'' * ''[[Parkinsonia]]'' * ''[[Peltophorum]]'' * ''[[Schotia]]'' * ''[[Senegalia]]'' == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Caesalpinioideae}} * {{Wikispecies-inlyn|Caesalpinioideae}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] 6yfyxgms2w9p6gddlwm90c7p1dcgh3w 0 83463 2914280 2912294 2026-06-27T17:45:09Z Oesjaar 7467 /* Genera */ Verbeter 2914280 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Faboideae | image = Crotalaria.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''Crotalaria retusa'' | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = [[Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = '''Faboideae''' | subdivision_ranks = Klades<ref>{{cite journal |author='''Cardosoa D, Pennington RT, de Queiroz LP, Boatwright JS, Van Wykd B-E, Wojciechowskie MF, Lavin M.''' |year=2013 |title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629913002585 |journal=S. Afr. J. Bot. |volume=89 |pages=58–75 |doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001 }}</ref><ref>{{cite journal |author='''Wojciechowskie MF.''' |year=2013 |title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629913002962 |journal=S. Afr. J. Bot. |volume=89 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017 }}</ref> | subdivision = [[Abreae]] <br /> [[Adesmieae]] <br /> [[Aeschynomeneae]] <br /> [[Amorpheae]] <br /> [[Bossiaeeae]] <br /> [[Brongniartieae]] <br /> [[Carmichaelieae]] <br /> [[Cicereae]] <br /> [[Crotalarieae]] <br /> [[Dalbergieae]] <br /> [[Desmodieae]] <br /> [[Dipteryxeae]] <br /> [[Euchresteae]] <br /> [[Fabeae]] <br /> [[Galegeae]] <br /> [[Genisteae]] <br /> [[Hedysareae]] <br /> [[Indigofereae]] <br /> [[Loteae]] <br /> [[Millettieae]] <br /> [[Mirbelieae]] <br /> [[Phaseoleae]] <br /> [[Podalyrieae]] <br /> [[Psoraleeae]] <br /> [[Robinieae]] <br /> [[Sesbanieae]] <br /> [[Sophoreae]] <br /> [[Swartzieae]] <br /> [[Thermopsideae]] <br /> [[Trifolieae]] <br /> [[Vicieae]] |synonyms = *Aspalathaceae <small>Martynov</small> *Astragalaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Ciceraceae <small>W. Steele</small> *Coronillaceae <small>Martynov</small> *Cytisaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Dalbergiaceae <small>Martinov</small> *Daleaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Galedupaceae <small>Martynov</small> *Geoffroeaceae <small>Martius</small> *Hedysaraceae <small>Oken</small> *Inocarpaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Lathyraceae <small>Burnett</small> *Lotaceae <small>Oken</small> *Papilionaceae <small>Giseke</small> *Phaseolaceae <small>Martius</small> *Robiniaceae <small>Vest</small> *Sophoraceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Tamarindaceae <small>Martinov</small> *Trifoliaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Viciaceae <small>Oken</small> |range_map = Faboideae distribution.svg |range_map_caption = Wêreldwye verspreiding van Faboideae. }} '''Papilionoideae''' is die [[boom]]-subfamilie wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Wêreldwyd is daar 13,860 [[spesie]]s wat hoort tot die subfamilie waarvan 1000 in [[Suider-Afrika]] voorkom en 60 van hulle is bome. Hierdie subfamilie is staan ook bekend as die Ertjie-subfamilie. == Genera == Die volgende [[genus|genera]] hoort onder andere tot die subfamilie: * ''[[Amphithalea]]'' * ''[[Argyrolobium]]'' * ''[[Aspalathus]]'' * ''[[Baphia]]'' * ''[[Bolusanthus]]'' * ''[[Calobota]]'' * ''[[Calpurnia]]'' * ''[[Erythrina]]'' * ''[[Hypocalyptus]]'' * ''[[Indigofera]]'' * ''[[Melolobium]]'' * ''[[Mundulea]]'' * ''[[Podalyria]]'' * ''[[Pterocarpus]]'' * ''[[Rafnia]]'' * ''[[Robinia]]'' * ''[[Sophora]]'' * ''[[Virgilia]]'' * ''[[Wiborgia]]'' == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Faboideae}} * {{Wikispecies-inlyn|Faboideae}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] qaozglf4cvbvjad531o7ae7915yepcx 2914281 2914280 2026-06-27T17:47:14Z Oesjaar 7467 Korrekte woord. 2914281 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Faboideae | image = Crotalaria.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''Crotalaria retusa'' | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = [[Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = '''Faboideae''' | subdivision_ranks = Tribus<ref>{{cite journal |author='''Cardosoa D, Pennington RT, de Queiroz LP, Boatwright JS, Van Wykd B-E, Wojciechowskie MF, Lavin M.''' |year=2013 |title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629913002585 |journal=S. Afr. J. Bot. |volume=89 |pages=58–75 |doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001 }}</ref><ref>{{cite journal |author='''Wojciechowskie MF.''' |year=2013 |title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629913002962 |journal=S. Afr. J. Bot. |volume=89 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017 }}</ref> | subdivision = [[Abreae]] <br /> [[Adesmieae]] <br /> [[Aeschynomeneae]] <br /> [[Amorpheae]] <br /> [[Bossiaeeae]] <br /> [[Brongniartieae]] <br /> [[Carmichaelieae]] <br /> [[Cicereae]] <br /> [[Crotalarieae]] <br /> [[Dalbergieae]] <br /> [[Desmodieae]] <br /> [[Dipteryxeae]] <br /> [[Euchresteae]] <br /> [[Fabeae]] <br /> [[Galegeae]] <br /> [[Genisteae]] <br /> [[Hedysareae]] <br /> [[Indigofereae]] <br /> [[Loteae]] <br /> [[Millettieae]] <br /> [[Mirbelieae]] <br /> [[Phaseoleae]] <br /> [[Podalyrieae]] <br /> [[Psoraleeae]] <br /> [[Robinieae]] <br /> [[Sesbanieae]] <br /> [[Sophoreae]] <br /> [[Swartzieae]] <br /> [[Thermopsideae]] <br /> [[Trifolieae]] <br /> [[Vicieae]] |synonyms = *Aspalathaceae <small>Martynov</small> *Astragalaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Ciceraceae <small>W. Steele</small> *Coronillaceae <small>Martynov</small> *Cytisaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Dalbergiaceae <small>Martinov</small> *Daleaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Galedupaceae <small>Martynov</small> *Geoffroeaceae <small>Martius</small> *Hedysaraceae <small>Oken</small> *Inocarpaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Lathyraceae <small>Burnett</small> *Lotaceae <small>Oken</small> *Papilionaceae <small>Giseke</small> *Phaseolaceae <small>Martius</small> *Robiniaceae <small>Vest</small> *Sophoraceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Tamarindaceae <small>Martinov</small> *Trifoliaceae <small>Berchtold & J. Presl</small> *Viciaceae <small>Oken</small> |range_map = Faboideae distribution.svg |range_map_caption = Wêreldwye verspreiding van Faboideae. }} '''Papilionoideae''' is die [[boom]]-subfamilie wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Wêreldwyd is daar 13,860 [[spesie]]s wat hoort tot die subfamilie waarvan 1000 in [[Suider-Afrika]] voorkom en 60 van hulle is bome. Hierdie subfamilie is staan ook bekend as die Ertjie-subfamilie. == Genera == Die volgende [[genus|genera]] hoort onder andere tot die subfamilie: * ''[[Amphithalea]]'' * ''[[Argyrolobium]]'' * ''[[Aspalathus]]'' * ''[[Baphia]]'' * ''[[Bolusanthus]]'' * ''[[Calobota]]'' * ''[[Calpurnia]]'' * ''[[Erythrina]]'' * ''[[Hypocalyptus]]'' * ''[[Indigofera]]'' * ''[[Melolobium]]'' * ''[[Mundulea]]'' * ''[[Podalyria]]'' * ''[[Pterocarpus]]'' * ''[[Rafnia]]'' * ''[[Robinia]]'' * ''[[Sophora]]'' * ''[[Virgilia]]'' * ''[[Wiborgia]]'' == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Faboideae}} * {{Wikispecies-inlyn|Faboideae}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] hm4erniix1jfeg89h04gq3dml16rjcp 0 87536 2914334 2512918 2026-06-27T20:36:14Z Jcb 223 2914334 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alfred Bitini Xuma | bynaam = | beeld = Alfred Bitini Xuma.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[8 Maart]] [[1893]] | geboorteplek = [[Transkei]] | sterfdatum = {{SDEO|1962|1|27|1893|3|8|df=yes}} | sterfteplek = | ouers = | titel = President van die ANC | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Politikus | ander = | bekend = | salaris = | termyn = 1940–1949 | voorganger = Zacharias Richard Mahabane | opvolger = James Moroka | eerbewyse = | party = [[African National Congress|ANC]] | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alfred Bitini Xuma''', algemeen bekend volgens sy voorletters as '''AB Xuma''', ([[8 Maart]] [[1893]], [[Transkei]] - [[27 Januarie]] [[1962]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse leier, aktivis en van 1940 tot 1949 president-generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Hy was 'n lid van die African American gestigte Alpha Phi Alpha-broederskap.<ref>{{Cite web |url=http://www.sahistory.org.za/people/dr-alfred-bathini-xuma |title=argiefkopie |access-date= 9 Junie 2014 |archive-date=10 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140610113948/http://www.sahistory.org.za/people/dr-alfred-bathini-xuma |url-status=dead }}</ref> Hy was die eerste swart Suid-Afrikaner wat 'n mediese dokter geword het.<!-- volgens Engelse wikipedia --> == Lewe == Hoewel hy op die linkervleuel van die ANC was, is Xuma tydens sy leierskap as te konserwatief beskou deur 'n toenemend ongeduldige en aktivistiese jeug, wat hy op sy beurt met agterdog bejeën het. Sy briewe aan kollegas is blykbaar vol vyandige verwysings na [[Kommunisme|kommuniste]]. As sodanig is hy wyd as uit voeling met die behoeftes en eise op voetsoolvlak beskou.<ref>http://www.anc.org.za/show.php?id=161</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.blueplaques.co.za/content/house-dr-b-xuma |title=argiefkopie |access-date= 9 Junie 2014 |archive-date=26 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426044755/http://www.blueplaques.co.za/content/house-dr-b-xuma |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Xuma, Alfred}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1893]] [[Kategorie:Sterftes in 1962]] [[Kategorie:Xhosas]] nlsmp2hh4663w3pou3a56a24y737jtl 0 104336 2914217 2911524 2026-06-27T12:09:36Z Aliwal2012 39067 2914217 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen tydens die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{GDEO|1997|9|30|df=y}} | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_place = [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]] | partner = [[Kelly Piquet]] (2020–nou) | children = 1 | father = [[Jos Verstappen]] | mother = Sophie Kumpen | Old Team = Toro Rosso (2015–2016) | 2025 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 2026 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | Car number = 33 | Races = {{F1stat|VER|entries}} ({{F1stat|VER|starts}} begin) | Championships = 4 (2021–2024) | Wins = {{F1stat|VER|wins}} | Podiums = {{F1stat|VER|podiums}} | Points = {{F1stat|VER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|VER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|VER|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2016 Spaanse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 2de (421 punte) | signature = [[Lêer:MaxVerstappenSignature.png|120px]] }} [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|links|300px|Verstappen tydens die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]]]] '''Max Verstappen''' (gebore [[30 September]] [[1997]]) is 'n [[België|Belgies]]-[[Nederland]]se professionele motorrenjaer<ref name="belg">{{Cite web|url=http://www.f1today.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|publisher=f1today.net|date= 10 April 2015|access-date=15 Desember 2020}}</ref><ref name="vlag">{{Cite web|url=https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|title=Dit is waarom Max Verstappen niet onder de Belgische vlag rijdt|access-date=2020-11-02|author=GPfans.com|lang=nl|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919153745/https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|url-status=dead}}</ref> wat vir die [[Red Bull Racing|Red Bull-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy is die seun van oud-Formule 1-renjaer [[Jos Verstappen]] en aanstaande skoonseun van die voormalige Formule Een-wêreldkampioen [[Nelson Piquet]]. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] is hy as wêreldkampioen gekroon nadat hy 10 wedrenne, twee meer as die heersende kampioen, [[Lewis Hamilton]], gewen het. Hy het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] en ook in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] skoonskip gemaak en is saam met sy span, [[Red Bull Racing]], weer as kampioene gekroon. In [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] is hy vir die vierde jaar as kampioen gekroon, maar Red Bull het hierdie jaar hul voorste plek aan [[McLaren]] afgestaan. {{clearleft}} == Biografie == Max Verstappen is op 30 September 1997 in [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]], gebore.<ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/driver/171391.html|title=Drivers / Max Verstappen| access-date=2 November 2020|publisher=ESPN F1|lang=en}}</ref> Sy familie het lank 'n skakel met motorsport gehad: sy vader, Jos Verstappen, is 'n Nederlandse voormalige Formule 1-jaer, sy Belgiese moeder, Sophie Kumpen, was aktief en suksesvol in karting en as renjaer en sy kleinneef, Anthony Kumpen, is 'n Belgiese beroepsrenjaer. Verstappen woon sedert Oktober 2015 in Monaco maar sê dat dit nie om belastingredes is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/ns/ns32591.html|title=Latest Formula 1 Breaking News - Grandprix.com|access-date=2020-11-02|work=www.grandprix.com}}</ref> Alhoewel Verstappen 'n Belgiese moeder het, hy in België gebore is en lank woonagtig was,<ref name="vlag" /> besluit hy om met 'n Nederlandse renlisensie mee te ding omdat hy "meer Hollands voel", meer tyd saam met sy pa deurgebring het as by sy moeder vanweë sy knortjor-aktiwiteite en was hy altyd omring deur Nederlanders toe hy in Maaseik, 'n Belgiese stad aan die Nederlandse grens, grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140816_01219423|title=Geen rijbewijs, wel in de F1|access-date=2 November 2020|last=Cornelissen|first=Marc|date=17 Augustus 2014|publisher=Het Nieuwsblad|lang=nl}}</ref> Verstappen het in 2015 gesê: "Ek het eintlik net in België gewoon om te slaap, maar bedags het ek na Nederland gegaan waar my vriende ook was. Ek is grootgemaak as 'n Nederlander en so voel ek ook".<ref name="vlag" /> [[Lêer:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|duimnael|links|280px|Verstappen jaag hier vir [[Toro Rosso]] by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Verstappen het op vierjarige ouderdom met karting begin. Vanaf die ouderdom van sewe jaar mag hy aan kartingkompetisies deelneem. Op 15 Maart 2015 maak hy sy Formule 1-buiging in die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] vir [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. Op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae word hy die jongste debutant van alle tye in Formule 1. Hy het meer as 'n halwe seisoen aan Formule 1 deelgeneem voordat hy op sy 18de verjaardag sy rybewys verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/9/verstappen-passes-driving-test-on-18th-birthday.html|title=Road legal at last! Verstappen passes driving test on 18th birthday|access-date=2020-11-02|work=Formula 1® - The Official F1® Website|lang=en}}</ref> Een seisoen later behaal hy sy eerste podiumplek in 'n Grand Prix op 15 Mei 2016 in diens van [[Red Bull Racing]] en wen die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hiermee word hy op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae die jongste leier in 'n Grand Prix, die jongste bestuurder op die podium en die jongste wenner ooit van 'n Grand Prix. Hy was ook die eerste Nederlandse wenner in Formule 1 en later die eerste Nederlander wat 'n voorste wegspringplek behaal het. Verstappen is die suksesvolste Nederlandse Formule 1-jaer ooit, nadat hy in 2021 as wêreldkampioen gekroon is. Vanweë die sukses van Max Verstappen in Formule 1, het die openbare belangstelling in die sport in Nederland geweldig toegeneem. Dit het ook verseker dat Formule 1 sou terugkeer na die [[Zandvoort-renbaan]] tydens die [[2021 Nederlandse Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == Tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Japannese Grand Prix]] het Verstappen [[Jean-Éric Vergne]] vervang as deel van sy voorbereiding vir 'n voltydse plek by [[Toro Rosso]] in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015 seisoen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|title=Max Verstappen: Teenager to drive in practice at Japanese Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=29 September 2014|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601084502/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|archive-date=1 June 2016|access-date=23 July 2016}}</ref> Op die ouderdom van 17 jaar en drie dae was Verstappen die jongste mens in die geskiedenis wat aan 'n Formule Een-rennaweek deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|title=Japanese Grand Prix 2014: History-maker Max Verstappen flies like the wind as typhoon zooms closer|date=24 July 2016|website=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724110219/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|archive-date=24 July 2016|access-date=22 January 2022}}</ref> In Augustus 2014 het Verstappen by die Red Bull Junior-span aangesluit nadat hy 'n Formule Renault 3.5-motor getoets het. Hy het ook 'n aanbod van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] oorweeg om by hul bestuurdersontwikkelingsprogram aan te sluit.<ref>{{cite news|url=http://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|title=Max Verstappen per direct opgenomen in opleiding Red Bull|date=12 August 2014|work=verstappen.nl |access-date=18 August 2014|publisher=Nu.nl|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522154400/https://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|url-status=live}}</ref> === Toro Rosso (2015–2016) === [[Lêer:Max_Verstappen_2015_Malaysia_Q2.jpg|duimnael|Verstappen (hier by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]] ) het op 17-jarige ouderdom die jongste jaer in Formule Een-geskiedenis by die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geword.]] Verstappen het toe die jongste jaer geword om in 'n Wêreldkampioenskapswedren weg te spring deur by Toro Rosso se renjaersgroep aan te sluit met [[Carlos Sainz jr.|Carlos Sainz]] as sy spanmaat, in sy Grand Prix-debuut as 'n voltydse jaer by die [[2015 Australiese Grand Prix]] op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae — wat Jaime Alguersuari se bestaande rekord met byna twee jaar verbeter het.<ref>{{cite news|title=Max Verstappen to race with Toro Rosso F1 team in 2015|website=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|date=18 August 2014|access-date=18 August 2014|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701130917/http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|url-status=live}}</ref> In hierdie eerste wedren het Verstappen in 'n punteplek gelê totdat hy weens 'n enjinfaling moes onttrek.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|website=Autosport|date=15 March 2015|access-date=29 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het Verstappen egter sesde gekwalifiseer en die wedren in die sewende plek voltooi, waar hy sy eerste Formule Een-punte behaal het., wat die rekord van die destydse jongste bestuurder wat Wêreldkampioenskappunte aangeteken het, gebreek het.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Sebastian Vettel picks up surprise win for Ferrari to blow world title wide open|first=Daniel|last=Johnson|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 March 2015|access-date=29 March 2015|quote=Max Verstappen took seventh to become the youngest points scorer in F1 history, at 17 years and 180 days.}}</ref> Tydens die [[2015 Monaco Grand Prix]] was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met [[Romain Grosjean]], nadat hy die agterkant van Grosjean se [[Lotus F1-span|Lotus]] getref het op pad na die skerp eerste draai, Sainte Devote, en het teen 'n hoë spoed teen die versperrings gebots.<ref>{{Verwysing|title=5 Crazy Onboards {{!}} Monaco Grand Prix|date=22 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=sMde0gU-KhQ|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|title=Monaco GP: Max Verstappen penalised for crash with Romain Grosjean|date=24 May 2015|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217052426/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|archive-date=17 December 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Verstappen is 'n vyf-plek-roosterstraf opgelê vir die oorsaak van die ongeluk, en is deur die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]<nowiki/>jaer [[Felipe Massa]] as "gevaarlik" bestempel. Verstappen het voortgegaan om gereeld in die punte te eindig, asook om sy beste uitslag van die 2015-seisoen in [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] te behaal deur vierde te eindig,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|title=9 things we learned from the Hungarian Grand Prix|date=26 July 2015|publisher=Red Bull|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191111/https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> en hierdie resultaat by die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|title=Hamilton seals 2015 title with thrilling Austin win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225175054/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|archive-date=25 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Verstappen drie toekennings by die FIA-prysuitdelingseremonie ontvang, vir "Nuweling van die Jaar", "Persoonlikheid van die Jaar" en "Aksie van die Jaar", vir sy verbysteek van [[Felipe Nasr]] aan die buitekant van die Blanchimont-draai by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|title=Lewis Hamilton & Mercedes officially crowned 2015 world champions|last=Galloway|first=James|date=5 December 2015|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20151205171818/http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|archive-date=5 December 2015|access-date=5 December 2015}}</ref> Verstappen het die 2016-seisoen by Toro Rosso begin, weer saam met Sainz.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|title=Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119221049/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vyfde gekwalifiseer vir die openingswedren van die seisoen in [[2016 Australiese Grand Prix|Australië]], maar het tydens die wedren verskeie radio-oproepe na sy kuipespan gemaak weens frustrasie om agter Sainz op die baan geplaas te wees voordat Verstappen se Toro Rosso in aanraking gekom het met sy spanmaat se motor terwyl hy probeer het om hom met drie rondtes oor verby te steek, en hy het uiteindelik tiende geëindig.<ref>"[https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819 Max Verstappen: Australian GP shows moody side of Toro Rosso teenager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323010100/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819|date=23 March 2016}}", BBC Sport, 2016.</ref> Verstappen het 'n meer suksesvolle naweek by die volgende wedren in [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geniet en sesde geëindig om Toro Rosso se eerste punte ooit by die Sakhir-renbaan aan te teken.<ref>"[http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/ Verstappen scores STR's first Bahrain points] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511232826/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/|date=11 May 2016}}", ''GP Update'', 2016.</ref> === Red Bull (2016–hede) === ==== 2016: Jongste Grand Prix-wenner ==== [[Lêer:Verstappen_Spain_2016.jpg|duimnael|Verstappen vier sy oorwinning tydens die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2016]], in sy eerste wedren vir die Red Bull Racing-span.]] Op 5 Mei 2016, na die Russiese Grand Prix, het Red Bull Racing aangekondig dat Verstappen [[Daniil Kvyat]] vanaf die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] sou vervang, met Kvyat wat na Toro Rosso terugkeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120221159/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|archive-date=20 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Volgens Red Bull-spanhoof Christian Horner, "het Max bewys dat hy 'n uitstaande jong talent is. Sy prestasie by Toro Rosso was tot dusver indrukwekkend en ons is bly om hom die geleentheid te gee om vir Red Bull Racing te jaag."<ref name="RBR Swap2">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|title=New line-up for Spain|work=RedBullRacing.com|date=5 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508080016/http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|archive-date=8 May 2016}}</ref> Nadat hy vierde vir die Spaanse Grand Prix gekwalifiseer het,<ref name="Verstappen 4th in Qualifying2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|title=Hamilton takes pole in Spain|publisher=BBC Sport|date=14 May 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=20 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220042109/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|url-status=live}}</ref> het Verstappen in die eerste rondte tot tweede gevorder agter spanmaat [[Daniel Ricciardo]] nadat die Mercedes-spanmaats [[Lewis Hamilton]] en [[Nico Rosberg]] gebots en uit die wedren geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|title=WATCH: Mercedes collision puts Hamilton and Rosberg out on lap 1|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124222604/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|archive-date=24 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die voortou in die wedren geneem toe hy op 'n tweestop-strategie geplaas is eerder as dieselfde driestop-strategie as Ricciardo, en hy het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] in die laaste deel van die wedren afgeweer om sy eerste Formule Een-oorwinning te behaal.<ref>{{Citation|title=2016 Spanish Grand Prix: Race Highlights|date=7 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|access-date=19 January 2022|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421042514/https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Verstappen's Maiden Win {{!}} Spanish Grand Prix 2016|date=28 January 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|access-date=21 January 2022|archive-date=13 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203403/https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|url-status=live}}</ref> Hiermee het hy [[Sebastian Vettel]] verplaas as die jongste bestuurder ooit om 'n Formule Een Grand Prix te wen op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|title=F1: Max Verstappen wins Spanish GP after Lewis Hamilton and Nico Rosberg crash – live!|last=Ostlere|first=Lawrence|date=15 May 2016|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515143832/https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|archive-date=15 May 2016|access-date=15 May 2016}}</ref> In sy eerste agt wedrenne vir Red Bull het hy ses top-vyf-uitslae behaal, insluitend vier podiumplekke.<ref name="Standings">{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|title=Max Verstappen – Grands Prix|website=StatsF1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613195714/https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|archive-date=13 June 2022|access-date=13 June 2022}}</ref> Tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen by die eerste draai met Räikkönen gebots, Vettel, Räikkönen en Pérez wyd by ''Les Combes'' gedruk, en Räikkönen aggressief op die Kemmel-pylvak geblokkeer.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|title=Formula 1: Max Verstappen gets under the skin of top drivers|publisher=BBC Sport|date=31 August 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=13 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170546/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|url-status=live}}</ref> Verstappen is gekritiseer vir sy bestuurstyl, met Räikkönen wat gesê het dat hy "vroeër of later 'n groot ongeluk sou veroorsaak." Christian Horner het opgemerk dat die bestuurstyl "op die rand" was, en dat Verstappen "daarna sal kyk en vir toekomstige wedrenne sal leer." <ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|title=Horner: Verstappen will learn from Belgium|last=Saunders|first=Nate|date=29 August 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107083945/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|archive-date=7 November 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> In September het Formule Een-direkteur [[Charlie Whiting]] Verstappen vir 'n bespreking ingeroep, en hom later 'n 'sagte waarskuwing' gegee weens sy aggressiewe bestuur.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|title=Italian GP: Max Verstappen given 'gentle warning' by FIA|publisher=BBC Sport|date=2 September 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224118/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|url-status=live}}</ref> In Oktober het sy medejaers hul kommer oor Verstappen se verdedigende taktiek uitgespreek; dit het daartoe gelei dat die FIA beweging onder rem verbied het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|title=Formula 1 outlaws moving under braking after protests over Max Verstappen|publisher=BBC Sport|date=22 October 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=2 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902235036/http://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|url-status=live}}</ref> By die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix]] het Verstappen vierde gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|title=Formula 1 Grande Premio do Brasil 2016 – Qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112850/http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> In 'n nat wedren het hy amper die versperring getref nadat hy op die hoofpylvak gegly het as gevolg van 'n verlies aan greep, wat oorstuur veroorsaak het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Amazing Save in Brazil {{!}} F1 is...Heart-in-Mouth|url=https://www.youtube.com/watch?v=wQCeQKQ7_vI|access-date=19 January 2022}}</ref> Na 'n bykomende bandverandering van intermediêre bande terug na reënbande, het hy in die 16de plek geëindig met slegs 15 rondtes oor. Verstappen het toe hy verskeie motors kort na mekaar tydens die laaste rondtes ingehaal het om uiteindelik op die podium in die derde plek te eindig.<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|title=Max Verstappen stole the show in Brazil GP, says Mercedes' Toto Wolff|last=Galloway|first=James|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112959/http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> Hy het aansienlike lof vir sy vertoning ontvang: mededinger-span Mercedes se spanhoof, Toto Wolff, het dit "Die Verstappen-skou" genoem en Verstappen se bestuur beskryf as "fisika...wat herdefinieer word".<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|title=Max Verstappen's Brazilian GP drive hailed as 'one of the best ever in F1'|last=Gill|first=Pete|last2=Esler|first2=William|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113003/http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref><ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen's Masterclass {{!}} 2016 Brazilian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=JO3q69x2sXA|access-date=22 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|title=Verstappen's Brazil drive earns Senna/Schumacher comparisons|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122133250/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|archive-date=22 January 2022|access-date=22 January 2022}}</ref> Verstappen het egter onder kritiek deurgeloop van die viermalige wêreldkampioen [[Sebastian Vettel]], wat gesê het dat Verstappen hom laat in die wedren by die Junção-draai van die baan afgedruk het. Die renbeamptes het nie Vettel se siening gedeel nie en besluit dat geen berisping geregverdig was nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|title=Vettel: Verstappen move was 'not correct'|last=Edmondson|first=Laurence|date=14 November 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113518/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> ==== 2017–2018: Betroubaarheidskwessies en sy opkoms ==== [[Lêer:Max_Verstappen_overtaking_Lewis_Hamilton_2017_Malaysia_2.jpg|regs|duimnael|Verstappen het sy tweede loopbaanoorwinning by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]] behaal.]] Gedurende die eerste 14 wedrenne van die 2017-seisoen het Verstappen sewe uitvalle gely, vier weens meganiese probleme,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|title=Max Verstappen: Red Bull's reliability unacceptable|publisher=BBC Sport|date=27 August 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=30 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830010414/http://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|url-status=live}}</ref> en drie weens botsings in die eerste rondte in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]], [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]].<ref>[http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash Spanish GP: Valtteri Bottas triggers Max Verstappen-Kimi Raikkonen crash] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628083609/http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash}} – James Galloway and Emily McNally, Sky Sports, 14 May 2017</ref> Van die wedrenne wat hy voltooi het, het hy egter 'n derde plek in [[2017 Chinese Grand Prix|China]] behaal, en in nog vyf wedrenne het hy vierde of vyfde geëindig.<ref name="Standings"/> Sedert die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] het Verstappen 'n sukseslopie geniet. Hy het sy tweede Formule Een-wedren by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gewen, 'n dag na sy 20ste verjaardag, en die destydse driemalige kampioen Lewis Hamilton in die vroeë stadiums van die wedren vir die voortou verbygesteek.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|title=Max Verstappen beats Lewis Hamilton to win F1's Malaysian Grand Prix|date=1 October 2017|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215041014/https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|archive-date=15 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tweede geëindig in die volgende [[2017 Japannese Grand Prix|wedren in Japan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|title=2017 Formula 1 Japanese Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170355/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|archive-date=7 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het toe derde geëindig by die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is vierde geklassifiseer nadat sy laaste rondte-verbysteek van Kimi Räikkönen as onwettig beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|title=2017 Formula 1 United States Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022215609/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|archive-date=22 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het sy derde Formule Een-wedren by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] gewen, nadat hy Sebastian Vettel in die eerste rondte verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|title=Formula 1 Gran Premio de México 2017 – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027235005/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|archive-date=27 October 2017|access-date=29 October 2017}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] In die eerste ses wedrenne van die 2018 seisoen was Verstappen betrokke by ten minste een voorval in elke wedren. In [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy vierde gekwalifiseer, maar agter [[Kevin Magnussen]] by die wegspring geval.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Australian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232004/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In sy pogings om die posisie terug te neem, het hy verskeie kere wyd gehardloop en sy motor beskadig, met 'n tol wat veroorsaak het dat hy verder teruggeval het. Hy het herstel om uiteindelik die wedren in die sesde plek te voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|title=Early damage a factor in Max Verstappen's Australian GP spin|last1=Mitchell|first1=Scott|date=25 March 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|last2=Cozens|first2=Jack|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202827/https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy tydens kwalifisering gebots en moes in die 15de plek wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|last1=Cooper|first1=Adam|title=Red Bull admits 'foot oscillation' caused Verstappen Bahrain crash|date=13 April 2018|website=Autosport|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202828/https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|url-status=live}}</ref> Hy het 'n produktiewe eerste rondte gehad waarna hy homself in die punte bevind het terwyl hy Lewis Hamilton uitgedaag het. Hy het probeer om die heersende wêreldkampioen aan die begin van rondte twee verby te steek, maar het met die Mercedes-bestuurder gebots en 'n pap wiel opgedoen wat uiteindelik tot skade aan die vering gelei het, wat hom uit die wedren geknikker het.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|title=Bahrain GP: Sebastian Vettel holds off Valtteri Bottas for victory|last=Gill|first=Pete|date=9 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613092534/http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Chinese Grand Prix|China]] het Verstappen vyfde gekwalifiseer en aan die einde van die eerste rondte tot derde opgeskuif.<ref>{{Verwysing|title=2018 Chinese Grand Prix: Race Highlights|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=uiub1DnUnkg|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide Red Bull-jaers het tydens 'n veiligheidsmotor vir vars bande by die kuipe aangedoen, wat hulle 'n bandvoordeel bo die voorlopers gegee het. In 'n poging om [[Sebastian Vettel]] vir die derde plek verby te steek, het Verstappen met die kampioenskapleier gebots, wat veroorsaak het dat hy tot agtste geval het en 'n straf van 10 sekondes ontvang het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Runs into Vettel {{!}} 2018 Chinese Grand Prix|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=GR3Ls5tcp5A|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tot vierde plek herstel, met sy straf wat veroorsaak het dat hy vyfde geklassifiseer is. Spanmaat Ricciardo het die wedren gewen.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|title=Chinese Grand Prix: Ricciardo wins, Verstappen and Vettel collide|last=Mitchell|first=Scott|date=15 April 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416043910/https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|url-status=live}}</ref> In [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] was Verstappen in 'n wedrenlange stryd met Ricciardo vir die vierde plek gewikkel. Na talle posisieveranderinge tussen die twee spanmaats tydens die wedren, het Ricciardo tydens 'n verbysteekpoging agter in Verstappen vasgery, waarteen die Nederlander aggressief verdedig het, wat veroorsaak het dat beide motors moes onttrek.<ref>{{Verwysing|title=All The Angles: Ricciardo and Verstappen Crash {{!}} 2018 Azerbaijan Grand Prix|date=29 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=36YFQTFzZwU|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide bestuurders is deur die span blameer en deur die beamptes berispe.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|title=Max Verstappen, Daniel Ricciardo reprimanded for all-Red Bull Azerbaijan GP crash|last=Galloway|first=James|date=30 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611131807/http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|url-status=live}}</ref> Verstappen het in [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] teruggeveg met sy eerste podiumplek van die seisoen deur derde agter die Mercedesjaers te eindig en Sebastian Vettel af te weer. Die wedren was egter ook nie sonder voorval nie, aangesien hy tydens die virtuele veiligheidsmotor-periode agter in [[Lance Stroll]] vasgery het, wat geringe voorvlerkskade veroorsaak het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|title=Winners and Losers – Spanish Grand Prix edition|date=14 May 2018|publisher=Formula One|access-date=30 May 2018|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514153208/https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|url-status=live}}</ref> In [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen nog 'n fout gemaak en teen die einde van die derde vrye oefensessie gebots in 'n voorval wat baie gelyk het aan 'n ongeluk wat hy [[2016 Monaco Grand Prix|twee jaar tevore]] op dieselfde plek gehad het.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|title=Monaco GP F1 practice: Ricciardo fastest as Verstappen crashes in FP3|last=Mitchell|first=Scott|date=26 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016081329/https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|url-status=live}}</ref> Sy span kon nie sy motor betyds vir kwalifisering herstel nie en Verstappen moes die wedren van agter op die rooster wegspring.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen het nie deelgeneem nie en het nie 'n rondtetyd in kwalifisering opgestel nie, daarom het spanmaat Ricciardo Red Bull se voorsprong op die baan versterk deur die voorste wegspringplek en die wedrenoorwinning te neem. Verstappen het daarin geslaag om twee punte te red deur negende te eindig en ses motors op die baan verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|title=Monaco Grand Prix: Daniel Ricciardo wins despite car problem|last=Mitchell|first=Scott|date=27 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032724/https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|url-status=live}}</ref> Spanhoof Christian Horner het kommentaar gelewer oor Verstappen se begin van die seisoen en gesê hy "moet ophou om hierdie foute te maak" en dat hy "by sy spanmaat kan leer", terwyl Helmut Marko, hoof van bestuurdersontwikkeling by Red Bull, gesê het dat Verstappen "te ongeduldig" was.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen lê nou in die sesde plek in die kampioenskap met 35 punte, slegs drie punte voor [[Fernando Alonso]] in die McLaren, en 37 punte agter sy spanmaat in die derde plek, wat twee oorwinnings in die eerste ses wedrenne behaal het.<ref>{{Cite news|last=Woolcock|first=Adam|date=15 April 2018|title=F1 2018: Daniel Ricciardo wins Chinese Grand Prix – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|access-date=19 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223322/https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|title=F1 REWIND: Watch Daniel Ricciardo's brilliant 2018 Monaco Grand Prix win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310074110/https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het Verstappen al drie oefensessies geklop en derde gekwalifiseer, twee tiendes agter Sebastian Vettel in die voorste wegspringposisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het uiteindelik derde geëindig en die vinnigste rondte van die wedren opgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|title=Sebastian Vettel wins Canadian Grand Prix despite chequered flag mix-up|date=10 June 2018|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116233202/https://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|archive-date=16 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Die volgende wedren in [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hom die tweede plek besorg.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|title=F1 Results – 2018 French Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232007/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] - Red Bull se tuisbaan - het hy vierde op die wegspringrooster begin, Kimi Räikkönen verbygesteek voordat hy voordeel getrek het uit die onttrekking van [[Valtteri Bottas]] en 'n mislukte kuipestopstrategie deur Lewis Hamilton, wat later van die vierde plek uitgeval het, om die vierde wedrenoorwinning van sy loopbaan te behaal.<ref>{{Verwysing|title=2018 Austrian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=JNmfS9PSeYg|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]] is Verstappen deur probleme geteister, die eerste oefensessie vroeg voltooi weens 'n ratkasprobleem en in die tweede oefensessie gebots voordat hy weens 'n remprobleem uit die wedren onttrek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|title=F1: The reason Max Verstappen spun then retired from the British GP|date=8 July 2018|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy sou toe vierde in [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] eindig nadat strategiefoute 'n herstellende Hamilton verby hom laat kom het toe hy die wedren gewen het.<ref>{{Verwysing|title=2018 German Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=gp-i8vtgzJE|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die eerste helfte van die seisoen afgesluit met 'n uitval in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] en was net-net agter sy spanmaat in die kampioenskap as gevolg van sy eie onlangse verbetering en Ricciardo se onbetroubaarheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|title=Ricciardo: 'Weird' reliability inexplicable|date=26 October 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|title=RACE: Verstappen retires early in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310022859/https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het 'n baie sterk tweede helfte van die seisoen beleef en podiumplekke in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]], [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]], [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. In laasgenoemde het hy die tweede plek behaal nadat hy vanaf die 18de plek op die rooster weggespring het weens 'n veringfout tydens die kwalifisering. Na die kwalifiseringsessie by die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] het Verstappen onthul dat 'n meganiese probleem met sy Red Bull onder rem hom enige kans gekos het om die jongste Formule Een-voorwegspringer ooit te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|title=Max Verstappen unhappy after missing out on history-making pole position|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212120158/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het 'n beter begin as Ricciardo gehad en die voortou van die wedren in die eerste draai geneem en die vinnige Mercedes van Lewis Hamilton verbygesteek. Verstappen het sy vyfde loopbaanoorwinning in Meksiko behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|title=Mexican Grand Prix 2018 report – Verstappen wins in Mexico as Hamilton takes fifth title|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029014936/https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|archive-date=29 October 2018|access-date=17 February 2022}}</ref> Hy was gereed om die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix]] te wen, nadat hy Räikkönen, Vettel, Bottas en Hamilton verbygesteek het. Hy het egter gebots met [[Force India]] -bestuurder [[Esteban Ocon]]. Ocon het 'n stop-en-ry-straf van 10 sekondes vir die voorval ontvang. Na die botsing met Ocon het Verstappen tweede geëindig agter Hamilton. Tydens 'n argument met Ocon na die wedren het Verstappen aan die Force India-bestuurder gestamp, waarvoor hy twee dae se "openbare diens" as 'n straf deur die FIA gekry het..<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|title=FIA gives Max Verstappen 'public service' for Esteban Ocon shove|last=Freeman|first=Glenn|website=Autosport|access-date=12 November 2018|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111214724/https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|url-status=live}}</ref> Hy het toe sy seisoen met nog 'n podiumplek afgesluit toe hy derde in [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|title=Formula 1 2018 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Race Result|date=25 November 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113155249/https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|archive-date=13 January 2021|access-date=25 November 2018}}</ref> Verstappen het die seisoen in die vierde plek in die kampioenskap afgesluit met 249 punte, twee oorwinnings, elf podiumplekke en twee vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|title=Max Verstappen in 2018|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219093227/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2019–2020: Dominansie oor spanmaats ==== [[Lêer:Max_Verstappen_during_Hungarian_Formula_1_GP.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]], waar hy vir die eerste keer in sy loopbaan heelvoor weggespring het.]] In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het Red Bull van Renault- na Honda-krageenhede oorgeskakel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat Ricciardo vir 2019 na die [[Renault F1|Renault-]]<nowiki/>span verskuif het, het [[Pierre Gasly]] as spanmaat by Verstappen aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|title=Pierre Gasly joins Red Bull for 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305224221/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|archive-date=5 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vierde gekwalifiseer en derde in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] geëindig, die eerste podiumplek vir 'n Honda -aangedrewe jaer sedert die [[2008 Britse Grand Prix]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|title=F1 Australian Grand Prix 2019: Max Verstappen sends ominous Red Bull message after Honda milestone|date=17 March 2019|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028172923/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|archive-date=28 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> Verstappen was op koers vir 'n tweede derde plek in [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] voordat 'n laat veiligheidsmotor hom verhoed het om [[Charles Leclerc]] se sukkelende Ferrari verby te steek, wat hom in die vierde plek gehou het.<ref>{{Verwysing|title=2019 Bahrain Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=0VjWY--QdMA|access-date=19 January 2022}}</ref> Twee verdere vierde plekke het in [[2019 Chinese Grand Prix|China]] en [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gevolg, en 'n podium in [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] in die derde plek.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Spanish Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225314/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|title=F1 Results – 2019 Azerbaijan Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Chinese Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203417/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|archive-date=13 October 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen in die derde plek gekwalifiseer, maar is in die pad van Valtteri Bottas in die kuipe vrygelaat, waar hy die tweede plek behaal het, maar gevolglik 'n straf van 5 sekondes ontvang het. Verstappen het die wenstreep in die tweede plek oorgesteek, maar is deur die straf na die vierde plek afgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|title=Verstappen given penalty points for failing to avoid contact · RaceFans|date=26 May 2019|website=RaceFans|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023170821/https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|archive-date=23 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> In [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] is Verstappen se laaste rondte in die tweede kwalifiseringsessie belemmer deur 'n rooi vlag wat deur [[Kevin Magnussen]] se ongeluk veroorsaak is. Hy kon slegs vyfde geëindig. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian Grand Prix win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105160525/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=5 January 2022|access-date=11 January 2022}}</ref> In [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hy in die vierde plek begin en geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|title=French Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|archive-date=28 October 2014|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Verstappen derde begin, maar 'n swak wegsprong gehad en tot agtste teruggeval. Na 'n stormloop na die voorpunt het hy tot tweede gevorder voordat hy Leclerc kontroversieel verbygesteek het vir die voortou van die wedren met drie rondtes oor.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Stunning Fightback {{!}} 2019 Austrian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=cV0G1zN8kJU|access-date=19 January 2022}}</ref> Dit was die eerste Honda-aangedrewe wedrenoorwinning sedert die [[2006 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last1=McVeigh (earlier)|first1=Niall|last2=Unwin (now)|first2=Will|date=30 June 2019|title=F1: Verstappen's win stands after Austrian Grand Prix stewards inquiry – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|access-date=11 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111041738/https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|title=Honda hails new beginning after first F1 win since 2006|date=1 July 2019|website=Autoblog|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203242/https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|archive-date=13 October 2022|access-date=11 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] was Verstappen vyfde. Die nat en chaotiese [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het soortgelyk aan die wedren in Oostenryk vir Verstappen begin, aangesien 'n swak begin hom agtertoe laat terugval het. Hy sou egter die voortou halfpad deur die wedren erf na 'n ongeluk deur die wedrenleier Hamilton.<ref>{{Verwysing|title=2019 German Grand Prix: Race Highlights|date=28 July 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=RYHQmBULhLc|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen sou sy voorsprong verbeter nadat die baan begin uitdroog het, en sy tweede oorwinning van die seisoen behaal. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|title=Max Verstappen wins thrilling German GP after Lewis Hamilton error|last=Richards|first=Giles|date=28 July 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115040807/https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|archive-date=15 November 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> In [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy sy eerste voorste wegspringposisie behaal – en die eerste Nederlandse jaer geword om dit te doen – en die grootste deel van die wedren gelei voordat hy in die laaste rondtes deur Hamilton verbygesteek is, wat nog 'n kuipestop gemaak het vir vars bande in 'n waagstuk om die leier in te haal. <ref>{{Cite web|url=https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|title=Max Verstappen pakt eerste pole position uit carrière|date=3 August 2019|publisher=[[:nl:Hart van Nederland]]|language=nl|trans-title=Max Verstappen takes first career pole position|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803222328/https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|archive-date=3 August 2019|access-date=4 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|title=Hungarian Grand Prix 2019 F1 race report: Hamilton brilliantly hunts down Verstappen to snatch Hungary victory|date=4 August 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229031344/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|title=Verstappen takes maiden career pole in thrilling Hungary qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118131304/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> [[Lêer:Fórmula_1_–_Grande_Prêmio_do_Brasil_de_F1_2019_(49080565726).jpg|regs|duimnael|Verstappen op die podium na sy oorwinning in die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix]] ]] Voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen 'n nuwe spanmaat in Alexander Albon gekry, nadat Pierre Gasly terug na Toro Rosso gedegradeer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|title=Albon to replace Gasly at Red Bull from Belgium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224174052/https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|archive-date=24 December 2020|access-date=19 January 2022}}</ref> In die wedren het Verstappen 'n swak wegsprong gehad en met [[Kimi Räikkönen]] by die eerste draai gebots, wat gelei het tot skade aan die vering en Verstappen se eerste uittrede van die seisoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|title=Verstappen and Raikkonen bemoan first-lap clash|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903173008/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|archive-date=3 September 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy nie 'n tyd tydens kwalifisering opgestel nie nadat sy motor krag in K1 verloor het, maar hy moes reeds van agter op die rooster wegspring weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|title=Penalty shunts Max Verstappen to back of F1 grid for Italian Grand Prix|last=Media|first=P. A.|date=4 September 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225312/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy sy voorvlerk in die eerste rondte beskadig het, het hy herstel om die wedren in die agtste plek te voltooi.<ref>{{Verwysing|title=2019 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=h-ce3gPMsGc|access-date=19 January 2022}}</ref> Derde en vierde plekke het onderskeidelik in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] gevolg.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|title=Singapore Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111192803/https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|archive-date=11 November 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Russian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy skade opgedoen het in 'n botsing met Charles Leclerc in die eerste rondte in [[2019 Japannese Grand Prix|Japan]], het Verstappen sy tweede uitval van die seisoen gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|title=Japanese Grand Prix 2019: Verstappen blasts 'irresponsible' Leclerc after Lap 1 contact|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225325/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy in die eerste plek gekwalifiseer nadat hy die vinnigste rondtetyd van die sessie opgestel het, voordat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] geïgnoreer het na 'n ongeluk deur Valtteri Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|title=Mexican Grand Prix 2019 qualifying report: Verstappen takes sensational Mexican pole as Bottas crashes|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028220105/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|archive-date=28 October 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vroeg in die wedren 'n pap wiel opgedoen nadat hy met Bottas in aanraking gekom het, en het na die agterkant van die veld geval voordat hy uiteindelik tot sesde plek herstel het <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|title=Mexican Grand Prix 2019 report & highlights: Hamilton closes in on title with supreme Mexico victory|date=27 October 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191133/https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|archive-date=28 October 2019|access-date=29 December 2021}}</ref> 'n Derde plek in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] het gevolg, voordat Verstappen die tweede voorste wegspringplek van sy loopbaan met 'n 1:07.508 voorste wegspringplek-rondtetyd in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|title=United States Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913021847/https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|archive-date=13 September 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|title=Brazilian Grand Prix 2019 qualifying report: Brazilian Grand Prix report: Verstappen snatches sensational Interlagos pole|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112034257/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|archive-date=12 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In 'n chaotiese wedren het hy Lewis Hamilton twee keer vir die voortou verbygesteek voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen behaal het. Verstappen het die seisoen met 'n tweede plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] afgesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|title=Abu Dhabi Grand Prix 2019 race report and highlights: Hamilton rounds off title-winning season with dominant Abu Dhabi win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202061826/https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|archive-date=2 December 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] in die derde plek in die kampioenskap afgesluit met 278 punte. Hy het drie wedrenoorwinnings, nege podiumplekke, twee voorste wegspringplekke en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|title=Max Verstappen in 2019|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094726/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> [[Lêer:Max_Verstappen,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Verstappen tydens voorseisoentoetse in 2020]] Verstappen het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull te jaag, saam met Albon. By die [[2020 Oostenrykse Grand Prix]] het hy tweede weggespring, maar vroeg in die wedren uitgetree nadat 'n vliegwielverwante probleem 'n elektroniese probleem binne die kragbron veroorsaak het. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|date=10 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123813/https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Honda het teenmaatreëls ingestel in reaksie op die uittrede. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|title=Red Bull, Honda have countermeasures for engine issues|date=9 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123808/https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> By die [[2020 Hongaarse Grand Prix]] het hy in nat toestande tydens die formasierondte gebots terwyl hy op pad na die wegspringrooster was,<ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen Crashes On Way To Grid {{!}} 2020 Hungarian Grand Prix|date=19 July 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=k-HpHDpeF8E|access-date=20 January 2022}}</ref> maar hy kon die motor terugry na die wegspringrooster waar sy werktuigkundiges die vering van die motor in die kort tydjie wat oor was voor die begin van die wedren, reggemaak het.<ref>{{Verwysing|title=INSIDE STORY: How Red Bull Performed a Mechanical Miracle in Hungary|date=15 January 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=IGwm1QmwN9s|access-date=20 January 2022}}</ref> Na die herstelwerk het Verstappen van die sewende plek op die wegspringrooster tot die tweede plek teen die einde van die wedren gevorder. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|title='Second feels like a win' says Verstappen as he recovers from pre-race crash to podium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720204302/https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|archive-date=20 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Verstappen het die [[70ste Herdenking Grand Prix]] by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] gewen, nadat hy van die vierde plek af weggespring het.<ref name="MVvolgensGR">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|title=Max Verstappen roars to spectacular victory in 70th Anniversary Grand Prix|last=Giles Richards|date=9 August 2020|publisher=[[The Guardian]], London|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809153202/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|archive-date=9 August 2020|access-date=9 August 2020}}</ref> Verstappen het die tweede plek by die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] behaal nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|title=Spanish Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111012227/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|archive-date=11 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Belgiese Grand Prix]] het hy 'n podiumplek in die derde plek behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|title=Belgian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083704/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het twee keer agtereenvolgend onttrek by die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix, en daarmee die tweede plek in die kampioenskap verloor.<ref>{{Verwysing|title=2020 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=TB5yhZdF8SI|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2020 Tuscan Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=R-Yq1AlIwsc|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Verstappen die wedren in die tweede plek voltooi, sy sewende podiumplek van 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|title=Russian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083834/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|title=Eifel Grand Prix 2020 – German F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083909/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het ook daarin geslaag om die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Nurburgring Lap Record: Fastest Lap {{!}} 2020 Eifel Grand Prix {{!}} DHL|url=https://www.youtube.com/watch?v=1TRkAjsB7MA|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer, maar 'n swak eerste rondte het beteken dat hy teruggesak het na die vyfde plek. Hy het herstel na derde en sy 40ste podiumplek in Formule 1 behaal.<ref>{{Verwysing|title=2020 Portuguese Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=nQ8du5ysxTI|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grand Prix]] het Verstappen gelyk of hy tweede sou eindig omdat [[Valtteri Bottas]] se sukkelende Mercedes al stadiger geraak het, maar 'n skielike pap wiel het hom enige kans op 'n podiumplek ontsê; Verstappen het getol, wat gelei het tot sy vierde uitval van die 2020-seisoen.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Crashes Out of Podium Position After Right Rear Failure|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYcA_ivpSxE|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens vrye oefening vir die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] is Verstappen gekritiseer vir kommentaar wat hy oor die spanradio gemaak het na 'n botsing met [[Lance Stroll]], waar hy die woorde "retard" en "mongool" in reaksie op die botsing gebruik het. Verstappen het na die sessie erken dat die woordkeuses wat hy gebruik het "nie korrek" was nie. Die Mongoolse regering en die Mongoolse identiteit het Verstappen gevra om om verskoning te vra vir die kommentaar; die Mongoolse regering het ook die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] versoek om op te tree oor die kommentaar wat hy gemaak het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|title=Portimao radio comments 'not correct', says Verstappen|last=Cooper|first=Adam|date=30 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101033201/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|archive-date=1 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|title=Mongolian government wants FIA to act on Verstappen comments|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=31 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110110951/https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|archive-date=10 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref> Verstappen sluit die 2020-seisoen af met 'n derde plek in die kampioenskap, op 214 punte. Hy het twee wedrenoorwinnings, elf podiumplekke, een voorste wegspringplek en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|title=Max Verstappen in 2020|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094724/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2021: Wêreldkampioen na hewige titelstryd met Hamilton ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] By die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Verstappen in al die oefensessies voorgeloop en daarna die vierde voorste wegspringposisie van sy loopbaan behaal. Dit was die eerste keer dat hy agtereenvolgende voorste wegspringposisies behaal het.<ref>{{Cite news|title=Max Verstappen takes pole position in F1 Bahrain Grand Prix, Daniel Ricciardo sixth|date=27 March 2021|url=https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=30 March 2021|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330114816/https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|url-status=live}}</ref> Hy het teen Lewis Hamilton meegeding vir die wedrenoorwinning, en op rondte 53 het Verstappen Hamilton verbygesteek, maar het van die baan afgery terwyl hy dit gedoen het, wat daartoe gelei het dat hy deur wedrenbeheer opdrag gegee is om Hamilton weer in die voortou te laat en uiteindelik tweede agter Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|title='It is what it is' – Verstappen philosophical about surrendering lead to Hamilton following off-track pass|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330120727/https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|archive-date=30 March 2021|access-date=30 March 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], het Verstappen derde gekwalifiseer met spanmaat [[Sergio Pérez]] tweede, wat die eerste keer was dat hy deur 'n spanmaat geklop is sedert die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|title='We're not robots' – Verstappen on 'messy' Q3 that led to being out-qualified by a team mate for first time since 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020100943/https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|archive-date=20 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die wegspring kon Verstappen beide Pérez en voorste wegspringplekhouer Hamilton verbysteek om die voortou te neem. Hy het voor gebly na die eerste rondte kuipestoppe sowel as die herbegin, nadat die wedren op rondte 33 opgeskort is. Mededinger Hamilton het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Verstappen tot een punt verminder het.<ref name="2021PTGP">{{Citation|title=Race Highlights {{!}} 2021 Portuguese Grand Prix|date=2 May 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|access-date=19 January 2022|archive-date=24 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225321/https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|url-status=live}}</ref> In die daaropvolgende [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig na 'n lang stryd met Hamilton.<ref name="2021PTGP" /> By die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het die stryd tussen Verstappen en Hamilton voortgeduur, met Hamilton wat 'n vinniger tweestopstrategie gebruik het teenoor Verstappen se eenstopren. Dit het Hamilton die voordeel van vinniger bande gegee, wat hom toegelaat het om Verstappen met etlike rondtes oor in die wedren verby te steek. Hamilton het die oorwinning behaal, met Verstappen wat die tweede en vinnigste rondte geneem het, wat Hamilton se kampioenskapsvoorsprong tot 14 punte verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|title=2021 Spanish Grand Prix race report and highlights: Late pass secures Hamilton victory in Spain after race-long battle with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175353/https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|archive-date=9 Mei 2021|access-date=18 Mei 2021}}</ref> By die volgende ren in [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen tweede agter [[Charles Leclerc]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|title=2021 Monaco GP Qualifying: Verstappen rages at Leclerc crash red flags|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310032538/https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|archive-date=10 Maart 2022|access-date=19 Januarie 2022}}</ref> maar Leclerc het 'n faling van sy motor se dryfas op pad na die wegspringrooster opgedoen en kon nie die ren begin nie. Verstappen het die ren van voor af beheer op pad na die oorwinning. Hamilton (wat sewende gekwalifiseer het) het sewende geëindig, hoewel hy 'n ekstra kampioenskapspunt behaal het deur die vinnigste renrondte op te stel. Die resultaat het Verstappen in staat gestel om die eerste Nederlandse jaer te word wat die Wêreldbestuurderskampioenskap lei,<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|title=Historische dubbelslag: Verstappen wint GP van Monaco en is eerste Nederlandse WK-leider ooit|last=Noud Bemelen and Rik Spekenbrink|date=23 Mei 2021|publisher=[[Algemeen Dagblad]]|language=nl|trans-title=Historic double: Verstappen wins Monaco GP and is the first Dutch leader of the world championship ever|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195919/https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> met 'n marge van vier punte oor Hamilton.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen takes title lead from Lewis Hamilton with win|last=Benson|first=Andrew|date=23 May 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523152235/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Verstappen derde agter Leclerc en Hamilton gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|title=Verstappen curses 'stupid' qualifying session in Baku as he loses another chance of pole to red flag|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125074130/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|archive-date=25 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen en Hamilton het Leclerc in die eerste rondtes verbygesteek voordat Verstappen die voortou geneem het deur middel van 'n vinniger kuipestop. Verstappen sou die voortou gemaklik hou tot rondte 46 toe hy 'n bandfaling opgedoen het wat veroorsaak het dat hy teen 'n hoë spoed gebots en onttrek het.<ref>{{Citation|title=Verstappen Crashes Out of Lead After Left Rear Failure {{!}} 2021 Azerbaijan Grand Prix|date=6 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=mgAinVHFwls|access-date=19 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128103451/https://www.youtube.com/watch?t=32&v=mgAinVHFwls&feature=youtu.be|url-status=live}}</ref> 'n Fout deur Hamilton tydens die herwegspring het hom na die laaste plek laat val, wat beteken het dat Verstappen sy kampioenskapsvoorsprong behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610172247/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|archive-date=10 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek vir die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] behaal.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen's Onboard Pole Lap {{!}} 2021 French Grand Prix|date=19 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|access-date=19 January 2022|archive-date=10 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191135/https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|url-status=live}}</ref> Verstappen se fout in die eerste rondte het Hamilton die voortou gegee, wat Verstappen tydens die kuipestopfase teruggewen het. Verstappen het vir 'n tweede keer van die voortou af by die kuipe aangedoen en die Mercedes-duo agternagesit, deur Hamilton in rondte 52 van 53 vir die wenplek verby te steek.<ref>{{Cite web|title=How Max Verstappen Fought Back To Beat Lewis Hamilton I 2021 French Grand Prix|date=21 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120011131/https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|url-status=live}}</ref> Hy het ook 'n bonuspunt vir die vinnigste rondte ontvang, en daarmee sy kampioenskapsvoorsprong tot twaalf punte vergroot<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|title=2021 French Grand Prix race report & highlights: Verstappen triumphs over Hamilton after late pass in scintillating French Grand Prix|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621004259/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|archive-date=21 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> en die eerste driekuns van sy loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|title=French GP Facts & Stats: Verstappen's first F1 hat-trick, and a special podium for Perez|last=Kelly|first=Sean|date=20 June 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003951/https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|archive-date=21 June 2021|access-date=7 July 2022}}</ref> Verstappen het weer die voorste wegspringplek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] behaal en die wedren van begin tot einde gelei, om hom sy vierde oorwinning van die seisoen te besorg en het sy voorsprong verder tot 18 punte vergroot.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|title=Max Verstappen wins Styrian GP 2021; beats Lewis Hamilton and Valtteri Bottas in Austria|date=27 June 2021|website=SportsTiger|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627144914/https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|archive-date=27 June 2021|access-date=27 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]] behaal, elke rondte van begin tot einde gelei, die vinnigste rondte opgestel en die wedren gewen vir sy eerste Grand Slam in sy loopbaan,<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|title=Verstappen waltzes to second win in a row at Red Bull Ring, as Bottas beats Norris to P2|date=4 July 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235934/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|archive-date=30 November 2021|access-date=19 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|title=F1 – Verstappen extends title lead with Austrian Grand Prix grand slam as Hamilton finishes fourth|date=4 July 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704160816/https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|archive-date=4 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> as die jongste om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|title=What Is a Grand Slam in F1?|last=Aggarwal|first=Abhay|date=15 July 2021|website=EssentiallySports|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717162011/https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|archive-date=17 July 2021|access-date=17 July 2021}}</ref> Met hierdie oorwinning het Verstappen ook die eerste jaer geword wat drie wedrenne in drie agtereenvolgende naweke gewen het, aanvanklik by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] op 20 Junie, toe die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] op 27 Junie en laastens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 4 Julie.<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/en/news/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win.html|title=Verstappen has little interest in the grand slam: 'As long as we win'|year=2021|website=gpblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191340/https://www.gpblog.com/en/amp/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|title=Austrian GP: Post-Race reaction from Max, Perez and Horner|date=4 July 2021|website=Bleachers News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709213140/https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met Hamilton in die ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]''-draai op die eerste rondte. Dit het gelei tot 'n 51''g''-botsing teen die versperring.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen & Hamilton Collide at Silverstone {{!}} 2021 British Grand Prix|date=18 July 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=oIKel6jVD3Q|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|title=Verstappen's Silverstone crash power unit given the all-clear by Honda after Friday running in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118142945/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy is ná die ongeluk na die [[Silverstone-renbaan]] se mediese sentrum geneem en is toe na die Coventry-hospitaal geneem vir voorsorgmaatreëls en verdere assessering, voordat hy uiteindelik Sondagaand om 22:00 ontslaan is.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|title=British GP: Lewis Hamilton wins dramatic home race after big Max Verstappen crash as title lead is cut|date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317051534/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|archive-date=17 March 2022|access-date=18 July 2021}}</ref> Hamilton sou die wedren wen en Verstappen se voorsprong in die kampioenskap tot agt punte laat krimp.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|title=2021 British Grand Prix race report & highlights: Hamilton overcomes first-lap collision with Verstappen to hunt down Leclerc for 8th British GP win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718220128/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|archive-date=18 July 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], het Verstappen se motor skade gely in 'n botsing tussen verskeie motors in rondte 1, waar Mercedes-jaer [[Valtteri Bottas]] as skuldig beskou is. Hy het die wedren in die tiende plek geëindig, wat na negende bevorder is nadat Sebastian Vettel gediskwalifiseer is. Die uitslag van die wedren het Hamilton die voortou in die kampioenskap laat neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|title=Hungarian GP: Max Verstappen, Red Bull rue 'brutal' Valtteri Bottas-triggered start chaos after lost title leads|last=Galloway|first=James|date=2 August 2021|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805035034/https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|archive-date=5 August 2021|access-date=4 August 2021}}</ref> Na die somerrustyd het Verstappen by die [[2021 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer, voor Williams-bestuurder [[George Russell]] in die tweede plek en Lewis Hamilton in die derde plek.<ref>{{Verwysing|title=Qualifying Highlights {{!}} 2021 Belgian Grand Prix|date=28 August 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=E_CvS-dN99Y|access-date=19 January 2022}}</ref> Die wedren is vir drie rondtes gehou, almal agter die veiligheidsmotor, met die amptelike wedrenuitslae geneem vanaf die volgorde aan die einde van die eerste rondte, met Hamilton en Verstappen wat albei hul kwalifiserende posisies behou het. Aangesien minder as 75% van die wedrenafstand voltooi is, is halwe punte toegeken, wat daartoe gelei het dat Verstappen die gaping na Hamilton tot drie punte verminder het.<ref>{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=Max Verstappen declared winner of aborted rain-hit Belgian Grand Prix|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|publisher=BBC Sport|access-date=29 August 2021|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829172106/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het Verstappen weer op die voorste wegspringplek gekwalifiseer en Hamilton met 0.038 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|title=Verstappen says technical issues prevented Dutch GP pole lap being even faster around 'incredible' Zandvoort|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118232921/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens die wedren kon Verstappen aanvalle van beide Mercedes-jaers afweer om die oorwinning te behaal en die voortou in die Bestuurderskampioenskap met drie punte te neem.<ref name="RedBull.com">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Dutch Grand Prix 2021: race report and reaction|date=5 September 2021|website=RedBull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218075510/https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Vir die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] moes Verstappen agter op die rooster wegspring omdat hy sy kwota enjinonderdele oorskry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|title=Verstappen set to start Russian GP from the back of the grid after engine change|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030080928/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|archive-date=30 October 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy posisie verbeter, en nadat hy laat in die wedren 'n vroeë kuipestop vir intermediêre bande geneem het, het hy tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|title=Max Verstappen: "We made a great decision with the timing and took the right lap to pit"|date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927094249/https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|archive-date=27 September 2021|access-date=27 September 2021}}</ref> By die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Verstappen tweede gekwalifiseer met Bottas op die voorste wegspringplek.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|title=Valtteri Bottas gets Turkish F1 GP pole in boost for fastest man Lewis Hamilton|date=9 October 2021|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009132422/https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|archive-date=9 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Met die wedren wat in nat toestande plaasgevind het, en al die jaers die volle wedren op intermediêre bande was, het Verstappen tweede agter Bottas geëindig en die voortou in die bestuurderskampioenskap met ses punte geneem terwyl Hamilton vyfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|title=Turkish Grand Prix: Valtteri Bottas wins as Max Verstappen retakes title lead|last=Benson|first=Andrew|date=10 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022194759/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|archive-date=22 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> [[Lêer:2021_United_States_Grand_Prix_23_(cropped).jpg|duimnael|Verstappen ding teen Lewis Hamilton mee om die voortou tydens die [[2021 Verenigde State Grand Prix]] te neem.]] By die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Verstappen die voorste wegspringplek in die kwalifisering geneem en Hamilton met 0.209 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|title=2021 United States Grand Prix qualifying report and highlights: Verstappen beats Hamilton to pole position with sensational final lap in Austin|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208094708/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|archive-date=8 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong in die Bestuurderskampioenskap tot twaalf punte vergroot, terwyl Hamilton tweede geëindig het met die vinnigste rondtetyd.<ref name="BBC Sport 2021">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|title=Title battle heads into its climax|date=25 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218072035/https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> By die [[2021 Meksikostad Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer met 'n verskil van 0.350 sekondes teenoor die voorste wegspringhouer Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|title=Mexico City qualifying: Mercedes shock Red Bull as Bottas takes pole ahead of Hamilton|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205223654/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|archive-date=5 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen se hoofmededinger, Hamilton, het tweede gekwalifiseer. Met die wegspring het Verstappen die voortou van Bottas en Hamilton in draai 1 geneem en die wedren gewen; en gevolglik sy voorsprong in die kampioenskap tot 19 punte vergroot.<ref name="Fox Sports 2021">{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|title=Hamilton has vowed to 'keep on fighting'. But his F1 crown is finally starting to slip|date=8 November 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206233354/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|archive-date=6 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Verstappen en Hamilton het elk die laaste rondte van die kampioenskap—die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] —met presies 369.5 punte betree, met Verstappen wat met terugtelling voorloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|title=How can Lewis Hamilton win the 2021 F1 title?|date=6 December 2021|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212104346/https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het met byna vier tiendes van 'n sekonde vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer, maar het 'n stadige wegspring gehad en die voorsprong aan Hamilton in draai een verloor. Hy het probeer om Hamilton by draai ses verby te steek, wie kontroversieel die baan afgesny en die voorsprong sonder straf behou het; die beamptes het geag dat geen voordeel verkry is nie, te midde van Verstappen en Red Bull se klagtes. Verstappen was meer as 10 sekondes agter Hamilton totdat 'n veiligheidsmotor met vyf rondtes oor ontbied is, na 'n ongeluk waarby [[Nicholas Latifi]] betrokke was. Die onttrekking van die veiligheidsmotor en die daaropvolgende hervatting van die wedren met een rondte oor, is met verdere kontroversie begroet; wedrendirekteur Michael Masi het slegs 'n sekere aantal verbygesteekte motors toegelaat, wat tyd bespaar het om die wedren weer te begin sodra die baan skoongemaak is. Verstappen het daarin geslaag om Hamilton in draai vyf van die laaste rondte van die wedren verby te steek om die eerste Wêreldbestuurderskampioen van Nederland en die 34ste algeheel te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|title=Max Verstappen wins title after last-lap overtake of Lewis Hamilton, Mercedes protests rejected|publisher=BBC Sport|date=12 December 2021|access-date=14 December 2021|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214231835/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|title=How Verstappen joined F1's list of World Champions|date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213045157/https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021|url-status=live}}</ref> Mercedes het geprotesteer en gesê dat hulle van voorneme is om teen die wedrenuitslae te appelleer, en aangevoer dat alle motors wat agter was, toegelaat moes gewees het om onder die regulasies weer verby te kom, maar Red Bull het teenargumenteer dat dit nie in die regulasies gespesifiseer is nie, met die woord "enige" wat gebruik word in teenstelling met "almal".<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|title=Decision – Mercedes Protest Art. 48.12|date=12 December 2021|publisher=[[FIA|Fédération Internationale de l'Automobile]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212191155/https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|archive-date=12 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> Die protes is vervolgens verwerp, wat Verstappen as die Wêreldbestuurderskampioen bevestig het; die FIA het die bewoording van die reël vanaf 2022 gewysig.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|title=2021 F1 Abu Dhabi Grand Prix – Report to the World Motor Sport Council – 19 March 2022|date=19 March 2022|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324224707/https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|archive-date=24 March 2022|access-date=25 March 2022}}</ref> Verstappen is deur ''[[Autosport]]'' en ''The Race'' as die beste bestuurder van die seisoen aangewys,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2021|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 December 2021|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103245/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|archive-date=2 September 2022|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2021 – Our verdict|last=Beer|first=Matt|date=14 December 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526143840/https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|archive-date=26 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> terwyl hy ook in die amptelike meningspeilings van mede-bestuurders en spanhoofde geloof is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|title=EXCLUSIVE: The Top 10 F1 drivers of 2021 – as chosen by the drivers|last=Barretto|first=Lawrence|date=28 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518221918/https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|archive-date=18 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2021|last=Barretto|first=Lawrence|date=27 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212123759/https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|archive-date=12 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> Mark Hughes van ''Motor Sport'' het Verstappen ook eerste geplaas en sy seisoen beskryf as 'n "verbluffende kombinasie van spoed en renvaardigheid, heeltemal vreesloos, ongelooflike vasberadenheid en vermoë om van teëspoed terug te kom".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|title=2021's top 10 F1 drivers rated|last=Hughes|first=Mark|date=February 2022|website=Motor Sport|access-date=14 December 2024|issn=0027-2019|archive-date=22 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622004438/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|url-status=live}}</ref> ==== 2022: Dominante tweede titel ==== [[Lêer:RB18_JapaneseGP_FP2.jpg|duimnael|Verstappen tydens die [[2022 Japannese Grand Prix]], waar hy sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap gewen het.]] In Maart 2022 het Verstappen 'n kontrakverlenging van vyf jaar met [[Red Bull Racing]] vir die 2023 tot 2028 seisoene onderteken.<ref name=":3">{{cite web |date=3 March 2022 |title=Max Verstappen signs bumper new deal with Red Bull until end of 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |access-date=3 March 2022 |publisher=Formula One |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303100618/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |url-status=live}}</ref> Van hierdie seisoen af sou hy die nommer 1 in plaas van sy gereelde nommer 33 as die heersende wêreldkampioen gebruik.<ref>{{cite web|date=18 January 2022|title=Why Verstappen plans to use number 1 on his car, but Hamilton decided not to|url=https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|access-date=24 April 2024|publisher=Racingnews365.com|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424144505/https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|url-status=live}}</ref> Verstappen moes tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] weens 'n brandstofprobleem uit die tweede plek onttrek. Hy het die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] gewen, nadat hy voordeel getrek het uit 'n kuipestop tydens veiligheidsmotortoestande om spanmaat en voorste wegspringplek-sitter [[Sergio Pérez]] verby te steek, maar het nog 'n brandstofverwante uitval uit die tweede plek tydens die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gely. Dit het hom na drie wedrenne 46 punte agter die kampioenskapsvoorloper [[Charles Leclerc]] gelaat. Verstappen het gereageer deur die volgende drie wedrenne te wen; hy het 'n naelrenoorwinning en 'n Grand Slam by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web |last=Kelly |first=Sean |date=24 April 2022 |title=Facts and Stats: A grand slam first, and Red Bull's maiden double score at Imola |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712125614/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 July 2022 |publisher=Formula One}}</ref> vanaf die derde plek op die rooster by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] gewen en voordeel getrek uit Leclerc se onttrekking by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] om die Bestuurderskampioenskap te lei. Verdere oorwinnings het by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gevolg, waar Leclerc weer uitgeval het, en vanaf die voorste wegspringplek by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Verstappen het tweede gekwalifiseer by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar vloerskade weens die oorry van puin het sy vordering benadeel en tot 'n sewende plek gelei.<ref>{{Cite web|title=Verstappen reveals part of floor was 'completely destroyed' by debris after lowly P7 finish at Silverstone|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|access-date=5 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705143942/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] ingeneem en die naelren gewen, maar is deur Leclerc in die wedren verbygesteek en het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Leclerc tot 38 punte laat krimp het. Hierna het Verstappen vyf wedrenne agtereenvolgens gewen. Die voorwegspringer Leclerc, het uit die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] geval, wat Verstappen laat wen het. Probleme met sy kragbron het beteken dat hy tiende vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gekwalifiseer het,<ref>{{Cite web |date=30 July 2022 |title=F1: Power unit fault "painful" for Verstappen after surprise pace |url=https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |access-date=30 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730212753/https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |url-status=live}}</ref> maar verbystekings in die eerste rondtes en ondergange tydens kuipestoppe het beteken dat hy die oorwinning behaal het, ten spyte daarvan dat hy kortliks die voortou verloor het na 'n tolslag.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=31 July 2022 |title=Verstappen spins and wins from 10th on grid as Ferrari pair finish off the podium |url=https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |access-date=31 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=31 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731231826/https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |url-status=live}}</ref> Hy het die vinnigste kwalifiserende tyd by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] opgestel, maar is na die 14de plek op die rooster gedegradeer weens 'n kragbronkomponentstraf. Ten spyte hiervan het hy teen rondte 12 die leiding oorgeneem en gewen.<ref name="belg2022">{{cite web |title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1–2 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |publisher=Formula One |access-date=28 August 2022 |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek en sy 30ste wedrenoorwinning by sy tuiswedren, die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], behaal en toe van die sewende plek op die rooster by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] gewen. Verstappen se wenlopie is by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] beëindig. Hy het tydens kwalifisering sonder brandstof gaan staan en moes die wedren as agtste begin.<ref>{{Cite web |date=1 October 2022 |title=Leclerc claims pole position by 0.022s from Perez in stunning wet-dry Singapore qualifying as Verstappen takes P8 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |access-date=3 October 2022 |publisher=Formula One |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608120702/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |url-status=live}}</ref> Hy het plekke aan die begin verloor en moes later 'n ekstra kuipestop maak weens 'n steeks wiel, en het sewende geëindig. Oorwinning vanaf die voorste plek by die verkorte [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hom 'n voorsprong van 113 punte op die punteleer gegee met vier wedrenne oor, wat hom sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap verseker het.<ref name="Morlidge 2022">{{cite web |last=Morlidge |first=Matt |title=Max Verstappen crowned 2022 F1 world champion amid Japanese GP confusion after winning wet race |publisher=Sky Sports |date=9 October 2022 |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |access-date=9 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009090638/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |url-status=live}}</ref> Hy het die volgende twee wedrenne gewen, die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] en [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grands Prix]], sesde geëindig by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] na 'n botsing met Lewis Hamilton, en die seisoenfinaal [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] uit die voorste plek gewen. Aboe Dhabi was sy vyftiende oorwinning van die jaar, en hy het die rekord van dertien wedrenoorwinnings in 'n seisoen wat deur [[Michael Schumacher]] in 2004 en [[Sebastian Vettel]] in 2013 gedeel is, gebreek. Hy het die kampioenskap met 454 punte gewen en [[Lewis Hamilton]] se 2019 rekord van 413 geklop.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|title=MAX BY NUMBERS: The amazing stats behind Verstappen's 2022 title winning campaign|publisher=Formula One|first=Nadim|last=Bart-Williams|date=25 November 2022|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331134653/https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|url-status=live}}</ref> ==== 2023: Rekordbrekende derde titel ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Race (1).jpg|duimnael|regs|Verstappen lei die wedren by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]] Verstappen het vir die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] saam met [[Sergio Pérez]] by Red Bull aangebly. Sy seisoen het begin met 'n oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. 'n Dryfasfout in kwalifisering by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het gelei tot 'n 15de plek-wegspring, maar hy het plekke in die wedren verower om tweede agter Pérez te eindig.<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 March 2023 |title=F1 Saudi Arabian GP: Perez grabs pole as Verstappen hits trouble |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |access-date=20 March 2023 |website=Motorsport.com |archive-date=20 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320210723/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |url-status=live}}</ref> Hy het weer vanaf die voorste wegspringplek by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gewen, ten spyte daarvan dat hy plekke aan die Mercedes-jaers tydens die wedren verloor het,<ref name="Sky Sports - wild finish">{{cite web |last=Johnston |first=Sam |date=2 April 2023 |title=Australian GP: Max Verstappen holds off Lewis Hamilton for victory after wild finish to chaotic race |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409110829/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |archive-date=9 April 2023 |access-date=2 April 2023 |publisher=Sky Sports F1}}</ref> maar het tweede geëindig na Pérez, wat 'n veiligheidsmotor-kuipestop gemaak het, by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|title=F1 Azerbaijan GP: Perez leads dominant Red Bull 1–2 from Leclerc|last=Boxall-Legge|first=Jake|website=Autosport|date=30 April 2023|access-date=30 April 2023|archive-date=30 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430222636/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|url-status=live}}</ref> Hierna het Verstappen se rekordwenreeks begin. Hy het negende by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weggespring toe rooi vlae in kwalifisering sy rondte gekniehalter het, maar die voorlopers, ook Pérez, verbygesteek om te wen. Die volgende vier wedrenne, die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco-]], [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse]], [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]], is gemaklik vanaf die voorste wegspringplek deur Verstappen gewen, insluitend Red Bull se 100ste oorwinning in Kanada<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 June 2023 |title=F1 Canadian GP: Verstappen clinches Red Bull's 100th F1 win |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |website=Autosport |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619103008/https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |url-status=live}}</ref> en 'n naelrenoorwinning in Oostenryk. Hy het die voorste wegspringplek by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geneem, maar kortliks die voortou aan Lando Norris verloor voordat hy die posisie herwin het om te wen. Hy het 0.003 sekondes agter Lewis Hamilton by die Hongaarse Grand Prix gekwalifiseer, maar hom by die eerste draai verbygesteek en die oorwinning behaal. Hy het die voorste wegspringplek en die oorwinning in die Belgiese Grand Prix naelren behaal en die vinnigste kwalifiseringstyd opgestel, maar die wedren sesde begin weens 'n enjinonderdeelstraf. Hy het Pérez verbygesteek om die wedren te wen. Hy het vanaf die voorste wegspringplek die reëngeteisterde Nederlandse Grand Prix gewen en was weer seëvierend by die Italiaanse Grand Prix ten spyte daarvan dat hy agter [[Carlos Sainz jr.]] gekwalifiseer het. Hierdie oorwinning was sy tiende agtereenvolgende oorwinning, wat [[Sebastian Vettel]] se rekord van nege van 2013 gebreek het,<ref>{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=3 September 2023 |title=Verstappen claims record 10th straight F1 win in Italy |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |access-date=3 September 2023 |website=ESPN.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903144505/https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |archive-date=3 September 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |title=Verstappen charges to Monza victory for record-breaking 10th successive F1 win |date=3 September 2023 |website=Formula One |author=Formula One Management |access-date=21 September 2023 |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903164334/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |url-status=live}}</ref> en Red Bull se vyftiende agtereenvolgende oorwinning, 'n rekord wat voorheen deur [[McLaren]] met elf in 1988 gehou is. Beide Red Bulls is in K2 by die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] uitgeskakel en kon nie 'n indruk in die wedren maak nie, met Verstappen en Pérez wat onderskeidelik vyfde en agtste geëindig het, wat ook sy wenlopie beëindig het.<ref>{{Cite web |title=Sainz takes sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |access-date=18 September 2023 |publisher=Formula One |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |url-status=live}}</ref> Dit sou die enigste onderbreking in Verstappen se sukses wees, aangesien hy die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen gewen het. Sy oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Red Bull hul sesde Vervaardigerskampioenskapstitel besorg. <ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=24 September 2023 |title=Max Verstappen on verge of F1 world title after winning Japanese Grand Prix |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |access-date=25 September 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114547/https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |url-status=live}}</ref> Hy het sy derde Wêreldbestuurderskampioenskapstitel by die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix-naelren]] beklink, ten spyte daarvan dat hy tweede na [[Oscar Piastri]] geëindig het,<ref>{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |access-date=8 October 2023 |publisher=Formula One |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011012612/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |archive-date=11 October 2023 |url-status=live}}</ref> en toe die wedren vanaf die voorste plek gewen. Hy het die gewen, ten spyte daarvan dat hy sesde weggespring het weens 'n rondtetydverlies in kwalifisering. Hy het agter beide Ferraris by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] gekwalifiseer, maar albei jaers verbygesteek om die oorwinning te behaal. Hy het die voorste plek en die oorwinning by die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal en die naelren gewen nadat hy die voorloper, [[Lando Norris]], by die eerste draai verbygesteek het. Hy het agter [[Charles Leclerc]] by die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] weggespring en 'n straf gekry omdat hy hom van die baan gedwing het, maar Verstappen het die voortou teruggewen om te wen. Sy voorste wegspringplek en oorwinning by die seisoen-eindigende [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] was sy negentiende oorwinning van die jaar, wat sy eie rekord van vyftien van 2022 verbeter het. Hy het 575 punte aangeteken, meer as dubbel dié van die tweede geplaasde Pérez en het daarmee sy eie punterekord van 2022 verbeter. ==== 2024: Vierde titel te midde van 'n gesukkel by Red Bull ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2024 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|links|Verstappen (hier afgeneem gedurende die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]]) het sewe van die 10 vroeë rondtes in 2024 gewen.]] Verstappen het die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] afgeskop met sy vyfde Grand Slam by die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|title=Verstappen reigns supreme in Bahrain GP|last=Lamonato|first=Michael|date=2 March 2024|website=racer.com|access-date=6 May 2024|archive-date= 6 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506154157/https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|url-status=dead}}</ref> en dit opgevolg met nog 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], sy 100ste Formule Eenpodium.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|title='It's 88 missed podiums!' – Verstappen reflects on 100th F1 rostrum appearance as he praises 'fantastic' Bearman|date=9 March 2024|website=Formula One Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309222336/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|archive-date=9 March 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het weer die voorste wegspringplek by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ingeneem, maar het op rondte 4 uitgeval, sy eerste onttrekking sedert die [[2022 Australiese Grand Prix|2022-uitgawe van die wedren]], met die remme aan die brand, wat sy wenlopie van nege wedrenne en 43 wedren-voltooiingreeks beëindig het.<ref name="race-report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia|date=24 March 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Dit is gevolg deur 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] gewen nadat hy vierde weggespring het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint|date=20 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420143726/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|archive-date=20 April 2024|access-date=21 April 2024}}</ref> en toe die voorste wegspringplek en oorwinning in die wedren behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP|date=21 April 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421124322/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|archive-date=21 April 2024|access-date=22 April 2024}}</ref> Hy het nog 'n naelrenoorwinning by die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] behaal<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF|title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami|date=4 May 2024|website=Formula One|access-date=5 May 2024}}</ref> en in die voorste plek weggespring, maar die voortou tydens die kuipestoppe aan Lando Norris afgestaan. Hy kon hierna nie die plek terugwen nie en het die wedren in die tweede plek voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix|date=5 May 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513225014/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|archive-date=13 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het [[Ayrton Senna]] se rekord van agt agtereenvolgende voorste wegspringplekke by die [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] geëwenaar<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|title=Very special to equal Senna pole record – Verstappen|last=Benson|first=Andrew|date=18 May 2024|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518190928/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|archive-date=18 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref> en dit in sy vyfde oorwinning van die seisoen omskep. Sy lopie het by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] geëindig waar hy slegs sesde gekwalifiseer en geëindig het; Verstappen het opgemerk dat sy RB20 tyd verloor teen sy mededingers in lae-spoeddraaie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-pinpoints-issue-that-cost-him-a-lot-of-lap-time-in-monaco.2UIL0fxvgaAIHuG1SQIvcC|title=Verstappen pinpoints issue that cost him 'a lot of lap time' in Monaco qualifying as pole run comes to an end|date=25 May 2024|publisher=Formula One|access-date=28 May 2024}}</ref> Verstappen en George Russell het identiese rondtetye in die kwalifisering by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] opgestel, maar Russell het op voorste wegspringplek begin aangesien hy sy rondtetyd eerste opgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day|date=8 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609165448/https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|archive-date=9 June 2024|access-date=9 June 2024}}</ref> Beide jaers is deur Norris verbygesteek, maar Verstappen het Russell later verbygesteek en toe die voortou van Norris tydens die kuipestoppe afgeneem om sy 60ste wedrenoorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP|date=9 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|archive-date=9 June 2024|access-date=10 June 2024}}</ref> Hy het tweede agter Norris by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar hom aan die begin verbygesteek en toe Russell verbygesteek om vir die sewende keer in 2024 te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|title=Verstappen just holds off Norris to win super-tight Spanish Grand Prix as Hamilton claims first podium of 2024|date=23 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020622/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|archive-date=15 July 2024|access-date=23 June 2024}}</ref> Verstappen het die naelloop vanaf voorste wegspringplek by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gewen<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|title=Verstappen beats Piastri and Norris to victory after epic Austria Sprint battle|date=29 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020804/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> en toe die vinnigste vir die hoofwedren gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|title=Formula 1 Qatar Airways Austrian Grand Prix 2024 – Qualifying|date=29 June 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|archive-date=29 June 2024|access-date=29 June 2024}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei, maar is deur Norris in die laaste rondtes uitgedaag voordat die twee jaers gebots het; Verstappen is 'n tydstraf opgelê vir die veroorsaak van die botsing en het die wedren vyfde voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead|website=www.formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020740/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|archive-date=15 July 2024|access-date=4 July 2024}}</ref> Hy het later opgemerk dat die ongeluk nie sy noue vriendskap met Norris beïnvloed het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|title='I'm not there to crash you out' – Verstappen shares details of post-Austria chat with Norris after 'silly' coming together|website=Formula One official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706192607/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|archive-date=6 July 2024|access-date=7 July 2024}}</ref> Hy het vierde gekwalifiseer by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en Norris in die laaste rondtes verbygesteek om tweede agter Lewis Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|title=British GP: Lewis Hamilton holds off Max Verstappen to claim record ninth victory at Silverstone|date=7 July 2024|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715162017/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Hy het derde by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] begin, maar met Hamilton gebots en vyfde geëindig. Hy het sy span se renstrategie gekritiseer en voorgestel dat die RB20 nou agter die renwenner [[McLaren MCL38]] was wat pas betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|title='I want things to be done better' fumes Verstappen after Hungarian GP as he admits Red Bull now behind McLaren|date=21 July 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722223931/https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|archive-date=22 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Verstappen het die vinnigste by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het buite die top tien begin weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Starting Grid|date=26 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720125208/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|archive-date=20 July 2024|access-date=26 July 2024}}</ref> Hy het posisies herwin en is vierde in die wedren geklassifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Race Result|date=28 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616005227/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|archive-date=16 June 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> wat sy voorsprong in die kampioenskap tot 78 punte oor Norris vergroot met die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|title=Belgium 2024 – Championship|date=21 July 2024|website=Stats F1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802082453/https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|archive-date=2 August 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> {{Multibeeld|align=right|image1=2024-08-25_Motorsport,_Formel_1,_Großer_Preis_der_Niederlande_2024_STP_3849_by_Stepro.jpg|image2=2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3989 by Stepro.jpg|footer=Verstappen lei 17 rondtes en maak tweede klaar ná Norris by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]}} By sy tuiswedren, die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], het Verstappen tweede agter Norris gekwalifiseer en die voortou by die eerste draai oorgeneem, maar is later deur Norris verbygesteek en het tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|date=25 August 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825145838/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|archive-date=25 August 2024|access-date=26 August 2024}}</ref> Hy het gekwalifiseer en buite die top vier geëindig by beide die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901150111/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|archive-date=1 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> waarna Red Bull die voortou in die Vervaardigerskampioenskap aan McLaren afgestaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|title='McLaren's constructors' lead a seismic development'|last=Andrew Benson|date=15 September 2024|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916001436/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|archive-date=16 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> Hy het toe tweede na Norris by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 52 punte verminder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141751/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|archive-date=22 September 2024|access-date=22 September 2024}}</ref> Verstappen het sy motor as "fucked" beskryf by die amptelike perskonferensie in Singapoer, 'n uitlating wat hom 'n straf van die FIA besorg het, en om "werk van openbare belang te verrig".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|title=Verstappen ordered to do public service work for swearing in press conference|last=Noble|first=Jonathan|last2=Gale|first2=Ewan|date=20 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925165255/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|archive-date=25 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het gereageer deur 'n geïmproviseerde mediasessie buite die perskonferensiekamer aan te bied (uit protes),<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|title=Verstappen stages press conference protest against FIA swearing penalty|last=Boxall-Legge|first=Jake|last2=Vording|first2=Ronald|date=21 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927205552/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|archive-date=27 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> en later voorgestel dat die besluit hom kon dryf om die sport te verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|title=Verstappen questioning his F1 future over swearing punishment|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928002946/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|archive-date=28 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gewen en is derde in die wedren geklassifiseer voor Norris, wat gepenaliseer is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=formula1.com|access-date=25 October 2024}}</ref> Dit het Verstappen se kampioenskapsvoorsprong vir die eerste keer sedert die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] vergroot. Hy het tweede by die [[2022 Meksikostad Grand Prix]] weggespring, maar het 20 sekondes se strawwe ontvang vir sy bestuurspraktyk tydens 'n stryd om plek met Norris, wat gelei het tot 'n sesde plek, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 47 punte verminder het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-his-penalties-from-norris-battle-in-mexico-as-he.3QrpuZHhdIvBsKGRdUNcBx|title=Verstappen reflects on his penalties from Norris battle in Mexico as he highlights 'biggest problem'|date=28 October 2024|website=formula1.com|access-date=28 October 2024}}</ref> Verstappen is vierde in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix-naelren]] geklassifiseer nadat hy 'n straf tydens 'n virtuele veiligheidsmotor ontvang het,<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42150303/max-verstappen-handed-five-second-penalty-sprint|title=Brazil GP: Max Verstappen handed five-second penalty in sprint|last=Edmondson|first=Laurence|date=2 November 2024|website=ESPN|access-date=10 November 2024}}</ref> en het die wedren vanaf die 17de plek begin na 'n enjinstraf, terwyl Norris op die voorste wegspringplek gekwalifiseer het. Hy het sewe posisies in die eerste rondte ingehaal, met verdere plekke wat verkry is deur verskeie belangrike verbysteke, asook om die verslegtende toestande op sy intermediêre bande tot die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlagperiode]] te oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-rollercoaster-sao-paulo-super-sunday-after-sublime.1jfpVX3N0rQoSRJCWrLKSH|title=Verstappen reflects on 'absolutely crazy' Sao Paulo GP after sublime climb from P17 to victory as he extends title lead|date=3 November 2024|website=[[Formula 1]]|access-date=24 November 2024}}</ref> Hierna – en met sy verbysteek vir die voortou op Ocon – het Verstappen tien van die elf vinnigste rondtes van die wedren opgestel, met sy vinnigste 1.045 sekondes vinniger as enige van sy mededingers;<ref>{{Cite web|url=https://www.total-motorsport.com/f1-2024-brazilian-gp-fastest-lap/#:~:text=Verstappen%20pumped%20in%20fastest%20lap,F1%202024%20Brazilian%20GP%20victory.|title=F1 2024 Brazilian GP – Fastest Lap|last=Sutton|first=Brandon|date=3 November 2024|website=Total Motorsport|access-date=10 November 2024}}</ref> hy het met 'n marge van 19 sekondes gewen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 62 punte verhoog het.<ref name="SP24stat">{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/features/max-verstappen-stats-f1-2024-brazilian-grand-prix-win|title=Revealed: Six crazy Max Verstappen stats from insane Brazilian Grand Prix win|last=Blackstock|first=Elizabeth|date=4 November 2024|website=Planet F1|access-date=10 November 2024}}</ref> Verstappen is deur sy medejaers asook kritici geprys vir sy vernuf;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|title=Brazil GP: Max Verstappen's win hailed by Hamilton, Alonso|last=Saunders|first=Nate|date=4 November 2024|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110012149/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|archive-date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/hill-offers-verstappen-praise-after-red-bull-rot-ends|title=Hill offers Verstappen praise after Red Bull 'rot' ends|website=RacingNews365|date=5 November 2024|access-date=10 November 2024|first=Nick|last=Golding}}</ref><ref>{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |title=Max Verstappen delivers iconic São Paulo GP win, expanding title lead on Lando Norris |url=https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |access-date=25 November 2024 |work=The New York Times |date=3 November 2024 |issn=0362-4331 |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123070952/https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |url-status=live }}</ref> Giles Richards van ''[[The Guardian]]'' het gemeen dat sy vertoning "erkenning werd is in die [[panteon]] van Formule Een se natweerrenne", en hom beskryf as 'n ''regenmeister''. Deur voor Norris te eindig by die daaropvolgende [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het Verstappen sy vierde wêreldtitel, met twee wedrenne nog oor, verseker.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-very-special-and-beautiful-season-verstappen-proud-after-joining-elites-as.4Q2zWcWyFVwbFgxdKJlOk8|title='A very special and beautiful season' – Verstappen 'proud' after joining elites as a four-time F1 champion in Las Vegas|date=24 November 2024|website=formula1.com|access-date=24 November 2024}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'', wat altesaam agt Grands Prix gewen het, het verklaar dit was 'n "betowerde prestasie van 'n jaer wat as een van die grootste Formule 1-renjaers erken word", en sy seisoen as "byna foutloos" beskryf terwyl hy "nie die beste motor die meeste van die tyd gehad het nie". Verstappen het die Katarse Grand Prix gewen en al die rondtes gelei nadat sy voorste wegspringposisie gestroop is omdat hy onnodig stadig in kwalifisering gery het; die voorval het gelei tot 'n wydgepubliseerde vete met [[George Russell]]. Na die seisoen se afsluiter, die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], het Verstappen die eerste jaer geword wat 'n titel te wen deur vir 'n derde geplaasde span in die Wêreldvervaardigerskampioenskap deel te neem sedert [[Nelson Piquet]] in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|title=The numbers which show this is Max Verstappen's best championship|last=Slater|first=Luke|date=25 November 2024|website=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129151810/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|archive-date=29 November 2024|access-date=8 December 2024}}</ref> ==== 2025: Uitdager vir McLaren ==== [[Lêer:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg|duimnael|links|Verstappen het wye gelukwense ontvang vir sy verrassende oorwinning by die [[2025 Japannese Grand Prix]], voor beide [[McLaren]]-jaers.]] Red Bull het wat prestasie betref ver agter [[McLaren]] geval in 2025, met Verstappen wat tweede geëindig het by die seisoenoper [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] nadat hy meegeding het teen [[Lando Norris|Norris]] en [[Oscar Piastri|Piastri]] om die voortou te neem in nat toestande.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het derde in die naelren en vierde in die hoofren in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] geëindig te midde van bandslytasie en prestasieprobleme met die RB21, terwyl sy nuwe spanmaat [[Liam Lawson]] sonder punte geëindig het; Verstappen het beweer dat Red Bull ook agter [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Mercedes geval het, aangesien Lawson deur [[Yuki Tsunoda]] vervang is.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |title=How a "worried" Red Bull plans to rebound after glum start to F1 2025 |last=Cleeren |first=Filip |date=25 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150505/https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |title=Yuki Tsunoda replaces Liam Lawson at Red Bull for Japan GP in unprecedented F1 driver swap |last=Jackson |first=Kieran |date=27 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=27 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327145829/https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |archive-date=27 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassende voorste wegspringplek by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref name="JPN2025"> *{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |title='Special one': Max Verstappen pips Lando Norris to F1 Japanese GP pole |last=Richards |first=Giles |date=5 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=5 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134427/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |title=The details that made Verstappen's pole so incredible |last=Straw |first=Edd |date=5 April 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134454/https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |title='Very rare' Verstappen lap stuns Red Bull and McLaren |last=Benson |first=Andrew |date=5 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134509/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy albei McLaren-bestuurders afgeweer het om sy eerste oorwinning van die jaar te behaal; Andrew Benson van ''BBC Sport'' het dit beskryf as "'n naweek van die soort seldsame perfeksie wat slegs van bestuurders van die hoogste gehalte kom".<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |title=How Verstappen stole Suzuka with McLaren stuck in 'rabbit hole' |last=Benson |first=Andrew |date=6 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406185033/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geëindig te midde van verdere prestasie- en kuipestopprobleme, wat Red Bull genoop het om krisisgesprekke oor sy toekoms te voer.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |title='Very alarming': Red Bull hold crisis talks as Verstappen stews over Bahrain F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=14 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=15 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414234336/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], waar hy tweede geëindig het nadat hy 'n straf gekry het vir 'n voorval in die eerste draai met Piastri.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |title=Verstappen says 'people can't handle the full truth' after Saudi penalty |last=Benson |first=Andrew |date=21 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421021419/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Verstappen het vierde geëindig in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami]]-naelren, maar is na sewentiende gedegradeer na 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die voorste wegspringplek vir die hoofren geneem en uiteindelik vierde geëindig. [[Lêer:FIA_F1_Imola_2025_No._1_Verstappen.jpg|regs|duimnael|Verstappen het die [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gewen nadat hy die kampioenskapsvoorloper, [[Oscar Piastri]], reeds op die eerste rondte verbygesteek het.]] Verstappen het die Emilia-Romagna Grand Prix gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het in ''[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Variante Tamburello]]'', wat wyd beskou is as een van sy bestes. Sy vierde plek in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] is gevolg deur 'n tiende plek in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy gepenaliseer is vir 'n opsetlike botsing met [[George Russell]], aangesien hy uit die stryd om die oorwinning geval het;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|title="Maybe throw bananas" – why Verstappen felt F1's Monaco GP pitstop rule was like Mario Kart|last=Cleeren|first=Filip|date=25 May 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709155439/https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|archive-date=9 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> die paar het 1–2 in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] geëindig, met Verstappen tweede. Nadat hy sewende vir die Oostenrykse Grand Prix gekwalifiseer het, het Verstappen onttrek nadat hy deur [[Kimi Antonelli]] in die eerste rondte getref is;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|title=Verstappen out of F1 Austrian GP after Antonelli clash|last=Cleeren|first=Filip|date=29 June 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629145850/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|archive-date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> Met 61 punte agter die kampioenskapvoorloper Piastri, het Verstappen erken dat sy vyfde titel-uitdaging 'n "geslote saak" was. Hy het nog 'n voorste wegspringplek by die [[2025 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] verower met 'n lae-afwaartse krag-opstelling, voordat hy die voortou aan Piastri afgestaan het en getol het tydens 'n veiligheidsmotor-herbegin in nat weerstoestande; hy het herstel tot vyfde en sy gebrek aan greep gekritiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|title=Verstappen explains costly spin in "horrible" F1 British GP|last=Cleeren|first=Filip|date=6 July 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706185826/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|archive-date=6 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> Hy het die [[2025 Belgiese Grand Prix|Belgiese naelren]] gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het en daarna vierde in die Grand Prix geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62zy07nqpro |title=Verstappen beats Norris to Miami pole |last=Benson |first=Andrew |date=3 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 May 2025}}</ref> Hy het in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] tot negende teruggesak voordat hy tweede na Piastri by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|title=Why Red Bull thinks Verstappen is wrong about no more wins in F1 2025|last=Hardy|first=Ed|last2=Vording|first2=Ronald|date=4 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805205528/https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|archive-date=5 August 2025|access-date=5 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135|title=Max Verstappen explains Dutch GP near-miss: "I tried to send it"|last=Harrington|first=Alex|date=31 August 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906160704/https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135/|archive-date=6 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> Sy beste rondte in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was die vinnigste in Formule Een-geskiedenis, waar hy vroeë teenstand van Norris oorkom het om die Grand Prix met meer as 19 sekondes in 'n rekordspoed te wen. Verstappen het voor weggespring vir die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en uitgehou om te wen, sy vierde oorwinning van die seisoen en sy sesde Grand Chelem algeheel. == Volledige Formule 1-uitslae == [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|340px|Verstappen bestuur [[Red Bull Racing|Red Bull]] se RB18 tydens die [[2022 Oostenrykse Grand Prix]]. Hy eindig tweede nadat hy ook die vinnigste rondtetyd opgestel het.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17† |bgcolor=efcfff| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso|Scuderia <br/>Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br/>STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |bgcolor=efcfff| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''5''' |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''204''' |- | [[Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull<br/>RB12]] | [[Honda|TAG Heuer]] <br/>F1-2016 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | |bgcolor=ffffbf| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor=efcfff| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor=efcfff| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB13]] | [[Honda|Tag Heuer]] F1-2017 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''168''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB14]] | [[Honda|TAG Heuer]] F1-2018 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15† |bgcolor=dfffdf| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | | | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''249''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB15]] | [[Honda]] RA619H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda]] RA620H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | | | | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''214''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB16B]] | [[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18†{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}}‡ |bgcolor=ffffbf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>'''*'''²2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |bgcolor=ffffbf| {{Goud}} |bgcolor=ffffbf| '''395½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19^† |bgcolor=ffffbf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>¹1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>¹2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''6 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''454''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''575''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''8'''1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''437''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB21 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><!-- Sprint '''17'''-->4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{Silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''421''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''9'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''7'''3 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>4 |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''*''' 2026-seisoen nog aan die gang. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] friekk22tibpcf35no8e7a4hsakdkl9 0 104935 2914325 2518004 2026-06-27T20:30:35Z Oesjaar 7467 Skakel 2914325 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die [[dorp]] in [[Limpopo]]. Vir ander plekke met dieselfde naam, sien [[Hlanganani (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Hlanganani | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 23 |latm = 11 |lats = 42 | longd = 30 |longm = 14 |longs = 10 | provinsie = Limpopo | distrik = Vhembe | munisipaliteit = Collins Chabane | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 99.8% | persent_kleurling = 0.1% | persent_asiër = | persent_wit = | persent_ander = 0.1% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Tsonga]] | demografie2_info1 = 81.4% | demografie2_titel2 = [[Venda]] | demografie2_info2 = 16.0% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 1.1% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.5% | poskode = | poskode2 = | skakelkode = | sensuskode = 968105 | webwerf = }} '''Hlanganani''' is 'n samevoeging van verskeie groot [[nedersetting]]s wat in die noordwestelike gedeelte van die voormalige [[Gazankulu]]-tuisland in [[Suid-Afrika]] geleë is. Die groot woongebied (9.1 km²) van Hlanganani lê langs die [[R578 (Suid-Afrika)|R578-teerpad]] ongeveer halfpad tussen [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] en [[Giyani]], naby die Elim Hospitaal. Hlanganani se buurdorp aan die westekant is die woongebied [[Bungeni]]. Die meeste inwoners (81.4%) is [[Tsonga]]sprekend. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC34}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] 4g5zk1pibacia9fdd8nyefhjvsg133b 0 106430 2914331 2906470 2026-06-27T20:34:49Z Jcb 223 2914331 wikitext text/x-wiki {{President van die VSA | Beeld = [[Lêer:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|260px]] | Naam = Donald Trump | Volgorde = [[President van die Verenigde State van Amerika|45^ste en 47ste President]] | Ampstermyn = [[20 Januarie]] [[2017]] – [[20 Januarie]] [[2021]]<br />[[20 Januarie]] [[2025]] – | Voorganger = [[Barack Obama]] (2017)<br />[[Joe Biden]] (2025) | Opvolger = [[Joe Biden]] (2021) | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1946|6|14}} | Geboorteplek = [[Jamaica, Queens]], [[New York]] | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Eerste Dame = [[Melania Trump]] (née Knauss) | Politieke party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]] (2012–hede; 2009–11; 1987–99)<ref name="politifact">{{cite web |url=http://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |title=Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' |publisher=PolitiFact Florida Politifact.com |access-date=21 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013101242/https://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |archive-date=13 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Visepresident = [[Mike Pence]] (2017–2021)<br />[[James David Vance]] (2025–2029) | Handtekening = Donald Trump Signature.svg }} {{Inligtingskas Persoon | naam = Donald Trump | bynaam = | beeld = Donald Trump (32758233090).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Donald John Trump | geboortedatum = | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Fred Trump<br />Mary Anne MacLeod Trump | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Voorsitter en president van die Trump-organisasie<br />Voorsitter van Trump Plaza Associates, LLC<br />Voorsitter van Trump Atlantic City Associates<br />Gasheer van ''The Apprentice'' (2004–15) | ander = | bekend = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]]<br />Vorige affiliasies:<br />Onafhanklik (2011–12)<ref name="politifact" /><br />[[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]] (2001–09;<ref name="politifact" /> 1987<ref name="auto">{{cite web |url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html |title=The man responsible for Donald Trump's never-ending presidential campaign |publisher=News Local Massachusetts. Boston.com |date=22 Januarie 2014 |access-date=21 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325083033/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html |archive-date=25 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>)<br />[[Reformisteparty (Verenigde State)|Reformiste]] (1999–2001)<ref name="politifact" /> | huweliksmaat = Ivana Zelníčková (1977–91)<br />[[Marla Maples]] (1993–99)<br />[[Melania Trump|Melania Knauss]] (2005–hede) | kinders = 5: Donald jr., Ivanka, Eric, Tiffany, Barron | webblad = [http://www.donaldjtrump.com/ donaldjtrump.com] | handtekening = }} '''Donald John Trump''' (gebore [[14 Junie]] [[1946]] in [[Jamaica, Queens]], [[New York]]) is ’n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] sakemagnaat wat van 2025 tot 2029 as die 47ste [[President van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse president]] dien. Van 2017 tot 2021 was hy ook die 45ste Amerikaanse president. Trump het in 1968 met 'n baccalaureusgraad in ekonomie aan die Universiteit van Pennsilvanië gegradueer. Hy het in 1971 president van die Trump-familie se eiendomsonderneming geword en op luukse verblyf gefokus. Na 'n reeks sakebankrotskappe in die 1990's het hy verskeie newe-ondernemings van stapel gestuur. Van 2004 tot 2015 was hy gasheer en medevervaardiger van die werklikheidstelevisiereeks ''The Apprentice''. Hy was die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] se kandidaat in 2016 en het sy Demokratiese teenstander [[Hillary Clinton]] op 8 November 2016 in die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2016|Amerikaanse presidentsverkiesing]] verslaan, hoewel hy minder stemme as sy op hom verenig het. Hy is op [[20 Januarie]] [[2017]] as die 45ste president beëdig. Op 20 Januarie 2021 is hy deur die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokraat]] [[Joe Biden]] opgevolg, wat hom in die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2020]] verslaan het. Trump het die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|verkiesing in November 2024]] gewen met 312 verkiesingstemme teenoor die voormalige visepresident [[Kamala Harris]] se 226,<ref>"2024 Presidential Election Results". AP News. 25 November 2024. Besoek 25 November 2024.</ref> en daardeur was hy die tweede president in die geskiedenis van die VSA (na [[Grover Cleveland]] in 1892) om vir 'n nieopeenvolgende tweede termyn verkies te word.<ref>Treisman, Rachel (4 November 2024). "Trump is hoping to win non-consecutive terms. Only one president has done it". NPR. Besoek 9 November 2024.</ref> Hy het ook die gewilde stem gewen met 'n pluraliteit van 49,8% teenoor Harris se 48,3%.<ref>"2024 Presidential Election Results" (PDF). Federal Election Commission. 16 Januarie 2025. Besoek 16 Januarie 2025.</ref> Op 70 jaar was Trump in 2016 die oudste en welvarendste persoon wat ooit die amp van president van die VSA beklee het, asook die eerste sonder enige voorafgaande militêre of politieke loopbaan en die vyfde wat op nasionale vlak geen meerderheid van die uitgebragte stemme op hom verenig het nie. Trump is ook ’n belegger, skrywer en TV-persoonlikheid. In 1971 het hy die voorsitter van die eiendomsgroep geword wat in besit van sy familie is, en dit hernoem tot ''[[The Trump Organization]]''. Hy het die onderneming vervolgens uitgebrei om die bou en opknapping van [[wolkekrabber]]s, [[hotel]]le, kasinos en gholfbane in te sluit. Die onderneming ''Trump Entertainment Resorts'' is deur hom gestig en beheer. == Vroeë lewe == Donald Trump se voorouers aan vaderskant is afkomstig uit die Duitse nedersetting Kallstadt in die Palts-streek, en van die [[Buite-Hebride]] in [[Skotland]] aan moederskant. Sy grootouers en sy moeder is almal in Europa gebore. Trump is op 14 Junie 1946 in [[Jamaica, Queens]], 'n woonbuurt in [[New York]] gebore. Hy is die vierde van vyf kinders van Frederick Christ "Fred" Trump (1905–1999) en Mary Anne Trump (née MacLeod, 1912–2000). Trump het twee susters, Maryanne en Elizabeth, en twee broers, Fred Jr., en Robert. Trump se ouer broer, Fred Jr., het in 1981 weens alkoholisme gesterf. Trump het al aangedui dat sy broer se dood aanleiding gegee het tot sy besluit om homself te weerhou van enige alkoholiese drank en sigarette. Robert Trump is in Augustus 2020 oorlede. ==Eerste termyn as president== === Grensmuur-beleid === Een van Trump se verkiesingsbeloftes was om 'n muur teen die Meksikaanse grens op te rig, en Republikeine het oorweeg om aksyns van tot 20% op Meksikaanse invoere te hef wat effektief vir die muur sou betaal. Meksiko is byvoorbeeld die grootste verskaffer van vars groente aan die VSA, en het in 2016 groente ter waarde van $5,6 miljard na die VSA uitgevoer.<ref>[https://www.usatoday.com/border-wall/story/us-trade-mexico-imports-tomatoes/585350001/ Border commerce, and who will really pay for the wall], Daniel González, azcentral.com, USA TODAY NETWORK</ref> Teen die einde van Trump se termyn het betonmure of metaalheinings oor 'n afstand van 423 myl gestrek, waarvan sekere dele opknappings van bestaande mure was. === Buitelandse beleid === Die prioriteite van Donald Trump se buitelandse en veiligheidsbeleid het hul uiting gevind in die leuse ''America first'' – 'n merkbare koersverandering en breuk met Washington se politieke tradisies. Met hierdie nuwe doktrine het Trump beoog om groter speelruimte in sy [[buitelandse beleid]] te laat vir nasionale belange van die Verenigde State waar dit eensydig afdwingbaar was. Sy administrasie het gevolglik daarna gestrewe om verpligtinge, wat die VSA ingevolge internasionale ooreenkomste aangegaan het, te verminder en die land se militêre slaankrag te vergroot.<ref>{{de}} [https://www.bpb.de/internationales/amerika/usa/311560/regierungsbilanz-4-jahre-donald-trump ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb), 23 Junie 2020: Vier Jahre Donald J. Trump: Ein Rückblick auf seine Regierungsbilanz in der Innen- und Außenpolitik. Besoek op 16 Julie 2020'']</ref> Die klem is dadelik geplaas op bestryding van gewelddadige ekstremisme en die herposisionering vir grootmoondheidskompetisie met China en Rusland.<ref name="cam1">{{cite journal |last1=Campbell |first1=John |title=U.S. Africa Policy Needs a Reset |journal=Foreign Affairs |date=12 Oktober 2020 |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/africa/2020-10-12/us-africa-policy-needs-reset |accessdate=13 Oktober 2020}}</ref> ==== Beleid jeens China ==== President Trump het 'n beleid in werking gestel wat beoog het om [[China]] se toenemende geopolitiese invloed hok te slaan. Spesifiek is daar opgetree teen China se ongunstige handelspraktyke en hul strewe na politieke, ekonomiese en tegnologiese dominansie deur finansiering van groot projekte in ontwikkelende lande. Daar is gevrees dat bates en natuurlike hulpbronne van arm lande in Chinese hande sal val wanneer hierdie lande nie hul Chinese leningsverpligtinge kan nakom nie. China se strategiese belange in Afrika het reeds veral olie, gas, steenkool en metale ingesluit, wat vir hul konstruksie- en vervaardigingsektore benodig is, terwyl Afrika lenings vir infrastruktuurprojekte benodig het. [[Zambië]], [[Angola]], die [[Demokratiese Republiek van die Kongo|DRK]], [[Mosambiek]], [[Ethiopië]], [[Soedan]], [[Kenia]] en [[Djiboeti]] het onder die lande getel wat teen 2018 reeds van hul bates aan Chinese beheer moes afstaan.<ref name="kwasi">{{cite news |last1=Kwasi |first1=Stellah |title=High cost of having China as Africa's partner of choice |url=https://www.msn.com/en-za/money/news/high-cost-of-having-china-as-africas-partner-of-choice/ar-BBUICsN?ocid=spartanntp |access-date=16 Maart 2019 |agency=ISS Today, Daily Maverick | publisher=msn money |date=14 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123535/https://www.msn.com/en-za/money/news/high-cost-of-having-china-as-africas-partner-of-choice/ar-BBUICsN%3Focid%3Dspartanntp |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is perke gestel op Chinese beleggings in die VSA wat kon meebring dat Amerikaanse tegnologie en handelsgeheime in Chinese hande val, en die uitvoer van siviele kerntegnologie na China is in 2018 aan streng beperkings onderwerp. Doeane-aksyns (Eng: ''tariffs'') van $250 miljard is op Chinese goedere geplaas ten einde handelspraktyke te kortwiek wat Amerikaanse maatskappye benadeel het.<ref name="thrush">{{cite news |last1=Thrush |first1= Glen |title= Trump Embraces Foreign Aid to Counter China’s Global Influence |url= https://www.msn.com/en-za/money/markets/trump-embraces-foreign-aid-to-counter-china’s-global-influence/ar-BBOoEcn?ocid=spartanntp |accessdate= 15 Oktober 2018 |agency=The New York Times |publisher=msn money |date=15 Oktober 2018}}</ref> In sy verkiesingsveldtog het Trump sterk kritiek uitgespreek oor Amerika se buitelandse hulp tydens sy voorgangers se termyne. 'n Afskaling van buitelandse hulp sou egter in China se hande speel wat beplan het om $1 miljard se konstruksiehulp aan 100 lande beskikbaar te stel. Gevolglik is Trump se beleid in Oktober 2018 aangepas om buitelandse hulpprogramme vir infrastruktuur in Afrika, Asië en die Amerikas te bevorder. Dié hulpprogramme het $60 miljard se lenings, leningswaarborge en versekering teen politieke risiko's vir maatskappye behels wat in ontwikkelende lande sake wou doen. Die hoop is uitgespreek dat die nuwe stelsel beleggings volgens maksimum ekonomiese en politieke effek sou toeken, en gelykertyd die korrupsie en wanbestuur sou systap waardeur China se beleggings in [[Maleisië]] en elders gekenmerk is.<ref name="thrush" /> ==== Beleid jeens Afrika ==== Weens Trump se kenmerkende ''America first''-benadering was belangrike beleidsaanpassings jeens Afrika te wagte. Desondanks is Amerika se voorafgaande betrokkenheid by Afrika grootliks uit sy eie oorwegings en die kongres se invloed gehandhaaf. Sy grondige skeptisisme oor buitelandse betrokkenheid, en veral in armer ontwikkelende lande, het wel hand aan hand gegaan met 'n afskaling van dié internasionale handelsooreenkomste wat as onbillik teenoor die Verenigde State beskou is. Amerikaanse steun vir internasionale hulporganisasies waarvan Afrika afhanklik is, het onder die loep gekom, en Amerika se beperkte militêre teenwoordigheid in Afrika is ingekort van 7&nbsp;200 ontplooide personeel in 2018, tot 7&nbsp;000 in 2019 en 6&nbsp;000 in 2020. Ten spyte van die besnoeiing van AFRICOM-magte, is beplan om tussen 2021 en 2025 meer as $330 miljoen te spandeer om 27 basisse op die vasteland te versterk en uit te brei.<ref name="cam1" /> Trump het min aptyt vir betrokkenheid by Afrika se interne beleidskwessies getoon. Tydens sy eerste termyn het hy dan nie soos sy twee voorgangers na die vasteland gereis nie, en Afrika se publieke gesondheid of die integriteit van hul verkiesings het geen hernieude aandag geniet nie. Rex Tillerson, sy minister van buitelandse sake, het ontslae geraak van sy departement se kenners rakende Afrika-aangeleenthede, en sy opvolger [[Mike Pompeo]] het hierdie kundigheid eweneens nie herstel nie. Trump het Afrika-staatshoofde op die periferie van die VN se Algemene Vergadering ontmoet en enkele Afrika-leiers is in die Withuis ontvang. Diplomasie is gefokus op handel, belegging en hulp, benewens die finansiering van groot hulp- en beleggingsinisiatiewe, en die vestiging van nuwe ondernemings.<ref name="cam1" /> In weerwil van Trump se begrotingsvoorstelle wat buitelandse hulp sou inkort, het die Republikeins-beheerde kongres duur humanitêre programme voortgesit, insluitend die president se noodplan vir vigsverligting (PEPFAR). Die staatsdepartement en Amerikaanse agentskap vir internasionale ontwikkeling (USAID) se hulp aan Afrika-lande het $7,1 miljard in die 2019-boekjaar beloop, wat met besteding deur die regering van president [[Barack Obama]] gestrook het. Een sg. onregverdige handelsooreenkoms, die African Growth and Opportunity Act, waarvolgens Afrika-produkte suid van die Sahara sonder aksyns na die VSA uitgevoer word, is ongeskonde behou. Trump het ook sy eie handels- en beleggingsinisiatief, Prosper Africa, van stapel gestuur vir fasilitering van private Amerikaanse beleggings in Afrika. Die by-Trump ongewilde Overseas Private Investment Corporation wat finansierings- en beleggingsversekering aan Afrikalande verskaf het, is saam met USAID se ontwikkelingskredietowerheid omskep in die U.S. International Development Finance Corporation wat grootliks op Afrika gefokus is.<ref name="cam1" /> == Verkiesing van 2020 == In die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2020|verkiesing van 2020]] het 159&nbsp;633&nbsp;396 Amerikaners gestem, die grootste aantal tot nog toe, waarvan Biden en Harris 51,3% op hul verenig het, en Trump en Pence, 46,8%. Trump was van mening dat grootskaalse verkiesingsbedrog die skaal in Biden se guns geswaai het, en het etlike geregtelike aksies geloods om sekere bepalende uitslae ongeldig te verklaar. Die deelstaat Texas het ook 'n aksie geloods maar was ewe onsuksesvol in die hof. Uiteindelik het Trump, sy regsverteenwoordiger [[Rudy Giuliani]] en ander Republikeine vurige toesprake voor die [[Capitol|Kapitoolgebou]] gehou. 'n Groot aantal aggressiewe optoggangers het die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|Kapitool bestorm en binnegedring]]. Hiervoor het die senaat gepoog om Trump nogmaals in 'n staat van beskuldiging te plaas, maar kon nie die nodige tweederde meerderheid verkry om hom aan te kla nie.<ref>[https://www.thenationalnews.com/world/the-americas/donald-trump-cleared-in-impeachment-vote-over-the-captol-hill-riot-1.1165474 Donald Trump cleared in impeachment vote over the Captol Hill riot: The 57-43 vote fell short of the two-thirds majority required for conviction], Simon Rushton, 13 Februarie 2021, ''The National News''</ref> == Napresidensiële ondersoeke == Sedert hy sy eerste presidentskap verlaat het, was Trump die onderwerp van verskeie ondersoeke na sowel sy saketransaksies as sy optrede tydens die presidentskap. In Februarie 2021 het die distriksprokureur vir Fulton County, [[Georgia]], 'n kriminele ondersoek na Trump se telefoonoproepe aan die Georgia-sekretaris van buitelandse sake, Brad Raffensperger, aangekondig. Afsonderlik het die New Yorkse Staatsprokureur-generaal se kantoor siviele en kriminele ondersoeke gelas na Trump se sakebedrywighede, die ondersoek was in samewerking met die Manhattan-distriksprokureur se kantoor. Teen Mei 2021 het 'n spesiale jurie aanklagte teen Trump oorweeg. In Julie 2021 het die aanklaers van New York die Trump-organisasie aangekla van 'n "15 jaar skema om die regering te bedrieg". In Desember 2021 het die New York Staatsprokureur-generaal se kantoor Trump gedagvaar om sekere dokumente voor te lê. Op 25 April 2022 het regter Arthur Engoron in die staat New York Trump weens minagting van die hof aangekla omdat hy nie aan die dagvaarding voldoen het nie. Toe hy die [[Withuis]] verlaat het, het Trump etlike bokse dokumente saamgeneem na sy woning by Mar-a-Lago in Florida. Die Amerikaanse Nasionale Argief- en Rekordadministrasie het probeer om die dokumente in die hande te kry, soos vereis deur die Presidensiële Rekordswet, en het 15 bokse in Februarie 2022 ontvang. Hulle het later die Departement van Justisie ingelig dat sommige van die materiaal as geklassifiseerde nasionale veiligheidsinligting gemerk is. In Junie 2022 het die departement van justisie 'n jurie-dagvaarding aan Trump gestuur, waarin enige bykomende dokumente wat geklassifiseer is, aangevra is. Op 8 Augustus 2022 het [[Federal Bureau of Investigation|FBI-agente]] met 'n lasbrief Trump se woning by Mar-a-Lago deursoek as deel van 'n ondersoek na die moontlike wanhantering van dokumente en materiaal wat na die Argief gestuur moes gewees het. Hulle was op soek na geklassifiseerde items en dokumente, insluitend dié wat met [[kernwapen]]s verband hou. Die Geheime Diens het "toegang vergemaklik" vir die FBI, en Trump se prokureur was teenwoordig. Op 12 Augustus 2022 is die teks van die deursoeklasbrief aan die publiek vrygestel, met verwysing na die ondersoek van drie moontlike misdade: oortreding van die Spioenasiewet, dwarsboming van die gereg en die verwydering of vernietiging van staatsrekords. Die lys van dokumente en ander materiaal wat deur die FBI gekonfiskeer is, is ook vrygestel; dit het 11 stelle geklassifiseerde dokumente gelys, insluitend vier wat as "hoogsgeheim" gemerk was.<ref>Zengerle, Patricia (February 18, 2022). "Trump took classified material from White House to Florida, National Archives says". Reuters. Retrieved August 11, 2022.</ref><ref>Thrush, Glenn; Haberman, Maggie; Protess, Ben (11 Augustus 2022). "Trump Search Said to Be Part of Effort to Find Highly Classified Material". Nagegaan op 12 Augustus 2022.</ref><ref>Barrett, Devlin; Dawsey, Josh; Stein, Perry; Harris, Shane (12 Augustus 2022). "FBI searched Trump's home to look for nuclear documents and other items, sources say". The Washington Post. Nagegaan op 12 Augustus 2022.</ref> In Maart 2023 is Trump deur 'n groot jurie van Manhattan aangekla op 34 aanklagte van bedrog. Dit maak hom die eerste voormalige Amerikaanse president wat kriminele aanklagte in die gesig staar. Hy het onskuldig gepleit op alle aanklagte.<ref>"Trump charged with 34 felony counts in hush money scheme". AP NEWS. 4 April 2023. Nagegaan op 5 April 2023.</ref> == Presidensiële veldtog 2024 == Op 15 November 2022 het Trump sy kandidatuur vir die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|2024 Amerikaanse presidentsverkiesing]] aangekondig en 'n geldinsamelingsrekening geopen.<ref>{{cite news |last1=Arnsdorf |first1=Isaac |last2=Scherer |first2=Michael |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2022/11/15/trump-2024-announcement-running-president/|title=Trump, who as president fomented an insurrection, says he is running again|newspaper=[[The Washington Post]]|date=15 November 2022|access-date=5 Desember 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2022/11/16/politics/donald-trump-war-chest-presidential-campaign/index.html |title=Questions about Donald Trump's campaign money, answered|last=Schouten|first=Fredreka|date=November 16, 2022|work=[[CNN]]|access-date=5 Desember 2022}}</ref> Hiermee word hy die vermoedelike genomineerde vir die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]].<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/trump-clinches-2024-republican-nomination|title=Trump clinches 2024 Republican nomination|last=Colvin|first=Jill|date=12 Maart 2024|website=PBS NewsHour|access-date=29 April 2024}}</ref> In Maart 2023 het die veldtog begin om 10 persent van die skenkings na Trump se leierskap-komitee (PAC) te herlei. Trump se veldtog het teen Maart 2024 V$100 miljoen aan rekeninge vir sy regskostes betaal.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2023/06/25/us/politics/trump-donations-legal-fees.html |title=As Legal Fees Mount, Trump Steers Donations Into PAC That Has Covered Them |last1=Goldmacher |first1=Shane |last2=Haberman |first2=Maggie|date=25 Junie 2023|work=[[The New York Times]]|access-date=25 Junie 2023}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.nytimes.com/interactive/2024/03/27/us/politics/trump-cases-legal-fund.html|title=How Trump Moved Money to Pay $100 Million in Legal Bills |last1=Escobar|first1=Molly Cook|last2=Sun|first2=Albert|date=27 Maart 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=3 April 2024|last3=Goldmacher|first3=Shane}}</ref> In Desember 2023 het die hooggeregshof in [[Colorado]] beslis dat Trump gediskwalifiseer is vir die Republikeinse voorverkiesing in Colorado vir sy rol in die aanhitsing van die aanval op 6 Januarie 2021 op die Kongres. In Maart 2024 het die Amerikaanse Hooggeregshof sy naam in 'n eenparige besluit op die stembrief herstel, wat beslis het dat Colorado nie die gesag het om Artikel 3 van die 14de Wysiging toe te pas nie, wat opstandelinge verbied om 'n federale amp te beklee.<ref>{{cite news|last=Levine|first=Sam|url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/04/trump-scotus-colorado-ruling|title=Trump was wrongly removed from Colorado ballot, US supreme court rules|work=[[The Guardian]]|date=4 Maart 2024|access-date=23 Junie 2024}}</ref> Op 5 November 2024 is hy herkies as die 47ste president van die Verenigde State toe hy [[Kamala Harris]] na maandelange veldtogte en stemwerwery in die presidensiële verkiesing verslaan het. === Sluipmoordpoging === {{Hoofartikel|Sluipmoordpoging op Donald Trump}} [[Lêer:Skiet van Donald Trump.webp|duimnael|Trump word onmiddellik ná die skietery deur sekuriteit begelei]] Trump is in die oor beseer in 'n [[sluipmoord]]poging tydens 'n veldtogsaamtrek op 13 Julie 2024 in Butler, [[Pennsilvanië]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/secret-service-rushes-trump-stage-shots-fired-pennsylvania-rally-rcna161735|title=Secret Service rushes Trump off stage after popping noises heard at his Pennsylvania rally|date=2024-07-13|website=NBC News|language=en|access-date=2024-07-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/|title=Trump wounded in assassination attempt. Biden calls it 'sick': Here's what we know|date=2024-07-13|website=USA Today|language=en|access-date=2024-07-13}}</ref> Ná die skietery het Trump sy vuis in die lug gebal toe hy deur die Geheime Diens weggelei is. Hy het later mediese sorg by 'n plaaslike mediese fasiliteit ontvang, waar daar aangekondig is dat dit goed gaan met hom. ’n Saamtrekganger is deur geweervuur getref en gedood, en twee ander is in ’n ernstige toestand gelaat.<ref>{{Cite web| url=https://www.reuters.com/world/us/sounds-multiple-shots-heard-trump-rally-pennsylvania-video-2024-07-13/|title=Trump rally erupts in gunfire, former president safe, officials say |date=13 Julie 2024|website=Reuters|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-rushed-off-stage-secret-service-rally/74396110007/|title=Trump's ear shot at rally in assassination attempt; gunman killed|date=14 Julie 2024|website=USA Today |language=en}}</ref> Die oortreder is ook op die toneel deur die Geheime Diens doodgeskiet.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/secret-service-killed-the-shooter-law-enforcement-says-7yRgx93eeJmSNHl3eraJ |title=Donald Trump 'Fine' After Shots at Rally; Shooter Reportedly Killed|date=13 July 2024 |website=WSJ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-af7e-d5e2-a7f0-ff7efc7a0000|title=Law enforcement officials say assailant who opened fire at Trump rally was a 20-year-old man from Pennsylvania|date=13 Julie 2024|website=AP|language=en}}</ref> Amptenare het aangekondig dat die skietery as 'n poging tot sluipmoord ondersoek word.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/campaign/4770447-shooting-at-trump-rally-investigated-as-attempted-assassination-reports/|title=Shooting at Trump rally investigated as attempted assassination: reports|last=Rai|first=Sarakshi|date=13 Julie 2024 |website=The Hill|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5 |title=Shooting at Trump rally is being investigated as assassination attempt, AP sources say|date=July 13, 2024|website=The Associated Press|language=en}}</ref><ref name="abcshootingJuly132">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/live-updates/donald-trump-rally-shooting-assassination-attempt/?id=111916828|title=Trump rally shooting live updates: Trump says bullet pierced right ear|last1=Pereira|first1=Ivan|last2=Osborne|first2=Mark|date=13 Julie 2024|website=ABC News|access-date=14 Julie 2024}}</ref> Die [[FBI]] het die 20-jarige Thomas Matthew Crooks van Bethel Park, Pennsilvanië, geïdentifiseer as die skieter in die sluipmoordpoging.<ref>{{Cite web|url=https://www.wpxi.com/news/local/shots-fired-trump-rally-donald-trump-rushed-off-stage/GRXLQ67PEVDPDKDPNNE3AEGMGU/|title=Trump injured in assassination attempt at rally in Butler; 1 attendee, suspected shooter killed|date=2024-07-14|website=WPXI|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|title=Live updates: Trump rally shooter ID'ed as Thomas Matthew Crooks by FBI|date=2024-07-14|website=CNBC|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> ==Tweede presidensie (2025 – hede)== [[Lêer:Donald Trump takes the oath of office (2025) (cropped2) (cropped).jpg|links|duimnael|Trump het sy tweede ampseed afgelê, geadministreer deur hoofregter John Roberts in die [[Capitol]]-rotonde, 20 Januarie 2025.]] Trump het sy tweede termyn met sy inhuldiging op 20 Januarie 2025 begin.<ref>{{cite news |last1=Morgan |first1=David |last2=Borter |first2=Gabriella |last3=Mason |first3=Jeff |last4=Ax |first4=Joseph |date=20 Januarie 2025 |title=Trump sworn in a second time, says he was 'saved by God' to rescue America |url=https://www.reuters.com/world/us/triumphant-trump-returns-white-house-launching-new-era-upheaval-2025-01-20/ |access-date=20 Januarie 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref> Hy het die oudste individu geword om die presidentskap te aanvaar<ref>{{cite news |last=Hussein |first=Mohamed H. |date=20 Januarie 2025 |title=How does Trump's age at inauguration compare with other presidents? |work=[[Al Jazeera]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/20/how-does-trumps-age-at-inauguration-compare-to-other-presidents |access-date=29 Januarie 2025}}</ref> en die eerste president met 'n skuldigbevinding aan misdryf.<ref>{{cite news |last1=Ogwude |first1=Haadiza |last2=Page |first2=Susan |date=20 Januarie 2025 |title=Is Donald Trump the oldest president sworn into office? A look at his historic feats |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/news/2025/01/20/who-is-the-oldest-president-to-be-sworn-in-donald-trump/77776042007/ |access-date=20 Januarie 2025}}</ref> ===Vroeë aksies, 2025 – hede=== Met sy ampsaanvaarding het Trump 'n reeks [[Uitvoerende bevel|uitvoerende bevele]] onderteken wat die grense van uitvoerende gesag getoets het. Baie het onmiddellike regsuitdagings gekry.<ref>{{cite news |last=Wootson Jr. |first=Cleve R. |date=21 Januarie 2025 |title=Trump's executive orders already face pushback, legal challenges |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/01/21/trump-executive-orders-challenges-lawsuits/ |access-date=23 Januarie 2025}}</ref> Hy het op sy eerste dag meer uitvoerende bevele uitgereik as enige ander president.<ref>{{cite news |last=Rakich |first=Nathaniel |date=21 Januarie 2025 |title=No, Trump can't cancel the 2028 election. But he could still weaken democracy. |work=FiveThirtyEight |url=https://abcnews.go.com/538/trump-cancel-2028-election-weaken-democracy/story?id=117807079 |access-date=24 Januarie 2025 |quote= Hy het op Dag 1 meer uitvoerende bevele uitgereik as enige vorige president }}</ref> Vier dae na sy tweede termyn, het ontleding wat deur ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' gedoen is, bevind dat byna twee derdes van sy uitvoerende optrede "weerspieël of is gedeeltelik" voorstelle van Projek 2025.<ref>{{cite magazine |last=Popli |first=Nik |date=2025-01-24 |title=Trump's Early Actions Mirror Project 2025 |url=https://time.com/7209901/donald-trump-executive-actions-project-2025/ |access-date=2025-01-25 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125064527/https://time.com/7209901/donald-trump-executive-actions-project-2025/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ongeveer 1&nbsp;500 oproeriges op 6 Januarie begenadig, insluitend diegene wat die polisie gewelddadig aangeval het, en die vonnisse van 14 versag.<ref>{{cite news |last=Reilly |first=Ryan J. |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/trump-set-pardon-defendants-stormed-capitol-jan-6-2021-rcna187735 |title=Trump pardons roughly 1,500 criminal defendants charged in the Jan. 6 Capitol attack |work=NBC News |date=21 Januarie 2025 |access-date=23 Januarie 2025}}</ref> In sy eerste weke het verskeie van sy optrede federale wette, regulasies en die Grondwet geïgnoreer of oortree, volgens die opinie van Amerikaanse regsgeleerdes.<ref>{{cite news |last=Savage |first=Charlie |author-link=Charlie Savage (author) |date=5 Februarie 2025 |title=Trump Brazenly Defies Laws in Escalating Executive Power Grab |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/05/us/trump-federal-law-power.html |url-access=subscription |access-date=5 Februarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Rein |first=Lisa |date=29 Januarie 2025 |title=How Trump is stretching laws to make the federal government more political |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/01/29/trump-federal-government-laws-schedule-f/ |url-access=subscription |access-date=4 Februarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Pereira |first=Ivan |date=28 Januarie 2025 |title=Trump funding freeze a blatant violation of Constitution, federal law: Legal experts |work=ABC News |url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-funding-freeze-blatant-violation-constitution-federal-law/story?id=118183957 |access-date=4 Februarie 2025}}</ref> In sy administrasie se eerste maand het Trump negentig uitvoerende bevele, memorandums en opdragte uitgereik,<ref>{{cite news |work=[[The Washington Times]] |url=https://www.washingtontimes.com/news/2025/feb/16/trump-record-breaking-start-rattles-district-rankl/ |title=Trump's record-breaking start rattles Washington, rankles rivals, but earns raves from voters |last=Mordock |first=Jeff |date=16 Februarie 2025 |access-date=17 Februarie 2025}}</ref> en sy bevele en die pogings om die federale regering te verklein, is reeds deur ongeveer sewentig regsgedinge landwyd uitgedaag.<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/trump-firings-tariffs-lawsuits-economy-ukraine-putin-19b79f62ad7c9d51cfb1f0551953051e |title=Trump moves with dizzying speed on his to-do list. But there are warning signs in his first month |last1=Weissert |first1=Will |last2=Boak |first2=Josh |last3=Whitehurst |first3=Lindsay |date=15 Februarie 2025 |access-date=15 Februarie 2025 |work=AP News}}</ref> ===Massabeëindigings van federale werknemers=== Trump het 'n aanstellingsbevriesing regoor die federale regering geïmplementeer en beveel dat telewerk van federale werknemers binne 30 dae gestaak moet word.<ref>{{cite news |last=Davies |first=Emily |title=On Day 4 of President Trump, telework is on the chopping block |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/01/23/federal-worker-mandates-resistance-trump/ |newspaper=[[The Washington Post]] |date=23 Januarie 2025 |access-date=5 Februarie 2025}}</ref><ref name="upend">{{cite news |last1=Green |first1=Erica L. |last2=Robertson |first2=Campbell |last3=Scheiber |first3=Noam |author-link3=Noam Scheiber |title=Trump's Moves to Upend Federal Bureaucracy Touch Off Fear and Confusion |url=https://www.nytimes.com/2025/01/25/us/politics/trump-federal-workers.html |website=[[The New York Times]] |date=25 Januarie 2025 |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> Hy het 'n hersiening van baie loopbaanstaatsdiensposte beveel met die doel om hulle te herklassifiseer in na-wil-poste sonder werkbeskerming.<ref name="upend"/><ref>{{cite news |last=Doyle |first=Michael |title=Trump plan to upend civil service advances under new name |url=https://www.politico.com/news/2025/01/27/trump-plan-civil-service-00200757 |website=Politico |date=27 Januarie 2025 |access-date=28 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Shalal |first1=Andrea |last2=Spetalnick |first2=Matt |title=Trump accelerates campaign to remake federal bureaucracy |url= https://www.reuters.com/world/us/trumps-attack-diversity-programs-bureaucracy-sends-us-agencies-scrambling-2025-01-23/ |work=[[Reuters]] |date=23 Januarie 2025 |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> Hy het massabeëindigings van federale werknemers geïnisieer,<ref>{{cite news |last=Collinson |first=Stephen |date=28 Januarie 2025 |title=Trump sets about his retribution agenda with relish |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2025/01/28/politics/trump-retribution-agenda-analysis/index.html |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> wat deur regskenners beskryf is as ongekend of in stryd met federale wetgewing,<ref>{{cite news |last=Savage |first=Charlie |date=27 Januarie 2025 |title=Fired Inspectors General Raise Alarms as Trump Administration Moves to Finalize Purge |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/01/27/us/politics/trump-inspectors-general-fired.html |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> met die doel om hulle te vervang met werkers wat meer in lyn is met sy agenda.<ref>{{cite news |last1=Basu |first1=Zachary |last2=Lawler |first2=Dave |title=Trump's bureaucracy goes to war |url=https://www.axios.com/2025/01/27/trump-federal-eorkers-inspectors-general |website=Axios |date=27 Januarie 2025 |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> Teen einde Februarie het die administrasie meer as 30 000 mense afgedank.<ref>{{cite news|title=DOGE continues to hollow federal workforce after already firing more than 30,000 |date=28 Februarie 2025 |url=https://www.pbs.org/newshour/show/doge-continues-to-hollow-federal-workforce-after-already-firing-more-than-30000 |last=Desjardins |first=Lisa |work=PBS Newshou}}</ref> Hy het 'n einde aan diversiteit, gelykheid en inklusiwiteit (DEI)-projekte in die federale regering gemaak en werknemers in DEI-kantore op verlof geplaas. Hy het Uitvoerende Bevel 11246, wat [[regstellende aksie]] en niediskriminasiepraktyke vir federale kontrakteurs verskans het, herroep.<ref>{{cite news |last=Reid |first=Tim |title=Trump's rapid changes in US government stun federal workers |url=https://www.reuters.com/world/us/trumps-rapid-changes-us-government-stuns-stirs-anxiety-among-federal-workers-2025-01-24/ |website=[[Reuters]] |date=24 Januarie 2025 |access-date=28 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mark |first1=Julian |last2=Telford |first2=Taylor |last3=Svrluga |first3=Susan |title=In first days, Trump deals 'death blow' to DEI and affirmative action |url=https://www.washingtonpost.com/business/2025/01/23/trump-dei-affirmative-action/ |newspaper=[[The Washington Post]] |date=23 Januarie 2025}}</ref> Trump en [[Elon Musk]] het gepoog om die oorgrootte deel van USAID ongedaan te maak.<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/trump-musk-usaid-c0c7799be0b2fa7cad4c806565985fe2 |title=Trump and Musk move to dismantle USAID, igniting battle with Democratic lawmakers |date=3 Februarie 2025 |access-date=5 Februarie 2025 |first1=Ellen |last1=Knickmeyer |first2=Farnoush |last2=Amiri |first3=Adriana |last3=Gomez Licon |work=AP News}}</ref> Nadat 'n beperkingsbevel einde Februarie verval het, het Trump 2&nbsp;000 werknemers op administratiewe verlof geplaas.<ref>{{cite news|last1=Hudson |first1=John| last2=Alfaro |first2=Mariana |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/02/23/trump-usaid-2000-layoffs/|date=23 Februarie 2025|title=Trump to eliminate 2,000 USAID jobs, place most of workforce on leave|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> ===Binnelandse beleid, 2025–hede=== Trump het olie-, gas- en chemiese aktiviste by die EPA aangestel om klimaatregulasies en besoedelingsbeheer om te keer.<ref>{{cite news |last1=Friedman |first1=Lisa |last2=Tabuchi |first2=Hiroko |author-link2=Hiroko Tabuchi |last3=Davenport |first3=Coral |date=25 Januarie 2025 |title=Trump Stocks E.P.A. With Oil, Gas and Chemical Lobbyists |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/01/25/climate/epa-staff-oil-gas-chemical-industry-lobbyists.html |access-date=26 Januarie 2025}}</ref> Hy het 'n nasionale energienoodgeval verklaar, wat die opskorting van omgewingsregulasies toelaat, die reëls vir fossielbrandstof-ontginning verslap en hernubare energieprojekte beperk.<ref>{{cite news |last=Elliott |first=Rebecca F. |title=Oil Companies Embrace Trump, but Not 'Drill, Baby, Drill' |url=https://www.nytimes.com/2025/01/27/business/energy-environment/oil-trump-drill-baby-drill.html |work=[[The New York Times]] |date=27 Januarie 2025 |access-date=16 Februarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Brady |first=Jeff |title=Trump's energy emergency is a gift to fossil fuel firms. It's likely headed to court |url=https://www.npr.org/2025/01/22/nx-s1-5269717/trump-energy-emergency-climate |work=NPR News |date=22 Januarie 2025 |access-date=16 Februarie 2025}}</ref> Hy het 'n hersiening van die "wettigheid en voortgesette toepaslikheid" van die EPA-bedreigingsbevinding geïnisieer, wat die basis is van die meeste federale regulasies oor kweekhuisgasse,<ref>{{cite news |last1=Zraick |first1=Karen |last2=Friedman |first2=Lisa |title=Inside Trump's Renewed Effort to Undo a Major Climate Rule |url= https://www.nytimes.com/2025/01/28/climate/trump-endangerment-finding-epa.html |work=[[The New York Times]] |date=28 Januarie 2025 |access-date=16 Februarie 2025}}</ref> en het weer die VSA aan die Parys-ooreenkoms oor klimaatsverandering onttrek.<ref>{{cite news |last1=Daly |first1=Matthew |last2=Borenstein |first2=Seth |date=20 Januarie 2025 |title=Trump signs executive order directing US withdrawal from the Paris climate agreement — again |url=https://apnews.com/article/trump-paris-agreement-climate-change-788907bb89fe307a964be757313cdfb0 |access-date=23 Januarie 2025 |work=AP News}}</ref> Trump het homself as 'n vervolgde figuur geteken, 'n diskoers wat met kiesers resoneer wat glo dat die establishment hulle ondermyn. Daar was ook 'n fundamentele meningsverskil tussen Trump en sy voorganger, Biden, rakende eksistensiële gevare wat Amerika in die gesig staar. Trump se kamp glo in binnelandse bedreigings van linkse kultuur, massa-migrasie en intrusiewe regering, terwyl Biden op die stryd tussen buitelandse demokratiese en outoritêre nasies gefokus het.<ref name=bbc1>Trump promised retribution - how far will he go?, BBC, 27 September 2025</ref> Trump het dikwels diversiteit, gelykheid, inklusiwiteit en wokeness geblameer vir probleme in die regering en die samelewing, en het diversiteit aan onbevoegdheid gelyk gestel.<ref>{{cite news |last=Green |first=Erica L. |date=3 Februarie 2025 |title=As Trump Attacks Diversity, a Racist Undercurrent Surfaces |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/03/us/politics/trump-diversity-racism.html |access-date=4 Februarie 2025}}</ref> Hy het pro-diversiteitsbeleid in die federale regering herroep en omgekeer.<ref>{{cite news |last1=Green |first1=Erica L. |last2=Aleaziz |first2=Hamed |date=22 Januarie 2025 |title=Federal Workers Ordered to Report on Colleagues Over D.E.I. Crackdown |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/01/22/us/politics/trump-order-discrimination-federal-hiring.html |access-date=4 Februarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Hurley |first=Lawrence |date=3 Februarie 2025 |title=Under Trump, conservatives reignite a battle over race and the Constitution |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-conservatives-reignite-battle-race-constitution-rcna189842 |access-date=4 Februarie 2025}}</ref> Sy administrasie het 'n aggressiewe benadering gevolg teen wat dit "geslagsideologie" genoem het, wat die vermoë beëindig het om die geslag wat op paspoorte gelys word te verander, federale befondsing gestaak het aan entiteite wat geslagsbevestigende sorg aan mense onder 19 verskaf, transgender-mense uit die weermag verbied het, en transgender-vroue verhoed om mee te ding in vrouesportprogramme by instellings wat federale fondse ontvang.<ref>{{cite news |last=Kurtzleben |first=Danielle |date=7 Februarie 2025 |url=https://www.npr.org/2025/02/07/g-s1-46893/trump-anti-trans-rights-executive-action-gender-ideology-confusion |title=Trump's executive actions curbing transgender rights focus on 'gender ideology' |work=NPR News |access-date=February 16, 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Februarie 2025 |last1=Sopelsa |first1=Brooke |last2=Yurcaba |first2=Jo |last3=Lambert |first3=Katrina |title=Trump signs executive order banning trans women from women's sports |url=https://www.nbcnews.com/nbc-out/out-politics-and-policy/trump-executive-order-ban-trans-women-sports-rcna190767 |access-date=13 Februarie 2025 |work=NBC News}}</ref> Trump het voorgestel dat TV-lisensies vir sekere media-afsetpunte herroep word en sekere regsfirmas se veiligheidsklarings en kontrakte is teruggetrek. Trump het 'n bevel oor "binnelandse terrorisme en politieke geweld" onderteken wat daarop gemik is om welgestelde individue te ondersoek wat "professionele anargiste en agitators" befonds, en spesifiek [[George Soros]] en Reid Hoffman uitgewys. Kort daarop het die Departement van Justisie die voormalige [[FBI]]-direkteur James Comey aangekla.<ref name=bbc1/> Trump het sy optrede regverdig deur na onlangse gewelddadige dade te verwys en het beweer dat hy wetsoortreders en lede van die "diep staat" teiken. Sy ondersteuners glo dat die hoofstroommedia bevooroordeeld is en aanspreeklik gehou moet word, en dat private ondernemings regeringsingryping benodig om diversiteitsbeleide en politieke korrupsie reg te stel.<ref name=bbc1/> ===Immigrasie, 2025 – hede=== In sy eerste dae in sy amp het Trump grenspatrollie-agente opdrag gegee om migrante wat die grens oorsteek summier te deporteer, die CBP One-toepassing wat gebruik is om grensoorgange te skeduleer, gedeaktiveer, die oorblyfsels in Meksiko-beleid hervat, dwelmkartelle as terreurgroepe aangewys, en beveel dat bouwerk aan 'n grensmuur hervat moet word.<ref>{{cite news |last=Bustillo |first=Ximena |title=Trump signs sweeping actions on immigration and border security on Day 1 |url=https://www.npr.org/2025/01/20/g-s1-43650/trump-inauguration-day-one-immigration |work=[[NPR News]] |date=20 Januarie 2025 |access-date=16 Februarie 2025}}</ref><ref name="Cbsjan28">{{cite news |last=Montoya-Galvez |first=Camilo |title=Trump's sweeping immigration crackdown targets some legal means to enter U.S., too |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-migrants-crackdown-legal-immigration/ |website=CBS News |date=28 Januarie 2025 |access-date=16 Februarie, 2025}}</ref> Teen Maart 2025 het die aantal migrante wat deur CBP by die grens aangekeer is, tot die laagste vlak in 15 jaar gedaal, en Meksikaanse owerhede het eweneens 'n 90%-afname in migrante by die grens aangeteken.<ref>{{cite news |date=3 Maart 2025 |title=On Mexico's Once-Packed Border, Few Migrants Remain |work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/03/03/world/americas/mexico-border-migration-trump-tariffs-deadline.html}}</ref> Trump het probeer om massadeportasies te implementeer, met "Immigration and Customs Enforcement" (ICE) wat 'n doelwit van 1 200 tot 1 500 daaglikse arrestasies gestel het. Die werklike aantal arrestasies het egter agtergebly by hierdie doelwitte en die koerse van arrestasies onder die Obama- en Biden-administrasies.<ref>{{cite news |last1=Miroff |first1=Nick |last2=LeVine |first2=Marianne |date=15 Februarie 2025 |title=ICE struggles to boost arrest numbers despite infusion of resources |url=https://www.washingtonpost.com/immigration/2025/02/15/ice-arrests-immigration-deportations/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ward |first1=Myah |last2=Piper |first2=Jessica |title=Mass deportations haven't arrived but Trump's PR blitz has |url=https://www.politico.com/news/2025/02/04/mass-deportations-trumps-pr-blitz-00202390 |date=4 Februarie 2025 |work=Politico}}</ref><ref>{{cite news |last1=Contreras |first1=Russell |last2=Gibson |first2=Brittany |title=Scoop: Trump's immigration arrests appear to lag Biden's |url=https://www.axios.com/2025/02/14/trump-biden-immigration-arrests-ice-border |date=14 Februarie 2025 |work=Axios}}</ref> Trump het aanvanklik deportasie-operasies in heiligdomstede en teen individue gefokus op "teikenlyste" van misdadigers wat voor die Trump-administrasie gevorm is. Verwydering is ook bespoedig vir asielaansoekers wat nie aan vereistes voldoen het nie.<ref>{{cite magazine |last=Dorn |first=Sara |title=Everything To Know About Trump's 'Mass Deportation' Plans: ICE Tops 1,000 Daily Arrests |url=https://www.forbes.com/sites/saradorn/2025/01/28/everything-to-know-about-trumps-mass-deportation-plans-trump-suggests-deporting-repeat-criminal-offenders/ |magazine=[[Forbes]] |date=28 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Hackman |first=Michelle |title=Trump Ramps Up Deportation Effort After Slow Start |url=https://www.wsj.com/politics/policy/trump-ramps-up-deportation-effort-after-slow-start-546d9954 |website=[[The Wall Street Journal]] |date=28 Januarie 2025}}</ref><ref name="AxiosJan20">{{cite news |last1=Contreras |first1=Russell |last2=Gibson |first2=Brittany |title=Trump's orders unleash sweeping limits on immigration, asylum |url=https://www.axios.com/2025/01/20/trump-immigration-executive-orders-deportations |work=Axios |date=20 Januarie 2025}}</ref> Trump het die paroolstatus van migrante wat die VSA binnegekom het onder CBP One en CHNV humanitêre parool herroep.<ref name="Cbsjan28" /><ref name="AxiosJan20" /> Hy het gepoog om geboorteregburgerskap te verwyder en die vlugtelingtoelatingsprogram op te skort.<ref>{{cite news |date=25 Februarie 2025 |title=Things to know about the ruling blocking President Trump's refugee ban |work=The Associated Press |url=https://apnews.com/article/trump-refugee-seattle-ruling-lawsuit-90d4f5eef5ff751e5b4fd45e5c9d9358l}}</ref><ref>{{cite news |last=Sneed |first=Tierney |date=23 Januarie 2025 |title=Judge blocks Trump's 'blatantly unconstitutional' executive order that aims to end birthright citizenship |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2025/01/23/politics/birthright-citizenship-lawsuit-hearing-seattle/index.html |access-date=January 23, 2025}}</ref> Op 29 Januarie 2025 het hy die [[Moord op Laken Riley|Laken Riley]]-wet onderteken.<ref>{{cite news |last1=Doyle |first1=Katherine |last2=Richards |first2=Zoë |date=29 Januarie 2025 |title=Trump signs the Laken Riley Act into law |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-signs-laken-riley-act-law-rcna188917}}</ref> ===Buitelandse beleid, 2025 – hede=== Trump het die VSA se [[buitelandse beleid]] wesenlik verander.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Kevin Liptak, Jeff Zeleny, Alayna |date=2025-03-03 |title=Trump's speech to Congress will be an explanation of his fast-paced first days in office {{!}} CNN Politics |url=https://edition.cnn.com/2025/03/03/politics/speech-congress-trump-agenda/index.html |access-date=2025-03-04 |website=CNN |language=en}}</ref> Sy tweede termyn se buitelandse beleid is beskryf as imperialisties en ekspansionisties,<ref>{{cite news |last1=Colvin |first1=Jill |last2=Gillies |first2=Rob |date=9 Januarie 2025 |title=Trump, the 'America First' candidate, has a new preoccupation: Imperialism |work=AP News |url=https://apnews.com/article/trump-imperialism-canada-panama-greenland-b4b53445dee97398b498b79eab54d49b |access-date=28 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Collinson |first=Stephen |date=8 Januarie 2025 |title=Trump's threats to Greenland, Canada and Panama explain everything about America First |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2025/01/08/politics/trump-greenland-canada-panama-analysis/index.html |access-date=28 Januarie 2025}}</ref> en die voortsetting van 'n isolasionistiese "America First" buitelandse beleidsagenda.<ref name="Blaxland 2182025">{{cite news |last=Blaxland |first=John |date=18 Februarie 2025 |title=Trump's view of the world is becoming clear: America's allies come second to its own interests |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/trumps-view-of-the-world-is-becoming-clear-americas-allies-come-second-to-its-own-interests-250144 |access-date=28 Februarie 2025}}</ref> Sy verhoudings met bondgenote was transaksioneel en het gewissel van onverskilligheid tot vyandigheid, insluitend dreigemente van anneksasie van soewereine state.<ref name="Erlanger 2272025"/><ref name="Broadwater 2272025"/> Hy het die Amerikaanse regering beveel om befondsing aan die WGO te staak, op te hou om met hul saam te werk en het die VSA se voorneme aangekondig om die WGO formeel te verlaat.<ref>{{cite news |last=Maxmen |first=Amy |date=24 Januarie 2025 |title=What a U.S. exit from the WHO means for global health |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-withdraw-who-global-health/ |work=[[CBS News]] |access-date=25 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Faguy |first1=Ana |last2=Hughes |first2=Dominic |title=US exit from WHO could see fifth of budget disappear |url=https://www.bbc.com/news/articles/c391j738rm3o |website=[[BBC News]] |access-date=27 Januarie 2025 |date=21 Januarie 2025}}</ref>{{sfn|Trump|2025}}Trump het omvangryke tariewe op sy grootste handelsvennote ingestel, insluitend China, Kanada en Meksiko.<ref>{{cite news |title=Trump's Tariffs on Canada, Mexico and China Snap Into Effect |url=https://www.nytimes.com/2025/03/04/business/economy/trump-tariffs-canada-mexico-china.html |website=The New York Times |access-date=4 Maart 2025 |date=4 Maart 2025}}</ref> Hy en sy inkomende administrasie het aansienlik gehelp om 'n wapenstilstand tussen Israel en Hamas saam met die Biden-administrasie te bewerkstellig, wat 'n dag voor sy inhuldiging in werking gestel is.<ref>{{cite news |last1=Sanger |first1=David E. |author-link1=David E. Sanger |last2=Shear |first2=Michael D. |author-link2=Michael D. Shear |url=https://www.nytimes.com/2025/01/15/us/politics/gaza-ceasefire-trump-biden.html |title=How the Cease-Fire Push Brought Together Biden and Trump's Teams |work=[[The New York Times]] |date=15 Januarie 2025 |access-date=20 Januarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Liptak |first1=Kevin |last2=Williams |first2=Michael |last3=Carvajal |first3=Nikki |last4=Treene |first4=Alayna |last5=Saenz |first5=Arlette |url=https://edition.cnn.com/2025/01/15/politics/biden-trump-gaza-ceasefire-deal/index.html |title=How the Biden and Trump teams worked together to get the Gaza ceasefire and hostages deal done |work=[[CNN]] |date=15 Januarie 2025 |access-date=20 Januarie 2025}}</ref> Hy het toegewings aan Rusland gemaak<ref>{{Cite web |last1=Kyselova |first1=Tetiana |last2=Potomkina |first2=Yuna |date=2025-03-01 |title=How Not to End the War in Ukraine {{!}} Foreign Affairs |url=https://www.foreignaffairs.com/russia/how-not-end-war-ukraine |access-date=2025-03-04 |website=www.foreignaffairs.com |language=en}}</ref> en is beskryf as aan Rusland se kant in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]].<ref name="Erlanger 2272025">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=27 Februarie 2025 |title=Indifference or Hostility? Trump's View of European Allies Raises Alarm |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/world/europe/trump-eu-allies.html |url-access=subscription |access-date=28 Februarie 2025 |quote=Mr. Trump has rebuffed NATO and aligned himself with the longstanding, principal threat to the alliance: Russia.}}</ref><ref name="Broadwater 2272025">{{cite news |last=Broadwater |first=Luke |date=27 Februarie 2025 |title=With Trump, Alliances Come With Strings Attached |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/us/politics/trump-alliances-ukraine-russia.html |url-access=subscription |access-date=28 Februarie 2025 |quote=But it underscores Mr. Trump's impulse to squeeze even America's traditional allies as he applies his transactional approach to foreign policy.}}</ref><ref>{{cite news |last=Baker |first=Peter |date=25 Februarie 2025 |title=Under Trump, America's New Friends: Russia, North Korea and Belarus |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/25/us/politics/trump-diplomacy.html |url-access=subscription |access-date=2 Maart 2025 |quote=Dit sal moeilik wees om te dink aan 'n sterker demonstrasie van hoe radikaal mnr. Trump besig is om Amerika se plek in die wêreld te herkalibreer na skaars 'n maand terug in die amp. Hy posisioneer die Verenigde State in die kamp van die wêreld se vernaamste skelm state in opposisie met die lande wat Amerika se beste vriende sedert die Tweede Wêreldoorlog of voorheen was. }}</ref> Trump het in Februarie 2025 'n hoogs omstrede vergadering met Zelenskyy gehou waar hy hom mondelings besweer het, wat die eerste keer in die Amerikaanse geskiedenis was dat 'n sittende president 'n besoekende staatshoof verbaal aanval tydens 'n besoek.<ref>{{cite news |last=Baker |first=Peter |date=2025-02-28 |title=Tempers flare before Zelensky abruptly departs the White House without signing a minerals deal. |url=https://www.nytimes.com/live/2025/02/28/us/trump-news/trump-zelensky-ukraine-russia-putin?smid=url-share |access-date=2025-03-01 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Liptak |first1=Kevin |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Maher |first3=Kit |last4=Collins |first4=Kaitlan |date=2025-02-28 |title=Trump, Vance castigate Zelensky in tense Oval Office meeting |url=https://www.cnn.com/2025/02/28/politics/trump-zelensky-vance-oval-office/index.html |access-date=2025-02-28 |work=[[CNN]]}}</ref> ====Beleid jeens Suid-Afrika==== Op 6 Februarie 2025 het Marco Rubio, minister van buitelandse sake, aangekondig dat hy nie die [[G20]] buitelandse ministers-beraad in [[Johannesburg]] sal bywoon nie, met verwysing na [[Suid-Afrika]] se "omstrede wet op grondonteiening" as een van sy redes.<ref>{{cite news |title=US top diplomat Rubio to skip G20 over 'anti-Americanism' |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/6/rubio-trumps-top-diplomat-to-skip-g20-over-anti-americanism |access-date=19 Februarie 2025 |work=[[Al Jazeera]] |date=6 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211225338/https://www.aljazeera.com/news/2025/2/6/rubio-trumps-top-diplomat-to-skip-g20-over-anti-americanism |archive-date=11 Februarie 2025}}</ref> Die volgende dag het president Trump 'n Uitvoerende Bevel uitgereik om enige hulp of bystand aan Suid-Afrika op te skort, met verwysing na Suid-Afrika se onteieningswet wat na bewering teen [[Afrikaners]] gediskrimineer het. <ref>{{cite web |title=Addressing Egregious Actions of the Republic of South Africa |url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/02/addressing-egregious-actions-of-the-republic-of-south-africa/ |publisher=The White House |access-date=19 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217194535/https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/02/addressing-egregious-actions-of-the-republic-of-south-africa/ |archive-date=17 Februarie 2025 |date=7 Februarie 2025 |url-status=live}}</ref> In reaksie hierop het Chrispin Phiri, woordvoerder van die Suid-Afrikaanse [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], die besluit veroordeel en gesê dit is onsensitief teenoor Suid-Afrika se historiese ervaring met [[kolonialisme]] en [[Apartheid]] en het bygevoeg dat dit op verkeerde inligting en propaganda gegrond is."<ref>{{cite news |last1=Ueberbach |first1=Stephan |title=Südafrika zwischen Verwunderung und Empörung |url=https://www.tagesschau.de/ausland/afrika/suedafrika-trump-100.html|access-date=19 Februarie 2025 |work=Tagesschau |date=8 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214111911/https://www.tagesschau.de/ausland/afrika/suedafrika-trump-100.html |archive-date=14 Februarie 2025|url-status=live}}</ref> Tydens sy jaarlikse staatsrede het Suid-Afrikaanse president [[Cyril Ramaphosa]]] "vroeg in Februarie 2010 in Suid-Afrika nie geïntimideer of rondgestoot gaan word nie."<ref>{{cite web |title=State of the Nation Address by President Cyril Ramaphosa |url=https://www.stateofthenation.gov.za/assets/downloads/SONA_2025_Speech.pdf |website=www.stateofthenation.gov.za/ |publisher=Suid-Afrikaanse regering |access-date=19 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212000313/https://www.stateofthenation.gov.za/assets/downloads/SONA_2025_Speech.pdf |archive-date=12 Februarie 2025 |date= 6 Februarie 2025 |url-status=live}}</ref> In 2025 het [[Reuters]] berig dat Errol Musk 'n telefoonoproep tussen Ramaphosa en Trump-bondgenoot Elon Musk gereël het in reaksie op die opskorting van Amerikaanse hulp aan Suid-Afrika.<ref>{{cite news |last1=Roelf |first1=Wendell |last2=Skweyiya |first2=Sisipho |title=Elon Musk's dad says he arranged son's call with Cyril Ramaphosa |url=https://www.reuters.com/world/musks-dad-says-he-arranged-sons-call-with-south-african-leader-2025-02-04/ |access-date=19 Februarie 2025 |date=5 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209130943/https://www.reuters.com/world/musks-dad-says-he-arranged-sons-call-with-south-african-leader-2025-02-04/ |archive-date=9 Februarie 2025|url-status=live}}</ref> Vroeg in Maart 2025 het Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy "teenproduktiewe megafoondiplomasie" verwerp het nadat Trump 'n plasing op [[sosiale media]] gepubliseer het waarin hy sy vroeëre bewering herhaal dat Suid-Afrika grond van boere konfiskeer.<ref>{{cite news |last1=Jones |first1=Mayeni |title=South Africa rejects 'megaphone diplomacy' with US |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g9w51pjzpo |access-date=12 Maart 2025 |work=[[BBC News]] |date=7 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250308044720/https://www.bbc.com/news/articles/c4g9w51pjzpo |archive-date=8 Maart 2025}}</ref> Op 14 Maart 2025 het die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Marco Rubio, Suid-Afrikaanse ambassadeur [[Ebrahim Rasool]] [[persona non grata]] verklaar vir sy kritiek op Donald Trump se presidensiële veldtog in 2024.<ref>{{Cite web |date=2025-03-14 |title=US says South African ambassador ‘no longer welcome’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/14/us-expels-south-african-ambassador-over-criticism-of-trump |access-date=2025-03-14 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref> en sy beleide.<ref>{{Cite web |last=O’Regan |first=Peter Fabricius and Victoria |date=2025-03-15 |title=‘Persona non grata’ – US expels SA ambassador Ebrahim Rasool from Washington US expels SA ambassador Ebrahim Rasool |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-03-15-toripeter-rasool-expulsion/?dm_source=dm_block_list&dm_medium=card_link&dm_campaign=main |access-date=2025-03-15 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 12 Mei 2025 het die Trump-administrasie die eerste groep [[Wit Suid-Afrikaners]] na die Verenigde State gebring deur middel van sy vlugtelingprogram.<ref name="guard-12may2025">{{cite news |last1=Savage |first1=Rachel |last2=Smith |first2=David |title=First group of white South Africans arrive in US after Trump grants refugee status |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/may/12/white-south-africans-trump |access-date=12 Mei 2025 |work=[[The Guardian]] |date=12 Mei 2025}}</ref> Suid-Afrika se ministerie van buitelandse sake het die stap "polities gemotiveerd" genoem.<ref>{{cite news |last1=Hesson |first1=Ted |title=First white South Africans to arrive under US refugee plan as soon as next week |url=https://www.reuters.com/world/trump-officials-seek-bring-first-white-south-african-refugees-us-next-week-nyt-2025-05-09/ |agency=Reuters |date=9 Mei 2025}}</ref> Die Episkopale Kerk van die VSA het gereageer deur hul vennootskap met die federale regering te beëindig, aangesien hulle moreel gekant was teen die hervestiging van die wit [[Afrikaners]].<ref name="rns-12may2025">{{cite news |last1=Jenkins |first1=Jack |title=Episcopal Church refuses to resettle white Afrikaners, ends partnership with US government |url=https://religionnews.com/2025/05/12/episcopal-church-ends-refugee-resettlement-citing-moral-opposition-to-resettling-white-afrikaners/ |access-date=12 Mei 2025 |work=Religion News Service |date=12 Mei 2025}}</ref> ===Personeel, 2025 – hede=== In sy tweede termyn het president Trump kabinetslede gekies met persoonlike lojaliteit aan hom, en baie aangesteldes het nie die relevante ondervinding vir hul portefeuljes nie.<ref>{{cite news |last=Griffiths |first=Brent D. |date=13 November 2024 |title=Trump's early Cabinet picks show how much he values loyalty in his second term |work=Business Insider |url= https://www.businessinsider.com/trump-cabinet-picks-so-far-loyalty-resumes-11 |access-date=23 Februarie 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slattery |first1=Gram |last2=Ulmer |first2=Alexander |date=11 November 2024 |title=As Trump staffs up for second term, only MAGA loyalists need apply |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/default/donald-trump-staffs-up-second-term-only-maga-loyalists-need-apply-2024-11-11/ |access-date=23 Februarie 2025}}</ref> Op 3 Februarie 2025 het die Withuis gesê dat Elon Musk 'n spesiale staatswerknemer is.<ref name="musk">{{cite news |last=Picchi |first=Aimee |url=https://www.cbsnews.com/news/elon-musk-special-government-employee-what-does-that-mean/ |title=The White House says Elon Musk is a "special government employee." Here's what that means. |work=CBS News |date=4 Februarie 2025 |access-date=5 Februarie 2025}}</ref> Trump het aan Musk se [[Department of Government Efficiency|departement van regeringsdoeltreffendheid]] (DOGE), amptelik die US DOGE Service Temporary Organisation,<ref name="musk"/><ref name="nbc">{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/meet-the-press/meet-press-february-23-2025-n1311564|title=Meet the Press|date=23 Februarie 2025|work=NBC News}}</ref> toegang tot baie federale regeringsagentskappe gegee. Musk se spanne het in die administrasie se eerste maand in agtien departemente en agentskappe gewerk,<ref name="nbc" /> insluitend in die Tesourie-departement se $5 triljoen-betalingstelsel,<ref>{{cite news |title=Elon Musk's Team Now Has Access to Treasury's Payments System |url=https://www.nytimes.com/2025/02/01/us/politics/elon-musk-doge-federal-payments-system.html |first1=Andrew |last1=Duehren |first2=Maggie |last2=Haberman |author-link2=Maggie Haberman |first3=Theodore |last3=Schleifer |first4=Alan |last4=Rappeport |date=1 Februarie 2025 |access-date=2 Februarie 2025 |work=[[The New York Times]]}}</ref> die kleinsake-administrasie, die kantoor van personeelbestuur en die algemene dienste-administrasie.<ref>{{cite news |first=Nicole |last=Narea |title=Elon Musk's secretive government IT takeover, explained |date=5 Februarie 2025 |access-date=5 Februarie 2025 |url=https://www.vox.com/politics/398366/musk-doge-treasury-sba-opm-budget |work=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> === Invoerheffings (of sg. "tariewe") === ''Sien hoofartikel:'' [[Tariewe in die tweede Trump-administrasie]] In die Withuis Roostuin-toespraak op 2 April 2025 het Trump verklaar dat 2 April voortaan as "Bevrydingsdag" bekend sal staan, en die aankondiging beskryf as "een van die belangrikste dae in die Amerikaanse geskiedenis" en "ons verklaring van ekonomiese onafhanklikheid." Die president het 'n tweevlak-tariefstruktuur onthul: 'n basislyntarief van 10% wat universeel toegepas word op invoere uit alle lande met die uitsondering van [[Kanada]] en [[Meksiko]], en bykomende landspesifieke "wederkerige tariewe" gebaseer op wat die administrasie as "onbillike handelspraktyke" deur ongeveer 60 individuele lande beskou het.<ref name=":0">{{Cite news |last1= Swanson |first1=Ana |last2=Rappeport |first2=Alan |last3=Romm |first3=Tony |date=2025-04-02 |title=Trump Announces Sweeping Tariffs on All Imports: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2025/04/02/business/trump-tariffs-liberation-day |access-date=2025-04-02 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Stepansky |first=Joseph |title= 'Unwarranted': World leaders react after Trump announces fresh tariffs |url= https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/4/2/trump-tariffs-live-news-liberation-day-plan-puts-markets-on-high-alert |access-date= 2025-04-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die 10%-basislyntarief het om 12:01 vm. EST op 5 April 2025 (04:01 UTC) begin, terwyl die hoër landspesifieke heffings om 12:01 vm. EST op 9 April 2025 van krag geword het.<ref name=":2" /> ==Reaksie van internasionale leiers== In Trump se tweede termyn was Argentinië se [[Javier Milei]] is ten gunste van sy beleid oor immigrasie en handelsherstrukturering en beskou dié maatreëls as noodsaaklik om 'n rampspoedige trajek vir die VSA en die wyer wêreld teë te werk. [[Bolivië]] se Luis Arce sien dieselde maatreëls egter beskryf as 'n obsessiewe ywer om die VSA se hegemoniese mag ten koste van globale stelsels en ten gunste van 'n imperiale stelsel te herbevestig. Rusland se [[Sergey Lavrov]] het die Amerikaanse administrasie se pragmatiese samewerking sonder ideologiese standpunte oor die Oekraïne-krisis opgemerk.<ref name=yaho1>Through their eyes: Donald Trump and his actions, as seen by leaders from around the world, Yahoo entertainment, 28 September 2025</ref> China se [[Li Qiang]] het eensydige en proteksionistiese maatreëls as 'n oorsaak van globale ekonomiese stagnasie en onstabiliteit uitgewys en nouer samewerking bepleit. [[Slowenië]] se Nataa Pirc Musar het die onttrekking aan ooreenkomste en VN-agentskappe betreur, terwyl Belarus se Maxim Ryzhenkov die afskaling van die VSA se VN-steun as 'n onaangename wekroep beskryf het.<ref name=yaho1/> [[Kambodja]] se Sokhonn Prak en [[Thailand]] se Sihasak Phuangketkeow het Trump vir 'n wapenstilstand tussen dié lande bedank, hoewel die broosheid van dié vrede beklemtoon is. Armenië se Nikol Pashinyan het Trump se beslissende rol in die Armenië-Azerbeidjan-vredesproses uitgelig. Kongo se Felix Tshisekedi en Rwanda se Olivier Nduhungirehe het Trump se leierskap in die Kongo-Rwanda-vredesooreenkoms toegejuig, terwyl Haïti se Laurent Saint-Cyr sy administrasie vir aksies teen bendes bedank het.<ref name=yaho1/> Verskeie leiers het die VSA se onttrekking aan die Parys-ooreenkoms betreur. Binnelandse kritici het Trump se optredes as onbeskaamde ondermyning van norme beskryf, soos wanneer hy geëis het dat die Departement van Justisie sy politieke teenstanders moet vervolg. Hulle het sy optrede, soos die Comey-aanklag, beskou as optredes wat na outoritarisme neig, en dit aan persoonlike griewe en vergelding toegeskryf.<ref name=bbc1/> == Familie == * [[Eric Trump]] == Sien ook == * [[Amerikaanse ekspansionisme onder Donald Trump]] * [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2016]] * [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2020]] * [[Groenland-krisis]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://www.donaldjtrump.com/ Donald Trump se amptelike webwerf] {{Presidente van die VSA}} {{Time-persone van die jaar}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Leiers van NAVO-lidlande}} {{Huidige leiers van die G7}} {{Huidige leiers van die G8}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige staatshoofde van die G20}} {{APEC-leiers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trump, Donald}} [[Kategorie:Presidente van die Verenigde State]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4tpau7nat8764jdecdpo1auek7kbprs 0 114510 2914249 2896273 2026-06-27T15:38:59Z Prosnu 149148 oorspronklike naam in Arabies 2914249 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Tempelberg <br />הַר הַבַּיִת <br />المسجد الأقصى - الحرم الشريف | Foto = Israel-2013(2)-Aerial-Jerusalem-Temple Mount-Temple Mount (south exposure).jpg | Foto onderskrif = ’n Lugfoto vanuit die suide. | Hoogte = 740 | Ligging = [[Jerusalem]] | Tipe = Kalksteen<ref>{{cite web|url=http://www.cbn.com/cbnnews/insideisrael/2010/March/New-Jerusalem-Finds-Point-to-the-Temple-Mount|title=New Jerusalem Finds Point to the Temple Mount|work=cbn.com|access-date= 2 Oktober 2016|archive-date=23 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160823113604/http://www.cbn.com/cbnnews/insideisrael/2010/March/New-Jerusalem-Finds-Point-to-the-Temple-Mount/|url-status=dead}}</ref> | duimdrukkerkaart = Israel | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | duimdrukkerkaartgrootte = <!-- Opsioneel --> | duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging in Israel. | breedtegraad = 31 | breedtegraad_m = 46 | breedtegraad_s = 40.7 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 35 | lengtegraad_m = 14 | lengtegraad_s = 8.9 | lengtegraad_OW = O }} Die '''Tempelberg''' ([[Hebreeus]]: הַר הַבַּיִת ''Har HaBáyit'', [[Arabies]]: المسجد الأقصى ''al-Masjid al-Aqṣā -'' الحرم الشريف ''al-Ḥaram al-Šarīf'') is ’n heuwel in [[Jerusalem]] en een van die belangrikste godsdiensterreine in die wêreld. Dit word al duisende jare in die [[Judaïsme]], [[Christendom]] en [[Islam]] as ’n heilige plek beskou. Die huidige terrein word oorheers deur drie groot geboue uit die vroeë [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese tydperk]]: die [[al-Aqsa-moskee]], [[Rotskoepel]] en [[Kettingkoepel]], sowel as vier [[minaret]]te. [[Herodes die Grote|Herodiaanse]] mure en poorte is later aangevul met strukture uit die laat [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] en die vroeë Islamitiese tydperk. Dit kan bereik word deur 11 poorte, 10 vir [[Moslem]]s en een vir nie-Moslems, en word deur die [[Israel]]iese polisie beheer. == Judaïsme == Die Tempelberg is die heiligste terrein in Judaïsme. Volgens dié geloof is dit die plek op aarde waar [[God]] se teenwoordigheid die duidelikste is. Sedert minstens die [[1ste eeu]] n.C. word die berg verbind met '''Moriaberg''' (Hebreeus: הַר הַמוריה, ''Har HaMōriyā''). Dit is waar [[Abraham]] opdrag gekry het om [[Isak]] te offer.<ref name="Delaney">Carol Delaney, ''Abraham on Trial: The Social Legacy of Biblical Myth,'' Princeton University Press 2000 p.120.</ref> [[Beeld:Jerusalem Dome of the rock BW 13.JPG|duimnael|220px|links|Die Klaagmuur en die Rotskoepel.]] In verskeie verse in die [[Ou Testament]] word aangedui dat die Tempelberg ook verbind word met '''Sionsberg'''.<ref name=Pixner>{{cite book |title=Paths of the Messiah |author=Bargil Pixner |editor=Rainer Riesner |others=Translated by Keith Myrick, Miriam Randall |publisher=Ignatius Press |year=2010 |pages=320–322 |url=https://books.google.com/books?id=bvhA6IE4VqgC&pg=PA321&dq=zion+canaanite#v=onepage&q=zion%20canaanite&f=false |ISBN=978-0-89870-865-3 }}</ref> Sionsberg word onder meer genoem in [[Jesaja]], die [[Psalms]] en die eerste boek van die Makkabeërs (omstreeks [[2de eeu]] n.C.) en verwys vermoedelik na die Tempelberg.<ref name="Pixner" /> Volgens die [[Bybel]] het albei Joodse tempels in Jerusalem op die Tempelberg gestaan, hoewel daar net argeologiese bewyse van die tweede een is.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/sn/tvradio/programmes/horizon/solomon_qa.shtml |title=BBC – Science & Nature – Horizon |work=bbc.co.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717092643/http://www.bbc.co.uk/sn/tvradio/programmes/horizon/solomon_qa.shtml |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2016 }}</ref> Daar word egter wyd geglo daar is ’n verband tussen [[Salomo]] se tempel en die Tempelberg. Volgens die Bybel moet die plek dien as ’n sentrum vir alle nasionale lewe – dus ’n regering-, reg- en godsdienssentrum.<ref>Deuteronomium 12:5-26; 14:23-25; 15:20; 16:2-16; 17:8-10; 26: 2; 31: 11; Jesaja 2:2-5; Obadja 1:21; Psalm 48</ref> Tydens die tydperk van die [[Tweede Tempel|tweede tempel]] het dit ook gedien as ’n ekonomiese sentrum. Volgens die Joodse tradisie en geskrifte<ref>2 Kronieke 3:1-2</ref> het Salomo die eerste tempel in [[957 v.C.]] gebou en is dit in [[586 v.C.]] deur die [[Babilon]]iërs verwoes. Die tweede tempel is onder beskerming van Zerubbabel in [[516 v.C.]] gebou en in [[70|70&nbsp;n.C.]] deur die [[Romeinse Ryk]] verwoes. In die [[2de eeu]] is die terrein gebruik vir ’n tempel vir [[Jupiter (mitologie)|Jupiter]] Capitolinus. Dit is herontwikkel ná die [[Arabiere|Arabiese]] verowering.<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=9A-EAgAAQBAJ&pg=PA134&dq=jerusalem+old+city+islamic+architecture&hl=nl&sa=X&ei=NIe0U8q6Fsa8PfWbgbgJ&redir_esc=y#v=onepage&q=jerusalem%20old%20city%20islamic%20architecture&f=false |title=Dictionary of Islamic Architecture |work=google.com |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216124237/https://books.google.com/books?id=9A-EAgAAQBAJ |archive-date=16 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jode glo ’n derde en laaste tempel sal ook hier gebou word. Baie Jode sal nie op die berg self loop nie omdat hulle bang is hulle betree per ongeluk die plek waar die [[Allerheiligste]] gestaan het, want op dié terrein is steeds ’n goddelike teenwoordigheid.<ref>Maimonides, Mishneh Torah, Avoda (Divine Service): The laws of the Temple in Jerusalem, chapter 6, rule 14</ref> Die [[Klaagmuur]] is ook op die heuwel. == Christendom == In die [[Nuwe Testament]] was dit steeds die plek waar verskeie gebeure in [[Jesus]] se lewe plaasgevind het.<ref>Jonathan Klawans, [https://books.google.com/books?id=zJpwA3EareUC&pg=PA236 ''Purity, Sacrifice, and the Temple: Symbolism and Supersessionism in the Study of Ancient Judaism,''] Oxford University Press, USA, 2006 bl. 236</ref><ref>Jacob Jervell, [https://books.google.com/books?id=H8TLCgAAQBAJ&pg=PA45 ''The Theology of the Acts of the Apostles, ''] Cambridge University Press 1996 p.45.</ref><ref>Jeff S. Anderson, [https://books.google.com/books?id=VWnc_I4quw0C&pg=PA132 ''The Internal Diversification of Second Temple Judaism: An Introduction to the Second Temple Period,''] University Press of America, 2002 bl. 132.</ref> Ná die vernietiging van die tempel in 70&nbsp;n.C., wat deur die vroeë [[Christen]]e beskou is as goddelike straf vir die sondes van die Joodse volk,<ref>Catherine Hezser, 'The (In)Significance of Jerusalem in the Yerushalmi Talmud,' in Peter Schäfer, Catherine Hezser (eds.)[https://books.google.com/books?id=_mkWzIlrwDoC&pg=PA17 ''The Talmud Yerushalmi and Graeco-Roman Culture,''] Mohr Siebeck, Volume 2, 2000 ble. 11-49, bl.17.</ref><ref>Jonathan Klawans, [https://books.google.com/books?id=xKpHDAAAQBAJ&pg=PA13 ''Josephus and the Theologies of Ancient Judaism,''] Oxford University Press, 2013 bl. 13.</ref> het die Tempelberg sy belangrikheid vir Christene verloor. Bisantynse Christene het, ondanks tekens van ’n mate van herbouing op die esplanade,<ref>Gideon Avni, [https://books.google.com/books?id=2aTFAgAAQBAJ&pg=PA132 '' The Byzantine-Islamic Transition in Palestine: An Archaeological Approach ,''] Oxford University Press, 2014 bl. 132.</ref> die Tempelberg verwaarloos, veral nadat ’n Joodse poging om die tempel te herbou, in [[363]] deur ’n aardbewing verwoes is.<ref name="Shick">Robert Shick, ‘A Christian City with a Major Muslim Shrine: Jerusalem in the Umayyad Period,’ in Arietta Papaconstantinou (red.), [https://books.google.com/books?id=JhOrCwAAQBAJ&pg=PA300 '' Conversion in Late Antiquity: Christianity, Islam, and Beyond: Papers from the Andrew W. Mellon Foundation Sawyer Seminar, University of Oxford, 2009–2010 pp.299-317 p.300,''] Routledge 2016 p.300.</ref> Dit het daarna ’n afgeleë puinhoop geword, dalk buite die stadsgrense,<ref>Shick p.301.</ref> toe Christene in die [[Heilige Grafkerk]] begin aanbid het en die sentraalheid van Jerusalem deur [[Rome]] vervang is.<ref>John M. Lundquist, [https://books.google.com/books?id=R9VeCEwbNvsC&pg=PA158 ''The Temple of Jerusalem: Past, Present, and Future,''] Greenwood Publishing Group, 2008 bl. 158.</ref> == Islam == [[Beeld:Al-Aqsa05.JPG|duimnael|220px|links|Die Al-Aqsa-moskee.]] Feitlik onmiddellik ná die Moslemse verowering van Jerusalem in [[638]] het [[Omar|kalief Omar]] die terrein goed laat skoonmaak<ref>Michael D. Coogan [https://books.google.com/books?id=gM-tZeEO4wgC&pg=PA443 ''The Oxford History of the Biblical World,''] Oxford University Press, 2001 bl. 443-</ref> en Jode toegang daartoe gegee.<ref>Daniel Frank, [https://books.google.com/books?id=MzqwUksGUrkC&pg=PA209 ''Search Scripture Well: Karaite Exegetes and the Origins of the Jewish Bible Commentary in the Islamic ,''] East BRILL, 2004 bl. 209.</ref> Onder [[Soennisme|Soenni]]-Moslems word die berg beskou as die derde heiligste terrein in die Islam. Hulle glo dit is die plek wat [[Mohammed]] op sy [[Nagreis]] besoek het en van waar hy na die hemel opgevaar het. Dit word verder verbind met Joodse profete wat ook in die Islam vereer word.<ref>Koran, Soera 2:4, 34:13-14</ref> Omajjadiese [[kalief]]s het die al-Aqsa-moskee en Rotskoepel op die heuwel laat bou.<ref>Nicolle, David (1994). Yarmuk AD 636: The Muslim Conquest of Syria. Osprey Publishing</ref> Die koepel is in [[692]] voltooi en dit is dus een van die oudste bestaande Islamitiese strukture ter wêreld. Die moskee staan aan die verre suidelike kant van die Tempelberg en kyk in die rigting van [[Mekka]]. Die Rotskoepel is in die middel, op of naby die plek waar die heilige tempel eens gestaan het.<ref name=Faizer>{{cite web |title=The Shape of the Holy: Early Islamic Jerusalem |author=Rizwi Faizer |publisher=Rizwi's Bibliography for Medieval Islam |year=1998 |url=http://us.geocities.com/rfaizer/reviews/book9.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026214529/http://us.geocities.com/rfaizer/reviews/book9.html |archive-date=26 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Huidige situasie == In die lig daarvan dat die heuwel vir beide Jode en Moslems heilig is, is dit een van die mees betwiste godsdiensterreine ter wêreld. Sedert die [[Kruistog]]te beheer die Moslemgemeenskap van Jerusalem die terrein sonder onderbreking as ’n [[Waqf]].<ref name=Archnet>[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=8180 Haram al-Sharif] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924112717/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=8180 |date=24 September 2011 }}, ArchNet</ref> Omdat dit deel van die Ou Stad is wat sedert 1967 deur [[Israel]] beheer word, maak beide Israel en die [[Palestina|Palestynse Owerheid]] aanspraak daarop en dit bly steeds ’n groot fokuspunt van die [[Arabies-Israeliese konflik]].<ref>[http://www.voanews.com/english/2009-10-25-voa6.cfm Israeli Police Storm Disputed Jerusalem Holy Site]</ref> In ’n poging om die status quo te handhaaf, dwing die Israeliese regering ’n omstrede verbod af op aanbidding op die Tempelberg deur nie-Moslems.<ref>{{cite web |url=http://www.hudson.org/research/11686-the-temple-mount-outrageous-lies-and-escalating-dangers |title=The Temple Mount – Outrageous Lies and Escalating Dangers |date=21 September 2015 |access-date=4 November 2015 |publisher=Hudson Institute |last=Gilbert |first=Lela |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301204702/https://www.hudson.org/research/11686-the-temple-mount-outrageous-lies-and-escalating-dangers |archive-date=1 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/202602 |title=Watch: Waqf bans 'Religious Christians' from Temple Mount |last=Yashar |first=Ari |date=28 Oktober 2015 |work=Arutz Sheva |access-date=4 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226132837/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/202602 |archive-date=26 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/Mount.html |title=The Temple Mount |access-date=4 November 2015 |website=Jewish Virtual Library |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426060559/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_ |archive-date=26 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Panorama|Panorama vom Tempelberg in Jerusalem.jpg|1000px|<center>Panorama van die Tempelberg.</center>}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.templemount.org/ Templemount.org] * [http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&Volume=36&Issue=2&ArticleID=10 ''New Evidence of the Royal Stoa and Roman Flames''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229232623/http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&Volume=36&Issue=2&ArticleID=10 |date=29 Februarie 2012 }}, Bybelse argeologiese oorsig * [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200901/# Virtuele toer] * {{Commons-kategorie inlyn|Temple Mount}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Temple Mount|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Islam]] [[Kategorie:Judaïsme in Israel]] [[Kategorie:Christelike eskatologie]] [[Kategorie:Eskatologie]] 8o985wav0xdksiqs91idt202dv00i9a 0 120188 2914361 2884389 2026-06-28T02:46:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2914361 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cat guarding geese c1120 BC Egypt.jpg|duimnael|200x200px|[[Vermensliking|Vermenslikte]] kat wat ganse oppas, Egipte, ca. 1120 v.C.]] '''Fabel''' is 'n literêre genre: 'n kort fiktiewe verhaal, in [[prosa]]- of [[Gedig|versvorm]], waar [[dier]]e, legendariese wesens, plante, nielewende voorwerpe of natuurkragte oor [[Vermensliking|menslike eienskappe]] beskik (soos die vermoë om 'n mensetaal te praat) en waarin 'n spesifieke [[sede]]les ('n "moraal") geïllustreer word, wat soms aan die einde uitdruklik as 'n kernagtige spreuk bygevoeg word. Die verskil tussen 'n fabel en 'n gelykenis is dat diere, plante, nielewende voorwerpe en natuurkragte wat oor spraak of ander menslike vermoëns beskik, nié in gelykenisse voorkom nie. Die gebruik daarvan was nie altyd so duidelik nie. In die King James-vertaling van die [[Nuwe Testament]] is "{{lang|grc|μῦθος}}" ("''[[Mite|mythos]]''") in 1 Timoteus, 2 Timoteus, Titus en 2 Petrus as "fabel"<ref>For example, in ''[[:en:First Epistle to Timothy|First Timothy]]'', "neither give heed to fables...", and "refuse profane and old wives' fables..." (1 Tim 1:4 and 4:4, respectively).</ref> vertaal.<ref>Strong's 3454. μύθος muthos moo’-thos; perhaps from the same as 3453 (through the idea of tuition); a tale, i.e. <u>fiction</u> ("myth"):—fable.<br /> "</ref> 'n Persoon wat fabels skryf, word 'n fabelaar (minder bekend) of 'n fabeldigter genoem. == Geskiedenis == Die fabel is een van die oudste vorms van volksliteratuur. Moderne navorsers is dit eens dat hierdie verhale meestal deur mondelinge oordrag na ander lande versprei is, en nie as literêre geskrewe versamelings nie.<ref>''Enzyklopädie des Märchens'' (1977), see "Fabel", "Äsopica" etc.</ref> Fabels word in die literatuur van amper elke land aangetref. === Aesopiese of Aesopus se fabel === Die versameling wat as ''Aesopica'' of ''Aesopus se Fabels'' bekend staan, sluit die meeste van die bekendste Westerse fabels in en word aan die [[Legende|legendariese]] [[Aesopus]] toegeskryf wat in ongeveer 550 v.C. glo 'n slaaf in [[antieke Griekeland]] was. Toe Babrius fabels uit die ''Aesopica'' vir 'n Hellenistiese prins "Alexander," in versvorm oorgeskryf het, het hy aan die begin van Boek II uitdruklik geskryf dat hierdie soort "mite" wat Aesopus aan die "seuns van die Hellene" bekend gestel het, 'n uitvinding van die "Siriërs" uit die tyd van "Ninos" ( personifikase van [[Nineve]] aan die Grieke) en Belos ("heerser") was.<ref>Burkert 1992:121</ref> Epicharmus van Kos en Phormis was na berig van die eerstes wat komiese fabels vertel het.<ref>P. W. Buckham, p. 245</ref> Baie bekende fabels van Aesopus sluit in "Die Kraai en die Kruik", "Die Skilpad en die Haas" en "Die Leeu en die Muis". In antieke Griekse en Romeinse onderwys was die fabel die eerste van die ''progymnasmata''—opvoedkundige oefeninge in prosastukke en openbare redevoering—waar studente gevra sou word om fabels te leer, daarop uit te brei, hulle eie fabels uit te dink en hulle uiteindelik as oortuigende voorbeelde in langer forensiese of oorredende toesprake te gebruik. Instrukteurs en studente se behoefte aan 'n wye verskeidenheid fabels as materiaal vir hulle voordragte het daartoe gelei dat hulle, soos dié van Aesopus, in bundels versamel is. === Afrika === Die mondelinge kultuur van Afrika<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/atim-oton/arits-fables-kids-series_b_1001656.html|author=Atim Oton|title=Reaching African Children Through Fables and Animation|publisher=Huffingtonpost.com|date=25 Oktober 2011|accessdate=8 Mei 2012}}</ref> het 'n ryk vertelkunstradisie. Afrikane leef al vir duisende jare in wisselwerking met die natuur, insluitend plante, diere en aardse strukture soos riviere, vlaktes en berge. Grootouers word met geweldige respek in Afrika-gemeenskappe bejeën en ná hulle aftrede vervul hulle 'n nuwe rol as storievertellers. Kinders en, in 'n sekere mate, volwassenes word meegevoer wanneer 'n goeie storieverteller 'n fabel dramaties vertel. === Indië === Indie het hy 'n ryk tradisie aan fabelagtige verhale, hoofsaaklik weens die groot rol wat natuurelemente in die kultuur se tradisies en eienskappe vervul. Die meeste van hulle gode is 'n sekere vorm van diere met denkbeeldige eienskappe. Honderde fabels het gedurende die eerste millennium v.C. in [[Geskiedenis van Indië|antieke Indië]] ontstaan, dikwels as verhale binne raamverhale. Indiese fabels het 'n gemengde rolverdeling van mense en diere. Die dialoë is dikwels langer as in Aesopus se fabels en dikwels pittig wanneer die diere probeer om mekaar met slimmighede en misleiding te uitoorlê. In Indiese fabels is mense nie bo diere verhewe nie. Die stories is dikwels komies. Die Indiese fabel voldoen aan die universeel bekende tradisies van die fabel. Die beste voorbeelde van Indiese fabels is die Panchatantra en die Jataka-fabels. Hieronder tel Vishnu Sarma se ''Panchatantra'', die ''Hitopadesha'', ''Vikram and the Vampire'', en Syntipas' ''Seven Wise Masters'', almal versamelings wat later regoor die [[Ou Wêreld]] invloedryk was. Ben E. Perry (samesteller van die "Perry-Indeks" van Aesopus se fabels) het redeneer dat sommige van die Boeddhistiese ''Jatak tales ''en sommige van die fabels in die ''Panchatantra'' moontlik deur soortgelyke [[Grieks]]e en Nabye Oosterse fabels beïnvloed is.<ref>Ben E. Perry, "Introduction", p. xix, in ''Babrius and Phaedrus'' (1965)</ref> Vroeëre Indiese epe soos Vyasa se ''[[Mahabharata]]'' en Valmiki se ''Ramayana'' het ook fabels binne die hoofverhaal bevat, dikwels as byverhale of agtergrondstories. Die bekendste fabels uit die [[Midde-Ooste]] was die ''[[Duisend-en-een-nag]]te, ''ook bekend as die ''Arabiese nagte''. === Europa === Fabels het 'n lang tradisie gedurende die [[Middeleeue]] gehad, en is in die Europese hoë literatuur opgeneem. Gedurende die 17de eeu het die [[Frankryk|Franse]] fabelskrywer Jean de La Fontaine (1621–1695) die sedeles as die siel van die fabel — 'n gedragsreël — beskou. Beginnende by die Aesopus-patroon, het La Fontaine hom daarop toegespits om die hof, die kerk, die opkomende [[bourgeoisie]], trouens die hele menslike spektrum van sy tyd te satiriseer.<ref>Translations of his 12 books of fables are available online at [http://oaks.nvg.org/fontaine.html oaks.nvg.org]</ref> Navolgers van La Fontaine se model was Engeland se John Gay (1685–1732);<ref>His two collections of 1727 and 1738 are available in one volume on Google Books at [https://books.google.com/books?id=X_Y0AAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=john+gay+++%22fables%22&source=bl&ots=_ChY5dZunN&sig=5qBAeejDOY8U5EgxDr4Pgnw68ao&hl=en&ei=EcNNTLKfGpL24AbX5uCaDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CCsQ6AEwBjgK#v=onepage&q&f=false books.google.co.uk]</ref> Pole se Ignacy Krasicki (1735–1801);<ref>His ''Bajki przypowiesci'' (Fables & Parables, 1779) are available online at [http://literat.ug.edu.pl/ikbajk/index.htm ug.edu.pl]{{Dooie skakel|date=Junie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Italië se [[:it:Lorenzo Pignotti|Lorenzo Pignotti]] (1739–1812)<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6CSQZlaZjE0C&printsec=frontcover&dq=pignotti+++favola&source=bl&ots=n8Mlm8LQld&sig=ubnkrD47WARSbDJKUXgNCj7_Vgo&hl=en&ei=8DhNTP-rOt3NjAeEtLDYDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false|title=His '&#39;Favole e Novelle'&#39; (1785) is available on Google Books|publisher=Books.google.co.uk|date=|accessdate=8 Mei 2012}}</ref> en Giovanni de Rossi (1754–1827);<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rKoTAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=pignotti+++favola&source=gbs_similarbooks_s&cad=1#v=onepage&q&f=false|title=His '&#39;Favole'&#39; (1788) is available on Google Books|publisher=Books.google.co.uk|date=|accessdate=8 Mei 2012}}</ref> Serwië se Dositej Obradović (1739–1811); Spanje se Félix María de Samaniego (1745–1801)<ref>9 books of fables are available online in Spanish at [http://amediavoz.com/samaniego.htm amediavoz.com]</ref> en Tomás de Iriarte y Oropesa (1750–1791);<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zr0DAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Tom%C3%A1s+de+Iriarte+y+Oropesa+fabulas&source=bl&ots=WbHNxf22GV&sig=zrfOpn4x0K8bAykQBwrXmq_zHfQ&hl=en&ei=mElNTMGZO5mW4gbNyLCaDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCUQ6AEwAw#v=onepage&q&f=false|title=His '&#39;Fabulas Literarias'&#39; are available on Google Books|publisher=Books.google.co.uk|date=|accessdate=8 Mei 2012}}</ref> Frankryk se Jean-Pierre Claris de Florian (1755–94);<ref>His five books of fables are available online in French at [http://www.shanaweb.net/florian/la-vie-de-florian.htm shanaweb.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612144726/http://shanaweb.net/florian/la-vie-de-florian.htm |date=12 Junie 2010 }}</ref> en Rusland se Ivan Krylov (1769–1844).<ref>5 books of fables are available online in Russian at [http://www.friends-partners.org/friends/literature/19century/krylov2.html friends-partners.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221221002/http://www.friends-partners.org/friends/literature/19century/krylov2.html |date=21 Februarie 2011 }}</ref> === Moderne era === Alhoewel die fabel in moderne tye in kinderboeke as onbenullig afgemaak is, is dit ook by moderne, volwasse literatuur aangepas. Felix Salten se ''Bambi'' (1923) is 'n ''Bildungsroman'' — 'n storie van 'n [[Hoofkarakter|protagonis]] se volwassewording — wat in die vorm van 'n fabel vertel word. James Thurber behou die antieke fabelstyl in sy boeke ''Fables for Our Time'' (1940) en ''Further Fables for Our Time'' (1956), en in sy verhale "The Princess and the Tin Box" in ''The Beast in Me and Other Animals'' (1948) en "The Last Clock: A Fable for the Time, Such As It Is, of Man" in ''Lanterns and Lances'' (1961). Władysław Reymont se ''The Revolt'' (1922), 'n [[metafoor]] vir die [[Bolsjewis]]tiese [[Russiese Rewolusie (1917)|Revolusie van 1917]], beskryf rebelse plaasdiere se oorname van hulle plaas in poging om "gelykheid" in te stel. George Orwell se ''[[Animal Farm]]'' (1945) is op soortgelyke wyse 'n satire van [[Stalinisme]] in die besonder, en [[totalitarisme]] in die algemeen, in die vorm van 'n dierefabel. Moderne Russiese fabels is dikwels interpretasies van ouer fabels.<ref>{{cite web|title=Do we all pay the same price for our dreams?|url=https://thinkingclearly.co/2017/03/15/do-we-all-pay-the-same-price-for-our-dreams/|accessdate=2 April 2017|archive-date=16 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204216/https://thinkingclearly.co/2017/03/15/do-we-all-pay-the-same-price-for-our-dreams/|url-status=dead}}</ref> In die 21ste eeu het die Napolitaanse outeur Sabatino Scia meer as tweehonderd fabels geskryf wat hy as "Westerse protesfabels" beskryf. Die karakters is nie net diere nie, maar ook voorwerpe, wesens en natuurelemente. Scia se doel is dieselfde as dié van die tradisionele fabelskrywer, en sy fabels vervul die rol van die openbaarmaker van die menslike samelewing. In Latyns-Amerika het die broers Juan en Victor Ataucuri Garcia tot die terugkeer van die fabel bygedra. Maar hulle doen dit met 'n ongewone idee: gebruik die fabel as 'n verspreidingsmiddel van die tradisionele literatuur van die spesifieke plek. In die boek ''[http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookPreview?bookid=atafabu_00510018&route=author_Spanish&lang=Spanish&msg&ilang=Spanish "Fábulas Peruanas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923202736/http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookPreview?bookid=atafabu_00510018&route=author_Spanish&lang=Spanish&msg&ilang=Spanish |date=23 September 2015 }} ''wat in 2003 gepubliseer is, het hulle mites, legendes en gelowe van Andiese en Amasoniese Peru versamel om as fabels te skryf. Die resultaat was 'n besondere werk, ryk aan nuanses van die streek. Hier ontdek ons die verhouding tussen mens en sy oorsprong, met die natuur, gesiedenis, gebruike en gelowe wat dan normes en waardes word''.<ref>Juan y Víctor Ataucuri García, "Fábulas Peruanas", Gaviota Azul Editores, Lima, 2003 {{ISBN|9972256103}}.</ref>'' == Fabelskrywers == <center><gallery> Lêer:Velázquez - Esopo (Museo del Prado, 1639-41).jpg|[[Aesopus]], deur [[Diego Velázquez|Velázquez]] Lêer:Mevlana Statue, Buca.jpg|[[Jalal Uddin Rumi]] Lêer:Vyasa conversation with worm.jpg|[[Vyasa]] Lêer:Valmiki Ramayana.jpg|[[Valmiki]] Lêer:Jean-de-la-fontaine.jpg|[[Jean de La Fontaine]] Lêer:Sulkhan Saba, 1700s miniature.jpg|[[Sulkhan-Saba Orbeliani]] Lêer:John Gay - Project Gutenberg eText 13790.jpg|[[John Gay]] Lêer:Christian Fürchtegott Gellert.jpg|[[Christian Fürchtegott Gellert]] Lêer:Lessing in blue.jpg|[[Gotthold Ephraim Lessing]] Lêer:Ignacy Krasicki 111.PNG|[[Ignacy Krasicki]] Lêer:DositejObradović.jpg|[[Dositej Obradović]] Lêer:Samaniego.jpg|[[Félix María de Samaniego]] Lêer:Tomas de Iriarte Joaquin Inza.jpg|[[Tomás de Iriarte y Oropesa]] Lêer:Claris de Florian by Delignon after Queverdo.png|[[Jean-Pierre Claris de Florian]] Lêer:Ivan Krylov.jpg|[[Ivan Krylov]] Lêer:Andersen-hc.jpg|[[Hans Christian Andersen]] Lêer:Abierce.jpg|[[Ambrose Bierce]] Lêer:Wladyslaw Reymont 1897 (71364799) (cropped).jpg|[[Władysław Reymont]] Lêer:Felix Salten 1910.jpg|[[Felix Salten]] Lêer:Don Marquis.jpg|[[Don Marquis]] Lêer:James Thurber NYWTS.jpg|[[James Thurber]] Lêer:GeoreOrwell.jpg|[[George Orwell]] </gallery></center> == Klassiek == * [[Aesopus]] (mid-6de eeu v.C.), outeur/s van ''Aesop's Fables'' * Vishnu Sarma (ca. 200 BC), outeur van die [[Vermensliking|antropomorfiese]] politieke verhandeling en fabelversameling, die ''Panchatantra'' * Bidpai (ca. 200 v.C.), outeur van [[Sanskrit]] ([[Hindoe|Hindoeïsties]]) en [[Pali]] ([[Boeddhisme|Buddhistiese]]) dierefabels en vers en prosa, soms afgelei van die Jataka-verhale * Syntipas (ca. 100 v.C.), [[Indië|Indiese]] [[filosoof]], vermeende outeur van 'n versameling fabels bekend in [[Europa]] as ''The Story of the Seven Wise Masters'' * Gaius Julius Hyginus (Hyginus, [[Latyn|Latyse]] outeur, boorling van [[Spanje]] of [[Alexandrië]], ca. 64 BC – 17 n.C.), outeur van ''Fabulae'' * Phaedrus (15 BC – 50 n.C.), [[Romeinse Republiek|Romeinse]] fabelskrywer, 'n gebore Masedoniër * [[Nezami|Nizami Ganjavi]] ([[Iran|Persies]], 1141–1209) * Walter van Engeland (12de eeu), Anglo-Normandiese digter, publiseer ''Aesop's Fables'' in tweereëlige verse c. 1175 * [[Marie de France]] (12de eeu) * [[Jalal Uddin Rumi|Jalāl ad-Dīn Muhammad Balkhī]] ([[Iran|Persies]], 1207–73) * Vardan Aygektsi (oorlede 1250), Armeense priester en fabelskrywer * Berechiah ha-Nakdan (Berechiah die [[Taalwetenskappe|Grammatikus]], 13de eeu), outeur van [[Jode|Joodse]] fabels aangepas uit [[Aesopus]] se fabels * Robert Henryson ([[Skotland|Skots]], 15de eeu), outeur van ''The Morall Fabillis of Esope the Phrygian'' * [[Leonardo da Vinci]] ([[Italië|Italiaans]], 1452–1519) * Biernat van Lublin ([[Pole|Pools]], 1465? – ná 1529) * Jean de La Fontaine ([[Frankryk|Frans]], 1621–95) * Sulkhan-Saba Orbeliani ([[Georgië|Georgiaans]], 1658–1725), outeur van "'n Boek van Wysheid en Leuens" * Bernard de Mandeville ([[Engeland|Engels]], 1670–1733), outeur van ''The Fable of the Bees'' * John Gay ([[Engeland|Engels]], 1685–1732) * Christian Fürchtegott Gellert ([[Duits]], 1715–69) * Gotthold Ephraim Lessing ([[Duits]], 1729–81) * Ignacy Krasicki ([[Pole|Pools]], 1735–1801), outeur van ''Fables and Parables'' (1779) en ''New Fables'' (gepubliseer 1802) * Dositej Obradović (Serwies, 1739–1811) * Félix María de Samaniego ([[Spanje|Spaans]], 1745–1801), bekendste vir "Die Mier en die Sonbesie" * Tomás de Iriarte ([[Spanje|Spaans]], 1750–91) * Jean-Pierre Claris de Florian, ([[Frankryk|Frans]], 1755–94), outeur van ''Fables'' (gepubliseer 1802) * Ivan Krylov ([[Rusland|Russies]], 1769–1844) * [[Hans Christian Andersen]] ([[Denemarke|Deens]], 1805–75) == Modern == * [[Leo Tolstoi]] (1828&nbsp;– 1910) * Rafael Pombo (1833&nbsp;– 1912) [[Colombia]]anse fabelskrywer, digter en skrywer * Ambrose Bierce (1842&nbsp;– ?1914) * Sholem Aleichem (1859&nbsp;– 1916) * George Ade (1866&nbsp;– 1944), ''Fables in Slang'', ens. * Władysław Reymont (1868&nbsp;– 1925) * Felix Salten (1869&nbsp;– 1945) * Don Marquis (1878&nbsp;– 1937), outeur van die fabels van Archy en Mehitabel * [[Franz Kafka]] (1883&nbsp;– 1924) * Damon Runyon (1884&nbsp;– 1946) * James Thurber (1894&nbsp;– 1961), ''Fables for Our Time'' en ''Further Fables for Our Time'' * [[George Orwell]] (1903&nbsp;– 50) * Dr. Seuss (1904&nbsp;– 91) * Isaac Bashevis Singer (1904&nbsp;– 91) * Nankichi Niimi (1913&nbsp;– 1943), Japannese outeur en digter * Pierre Gamarra (1919&nbsp;– 2009) * Richard Adams (gebore 1920), outeur van ''Watership Down'' * José Saramago (1922&nbsp;– 2010) * Italo Calvino (1923&nbsp;– 85), ''Cosmicomics'' ens. * Arnold Lobel (1933&nbsp;– 87), outeur van ''Fables'', 1981-wenner van die Caldecott Medalje * Ramsay Wood (gebore 1943), outeur van ''Kalila and Dimna: Fables of Friendship and Betrayal'' * Bill Willingham (gebore 1956), outeur van ''Fables'' * David Sedaris (gebore 1956), outeur van ''Squirrel Seeks Chipmunk'' * Randall Kenan (gebore 1963) * Guillermo del Toro<ref>{{cite web |last1=Kermode |first1=Mark |title=''The Devil’s Backbone:'' The Past Is Never Dead . . . |url=https://www.criterion.com/current/posts/2850-the-devil-s-backbone-the-past-is-never-dead |website=The Criterion Collection |publisher=The Criterion Collection |accessdate=25 Junie 2016 |date=30 Julie 2013 |quote=For those with a weakness for the beautiful monsters of modern cinema, del Toro has earned himself a reputation as the finest living exponent of fabulist film. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327183901/https://www.criterion.com/current/posts/2850-the-devil-s-backbone-the-past-is-never-dead |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (gebore 1964), [[Meksiko|Meksikaanse]] rolprentmaker * Pendleton Ward (gebore 1982), Amerikaanse animeerder, skepper van ''Adventure Time'' == Vername fabelversamelings == * ''Jataka tales'' * ''Aesop's Fables'' deur [[Aesopus]] * ''Panchatantra'' deur Vishnu Sarma * ''Baital Pachisi'' (ook bekend as ''Vikram and The Vampire'') * ''Hitopadesha'' * ''A Book of Wisdom and Lies'' deur Sulkhan-Saba Orbeliani * ''Seven Wise Masters'' deur Syntipas * ''[[Duisend-en-een-nag|Een duisend en een nagte]]'' (ook bekend as ''Arabian Nights'', ca. 800–900) * ''Fables'' deur Jean de La Fontaine (1668–1694) * ''Fables and Parables'' (1779) deur Ignacy Krasicki * ''Fairy Tales'' (1837) deur [[Hans Christian Andersen]] * ''Fables for Our Time'' (1940) deur James Thurber * ''99 Fables'' (1960) deur William March * ''Kalila and Dimna'' (2008) deur Ramsay Wood ==In Afrikaans== In Afrikaans is bekende dierefabels geskryf deur * [[G.R. von Wielligh]] in ''Boesmanstories'' en ''Dierestories'' * [[Eugène Marais]] in ''Dwaalstories'' * [[Minnie Postma]] in ''Legendes uit die Misrook'' en ''Legendes uit Basoetoland'' == Sien ook == * [[Allegorie]] * [[Vermensliking]] * Apologia * Apologue * "The Blind Man and the Lame" * Fabel * Fables (comics) * [[Feëverhaal]] * Fantastique * [[Spookstorie]] * Parable * [[Spreekwoord|Proverb]] * Wisdom * "The Wolf and the Lamb" == Aantekeninge == {{Verwysings|30em}} == Bronne == * {{Cite book|last=Buckham|year=1827|first=Philip Wentworth|url=https://books.google.com/books?id=IjAZAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=The+Theatre+of+the+Greeks|title=Theatre of the Greeks}} * [http://www.studylight.org/desk/?l=en&query=fable&section=0&translation=kjv&oq=&sr=1 King James Bible;] ''New Testament (authorised)''. * DLR [David Lee Rubin]. "Fable in Verse", ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics''. * Read fables by [http://fairytalez.com/author/aesops-fables/ Aesop] and [http://fairytalez.com/author/la-fontaine/ La Fontaine] {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] [[Kategorie:Volksverhale]] esifpskimkjxhl5jgsgsj80ivn13v8m 0 123995 2914320 2779959 2026-06-27T20:19:08Z Oesjaar 7467 Nie meer nie! 2914320 wikitext text/x-wiki 'n '''Rolsaag''' is 'n stuk kraggereedskap wat met behulp van 'n getande lem verskillende materiale kan deursaag. Die rolsaag is in die laat 18de eeu uitgevind en was in algemene gebruik in saagmeulens in die Verenigde State teen die middel van die 19de eeu. In houtwerk verwys die term "rolsaag" spesifiek na die tipe wat met die hand vasgehou word. Die rolsaag het 'n verskeidenheid lemme wat spesiaal ontwerp is vir elke spesifieke materiaal wat hulle bedoel is om te saag. By houtsaag is hulle spesifiek ontwerp vir die maak van skeursnitte, kruissnitte, of 'n kombinasie van beide.<ref>{{cite web|url=http://dymaxinc.com/attachments/7870/documents/7870_000.pdf|title=Power saw|format=PDF|accessdate=2014-03-15|archive-date=2016-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318150346/http://www.dymaxinc.com/attachments/7870/documents/7870_000.pdf|url-status=dead}}</ref> <gallery> Lêer:USMC-02963.jpg|'n Handbeheerde rolsaag is die mees algemene rolsaag. Lêer:Miter_saw.jpg|'n Rolsaag gemonteer om hout teen 'n hoek te kan saag. Lêer:Scie_circulaire_stationnaire.jpg|Tafelmodel. Lêer:Sawmill_Circular_Saw_Blade.jpg|Draagbare saagmeule rolsaaglem wat sowat 60&nbsp;cm  in deursnee is. Lêer:Circular_saw_diamond,_diamantcirkelzaag.jpg|Rolsaag met 'n diamantlem vir die sny van asfalt en beton. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Gereedskap]] a6hecw9idm46jyxyap9y1fxqhrebpjl 2914321 2914320 2026-06-27T20:19:44Z Oesjaar 7467 Skakel 2914321 wikitext text/x-wiki 'n '''Rolsaag''' is 'n stuk kraggereedskap wat met behulp van 'n getande lem verskillende materiale kan deursaag. Die rolsaag is in die laat 18de eeu uitgevind en was in algemene gebruik in saagmeulens in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] teen die middel van die 19de eeu. In houtwerk verwys die term "rolsaag" spesifiek na die tipe wat met die hand vasgehou word. Die rolsaag het 'n verskeidenheid lemme wat spesiaal ontwerp is vir elke spesifieke materiaal wat hulle bedoel is om te saag. By houtsaag is hulle spesifiek ontwerp vir die maak van skeursnitte, kruissnitte, of 'n kombinasie van beide.<ref>{{cite web|url=http://dymaxinc.com/attachments/7870/documents/7870_000.pdf|title=Power saw|format=PDF|accessdate=2014-03-15|archive-date=2016-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318150346/http://www.dymaxinc.com/attachments/7870/documents/7870_000.pdf|url-status=dead}}</ref> <gallery> Lêer:USMC-02963.jpg|'n Handbeheerde rolsaag is die mees algemene rolsaag. Lêer:Miter_saw.jpg|'n Rolsaag gemonteer om hout teen 'n hoek te kan saag. Lêer:Scie_circulaire_stationnaire.jpg|Tafelmodel. Lêer:Sawmill_Circular_Saw_Blade.jpg|Draagbare saagmeule rolsaaglem wat sowat 60&nbsp;cm  in deursnee is. Lêer:Circular_saw_diamond,_diamantcirkelzaag.jpg|Rolsaag met 'n diamantlem vir die sny van asfalt en beton. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Gereedskap]] 29ni4xlal7cqao7blb8l4j06jak9j5h 0 126074 2914310 2914128 2026-06-27T20:00:04Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2914310 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 66 | doele = 196 | bywoning = 4223151 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (5) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |3||1||1||1||2||3||–1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|55}} [[Mateo Chávez|M. Chávez]]<br />{{goal|61}} [[Julián Quiñones|Quiñones]]<br />{{goal|90+4}} [[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{goal|63}} |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |3||0||1||2||2||10||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = [[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|46}}<br />[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|57}} |goals2 = {{goal|76}} [[Promise David|David]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{goal|29}}<br />[[Mahmud Abunada|Abunada]] {{goal|34|e.d.}}<br />[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|42}} [[Hassan Al-Haydos|Al-Haydos]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |3||0||0||3||2||8||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|45+3}} [[Vinícius Júnior|Vinícius]]<br />{{goal|60}} [[Matheus Cunha|Cunha]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{goal|39}}<br />[[Ismael Saibari|Saibari]] {{goal|45+1}}<br />[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{goal|78}}<br />[[Gessime Yassine|Yassine]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|10|e.d.}} [[Yassine Bounou|Bounou]]<br />{{goal|43}} [[Wilson Isidor|Isidor]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |3||1||0||2||3||5||–2||'''3''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = [[Arda Güler|Güler]] {{goal|10}}<br />[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{goal|31}}<br />[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|3}} [[Auston Trusty|Trusty]]<br />{{goal|49}} [[Sebastian Berhalter|Berhalter]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |3||0||1||2||1||9||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|64}} [[Nicolas Pépé|Pépé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = [[Nilson Angulo|Angulo]] {{goal|9}}<br />[[Gonzalo Plata|Plata]] {{goal|77}} |goals2 = {{goal|2}} [[Leroy Sané|Sané]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== [[Lêer:Netherlands vs Tunisia - 2026 FIFA World Cup, Kansas City.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Tunisië en Nederland]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |3||0||0||3||2||12||–10||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|56}} |goals2 = {{goal|62}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;137 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{goal|54}} |goals2 = {{goal|3|e.d.}} [[Ellyes Skhiri|Skhiri]]<br />{{goal|7}} [[Brian Brobbey|Brobbey]]<br />{{goal|62}} [[Jan Paul van Hecke|Van Hecke]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;391 |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3||0||1||2||4||10||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = [[Mahmoud Saber|Saber]] {{goal|5}} |goals2 = {{goal|14}} [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–5 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Elijah Just|Just]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|28}}, {{goal|50}} [[Leandro Trossard|Trossard]]<br />{{goal|66}} [[Kevin De Bruyne|De Bruyne]]<br />{{goal|86}} [[Romelu Lukaku|Lukaku]]<br />{{goal|90+4}} [[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |3||0||3||0||2||2||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |3||0||2||1||1||5||–4||'''2''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;278 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|42}} [[Álex Baena|Baena]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;065 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |3||0||0||3||1||12||–11||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{goal|21}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]]<br />{{goal|90+4}} [[Désiré Doué|Doué]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Habib Diarra|Diarra]] {{goal|4}}<br />[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{goal|56}}<br />[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{goal|59}}, {{goal|71}}<br />[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |2||2||0||0||5||0||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |2||1||0||1||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |2||0||0||2||2||5||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = István Kovács (Roemenië)}} ==== Groep K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |2||2||0||0||4||1||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |2||1||1||0||6||1||+5||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2||0||1||1||1||2||–2||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |2||0||0||2||1||8||–7||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Daniel Muñoz|Muñoz]] {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;358 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |2||1||1||0||1||0||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |2||1||0||1||3||4||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |2||0||0||2||0||2||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Ante Budimir|Budimir]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |F||3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |E||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |B||3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |D||3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |I||3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |G||3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |L||2||1||0||1||3||4||–1||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |A||3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |J||2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |C||3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |H||3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |K||2||0||1||1||1||2||–2||'''1''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = | RD1-team02 = {{vlagland|Paraguay}} | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = {{vlagland|Frankryk}} | RD1-score03 = | RD1-team04 = {{vlagland|Swede}} | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = {{vlagland|Suid-Afrika}} | RD1-score05 = | RD1-team06 = {{vlagland|Kanada}} | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = {{vlagland|Nederland}} | RD1-score07 = | RD1-team08 = {{vlagland|Marokko}} | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = {{vlagland|Spanje}} | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = {{vlagland|België}} | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = {{vlagland|Brasilië}} | RD1-score17 = | RD1-team18 = {{vlagland|Japan}} | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = {{vlagland|Ivoorkus}} | RD1-score19 = | RD1-team20 = {{vlagland|Noorweë}} | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = {{vlagland|Argentinië}} | RD1-score25 = | RD1-team26 = {{vlagland|Kaap Verde}} | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = {{vlagland|Australië}} | RD1-score27 = | RD1-team28 = {{vlagland|Egipte}} | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = {{vlagland|Switserland}} | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 90qfmg06ghwktocmz3xibt05xuxiasj 0 133851 2914364 2894500 2026-06-28T09:11:56Z Oesjaar 7467 /* Openbare lewe */ Vertoon beter 2914364 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|alt=Christo Viljoen|duimnael|HC (Christo) Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders (3 seuns, 2 dogters) van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was viseprinsipaal van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in [[1962]] na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois, en hulle het 7 kleinkinders. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. (Stell.) 1964 en Ph.D. (Ing.) (Stell.) 1969. Hy is verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in [[Afrikaans]]. Bevordering na professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 'n totaal van 16 jaar as lid van die US Raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor (''ex officio''), en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy onder andere verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die opriging van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US Konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die '''National Chiao Tung University''' het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë '''Science Based Industrial Park''' in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om die stadsraad so ver te kry om grond beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Hy stel die naam Tegnopark voor vir die nuwe ontwikkeling. Die sooispitseremonie geskied in [[1985]], en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 'n totaal van 5 500 mense werksaam is, en die hoofkwartier van 'n aantal groot maatskappye gehuisves is. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpskompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die Hugenote-Vereniging (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaar-vereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het daarvoor dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[Pieter Willem Botha|PW Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na ODU (openbare diensuitsaaier). Tydens sy termyn as SAUK-raadsvoorsitter het hy onder vier Ministers van Uitsaaiwese gedien. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel was, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering reggekry is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die ''[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]'', (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (sowel radio as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid) (tans bekend as OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige [https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 genealoog]. Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012 * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing, <ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, [[2014]] * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], [[2016]]) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ ''Viljoen Familieregister''] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/''Pienaar Familieregister''] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea boekhuis, 2007) * Verskeie vakwetenskaplike publikasies. * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] bnlidpbonc7tiehntbk7e45un3gsv5u 2914365 2914364 2026-06-28T09:13:46Z Oesjaar 7467 /* Openbare lewe */ Skakel 2914365 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|alt=Christo Viljoen|duimnael|HC (Christo) Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders (3 seuns, 2 dogters) van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was viseprinsipaal van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in [[1962]] na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois, en hulle het 7 kleinkinders. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. (Stell.) 1964 en Ph.D. (Ing.) (Stell.) 1969. Hy is verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in [[Afrikaans]]. Bevordering na professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 'n totaal van 16 jaar as lid van die US Raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor (''ex officio''), en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy onder andere verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die opriging van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US Konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die '''National Chiao Tung University''' het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë '''Science Based Industrial Park''' in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om die stadsraad so ver te kry om grond beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Hy stel die naam Tegnopark voor vir die nuwe ontwikkeling. Die sooispitseremonie geskied in [[1985]], en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 'n totaal van 5 500 mense werksaam is, en die hoofkwartier van 'n aantal groot maatskappye gehuisves is. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpskompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotevereniging]] (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaar-vereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het daarvoor dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[Pieter Willem Botha|PW Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na ODU (openbare diensuitsaaier). Tydens sy termyn as SAUK-raadsvoorsitter het hy onder vier Ministers van Uitsaaiwese gedien. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel was, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering reggekry is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die ''[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]'', (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (sowel radio as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid) (tans bekend as OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige [https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 genealoog]. Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012 * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing, <ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, [[2014]] * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], [[2016]]) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ ''Viljoen Familieregister''] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/''Pienaar Familieregister''] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea boekhuis, 2007) * Verskeie vakwetenskaplike publikasies. * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] n3sp04x15gfirpbp0valguuf2h3zx7y 2914366 2914365 2026-06-28T09:19:11Z Oesjaar 7467 /* Vererings */ Skakel 2914366 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|alt=Christo Viljoen|duimnael|HC (Christo) Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders (3 seuns, 2 dogters) van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was viseprinsipaal van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in [[1962]] na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois, en hulle het 7 kleinkinders. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. (Stell.) 1964 en Ph.D. (Ing.) (Stell.) 1969. Hy is verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in [[Afrikaans]]. Bevordering na professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 'n totaal van 16 jaar as lid van die US Raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor (''ex officio''), en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy onder andere verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die opriging van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US Konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die '''National Chiao Tung University''' het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë '''Science Based Industrial Park''' in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om die stadsraad so ver te kry om grond beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Hy stel die naam Tegnopark voor vir die nuwe ontwikkeling. Die sooispitseremonie geskied in [[1985]], en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 'n totaal van 5 500 mense werksaam is, en die hoofkwartier van 'n aantal groot maatskappye gehuisves is. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpskompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotevereniging]] (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaar-vereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het daarvoor dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[Pieter Willem Botha|PW Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na ODU (openbare diensuitsaaier). Tydens sy termyn as SAUK-raadsvoorsitter het hy onder vier Ministers van Uitsaaiwese gedien. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel was, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering reggekry is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die ''[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]'', (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (sowel radio as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid) (tans bekend as OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige [https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 genealoog]. Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs, {{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012 * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * [[D.F. du Toit-Malherbeprys vir Genealogiese Navorsing]], <ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, [[2014]] * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], [[2016]]) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ ''Viljoen Familieregister''] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/''Pienaar Familieregister''] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea boekhuis, 2007) * Verskeie vakwetenskaplike publikasies. * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] fyjrtgl88sot6nb0ozxef5bmwyddrhk 2914381 2914366 2026-06-28T10:55:44Z Aliwal2012 39067 opruim na vertaling 2914381 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|duimnael|Christo Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was onderhoof van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in 1962 na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. in 1964 en Ph.D. (Ing.) in 1969. Hy was verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in Afrikaans. Bevordering tot professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 16 jaar as lid van die US-raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die oprigting van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US-konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die National Chiao Tung University het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë Science Based Industrial Park in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om grond van die stadsraad beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Die sooispitseremonie geskied in 1985, en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 5&nbsp;500 mense werksaam is, asook die hoofkwartiere van 'n aantal groot maatskappye. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpkompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotevereniging]] (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaarvereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[P.W. Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diens- uitsaaier. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel is, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering vermag is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika,<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]</ref> (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (radio sowel as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die Onafhanklike Uitsaai-Owerheid (tans OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige genealoog.<ref>[https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 Ywerige genealoog]</ref> Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012. * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * [[D.F. du Toit-Malherbeprys vir Genealogiese Navorsing]],<ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, 2014. * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], 2016.) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ Viljoen Familieregister] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ Pienaar Familieregister] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea Boekhuis, 2007) * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] 617hzdm4u5emwvz5i6wub5jwhncgus6 2914384 2914381 2026-06-28T11:04:56Z Aliwal2012 39067 /* Stokperdjies */ ref 2914384 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|duimnael|Christo Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was onderhoof van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in 1962 na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. in 1964 en Ph.D. (Ing.) in 1969. Hy was verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in Afrikaans. Bevordering tot professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 16 jaar as lid van die US-raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die oprigting van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US-konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die National Chiao Tung University het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë Science Based Industrial Park in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om grond van die stadsraad beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Die sooispitseremonie geskied in 1985, en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 5&nbsp;500 mense werksaam is, asook die hoofkwartiere van 'n aantal groot maatskappye. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpkompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotevereniging]] (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaarvereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[P.W. Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diens- uitsaaier. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel is, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering vermag is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika,<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]</ref> (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (radio sowel as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die Onafhanklike Uitsaai-Owerheid (tans OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige genealoog.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 |title=Stilsit nie ‘n opsie vir prof. Christo Viljoen|publisher=netwerk24.com|date=7 Maart 2026}}</ref> Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012. * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * [[D.F. du Toit-Malherbeprys vir Genealogiese Navorsing]],<ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, 2014. * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], 2016.) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ Viljoen Familieregister] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ Pienaar Familieregister] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea Boekhuis, 2007) * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] gg8k8rbqr2097fuwxvzrkc437sb04wi 2914385 2914384 2026-06-28T11:08:09Z Aliwal2012 39067 /* Stokperdjies */ skakel [[Netwerk24]] 2914385 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HCV05.png|duimnael|Christo Viljoen]] '''Hendrik Christo Viljoen''', OVD, Pr.Ing, ([[31 Augustus]] [[1937]] - 13 Januarie 2023) was 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus, en algemeen bekend as die “Vader van die Tegnopark”<ref>History of Technopark: http://www.technopark.co.za/technopark-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305062946/http://www.technopark.co.za/technopark-history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> ([[Stellenbosch]]). Hy behaal die grade B.Sc., B.Ing. (Elektrotegniese Ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] ([[1959]]). Later verwerf hy die grade M.Ing. (Elektroniese Ingenieurswese) en Ph.D. (Ing), albei aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy agtereenvolgens as Senior Lektor, Professor in Elektroniese Ingenieurswese, Dekaan (Ingenieurswese) en Viserektor (Bedryf) werksaam is. Hy was getroud met Hana Stehlik. Die egpaar het drie kinders en sewe kleinkinders. In die openbare domein maak hy onder andere bydraes op die terreine van die uitsaaiwese en produk-innovasie en -ontwerp, en die [[genealogie]]. == Jeugjare == Hendrik Christo Viljoen is op 31 Augustus 1937 in [[Graaff-Reinet]], [[Kaapprovinsie]] gebore as die oudste van 5 kinders van Hendrik Christoffel (Hent) Viljoen (1902 - 1994) en Anna Pienaar (1912 - 2001), albei [[Onderwys|onderwysers]]. Sy vader was onderhoof van die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet en het onder andere vir dr [[Anton Rupert]] en dr [[Beyers Naudé]] skool gehou. Viljoen het as skolier reeds gereeld bydraes gepubliseer in die Klein Burger, die Jongspan, en op hoërskool in ''[[Huisgenoot]]'' en ''[[Die Burger]]''. Hy matrikuleer aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet in 1954 as hoofseun en ''dux leerling''. Van 1955 - 1959 is Viljoen ingeskryf vir B.Sc., B.Ing. gradestudie (Elektrotegniese ingenieurswese, swak- en swaarstroom) aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy aktief deelneem aan die openbare studentelewe, onder andere as redaksielid van die studentekoerant ''Die Matie'' en die Stellenbosche Student, hoof-joolorganiseerder (1959) en as nasionale president van SAFUIS (SA Federasie van Universiteits-Ingenieurstudente). Hy ontvang ‘n studiebeurs van die Britse firma English Electric en studeer nagraads aan die Marconi College, [[Chelmsford]], vir een jaar, en werk as ontwerpingenieur vir Marconi Instruments in St Albans vir een jaar. Tydens 'n vakansietoer deur Europa ontmoet hy sy toekomstige eggenote, Hana Stehlik, gebore in [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]], wat saam met haar ouers in 1962 na [[Australië]] geëmigreer het. Die egpaar is op [[25 Junie]] [[1965]] in [[Pretoria]] in die [[huwelik]] bevestig, terwyl Viljoen as ingenieur by die Derdepoort Radiostasie, Pretoria van die Departement Pos- en Telegraafwese werksaam was. Uit die huwelik is drie kinders gebore, Marenka, Annakie en Francois. == Akademiese loopbaan == In 1966 is Viljoen aangestel as Senior Lektor in Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal die grade M.Ing. in 1964 en Ph.D. (Ing.) in 1969. Hy was verantwoordelik vir die invoer van die eerste studies op voorgraadse vlak in halfgeleier-elektronika en digitale elektronika aan die US, en skrywer van die eerste universiteitshandboek “Elektronika deel I” in Afrikaans. Bevordering tot professor (1970), dekaan Ingenieurswese (1979) en viserektor (bedryf) (1993) aan die Universiteit van Stellenbosch volg. Hy het vir 16 jaar as lid van die US-raad in drie verskillende hoedanighede gedien, naamlik senaatsverkose raadslid, viserektor en konvokasieverkose raadslid. Van 1975-76 is hy besoekende professor aan die Georgia Institute of Technology in [[Atlanta]], [[Georgia]], [[VSA]], en van 1980-81 is hy besoekende professor aan die Nasionale Chiao Tung Universiteit (NCTU) in Hsinchu, [[Republiek China]] (Taiwan). Tydens sy termyn as dekaan het die Universiteit van Stellenbosch tot die ruimtebedryf toegetree met die ontwikkeling van die [[SUNSAT]]- aardsatelliet, wat in 1999 gelanseer is, en die stigting van die afwentelmaatskappy SUNSPACE (tans Spaceteq) op Tegnopark. As viserektor (bedryf) aan die US was hy verantwoordelik vir die herinrigting en kommersialisering van die Neelsie-studentesentrum, die instelling van die Groenroete ('n veilige roete vir studente op die kampus), die oprigting van die Jan Smutsgebou vir biologiese wetenskappe, en die daarstelling van die Kantoor vir Intellektuele Eiendom (tans bekend as InnovUS). Hy is verkies as visepresident van die US-konvokasie van 2006 – 2011, en president van 2011 – 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Maart 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131226/https://www.litnet.co.za/us-konvokasie-2016-afskeidstoespraak-deur-christo-viljoen-uittredende-president/ |url-status=live }}</ref> == Tegnopark == Tydens sy besoek aan die National Chiao Tung University het Viljoen kennis gemaak met die nabygeleë Science Based Industrial Park in Hsinchu, 'n wetenskaps- en tegnologiepark. Beïndruk deur die praktiese wisselwerking tussen akademia en industria wat dit fasiliteer, beywer hy hom vir die stigting van Suid-Afrika se eerste wetenskaps- en innovasiepark in Stellenbosch. Hy oorreed die destydse burgemeester van Stellenbosch, mnr. Piet Lombaard, om grond van die stadsraad beskikbaar te stel vir die ontwikkeling van 'n innovasiepark,<ref>Technopark, Stellenbosch: http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }}</ref> suidwes van die dorp, en met behulp van ‘n staatslening word die nodige infrastruktuur ontwikkel. Die sooispitseremonie geskied in 1985, en Viljoen oorreed die NOK (Nywerheids-Ontwikkelingskorporasie) om 'n innovasiesentrum op te rig waar jong entrepreneurs hul ondernemings kan begin; binne 'n jaar was dit nodig om die Innovasiesentrum se grootte te verdubbel met Innovasiesentrum 2. Tans huisves Tegnopark 'n aantal innoverende hoëtegnologie maatskappye waar 5&nbsp;500 mense werksaam is, asook die hoofkwartiere van 'n aantal groot maatskappye. == Openbare lewe == * Viljoen was lid van die Beheerraad van die SAUK (1987 - 1993) en voorsitter van 1989-1993 * lid van die Raad van die SABS (1981 - 1996) * lid van die Elektrisiteitsraad (1986 - 1993) (tans die Eskom direksie) * lid van die Elektrisiteitsbeheerraad (1981 - 1994) (tans NERSA) * lid van die beoordelaarspaneel van die jaarlikse [http://www.cgweb.co.za/news.aspx?pklnewsid=15839 DISA] Ontwerpkompetisie (1976 - 2012) en voorsitter vanaf 1982 tot 2012 * lid van SARPI beheerraad (1980 - 1993) (tans ECSA) * kommissaris van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-owerheid, 1994 - 1996) (tans OKASA) * ondervoorsitter van die beheerraad van GISA (Genealogiese Instituut van SA, (1997 - 2013) * lid van die beheerkomitee van die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika|Hugenotevereniging]] (1998 - 2022) (voorsitter van 2003 - 2013). * Hy het veral op twee terreine van die openbare lewe groot bydraes gelewer, t.w. produkontwerp, en die uitsaaiwese. == Produkontwerp == Viljoen het hom beywer vir die bevordering van nywerheids- en ingenieurswese-produkontwerp en is deur die SA Instituut vir Meganiese Ingenieurs verkies tot beskermheer van die Ontwerp-inisiatief (1990). Hy is verkies tot eregenoot van SAIBI (SA Instituut vir Bedryfsingenieurs), deur die SAIRI (SA Instituut vir Raadgewende Ingenieurs) verkies tot “Ingenieur van die Jaar (1992)”, en deur die SA Rekenaarvereniging verkies tot Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar (1988). Vir 35 jaar was hy lid van die beoordelaarspaneel (25 jaar daarvan as voorsitter) van die jaarlikse DISA ontwerpstoekennings van die Ontwerp-Instituut van SA (SABS), wat uitmuntende produkontwerp erken en bevorder. == Uitsaaiwese == Viljoen was van 1987 - 1993 lid van die beheerraad van die [[SAUK]], as ondervoorsitter (1987-89) en voorsitter (1989-1994). Dit was tydens die oorgangsperiode na ‘n demokratiese bestel, wat besondere eise aan die SAUK gestel het om 'n vreedsame oorgang te bevorder. Hy het hom sterk beywer vir die onafhanklikheid van die SAUK, en het dikwels in botsing gekom met kabinetsministers (waaronder veral [[P.W. Botha]], [[Pik Botha]], en Kobie Marais) om politieke inmenging in die bedrywighede van die SAUK te staak. Sy doel was om die SAUK te omvorm van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diens- uitsaaier. Kort na sy aanstelling as SAUK-raadsvoorsitter het hy die daaglikse kommentaar wat soggens voor die nuus oor die radio uitgesaai is (die ekwivalent van ‘n [[koerant]] se hoofartikel), en wat deur sy voorganger dr Brand Fourie ingestel is, afgeskaf, en die beginsel van "reg tot repliek" op nuusuitsendings ingestel. 'n Groot uitdaging was om die SAUK om te skakel van 'n organisasie wat groot verliese ly na 'n winsgewende organisasie, wat danksy groot besnoeiings en personeelvermindering vermag is. Sy belangrikste bydrae tot die omvorming van die uitsaaibedryf in Suider-Afrika was die verslag van die Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika,<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Christo_Viljoen Taakgroep i.s. Uitsaaibehoeftes van Suid- en Suider-Afrika]</ref> (1990 – 1991), bekend as die Viljoen-taakgroep.<ref>Christo Viljoen (Voors): Verslag van die Taakgroep op die Uitsaaiwese in Suid- en Suider-Afrika; die Staatsdrukker. 1991. {{ISBN|0 621 14188 7}}</ref> Die implementering van die aanbevelings van die taakgroep het tot ingrypende veranderinge in die uitsaaitoneel in Suid-Afrika gelei, waaronder: * die omskepping van die SAUK van 'n staatsuitsaaier na 'n openbare diensuitsaaier, * die instelling van die OUO (Onafhanklike Uitsaai-Owerheid, tans OKOSA), en * instelling van gemeeenskapsuitsaaidienste (radio sowel as TV) op plaaslike vlak. Hy was kommissaris van die Onafhanklike Uitsaai-Owerheid (tans OKOSA, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van SA), van 1994 – 1996. == Stokperdjies == Viljoen was 'n gekwalifiseerde SOWA (Selfonderhoudende Onderwater Asemhalingsapparaat) duiker en ywerige genealoog.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Eikestadnuus/Nuus/stilsit-nie-n-opsie-vir-prof-christo-viljoen-20160302-2 |title=Stilsit nie ‘n opsie vir prof. Christo Viljoen|publisher=[[Netwerk24]]|date=7 Maart 2026}}</ref> Hy is, saam met mnr Ritzema de la Bat, 'n medestigter van GISA (die Genealogiese Intituut van SA) en dien as ondervoorsitter van die beheerraad van 1997 – 2013. Uit sy pen verskyn die “Viljoen Familieregister”<ref>Viljoen Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083354/https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> (2022) asook die “[http://potchefstroomherald.co.za/4936/vanwaar-my-familie-ontmoet-die-pienaars/ Pienaar Familieregister]” (2016).<ref>Pienaar Familieregister: https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127083535/https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ |date=27 Januarie 2022 }}</ref> Hy is die skrywer van 18 wetenskaplike artikels,<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512182120/http://stellenboschwriters.com/viljoenc.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> 17 gepubliseerde referate by nasionale en internasionale konferensies, en 13 referate by nasionale en internasionale konferensies, asook 3 handboeke en 'n groot getal populêre artikels oor die wetenskap en tegnologie. Radio-amateur met [https://teenspanning.wordpress.com/2017/07/16/prof-christo-viljoen-se-terugblik-op-tnt-en-die-teenspanning/ roepsein ZS1HC]. Hy beywer hom vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en wetenskapstaal, en is die samesteller van die Kuberwoordeboek (Protea Boekhuis, 2007) en medesameseller van die Ruimtewoordeboek (International Astronautics Association, 2011 en 2016). == Vererings == * Toekenning van die Goue Leeu, [[Republiek China|Republiek van China]] (Taiwan) [[1991]] * Orde vir Verdienstelikheid (klas silwer), [[1993]], deur die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * Rekenaarpersoonlikheid van die Jaar, [[1988]], Suid-Afrikaanse Rekenaarvereniging * Ingenieur van die Jaar, 1992 <ref>Ingenieur van die Jaar,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/history.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630131156/http://www.professionalengineers.biz/history.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>Suid-Afrikaanse Vereniging vir Professionele Ingenieurs,{{Cite web |url=http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |title=argiefkopie |access-date=24 April 2018 |archive-date=21 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221163058/http://www.professionalengineers.biz/Awards.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> * Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], 2000 * Toekenning vir kulturele bydrae <ref>Ruimtewoordeboek http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308233522/http://www.litnet.co.za/author/christo-viljoen/ |date= 8 Maart 2018 }}</ref> (Ruimtewoordeboek): Wes-Kaapse Minister van Kultuur, 2012. * Genealoog van die Jaar (2014), Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika * [[D.F. du Toit-Malherbeprys vir Genealogiese Navorsing]],<ref>DF du Toit-Malherbe prys vir Genealogiese Navorsing https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131348/https://www.netwerk24.com/Nuus/Akademie-vereer-Christo-Viljoen-20140331 |date=30 Junie 2018 }}</ref> Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, 2014. * HB en MJ Thom Prestige-toekenning vir die bevordering van Afrikaanse onderwys en opleiding ([[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], 2016.) == Publikasies == * Medeskrywer (met JJ du Plessis) van die "''Ruimtewoordeboek/Space Dictionary''" (IAA, Parys, Frankryk, 2010; herdruk 2016) * Mede-outeur van "''Basiese Elektronika''", dele 1 - 6, HAUM 1973 * Skrywer van "''Elektronika deel I''," AA Balkema, Kaapstad, 1971 * [https://huguenotsociety.org.za/product/viljoen-familieregister-2de-uitgawe-boek-vol-1-4/ Viljoen Familieregister] (HVSA, 2021) * [https://huguenotsociety.org.za/product/die-pienaar-familieregister-deel-3-boek/ Pienaar Familieregister] (HVSA 2016) * ''[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/view/1190 Kuberwoordeboek]'' (Protea Boekhuis, 2007) * Groot getal populêr-wetenskaplike publikasies (Litnet, Die Huisgenoot, Die Burger, ens.) == Bronnelys == * [http://www.technopark.co.za/technopark-history History of Technopark], Stellenbosch * [http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history History of Technopark, Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305063012/http://www.technopark.org.za/about/techno-park/history |date= 5 Maart 2018 }} Technopark, Stellenbosch * [http://www.stellenboschwriters.com/viljoenc.html Stellenbosch Writers], Christo Viljoen == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] a2psj4r0ktwpdu4vxwatb6b5vxd7j5z 0 136215 2914232 2873676 2026-06-27T14:34:30Z AFM 21229 /* Museum */ 2914232 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Saasveld House.jpg|duimnael|Saasveld in Kaapstad]] [[Lêer:Franschhoek Huguenot Museum.jpg|duimnael|Die hedendaagse [[Hugenote-gedenkmuseum]] op die plaas]] '''Saasveld''' is die besondere 18de eeuse herehuis langs die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Die [[Hugenote-gedenkmuseum]] is in hierdie huis gevestig. Hierdie unieke huis het aanvanklik in Kloofstraat in [[Kaapstad]] gestaan. == Van Reede van Oudtshoorn == [[Saasveld]] was daardie deel van die landgoed De Tuin van Oudtshoorn wat in 1791 aan die [[VOC]]- en Bataafse amptenaar en lid van die [[Politieke Raad]], baron Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn (1755–1822) verkoop is. Die huis met sy slawekwartiere, twee wynkelders en stalle is in 1791 en kort daarna gebou. Hoogswaarskynlik was [[Louis Thibault]] die argitek en die meeste dekoratiewe werk deur [[Anton Anreith]]. Dit is genoem na Saasveld in [[Twente]]. == Sloping == Van 1822 tot 1838 was Van Reede se skoonseun, James Dunbar, die eienaar. Daarna word die landgoed verdeel in erwe en koop die [[NG Kerk]] die stuk met die herehuis en wynkelders. Na veel ontevredenheid in die gemeenskap oor die moontlike afbraak van die geboue, gebeur dit tog in 1954. Maar sekere besondere dekoratiewe dele van die huis is betyds verwyder en bewaar met die oog op moontlike latere [[hergebruik]]. == Museum == In 1957 het die [[Hugenote Vereniging van Suid-Afrika]] besluit om 'n museum langs die monument in [[Franschhoek]] op te rig. Die bouplanne sou die uitleg van die Saasveld-herehuis volg en die bewaargeblewe dele van die oorspronklike Saasveld sou in die nuwe bouplanne ingesluit word. Die huidige gebou is dus 'n ongedwonge replika van die eertydse huis, stoep, slawekwartiere en wynkelders. Die grootste afwyking van die oorspronklike bouplan is die ry pilare met die opskrif Post Tenebras Lux wat die twee wynkelders verbind. Dit is die eerste voorbeeld in die [[geskiedenis van Suid-Afrika]] van 'n historiese huis wat gesloop is en elders in sy oorspronklike styl opgerig is. == Jeugherberg == Op die plek van die oorspronklike Saasveld in Kloofstraat het die NG Kerk 'n jeugherberg opgerig. Dit staan bekend as Saasveld Lodge. == Bibliografie == * Bax, D.: Saasveld – Van Herehuis in Kaapstad tot Hugenotemuseum in Franschhoek. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 8, nr. 4, Junie 1959 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Saasveld House}} {{Normdata}} {{Koördinate|33|54|50.42|S|19|07|25.96|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] ejrzi2fp2faxuavxyy6phuogcprkifr 2914233 2914232 2026-06-27T14:35:01Z AFM 21229 /* Museum */ 2914233 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Saasveld House.jpg|duimnael|Saasveld in Kaapstad]] [[Lêer:Franschhoek Huguenot Museum.jpg|duimnael|Die hedendaagse [[Hugenote-gedenkmuseum]] op die plaas]] '''Saasveld''' is die besondere 18de eeuse herehuis langs die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Die [[Hugenote-gedenkmuseum]] is in hierdie huis gevestig. Hierdie unieke huis het aanvanklik in Kloofstraat in [[Kaapstad]] gestaan. == Van Reede van Oudtshoorn == [[Saasveld]] was daardie deel van die landgoed De Tuin van Oudtshoorn wat in 1791 aan die [[VOC]]- en Bataafse amptenaar en lid van die [[Politieke Raad]], baron Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn (1755–1822) verkoop is. Die huis met sy slawekwartiere, twee wynkelders en stalle is in 1791 en kort daarna gebou. Hoogswaarskynlik was [[Louis Thibault]] die argitek en die meeste dekoratiewe werk deur [[Anton Anreith]]. Dit is genoem na Saasveld in [[Twente]]. == Sloping == Van 1822 tot 1838 was Van Reede se skoonseun, James Dunbar, die eienaar. Daarna word die landgoed verdeel in erwe en koop die [[NG Kerk]] die stuk met die herehuis en wynkelders. Na veel ontevredenheid in die gemeenskap oor die moontlike afbraak van die geboue, gebeur dit tog in 1954. Maar sekere besondere dekoratiewe dele van die huis is betyds verwyder en bewaar met die oog op moontlike latere [[hergebruik]]. == Museum == In 1957 het die [[Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika]] besluit om 'n museum langs die monument in [[Franschhoek]] op te rig. Die bouplanne sou die uitleg van die Saasveld-herehuis volg en die bewaargeblewe dele van die oorspronklike Saasveld sou in die nuwe bouplanne ingesluit word. Die huidige gebou is dus 'n ongedwonge replika van die eertydse huis, stoep, slawekwartiere en wynkelders. Die grootste afwyking van die oorspronklike bouplan is die ry pilare met die opskrif Post Tenebras Lux wat die twee wynkelders verbind. Dit is die eerste voorbeeld in die [[geskiedenis van Suid-Afrika]] van 'n historiese huis wat gesloop is en elders in sy oorspronklike styl opgerig is. == Jeugherberg == Op die plek van die oorspronklike Saasveld in Kloofstraat het die NG Kerk 'n jeugherberg opgerig. Dit staan bekend as Saasveld Lodge. == Bibliografie == * Bax, D.: Saasveld – Van Herehuis in Kaapstad tot Hugenotemuseum in Franschhoek. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 8, nr. 4, Junie 1959 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Saasveld House}} {{Normdata}} {{Koördinate|33|54|50.42|S|19|07|25.96|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] biu9czmj1ajy2yk27cjtzwadrel5r0q 2914348 2914233 2026-06-27T21:45:06Z SpesBona 2720 /* Museum */ Rooi word blou 2914348 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Saasveld House.jpg|duimnael|Saasveld in Kaapstad]] [[Lêer:Franschhoek Huguenot Museum.jpg|duimnael|Die hedendaagse [[Hugenote-gedenkmuseum]] op die plaas]] '''Saasveld''' is die besondere 18de eeuse herehuis langs die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Die [[Hugenote-gedenkmuseum]] is in hierdie huis gevestig. Hierdie unieke huis het aanvanklik in Kloofstraat in [[Kaapstad]] gestaan. == Van Reede van Oudtshoorn == [[Saasveld]] was daardie deel van die landgoed De Tuin van Oudtshoorn wat in 1791 aan die [[VOC]]- en Bataafse amptenaar en lid van die [[Politieke Raad]], baron Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn (1755–1822) verkoop is. Die huis met sy slawekwartiere, twee wynkelders en stalle is in 1791 en kort daarna gebou. Hoogswaarskynlik was [[Louis Thibault]] die argitek en die meeste dekoratiewe werk deur [[Anton Anreith]]. Dit is genoem na Saasveld in [[Twente]]. == Sloping == Van 1822 tot 1838 was Van Reede se skoonseun, James Dunbar, die eienaar. Daarna word die landgoed verdeel in erwe en koop die [[NG Kerk]] die stuk met die herehuis en wynkelders. Na veel ontevredenheid in die gemeenskap oor die moontlike afbraak van die geboue, gebeur dit tog in 1954. Maar sekere besondere dekoratiewe dele van die huis is betyds verwyder en bewaar met die oog op moontlike latere [[hergebruik]]. == Museum == In 1957 het die [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika]] besluit om 'n museum langs die monument in [[Franschhoek]] op te rig. Die bouplanne sou die uitleg van die Saasveld-herehuis volg en die bewaargeblewe dele van die oorspronklike Saasveld sou in die nuwe bouplanne ingesluit word. Die huidige gebou is dus 'n ongedwonge replika van die eertydse huis, stoep, slawekwartiere en wynkelders. Die grootste afwyking van die oorspronklike bouplan is die ry pilare met die opskrif Post Tenebras Lux wat die twee wynkelders verbind. Dit is die eerste voorbeeld in die [[geskiedenis van Suid-Afrika]] van 'n historiese huis wat gesloop is en elders in sy oorspronklike styl opgerig is. == Jeugherberg == Op die plek van die oorspronklike Saasveld in Kloofstraat het die NG Kerk 'n jeugherberg opgerig. Dit staan bekend as Saasveld Lodge. == Bibliografie == * Bax, D.: Saasveld – Van Herehuis in Kaapstad tot Hugenotemuseum in Franschhoek. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 8, nr. 4, Junie 1959 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Saasveld House}} {{Normdata}} {{Koördinate|33|54|50.42|S|19|07|25.96|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 4xyh9b3wyafzccxnpprybx42i0phv6i 1 149132 2914230 2914191 2026-06-27T14:27:44Z Aliwal2012 39067 /* Proeflees */ Antwoord 2914230 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Hoe nou... == {{ping|BurgertB}}, hoe gemaak met 'n woord soos "Territorians" uit die Engelse artikel? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 20 Mei 2026 (UTC) :Ek sal dit so hou, want dit is hulle Engelse naam. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:43, 21 Mei 2026 (UTC) :: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 22 Mei 2026 (UTC) == Proeflees == {{Ping|Aliwal2012}}, ek beplan om hierdie artikel na voorblad status te neem. Jy is welkom om te proeflees, groot asseblief! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:53, 21 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}}, kan jy asb. loer na die 2de en 3de paragrawe van die afdeling ''Na die Tweede Wêreldoorlog''? Hier is ek 'n bietji ebuite my verwysings raamwerk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 1 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}}, die vertaling van ''population'': bevolking of populasie? Asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 26 Junie 2026 (UTC) :::Altwee is reg en word wyd in gedrukte media gebruik, maar populasie is eintlik 'n anglisisme. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:27, 27 Junie 2026 (UTC) == Biljone, miljoen en broke == {{ping|BurgertB}}, bevestig asb. net dat die ''billion'' uit die subseksie ''Mynbou'' reg vertaal is. Broke, ja, dit is 'n term waaroor ek geen twyfel het nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 27 Junie 2026 (UTC) on22ufds0zhvrvdcusma2xphzkdtfmv 2914337 2914230 2026-06-27T20:44:41Z Oesjaar 7467 /* Teer/asfalt paaie */ nuwe afdeling 2914337 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Hoe nou... == {{ping|BurgertB}}, hoe gemaak met 'n woord soos "Territorians" uit die Engelse artikel? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 20 Mei 2026 (UTC) :Ek sal dit so hou, want dit is hulle Engelse naam. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:43, 21 Mei 2026 (UTC) :: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 22 Mei 2026 (UTC) == Proeflees == {{Ping|Aliwal2012}}, ek beplan om hierdie artikel na voorblad status te neem. Jy is welkom om te proeflees, groot asseblief! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:53, 21 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}}, kan jy asb. loer na die 2de en 3de paragrawe van die afdeling ''Na die Tweede Wêreldoorlog''? Hier is ek 'n bietji ebuite my verwysings raamwerk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 1 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}}, die vertaling van ''population'': bevolking of populasie? Asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 26 Junie 2026 (UTC) :::Altwee is reg en word wyd in gedrukte media gebruik, maar populasie is eintlik 'n anglisisme. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:27, 27 Junie 2026 (UTC) == Biljone, miljoen en broke == {{ping|BurgertB}}, bevestig asb. net dat die ''billion'' uit die subseksie ''Mynbou'' reg vertaal is. Broke, ja, dit is 'n term waaroor ek geen twyfel het nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 27 Junie 2026 (UTC) == Teer/asfalt paaie == {{ping|Sobaka|BurgertB}}, in die Engelse artikel verwys hulle na ''sealed roads''. Ek neem aan dit is wat ek ken as teerpaaie terwyl dit amptelik eintlik asfaltpaaie is. Stem julle saam? Opmerking: ons het niks oor asfalt/bitumen nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:44, 27 Junie 2026 (UTC) duxaahmwy3syl5q33rxgejd1jgbn6j3 2914344 2914337 2026-06-27T21:21:42Z Sobaka 328 /* Teer/asfalt paaie */ 2914344 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Hoe nou... == {{ping|BurgertB}}, hoe gemaak met 'n woord soos "Territorians" uit die Engelse artikel? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 20 Mei 2026 (UTC) :Ek sal dit so hou, want dit is hulle Engelse naam. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:43, 21 Mei 2026 (UTC) :: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 22 Mei 2026 (UTC) == Proeflees == {{Ping|Aliwal2012}}, ek beplan om hierdie artikel na voorblad status te neem. Jy is welkom om te proeflees, groot asseblief! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:53, 21 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}}, kan jy asb. loer na die 2de en 3de paragrawe van die afdeling ''Na die Tweede Wêreldoorlog''? Hier is ek 'n bietji ebuite my verwysings raamwerk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 1 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}}, die vertaling van ''population'': bevolking of populasie? Asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 26 Junie 2026 (UTC) :::Altwee is reg en word wyd in gedrukte media gebruik, maar populasie is eintlik 'n anglisisme. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:27, 27 Junie 2026 (UTC) == Biljone, miljoen en broke == {{ping|BurgertB}}, bevestig asb. net dat die ''billion'' uit die subseksie ''Mynbou'' reg vertaal is. Broke, ja, dit is 'n term waaroor ek geen twyfel het nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 27 Junie 2026 (UTC) == Teer/asfalt paaie == {{ping|Sobaka|BurgertB}}, in die Engelse artikel verwys hulle na ''sealed roads''. Ek neem aan dit is wat ek ken as teerpaaie terwyl dit amptelik eintlik asfaltpaaie is. Stem julle saam? Opmerking: ons het niks oor asfalt/bitumen nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:44, 27 Junie 2026 (UTC) :In hierdie konteks beteken ''sealed roads'' nie “verseëlde paaie” nie, maar teerpaaie of meer formeel verharde paaie. :verharde paaie — sluit teer-/bitumenpaaie in en kontrasteer goed met onverharde grondpaaie. :Moontlike vertaling van die sin: :Die Noordelike Gebied het ’n gekoppelde netwerk van verharde paaie, insluitend twee nasionale hoofweë, wat dit met aangrensende deelstate verbind en die belangrikste bevolkingsentrums in die gebied, asook ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, met mekaar verbind. Die Stuart-hoofweg, voorheen bekend as “The Track”, loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met Adelaide. Sommige van die verharde paaie is enkelbaan-bitumenpaaie. Baie onverharde grondpaaie verbind die meer afgeleë nedersettings.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:20, 27 Junie 2026 (UTC) fu8ldu2anm972pdqmn670317yv2xsnm 0 240661 2914248 2851097 2026-06-27T15:01:29Z Aliwal2012 39067 /* Suid-Afrika */ 2914248 wikitext text/x-wiki :''Hierdie opgawe handel oor die riviere en spruite, vir die nedersetting in die Wynlande, sien [[Dwarsrivier (nedersetting)]]'' Die naam '''Dwarsrivier''' kan verwys na: == Suid-Afrika == {{Location map+|Suid-Afrika |caption = Kaart toon Dwarsriviere in [[Suid-Afrika]]. |float = right |width=400 | places ={{Location map~|Suid-Afrika| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.85474|long=20.96352}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.54192|long=20.27581}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-30.39044|long=25.2259}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.9991|long=21.63895}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 5| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.96117|long=21.8029}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 6| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.89087|long=23.11599}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 7| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.86658|long=23.97997}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 8| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.85|long=23.48333}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 9| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.66399|long=23.03299}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 10| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.50958|long=21.17775}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 11| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-28.25099|long=29.97018}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 12| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-27.18243|long=24.65085}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 13| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-24.83076|long=30.07941}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 14| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-24.254|long=28.10392}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 15| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.43494|long=18.26644}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 16| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-31.2768|long=19.71379}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 17| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-34.291|long=18.93473}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 18| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.83333|long=18.98333}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 19| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-33.34139|long=19.29557}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 20| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.90899|long=19.12699}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 21| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.5|long=19.3}} {{Location map~|Suid-Afrika| label = 22| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.21408|long=18.97944}} }} # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -32,85, long 20,96)]], {{Coord|-32.85474|20.96352|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba nga anhianhi sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -32,85, long 20,96)}}<!--Geonames ID 1007110--> # [[Dwarsrivier (Noord-Kaap, lat -32,54, long 20,28)]], {{Coord|-32.54192|20.27581|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba nga anhianhi sa Habagatang Aprika, Province of Northern Cape, lat -32,54, long 20,28)}}<!--Geonames ID 1007111--> # [[Dwarsrivier (Vrystaat)]], {{Coord|-30.39044|25.2259|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba nga anhianhi sa Habagatang Aprika, Free State)}}<!--Geonames ID 1007112--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -34,00, long 21,64)]], {{Coord|-33.9991|21.63895|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -34,00, long 21,64)}}<!--Geonames ID 1007114--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,96, long 21,80)]], {{Coord|-33.96117|21.8029|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,96, long 21,80)}}<!--Geonames ID 1007115--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,89, long 23,12)]], {{Coord|-33.89087|23.11599|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,89, long 23,12)}}<!--Geonames ID 1007116--> # [[Dwarsrivier (Oos-Kaap)]], {{Coord|-33.86658|23.97997|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Eastern Cape)}}<!--Geonames ID 1007117--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,85, long 23,48)]], {{Coord|-33.85|23.48333|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,85, long 23,48)}}<!--Geonames ID 1007118--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,66, long 23,03)]], {{Coord|-33.66399|23.03299|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,66, long 23,03)}}<!--Geonames ID 1007119--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,51, long 21,18)]], {{Coord|-33.50958|21.17775|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,51, long 21,18)}}<!--Geonames ID 1007120--> # [[Dwarsrivier (KwaZulu-Natal)]], {{Coord|-28.25099|29.97018|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of KwaZulu-Natal)}}<!--Geonames ID 1007121--> # [[Dwarsrivier (Noordwes)]], {{Coord|-27.18243|24.65085|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of North West)}}<!--Geonames ID 1007122--> # [[Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]], {{Coord|-24.83076|30.07941|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Limpopo)}}<!--Geonames ID 1007123--> # [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo)]], {{Coord|-24.254|28.10392|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Limpopo, lat -24,25, long 28,10)}}<!--Geonames ID 1007124--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,43, long 18,27)]], {{Coord|-33.43494|18.26644|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba nga anhianhi sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,43, long 18,27)}}<!--Geonames ID 3368210--> # [[Dwarsrivier (Noord-Kaap, lat -31,28, long 19,71)]], {{Coord|-31.2768|19.71379|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba nga anhianhi sa Habagatang Aprika, Province of Northern Cape, lat -31,28, long 19,71)}}<!--Geonames ID 3368211--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -34,29, long 18,93)]], {{Coord|-34.291|18.93473|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -34,29, long 18,93)}}<!--Geonames ID 3368212--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,83, long 18,98)|Dwars- of Banghoekrivier (Boland, Wes-Kaap)]], {{Coord|-33.83333|18.98333|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,83, long 18,98)}}<!--Geonames ID 3368213--> # [[Dwarsrivier (Ceres)]], {{Coord|-33.34139|19.29557|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -33,34, long 19,30)}}<!--Geonames ID 3368214--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -32,91, long 19,13)]], {{Coord|-32.90899|19.12699|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -32,91, long 19,13)}}<!--Geonames ID 3368215--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -32,50, long 19,30)]], {{Coord|-32.5|19.3|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -32,50, long 19,30)}}<!--Geonames ID 3368216--> # [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -32,21, long 18,98)]], {{Coord|-32.21408|18.97944|region:ZA_type:river|name=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -32,21, long 18,98)}}<!--Geonames ID 3368217--> {{dubbelsinnig}} [[Kategorie:Riviere in Suid-Afrika]] n41nudrl2vbykg644cfmdj9ujttuw0p 0 260835 2914329 2911500 2026-06-27T20:31:58Z Jcb 223 2914329 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gerda Steyn | bynaam = | beeld = Marathon des Alpes 2026 Gerda Steyn 2.jpg | beeldbeskrywing = Gerda Steyn tydens die 2023 Comrades | onderskrif = Gerda Steyn tydens die 2023 Comrades | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1990|3|3}} | geboorteplek = [[Bothaville]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = Pieter en Trudie Steyn | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Maratonatleet | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Gerda Steyn''' (gebore 3 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. Sy het die op-[[Comrades-maraton|Comrades]] in 2019 in 'n nuwe rekordtyd van 5:58:53 gewen, die eerste vrou ooit wat onder ses uur kon aanteken in die opwedloop. Haar ouers is Pieter en Trudie Steyn, sy het 'n suster, Estie, en 'n broer, Stefan. Gerda het op 'n plaas in die omgewing van [[Bothaville]] grootgeword en in 2008 haar matriek aan die Hoërskool Bothaville behaal. Daarna het sy haar as 'n bourekenaar bekwaam aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. In 2014 het sy weens werk na [[Doebai]] verhuis, waar sy by 'n hardloopklub aangesluit het. Sy het haar puik talent vir hardloop hier ontdek. Sy het ook die [[Twee Oseane-maraton]] in 2019 in 'n tyd van 3:31:28 gewen. Haar beste tyd oor die standaardmaraton is 2:27:48, wat sy tydens die New York-maraton in 2019 opgestel het. Op 11 April 2021 verbeter sy die 25-jaar oue Suid-Afrikaanse rekord vir die standaardmaraton na 2:25:28 tydens 'n wedloop in Siena, [[Italië]].<ref>https://www.timeslive.co.za/sport/2021-04-11-queen-gerda-steyn-breaks-25-year-old-sa-marathon-record/</ref> == Prestasies == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Jaar ! Wedren ! Plek ! Posisie ! Tyd |- | 2015 | [[Comrades-maraton|Comrades]] | [[Durban]] | 56 ste | 8:19:08 |- | 2016 | [[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] | [[Kaapstad]] | 14de | 4:15:44 |- | 2016 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 14de | 7:08:23 |- | 2017 | Comrades | [[Durban]] | 4de | 6:45:45 |- | 2018 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:39:32 |- | 2018 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 2de | 6:15:34 |- | 2018 | New York-maraton | [[New York]] | 13de |2:31:04<ref name="NYRR">{{cite web |url=http://results.nyrr.org/ |title=New York Road Runners Official Race Results |website=results.nyrr.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430070526/https://results.nyrr.org/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2019 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:31:28 |- | 2019 | Comrades | [[Durban]] | 1ste | 5:58:53 |- | 2019 | New York-maraton | [[New York]] | 11de |2:27:48<ref name="NYRR"/> |- |2020 |[[Londen-maraton]] |[[Londen]] |7de |2:26:51<ref name="lm-2020">{{Cite web|title=Gerda Steyn flies SA flag at London Marathon|url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/gerda-steyn-flies-sa-flag-at-london-marathon-20201004|access-date=2020-10-05|website=Sport|language=en}}</ref> |- |2021 |Xiamen Tuscany Camp Elite Maraton |Siena, Italië |9de |2:25:28 <ref>Nuwe Suid-Afrikaanse rekord.</ref> |- |2021 |[[Olimpiese Somerspele 2020|Olimpiese Somerspele]] |[[Sapporo]] |15de |2:32:10 |- |2022 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:42<ref name="n24_2o" /> |- | rowspan="3" |2023 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Cape Town]] |1ste |3:29:06<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn smashes her own Two Oceans record |url=https://www.timeslive.co.za/sport/2023-04-15-gerda-steyn-smashes-her-own-two-oceans-record/ |access-date=2023-04-15 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:54 |- |[[Valencia-maraton]] |[[Valencia, Spanje|Valencia]] |11de |2:24:03 |- | rowspan="2" |2024 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:26:54<ref name=":0" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:49:46<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn wins 2024 Women's Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/sport-top-stories/gerda-steyn-wins-2024-womens-comrades-marathon |access-date=2024-06-09 |website=www.enca.com |language=en|date=9 June 2024}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:09<ref name="ctetc2025" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:51:19<ref>{{Cite web |title= Comrades Marathon Live Results|url=https://track.rtrt.me/e/CMSA-COMRADES-2025#/leaderboard/top-women-90km-_ALL/FINISH}}</ref> |- | rowspan="2" |2026 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:27:39<ref>{{Cite web |url=https://www.sportsplits.com/races/totalsports-two-oceans-marathon-2026 |title=Totalsports Two Oceans Marathon powered by BYD (2026) 56km Ultra Marathon |publisher=Two Oceans Marathon |date=2026-04-11 |access-date=2026-05-16}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:53<ref name="it-again-gerda-steyn-wins">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=She's done it again! Gerda Steyn wins 2026 Women’s Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/shes-done-it-again-gerda-steyn-wins-2026-womens-comrades-marathon |access-date=2026-06-14 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="n24_2o">{{Cite web |url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/sensational-gerda-steyn-obliterates-course-record-to-claim-third-two-oceans-title-20220417 |title=Sensational Gerda Steyn obliterates course record to claim third Two Oceans title |website=News24|access-date=2022-04-17}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Gerda}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] k9ynzoq4gr0r8hn8x3fgo60oxr86yx1 2914333 2914329 2026-06-27T20:36:02Z Oesjaar 7467 Definitief tydens die Comrades nie. 2914333 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gerda Steyn | bynaam = | beeld = Marathon des Alpes 2026 Gerda Steyn 2.jpg | beeldbeskrywing = Gerda Steyn | onderskrif = Gerda Steyn | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1990|3|3}} | geboorteplek = [[Bothaville]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = Pieter en Trudie Steyn | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Maratonatleet | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Gerda Steyn''' (gebore 3 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. Sy het die op-[[Comrades-maraton|Comrades]] in 2019 in 'n nuwe rekordtyd van 5:58:53 gewen, die eerste vrou ooit wat onder ses uur kon aanteken in die opwedloop. Haar ouers is Pieter en Trudie Steyn, sy het 'n suster, Estie, en 'n broer, Stefan. Gerda het op 'n plaas in die omgewing van [[Bothaville]] grootgeword en in 2008 haar matriek aan die Hoërskool Bothaville behaal. Daarna het sy haar as 'n bourekenaar bekwaam aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. In 2014 het sy weens werk na [[Doebai]] verhuis, waar sy by 'n hardloopklub aangesluit het. Sy het haar puik talent vir hardloop hier ontdek. Sy het ook die [[Twee Oseane-maraton]] in 2019 in 'n tyd van 3:31:28 gewen. Haar beste tyd oor die standaardmaraton is 2:27:48, wat sy tydens die New York-maraton in 2019 opgestel het. Op 11 April 2021 verbeter sy die 25-jaar oue Suid-Afrikaanse rekord vir die standaardmaraton na 2:25:28 tydens 'n wedloop in Siena, [[Italië]].<ref>https://www.timeslive.co.za/sport/2021-04-11-queen-gerda-steyn-breaks-25-year-old-sa-marathon-record/</ref> == Prestasies == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Jaar ! Wedren ! Plek ! Posisie ! Tyd |- | 2015 | [[Comrades-maraton|Comrades]] | [[Durban]] | 56 ste | 8:19:08 |- | 2016 | [[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] | [[Kaapstad]] | 14de | 4:15:44 |- | 2016 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 14de | 7:08:23 |- | 2017 | Comrades | [[Durban]] | 4de | 6:45:45 |- | 2018 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:39:32 |- | 2018 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 2de | 6:15:34 |- | 2018 | New York-maraton | [[New York]] | 13de |2:31:04<ref name="NYRR">{{cite web |url=http://results.nyrr.org/ |title=New York Road Runners Official Race Results |website=results.nyrr.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430070526/https://results.nyrr.org/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2019 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:31:28 |- | 2019 | Comrades | [[Durban]] | 1ste | 5:58:53 |- | 2019 | New York-maraton | [[New York]] | 11de |2:27:48<ref name="NYRR"/> |- |2020 |[[Londen-maraton]] |[[Londen]] |7de |2:26:51<ref name="lm-2020">{{Cite web|title=Gerda Steyn flies SA flag at London Marathon|url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/gerda-steyn-flies-sa-flag-at-london-marathon-20201004|access-date=2020-10-05|website=Sport|language=en}}</ref> |- |2021 |Xiamen Tuscany Camp Elite Maraton |Siena, Italië |9de |2:25:28 <ref>Nuwe Suid-Afrikaanse rekord.</ref> |- |2021 |[[Olimpiese Somerspele 2020|Olimpiese Somerspele]] |[[Sapporo]] |15de |2:32:10 |- |2022 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:42<ref name="n24_2o" /> |- | rowspan="3" |2023 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Cape Town]] |1ste |3:29:06<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn smashes her own Two Oceans record |url=https://www.timeslive.co.za/sport/2023-04-15-gerda-steyn-smashes-her-own-two-oceans-record/ |access-date=2023-04-15 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:54 |- |[[Valencia-maraton]] |[[Valencia, Spanje|Valencia]] |11de |2:24:03 |- | rowspan="2" |2024 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:26:54<ref name=":0" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:49:46<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn wins 2024 Women's Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/sport-top-stories/gerda-steyn-wins-2024-womens-comrades-marathon |access-date=2024-06-09 |website=www.enca.com |language=en|date=9 June 2024}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:09<ref name="ctetc2025" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:51:19<ref>{{Cite web |title= Comrades Marathon Live Results|url=https://track.rtrt.me/e/CMSA-COMRADES-2025#/leaderboard/top-women-90km-_ALL/FINISH}}</ref> |- | rowspan="2" |2026 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:27:39<ref>{{Cite web |url=https://www.sportsplits.com/races/totalsports-two-oceans-marathon-2026 |title=Totalsports Two Oceans Marathon powered by BYD (2026) 56km Ultra Marathon |publisher=Two Oceans Marathon |date=2026-04-11 |access-date=2026-05-16}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:53<ref name="it-again-gerda-steyn-wins">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=She's done it again! Gerda Steyn wins 2026 Women’s Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/shes-done-it-again-gerda-steyn-wins-2026-womens-comrades-marathon |access-date=2026-06-14 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="n24_2o">{{Cite web |url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/sensational-gerda-steyn-obliterates-course-record-to-claim-third-two-oceans-title-20220417 |title=Sensational Gerda Steyn obliterates course record to claim third Two Oceans title |website=News24|access-date=2022-04-17}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Gerda}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] 8yzoe496k5h07qwiekhhuhxacg7akih 2914335 2914333 2026-06-27T20:37:08Z Oesjaar 7467 Foto is eers in 2026 geskep! 2914335 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gerda Steyn | bynaam = | beeld = Marathon des Alpes 2026 Gerda Steyn 2.jpg | beeldbeskrywing = Gerda Steyn in 2026 | onderskrif = Gerda Steyn in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1990|3|3}} | geboorteplek = [[Bothaville]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = Pieter en Trudie Steyn | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Maratonatleet | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Gerda Steyn''' (gebore 3 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. Sy het die op-[[Comrades-maraton|Comrades]] in 2019 in 'n nuwe rekordtyd van 5:58:53 gewen, die eerste vrou ooit wat onder ses uur kon aanteken in die opwedloop. Haar ouers is Pieter en Trudie Steyn, sy het 'n suster, Estie, en 'n broer, Stefan. Gerda het op 'n plaas in die omgewing van [[Bothaville]] grootgeword en in 2008 haar matriek aan die Hoërskool Bothaville behaal. Daarna het sy haar as 'n bourekenaar bekwaam aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. In 2014 het sy weens werk na [[Doebai]] verhuis, waar sy by 'n hardloopklub aangesluit het. Sy het haar puik talent vir hardloop hier ontdek. Sy het ook die [[Twee Oseane-maraton]] in 2019 in 'n tyd van 3:31:28 gewen. Haar beste tyd oor die standaardmaraton is 2:27:48, wat sy tydens die New York-maraton in 2019 opgestel het. Op 11 April 2021 verbeter sy die 25-jaar oue Suid-Afrikaanse rekord vir die standaardmaraton na 2:25:28 tydens 'n wedloop in Siena, [[Italië]].<ref>https://www.timeslive.co.za/sport/2021-04-11-queen-gerda-steyn-breaks-25-year-old-sa-marathon-record/</ref> == Prestasies == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Jaar ! Wedren ! Plek ! Posisie ! Tyd |- | 2015 | [[Comrades-maraton|Comrades]] | [[Durban]] | 56 ste | 8:19:08 |- | 2016 | [[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] | [[Kaapstad]] | 14de | 4:15:44 |- | 2016 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 14de | 7:08:23 |- | 2017 | Comrades | [[Durban]] | 4de | 6:45:45 |- | 2018 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:39:32 |- | 2018 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 2de | 6:15:34 |- | 2018 | New York-maraton | [[New York]] | 13de |2:31:04<ref name="NYRR">{{cite web |url=http://results.nyrr.org/ |title=New York Road Runners Official Race Results |website=results.nyrr.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430070526/https://results.nyrr.org/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2019 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:31:28 |- | 2019 | Comrades | [[Durban]] | 1ste | 5:58:53 |- | 2019 | New York-maraton | [[New York]] | 11de |2:27:48<ref name="NYRR"/> |- |2020 |[[Londen-maraton]] |[[Londen]] |7de |2:26:51<ref name="lm-2020">{{Cite web|title=Gerda Steyn flies SA flag at London Marathon|url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/gerda-steyn-flies-sa-flag-at-london-marathon-20201004|access-date=2020-10-05|website=Sport|language=en}}</ref> |- |2021 |Xiamen Tuscany Camp Elite Maraton |Siena, Italië |9de |2:25:28 <ref>Nuwe Suid-Afrikaanse rekord.</ref> |- |2021 |[[Olimpiese Somerspele 2020|Olimpiese Somerspele]] |[[Sapporo]] |15de |2:32:10 |- |2022 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:42<ref name="n24_2o" /> |- | rowspan="3" |2023 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Cape Town]] |1ste |3:29:06<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn smashes her own Two Oceans record |url=https://www.timeslive.co.za/sport/2023-04-15-gerda-steyn-smashes-her-own-two-oceans-record/ |access-date=2023-04-15 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:54 |- |[[Valencia-maraton]] |[[Valencia, Spanje|Valencia]] |11de |2:24:03 |- | rowspan="2" |2024 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:26:54<ref name=":0" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:49:46<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn wins 2024 Women's Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/sport-top-stories/gerda-steyn-wins-2024-womens-comrades-marathon |access-date=2024-06-09 |website=www.enca.com |language=en|date=9 June 2024}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:09<ref name="ctetc2025" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:51:19<ref>{{Cite web |title= Comrades Marathon Live Results|url=https://track.rtrt.me/e/CMSA-COMRADES-2025#/leaderboard/top-women-90km-_ALL/FINISH}}</ref> |- | rowspan="2" |2026 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:27:39<ref>{{Cite web |url=https://www.sportsplits.com/races/totalsports-two-oceans-marathon-2026 |title=Totalsports Two Oceans Marathon powered by BYD (2026) 56km Ultra Marathon |publisher=Two Oceans Marathon |date=2026-04-11 |access-date=2026-05-16}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:53<ref name="it-again-gerda-steyn-wins">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=She's done it again! Gerda Steyn wins 2026 Women’s Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/shes-done-it-again-gerda-steyn-wins-2026-womens-comrades-marathon |access-date=2026-06-14 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="n24_2o">{{Cite web |url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/sensational-gerda-steyn-obliterates-course-record-to-claim-third-two-oceans-title-20220417 |title=Sensational Gerda Steyn obliterates course record to claim third Two Oceans title |website=News24|access-date=2022-04-17}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Gerda}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] elv4soh7lldbbdvosz6axx654so3g3f 2914336 2914335 2026-06-27T20:38:18Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Defnitief nie meer 'n saadjie nie! 2914336 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gerda Steyn | bynaam = | beeld = Marathon des Alpes 2026 Gerda Steyn 2.jpg | beeldbeskrywing = Gerda Steyn in 2026 | onderskrif = Gerda Steyn in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1990|3|3}} | geboorteplek = [[Bothaville]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = Pieter en Trudie Steyn | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Maratonatleet | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Gerda Steyn''' (gebore 3 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. Sy het die op-[[Comrades-maraton|Comrades]] in 2019 in 'n nuwe rekordtyd van 5:58:53 gewen, die eerste vrou ooit wat onder ses uur kon aanteken in die opwedloop. Haar ouers is Pieter en Trudie Steyn, sy het 'n suster, Estie, en 'n broer, Stefan. Gerda het op 'n plaas in die omgewing van [[Bothaville]] grootgeword en in 2008 haar matriek aan die Hoërskool Bothaville behaal. Daarna het sy haar as 'n bourekenaar bekwaam aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. In 2014 het sy weens werk na [[Doebai]] verhuis, waar sy by 'n hardloopklub aangesluit het. Sy het haar puik talent vir hardloop hier ontdek. Sy het ook die [[Twee Oseane-maraton]] in 2019 in 'n tyd van 3:31:28 gewen. Haar beste tyd oor die standaardmaraton is 2:27:48, wat sy tydens die New York-maraton in 2019 opgestel het. Op 11 April 2021 verbeter sy die 25-jaar oue Suid-Afrikaanse rekord vir die standaardmaraton na 2:25:28 tydens 'n wedloop in Siena, [[Italië]].<ref>https://www.timeslive.co.za/sport/2021-04-11-queen-gerda-steyn-breaks-25-year-old-sa-marathon-record/</ref> == Prestasies == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Jaar ! Wedren ! Plek ! Posisie ! Tyd |- | 2015 | [[Comrades-maraton|Comrades]] | [[Durban]] | 56 ste | 8:19:08 |- | 2016 | [[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] | [[Kaapstad]] | 14de | 4:15:44 |- | 2016 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 14de | 7:08:23 |- | 2017 | Comrades | [[Durban]] | 4de | 6:45:45 |- | 2018 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:39:32 |- | 2018 | Comrades | [[Pietermaritzburg]] | 2de | 6:15:34 |- | 2018 | New York-maraton | [[New York]] | 13de |2:31:04<ref name="NYRR">{{cite web |url=http://results.nyrr.org/ |title=New York Road Runners Official Race Results |website=results.nyrr.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430070526/https://results.nyrr.org/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2019 | Twee Oseane | [[Kaapstad]] | 1ste | 3:31:28 |- | 2019 | Comrades | [[Durban]] | 1ste | 5:58:53 |- | 2019 | New York-maraton | [[New York]] | 11de |2:27:48<ref name="NYRR"/> |- |2020 |[[Londen-maraton]] |[[Londen]] |7de |2:26:51<ref name="lm-2020">{{Cite web|title=Gerda Steyn flies SA flag at London Marathon|url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/gerda-steyn-flies-sa-flag-at-london-marathon-20201004|access-date=2020-10-05|website=Sport|language=en}}</ref> |- |2021 |Xiamen Tuscany Camp Elite Maraton |Siena, Italië |9de |2:25:28 <ref>Nuwe Suid-Afrikaanse rekord.</ref> |- |2021 |[[Olimpiese Somerspele 2020|Olimpiese Somerspele]] |[[Sapporo]] |15de |2:32:10 |- |2022 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:42<ref name="n24_2o" /> |- | rowspan="3" |2023 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Cape Town]] |1ste |3:29:06<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn smashes her own Two Oceans record |url=https://www.timeslive.co.za/sport/2023-04-15-gerda-steyn-smashes-her-own-two-oceans-record/ |access-date=2023-04-15 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:54 |- |[[Valencia-maraton]] |[[Valencia, Spanje|Valencia]] |11de |2:24:03 |- | rowspan="2" |2024 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:26:54<ref name=":0" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:49:46<ref>{{Cite web |title=Gerda Steyn wins 2024 Women's Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/sport-top-stories/gerda-steyn-wins-2024-womens-comrades-marathon |access-date=2024-06-09 |website=www.enca.com |language=en|date=9 June 2024}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:29:09<ref name="ctetc2025" /> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Pietermaritzburg]] |1ste |5:51:19<ref>{{Cite web |title= Comrades Marathon Live Results|url=https://track.rtrt.me/e/CMSA-COMRADES-2025#/leaderboard/top-women-90km-_ALL/FINISH}}</ref> |- | rowspan="2" |2026 |[[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane]] |[[Kaapstad]] |1ste |3:27:39<ref>{{Cite web |url=https://www.sportsplits.com/races/totalsports-two-oceans-marathon-2026 |title=Totalsports Two Oceans Marathon powered by BYD (2026) 56km Ultra Marathon |publisher=Two Oceans Marathon |date=2026-04-11 |access-date=2026-05-16}}</ref> |- |[[Comrades-maraton]] |[[Durban]] |1ste |5:44:53<ref name="it-again-gerda-steyn-wins">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=She's done it again! Gerda Steyn wins 2026 Women’s Comrades Marathon - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/shes-done-it-again-gerda-steyn-wins-2026-womens-comrades-marathon |access-date=2026-06-14 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="n24_2o">{{Cite web |url=https://www.news24.com/sport/othersport/athletics/sensational-gerda-steyn-obliterates-course-record-to-claim-third-two-oceans-title-20220417 |title=Sensational Gerda Steyn obliterates course record to claim third Two Oceans title |website=News24|access-date=2022-04-17}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Gerda}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] 7vbjctzx9t1wdg2578viz1u9vkekqqv 0 268442 2914238 2279523 2026-06-27T14:55:45Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,25, long 28,10)]] na [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] geskuif: Beter titel 2279523 wikitext text/x-wiki ::''Hierdie rivier vloei in Limpopo. Vir meer riviere met dieselfde naam, sien gerus [[Dwarsrivier (veelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Dwarsrivier |byskrif = |oorsprong = |oorsprong_hoogte = |stroomgebied_lande = [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]] |lengte = |hoogte = 1122 m |monding = [[Mokolorivier]] |monding_hoogte = |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Limpopo |duimdrukkeretiketposisie = bokant |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 24 |breedtegraad_m = 15 |breedtegraad_s = 19 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 28 |lengtegraad_m = 6 |lengtegraad_s = 12 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Dwarsrivier''' is 'n [[rivier]] wat in die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]] vloei. Sy [[sytak]] is die [[Sondagsloop]]. == Eksterne skakel == * [http://www.geonames.org/1007124/Dwarsrivier.html Google-kaart van die Dwarsrivier se monding] by Geonames.org (cc-by) {{Wikivertaling|taal=ceb |titel=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Limpopo, lat -24,25, long 28,10)|datum=20190803}} [[Kategorie:Riviere in Limpopo]] 79bt7jbvw6iwr42th2roxy6smdv7ylo 2914246 2914238 2026-06-27T15:00:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] na [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo)]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Tikfout in titel 2279523 wikitext text/x-wiki ::''Hierdie rivier vloei in Limpopo. Vir meer riviere met dieselfde naam, sien gerus [[Dwarsrivier (veelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Dwarsrivier |byskrif = |oorsprong = |oorsprong_hoogte = |stroomgebied_lande = [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]] |lengte = |hoogte = 1122 m |monding = [[Mokolorivier]] |monding_hoogte = |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Limpopo |duimdrukkeretiketposisie = bokant |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 24 |breedtegraad_m = 15 |breedtegraad_s = 19 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 28 |lengtegraad_m = 6 |lengtegraad_s = 12 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Dwarsrivier''' is 'n [[rivier]] wat in die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]] vloei. Sy [[sytak]] is die [[Sondagsloop]]. == Eksterne skakel == * [http://www.geonames.org/1007124/Dwarsrivier.html Google-kaart van die Dwarsrivier se monding] by Geonames.org (cc-by) {{Wikivertaling|taal=ceb |titel=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Limpopo, lat -24,25, long 28,10)|datum=20190803}} [[Kategorie:Riviere in Limpopo]] 79bt7jbvw6iwr42th2roxy6smdv7ylo 0 268465 2914242 2851096 2026-06-27T14:56:51Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,83, long 30.08)]] na [[Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] geskuif: Beter titel 2851096 wikitext text/x-wiki ::''Hierdie rivier vloei in Limpopo. Vir meer riviere met dieselfde naam, sien gerus [[Dwarsrivier (veelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Dwarsrivier |byskrif = |oorsprong = |oorsprong_hoogte = |stroomgebied_lande = [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]] |hoofrivier = [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]] |monding = [[Steelpoortrivier]] |lengte = |hoogte = 787 m |monding_hoogte = |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Limpopo |duimdrukkeretiketposisie = bokant |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 24 |breedtegraad_m = 49 |breedtegraad_s = 51 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 30 |lengtegraad_m = 4 |lengtegraad_s = 46 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Dwarsrivier''' is 'n [[rivier]] wat in [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]] vloei. Dit is 'n regter[[sytak]] van die [[Steelpoortrivier]], op sy beurt 'n sytak van die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]]. [[lêer:2011-02-10 08-45-43 Dwarsrivier Mine.jpg|duimnael|links|Die Dwarsriviermyn is na die rivier vernoem]] == Eksterne skakel == * [http://www.geonames.org/1007123/Dwarsrivier.html Google-kaart van die Dwarsrivier se monding] by Geonames.org (cc-by) {{Wikivertaling|taal=ceb |titel=Dwarsrivier (suba sa Habagatang Aprika, Mpumalanga)|datum=20190803}} {{Limpopo saadjie}} [[Kategorie:Riviere in Limpopo]] m4n0kqymbr0stlynr35ba6p0hf21upp 1 269420 2914240 2023369 2026-06-27T14:55:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,25, long 28,10)]] na [[Bespreking:Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] geskuif: Beter titel 2023369 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2914247 2914240 2026-06-27T15:00:47Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] na [[Bespreking:Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo)]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Tikfout in titel 2023369 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 269421 2914244 2485450 2026-06-27T14:56:51Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,83, long 30.08)]] na [[Bespreking:Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] geskuif: Beter titel 2023370 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 305893 2914332 2606777 2026-06-27T20:35:44Z Jcb 223 2914332 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Diederik van Assenede | beeld = Fotoreproducties van twee tekeningen naar muurschilderingen in de Schepenzaal in het Stadhuis van Kortrijk, voorstellen, RP-F-2001-7-1463-4 (cropped).jpg | onderskrif = | volledige naam = | pseudoniem = | beter-bekend-as = Diederic van Assenede | bynaam = | genoem = | geboortedatum = ca. 1230 | geboorteplek = | sterfdatum = ca. 1293 | sterfplek = | land = | religie = | beroep = [[skrywer]] | aktiewe_jare = | genre = | stroming = | invloede = | tema = | bekende-werke = | uitgewer = | onderskeiding = | dbnl = asse008 | handtekening = | webwerf = | lys = | ander portaal = | portaal2 = | portaal3 = }} '''Diederik van Assenede''' (Assenede, omstreeks [[1230]] – [[1293]]) was van 1260 tot 1280 die klerk van die graaf van Vlaandere, en skryf in dié hoedanigheid literatuur. Hy speel 'n belangrike rol in die emansipasie van die Nederlandse letterkunde aan die Vlaamse hof, omdat hy in sy eie woorde ''die geen walsch en konnen'' kon skryf nie (nie [[Frans]] kon skryf nie). Op die wyse lê hy die weg oop vir die eerste volkstalige [[letterkunde]] in die [[Vlaandere|die graafskap van Vlaandere]], wat as leenheer van [[Frankryk]] [[Frans]] as voertaal gehad het. Van Assenede is bekend as die vertaler van die Oudfranse versroman "Floire et Blanceflor" in die [[Middelnederlands]] onder die titel "[[Floris ende Blancefloer]]". {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Assenede, Diederik}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Nederlanders (voor 1830)]] a1b3ke3c6kq7nnlpiu4mkcth56wavhu 0 387671 2914343 2793813 2026-06-27T21:00:10Z Jcb 223 2914343 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Shakuntala Karandikar''' (20 Julie 1931 - 1 Junie 2018) was 'n [[Marathi]]-skrywer en filantroop. Sy is veral bekend vir haar 1992-biografie "''Vishwasta''" oor haar pa [[Chandrashekhar Agashe]].<ref>{{cite book|last=Rānaḍe|first=Sadāśiva Bhāskara|year=1974|title=Cittapāvana Kauśika Gotrī Āgāśe-Kula-vr̥ttānta|url=https://books.google.com/books?id=RstWAAAAMAAJ|language=mr|edition=1st|page=61|publisher=University of Michigan|lccn=74903020|oclc=600048059}}</ref><ref>{{cite book|last1=Agashe|first1=Trupti|last2=Agashe|first2=Gopal|editor1-last=Wad|editor1-first=Mugdha|title=Āgāśe-Kula-vr̥ttānta|trans-title= The Agashe Family Genealogy|page=62|date=2006|publisher=Surbhi Graphics|location=Hyderabad|edition=2nd|language=mr|isbn=978-1-5323-4500-5}}</ref><ref>{{cite book|editor-last2=Vartak|editor-first2=Taraprakash|editor-last3=Belvalkar|editor-first3=Sharchandra|year=2002|title=Putra Viśvastācā : Gaurava Grantha|language=mr|pages=86-88|location=Pune|isbn=978-1-5323-4594-4|editor-last=Barve|editor-first=Ramesh|lccn=2017322865|oclc=992168227}}</ref> == Bibliografie == *{{cite book|last=Karandikar|first=Shakuntala|year=1992|title=Viśvasta|language=mr|edition=1st|location=Pune|publisher=Śrī Prakāśana|publication-date=July 1992|isbn=9781532345012|lccn=2017322865|oclc=992168228}} == Aanhalings == {{Reflist}} {{Normdata}} 2866qjn7fhhd8220prd3wm7e2evwhnx 0 390124 2914288 2909775 2026-06-27T18:20:39Z JMK 649 sny prent, byskrif-details 2914288 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Goeree-Overflakkee |ander_naam = |inheemse_naam = Goereê-Overflakkeê |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Vergezicht met ronde stenen stellingmolen van opzij gefotografeerd - AMR Molenfoto - 20541640 - RCE.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Landskap naby [[Dirksland]] |beeld_vlag = Goeree-Overflakkee gemeentevlag.svg |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Goeree-Overflakkee wapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Map - NL - Municipality code 1924 (2019).svg |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Goeree-Overflakkee in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Goeree-Overflakkee-OpenTopo.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Goeree-Overflakkee-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Ada Grootenboer-Dubbelman ([[CDA]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 1 Januarie 2013 |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 422,35 |oppervlak_land_km2 = 260,48 |oppervlak_water_km2 = 161,87 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = 0,5 |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|51|45|N|4|10|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 51044 |bevolkingsdigtheid_km2 = 196 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3241–3258 |skakelkode = 0187 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Middelharnis]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.goeree-overflakkee.nl/ www.goeree-overflakkee.nl] }} __NOTOC__ [[Lêer:Map - Special Collections University of Amsterdam - OTM- HB-KZL 34.02.18 (cropped).tif|275px|duimnael|Isaak Tirion se kaart (1748) van Goeree-Overflakkee, aangedui op linkerhand tot in die beeldmidde]] [[Lêer:Duenen-Ouddorp-2016.jpg|275px|duimnael|Die [[Ouddorp]]se duine]] '''Goeree-Overflakkee''' ([[Seeus]]: ''Goereê-Overflakkeê'') is 'n munisipaliteit en 'n eiland in die heel suide van die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]]. Dit het 'n oppervlakte van sowat 422&nbsp;km², en het in 2022 'n bevolking van sowat 51&nbsp;000 gehad. Die saamgestelde naam is aan die tydsame samegroeiing van twee eilande te danke. Goeree-Overflakkee is hoofsaaklik deur die voormalige eilande [[Goeree]] (ook Westvoorn genoem) in die weste en die meer omvangryke [[Overflakkee]] (ook Flakkee genoem) in die oostelike binneland gevorm. Die munisipaliteit het in 2013 na 'n proses van munisipale herorganisasie deur die saamvoeging van die munisipaliteite [[Dirksland]], [[Goedereede]], [[Middelharnis]] en [[Oostflakkee]] tot stand gekom. Goeree-Overflakkee word deur die volgende waters omsluit: die [[Noordsee]] en [[Slijkgat]] in die noordweste, die [[Haringvliet]] (of Haringstroom) in die noordooste, die [[Hellegat]], [[Volkerak]] en [[Krammer]] in die suidooste en die [[Grevelingenmeer]] in die suidweste. Die eiland word tans deur etlike damme met die Hoekske Waard en Voorne-Putten in die noorde, Skouwen-Duveland in die suide, en die vasteland van Noord-Brabant in die ooste verbind. Op hierdie eiland word 'n [[Seeus]]e dialek gepraat, ten spyte van die lang tradisie van administratiewe bande met Holland. Die bevolking is grootliks streng [[Christene|Christelik]]. [[Ouddorp]], bekend om sy duine, en [[Stellendam]] is bekende vissersdorpies. Die hoofstad is Middelharnis, en die grootste woongebied is die saamgesmelte Middelharnis en Sommelsdijk. Ander plekke is Dirksland en Oude-Tonge. == Plekke == Stad: * Goedereede Dorpies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Achthuizen * Den Bommel * Dirksland * Havenhoofd * Herkingen * Melissant * Middelharnis {{Col-break}} * Nieuwe-Tonge * Ooltgensplaat * Ouddorp * Oude-Tonge * Sommelsdijk * Stad aan 't Haringvliet * Stellendam {{Col-end}} Gehuggies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Battenoord * Klarebeek * Kranendijk {{Col-break}} * Langstraat * Oostdijk * Zuidzijde {{Col-end}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2013: {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=3| Setels |- ! 2013 ! 2018 ! 2022 |- | Vitale Kernen Goeree Overflakkee (VKGO) | 3 | 6 | 7 |- | [[SGP]] | 9 | 7 | 7 |- | [[CDA]] | 3 | 4 | 6 |- | Groep Jan Zwerus ¹ | | 1 | 4 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 2 |- | [[CU]] | 4 | 3 | 2 |- | [[PvdA]] | 4 | 3 | 2 |- | [[D66]] | 0 | | 1 |- | Eiland van Vrijheid (EVV) | 1 | 2 | |- | Goeree Overflakkee Samen (GOS) | 1 | 0 | |- ! Totaal ! 29 ! 29 ! 31 |- |} ¹ In 2018 Blanco lijst 10. == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Voorne aan Zee]] | Noord= [[Nissewaard]] | Noordoos= [[Hoeksche Waard (munisipaliteit)|Hoeksche Waard]] | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Moerdijk]] ([[Noord-Brabant|NB]]) | Suidwes= [[Schouwen-Duiveland]] ([[Zeeland|ZE]]) | Suid= | Suidoos= [[Tholen (munisipaliteit)|Tholen]] ([[Zeeland|ZE]]), [[Steenbergen]] ([[Noord-Brabant|NB]]) }} == Eksterne skakels == * [https://www.goeree-overflakkee.nl/ Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/goeree-overflakkee Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/goeree-overflakkee/ AlleCijfers] (statistiek) {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Goeree-Overflakkee| ]] [[Kategorie:Eilande van Nederland]] rdiiernlmevrwlbrtzbioffj88iees0 0 393390 2914304 2891470 2026-06-27T19:52:05Z Sobaka 328 opdateer 2914304 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis 2]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;1 tot Artemis&nbsp;5 beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis 2 sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;1 (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;1-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 May 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 20226.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis IIi (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;4 sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;4 sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;5 tot Artemis&nbsp;8 en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] 1uupw175ydah1gahlvujoqyzitqifc6 2914306 2914304 2026-06-27T19:53:51Z Sobaka 328 /* Oorsig */ 2914306 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis 2]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;1 tot Artemis&nbsp;5 beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis 2 sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;1-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 20226.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis IIi (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;4 sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;4 sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;5 tot Artemis&nbsp;8 en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] p6ajjxqciu3dgl67ejflnvtd68b6rqs 2914311 2914306 2026-06-27T20:03:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914311 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;1 tot Artemis&nbsp;5 beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis 2 sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;1-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 20226.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis IIi (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;4 sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;4 sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;5 tot Artemis&nbsp;8 en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] s9kegpgl7b6vfwj75lm34cb6o9p22kr 2914312 2914311 2026-06-27T20:05:25Z Oesjaar 7467 /* Oorsig */ Romeinse syfers... 2914312 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;I tot Artemis&nbsp;V beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis II sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;I-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 20226.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis III (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;IV sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;IV sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;V tot Artemis&nbsp;VIII en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] 8je81y7n7bnocnxjkm18hewxol014b0 2914313 2914312 2026-06-27T20:06:26Z Oesjaar 7467 /* Oorsig */ Nee, ek dink dit is gouer.... 2914313 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;I tot Artemis&nbsp;V beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis II sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;I-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 2026.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis III (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;IV sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;IV sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;V tot Artemis&nbsp;VIII en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] pwn5u3gt6i5z2z0sen0qqrszjs284ip 2914314 2914313 2026-06-27T20:07:16Z Oesjaar 7467 /* Oorsig */ Reg so, Sobaka?? 2914314 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;I tot Artemis&nbsp;V beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis II sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;I-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 2026 plaasgevind.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis III (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;IV sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;IV sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;V tot Artemis&nbsp;VIII en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] jm95ql78a1xbvdt3z2mjwskwkcv0ntv 2914315 2914314 2026-06-27T20:08:32Z Oesjaar 7467 /* Oorsig */ Skakel 2914315 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;I tot Artemis&nbsp;V beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis II sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;I-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n [[wentelbaan]] om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 2026 plaasgevind.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis III (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;IV sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;IV sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;V tot Artemis&nbsp;VIII en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] 834kv1slbyouwpjgh089zxebwbcemku 0 393422 2914317 2914198 2026-06-27T20:12:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914317 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;I van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis II sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis III]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Desember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 0lkn0at7ajllra5jabhsxengzd6irlx 2914318 2914317 2026-06-27T20:13:43Z Oesjaar 7467 /* Uitgaande vlug */ Skakel 2914318 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;I van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis II sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis III]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n [[heliosentriese wentelbaan]] te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Desember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] jxkbmqfwfr5s2wkivfhla57ewrq177e 0 397156 2914290 2560751 2026-06-27T18:33:39Z JMK 649 +kaart 2914290 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Voorne aan Zee |ander_naam = |inheemse_naam = |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Hellevoetsluis 005.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = [[Hellevoetsluis]] se hawe |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Map - NL - Municipality code 1992 (2023).svg |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Voorne aan Zee in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Voorne aan Zee-TopoPlus.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Voorne aan Zee-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Peter Rehwinkel ([[PvdA]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 1 Januarie 2023 |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 189.82 |oppervlak_land_km2 = 121,77 |oppervlak_water_km2 = 68,05 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = -1 |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|51|52|N|4|8|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 73238 |bevolkingsdigtheid_km2 = 601 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3221–3238 |skakelkode = 0181 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Hellevoetsluis]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.voorneaanzee.nl/ www.voorneaanzee.nl] }} [[Lêer:Map - Special Collections University of Amsterdam - OTM- HB-KZL 34.02.18 (cropped).tif|280px|duimnael|Isaak Tirion se kaart (1748) van '''t Land Voorn'', links, bo aangedui in rooi]] '''Voorne aan Zee''' (letterlik in [[Afrikaans]]: ''Voorne aan See'') is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], met 'n bevolking van sowat 73&nbsp;000 in 2023 en 'n oppervlakte van sowat 190&nbsp;km². Voorne aan Zee is in 2023 gestig deur die saamvoeging van die munisipaliteite [[Brielle]], [[Hellevoetsluis]] en [[Westvoorne]]. Voorne aan Zee lê in die weste van die [[Voorne-Putten]]-eiland en grens in die noord(ooste) aan die [[Hartelkanaal]], in die ooste aan die [[Kanaal door Voorne]], in die suide aan die [[Haringvliet]]-rivier en in die weste aan die [[Noordsee]]. Die munisipaliteit is deel van die Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. [[Rockanje]] is 'n bekende kusdorp. == Plekke == Stede: * [[Brielle]] * Hellevoetsluis Dorpies: {{Col-begin|width=50%}} {{Col-break}} * Nieuw-Helvoet * Nieuwenhoorn * Oostvoorne * Oudenhoorn {{Col-break}} * Rockanje * Tinte * Vierpolders * Zwartewaal {{Col-end}} Gehuggies: {{Col-begin|width=50%}} {{Col-break}} * Helhoek * IJzerenbrug * Kruininger Gors {{Col-break}} * Strype * Stuifakker * Vlotbrug {{Col-end}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2023: {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=1| Setels |- ! 2023 |- | Inwonersbelang Voorne (IBV) || 11 |- | [[VVD]] || 6 |- | [[GL]]–[[PvdA]] || 4 |- | [[CDA]] || 3 |- | Partij Voorne aan Zee (pVaZ) || 3 |- | [[BVNL]] || 2 |- | ONS Brielle || 2 |- | [[D66]] || 2 |- | [[FVD]] || 1 |- | Vrij Voorne || 1 |- ! Totaal || 35 |} == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= | Noord= [[Rotterdam]] | Noordoos= | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Nissewaard]] | Suidwes= | Suid= [[Goeree-Overflakkee]] | Suidoos= }} == Eksterne skakels == * [https://www.voorneaanzee.nl/ Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/voorne-aan-zee Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeentelijke-herindeling/2023-voorne-aan-zee-brielle-hellevoetsluis-westvoorne/ AlleCijfers] (statistiek) {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voorne aan Zee| ]] 9mes2ud2hoq0jmcubcl14vb24yiloxa 2914291 2914290 2026-06-27T18:43:32Z JMK 649 2914291 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Voorne aan Zee |ander_naam = |inheemse_naam = |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Hellevoetsluis 005.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = [[Hellevoetsluis]] se hawe |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Map - NL - Municipality code 1992 (2023).svg |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Voorne aan Zee in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Voorne aan Zee-TopoPlus.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Voorne aan Zee-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Peter Rehwinkel ([[PvdA]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 1 Januarie 2023 |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 189.82 |oppervlak_land_km2 = 121,77 |oppervlak_water_km2 = 68,05 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = -1 |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|51|52|N|4|8|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 73238 |bevolkingsdigtheid_km2 = 601 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3221–3238 |skakelkode = 0181 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Hellevoetsluis]] |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.voorneaanzee.nl/ www.voorneaanzee.nl] }} [[Lêer:Map - Special Collections University of Amsterdam - OTM- HB-KZL 34.02.18 (cropped).tif|280px|duimnael|'''t Land van Voorn'' word in rooi (links, bo) op Isaak Tirion se kaart van 1748 aangedui]] '''Voorne aan Zee''' (letterlik in [[Afrikaans]]: ''Voorne aan See'') is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], met 'n bevolking van sowat 73&nbsp;000 in 2023 en 'n oppervlakte van sowat 190&nbsp;km². Voorne aan Zee is in 2023 gestig deur die saamvoeging van die munisipaliteite [[Brielle]], [[Hellevoetsluis]] en [[Westvoorne]]. Voorne aan Zee lê in die weste van die [[Voorne-Putten]]-eiland en grens in die noord(ooste) aan die [[Hartelkanaal]], in die ooste aan die [[Kanaal door Voorne]], in die suide aan die [[Haringvliet]]-rivier en in die weste aan die [[Noordsee]]. Die munisipaliteit is deel van die Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. [[Rockanje]] is 'n bekende kusdorp. == Plekke == Stede: * [[Brielle]] * Hellevoetsluis Dorpies: {{Col-begin|width=50%}} {{Col-break}} * Nieuw-Helvoet * Nieuwenhoorn * Oostvoorne * Oudenhoorn {{Col-break}} * Rockanje * Tinte * Vierpolders * Zwartewaal {{Col-end}} Gehuggies: {{Col-begin|width=50%}} {{Col-break}} * Helhoek * IJzerenbrug * Kruininger Gors {{Col-break}} * Strype * Stuifakker * Vlotbrug {{Col-end}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2023: {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=1| Setels |- ! 2023 |- | Inwonersbelang Voorne (IBV) || 11 |- | [[VVD]] || 6 |- | [[GL]]–[[PvdA]] || 4 |- | [[CDA]] || 3 |- | Partij Voorne aan Zee (pVaZ) || 3 |- | [[BVNL]] || 2 |- | ONS Brielle || 2 |- | [[D66]] || 2 |- | [[FVD]] || 1 |- | Vrij Voorne || 1 |- ! Totaal || 35 |} == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= | Noord= [[Rotterdam]] | Noordoos= | Wes= | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Nissewaard]] | Suidwes= | Suid= [[Goeree-Overflakkee]] | Suidoos= }} == Eksterne skakels == * [https://www.voorneaanzee.nl/ Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/voorne-aan-zee Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeentelijke-herindeling/2023-voorne-aan-zee-brielle-hellevoetsluis-westvoorne/ AlleCijfers] (statistiek) {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voorne aan Zee| ]] 3fj1x0glx8yxtsiiwqz3h85qsiuuew2 0 454043 2914345 2914127 2026-06-27T21:30:06Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2914345 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 28 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] (282)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (12)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. Hulle is Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92841-ireland-lead-race-for-final-automatic-spot-in-icc-womens-t20-world-cup-2028-eight-teams-locked-in.html |title=Ireland Lead Race for Final Automatic Spot in ICC Women’s T20 World Cup 2028; Eight Teams Locked In |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Op 21 Junie 2026 moes [[Lauren Agenbag]] weens siekte aan die toernooi onttrek en sy is met [[Saleema Imtiaz]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Imtiaz replaces Agenbag in Emirates ICC International Panel of Umpires at ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Junie 2026 |accessdate=21 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Saleema Imtiaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2028-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur,<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> terwyl die vier beste spanne van elke groep saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/scotland-still-have-2028-t20-world-cup-automatic-qualification-incentive-1542661 |title=Scotland still have 2028 T20 World Cup automatic qualification incentive |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+4.724 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |4||3||1||0||'''6'''||+2.268 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.734 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |4||2||2||0||'''4'''||—0.849 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |5||1||4||0||'''2'''||—1.872 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |5||0||5||0||'''0'''||—3.276 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 199/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 86 (13.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ellyse Perry]] 71 (48) | paaltjies1 = [[Sadia Iqbal]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 32 (25) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 2/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 113 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Aliya Riaz]] (Pak) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92614-aliya-riaz-reaches-200-international-caps-for-pakistan-during-t20-world-cup-clash.html |title=Aliya Riaz Reaches 200 International Caps for Pakistan During T20 World Cup Clash |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Molineux]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie.'' * ''[[Ellyse Perry]] word ná [[Meg Lanning]] die tweede Australiese vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92597-ellyse-perry-becomes-second-australian-woman-after-meg-lanning-to-reach-8000-international-runs.html |title=Ellyse Perry Becomes Second Australian Woman, After Meg Lanning, to Reach 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Australiese krieketspeler wat tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en twee paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92570-ellyse-perry-creates-t20-world-cup-history-then-says-shes-still-not-happy-with-her-game.html |title=Ellyse Perry Creates T20 World Cup History, Then Says She’s Still Not Happy with Her Game |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 139/5 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Juairiya Ferdous]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Radha Yadav]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 53 (34) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 4&nbsp;129<ref name="Bywoning25">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92733-icc-womens-t20-world-cup-2026-crosses-125000-attendance-milestone-amid-record-breaking-crowds.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Crosses 125000 Attendance Milestone Amid Record-Breaking Crowds |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Shafali Verma]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ritu Moni]] (Ban) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92756-ritu-moni-marks-150th-international-appearance-during-bangladeshs-womens-t20-world-cup-clash-against-india.html |title=Ritu Moni Marks 150th International Appearance During Bangladesh’s Women’s T20 World Cup Clash Against India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sobhana Mostary]] word ná [[Nigar Sultana Joty]] en [[Fargana Hoque]] die derde Bengaalse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92701-sobhana-mostary-becomes-third-bangladesh-women-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Sobhana Mostary Becomes Third Bangladesh Women to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede vroulike kolwer wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken. Sy is ook die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat dié mylpaal behaal (in 164 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92700-smriti-mandhana-becomes-fastest-to-4500-t20i-runs-scripts-history-for-india.html |title=Smriti Mandhana Becomes Fastest to 4500 T20I Runs, Scripts History for India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Met ’n bywoning van 4&nbsp;129 in hierdie wedstryd word die T20I-vrouewêreldbeker 2026 die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat deur ’n gehoor van meer as 125&nbsp;000 bygewoon is.<ref name="Bywoning25" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 208/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Tazmin Brits]] 114* (69) | paaltjies1 = [[Hannah Landheer]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Phebe Molkenboer]] 41 (41) | paaltjies2 = [[Ayabonga Khaka]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 88 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Tazmin Brits]] word ná [[Laura Wolvaardt]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92712-tazmin-brits-becomes-second-south-african-to-2000-t20i-runs-with-maiden-t20i-century.html |title=Tazmin Brits Becomes Second South African to 2000 T20I Runs with Maiden T20I Century |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is ook haar eerste T20I-honderdtal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/south-africa-vs-netherlands-tazmin-brits-scores-maiden-hundred-women-t20-world-cup-2026/article71147737.ece |title=Tazmin Brits scores maiden hundred in South Africa vs Netherlands Women’s T20 World Cup 2026 match |publisher=The Hindu |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''[[Chloe Tryon]] (RSA) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/proteas/live-womens-t20-world-cup-proteas-v-netherlands-20260625-1000 |title=Brits hits record T20 century as Proteas remain on track for World Cup semi-finals |publisher=[[Nuus24]] |author=Lynn Butler |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Marizanne Kapp]], [[Dane van Niekerk]] en [[Suné Luus]] ook die vierde Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler met 1&nbsp;000 T20I-lopies en 50 T20I-paaltjies.'' * ''Die 328 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-south-africa-women-2461vs3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 89 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Gull Feroza]] 63* (52) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 2/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 30 (41) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 37 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Gull Feroza]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Muneeba Ali]] teken haar 200ste T20I-grenshou aan.'' * ''Die 215 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Pakistan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-pakistan-women-2461vs3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |5||5||0||0||'''10'''||+2.134 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.147 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.725 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |5||2||3||0||'''4'''||–0.118 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.232 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.875 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] 59 (62) | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 131/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 132/4 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Darcey Carter]] 72* (52) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Izzy Sharp]] 62 (43) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 2/13 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Izzy Sharp]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92416-where-to-watch-match-19-new-zealand-women-vs-scotland-women-live-streaming-details.html |title=Where to Watch Match 19 – New Zealand Women vs Scotland Women? Live Streaming Details |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word ná [[Sarah Bryce|Sarah]] en [[Kathryn Bryce]] die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92559-darcey-carter-becomes-third-scottish-woman-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Darcey Carter Becomes Third Scottish Woman to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Lea Tahuhu]] word ná [[Sophie Devine]] en [[Amelia Kerr]] die derde Nieu-Seelandse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92530-lea-tahuhu-becomes-third-new-zealand-woman-to-reach-100-t20i-wickets.html |title=Lea Tahuhu Becomes Third New Zealand Woman to Reach 100 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-scotland-darcey-carter-hopes-for-more-cricket-after-threatening-upsets-1542643 |title=Carter hopes for more cricket after Scotland threaten T20 World Cup upsets |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 130/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 134/1 (15.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gaby Lewis]] 59 (50) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 1/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 106* (61) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 1/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Chamari Athapaththu]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Gaby Lewis]] word die eerste Ierse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92612-gaby-lewis-becomes-first-irish-woman-to-reach-5000-international-runs.html |title=Gaby Lewis Becomes First Irish Woman to Reach 5000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Chamari Athapaththu]] (SL) teken haar 100ste T20I-ses aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/match-report |title=Athapaththu ton revives SL's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=23 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sy teken ook die eerste T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal tydens ’n lopiejaagtog aan.''<ref name="Batting" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/chamari-athapaththu-secures-ground-breaking-feat-becomes-first-ever-player-to-14025766.html/amp |title=Chamari Athapaththu secures ground-breaking feat, becomes first-ever player to... |publisher=The First Post |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Chamari Athapaththu word die eerste Sri Lankaanse vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92557-chamari-athapaththu-becomes-first-sri-lankan-woman-to-cross-8000-international-runs.html |title=Chamari Athapaththu Becomes First Sri Lankan Woman to Cross 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 186/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 148/5 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 65 (42) | paaltjies1 = [[Ashmini Munisar]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chinelle Henry]] 51* (30) | paaltjies2 = [[Charlie Dean]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Danni Wyatt-Hodge]] word die eerste Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92662-danielle-wyatt-hodge-becomes-first-england-cricketer-to-surpass-3500-t20i-runs.html |title=Danielle Wyatt-Hodge Becomes First England Cricketer to Surpass 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word die eerste Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 126ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92659-hayley-matthews-creates-history-as-west-indies-leading-wicket-taker-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews Creates History as West Indies’ Leading Wicket-Taker in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Die 334 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-west-indies-women-1026vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs West Indies Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/match-report |title=Wyatt-Hodge, Knight and bowlers power England into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=24 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 151/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 154/7 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sarah Bryce]] 47* (33) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 33 (16) | paaltjies2 = [[Katherine Fraser]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sugandika Kumari]] (SL) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92763-sugandika-kumari-completes-150-international-caps-with-match-winning-heroics-in-sri-lankas-thriller.html |title=Sugandika Kumari Completes 150 International Caps with Match-Winning Heroics in Sri Lanka’s Thriller |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ailsa Lister]] (Sco) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92764-ailsa-lister-crosses-1000-international-runs-during-scotlands-thrilling-world-cup-clash-against-sri-lanka.html |title=Ailsa Lister Crosses 1000 International Runs During Scotland’s Thrilling World Cup Clash Against Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Sri Lanka wen vir die eerste keer drie wedstryde tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwy0p4jwrn7o |title=Sri Lanka beat Scotland to keep semi-final hopes alive |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=26 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''Die 305 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-sri-lanka-women-3505vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Sri Lanka Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 128/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 129/4 (18.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Chinelle Henry]] 27* (21) | paaltjies1 = [[Cara Murray]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 63 (44) | paaltjies2 = [[Ashmini Munisar]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Ierland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Orla Prendergast]] (Irl) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Ierland teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Ierland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/match-report |title=Prendergast, spinners give Ireland their first win in T20 World Cups |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-out-of-Womens-T20-World-Cup-despite-Irelands-stunning-victory-over-West-Indies/108-344104 |title=Sri Lanka out of Women’s T20 World Cup despite Ireland’s stunning victory over West Indies |publisher=Daily Mirror |author=Darshana Sanjeewa Balasuriya |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 164/1 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Amelia Kerr]] 42 (34) | paaltjies1 = [[Dani Gibson]] 2/30 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 89 (53) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 1/22 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Danni Wyatt-Hodge]] en [[Sophia Dunkley]] teken met 128 lopies om die tweede paaltjie die hoogste Engelse tweede T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/england-women-1026/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for England Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Wes-Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/match-report |title=Wyatt-Hodge, Dunkley lead romp as NZ bow out; WI through |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nieu-Seeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jun/27/england-v-new-zealand-womens-t20-world-cup-live |title=England thrash New Zealand by nine wickets to eliminate them from Women’s T20 Cricket World Cup – as it happened! |publisher=[[The Guardian]] |author=Tanya Aldred |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> * ''[[Suzie Bates]], [[Sophie Devine]] en [[Lea Tahuhu]] (almal NZ) speel in hulle laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c3vy1e0l774o |title=Wyatt-Hodge smashes unbeaten 89 as England race into semis |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=27 Junie 2026 |accessdate=27 Junie 2026}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep B | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep A | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] kgxyatzu80qquhzut6ovtcxm4cndqrs 0 455930 2914258 2912966 2026-06-27T16:30:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914258 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Cape_Verde.svg|200px]] | klubnaam = Kaap Verde | vollenaam = Kaap Verdiese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]])<br />''Crioulos'' ([[Kreools]]) | stigting = | stadion = Estádio Nacional de Cabo Verde</br>[[Praia, Kaap Verde|Praia]] | kapasiteit = 15 000 | voorsitter = | afrigter = [[Bubista]] | kaptein = Vozinha | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _cpv24h | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | linkerarm1 = 1A3CB0 | liggaam1 = 1A3CB0 | regterarm1 = 1A3CB0 | broek1 = 1A3CB0 | kouse1 = 1A3CB0 | patroon_la2 = _redborder | patroon_b2 = _cpv24a | patroon_ra2 = _redborder | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |konfederasie=[[CAF]]|beheerliggaam=''Federação Caboverdiana de Futebol'' (FCF)}} Die '''Kaap Verdiese nasionale sokkerspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção nacional de futebol de Cabo Verde''; deur [[FIFA]] erken as '''Cabo Verde''') verteenwoordig [[Kaap Verde]] in internasionale sokker en word beheer deur die Kaap Verdeaanse Sokkerfederasie (Portugees: ''Federação Caboverdiana de Futebol'', FCF). Die span se bynaam is ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]] in Portugees). Die nasionale span het sy eerste wedstryd op 19 April 1978 teen Guinee gespeel, ’n wedstryd wat hulle 1–0 verloor het. Na die federasie se aansluiting by die [[CAF]] en FIFA in 1982, het die nasionale span vir die eerste keer aan kwalifikasie vir die [[Afrikanasiesbeker]] deelgeneem in 1992 en sy eerste deelname aan [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-kwalifikasie in 2003 gemaak. Die span word gelei deur Pedro Leitão Brito. Ook bekend as “Die [[Kreools]]” (Portugees: ''Crioulos''), speel Kaap Verde die meerderheid van sy tuiswedstryde by die Estádio Nacional de Cabo Verde. Hulle het vir die eerste keer vir die Afrikanasiesbeker [[Afrikanasiesbeker 2013|in 2013]] gekwalifiseer. Sedertdien het hulle ook in die toernooie van 2015, 2021 en 2023 deelgeneem, met kwarteindrondtes in 2013 en 2023. Kaap Verde het vir die eerste keer vir die FIFA Wêreldbeker [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|in 2026]] gekwalifiseer. Daarmee is hulle die tweede kleinste land per landoppervlakte (na [[Curaçao]]) en die derde minste bevolkte (na Curaçao en [[Ysland]]) wat vir die Wêreldbeker gekwalifiseer het, met ’n landoppervlakte van 4 033 vierkante kilometer en ’n bevolking van net onder 525 000.<ref>{{cite web |author1=Stevens, Rob |title=Cape Verde become second-smallest nation to reach World Cup |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c04q0gd0yedo |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=13 October 2025 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yldj6nz46o|title='Biggest thing since independence' - Cape Verde celebrates World Cup spot|date=14 October 2025|work=BBC Sport|accessdate=15 October 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cape Verde national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Kaap Verde]] ob5y8jmsahw08rm0q5uwkpx9zy10ojc 2914259 2914258 2026-06-27T16:30:37Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914259 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Cape_Verde.svg|200px]] | klubnaam = Kaap Verde | vollenaam = Kaap Verdiese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]])<br />''Crioulos'' ([[Kreools]]) | stigting = | stadion = Estádio Nacional de Cabo Verde</br>[[Praia, Kaap Verde|Praia]] | kapasiteit = 15 000 | voorsitter = | afrigter = [[Bubista]] | kaptein = Vozinha | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _cpv24h | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | linkerarm1 = 1A3CB0 | liggaam1 = 1A3CB0 | regterarm1 = 1A3CB0 | broek1 = 1A3CB0 | kouse1 = 1A3CB0 | patroon_la2 = _redborder | patroon_b2 = _cpv24a | patroon_ra2 = _redborder | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |konfederasie=[[CAF]]|beheerliggaam=''Federação Caboverdiana de Futebol'' (FCF)}} Die '''Kaap Verdiese nasionale sokkerspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção nacional de futebol de Cabo Verde''; deur [[FIFA]] erken as '''Cabo Verde''') verteenwoordig [[Kaap Verde]] in internasionale sokker en word beheer deur die Kaap Verdeaanse Sokkerfederasie (Portugees: ''Federação Caboverdiana de Futebol'', FCF). Die span se bynaam is ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]] in Portugees). Die nasionale span het sy eerste wedstryd op 19 April 1978 teen Guinee gespeel, ’n wedstryd wat hulle 1–0 verloor het. Na die federasie se aansluiting by die [[CAF]] en FIFA in 1982, het die nasionale span vir die eerste keer aan kwalifikasie vir die [[Afrikanasiesbeker]] deelgeneem in 1992 en sy eerste deelname aan [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-kwalifikasie in 2003 gemaak. Die span word gelei deur Pedro Leitão Brito. Ook bekend as “Die [[Kreools]]” (Portugees: ''Crioulos''), speel Kaap Verde die meerderheid van sy tuiswedstryde by die Estádio Nacional de Cabo Verde. Hulle het vir die eerste keer vir die Afrikanasiesbeker [[Afrikanasiesbeker 2013|in 2013]] gekwalifiseer. Sedertdien het hulle ook in die toernooie van 2015, 2021 en 2023 deelgeneem, met kwarteindrondtes in 2013 en 2023. Kaap Verde het vir die eerste keer vir die FIFA Wêreldbeker [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|in 2026]] gekwalifiseer. Daarmee is hulle die tweede kleinste land per landoppervlakte (ná [[Curaçao]]) en die derde minste bevolkte (ná Curaçao en [[Ysland]]) wat vir die Wêreldbeker gekwalifiseer het, met ’n landoppervlakte van 4 033 vierkante kilometer en ’n bevolking van net onder 525 000.<ref>{{cite web |author1=Stevens, Rob |title=Cape Verde become second-smallest nation to reach World Cup |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c04q0gd0yedo |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=13 October 2025 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yldj6nz46o|title='Biggest thing since independence' - Cape Verde celebrates World Cup spot|date=14 October 2025|work=BBC Sport|accessdate=15 October 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cape Verde national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Kaap Verde]] fl3e0fxt24as7jrlqauffoca5lqe0zh 2914260 2914259 2026-06-27T16:31:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914260 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Cape_Verde.svg|200px]] | klubnaam = Kaap Verde | vollenaam = Kaap Verdiese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]])<br />''Crioulos'' ([[Kreools]]) | stigting = | stadion = Estádio Nacional de Cabo Verde</br>[[Praia, Kaap Verde|Praia]] | kapasiteit = 15 000 | voorsitter = | afrigter = [[Bubista]] | kaptein = Vozinha | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _cpv24h | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | linkerarm1 = 1A3CB0 | liggaam1 = 1A3CB0 | regterarm1 = 1A3CB0 | broek1 = 1A3CB0 | kouse1 = 1A3CB0 | patroon_la2 = _redborder | patroon_b2 = _cpv24a | patroon_ra2 = _redborder | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |konfederasie=[[CAF]]|beheerliggaam=''Federação Caboverdiana de Futebol'' (FCF)}} Die '''Kaap Verdiese nasionale sokkerspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção nacional de futebol de Cabo Verde''; deur [[FIFA]] erken as '''Cabo Verde''') verteenwoordig [[Kaap Verde]] in internasionale sokker en word beheer deur die Kaap Verdeaanse Sokkerfederasie (Portugees: ''Federação Caboverdiana de Futebol'', FCF). Die span se bynaam is ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]] in Portugees). Die nasionale span het sy eerste wedstryd op 19 April 1978 teen Guinee gespeel, ’n wedstryd wat hulle 1–0 verloor het. Ná die federasie se aansluiting by die [[CAF]] en FIFA in 1982, het die nasionale span vir die eerste keer aan kwalifikasie vir die [[Afrikanasiesbeker]] deelgeneem in 1992 en sy eerste deelname aan [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-kwalifikasie in 2003 gemaak. Die span word gelei deur Pedro Leitão Brito. Ook bekend as “Die [[Kreools]]” (Portugees: ''Crioulos''), speel Kaap Verde die meerderheid van sy tuiswedstryde by die Estádio Nacional de Cabo Verde. Hulle het vir die eerste keer vir die Afrikanasiesbeker [[Afrikanasiesbeker 2013|in 2013]] gekwalifiseer. Sedertdien het hulle ook in die toernooie van 2015, 2021 en 2023 deelgeneem, met kwarteindrondtes in 2013 en 2023. Kaap Verde het vir die eerste keer vir die FIFA Wêreldbeker [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|in 2026]] gekwalifiseer. Daarmee is hulle die tweede kleinste land per landoppervlakte (ná [[Curaçao]]) en die derde minste bevolkte (ná Curaçao en [[Ysland]]) wat vir die Wêreldbeker gekwalifiseer het, met ’n landoppervlakte van 4 033 vierkante kilometer en ’n bevolking van net onder 525 000.<ref>{{cite web |author1=Stevens, Rob |title=Cape Verde become second-smallest nation to reach World Cup |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c04q0gd0yedo |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=13 October 2025 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yldj6nz46o|title='Biggest thing since independence' - Cape Verde celebrates World Cup spot|date=14 October 2025|work=BBC Sport|accessdate=15 October 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cape Verde national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Kaap Verde]] asucqcax42o3kw4ca6dwikuzmirbp9q 0 457010 2914327 2898963 2026-06-27T20:31:05Z Jcb 223 2914327 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Marguerite Porete | bynaam = | beeld = De baghine Des dodes dantz Lubeck 1489.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1258 | geboorteplek = [[Frankryk]] | dood_datum = 1 Junie 1310 | sterfteplek = [[Parys]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Frans | beroep = Mistikus | ander = | bekend = Skrywer van ''Die Spieël van Eenvoudige Siele'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Marguerite Porete''' ([[Frans]]: [maʁɡ(ə)ʁit pɔʁɛt]; [[1258]] – [[1 Junie]] [[1310]]) was 'n [[Begeune en Beghards|Begeune]], 'n Franssprekende mistikus en die outeur van ''Die Spieël van Eenvoudige Siele'', 'n werk van Christelike mistiek wat handel oor die werking van ''agape'' (goddelike liefde). Sy is in 1310 in [[Parys]] op die brandstapel verbrand vir [[kettery]] na 'n lang verhoor omdat sy geweier het om haar boek uit sirkulasie te verwyder of haar sienings te herroep. Vandag is Porete se werk van belang vir 'n diverse aantal geleerdes. Diegene wat belangstel in Middeleeuse [[Mistisisme|mistiek]], meer spesifiek Begeunse mistieke skryfwerk,<ref name="Ruh 1977">{{cite journal |last=Ruh |first=Kurt |title=Beginenmystik. Hadewijch, Mechthild von Magdeburg, Marguerite Porete |journal=Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur |publisher=S. Hirzel Verlag |volume=106 |issue=3 |year=1977 |issn=00442518 |jstor=20656220 |pages=265–277 |url=http://www.jstor.org/stable/20656220 |access-date=2025-12-04 |oclc=9972686543}}</ref><ref name="Ruh 1975">{{cite book |chapter="Le Miroir des Simples Âmes" der Marguerite Porete |editor-last1=Fromm |editor-first1=Hans |editor-last2=Harms |editor-first2=Wolfgang |editor-last3=Ruberg |editor-first3=Uwe |title=Verbum et Signum |publisher=W. Fink |publication-place=München |year=1975 |oclc=2293390 |language=de |pages=365–387}}</ref> genoem ''Die Spieël van Eenvoudige Siele'' in hul studies.<ref name="Babinsky 5">{{harvnb|Babinsky|1993|loc="Introduction" p. [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/4/mode/2up 5]}}</ref> Die boek word ook gesien as 'n primêre teks rakende die Middeleeuse Broeders van die Vrye Gees.<ref name=thysell/> Studies van [[Meester Eckhart]] het 'n ooreenkoms getoon tussen sy en Porete se idees oor vereniging met [[God]].<ref name="Ruh 1985">{{cite book |last=Ruh |first=Kurt |chapter=Meister Eckhart und die Beginenspiritualität |chapter-url=https://archive.org/details/trent_0116300031287/page/94/mode/2up |chapter-url-access=registration |title=Meister Eckhart, Theologe, Prediger, Mystiker |url=https://archive.org/details/trent_0116300031287/page/94/mode/2up |url-access=registration |via=Internet Archive |publisher=C.H. Beck |publication-place=München |year=1985 |isbn=978-3-406-30520-7 |oclc=12910551 |language=de |page=95–114}}</ref><ref name="Colledge & Marler 1984">{{cite book |last1=Colledge |first1=Edmund |last2=Marler |first2=J.C. |chapter='Poverty of the Will': Ruusbroec, Eckhart and The Mirror of Simple Souls |chapter-url={{GBurl|id=c_VgaSN9xTsC|pg=PA14}} |editor-last1=Mommaers |editor-first1=Paul |editor-last2=Paepe |editor-first2=N. de |title=Jan van Ruusebroec: The Sources, Content and Sequels of His Mysticism |url={{GBurl|id=c_VgaSN9xTsC}} |publisher=Leuven University Press |publication-place=Leuven, Belgium |year=1984 |isbn=978-90-6186-141-6 |oclc=1135348297 |pages=14–47 |via=Google Books}}</ref><ref> Eckhart se gunsteling beskrywing van die geestelike lewe as om "sonder 'n hoekom" te leef, word deurgaans deur Porete gebruik. Byvoorbeeld, in Porete hoofstukke. 81, 86, 89, 91, 93, 100, 111, 134, 135.Babinsky, 1993, "Introduction" p. [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/4/mode/2up 5], n. 7 p. [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/48/mode/2up 49</ref> Porete was ook van belang vir diegene wat Middeleeuse vroueskryfwerk bestudeer.<ref name="Babinsky 5"/> == Lewe == Porete se lewe word slegs opgeteken in die verslae van haar [[Inkwisisie]]-verhoor vir kettery waartydens sy veroordeel is om op die brandstapel verbrand te word.<ref>Hierdie verslae is die eerste keer geredigeer in (Frédéricq:1889)v. 1. 'n Meer volledige uitgawe kan egter gevind word in (Verdeyen:1986)</ref> Die inligting oor Porete is waarskynlik bevooroordeeld en beslis onvolledig. Daar word gesê dat sy van die Graafskap Henegouwen, 'n Franssprekende vorstedom in die [[Heilige Romeinse Ryk]], afkomstig was, maar dit is onseker. Haar hoë vlak van opvoeding beteken dat sy waarskynlik 'n hoër klas-oorsprong gehad het. Sy was geassosieer met die Begeunse beweging en kon dus redelik vrylik reis.<ref>In Hoofstuk 122 van die "Mirror" sluit sy Begeune in onder diegene wat haar gekritiseer het, maar sy het waarskynlik verwys na die gekloosterde Begeune, wat ongemaklik gevoel het met die rondtrekkende en bedelagtige Begeunse leefstyl wat sy blykbaar beoefen het. Sien (McGinn:1998) [https://archive.org/details/floweringofmysti0003mcgi/page/244/mode/2up 244].</ref> ===Verhoor en afsterwe=== Dit wil voorkom asof Porete die eerste weergawe van haar boek in die 1290's geskryf het. Iewers tussen 1296 en 1306 is dit as ketters beskou, en Gui de Collemedio, biskop van Cambrai, het dit veroordeel om dit in die openbaar in haar teenwoordigheid in Valenciennes te verbrand. Een van die taboes wat Porete verbreek het, was om die boek in Oud-Frans te skryf, eerder as in [[Latyn]], en sy is beveel om nie haar idees of die boek weer te versprei nie, alhoewel sy voortgegaan het om dit te doen. Daar is onlangs voorgestel dat sy in 1308 in Châlons-en-Champagne in hegtenis geneem is nadat die plaaslike biskop van Porete se ketterse boek vertel is.<ref>{{Cite journal|last=Piron|first=Sylvain|date=2017|title=Marguerite in Champagne|journal=Journal of Medieval Religious Cultures|volume=47|issue=2 |pages=135–156|doi=10.5325/jmedirelicult.43.2.0135 |s2cid=56011330 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01592354/file/Marguerite%20in%20Champagne.pdf}}</ref> As 'n mens Châlons en Champagne se Cathédrale Saint Etienne besoek, kan 'n mens die êveques (biskoppe) volgens datum sien. Dit toon 1285-1313 Jean Ier de Chateauvillain. Sy is toe aan die Inkwisiteur van Frankryk, die Dominikaan Willem van Parys, ook bekend as Willem van Humbert, oorhandig op grond van kettery, ten spyte van haar bewering in die boek dat sy drie kerklike owerhede oor haar geskrifte geraadpleeg het, insluitend die hoogs gerespekteerde Meester van Teologie Godfrey van Fontaines, en hul goedkeuring verkry het. Porete is saam met 'n Beghard, Guiard de Cressonessart, wat ook vir kettery verhoor is, in hegtenis geneem. Guiard het homself as Porete se verdediger verklaar. Hul verhoor het begin nadat hulle 'n jaar en 'n half in [[Parys]] in die tronk aangehou is. Tydens haar gevangenisstraf en verhoor het Porete gewe om met enige inkwisiteur te praat. In 1310 het 'n kommissie van een-en-twintig teoloë 'n reeks van vyftien stellings uit die boek ondersoek (waarvan slegs drie vandag veilig identifiseerbaar is) en hulle as ketters beoordeel.<ref> Middeleeuse handleidings oor ''discretio spirituum'', die klerikale oordeel van mistieke visioene, het die geestelikes versoek om 'n adviserende rol te vervul, maar hulle gewaarsku oor hul uiteindelike onvermoë om 'n definitiewe oordeel oor sulke sake te vel. Sien laat Middeleeuse handleidings soos Jean Gerson se ''De probatione spirituum'' en ''De distinctione verarum visionum a falsis'', beskikbaar in (Boland:1959)) en (McGuire:1998)</ref> Onder diegene wat die boek veroordeel het, was die kerklike teksgeleerde Nicholas van Lyra.<ref name=thysell>{{cite book |last=Thysell |first=Carol |title=The Pleasure of Discernment: Marguerite de Navarre as Theologian |publisher=Oxford Univ. Press |publication-place=Oxford |year=2000 |isbn=978-0-19-535013-5 |doi=10.1093/oso/9780195138450.001.0001 |oclc=352888325 |page=20}}</ref> Guiard, onder geweldige druk, het uiteindelik skuldig bevind. Porete, aan die ander kant, het geweier om haar idees te herroep, haar boek terug te trek, of met die owerhede saam te werk, en die eed af te lê wat die Inkwisiteur vereis het om met die verhoor voort te gaan. Guiard is gevange geneem omdat hy bely het, maar Porete se weiering om te bely het daartoe gelei dat die tribunaal haar skuldig verklaar het en haar tot verbranding op die brandstapel as 'n teruggevalle ketter gevonnis het. Drie biskoppe het 'n finale uitspraak oor haar gelewer. Porete is op 1 Junie 1310 in Parys by die Place de Grève lewend verbrand.<ref name="Babinsky 5"/> Die Inkwisiteur het van haar gepraat as 'n ''pseudo-mulier'' "vals vrou" en het die ''Spieël'' beskryf as "vol foute en ketterye".<ref>(McGinn:1998) [https://archive.org/details/floweringofmysti0003mcgi/page/244/mode/2up 245]</ref> 'n Rekord van die verhoor is aangeheg by die kroniek wat deur Guillaume de Nangis begin is. Ten spyte van die negatiewe siening wat Nangis teenoor Marguerite ingeneem het, berig die kroniek dat die skare tot trane geroer is deur die kalmte waarmee sy haar dood in die gesig gestaar het.<ref name=sells>{{cite book |last=Sells |first=Michael Anthony |title=Mystical Languages of Unsaying |publisher=University of Chicago Press |publication-place=Chicago |year=1994 |isbn=978-0-226-74786-6 |oclc=1285742402 |page=[https://archive.org/details/mysticallanguage0000sell/page/116/mode/2up 117]}}</ref> Na haar dood is uittreksels uit die boek aangehaal in die dekreet ''Ad Nostrum'', wat in 1311 deur die Raad van Vienne uitgevaardig is om die Broeders van die Vrye Gees as ketters te veroordeel. ==''Die Spieël van Eenvoudige Siele''== Die titel van Porete se boek verwys na die eenvoudige [[siel]] verenig met God, wat slegs wil gee. Van die taal, sowel as die formaat van 'n dialoog tussen karakters soos Liefde, Deug en die Siel, weerspieël 'n vertroudheid met die styl van hoflike liefde, wat destyds gewild was, en getuig van Porete se hoë vlak van opvoeding en gesofistikeerdheid.<ref name="Hanning 1977">{{cite book |last=Hanning |first=Robert W. |title=The Individual in Twelfth-Century Romance |url=https://archive.org/details/individualintwel0000unse/page/n5/mode/2up |url-access=registration |via=Internet Archive |date=1977 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-8357-8181-7 |oclc=1514747228 |pages=}}</ref><ref>(Babinsky:1993) "Introduction" [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/26/mode/2up 27], n. 97 [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/56/mode/2up 56]–[https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/58/mode/2up 58]</ref> Baie van die boek lyk soos 'n rasionele Boethiaanse argument tussen verskeie partye. Dit is soortgelyk geskryf aan die Middeleeuse Franse gedig ''Roman de la Rose''.<ref>(Babinsky:1993) "Introduction" [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/26/mode/2up 27], n. 96 pp.[https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/56/mode/2up 56]</ref> Porete sê dat die Siel die Rede moet prysgee, wie se logiese, konvensionele begrip van die [[werklikheid]], God en die teenwoordigheid van Goddelike Liefde nie ten volle kan begryp nie. Die "Vernietigde Siel" het alles behalwe God deur Liefde prysgegee. Volgens Porete, wanneer die Siel werklik gevul is met God se liefde, is dit verenig met God en dus in 'n toestand van eenheid, wat veroorsaak dat dit die teenstrydighede van hierdie wêreld oortref. In so 'n salige toestand kan dit nie sondig nie, want dit is geheel en al verenig met God se Wil en dus nie in staat om so op te tree nie, 'n verskynsel wat standaardteologie beskryf as die effek van goddelike genade, wat 'n persoon se sondige natuur onderdruk. Een van die hoofdoelwitte van haar boek is om lesers of luisteraars te leer hoe om tot die eenvoudige toestand te kom deur middel van tegnieke soos beelde.<ref name="García Acost 2009">{{cite thesis |last1=García Acosta |first1=Pablo |department=Departament d'Humanitats |title=Poética de la visibilidad del Mirouer des simples ames de Maguerite Porete |url=http://www.tdx.cat/TDX-1029109-101941 |publisher=Universitat Pompeu Fabra |publication-place=Barcelona |year=2009 |isbn=978-84-692-7319-7 |hdl=10803/7448 |hdl-access=free |oclc=804371797 |language=es |page= }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dit is in daardie visie van die [[Mens]] wat met God verenig word deur [[Liefde]], en sodoende terugkeer na sy bron, en die teenwoordigheid van God in alles, dat sy in denke verbind met die idees van [[Meester Eckhart]]. Porete en Eckhart het kennisse in gemeen gehad, en daar is baie spekulasie oor of hulle ooit ontmoet het of toegang tot mekaar se werk gehad het. Porete verwys na die woorde van Johannes die Evangelis in haar eie skryfwerk: “Ek is God, sê Liefde, want Liefde is God en God is Liefde,<ref name="I John 4:16">{{cite wikisource |last1=John |author-link1=Authorship of the Johannine works |title=I John 4:16 |wslink=Bible (Literal Standard Version)/1 John |anchor=4:16 |quote= en ons het die liefde wat God in ons het, geken en geglo. God is liefde; en hy wat in die liefde bly, bly in God, en God in hom.|edition=Literal Standard Version}}</ref> en hierdie Siel is God deur die toestand van Liefde. Ek is God deur goddelike natuur en hierdie Siel is God deur geregtigheid van Liefde.”<ref>William of St-Thierry, ''The Golden Epistle'' 2.263. Hierdie frase beskryf die transformerende krag van goddelike liefde. (Babinsky:1993) [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/104/mode/2up 104], n. 19 p.[https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/224/mode/2up 224]</ref> So word hierdie kosbare geliefde van my deur my geleer en gelei, sonder haarself, want sy word in my verander, en so 'n perfekte een, sê Liefde, neem my voeding.<ref>{{sfn|Babinsky|1993|p=[https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/104/mode/2up 104]}} (Chapter 21: ''Love answers the argument of Reason for the sake of this book which says that such Souls take leaves of the Virtues'')</ref> Porete se visie van die Siel in ekstatiese eenheid met God, wat in 'n toestand van ewigdurende vreugde en vrede beweeg, is 'n herhaling van die Katolieke leerstelling van die saligsprekende visie, alhoewel dit in hierdie lewe ervaar word, nie die volgende nie. Porete het probleme ondervind met sommige owerhede in haar beskrywing van die Siel in hierdie toestand wat bo die wêreldse dialektiek van konvensionele moraliteit en die leringe en beheer van die aardse kerk is. Porete voer aan dat die Siel in so 'n verhewe toestand bo die eise van gewone Deug is, nie omdat deug onnodig is nie, maar omdat deug in sy eenheid met God outomaties word. Aangesien God geen kwaad kan doen nie en nie kan sondig nie, is die verhewe en vernietigde Siel, in perfekte eenheid met Hom, nie meer in staat tot kwaad of sonde nie. Die kerkowerhede het die konsep dat iemand bo die eise van gewone Deug is, as amoreel beskou. ==Nalatenskap== Na Porete se dood is ''die Spieël'' egter as 'n anonieme werk versprei. Oorspronklik geskryf in Oud-Frans, is dit vertaal in Latyn, Italiaans en Middel-Engels en wyd versprei.<ref>Die teks het in ses weergawes in vier tale met 13 manuskripte behoue gebly, wat dit onder die mees wydverspreide van die omgangstaal-mistieke tekste van die Middeleeue maak. (McGinn:1998)| [https://archive.org/details/floweringofmysti0003mcgi/page/246/mode/2up 246], n251 on p. [https://archive.org/details/floweringofmysti0003mcgi/page/438/mode/2up 438]</ref> Ten spyte van sy reputasie as 'n ketterse werk, het dit in die Middeleeue gewild gebly. Op 'n stadium is gedink dat Johannes van Ruusbroec dit geskryf het. Eers in 1946 is die outeurskap van die Spieël weer erken, toe Romana Guarnieri Latynse manuskripte van ''die Spieël'' in die Vatikaan as Porete se sogenaamde verlore boek geïdentifiseer het.<ref>(McGinn:1998) [https://archive.org/details/floweringofmysti0003mcgi/page/436/mode/2up 436</ref> Die Middel-Franse manuskrip van die teks, waarskynlik gemaak na 1370, is vir die eerste keer in 1965 gepubliseer.<ref name="Guarnieri 1965">{{cite book |last=Guarnieri |first=Romana |chapter=Il movimiento del Libero Spirito: II, ''Il Miroir des simples ames'' di Margherita Porete|title=Archivio italiano per la storia della pietà |volume=4 |publisher=Edizioni di storia e letteratura |publication-place=Roma |year=1965 |oclc=459409426 |language=it |pages=501–708}} Reprinted along with a Latin translation in {{harv|Porete|Guarnieri|Verdeyen|1986}}.</ref> ==Assessering== Daar was spekulasie oor waarom Porete as kontroversieel beskou is. Groeiende vyandigheid teenoor die Begeunse-beweging onder Franciskane en Dominikane, die politieke aksies van Phillips IV van Frankryk, wat ook besig was om die [[Tempeliers]] te onderdruk, en kerklike vrees oor die verspreiding van die anti-hiërargiese Vrye Gees-beweging is almal voorgestel. Sommige het haar ook geassosieer met die Broeders van die Vrye Gees, 'n groep wat as ketters beskou is vir hul antinomiaanse sienings. Die verband tussen Porete en die beweging is egter ietwat vaag, aangesien verdere navorsing bepaal het dat dit minder nou verwant was as wat sommige kerklike owerhede geglo het.<ref>(Babinsky:1993) "Introduction" [https://archive.org/details/mirrorofsimpleso0000pore/page/12/mode/2up 13]</ref> Porete se status as 'n Middeleeuse mistikus het in onlangse dekades gegroei en haar langs Mechthild van Magdeburg en Hadewijch geplaas in die uitdrukking van die Liefdesmistiek van Begeunse [[spiritualiteit]]. In 2006 het die digter Anne Carson 'n poëtiese libretto met die titel ''Decreation'' geskryf, waarvan die tweede deel Porete en haar werk, ''Die Spieël van Eenvoudige Siele'', as onderwerp het, as deel van 'n verkenning van hoe vroue (Sappho, Simone Weil en Porete) "vir God vertel",<ref>{{cite journal| jstor=4338292 | title=The Mirror of Simple Souls: An Opera Installation Libretto| last1=Carson| first1=Anne| journal=The Kenyon Review| year=2002| volume=24| issue=1| pages=58–69}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Porete, Marguerite}} [[Kategorie:Franse religieuse mense]] [[Kategorie:Christendom in Frankryk]] [[Kategorie:Geboortes in 1258]] [[Kategorie:Sterftes in 1310]] okxvci7i30rvlb4n4jd0c44zq13hvne 0 460088 2914362 2893751 2026-06-28T02:58:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2914362 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabio Capello | image = [[Lêer:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Fabio Capello - 240422 181452 (cropped).jpg|240px]] | caption = Capello in 2024 | full_name = Fabio Capello<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |archive-url=https://archive.today/20190907201217/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |url-status=dead |archive-date=7 September 2019 |title=Acta del Partido celebrado el 17 de junio de 2007, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 17 June 2007, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=7 September 2019 |language=es }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1946|6|18|df=y}} | birth_place = San Canzian d'Isonzo, [[Friuli-Venezia Giulia|Friuli]] [[Italië]] | height = 1,77 m | position = Middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = 1962–1964 | youthclubs1 = [[SPAL]] | years1 = 1964–1967 | clubs1 = [[SPAL]] | caps1 = 49 | goals1 = 3 | years2 = 1967–1970 | clubs2 = [[AS Roma|Roma]] | caps2 = 62 | goals2 = 11 | years3 = 1970–1976 | clubs3 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps3 = 165 | goals3 = 27 | years4 = 1976–1980 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 65 | goals4 = 4 | totalcaps = 341 | totalgoals = 45 | nationalyears1 = 1972–1978 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 32 | nationalgoals1 = 8 | manageryears1 = 1982–1986 | managerclubs1 = [[AC Milan Primavera]] | manageryears2 = 1987 | managerclubs2 = [[AC Milan]] (waarnemend) | manageryears3 = 1991–1996 | managerclubs3 = [[AC Milan]] | manageryears4 = 1996–1997 | managerclubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[AC Milan]] | manageryears6 = 1999–2004 | managerclubs6 = [[AS Roma|Roma]] | manageryears7 = 2004–2006 | managerclubs7 = [[Juventus FC|Juventus]] | manageryears8 = 2006–2007 | managerclubs8 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears9 = 2007–2012 | managerclubs9 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | manageryears10 = 2012–2015 | managerclubs10 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] | manageryears11 = 2017–2018 | managerclubs11 = [[Jiangsu Suning FC|Jiangsu Suning]] }} '''Fabio Capello''' (gebore [[18 Junie]] [[1946]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter.<ref>{{cite web|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Fabio|title=Fabio|work=DiPI Online|first=Luciano |last=Canepari|access-date=26 October 2018|language=it}}</ref> As speler het Capello vir SPAL, [[AS Roma|Roma]], [[AC Milan]] en [[Juventus FC|Juventus]] gespeel. Hy het as ’n middelvelder gespeel en het verskeie trofeë gewen gedurende sy loopbaan van meer as 15 jaar. Hy het die Coppa Italia met Roma in 1969 gewen, maar hy was die suksesvolste by Juventus, waar hy drie [[Serie A]]-titels gewen het in 1972, 1973 en 1975. Met Milan het hy weer die Coppa Italia in 1977 gewen en ook nog ’n Serie A-titel in 1979. Capello het ook internasionaal vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gespeel, met 32 wedstryde en 8 doele. In sy eerste vyf seisoene as afrigter het Capello vier Serie A-titels met Milan gewen (1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96), en hy ook die [[UEFA Champions League]] in 1993/94 gewen met ’n 4–0 oorwinning teen [[FC Barcelona|Barcelona]] in die eindstryd. Daarna het hy ’n jaar by [[Real Madrid]] gewerk, waar hy die [[La Liga]]-titel in sy eerste seisoen gewen het. In 2001 het hy Roma gelei na hul eerste ligatitel in 18 jaar. Capello het ook twee titels by Juventus gewen (wat later weggeneem is ná die ''Calciopoli''-skandaal), en in 2006 het hy teruggekeer na Real Madrid, waar hy nog ’n La Liga-titel gewen het. In totaal het hy ’n groot liga-kampioenskap gewen in sewe (of nege, as die twee herroepe titels met Juventus getel word) van sy 16 seisoene as afrigter. Hy word beskou as een van die beste afrigters van alle tye.<ref name="greatest1">[https://web.archive.org/web/20110716010209/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2437525.ece The top 50 managers of all time] ''The Times''</ref><ref name="greatest2">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/ac-milan/story/1513513/greatest-managersno-20-fabio-capello|title=Greatest Managers, No. 20: Capello|date=6 August 2013|publisher=ESPN FC|access-date=7 February 2015}}</ref> Capello is in Desember 2007 as afrigter van die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] aangestel. Tydens sy tyd as afrigter het hy goed gevaar in kwalifikasie en die span gelei na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Wêreldbekertoernooi in Suid-Afrika]], waar hulle in die ronde van 16 teen Duitsland uitgeskakel is by die [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]], nadat ’n klaarblyklike doel vir Engeland afgekeur is. Hy het daarna sy afrigtingsloopbaan voortgesit as hoofafrigter van die [[Russiese nasionale sokkerspan|Russiese nasionale span]] en die [[Volksrepubliek China|Chinese]] klub Jiangsu Suning, voordat hy as afrigter afgetree het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Capello, Fabio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5em74if328115c2pjukx3f9v3dbjfen 0 460874 2914373 2914184 2026-06-28T10:16:34Z Sobaka 328 /* Missie */ bywerk 2914373 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die ontlugtingslyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur ontlugtingverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die ontlugting aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] mdsxd7swu5crdeyaae932w033pjpf9b 2914374 2914373 2026-06-28T10:17:36Z Sobaka 328 /* Missie */ opruim 2914374 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die ontlugtingslyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur ontlugtingverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die ontlugting aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 5yp074jv4jq03a8tar4jz9c6mb7rhwg 2914376 2914374 2026-06-28T10:20:35Z Sobaka 328 /* Transmaanontbranding en uitgaande vlug */ Beeld 2914376 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die ontlugtingslyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur ontlugtingverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die ontlugting aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] howbcrmxjx8glv6wfz2xtqlde8xf3mt 2914378 2914376 2026-06-28T10:40:46Z Sobaka 328 /* Transmaanontbranding en uitgaande vlug */ opruim 2914378 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 0y1dqlc1eln6m3ts9o6j10j6il7w6hu 2914379 2914378 2026-06-28T10:46:33Z Sobaka 328 /* Missie */ bywerk 2914379 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose kraters waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] d2hf1ki4vjsp10bw8c0upb2myygnfod 2914380 2914379 2026-06-28T10:49:20Z Sobaka 328 /* Maanverbyvlug */ Beeld 2914380 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose kraters waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] ptqhx4n22x3duxex5zhnlxicsan9sw2 2914387 2914380 2026-06-28T11:38:36Z Oesjaar 7467 /* Lansering */ Skakel 2914387 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose kraters waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 7l92isvon0k12gebyfiknjnbkmc8o8z 2914388 2914387 2026-06-28T11:39:15Z Oesjaar 7467 /* Lansering */ Skakel 2914388 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose kraters waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 15x9wgmcexe125t2wzodmmiigf7fg74 0 462877 2914250 2914210 2026-06-27T15:53:35Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ 2914250 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes GP|Mercedes]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] fbhnbormbg3ckt7z4yg4caysalydxbp 2914251 2914250 2026-06-27T15:59:00Z Aliwal2012 39067 2914251 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-27}}</ref><ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] r2uddk063tjgzcfasx9fob0bzsx9tu4 2914252 2914251 2026-06-27T16:00:48Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ 2914252 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] akc8xf42v6y59y43mgd1lxk777cx1bw 0 463214 2914213 2914209 2026-06-27T12:05:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914213 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jairzinho | image = [[Lêer:Jairzinho 1970s.jpg|240px]] | upright = | caption = Jairzinho in 1974 | full_name = Jair Ventura Filho | birth_date = {{birth date and age|1944|12|25|df=yes}} | birth_place = Duque de Caxias, [[Rio de Janeiro (deelstaat)|Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] | height = 1.73 m | position = Vleuel, Voorspeler | currentclub = | youthyears1 = 1958–1962 | youthclubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | years1 = 1962–1974 | years2 = 1974–1975 | years3 = 1975 | years4 = 1976 | years5 = 1977 | years6 = 1978-1979 | years7 = 1979 | years8 = 1980–1981 | years9 = 1981–1982 | years10 = 1982–1983 | clubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs2 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | clubs3 = [[Kaizer Chiefs]] | clubs4 = [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] | clubs5 = [[Portuguesa Fútbol Club|Portuguesa (Venezuela)]] | clubs6 = [[Esporte Clube Noroeste|Noroeste]] | clubs7 = [[Nacional Fast Clube|Fast Clube]] | clubs8 = [[CD Jorge Wilstermann|Jorge Wilstermann]] | clubs9 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs10 = [[Club 9 de Octubre|9 de Octubre]] | caps1 = 416 | goals1 = 186 | caps2 = 18 | goals2 = 9 | caps3 = 3 | goals3 = 1 | caps4 = 32 | goals4 = 18 | caps5 = 21 | goals5 = 21 | caps6 = 10 | goals6 = 4 | caps7 = 2 | goals7 = 0 | caps8 = 26 | goals8 = 17 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | caps10 = 10 | goals10 = 3 | totalcaps = 540 | totalgoals = 259 | nationalyears1 = 1963 | nationalteam1 = Brasilië se Olimpiese span | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 1964–1982 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]]<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |title=Jair Ventura Filho 'Jairzinho' – Goals in International Matches |work=[[RSSSF]] |access-date=6 May 2007 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710163848/https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |title=Jair Ventura Filho |work=cruzeiropedia.org |access-date=18 November 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117063449/https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |url-status=live}}</ref><ref name="jairzinho">{{cite web |url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |title=jairzinho |website=docs.ufpr.br |language=pt |access-date=18 November 2020 |archive-date=12 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812182106/https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |url-status=live}}</ref> | nationalcaps2 = 81 | nationalgoals2 = 33 | manageryears1 = 1987–1988 | managerclubs1 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] | manageryears2 = 1988–1989 | managerclubs2 = [[Al-Wehda]] | manageryears3 = 1989–1991 | managerclubs3 = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]] | manageryears4 = 1995–1996 | managerclubs4 = [[Bonsucesso Futebol Clube|Bonsucesso]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[Kalamata FC|Kalamata]] | manageryears6 = 2001–2002 | managerclubs6 = [[Mesquita Futebol Clube|Mesquita]] | manageryears7 = 2003–2005 | managerclubs7 = [[Gaboense nasionale sokkerspan|Gaboen]] | medaltemplates = }} '''Jair Ventura Filho''' (gebore [[25 Desember]] [[1944]]), beter bekend as '''Jairzinho''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ʒaˌiʁˈzĩɲu]), is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy was 'n vinnige, vaardige en kragtige regtervleuel wat bekend was vir sy afrondingsvermoë en neus vir doele.<ref>{{cite web |url=http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |title=Jairzinho – Legends of the Football World Cup |publisher=World-cup-betting-2006.com |date=25 December 1944 |access-date=15 May 2010 |archive-date=15 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815150926/http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |title=The Hurricane that never blew out |publisher=FIFA.com |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035003/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |url-status=dead |archive-date=5 March 2016 |access-date=2 November 2015}}</ref> Hy word algemeen beskou as een van die grootste Brasiliaanse sokkerspelers van alle tye.<ref>{{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |title=Pelé and the 20 greatest Brazilian footballers of all time |website=Bleacher Report |language=en |first=Christopher |last=Atkins |access-date=14 November 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023345/https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-best-brazilian-players-ever-footballers-all-time |title=Ranked! The 10 best Brazilian players ever |website=FourFourTwo |first=Alasdair |last=Mackenzie |language=en |date=23 March 2024 |access-date=27 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportbible.com/football/news-take-a-bow-reactions-the-50-greatest-brazil-players-have-been-named-and-ranked-20201014 |title=The 50 Greatest Brazil Players Have Been Named And Ranked |website=SPORTbible |first=Jack |last=Kenmare |language=en |date=14 October 2020 |access-date=27 March 2024}}</ref> Jairzinho het die bynaam "die Orkaan" (Portugees: ''o Furacão'') gekry, 'n verwysing na die manier waarop sy trui tydens sy speelloopbaan in die wind gefladder het wanneer hy langs die vleuel afgestorm het.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |title=Jairzinho Reacts to Futbin Comments! |website=[[YouTube]] |date=16 December 2022 |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106172606/https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/player/jairzinho |title=Jairzinho |website=sportskeeda |language=en |access-date=19 July 2020 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720000612/https://www.sportskeeda.com/amp/player/jairzinho?espv=1 |url-status=live}}</ref> Weens die ekonomiese en politieke omstandighede van die tyd, asook die destydse sportwetgewing, het Jairzinho die grootste deel van sy klubloopbaan in Suid-Amerika deurgebring, waar hy elf jaar lank vir die [[Rio de Janeiro]]-klub [[Botafogo-sokkerklub|Botafogo]] gespeel het. In die laaste jare van sy loopbaan het hy ook in Europa vir [[Olympique de Marseille]] uitgedraf. Hy het ook in [[Suid-Afrika]] gespeel: drie wedstryde vir [[Kaizer Chiefs]] in 1975, waarin hy sewe doele aangeteken het.<ref>{{cite web |url=https://www.snl24.com/soccerladuma/local/7-world-cup-winners-who-have-starred-in-sas-top-flight-20161026 |title=7 World Cup Winners Who Have Starred In SA's Top Flight |website=Soccer Laduma |date=30 October 2016 |access-date=27 March 2024}}</ref> Hy het die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] by drie opeenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] verteenwoordig: [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]. Hy het die toernooi in 1970 gewen en was terselfdertyd Brasilië se voorste doelskieter tydens die kompetisie.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe41678/jairzinho/ |title=Jairzinho |website=worldfootball.net |language=en |access-date=22 April 2020 |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802005916/https://www.worldfootball.net/player_summary/jairzinho/ |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jairzinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] f0gt0510oj193lazuwz1it7d3dj65ng 2914214 2914213 2026-06-27T12:05:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914214 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jairzinho | image = [[Lêer:Jairzinho 1970s.jpg|240px]] | upright = | caption = Jairzinho in 1974 | full_name = Jair Ventura Filho | birth_date = {{birth date and age|1944|12|25|df=yes}} | birth_place = Duque de Caxias, [[Rio de Janeiro (deelstaat)|Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] | height = 1.73 m | position = Vleuel, Voorspeler | currentclub = | youthyears1 = 1958–1962 | youthclubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | years1 = 1962–1974 | years2 = 1974–1975 | years3 = 1975 | years4 = 1976 | years5 = 1977 | years6 = 1978-1979 | years7 = 1979 | years8 = 1980–1981 | years9 = 1981–1982 | years10 = 1982–1983 | clubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs2 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | clubs3 = [[Kaizer Chiefs]] | clubs4 = [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] | clubs5 = [[Portuguesa Fútbol Club|Portuguesa (Venezuela)]] | clubs6 = [[Esporte Clube Noroeste|Noroeste]] | clubs7 = [[Nacional Fast Clube|Fast Clube]] | clubs8 = [[CD Jorge Wilstermann|Jorge Wilstermann]] | clubs9 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs10 = [[Club 9 de Octubre|9 de Octubre]] | caps1 = 416 | goals1 = 186 | caps2 = 18 | goals2 = 9 | caps3 = 3 | goals3 = 1 | caps4 = 32 | goals4 = 18 | caps5 = 21 | goals5 = 21 | caps6 = 10 | goals6 = 4 | caps7 = 2 | goals7 = 0 | caps8 = 26 | goals8 = 17 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | caps10 = 10 | goals10 = 3 | totalcaps = 540 | totalgoals = 259 | nationalyears1 = 1963 | nationalteam1 = Brasilië se Olimpiese span | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 1964–1982 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]]<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |title=Jair Ventura Filho 'Jairzinho' – Goals in International Matches |work=RSSSF |access-date=6 May 2007 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710163848/https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |title=Jair Ventura Filho |work=cruzeiropedia.org |access-date=18 November 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117063449/https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |url-status=live}}</ref><ref name="jairzinho">{{cite web |url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |title=jairzinho |website=docs.ufpr.br |language=pt |access-date=18 November 2020 |archive-date=12 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812182106/https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |url-status=live}}</ref> | nationalcaps2 = 81 | nationalgoals2 = 33 | manageryears1 = 1987–1988 | managerclubs1 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] | manageryears2 = 1988–1989 | managerclubs2 = [[Al-Wehda]] | manageryears3 = 1989–1991 | managerclubs3 = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]] | manageryears4 = 1995–1996 | managerclubs4 = [[Bonsucesso Futebol Clube|Bonsucesso]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[Kalamata FC|Kalamata]] | manageryears6 = 2001–2002 | managerclubs6 = [[Mesquita Futebol Clube|Mesquita]] | manageryears7 = 2003–2005 | managerclubs7 = [[Gaboense nasionale sokkerspan|Gaboen]] | medaltemplates = }} '''Jair Ventura Filho''' (gebore [[25 Desember]] [[1944]]), beter bekend as '''Jairzinho''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ʒaˌiʁˈzĩɲu]), is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy was 'n vinnige, vaardige en kragtige regtervleuel wat bekend was vir sy afrondingsvermoë en neus vir doele.<ref>{{cite web |url=http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |title=Jairzinho – Legends of the Football World Cup |publisher=World-cup-betting-2006.com |date=25 December 1944 |access-date=15 May 2010 |archive-date=15 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815150926/http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |title=The Hurricane that never blew out |publisher=FIFA.com |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035003/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |url-status=dead |archive-date=5 March 2016 |access-date=2 November 2015}}</ref> Hy word algemeen beskou as een van die grootste Brasiliaanse sokkerspelers van alle tye.<ref>{{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |title=Pelé and the 20 greatest Brazilian footballers of all time |website=Bleacher Report |language=en |first=Christopher |last=Atkins |access-date=14 November 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023345/https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-best-brazilian-players-ever-footballers-all-time |title=Ranked! The 10 best Brazilian players ever |website=FourFourTwo |first=Alasdair |last=Mackenzie |language=en |date=23 March 2024 |access-date=27 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportbible.com/football/news-take-a-bow-reactions-the-50-greatest-brazil-players-have-been-named-and-ranked-20201014 |title=The 50 Greatest Brazil Players Have Been Named And Ranked |website=SPORTbible |first=Jack |last=Kenmare |language=en |date=14 October 2020 |access-date=27 March 2024}}</ref> Jairzinho het die bynaam "die Orkaan" (Portugees: ''o Furacão'') gekry, 'n verwysing na die manier waarop sy trui tydens sy speelloopbaan in die wind gefladder het wanneer hy langs die vleuel afgestorm het.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |title=Jairzinho Reacts to Futbin Comments! |website=[[YouTube]] |date=16 December 2022 |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106172606/https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/player/jairzinho |title=Jairzinho |website=sportskeeda |language=en |access-date=19 July 2020 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720000612/https://www.sportskeeda.com/amp/player/jairzinho?espv=1 |url-status=live}}</ref> Weens die ekonomiese en politieke omstandighede van die tyd, asook die destydse sportwetgewing, het Jairzinho die grootste deel van sy klubloopbaan in Suid-Amerika deurgebring, waar hy elf jaar lank vir die [[Rio de Janeiro]]-klub [[Botafogo-sokkerklub|Botafogo]] gespeel het. In die laaste jare van sy loopbaan het hy ook in Europa vir [[Olympique de Marseille]] uitgedraf. Hy het ook in [[Suid-Afrika]] gespeel: drie wedstryde vir [[Kaizer Chiefs]] in 1975, waarin hy sewe doele aangeteken het.<ref>{{cite web |url=https://www.snl24.com/soccerladuma/local/7-world-cup-winners-who-have-starred-in-sas-top-flight-20161026 |title=7 World Cup Winners Who Have Starred In SA's Top Flight |website=Soccer Laduma |date=30 October 2016 |access-date=27 March 2024}}</ref> Hy het die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] by drie opeenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] verteenwoordig: [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]. Hy het die toernooi in 1970 gewen en was terselfdertyd Brasilië se voorste doelskieter tydens die kompetisie.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe41678/jairzinho/ |title=Jairzinho |website=worldfootball.net |language=en |access-date=22 April 2020 |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802005916/https://www.worldfootball.net/player_summary/jairzinho/ |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jairzinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5taqnt8dbfxpl8m94mi1dff4ji3wewr 2914253 2914214 2026-06-27T16:15:55Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914253 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jairzinho | image = [[Lêer:Jairzinho 1970s.jpg|240px]] | upright = | caption = Jairzinho in 1974 | full_name = Jair Ventura Filho | birth_date = {{birth date and age|1944|12|25|df=yes}} | birth_place = Duque de Caxias, [[Rio de Janeiro (deelstaat)|Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] | height = 1.73 m | position = Vleuel, Voorspeler | currentclub = | youthyears1 = 1958–1962 | youthclubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | years1 = 1962–1974 | years2 = 1974–1975 | years3 = 1975 | years4 = 1976 | years5 = 1977 | years6 = 1978-1979 | years7 = 1979 | years8 = 1980–1981 | years9 = 1981–1982 | years10 = 1982–1983 | clubs1 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs2 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | clubs3 = [[Kaizer Chiefs]] | clubs4 = [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] | clubs5 = [[Portuguesa Fútbol Club|Portuguesa (Venezuela)]] | clubs6 = [[Esporte Clube Noroeste|Noroeste]] | clubs7 = [[Nacional Fast Clube|Fast Clube]] | clubs8 = [[CD Jorge Wilstermann|Jorge Wilstermann]] | clubs9 = [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogo]] | clubs10 = [[Club 9 de Octubre|9 de Octubre]] | caps1 = 416 | goals1 = 186 | caps2 = 18 | goals2 = 9 | caps3 = 3 | goals3 = 1 | caps4 = 32 | goals4 = 18 | caps5 = 21 | goals5 = 21 | caps6 = 10 | goals6 = 4 | caps7 = 2 | goals7 = 0 | caps8 = 26 | goals8 = 17 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | caps10 = 10 | goals10 = 3 | totalcaps = 540 | totalgoals = 259 | nationalyears1 = 1963 | nationalteam1 = Brasilië se Olimpiese span | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 1964–1982 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]]<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |title=Jair Ventura Filho 'Jairzinho' – Goals in International Matches |work=RSSSF |access-date=6 May 2007 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710163848/https://www.rsssf.org/miscellaneous/jairzinho-intlg.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |title=Jair Ventura Filho |work=cruzeiropedia.org |access-date=18 November 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117063449/https://cruzeiropedia.org/Jair_Ventura_Filho |url-status=live}}</ref><ref name="jairzinho">{{cite web |url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |title=jairzinho |website=docs.ufpr.br |language=pt |access-date=18 November 2020 |archive-date=12 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812182106/https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/jairzinho.html |url-status=live}}</ref> | nationalcaps2 = 81 | nationalgoals2 = 33 | manageryears1 = 1987–1988 | managerclubs1 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] | manageryears2 = 1988–1989 | managerclubs2 = [[Al-Wehda]] | manageryears3 = 1989–1991 | managerclubs3 = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]] | manageryears4 = 1995–1996 | managerclubs4 = [[Bonsucesso Futebol Clube|Bonsucesso]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[Kalamata FC|Kalamata]] | manageryears6 = 2001–2002 | managerclubs6 = [[Mesquita Futebol Clube|Mesquita]] | manageryears7 = 2003–2005 | managerclubs7 = [[Gaboense nasionale sokkerspan|Gaboen]] | medaltemplates = }} '''Jair Ventura Filho''' (gebore [[25 Desember]] [[1944]]), beter bekend as '''Jairzinho''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ʒaˌiʁˈzĩɲu]), is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy was 'n vinnige, vaardige en kragtige regtervleuel wat bekend was vir sy afrondingsvermoë en neus vir doele.<ref>{{cite web |url=http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |title=Jairzinho – Legends of the Football World Cup |publisher=World-cup-betting-2006.com |date=25 December 1944 |access-date=15 May 2010 |archive-date=15 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815150926/http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |title=The Hurricane that never blew out |publisher=FIFA.com |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035003/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |url-status=dead |archive-date=5 March 2016 |access-date=2 November 2015}}</ref> Hy word algemeen beskou as een van die grootste Brasiliaanse sokkerspelers van alle tye.<ref>{{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |title=Pelé and the 20 greatest Brazilian footballers of all time |website=Bleacher Report |language=en |first=Christopher |last=Atkins |access-date=14 November 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023345/https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-best-brazilian-players-ever-footballers-all-time |title=Ranked! The 10 best Brazilian players ever |website=FourFourTwo |first=Alasdair |last=Mackenzie |language=en |date=23 March 2024 |access-date=27 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportbible.com/football/news-take-a-bow-reactions-the-50-greatest-brazil-players-have-been-named-and-ranked-20201014 |title=The 50 Greatest Brazil Players Have Been Named And Ranked |website=SPORTbible |first=Jack |last=Kenmare |language=en |date=14 October 2020 |access-date=27 March 2024}}</ref> Jairzinho het die bynaam "die Orkaan" (Portugees: ''o Furacão'') gekry, 'n verwysing na die manier waarop sy trui tydens sy speelloopbaan in die wind gefladder het wanneer hy langs die vleuel afgestorm het.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |title=Jairzinho Reacts to Futbin Comments! |website=[[YouTube]] |date=16 December 2022 |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106172606/https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/player/jairzinho |title=Jairzinho |website=sportskeeda |language=en |access-date=19 July 2020 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720000612/https://www.sportskeeda.com/amp/player/jairzinho?espv=1 |url-status=live}}</ref> Weens die ekonomiese en politieke omstandighede van die tyd, asook die destydse sportwetgewing, het Jairzinho die grootste deel van sy klubloopbaan in Suid-Amerika deurgebring, waar hy elf jaar lank vir die [[Rio de Janeiro]]-klub [[Botafogo-sokkerklub|Botafogo]] gespeel het. In die laaste jare van sy loopbaan het hy ook in Europa vir [[Olympique de Marseille]] uitgedraf. Hy het ook in [[Suid-Afrika]] gespeel: drie wedstryde vir [[Kaizer Chiefs]] in 1975, waarin hy sewe doele aangeteken het.<ref>{{cite web |url=https://www.snl24.com/soccerladuma/local/7-world-cup-winners-who-have-starred-in-sas-top-flight-20161026 |title=7 World Cup Winners Who Have Starred In SA's Top Flight |website=Soccer Laduma |date=30 October 2016 |access-date=27 March 2024}}</ref> Hy het die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] by drie opeenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] verteenwoordig: [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]. Hy het die toernooi in 1970 gewen en was terselfdertyd Brasilië se voorste doelskieter tydens die kompetisie.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe41678/jairzinho/ |title=Jairzinho |website=worldfootball.net |language=en |access-date=22 April 2020 |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802005916/https://www.worldfootball.net/player_summary/jairzinho/ |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jairzinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5m5c0c1lh1l8pgz5srp96d7x3rkzty0 1 463215 2914215 2026-06-27T12:06:25Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914215 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463216 2914216 2026-06-27T12:08:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[Botafogo-sokkerklub]] 2914216 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Botafogo-sokkerklub]] nv50xswv7o7hp2d360emv5p8d7gyp8e 2914218 2914216 2026-06-27T12:15:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Removed redirect to [[Botafogo-sokkerklub]] 2914218 wikitext text/x-wiki '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro. Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] 0s0c4ehsylm0ez85uewx3odnnkapopd 2914220 2914218 2026-06-27T12:26:18Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914220 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FC Lokomotiv Moskou | beeld = [[Lêer:Lokomotiv_Stadium_1.jpg|280px]] | vollenaam = Футбольный клуб "Локомотив" Москва<br/>{{small|(Sokkerklub Lokomotief Moskou)}} | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<br/>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] 5m900n9p1vi2ynpyu8wcwd139sfxv2g 2914221 2914220 2026-06-27T12:27:08Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914221 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<br/>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] dz7tcbmemmw9eqeq8u3ks0bauu91wqr 2914222 2914221 2026-06-27T12:37:51Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914222 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Fogo'' (Vuur)<br />''Fogão'' (Stoof/Groot Vuur)<br />''Estrela Solitária'' (Die Eensame Ster)<br />''O Glorioso'' (Die Glorieryke Een)<br />''Alvinegro Carioca'' (Rio se Swart-en-Wit)<br />''O Mais Tradicional'' (Die Mees Tradisionele) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = Eagle Football Holdings | president = João Paulo Magalhães Lins | titel = | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Franclim Carvalho | liga = Campeonato Brasileiro Série A<br/>Campeonato Carioca | seisoen = | posisie = | patroon_la1 = _botafogo2627h | patroon_b1 = _botafogo2627h | patroon_ra1 = _botafogo2627h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _botafogo2627hl | linkerarmarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] 25b3nbk1370m595gplgoyqyh2e02ouh 2914223 2914222 2026-06-27T12:41:28Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914223 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Fogo'' (Vuur)<br />''Fogão'' (Stoof/Groot Vuur)<br />''Estrela Solitária'' (Die Eensame Ster)<br />''O Glorioso'' (Die Glorieryke Een)<br />''Alvinegro Carioca'' (Rio se Swart-en-Wit)<br />''O Mais Tradicional'' (Die Mees Tradisionele) | stigting = {{Start date|1894|7|1|df=y}}, (roeiklub)<br/>{{Start date |1904|7|1|df=y}}, (sokkerklub) | stadion = Estádio Olímpico Nilton Santos | kapasiteit = 46 831 | eienaar = Eagle Football Holdings | president = João Paulo Magalhães Lins | titel = | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Franclim Carvalho | liga = Campeonato Brasileiro Série A<br/>Campeonato Carioca | seisoen = | posisie = | patroon_la1 = _botafogo2627h | patroon_b1 = _botafogo2627h | patroon_ra1 = _botafogo2627h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _botafogo2627hl | linkerarmarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] nccbdtf56dug86plr15txwn9s6956v2 2914224 2914223 2026-06-27T12:42:17Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914224 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Fogo'' (Vuur)<br />''Fogão'' (Stoof/Groot Vuur)<br />''Estrela Solitária'' (Die Eensame Ster)<br />''O Glorioso'' (Die Glorieryke Een)<br />''Alvinegro Carioca'' (Rio se Swart-en-Wit)<br />''O Mais Tradicional'' (Die Mees Tradisionele) | stigting = {{Start date|1894|7|1|df=y}} (roeiklub)<br/>{{Start date |1904|7|1|df=y}} (sokkerklub) | stadion = Estádio Olímpico Nilton Santos | kapasiteit = 46 831 | eienaar = Eagle Football Holdings | president = João Paulo Magalhães Lins | titel = | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Franclim Carvalho | liga = Campeonato Brasileiro Série A<br/>Campeonato Carioca | seisoen = | posisie = | patroon_la1 = _botafogo2627h | patroon_b1 = _botafogo2627h | patroon_ra1 = _botafogo2627h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _botafogo2627hl | linkerarmarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] oxtzv8yvevz6duqvkpw34hsmoc1v5nj 2914225 2914224 2026-06-27T12:43:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914225 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Fogo'' (Vuur)<br />''Fogão'' (Stoof/Groot Vuur)<br />''Estrela Solitária'' (Die Eensame Ster)<br />''O Glorioso'' (Die Glorieryke Een)<br />''Alvinegro Carioca'' (Rio se Swart-en-Wit)<br />''O Mais Tradicional'' (Die Mees Tradisionele) | stigting = [[1 Julie]] [[1894]] (roeiklub)<br/>[[1 Julie]] [[1904]] (sokkerklub) | stadion = Estádio Olímpico Nilton Santos | kapasiteit = 46 831 | eienaar = Eagle Football Holdings | president = João Paulo Magalhães Lins | titel = | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Franclim Carvalho | liga = Campeonato Brasileiro Série A<br/>Campeonato Carioca | seisoen = | posisie = | patroon_la1 = _botafogo2627h | patroon_b1 = _botafogo2627h | patroon_ra1 = _botafogo2627h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _botafogo2627hl | linkerarmarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] 2eawdn6n9r3uf7ej6yfoakoxemjdv6d 2914226 2914225 2026-06-27T12:46:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914226 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Botafogo FR | beeld = [[Lêer:Botafogo_de_Futebol_e_Regatas_logo.svg|150px]] | vollenaam = Botafogo de Futebol e Regatas | bynaam = ''Fogo'' (Vuur)<br />''Fogão'' (Stoof/Groot Vuur)<br />''Estrela Solitária'' (Die Eensame Ster)<br />''O Glorioso'' (Die Glorieryke Een)<br />''Alvinegro Carioca'' (Rio se Swart-en-Wit)<br />''O Mais Tradicional'' (Die Mees Tradisionele) | stigting = [[1 Julie]] [[1894]] (roeiklub)<br/>[[1 Julie]] [[1904]] (sokkerklub) | stadion = Estádio Olímpico Nilton Santos | kapasiteit = 46 831 | eienaar = Eagle Football Holdings | president = João Paulo Magalhães Lins | titel = | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Franclim Carvalho | liga = Campeonato Brasileiro Série A<br/>Campeonato Carioca | seisoen = | posisie = | patroon_la1 = _botafogo2627h | patroon_b1 = _botafogo2627h | patroon_ra1 = _botafogo2627h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _botafogo2627hl | linkerarmarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _botafogo2526t | patroon_b2 = _botafogo2526t | patroon_ra2 = _botafogo2526t | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _botafogo2425tl | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' (Botafogo Sokker en Roei) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Botafogo-buurt van die stad [[Rio de Janeiro]] gesetel is. Hoewel die klub aan verskeie sportsoorte deelneem, is Botafogo veral bekend vir sy sokkerspan. Die klub speel in die Campeonato Brasileiro Série A, die hoogste afdeling van die Brasiliaanse sokkerligastelsel, asook in die Campeonato Carioca, die hoogste deelstaatliga van Rio de Janeiro.<ref>{{Cite web |date=1 August 2014 |title=Fla lidera a lista de maiores torcidas do Brasil, seguido de perto pelo Timão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/fla-lidera-lista-de-maiores-torcidas-do-brasil-seguido-de-perto-pelo-timao.html |access-date=14 April 2017 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2014 |title=Ranking das torcidas: Fla se mantém no topo, e Corinthians segue na cola |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2014/08/pesquisa-fla-tem-maior-torcida-mas-corinthians-encurta-distancia.html |access-date=19 March 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2013 |title=100 anos de Bota x Fla: o Clássico da Rivalidade e de goleadas históricas |url=http://globoesporte.globo.com/bau-do-esporte/noticia/2013/05/100-anos-de-bota-x-fla-o-classico-da-rivalidade-e-de-goleadas-historicas.html |access-date=26 September 2014 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2014 |title=Adversário não é inimigo. O Vasco sempre foi o maior rival do Botafogo |url=http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |access-date=13 April 2017 |website=Jornal do Brasil |language=pt |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081328/http://jblog.com.br/botafogo/2011/09/20/adversario-nao-e-inimigo-o-vasco-sempre-foi-o-maior-rival-do-botafogo/ |url-status=dead }}</ref> Die klub is op 1 Julie 1894 as 'n [[roei|roeiklub]] gestig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rio de Janeiro]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] pb1vb0rxut23oj7ciytm5qop9k1g66c 1 463217 2914219 2026-06-27T12:17:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914219 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463218 2914227 2026-06-27T14:10:54Z Aliwal2012 39067 nuwe raamwerk 2914227 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Qatar Airways<br>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Pinocchio]]</small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit sal die negende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] sal spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C2) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |- |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} <!-- === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|216 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|201 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|155 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|146 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|119 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|91 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|22 |- !11 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|21 |- !12 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !13 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|13 |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|12 |- !16 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|10 |- !18 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|6 |- !19 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|4 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !21 | align=center|7 | {{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|417 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|210 |- !3 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|209 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|162 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|55 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|36 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|29 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|28 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|26 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- |} {{EindeKolomme}}--> == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] l0m060ek08t9tw2e0hqotijovn7bkl4 2914228 2914227 2026-06-27T14:13:40Z Aliwal2012 39067 daaaag Pinocchio 2914228 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit sal die negende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] sal spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C2) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |- |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} <!-- === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|216 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|201 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|155 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|146 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|119 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|91 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|22 |- !11 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|21 |- !12 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !13 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|13 |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|12 |- !16 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|10 |- !18 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|6 |- !19 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|4 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !21 | align=center|7 | {{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|417 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|210 |- !3 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|209 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|162 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|55 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|36 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|29 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|28 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|26 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- |} {{EindeKolomme}}--> == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] iaybrq3p1w2gukam5uvdu0c97psqwmm 2914229 2914228 2026-06-27T14:14:55Z Aliwal2012 39067 /* Bande */ 2914229 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit sal die negende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] sal spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |- |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !No. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} <!-- === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|216 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|201 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|155 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|146 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|119 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|91 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|22 |- !11 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|21 |- !12 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !13 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|13 |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|12 |- !16 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|10 |- !18 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|6 |- !19 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|4 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !21 | align=center|7 | {{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|417 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|210 |- !3 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|209 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|162 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|55 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|36 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|29 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|28 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|26 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|11 |- |} {{EindeKolomme}}--> == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] r654hs1xlreh3vdd6a56gkk9vrsf6z8 0 463219 2914234 2026-06-27T14:39:39Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika''' het ten doel die bewaring van die erfenis van die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 in Suid-Afrika gevestig het. Die genootskap doen daarom uitgebreide historiese, sosiologiese en veral genealogiese navorsing aangaande hierdie groep setlaars en hul nageslag. Dit stel belang in die [[Frans]]e taal en [[kultuur]] sowel as die bewaring van artefakte en geboue in die [[Drakenstein]]vallei wat met die Hugenote in verband staan....' 2914234 wikitext text/x-wiki Die '''Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika''' het ten doel die bewaring van die erfenis van die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 in Suid-Afrika gevestig het. Die genootskap doen daarom uitgebreide historiese, sosiologiese en veral genealogiese navorsing aangaande hierdie groep setlaars en hul nageslag. Dit stel belang in die [[Frans]]e taal en [[kultuur]] sowel as die bewaring van artefakte en geboue in die [[Drakenstein]]vallei wat met die Hugenote in verband staan. Dit is in 1953 gestig en het daarna bygedra tot die heropbou van [[Saasveld]] as die [[Hugenote-gedenkmuseum]] en die onderhoud van die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Verskeie artikels in die museum is op bruikleen van die vereniging. Jaarliks word ‘n aantal nuusbriewe en ‘n Bulletin gepubliseeer waarin veral verslag gedoen word van die vordering in die stamboomondersoek van die Hugenote-nasate. Dr. D.P. de Villiers was van 1953 tot 1962 die eerste voorsitter. Hy is opgevolg deur Steph F. du Toit. Latere prominte lede as Kay de Villiers en [[Christo Viljoen]]. Die adminstrasiekantoor is in Franschhoek. Enkele andere Hugenote-organisasies bestaan in die buiteland. ==Bibliografie== *https://huguenotsociety.org.za/afr/tuis/ [[Kategorie: Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie: Kulturele bewegings]] n5voqagr9m8qel7bcgt9v3fv1c8chxm 2914236 2914234 2026-06-27T14:44:36Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika]] na [[Hugenotevereniging van Suid-Afrika]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Korrekte titel 2914234 wikitext text/x-wiki Die '''Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika''' het ten doel die bewaring van die erfenis van die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 in Suid-Afrika gevestig het. Die genootskap doen daarom uitgebreide historiese, sosiologiese en veral genealogiese navorsing aangaande hierdie groep setlaars en hul nageslag. Dit stel belang in die [[Frans]]e taal en [[kultuur]] sowel as die bewaring van artefakte en geboue in die [[Drakenstein]]vallei wat met die Hugenote in verband staan. Dit is in 1953 gestig en het daarna bygedra tot die heropbou van [[Saasveld]] as die [[Hugenote-gedenkmuseum]] en die onderhoud van die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Verskeie artikels in die museum is op bruikleen van die vereniging. Jaarliks word ‘n aantal nuusbriewe en ‘n Bulletin gepubliseeer waarin veral verslag gedoen word van die vordering in die stamboomondersoek van die Hugenote-nasate. Dr. D.P. de Villiers was van 1953 tot 1962 die eerste voorsitter. Hy is opgevolg deur Steph F. du Toit. Latere prominte lede as Kay de Villiers en [[Christo Viljoen]]. Die adminstrasiekantoor is in Franschhoek. Enkele andere Hugenote-organisasies bestaan in die buiteland. ==Bibliografie== *https://huguenotsociety.org.za/afr/tuis/ [[Kategorie: Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie: Kulturele bewegings]] n5voqagr9m8qel7bcgt9v3fv1c8chxm 2914237 2914236 2026-06-27T14:46:58Z Aliwal2012 39067 een woord 2914237 wikitext text/x-wiki Die '''Hugenotevereniging van Suid-Afrika''' het ten doel die bewaring van die erfenis van die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 in Suid-Afrika gevestig het. Die genootskap doen daarom uitgebreide historiese, sosiologiese en veral genealogiese navorsing aangaande hierdie groep setlaars en hul nageslag. Dit stel belang in die [[Frans]]e taal en [[kultuur]] sowel as die bewaring van artefakte en geboue in die [[Drakenstein]]vallei wat met die Hugenote in verband staan. Dit is in 1953 gestig en het daarna bygedra tot die heropbou van [[Saasveld]] as die [[Hugenote-gedenkmuseum]] en die onderhoud van die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Verskeie artikels in die museum is op bruikleen van die vereniging. Jaarliks word ‘n aantal nuusbriewe en ‘n bulletin gepubliseer waarin veral verslag gedoen word oor die vordering in die stamboomondersoek van die Hugenote-nasate. Dr. D.P. de Villiers was van 1953 tot 1962 die eerste voorsitter. Hy is opgevolg deur Steph F. du Toit. Latere prominte lede is Kay de Villiers en [[Christo Viljoen]]. Die adminstrasiekantoor is in Franschhoek. Enkele andere Hugenote-organisasies bestaan in die buiteland. ==Bibliografie== *https://huguenotsociety.org.za/afr/tuis/ [[Kategorie: Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie: Kulturele bewegings]] 5inz5kzn9o2fd0jxlpu60zleub504ig 2914305 2914237 2026-06-27T19:53:27Z AFM 21229 2914305 wikitext text/x-wiki Die '''Hugenotevereniging van Suid-Afrika''' het ten doel die bewaring van die erfenis van die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 in Suid-Afrika gevestig het. Die genootskap doen daarom uitgebreide historiese, sosiologiese en veral genealogiese navorsing aangaande hierdie groep setlaars en hul nageslag. Dit stel belang in die [[Frans]]e taal en [[kultuur]] sowel as die bewaring van artefakte en geboue in die [[Drakenstein]]vallei wat met die Hugenote in verband staan. Dit is in 1953 gestig en het daarna bygedra tot die heropbou van [[Saasveld]] as die [[Hugenote-gedenkmuseum]] en die onderhoud van die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]]. Verskeie artikels in die museum is op bruikleen van die vereniging. Jaarliks word ‘n aantal nuusbriewe en ‘n bulletin gepubliseer waarin veral verslag gedoen word oor die vordering in die stamboomondersoek van die Hugenote-nasate. Dr. D.P. de Villiers was van 1953 tot 1962 die eerste voorsitter. Hy is opgevolg deur Steph F. du Toit. Latere prominente lede is Kay de Villiers en [[Christo Viljoen]]. Die adminstrasiekantoor is in Franschhoek. Enkele andere Hugenote-organisasies bestaan in die buiteland. ==Bibliografie== *https://huguenotsociety.org.za/afr/tuis/ [[Kategorie: Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie: Kulturele bewegings]] 96a6oinexqb45deofcjz5a7uquiher3 0 463220 2914239 2026-06-27T14:55:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,25, long 28,10)]] na [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] geskuif: Beter titel 2914239 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] 7yjd8tz0n1e3wydd0zt4oeq72dwpsbe 1 463221 2914241 2026-06-27T14:55:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,25, long 28,10)]] na [[Bespreking:Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] geskuif: Beter titel 2914241 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Dwarsrivier (Waterberg, Limpopo),]] 4hvfc0iiwe2t9wtb1kszksdd6sb5huu 0 463222 2914243 2026-06-27T14:56:51Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,83, long 30.08)]] na [[Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] geskuif: Beter titel 2914243 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] o1spx6bmzk32cabkej5seyevqrkzmxa 1 463223 2914245 2026-06-27T14:56:51Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,83, long 30.08)]] na [[Bespreking:Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] geskuif: Beter titel 2914245 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Dwarsrivier (Steelpoort, Limpopo)]] kltexp1d1awjcri399j6dq3n86llnsj 0 463224 2914254 2026-06-27T16:22:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Pedro Leitão Brito''' (gebore [[6 Januarie]] [[1970]]), algemeen bekend as '''Bubista''', is ’n [[Kaap Verde|Kaap Verdiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as ’n sentrale verdediger gespeel het.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/football/fifa-world-cup/who-is-cape-verde-coach-pedro-leitao-brito-bubista-wins-loss-overall-stats-fifa-world-cup/article71103701.ece|title=FIFA World Cup 2026: Who is Bubista, Cape Verde coach? W...' 2914254 wikitext text/x-wiki '''Pedro Leitão Brito''' (gebore [[6 Januarie]] [[1970]]), algemeen bekend as '''Bubista''', is ’n [[Kaap Verde|Kaap Verdiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as ’n sentrale verdediger gespeel het.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/football/fifa-world-cup/who-is-cape-verde-coach-pedro-leitao-brito-bubista-wins-loss-overall-stats-fifa-world-cup/article71103701.ece|title=FIFA World Cup 2026: Who is Bubista, Cape Verde coach? Wins, losses, overall stats|last=|first=|date=2026-06-15|website=Sportstar|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> Tydens sy loopbaan as speler het hy vir Badajoz in [[Spanje]], ASA in [[Angola]] en Estoril in [[Portugal]] gespeel. Hy het ook 21 keer vir die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verdiese nasionale span]] uitgedraf. Ná sy speeldae het hy ’n afrigtingsloopbaan in Kaap Verde begin, en in 2020 het hy hoofafrigter van die Kaap Verdiese nasionale span geword. Hy het die span gelei by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikaniesbeker]] van 2021 en [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] (waar hulle die kwarteindrondte gehaal het), asook na hul eerste deelname ooit aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], waar die span, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]], tot die rondte van 32 deurgedring het voordat hulle teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] te staan gekom het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0mypzl7v2xo|title=World Cup 2026: How Cape Verde made history on their tournament debut|date=2026-06-27|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bubista}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] jtzs05dr9e13rv4j9fg6al9z6wtdiyb 2914255 2914254 2026-06-27T16:27:36Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914255 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bubista | image = | image_size = | caption = | fullname = Pedro Leitão Brito | birth_date = {{birth date and age|1970|1|6|df=y}} | birth_place = Boa Vista, [[Kaap Verde]], [[Portugese Ryk]] | height = 1,80 m | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]]<br/>(hoofafrigter) | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1996 | clubs1 = [[CD Badajoz|Badajoz]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 1996–2002 | clubs2 = [[Atlético Sport Aviação|ASA]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 2002–2003 | clubs3 = [[GD Estoril Praia|Estoril]] | caps3 = | goals3 = | years4 = 2003–2006 | clubs4 = [[Falcões do Norte]] | caps4 = | goals4 = | nationalyears1 = 1989–2005 | nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] | nationalcaps1 = 21 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 2012–2013 | managerclubs1 = [[CS Mindelense|Mindelense]] | manageryears2 = 2015 | managerclubs2 = [[Académica do Mindelo]] | manageryears3 = 2015–2016 | managerclubs3 = [[Sporting Clube da Praia|Sporting Praia]] | manageryears4 = 2017 | managerclubs4 = [[Académica do Mindelo]] | manageryears5 = 2018–2019 | managerclubs5 = [[Batuque FC|Batuque]] | manageryears6 = 2020– | managerclubs6 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] | club-update = | ntupdate = }} '''Pedro Leitão Brito''' (gebore [[6 Januarie]] [[1970]]), algemeen bekend as '''Bubista''', is ’n [[Kaap Verde|Kaap Verdiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as ’n sentrale verdediger gespeel het.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/football/fifa-world-cup/who-is-cape-verde-coach-pedro-leitao-brito-bubista-wins-loss-overall-stats-fifa-world-cup/article71103701.ece|title=FIFA World Cup 2026: Who is Bubista, Cape Verde coach? Wins, losses, overall stats|last=|first=|date=2026-06-15|website=Sportstar|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> Tydens sy loopbaan as speler het hy vir Badajoz in [[Spanje]], ASA in [[Angola]] en Estoril in [[Portugal]] gespeel. Hy het ook 21 keer vir die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verdiese nasionale span]] uitgedraf. Ná sy speeldae het hy ’n afrigtingsloopbaan in Kaap Verde begin, en in 2020 het hy hoofafrigter van die Kaap Verdiese nasionale span geword. Hy het die span gelei by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikaniesbeker]] van 2021 en [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] (waar hulle die kwarteindrondte gehaal het), asook na hul eerste deelname ooit aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], waar die span, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]], tot die rondte van 32 deurgedring het voordat hulle teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] te staan gekom het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0mypzl7v2xo|title=World Cup 2026: How Cape Verde made history on their tournament debut|date=2026-06-27|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bubista}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] lz8ezwkosx1bmld1vcsrs1wejeikb12 2914256 2914255 2026-06-27T16:28:01Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914256 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bubista | image = | image_size = | caption = | fullname = Pedro Leitão Brito | birth_date = {{birth date and age|1970|1|6|df=y}} | birth_place = Boa Vista, [[Kaap Verde]], [[Portugese Ryk]] | height = 1,80 m | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] (hoofafrigter) | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1996 | clubs1 = [[CD Badajoz|Badajoz]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 1996–2002 | clubs2 = [[Atlético Sport Aviação|ASA]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 2002–2003 | clubs3 = [[GD Estoril Praia|Estoril]] | caps3 = | goals3 = | years4 = 2003–2006 | clubs4 = [[Falcões do Norte]] | caps4 = | goals4 = | nationalyears1 = 1989–2005 | nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] | nationalcaps1 = 21 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 2012–2013 | managerclubs1 = [[CS Mindelense|Mindelense]] | manageryears2 = 2015 | managerclubs2 = [[Académica do Mindelo]] | manageryears3 = 2015–2016 | managerclubs3 = [[Sporting Clube da Praia|Sporting Praia]] | manageryears4 = 2017 | managerclubs4 = [[Académica do Mindelo]] | manageryears5 = 2018–2019 | managerclubs5 = [[Batuque FC|Batuque]] | manageryears6 = 2020– | managerclubs6 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] | club-update = | ntupdate = }} '''Pedro Leitão Brito''' (gebore [[6 Januarie]] [[1970]]), algemeen bekend as '''Bubista''', is ’n [[Kaap Verde|Kaap Verdiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as ’n sentrale verdediger gespeel het.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/football/fifa-world-cup/who-is-cape-verde-coach-pedro-leitao-brito-bubista-wins-loss-overall-stats-fifa-world-cup/article71103701.ece|title=FIFA World Cup 2026: Who is Bubista, Cape Verde coach? Wins, losses, overall stats|last=|first=|date=2026-06-15|website=Sportstar|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> Tydens sy loopbaan as speler het hy vir Badajoz in [[Spanje]], ASA in [[Angola]] en Estoril in [[Portugal]] gespeel. Hy het ook 21 keer vir die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verdiese nasionale span]] uitgedraf. Ná sy speeldae het hy ’n afrigtingsloopbaan in Kaap Verde begin, en in 2020 het hy hoofafrigter van die Kaap Verdiese nasionale span geword. Hy het die span gelei by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikaniesbeker]] van 2021 en [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] (waar hulle die kwarteindrondte gehaal het), asook na hul eerste deelname ooit aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], waar die span, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]], tot die rondte van 32 deurgedring het voordat hulle teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] te staan gekom het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0mypzl7v2xo|title=World Cup 2026: How Cape Verde made history on their tournament debut|date=2026-06-27|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-27}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bubista}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6p0s61i71bpasxkgc69u9usw3nlh81t 1 463225 2914257 2026-06-27T16:28:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914257 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463226 2914355 2026-06-28T02:02:39Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Álex Baena | image = [[Lêer:Álex Baena 2019.jpg|240px]] | caption = Baena in 2019 | full_name = Alejandro Baena Rodríguez<ref name="name">{{cite web |title=Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: Spain (ESP) |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf|publisher=FIFA|page=13|date=27 July 2024|access-date=16 December 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|7|20|df=y}} | birth_pla...' 2914355 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Álex Baena | image = [[Lêer:Álex Baena 2019.jpg|240px]] | caption = Baena in 2019 | full_name = Alejandro Baena Rodríguez<ref name="name">{{cite web |title=Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: Spain (ESP) |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf|publisher=FIFA|page=13|date=27 July 2024|access-date=16 December 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|7|20|df=y}} | birth_place = Roquetas de Mar, [[Andalusië]], [[Spanje]]<ref name="place">{{cite web |title=Álex Baena celebra en "casa" su oro olímpico y su triunfo en la Eurocopa arropado por cientos de roqueteros|trans-title=Álex Baena celebrates his Olympic gold and his Euro victory at "home" surrounded by hundreds of Roquetas residents|language=es|url=https://roquetasdemar.es/alex-baena-celebra-en-casa-su-oro-olimpico-y-su-triunfo-en-la-eurocopa-arropado-por-cientos-de-roqueteros/|publisher=Ayuntamiento de Roquetas de Mar|date=12 August 2024}}</ref> | height = 1,74 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Atlético Madrid]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2007–2011 | youthclubs1 = [[CD Roquetas|Roquetas]] | youthyears2 = 2011–2019 | youthclubs2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[Villarreal CF|Villarreal C]] | caps1 = 1 | goals1 = 0 | years2 = 2019–2020 | clubs2 = [[Villarreal CF|Villarreal B]] | caps2 = 23 | goals2 = 0 | years3 = 2020–2025 | clubs3 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps3 = 108 | goals3 = 15 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Girona FC|Girona]] (leen) | caps4 = 38 | goals4 = 5 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 27 | goals5 = 2 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = Spanje o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2017–2018 | nationalteam2 = Spanje o/17 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2018–2019 | nationalteam3 = Spanje o/18 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019–2020 | nationalteam4 = Spanje o/19 | nationalcaps4 = 7 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2019 | nationalteam5 = Spanje o/20 | nationalcaps5 = 5 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2022–2023 | nationalteam6 = Spanje o/21 | nationalcaps6 = 12 | nationalgoals6 = 2 | nationalyears7 = 2024 | nationalteam7 = Spanje o/23 | nationalcaps7 = 5 | nationalgoals7 = 2 | nationalyears8 = 2023– | nationalteam8 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps8 = 19 | nationalgoals8 = 3 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 26 Junie 2026 }} '''Alejandro "Álex" Baena Rodríguez''' (gebore 20 Julie 2001) is 'n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n middelveldspeler vir die [[La Liga]]-klub [[Atlético Madrid]] en die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] speel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baena, Álex}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] mqw17c6mkrgghmjpliuuomzojaxwain 2914356 2914355 2026-06-28T02:02:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914356 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Álex Baena | image = [[Lêer:Álex Baena 2019.jpg|240px]] | caption = Baena in 2019 | full_name = Alejandro Baena Rodríguez<ref name="name">{{cite web |title=Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: Spain (ESP) |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf|publisher=FIFA|page=13|date=27 July 2024|access-date=16 December 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|7|20|df=y}} | birth_place = Roquetas de Mar, [[Andalusië]], [[Spanje]]<ref name="place">{{cite web |title=Álex Baena celebra en "casa" su oro olímpico y su triunfo en la Eurocopa arropado por cientos de roqueteros|language=es|url=https://roquetasdemar.es/alex-baena-celebra-en-casa-su-oro-olimpico-y-su-triunfo-en-la-eurocopa-arropado-por-cientos-de-roqueteros/|publisher=Ayuntamiento de Roquetas de Mar|date=12 August 2024}}</ref> | height = 1,74 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Atlético Madrid]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2007–2011 | youthclubs1 = [[CD Roquetas|Roquetas]] | youthyears2 = 2011–2019 | youthclubs2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[Villarreal CF|Villarreal C]] | caps1 = 1 | goals1 = 0 | years2 = 2019–2020 | clubs2 = [[Villarreal CF|Villarreal B]] | caps2 = 23 | goals2 = 0 | years3 = 2020–2025 | clubs3 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps3 = 108 | goals3 = 15 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Girona FC|Girona]] (leen) | caps4 = 38 | goals4 = 5 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 27 | goals5 = 2 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = Spanje o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2017–2018 | nationalteam2 = Spanje o/17 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2018–2019 | nationalteam3 = Spanje o/18 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019–2020 | nationalteam4 = Spanje o/19 | nationalcaps4 = 7 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2019 | nationalteam5 = Spanje o/20 | nationalcaps5 = 5 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2022–2023 | nationalteam6 = Spanje o/21 | nationalcaps6 = 12 | nationalgoals6 = 2 | nationalyears7 = 2024 | nationalteam7 = Spanje o/23 | nationalcaps7 = 5 | nationalgoals7 = 2 | nationalyears8 = 2023– | nationalteam8 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps8 = 19 | nationalgoals8 = 3 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 26 Junie 2026 }} '''Alejandro "Álex" Baena Rodríguez''' (gebore 20 Julie 2001) is 'n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n middelveldspeler vir die [[La Liga]]-klub [[Atlético Madrid]] en die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] speel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baena, Álex}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4nmj9glqiqwfn5g5h65h0qerlz2e34g 1 463227 2914357 2026-06-28T02:04:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914357 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463228 2914358 2026-06-28T02:19:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Eldor Shomurodov | image = [[Lêer:Eldor Shomurodov 14 İstanbul Başakşehir FK 20250731 (10) (cropped).jpg|240px]] | caption = Shomurodov in 2025 | full_name = Eldor Azamat oʻgʻli Shomurodov | height = 1,90 m<ref>{{Cite web|url=https://www.asroma.com/en/team/players-and-staff/eldor-shomurodov#tab_player-stats=distribution&tab_player=profile|publisher= AS Roma|title = Eldor Shomurodov|access-date = 3 March 2022|archive-url =...' 2914358 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Eldor Shomurodov | image = [[Lêer:Eldor Shomurodov 14 İstanbul Başakşehir FK 20250731 (10) (cropped).jpg|240px]] | caption = Shomurodov in 2025 | full_name = Eldor Azamat oʻgʻli Shomurodov | height = 1,90 m<ref>{{Cite web|url=https://www.asroma.com/en/team/players-and-staff/eldor-shomurodov#tab_player-stats=distribution&tab_player=profile|publisher= AS Roma|title = Eldor Shomurodov|access-date = 3 March 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20211218183001/https://www.asroma.com/en/team/players-and-staff/eldor-shomurodov#tab_player-stats=distribution&tab_player=profile|archive-date = 18 December 2021}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1995|6|29|df=y}} | birth_place = Jarqoʻrgʻon, [[Oesbekistan]] | currentclub = [[İstanbul Başakşehir F.K.|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 14 | position = Voorspeler | youthyears1 = 2011–2013 | youthclubs1 = [[FK Mash'al Mubarek|Mash'al Mubarek]] | years1 = 2014–2015 | clubs1 = [[FK Mash'al Mubarek|Mash'al Mubarek]] | caps1 = 9 | goals1 = 0 | years2 = 2015–2017 | clubs2 = [[FC Bunyodkor|Bunyodkor]] | caps2 = 66 | goals2 = 18 | years3 = 2017–2020 | clubs3 = [[SK Rostov|Rostof]] | caps3 = 80 | goals3 = 16 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Genoa CFC|Genoa]] | caps4 = 31 | goals4 = 8 | years5 = 2021–2026 | clubs5 = [[AS Roma|Roma]] | caps5 = 61 | goals5 = 7 | years6 = 2023 | clubs6 = → [[Spezia Calcio|Spezia]] (leen) | caps6 = 15 | goals6 = 1 | years7 = 2023–2024 | clubs7 = → [[Cagliari Calcio|Cagliari]] (leen) | caps7 = 22 | goals7 = 3 | years8 = 2025–2026 | clubs8 = → [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] (leen) | caps8 = 34 | goals8 = 22 | years9 = 2026– | clubs9 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps9 = 0 | goals9 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2015 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2015– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 95 | nationalgoals4 = 45 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 28 Junie 2026 }} '''Eldor Azamat oʻgʻli Shomurodov''' (gebore 29 Junie 1995) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir speel en die kaptein van die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan se nasionale span]] is. Hy is die nasionale span se rekorddoelskieter van alle tye en het Oesbekistan by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] verteenwoordig, waar hy een doel in die laaste groepswedstryd teen [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|DR Kongo]] aangeteken het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shomurodov, Eldor}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4kigc9lcmvji2uec7givju24bdx2hym 2914360 2914358 2026-06-28T02:20:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914360 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Eldor Shomurodov | image = [[Lêer:Eldor Shomurodov 14 İstanbul Başakşehir FK 20250731 (10) (cropped).jpg|240px]] | caption = Shomurodov in 2025 | full_name = Eldor Azamat oʻgʻli Shomurodov | height = 1,90 m<ref>{{Cite web|url=https://www.asroma.com/en/team/players-and-staff/eldor-shomurodov#tab_player-stats=distribution&tab_player=profile|publisher= AS Roma|title = Eldor Shomurodov|access-date = 3 March 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20211218183001/https://www.asroma.com/en/team/players-and-staff/eldor-shomurodov#tab_player-stats=distribution&tab_player=profile|archive-date = 18 December 2021}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1995|6|29|df=y}} | birth_place = Jarqoʻrgʻon, [[Oesbekistan]] | currentclub = [[İstanbul Başakşehir F.K.|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 14 | position = Voorspeler | youthyears1 = 2011–2013 | youthclubs1 = [[FK Mash'al Mubarek|Mash'al Mubarek]] | years1 = 2014–2015 | clubs1 = [[FK Mash'al Mubarek|Mash'al Mubarek]] | caps1 = 9 | goals1 = 0 | years2 = 2015–2017 | clubs2 = [[FC Bunyodkor|Bunyodkor]] | caps2 = 66 | goals2 = 18 | years3 = 2017–2020 | clubs3 = [[SK Rostov|Rostof]] | caps3 = 80 | goals3 = 16 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Genoa CFC|Genoa]] | caps4 = 31 | goals4 = 8 | years5 = 2021–2026 | clubs5 = [[AS Roma|Roma]] | caps5 = 61 | goals5 = 7 | years6 = 2023 | clubs6 = → [[Spezia Calcio|Spezia]] (leen) | caps6 = 15 | goals6 = 1 | years7 = 2023–2024 | clubs7 = → [[Cagliari Calcio|Cagliari]] (leen) | caps7 = 22 | goals7 = 3 | years8 = 2025–2026 | clubs8 = → [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] (leen) | caps8 = 34 | goals8 = 22 | years9 = 2026– | clubs9 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps9 = 0 | goals9 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2015 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2015– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 95 | nationalgoals4 = 45 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 28 Junie 2026 }} '''Eldor Azamat oʻgʻli Shomurodov''' (gebore [[29 Junie]] [[1995]]) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir speel en die kaptein van die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan se nasionale span]] is. Hy is die nasionale span se rekorddoelskieter van alle tye en het Oesbekistan by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] verteenwoordig, waar hy een doel in die laaste groepswedstryd teen [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|DR Kongo]] aangeteken het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shomurodov, Eldor}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4m5cirvqjjt6orps32ub0o52xf5d9vp 1 463229 2914359 2026-06-28T02:19:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914359 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463230 2914382 2026-06-28T10:59:13Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography |name = Fiston Mayele |image = |caption = |full_name = Mayele Fiston Kalala |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1994|6|24}}<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Squad List |publisher=[[FIFA]] |date=June 2, 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref> |birth_place = [[Mbuji-Mayi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |height = 1,80 m |posi...' 2914382 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Fiston Mayele |image = |caption = |full_name = Mayele Fiston Kalala |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1994|6|24}}<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Squad List |publisher=[[FIFA]] |date=June 2, 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref> |birth_place = [[Mbuji-Mayi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |height = 1,80 m |position = Voorspeler |currentclub = [[Pyramids FC|Pyramids]] |clubnumber = 9 |youthyears1 = |youthclubs1 = Young Leaders |youthyears2 = |youthclubs2 = FC Tshakwiz |years1 = 2013–2015 |clubs1 = FC Tshakwiz |caps1 = |goals1 = |years2 = 2015–2017 |clubs2 = {{Interlanguage link|JS Likasi|fr|Jeunesse sportive de Likasi}} |caps2 = 40 |goals2 = 34 |years3 = 2017–2018 |clubs3 = [[AS Simba]] |caps3 = |goals3 = |years4 = 2019–2021 |clubs4 = [[AS Vita Club|AS Vita]] |caps4 = 42 |goals4 = 26 |years5 = 2021–2023 |clubs5 = [[Young Africans SC|Young Africans]] |caps5 = 54 |goals5 = 50 |years6 = 2023– |clubs6 = [[Pyramids FC|Pyramids]] |caps6 = 71 |goals6 = 28 |nationalyears1 = 2021– |nationalteam1 = [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|DR Kongo]] |nationalcaps1 = 38 |nationalgoals1 = 7 |club-update = 9 Maart 2026 |nationalteam-update = 27 Junie 2026 }} '''Mayele Fiston Kalala''' (gebore [[24 Junie]] [[1994]]), algemeen bekend as '''Fiston Mayele''', is 'n [[Demokratiese Republiek die Kongo|Kongolese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Egiptiese Premierliga-klub Pyramids FC en die [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale span]] speel.<ref name=":0">{{Cite web |last=ipanga |date=2017-04-17 |title=PORTRAIT : Fiston Mayele Kalala : Un buteur né ! |url=https://footrdc.com/a-la-une/portrait-fiston-mayele-kalala-buteur-ne/ |access-date=2026-05-31 |website=Foot RDC |language=fr}}</ref><ref name=Soccerway>{{Cite web |title=Congo DR - F. Mayele - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/players/fiston-kalala-mayele/645192/ |access-date=2023-04-01 |website=us.soccerway.com}}</ref> Hy staan bekend onder die bynaam ''Monsieur le but'' ("Meneer Doel") vanweë sy uitsonderlike vermoë om doele aan te teken.<ref name=":1">{{Cite web |last=Carréfoot |date=2023-07-06 |title=FISTON MAYELE, UNE ÉTOILE DESTINÉE À FAIRE BRILLER LE FOOTBALL CONGOLAIS ! |url=https://carrefoot.com/fiston-mayele/ |access-date=2026-05-31 |website=Carrefoot |language=fr}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mayele, Fiston}} [[Kategorie:Kongolese sokkerspelers (Demokratiese Republiek)]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] b3df8gnc8fggzj4mnmc7z2lni9cj2cz 1 463231 2914383 2026-06-28T11:00:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914383 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv