Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 34 2915495 2909005 2026-07-03T17:16:46Z Jcb 223 2915495 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Breyten Breytenbach | bynaam = | beeld = Breyten Breytenbach, 1995 - 16.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breytenbach in 1995 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1939|9|16}} | geboorteplek = [[Bonnievale]], [[Wes-Kaap]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|11|24|1939|9|16|df=yes}} | sterfteplek = [[Parys]], [[Frankryk]]<ref name="litnet" /><ref name="versindaba" /><ref name="mm" /><ref name="iol" /><ref name="ftvi" /><ref name="n24" /> | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]], [[Frankryk]] | beroep = Skrywer, kunstenaar | ander = | bekend = Sy skryfwerk | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (3x)<br />''Prix des Septs'' | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Yolande Ngo Thi Hoang Lien | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Breyten Breytenbach''' (* [[16 September]] [[1939]] — † [[24 November]] [[2024]])<ref name=":0">Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/breyten-breytenbach/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161002130831/http://versindaba.co.za/gedigte/breyten-breytenbach/ |date= 2 Oktober 2016 }}</ref> was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer]] en [[kunstenaar]] met [[Frankryk|Franse]] burgerskap.<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Breyten_Breytenbach</ref> Breytenbach het 'n beduidende bydrae tot die [[Afrikaans]]e letterkunde met sy digkuns gelewer.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy is ook bekend as die mees prominente gevangenis-skrywer van Suid-Afrika, nadat hy nege jaar tronkstraf onder die apartheidsregering moes uitdien.<ref>Tydskrif vir Letterkunde: http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=s0041-476x2009000200005&script=sci_arttext{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy omvangryke oeuvre is geskryf onder sy eie naam, sowel as '''B.B. Lasarus''', '''Jan Blom''' en '''Jan Afrika'''. Hy sterf in [[Parys]], [[Frankryk]], op die ouderdom van 85 – met sy vrou Yolande aan sy sy.<ref name="litnet">{{en}} {{cite web |url=https://www.litnet.co.za/breytenbach-family-press-release/ |title=Breytenbach family press release |publisher=[[LitNet]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="versindaba">{{af}} {{cite web |url=https://versindaba.co.za/2024/11/24/riv-breyten-breytenbach-16-sept-1939-23-nov-2024/ |title=RIV Breyten Breytenbach (16 Sept. 1939 – 23 Nov. 2024) |publisher=Versindaba |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="mm">{{af}} {{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/breyten-breytenbach-85-sterf/ |title=Breyten Breytenbach (85) sterf |publisher=[[Maroela Media]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="iol">{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/breyten-breytenbach-dies-at-85-166e06e1-be09-4201-9430-f4fdb4823897 |title=Breyten Breytenbach dies at 85 |publisher=[[IOL]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="ftvi">{{fr}} {{cite web |url=https://www.francetvinfo.fr/culture/le-peintre-et-poete-sud-africain-breyten-breytenbach-est-mort_6916763.html |title=Le peintre et poète sud-africain Breyten Breytenbach est mort |publisher=[[France Info]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="n24">{{af}} {{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/aktueel/blitsberig-breyten-breytenbach-sterf-20241124 |title=BLITSBERIG – Breyten Breytenbach sterf |publisher=[[Netwerk24]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref> == Biografie == === Vroeë jare en opleiding === Breyten Breytenbach is op 16 September 1939 op Bonnievale gebore as die derde van vyf kinders van Hans en Kitty Breytenbach. Sy broer [[Jan Breytenbach|Jan]] is later stigter van die Suid-Afrikaanse Spesiale Mag in die Weermag en sy broer Cloete is later oorlogskorrespondent en bekende fotograaf. Hy het nog ’n broer, Sebastiaan, en ’n suster, Rachel. Sy vader is ten tye van Breyten se geboorte ’n boer in die distrik. Op vyfjarige ouderdom verhuis die gesin na die plaas Kafferkuilsrivier in die distrik [[Riversdal]], waar hy op die dorp skoolgaan aan die Laerskool Langenhoven. Vroeg reeds begin hy teken en in [[1948]] teken hy ’n spotprent van doktor [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] wat vir generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] uitklop in die bokskryt, na aanleiding van die [[Nasionale Party]] se oorwinning in daardie jaar se algemene verkiesing. In 1948 word die plaas verkoop en verhuis die gesin na [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], waar sy vader eers ’n winkel naby die dorp langs die spoorlyn besit. Later trek hulle dorp toe, waar hulle tot [[1970]] die Grevilleas losieshuis bedryf. Breyten matrikuleer in [[1957]] as hoofseun aan die [[Hugenote Hoërskool|Hoërskool Hugenote]] op die dorp.<ref name=":0" /> In die jare [[1958]] en [[1959]] studeer hy aan die [[Universiteit van Kaapstad]] vir ’n [[B.A.-graad]]. In die Departement van Afrikaans en Nederlands staan hy onder die opleiding van [[Boerneef]], [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. (Canis) Scholtz]] en [[D.J. Opperman]]. In dieselfde tyd studeer hy ook kuns aan die Michaelis Kunsskool van die Universiteit van Kaapstad onder leiding van [[Lippy Lipshitz]]. Per geleentheid raak hy betrokke by studente-aktivisme en hy is een van die studente wat betoog teen aparte universiteite vir verskillende rasse. Hy laat vaar dan sy studies en werk vir ’n tyd lank as redaksie-assistent van Gerry de Melker, uitgewer by H.A.U.M., asook in die uitgewery se boekwinkel. Deur hierdie werk raak hy in [[Kaapstad]] bevriend met onder andere [[Jan Rabie]], [[Uys Krige]], [[Jack Cope]] en [[Ingrid Jonker]]. Wanneer hy voor sy vertrek oorsee deur die land ryloop en tydelik in [[Johannesburg]] bly, loseer hy aan huis van Ingrid Jonker en haar man, die digter Pieter Venter.<ref name=":1">LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 April 2015: http://www.litnet.co.za/breyten-breytenbach-1939/</ref> === Lewe in Europa === In Desember 1959 vertrek hy as vierdeklas-passasier oorsee op die ''Mozambique'', ’n Portugese boot, om die wêreld te verken.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Breytenbach,_Breyten{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy land in [[Lissabon]] en per trein reis hy deur [[Portugal]] en [[Spanje]] na [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hiervandaan is hy per boot na ’n kusdorp aan die Engelse Kanaal en daarvandaan na [[Londen]] in [[Engeland]], waar sy broer Cloete en sy vrou destyds gewoon het. In Londen werk hy onder meer as verpakker in ’n fabriek, waarna hy weer na Frankryk vertrek. In [[Cannes]] skets hy saans in ’n nagklub portrette in ruil vir ’n bord kos. Dan kry hy werk as kok op ’n plesierboot en vaar vir ’n paar maande rond in die [[Middellandse See]], voordat die boot terugkeer Londen toe. Hier ontmoet hy sy toekomstige vrou Yolande by vriende. Teen die einde van [[1960]] vertrek hy na [[Noorweë]], waar hy ses maande lank Engels by die Berlitz-skool in [[Bergen]] doseer. In Junie [[1961]] keer hy terug na Parys waar hy as skilder werk en al het hy as skilder ’n karige inkomste, word sy werk later uitgestal in die Galerie Espace in [[Amsterdam]] en in [[Edinburg]], Parys, [[Minneapolis]], [[Rome]], [[Berlyn]], [[Brussel]], [[Rotterdam]], [[Le Havre]] en [[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]]. ==== Huwelik met Yolande en nagevolge ==== Na sy huwelik in [[1962]] in Londen met Yolande, die Frans-Paryse vrou van [[Viëtnamese]] afkoms, woon hulle eers in ’n kamer op die linkeroewer van die [[Seine]] en later in ’n woonstelletjie in die Rue Malebranche in Parys. Sy vrou is ’n Franse burger, hoewel haar ouers van Viëtnamese afkoms is en sy daar gebore is. As vierjarige gaan sy na Frankryk waar haar vader [[Viëtnam]] se verteenwoordiger by [[Unesco]] was. Haar regte naam is Ngo Thi Hoang Lien, wat “geel lotus” beteken en sy en die lotus figureer prominent in Breyten se digkuns.<ref>Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/seminaar/ampie_breyten.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621162522/http://oulitnet.co.za/seminaar/ampie_breyten.asp |date=21 Junie 2017 }}</ref> In Parys werk Yolande as sekretaresse by ’n Amerikaanse maatskappy en sy behaal ’n B.A.-graad aan die Sorbonne, waarna sy verder studeer in die Regte en Volkekunde. Sy is Frans, Viëtnamees, Spaans en Engels magtig. Breyten studeer in [[1963]] ook aan die Sorbonne, terwyl hy ’n lewe probeer maak uit sy skilderye en later deur ’n agent in Amsterdam ietwat beter doen en ook gereelde uitstallings hou in België en Nederland. Hy raak in hierdie tyd al hoe meer betrokke by anti-apartheidsorganisasies, veral nadat ’n visum vir sy vrou om [[Suid-Afrika]] te besoek sodat hy die A.P.B.-prys in ontvangs kan neem, in [[1965]] geweier word. In [[1967]] besoek hulle Suider-Afrika en gaan [[Swaziland]] deur [[Mosambiek]] binne, waar familie en vriende hulle kom groet en hulle op die terugreis met die boot toegelaat word om Kaapstad twee dae lank te verken. In [[1972]] word ’n visum vir Suid-Afrika aan sy vrou toegestaan en in Desember van daardie jaar kom die egpaar vir ’n verblyf van etlike maande na Suid-Afrika. Hier tree Breytenbach in Februarie [[1973]] in die lesingreeks oor die [[Sestigers]] voor die Kaapse Somerskool op. Sy boek ''’n Seisoen in die paradys'', wat onder die skuilnaam B.B. Lasarus gepubliseer word, beskryf die gebeurtenisse tydens hierdie besoek. Op letterkundige gebied is hy van meet af aan omstrede. Reeds met publikasie van sy debuutwerke, ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes'', verwys Afrikaanse Persboekhandel die proewe na die besturende direkteur omdat hulle van mening is dat die werke ongesond en ongewens is. [[Bartho Smit]] behandel egter die besware met bestuur en die boeke word gepubliseer, waarna dit ook die A.P.B.-prys verower.<ref>LitNet: http://www.litnet.co.za/grepe-uit-die-uitgeegeskiedenis-van-breyten-breytenbach/</ref> Tydens toekenning van die CNA-prys in [[1968]] is D.J. Opperman een van die beoordelaars en dit is vir hom duidelik dat ''Die huis van die dowe'' die sterkste aanspraakmaker is. Gedagtig aan die weiering van ’n visum vir Breyten se vrou in 1965, verneem Opperman deur middel van sy vriend Johan Spies of die regering haar sal toelaat om die land binne te kom vir die ontvangs van die prys. Die Eerste Minister, [[John Vorster]], oefen hierna groot druk op die beoordelaars uit om hulle aanbeveling te verander. Opperman staan egter vas en lig Vorster in dat hulle ’n aantal boeke suiwer letterkundig beoordeel en nie die persone nie. Hy is voorts nie bereid om Breytenbach se werk met ’n amateur te bespreek nie en indien Vorster die werk verder wil bespreek stel hy as voorwaarde vir die gesprek dat Vorster vir drie maande sy klasse op Stellenbosch bywoon sodat hy hom vir die gesprek kan oplei.<ref>Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1986. bladsye 347-349.</ref> Na toekenning van die prys vir ''Die huis van die dowe'' sê Breyten in ’n onderhoud met ''Vrij Nederland'' dat die prys oëverblindery is en ’n vorm van omkoop om hom tot stilswye te dwing. Verder stel hy dit dat hy weens sy vrou se velkleur toegang tot Suid-Afrika geweier word en dat hy die prysgeld aan organisasies gaan skenk wat optrede teen die land voorstaan. Hierteen neem Opperman en [[Human en Rousseau|Human & Rousseau]] eksepsie en in ’n ope brief aan Breyten wat op [[18 November]] [[1968]] in ''[[Die Burger]]'' verskyn, repudieer hulle hom. Hulle distansieer hulle van sy politiek en sy steun vir terrorisme-organisasies en sê dat dit nie Breyten se vrou se ras is wat sy koms na Suid-Afrika verhinder nie, maar wel Breyten se steun vir ’n “bloedige inval in sy vaderland”. Hierdie ope brief veroorsaak ’n vertrouensbreuk tussen Breyten en sy uitgewer en hy gee hierna sy werke uit by die onafhanklike uitgewers Buren en daarna Taurus. Voor die toekenning van die [[Hertzogprys]] in [[1971]] word in die pers bespiegel dat Breyten die sterkste kandidaat is, maar die prys word aan die “veilige” [[Elisabeth Eybers]] toegeken. In Junie [[1975]] word Breyten se digbundel, ''Skryt: om ’n sinkende skip blou te verf'', die eerste Afrikaanse digbundel wat verbied word onder die streng sensuurwette van daardie tyd, veral weens ’n politieke gedig gerig aan die [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste Minister]], [[John Vorster]] (of J. Vrotstert), onder die titel ''Brief uit die vreemde aan slagter''. By herhaling gaan die beoordelaars van die Hertzogprys Breytenbach verby wanneer bekronings vir poësie gemaak moet word en wanneer hulle eindelik in [[1984]] die digbundel ''(‘yk’)'' bekroon, weier hy die prys.<ref name=":1" /> === Anti-apartheidsvegter en tronkstraf === Reeds in April 1970 skryf Breyten ’n artikel vir ''Sechaba'', die amptelike mondstuk van die destyds verbode [[African National Congress|ANC]], waarin hy openlik revolusie en die omverwerping van die [[Apartheidsregering|Suid-Afrikaanse regering]] bepleit. In 1971 word hy aangewys as die ere-ondervoorsitter van die studente-organisasie [[National Union of South African Students]] (Nusas) (wat hom sterk teen die apartheidsbeleid uitspreek) en in Junie [[1974]] word hy erepresident. In Frankryk word hy stigterslid van Okhela (wat beteken “om aan die brand te steek”), ’n anti-apartheidsorganisasie wat hom veral daarvoor beywer om blankes in die stryd teen apartheid te mobiliseer. Die Verenigde Volke-organisasie (later die [[Verenigde Nasies]]) hou in April 1975 in Parys ’n spesiale seminaar oor apartheid waaraan Breyten deelneem. Hy noem Suid-Afrika ’n “terroristestaat” en pleit vir groter steun aan die bevrydingsbewegings.<ref>Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/breyten-breytenbach/</ref> Op [[19 Augustus]] [[1975]] word hy op die lughawe [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Jan Smuts]] in hegtenis geneem nadat hy op [[1 Augustus]] die land met ’n vals paspoort onder die skuilnaam Christian Jean-Marc Galaska binnegekom het. Sy aanhouding is ingevolge Artikel 6 van die Wet op Terrorisme en vyf van die mense met wie hy na bewering in Suid-Afrika kontak gehad het, word ook aangehou. Die veiligheidspolisie was bewus van sy voorgenome besoek lank voordat hy geland het, nadat ’n onbekende persoon hom verraai het. Op [[10 November]] [[1975]] verskyn Breyten die eerste keer in die hof te midde van groot plaaslike en internasionale belangstelling, met die verhoor wat dan uitgestel word tot [[21 November]]. Met die aanvang van die verhoor op 21 November pleit Breyten skuldig op die hoofaanklag met sekere wysigings op die klagstaat en hy word daarna op elf aanklagte skuldig bevind. Op [[27 November]] [[1975]] vonnis regter P.M. Cillié hom tot nege jaar gevangenisstraf, al het beide die staat onder leiding van die prokureur-generaal, dr. Percy Yutar, en Breyten se verdediging ’n maksimum vonnis van slegs vyf jaar gevra. Verlof tot appèl teen die vonnis word in Desember 1975 en weer in Maart [[1976]] geweier. In die loop van [[1977]] word hy ’n tweede keer verhoor op grond van beweerde pogings om te ontsnap en om deur gesprekke met een van die bewaarders die doelstellings van Okhela te bevorder. Op meeste van hierdie aanklagte word hy onskuldig bevind. Hy word slegs skuldig bevind daaraan dat hy tronkregulasies oortree het en word hiervoor tot R50 of drie maande gevangenisstraf gevonnis. Tydens sy aanhouding wend die Afrikaanse Skrywersgilde herhaalde pogings aan dat Breytenbach toegelaat word om in die gevangenis te skryf en te skilder en dat sy vonnis versag word. Sy moeder is op [[4 April]] [[1978]] onverwags aan ’n hartaanval oorlede, maar Breyten word verlof geweier om die begrafnis by te woon. Nadat hy lank in [[Pretoria]] se gevangenis aangehou is, word hy later na [[Pollsmoor-gevangenis|Pollsmoor]] in [[Kaapstad]] verplaas. Tydens sy gevangeskap word sy vrou toegelaat om hom twee keer per jaar te besoek. Op [[2 Desember]] [[1982]], nadat hy iets meer as sewe jaar van sy vonnis uitgedien het, word Breytenbach vrygelaat. Breyten verklaar hierna dat dit feitlik onmoontlik is vir ’n blanke Suid-Afrikaner om deur swart vryheidsvegters as bondgenote in die stryd aanvaar te word. Dus meen hy dat hy self geen verdere rol in die politiek te speel het nie. Hy en sy vrou gaan bly weer in Parys, waar hy in [[1983]] Franse burgerskap aanvaar en die egpaar in die laat tagtigerjare ouers word van ’n dogter, wat hulle Daphnée noem. Hulle koop benewens die ateljee in Parys ook ’n lappie grond aan die voet van die [[Pireneë]]. In April [[1985]] word hy genooi as gas van die Universiteit van Kalifornië, waar hy lesings lewer en uit sy boeke voorlees. Hy woon ook in 1985 die 48ste PEN-konferensie in [[New York Stad|New York]] by. In [[1987]] is hy saam met Van Zyl Slabbert een van die organiseerders van die ontmoeting tussen die toe nog verbode ANC en leidende Suid-Afrikaners in [[Dakar]], [[Senegal]]. Hierdie ontmoeting baan die weg vir verdere soortgelyke ontmoetings en skep die klimaat vir die nuwe demokratiese bestel binne Suid-Afrika. Hy woon ook die veel besproke Victoria Watervalberaad in [[1989]] tussen prominente skrywers en die ANC by en lewer by hierdie geleentheid die slotreferaat in Engels oor ’n Suid-Afrikaanse letterkunde. Wanneer sy pa se gesondheid verswak, word in Julie 1989 ’n visum vir vier dae aan Breyten en Yolande toegestaan vir ’n besoek. Breyten se pa is in Desember 1989 in die ouderdom van 85 jaar oorlede. Visums word dan vir drie dae aan Breyten en Yolande toegestaan om die roudiens in [[Grahamstad]] by te woon, asook die seremonie in [[Hermanus]], waar sy pa se as by sy ma se graf gestrooi is. In Mei [[1990]] word Breyten as direkteur van Taurus-uitgewers aangestel, met sy hoofdoel om ondersoek in te stel na die moontlikheid om Afrika letterkunde aan die Suid-Afrikaanse publiek bekend te stel. In 1990 is hy een van die stigters van die [[Gorée]]-instituut in Dakar in Senegal, wat kulturele navorsing doen wat daarop gemik is om burgerlike bemagtiging in Afrika-samelewings te bewerkstellig.<ref name=":1" /> === Lewe na sy vrylating === [[Lêer:Breyten Breytenbach, 1995 - 13.jpg|duimnael|Breytenbach in 1995]] Na 1990 besoek hy gereeld sy land van herkoms, wanneer dit weens veranderde politieke omstandighede makliker word om toegang te verkry. Hy hou gereelde lesings, onder andere in Augustus 1990 in [[Stellenbosch]] voor die Stellenbosse Aktuele Aangeleentheidskring en in Oktober 1990 by die Afrikaanse Skrywersgilde se beraad op [[Langebaan]]. In Desember [[1991]] by die landswye skrywerskonferensie georganiseer deur die koerant ''New Nation'' lewer hy die hooftoespraak onder die titel ''Om by heerskappy verby te skryf''. In Julie [[1993]] tree hy op by die Wits Winterforum. By die [[Demokratiese Alliansie]] se taalberaad van [[1998]] tree hy op saam met die leier van die DA, [[Tony Leon]], en die voorsitter van [[Pansat]], [[Neville Alexander]]. In [[2001]] tree hy op [[KykNET|KykNet]] se poësieprogram ''Ja-nee'' op, waar hy met plaaslike letterkundiges, digters en skrywers oor die digkuns gesels, terwyl hy in Maart [[2008]] deelneem aan ’n oop gesprek wat deur die Departement Afrikaans van die [[Universiteit van Wes-Kaapland|Universiteit Wes-Kaapland]] gereël is. Ook in die buiteland tree hy by verskeie kere in die openbaar op en maak belangwekkende toesprake. In November 1993 by Washington Universiteit in [[St. Louis]] in [[Missouri]], stel hy dit duidelik dat die komende demokrasie in Suid-Afrika slegs sal werk as die politici beperk word tot hulle sleutelrol as dienaars van die samelewing om hulle neiging tot uitbuiting van die gemeenskap teen te werk. In [[1994]] lewer hy die openingstoespraak by die 25ste Poetry International in Rotterdam, waarheen 72 skrywers van oor die wêreld genooi is. Breyten is in 2008 die hoofspreker by die elfde internasionale Time of the Writer skrywersfees wat in Durban aangebied is en tree wêreldwyd by verskeie ander openbare byeenkomste op, insluitende die derde ''[[Mail & Guardian]]'' literêre fees in [[2012]] in die [[Markteater]] in Johannesburg. === Akademikus === [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|Breytenbach by die 2009 Brooklyn Book Festival]] In [[1999]] word hy aangestel as Global Distinguished Professor in Lettere aan die Universiteit van New York in Amerika, waar hy lesings gee in die kreatiewe skryfkunsprogram. In Januarie [[2000]] word hy vir ’n tydperk van drie jaar aangestel as besoekende professor by die Universiteit van Kaapstad se Fakulteit Geesteswetenskappe. Vanaf 2000 is hy ook betrokke by die Gorée-Instituut in Dakar, Senegal waar hy die uitvoerende direkteur van hierdie instelling word en in [[2005]] in ’n bitter stryd met die regering van Senegal betrokke is om hierdie instituut te behou. Deur die vredesakademie van hierdie instituut raak hy ook vanaf [[2004]] betrokke by die vredesproses in [[Guinee-Bissau]]. Hy stig die Pirogue-kollektief as verlengstuk van die Gorée-Instituut om met behulp van vrywillige individue vorm te gee aan kultureel kreatiewe projekte. In Mei [[2013]] bied hierdie kollektief saam met die Spier-landgoed buite Stellenbosch ’n Dansende Digtersfees aan waarin ses internasionaal bekende digters (Ko Un, Carolyn Forché, Yang Lian, Joachim Sartorius, Tomaž Salamun en David Shulman) saam met Breyten, [[Antjie Krog]], [[Petra Müller]] en [[Marlene van Niekerk]] vir ’n week die ruimtes van skepping en verbeelding van die poësie ontgin en ondersoek. Die program word afgesluit met twee dae waarin daar bedags openbare gesprekke en meesterklasse is en snags voorlesings met musiek. Die sukses van hierdie fees lei tot die opvolg daarvan in [[2014]], waarvoor hy weereens die feeskurator is. In 2013 word hy ook uitgenooi om as beoordelaar op te tree vir die toekenning van die Griffin Poetry Prize, ’n internasionaal gerekende Kanadese prys wat jaarliks toegeken word aan ’n internasionale digter in Engels, asook ’n prys vir ’n Kanadese digter.<ref>CBC: http://www.cbc.ca/news/arts/south-african-poet-breyten-breytenbach-to-judge-griffin-prize-1.1271065</ref> === Kunstenaar === [[Lêer:Breyten Breytenbach, 1995 - 21.jpg|duimnael|Breytenbach in 1995]] Sy eerste kunsuitstalling in Suid-Afrika is vanaf Desember 1993 tot Januarie 1994 by die S.A. Kunsvereniging se galery in Kaapstad onder die titel ''Painting the eye''. Hierdie tentoonstelling word gevier met ’n gedenkboek, wat illustrasies van sy skilderye bevat, asook ’n inleiding deur Georges Marie Lory en artikels deur Marilet Sienaert, [[John Miles]] en Breyten self. Hy volg dit op met die kunsuitstalling ''Woordwerk'' in 1999, waar sy gedigte en kuns vermeng word. In 2012 hou hy weer ’n groot kunsuitstalling in Suid-Afrika, by die Suidoosterfees in Kaapstad onder die titel ''Vingerverhale''. == Skryfwerk == === Inleiding === Reeds op skool skryf hy gediggies vir meisies op wie hy ’n ogie gehad het. Sy eerste verse, onder meer ''Nanag'' en ''Terminus'', en vroeë prosastukke, onder meer ''Drie halwes maak ’n hele'', verskyn in die studenteblad ''Groote Schuur'' in 1959. In die jare 1961 tot [[1964]] publiseer hy enkele verse en prosasketse in ''Contrast'' en ''Sestiger''. Hy beskou homself egter eerder as skilder en nie eintlik as ’n skrywer of digter nie, maar word gemotiveer om sy skryfwerk ernstig op te neem nadat [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] vroeg in 1964 Parys besoek en waardering vir sy werk toon. Hierna stuur hy die manuskripte van ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes'' na [[Bartho Smit]] by [[Afrikaanse Pers (1962) Beperk|Afrikaanse Pers]], wat dit publiseer. Breyten se agtergrond as skilder veroorsaak dat hy tegnieke en raamwerke van hierdie kunsvorm as vanselfsprekende hulpmiddels gebruik by sy digkuns.<ref>Brink, André P. ''Die poësie van Breyten Breytenbach''. Blokboeke 15. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede uitgawe, 1973.</ref> As skilder (en dus ook as digter) kan hy beskou word as ’n Nuwe Realis, wat aanvaar dat niks vreemds is vir die mens nie en dus staan die groteske en die skrikwekkende naas (en as deel van) die sagte en mooie en in alles kan die mens ontdek word. Hierdie tipe kuns het ’n aanslag wat wesenlik surrealisties is, wat weer op sy beurt raakpunte vertoon met Zen-[[Boeddhisme]], wat waarskynlik die grootste enkele vormende invloed op Breyten se digkuns is. [[Zen]] is ’n omvattende wêreldbeeld waardeur denke wat dinge kategoriseer en een vir een omvat, omver gegooi word deur nie dinge teenoor mekaar te stel nie, maar dit gesamentlik te belewe. Verhoudings tussen diverse dinge is dus belangriker as dinge op sigself en hierdie wêreldbeeld floreer op vrye en ongewone assosiasie. Teenoorgesteldes word nie noodwendig as paradoksaal ervaar nie, maar eerder as teenkante van dieselfde munt. Aansluitend hierby werk skilderkuns per definisie met beelde en wanneer hierdie beelde gekombineer word met die elemente soos hierbo uiteengesit, kan dit lei tot unieke assosiasies. Die ryk beeldspraak in sy poësie is juis een van die uitstaande kenmerke daarvan, met die verskil tussen skilder en dig wat hierdeur opgehef word. In Middeleeuse China was die woord vir skildery geluidlose poësie, ’n denkwyse waarby sy skeppings aansluit. ’n Zen-beeld wat gereeld gebruik word vir die eenheid en interafhanklikheid van alle dinge is die weerkaatsing van die maan in die water. Die maan se teenwoordigheid maak sy weerkaatsing moontlik, die water se teenwoordigheid maak dit moontlik dat weerkaatsing kan plaasvind.<ref>H.P. van Coller. ''Perspektief en Profiel Deel 1''. van 1998 op bladsy 277.</ref> Benewens sy eie naam publiseer hy onder verskeie skuilname, soos B.B. Lasarus, Jan Blom en Jan Afrika. Dit is ook regdeur sy [[oeuvre]] ’n gegewe dat sy identiteit verander en hy verwys deurlopend na homself in sy gedigte, asof hy ’n aparte figuur is. Eindelik word sy identiteit geskep in sy gedigte en dit is dus nie verbasend dat sy identiteit verander as dit deurgaans herskep moet word nie. Die ek of self is nie ’n vaste punt nie, maar eerder ’n masker (saamgestel uit herinnering en verbeelding), wat die naamwisseling verklaar en ook die terugkerende spieëlmotief as een van die sentrale maskers van die self.<ref>H.P. van Coller. ''Perspektief en Profiel Deel 1''. van 1998 en sy bespreking van ''Die universele analogie.'' op bladsye 284-286.</ref> Aansluitend hierby is sy feitlik onbeperkte woordspeling, waardeur hy gedurig sy eie naam vervorm deur die woorde, letter en klanke te kombineer, om te ruil, letters weg te laat en te herrangskik. Hierdie permutasie gebruik hy ook vir vele ander begrippe in sy gedigte (soos byvoorbeeld “reis van eieland tot eiland” in ''Kouevuur'', bladsy 84), wat lei tot die skep van ’n groot aantal neologismes, maar ook die treffende naasmekaarstel van botsende begrippe.<ref>''Permutasie: agter die woord aan reis'' op bladsye 280-282 in H.P. van Coller se ''Perspektief en Profiel Deel 1'' van 1998</ref> Dwarsdeur sy oeuvre maak hy gebruik van terugkerende simbole (insluitende vlerke en voëls of ander metodes van vlieg, kleure, water, vel en membrane of ander vorms van bedekking), wat telkens die simboliese waarde van die vorige beklemtoon maar ook herinterpreteer. Gesien teen bostaande agtergrond, is dit vanselfsprekend dat Breyten se digkuns onmiddellik as uniek en vernuwend ervaar word en hy kap van meet af aan vir hom ’n belangrike en eiesoortige plek in die Afrikaanse poësie oop. === Poësie === ==== Digbundels voor sy tronkstraf ==== ''Die ysterkoei moet sweet'' se titel is afgelei van die Zen-spreuk, “Om die Groot Niet te kan vertrap, sal die Ysterkoei moet sweet”. Die Groot Niet is die groot geheel waarin alle teenstellinge opgehef word, soos lig en donker, geboorte en dood, en alles word daarin saamgevat. Dit is veral nie iets nie, aangesien ’n mens iets kan beskryf, terwyl niks nie beskryf kan word nie. Die titel wil dan sê dat die onmoontlike moet gebeur vir die mens om die Groot Niet te kan omskryf, wat impliseer dat die gedigte hoogstens as ’n poging tot beelding of interpretasie beskou kan word.<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.</ref> In 1964 word die Afrikaanse Pers Boekhandel-prys vir ''Die ysterkoei'' ''moet sweet'' en ''Katastrofes'' toegeken. In ''Die huis van die dowe'' verwys die titel na die dowe skilder Goya se laaste tuiste in [[Madrid]] in [[Spanje]], waar hy hom na sy sewentigste verjaarsdag van die samelewing onttrek het, wetende dat dit sy laaste aardse tuiste is. As teenvoeter vir die skrikwekkende buitewêreld en op soek na troos en genesing skilder hy op die mure sy beroemde “swart skilderye”, wat sy eie fantasieë en nagmerries uitbeeld. Die titel kan egter ook verwys na Breyten se eie ballingskap in die vreemde, waar hy toenemend doof word vir die Suid-Afrikaanse belewenis en die Afrikaanse taal. Die digbundel probeer dan om troos te soek teen die pyn van die lewe, veral in die lig van ’n fisiese gebrek soos doofheid, die dood van ’n sintuig, wat afstand en skeiding van die werklikheid impliseer. Dit wat jy nie het nie oorheers dit wat jy reeds het, waarby die motto van die bundel aansluit, “In die huis van die dowe is die blinde koning”, wat ook suggereer dat diegene met gebrek nie baas is binne hulle eie huis nie. Algaande deur die bundel groei die besef dan dat die gedig self die digter se woning word, ’n woning wat gedurig herskep moet word, wat nie solied is nie.<ref>Lindenberg, E. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967.</ref> Die C.N.A.-prys word in 1967 toegeken aan ''Die huis van die'' ''dowe'' en hierdie bundel verower in 1968 ook die Nederlandse Reina Prinsen Geerligsprys. In ''Kouevuur'' word die teenoorgesteldes van “koue” en “vuur” saamgevoeg in een geheel, wat ook gangreen en die verspreiding (verrotting) daarvan deur die hele liggaam suggereer. As sodanig beliggaam dit sowel die lewe as dood. Net soos die geval is met sy vorige bundels, vorm die gedigte in die bundel ’n groot geheel wat op mekaar inwerk.<ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970.</ref><ref>Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek.'' H.A.U.M. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1979.</ref> Die titel van ''Lotus'' (uitgegee onder die skuilnaam Jan Blom) word verder belig deur die [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] spreuk wat as motto vooraan die eerste afdeling van die bundel staan, te wete “aum mani padme hum”. Hoewel baie moeilik vertaalbaar, kan dit gesien word as “blom verborge in die lotus” of as “pêrel verborge in die lotus”.<ref>André P. Brink. ''Die poësie van Breyten Breytenbach.'' bladsy 28</ref> Die bundel word opgedra aan sy vrou, Hoang Lien, wat “goue lotus” beteken en hy publiseer die bundel onder die naam Jan Blom (ook janblom, wat platanna beteken). Sodoende word ’n verband gelê tussen lotus en padda en hierdie verhouding word deurlopende motief vir die bundel. Nege is die Boeddhistiese volmaakte getal, derhalwe ook die getal van die heilige lotus met sy nege kroonblare. Die bundel word dan ook in nege afdelings verdeel, wat ook saamval met die nege letters van Hoang Lien. Hierdie agtergrond gegewens dui reeds die hegte samehang en eenheid van die bundel aan.<ref name="brink">Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> ''Lotus'' word in 1970 met die C.N.A.-prys bekroon en in 1972 deur die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde saam met ''Skryt'' met die Nederlandse Van der Hoogt-prys. ''Skryt. Om ’n sinkende skip blou te verf'' is in Nederland uitgegee en kombineer Breyten se gedigte met sy tekeninge. Dit bevat ’n nawoord van die Nederlandse digter H.C. ten Berge en is volgens die opdrag “’n eerbetoon… aan die volk van Suid-Afrika aan wie ’n burgerskap in hul geboorteland ontsê word”. Die titel kombineer die woorde “skryf” en “skyt” in die titel, wat hierdie twee begrippe dan aaneenskakel. Om te skryf word dan ’n verrotte uitwerpsel wat weer een word met die aarde, waaruit lewe weer sal voortspruit. Dit suggereer egter ook ’n wanhoop in die krag en waarde van die skryfproses. Die subtitel verklaar dat dit eintlik ’n futiele proses is. Die titel suggereer ook die gedigte se doel as die “skrif van die stryd”. Die digproses self word in hierdie bundel dan ’n sentrale motief, wat veral deur middel van vlerke en gevlerkte wesens uitgebeeld word<ref name="brink" /><ref>Coetzee, Ampie. Rapport, 24 Februarie 1974.</ref> Die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde ken die Nederlandse Van der Hoogt-prys in 1972 toe aan ''Skryt'' en ''Lotus.'' ''Met ander woorde vrugte van die droom van stilte'' keer weer terug na die hegte struktuur wat ’n bundel soos ''Lotus'' kenmerk. Die titel beslaan die volmaakte nege woorde, die twee motto’s voorin beslaan elk nege woorde en die bundel word doelbewus opgebou uit ’n veelvoud van nege gedigte. Ten spyte van die woordryke titel, gaan dit hier veral oor stilte teen die agtergrond van die gedurige wisselwerking en verhoudings tussen alles (die Groot Niet) wat ook in ander bundels so ’n sentrale rol speel<ref name="brink" /> ==== Digbundels geskryf gedurende sy aanhouding en tronkstraf ==== Tydens Breyten se aanhouding in 1975 en voor vonnisoplegging skryf hy die bundel ''Voetskrif'', waar die titel reeds die aard van die bundel saamvat en suggereer. Om met voete te skryf is ’n manier van skryf soos deur ’n gestremde en is beeld van sy eie gestremdheid tydens aanhouding. As voete skrywe, impliseer dit dat skryf ’n manier van loop is en word die gedig dan ’n reis, waar die reis wat hy beskryf een van ontdekking is, maar veral ook een van bedreiging en verraad. Die voete is terselfdertyd verbinding tussen lewe en dood, waar hy met gevangenskap ook afsterf van sy verlede. Verder impliseer voetskrif ook heiligheid, omdat mens jou skoene uittrek om die heilige gebied te verken. Dit is ook ’n soort voetnoot by ’n primêre teks, waar gevangenskap nie deel is van die hoofstroom van die lewe nie. Dwarsdeur sy oeuvre is daar by die digter ook ’n begeerte om te vlieg, waar jy juis die gebruik van jou voete moet prysgee om dit te bereik. Die enigste manier waarop hy kan vlieg is om sy gedigte soos gevleuelde wesens uit te stuur om te bereik wat hy nie kan nie (veral treffend uitgebeeld in “''vers as boodskapper''”). Daar is dan ook ’n kloof in die bundel tussen die hier waar hy hom bevind en die daar, waar die onbereikbare geliefdes is. Die bundel bevat verskeie gedigte oor die afwesige geliefde (asook twee gedigte vir sy ouers), wat afwesig maar tog ook ’n skakel en kontak met die buitewêreld is<ref name="brink" /><ref name="cloete151">Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977.</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no.2, Junie 1977.</ref><ref>Olivier, Gerrit. Beeld, 5 April 1976.</ref> Die Perskor-prys word in 1976 aan ''Voetskrif'' toegeken. Alhoewel nuwe werk van Breyten volgens wet nie tydens aanhouding gepubliseer kan word nie, verkry hy internasionale bekendheid deur die verskyning van sy poësie in ''Babel'', ''De Populier'', ''De Vlaamse Gids'', ''Raster'' en die stensils van ''Poetry International'' en die versameling van sy gedigte in Nederlandse uitgawes (''Het huis van de dove'' en ''Met andere woorden'', 1976–1977). In hierdie bloemlesings word al sy verse volledig opgeneem, ook dié wat in ''’n Seisoen in die paradys'' en in tydskrifte verskyn het. Verskeie vertalings en bloemlesings van sy werk verskyn ook in hierdie tyd. Die Nederlandse vertaling van ''Skryt'' word gedoen deur Adriaan van Dis in 1976 en ''Sinking ship blues'' word in 1977 in Engels vertaal deur [[André P. Brink]]. Anderstalige bloemlesings sluit in ''Feu froid'' in Frans deur Georges Marie Lory in 1976, wat op sy beurt weer in Engels, [[Arabies]] en [[Pools]] vertaal word; ''Kreuz des Südens, Schwarzer Brand'' in [[Duits]] deur Rosi Russink in 1977; ''In Africa even the flies are'' ''happy'' onder redaksie van Dennis Hirson in 1978, wat op sy beurt vertaal is in Portugees, Spaans, Frans, Duits, Italiaans en Nederlands; ''And death white as word'' met ’n inleiding deur [[Ampie Coetzee]] in 1979 en vertalings in [[Portugees]] deur Mario Cesariny in [[1979]]. In [[1980]] verskyn ''Vingermaan'' in Nederland, met tekeninge van Breytenbach en gedigte oor hom deur H.C. ten Berge, Rutger Kopland, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Bert Schierbeek. Vertalings van sy werk verskyn verder ook in onder andere [[Baskies]], [[Deens]], [[Noorweegs]] en [[Sweeds]]. In Afrikaans verskyn die bloemlesing ''Blomskryf'' onder redaksie van Ernst Lindenberg en Ampie Coetzee met ’n keuse van sy gedigte uit al sy bundels voor ''Voetskrif'', terwyl dit ook verspreide gedigte uit tydskrifte bevat en gedigte wat in ''’n Seisoen in die paradys'' verskyn het. In sy inleiding tot die bundel wys Ampie Coetzee daarop dat Breytenbach self sy gedigte beskryf as sou dit om verhoudings gaan. Hierdie verhoudings sentreer dan rondom die digter en sy verhouding met die poësie en die digter en sy verhouding tot die leser of mens in die algemeen, die liefde en die geliefde. Breytenbach se wens is dan dat die bundel in twee afdelings verdeel moet word, ''Hoesê'' (''voetverse – huis van die dowe'') en ''Sosê'' (''hartverse'' – ''witskrif van die liefde''), waarin hierdie verhoudings sentraal staan.<ref>Brink, André P. Rapport, 27 Maart 1977.</ref> Binne enkele jare na sy vrylating verskyn vier digbundels in nie-chronologiese volgorde, wat gesamentlik die titel ''Die ongedanste dans'' dra. In chronologiese orde (nie die orde waarin dit uitgegee is nie) is die bundels ''Lewendood'', ''Buffalo Bill'', ''Eklips'' en ''(‘yk’)''. Hierdie bundels is die gesamentlike weergawe van sy ervarings en waarnemings binne die gevangenis. Die gedigte is doelbewus selfs meer verwikkeld as sy vroeëre poësie, aangesien hy nie sy siel wou blootlê aan diegene wat letterlik oor sy skouer geloer het wat hy skryf nie. Volgens die voorwaardes aan die begin van sy strafoplegging moes alle geskrifte saans ingehandig word en kon dit eers na vrylating gepubliseer word. Uit die verse is daar ook tekens van ’n toenemende uitsigloosheid, wat baie van die gedigte donker stem. Die titel ''Lewendood'' omvat die begrippe lewe en dood, maar impliseer ook “lewend dood”. Dit beskryf dus die twee pole van spanning binne die bundel, maar is ook aanduidend van die toestand van die digter in die tronk. Die gedigte styg egter bo die eng persoonlike uit deur byvoorbeeld verwysings na die graffiti van vorige gevangenes en die beeldspraak wat Dante se hellevaart oproep. Kenmerkend is weer die vrye assosiasie en beeldspraak wat sy digkuns kenmerk en die voortdurende soeke na sin en waarheid binne die omgewing waarbinne hy hom bevind. Dikwels is die tema ook die taal en die onvermoë van die taal om dinge werklik te kan sê soos dit is, asook die dood van ’n taal.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 4, November 1986.</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 18 Augustus 1985.</ref> ''Lewendood'' is in [[1986]] op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys. Die titel van ''[[Buffalo Bill]]'' verwys na die legendariese Amerikaanse volksheld wat bekend geword het in sy gevegte teen die Amerikaanse [[Indiane]] in die negentiende eeu.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985.</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 2 Desember 1984.</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 21 Maart 1985.</ref> In ''Eklips'' is die klem baie sterker op die toestand van die ek eerder as die ervarings van die ek, en bepeins hy die dinge wat belangrik is, die krag van die liefde en die wisselwerking tussen lewe en dood. Die titel kan verwys na die verdoeseling van die dinge wat werklik is, veral deur woorde en die onmag van woorde, asook na die dinge wat as werklik belangrik bewys word tydens sy eklips of gevangenskap.<ref>Brink, André P. Rapport, 1 Mei 1983</ref><ref name="cloete222">Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref><ref>Olivier, Gerrit. Die Burger, 23 Junie 1983</ref> ''Eklips'' is in 1984 op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. Na vrylating verklaar Breyten dat sy “self” in die tronk van hom afgestroop is en “ek” word “yk”. Die titel van ''(‘yk’)'' word in hakies geplaas om gevangenskap van die ek aan te dui, terwyl die insluiting van die letter “y” ook kan dui op ’n eenwording van die ek met Yolande, terwyl die aanhalingstekens daarop kan dui dat hy in sy gevangeskap slegs op woorde aangewys is. Dit kan ook dui op ’n soort tussenstadium of tussen-in wees, met implikasie dat die lewe in gevangenskap tydelik opgehef is. Die bundel bevat weereens liefdesgedigte waarin die verlange na die afwesige geliefde voorop staan, gedigte oor die tronklewe wat soms met ’n winterlandskap en koue verbind word en die verlange na kommunikasie en kontak met die buitewêreld. Hierdie toestand van isolasie word in baie gedigte ook met die dood verbind, wat ook die betekenis van afwesigheid aanneem. Daar is deurentyd ’n bewussyn van mure of grense en ’n drang om hierdie grense te oorskry, met woorde die enigste manier om dit in hierdie situasie te bereik.<ref>Brink, André P. Rapport, 29 Januarie 1984 en 5 Februarie 1984</ref><ref name="cloete222" /> In 1984 is hierdie bundel ook op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys en word eindelik tweede geplaas. ''Judas eye'' is ’n keuse uit sy tronkbundels in Engelse vertaling, waarin hy hom in ’n nawoord oor sy poësie uitlaat en in ’n selfportret iets oor sy lewensloop vertel. ==== Digbundels na sy vrylating ==== ''Soos die so'' is Breyten se eerste bundel wat gedigte bevat wat geskryf is na sy vrylating, hoewel baie van die gedigte van voor hierdie tyd dateer. Die bundel bevat ook twee prosatekste waarin die aard van hierdie bundel uiteengesit word en besin word oor die funksie van poësie. Hierin skryf hy dat die bundel ’n “verserige notaboek” is wat beskryf “soos ek my lewe leef”. Die bundel word volgens chronologiese datumbepaling gestruktureer. Aan die einde van 1973 het hy ’n gedrukte dagboek aangeskaf wat hy daarna gereeld met versinskrywings vir die dag invul (’n gedig vir elke dag!) en met etlike onderbrekings volhou tot [[4 September]] [[1974]]. Hierdie versinskrywings word veertien jaar later, op [[16 September]] [[1988]], hervat.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref><ref>Scholtz, Merwe. Insig, Februarie 1991</ref><ref>Toerien, Barend J. Die Burger, 18 Junie 1991</ref><ref>Van der Merwe, P.P. Rapport, 10 Maart 1991</ref> In 1990 word ''Soos die so'' genomineer vir die Rapportprys. Die bundel ''nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde'' word soos die titel aandui in nege afdelings verdeel, waarin die reise van die digter uitgebeeld word. Dit is egter nie net die uiterlike landskappe wat verken word nie, maar ook die binne toestand of innerlike landskap van die ek. In wese vorm die bundel ’n soort testament wat aan sy vrou “bemaak” word, en die gedigte is dus gevul met weemoedigheid en die dood, met intense herbelewing van die landskappe as die vreugde wat dinge in stand hou. Sy verbysterende vermoë tot beeldspraak maak hierdie landskappe letterlik visuele woord-landskappe. Die bundel kan gesien word as sy poëtiese testament, waarin hy oor sy digterlike ambag besin en dit saamvat. ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde'' is in 1994 ’n naaswenner van die CNA-prys en word dan in [[1996]] bekroon met die [[Helgaard Steyn-prys]] vir die beste letterkundige werk die voorafgaande vier jaar.<ref>Hambidge, Joan. Insig, Julie 1993</ref><ref>Hugo, Daniël. Die Burger, 22 Junie 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 11 Julie 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref> Die gedigte in ''Plakboek'' (uitgegee in sy eie handskrif en geïllustreer met sy eie skilderye) is reisverse (onder andere deur Frankryk na Italië) en dateer uit 1975. Hierdie reisgedigte is egter meer universeel van aard en beweeg tussen tyd en plek en vanaf die geografiese na die innerlike, met die illustrasies wat ’n integrale deel van die gedig en die betekenis uitmaak.<ref>Ohlhoff, Heinrich. Insig, Junie 1994</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 11 September 1994</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 8 Junie 1994</ref> [[Ampie Coetzee]] stel die bloemlesing ''Die hand vol vere'' uit sy poësie saam, wat naas verse uit sy digbundels ook gedigte bevat wat voorheen óf ongepubliseer was óf slegs in tydskrifte verskyn het.<ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 11 Oktober 1995</ref><ref>Weideman, George. Rapport, 10 September 1995</ref> Die bundel ''Oorblyfsels: ’n roudig'' (onder die naam Jan Blom) bevat in ’n gedig met nege dele hulde aan sy ontslape uitgewersvriend Daantjie Saayman, wat in 1970 bereid was om die nege gedigte wat weens politieke redes uit ''Kouevuur'' weggelaat is apart te publiseer onder die titel ''Oorblyfsels uit die pelgrim se reis na ’n tydelike''. Die verse word ’n reis deur die streke van ’n besondere vriendskap, waarin daar deurnag gesels is by wyn en vuur te midde van ’n algemene gevoel van verwagting en hoop. Terselfdertyd is dit ’n reis na die dood en die verse het dan ook ’n oorwegend elegiese toon.<ref>Coetzee, Ampie. Insig, Augustus 1997</ref><ref>Grové, A.P. Beeld, 16 Junie 1997</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 22 Junie 1997</ref> Saam met ''Papierblom'' word hierdie bundel in 1999 met die [[Hertzogprys]] bekroon. ''Papierblom'' is ’n verafrikaansing van [[bougainvillea]] en dui ook op die skeppingsproses, waar die digter met sy gedigte as’t ware woorde op die papier laat blom. Die titel beklemtoon ook die tydelikheid van alles, met ’n papierblom wat gou vergaan. Hierdie bundel verskyn onder die pseudoniem Jan Afrika, wat die digter se kontinent van herkoms aandui, al tipeer die subtitel die bundel as ’n “swerfjoernaal”. Die talle plekname onder baie van die gedigte is inderdaad ’n aanduiding van hoe die digter voortdurend aan die beweeg is. Dit is egter nie ’n tradisionele reisbundel nie, aangesien die reise meer inwaarts gerig is en ook regstreeks met die maak van poësie verband hou. Die reis self word as belangrik beskou, nie die bestemming nie. Daar is ook heelwat droomgedigte, wat aansluit by die liefde, natuur en musiektemas van ander gedigte. Soos kenmerkend van veral sy latere werk, is die dood ook ’n belangrike motief en bring Breyten hulde aan sy vriend Jan Rabie wat op daardie stadium aan ’n aftakelende siekte ly. Die dood is egter ook die afskeid van die land van sy herkoms en liefde.<ref>Weideman, George “Rapport” 21 Junie 1998</ref><ref>Cloete, T.T. “Beeld” 18 Mei 1998</ref> Wanneer die Hertzogprys in 1999 weer aan Breyten toegeken word, hierdie keer vir ''Papierblom'' en ''Oorblyfsels: ’n roudig'', aanvaar hy dit en word hy persoonlik gebel en gelukgewens (op Afrikaans) deur president [[Nelson Mandela]], van een tronkvoël aan ’n ander.<ref>Gabriël Botma. ''‘Storm’ om Breyten raak nou absurd.'' Die Burger, 21 April 2001</ref> In ''Lady one'' bundel hy ’n keuse uit sy liefdesverse en hy neem ook nege voorheen ongepubliseerde gedigte hierin op. Die versameling ''Ysterkoei-blues'' bevat die digbundels ''Die ysterkoei moet sweet'', ''Die huis van die dowe'', ''Kouevuur'', ''Oorblyfsels uit die pelgrim se verse na ’n tydelike, Lotus'', ''Skryt'', ''Met ander woorde vrugte van die droom van stilte'', ''Plakboek'', die gedigte in ''’n Seisoen in die paradys'' en ander verspreide gedigte wat uit die tydperk voor 1975 dateer. ''Katastrofes'' word ook ingesluit, omdat Breyten dit as prosaverse beskou wat by sy digkuns tuishoort. ''Die ongedanste dans'' is die volledige uitgawe van sy gevangenisgedigte en bevat ''Voetskrif'', ''Lewendood'', ''Buffalo Bill'', ''Eklips'', ''(‘yk’)'', die gedigte in ''Boek (Deel een): Dryfpunt'' en die lang ongepubliseerde gedig ''Die glimlag'' (opgedra aan [[Fjodor Dostojefski]]).<ref>Naudé, Charl-Pierre. Rapport, 11 September 2005</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Beeld, 13 Junie 2005</ref> ''Die singende hand: Versamelde gedigte 1984–2014'' is Breytenbach se derde versamelbundel. Dit vorm 'n drieluik met die vorige twee bande, ''Ysterkoei-blues'' en ''Die ongedanste dans''. Die versameling bevat die volgende elf bundels: ''Soos die so''; ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan 'n beminde''; ''Oorblyfsels''; ''Papierblom''; ''Die "(Lady One)"-siklus uit Lady One''; ''die windvanger''; ''Oorblyfsel/Voice over''; ''die beginsel van stof''; ''katalekte''; ''vyf-en-veertig skemeraandsange'' en ''oorblyfsel''.<ref>https://www.graffitiboeke.co.za/af/24528/Boeke {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200417152825/https://www.graffitiboeke.co.za/af/24528/Boeke |date=17 April 2020 }} URL opgespoor en besoek op 19 November 2019</ref> ==== Werk in 2000's ==== Na ’n lang stilswye waarin Breyten sweer dat hy nooit weer in Afrikaans sal dig nie (onder meer nadat Afrikaners in ’n internet-peiling op die webwerf van ''[[Die Burger]]'' gestem het dat hy nie lid van die volk behoort te wees nie) verskyn die indrukwekkende bundel ''Die windvanger''. Later volg ''Die beginsel van stof'' en ''Katalekte'', wat saam met hierdie bundel ’n drieluik vorm. ''Die windvanger'' word weer in nege afdelings verdeel.<ref>Britz, Etienne. Insig, Mei 2007</ref><ref>Marais, Danie. Rapport, 15 April 2007</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre. Beeld, 30 April 2007</ref><ref>Prins, Jo. Beeld, 7 Mei 2007</ref> In 2008 word die Hertzogprys, die Universiteit van Johannesburg-prys, die [[W.A. Hofmeyr-prys]] en die Protea-prys aan “''Die windvanger''” toegeken, terwyl hierdie digbundel in dieselfde jaar ook op die kortlys vir die [[Helgaard Steyn-prys]] is. ''Die beginsel van stof'' bevat weereens blyke van Breyten se besondere woordvermoë, waar hy deur nuwe woordskeppings die taal verryk, besondere beelde skep en die gedigte laai met veelvuldige betekenislae. Temas wat hierin aangeraak word sluit in die digterskap en die ouderdom en dood, waarin afskeid geneem word van ontslape mense soos Van Zyl Slabbert, sy ma (Ounooi) en sy broer Basjan. Deurentyd lewer hy skerp kommentaar op korrupte politici. Die veertien sonnette wat hy geskryf het vir die fees wat tot sy eer op Hengelo in Nederland tydens sy sewentigste verjaarsdag gehou is, vorm ook deel van die bundel. In aansluiting by die res van sy oeuvre gebruik hy in hierdie bundel op meesterlike wyse die poëtiese tegnieke van inkantering, musikaliteit en opeenstapeling, sodat die blote klank en ritme van die gedig bydra tot die impak en betekenis daarvan. Zen-simbole soos die maan se refleksie op die water (aanduidend van verligting deurdat die een in die ander teenwoordig is en selfs die kleinste druppel water die gehele maan en ruimte kan reflekteer, asook simbool van die alomteenwoordigheid van die dood in die lewe) en die voël en vlerke doem ook hier, soos elders in sy poësie, gereeld op.<ref>Crous, Marius. Beeld, 14 Februarie 2011</ref><ref>Taljaard, Marlies. Rapport, 6 Maart 2011</ref> ''Katalekte'' se titel beteken “versameling fragmente van ou dig- of prosastukke”. Die subtitel is ''artefakte vir die stadige gebruike van doodgaan'' en die titel ontstaan dus waarskynlik uit die motto van die skrywer Cioran wat in die bundel opgeneem word, naamlik dat oeuvres sterf, maar nie fragmente nie, omdat hulle nooit geleef het nie. Die bundel sluit tematies aan by sy hele oeuvre en Breyten maak weer bemoeienis met die dood, die skryfproses, die erotiese liefde, die verhouding met die vaderland, reis en reiservarings. Telkens verras hy weer met sy vermoë om nuwe metafore en nuwe woorde te skep, terwyl die gebruik van terugkerende motiewe in sy werk soos die ysterkoei, voël, die ouers, die nar, die bobbejaan, lewe en dood en vele ander ook in gesprek tree met sy vorige werk en dit gedurig relativeer.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 3 Desember 2012</ref> Hierdie omvangryke bundel van 212 bladsye word in sewe afdelings verdeel. Hierdie bundel vorm saam met ''Die windvanger'' en ''Die beginsel van stof'' ’n drieluik.<ref>Versindaba: http://versindaba.co.za/2012/11/19/onderhoud-met-breyten-breytenbach/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515091852/http://versindaba.co.za/2012/11/19/onderhoud-met-breyten-breytenbach/ |date=15 Mei 2016 }}</ref> Die bundel ''oorblyfsel / voice over'' (in Afrikaans en Engels) noem Breyten ’n “collage”, waarin hy getransformeerde variasies van sy vriend en Palestynse digter, Mahmoed Darwiesj, se werk opneem. Hy skryf die gedigte na Darwiesj se dood as fragmente van ’n voortgesette gesprek met hom. Die gedigte spreek van nostalgie en die hunkering na ’n beter lewe, terwyl die ooreenkomste tussen die Palestynse en Afrikaanse wêrelde ook opval. Dood en verganklikheid is die oorheersende temas.<ref>Crous, Marius. Beeld, 21 September 2009</ref><ref>Pienaar, Hans. Rapport, 20 September 2009</ref> In Frankryk word Breyten in [[2009]] vereer met die toekenning van die Max Jacob-prys vir ''Outre voix'', die Franse vertaling van ''oorblyfsel / voice over'' deur [[Georges Lory]]. In [[2010]] ontvang die bundel die Mahmoed Darwiesj-stigting se inhuldigingsprys en die oorspronklike Afrikaans / Engelse digbundel word in 2010 met die Protea-prys vir poësie bekroon vir die beste digbundel wat die voorafgaande jaar verskyn het.<ref>Stellenbosch Universiteit: http://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/71886 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625083314/http://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/71886 |date=25 Junie 2016 }}</ref> ''Vyf-en-veertig skemeraandsange uit die eenbeendanser se werkruimte'' is weer vol van gedigte wat getuig van Breytenbach se vermoë om vernuftig met klank en beeld om te gaan. Die titel verwys na die digter se “werkruimte” en die veelvuldige verwysing na die sterre beklemtoon dat Breytenbach se werkruimte die heelal is, waar hy soos die planete, swartkolle en sterre die oneindigheid naspeur en alle dinge aan mekaar verbind. Beweging is dan ook een van die herhalende motiewe in die bundel.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 1 Junie 2014</ref> ==== Versamelbundels ==== Breyten se gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, waaronder ’n baie ruim keuse in die bloemlesings wat die hele Afrikaanse poësieskat dek, soos ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn, sluit in ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Woordpaljas'', ''Digters en digkuns'', ''Kraaines'', ''Die goue vreugde'' en ''Goudaar''. Hy publiseer ook sy gedigte in verskeie letterkundige tydskrifte, insluitende ''Contrast'', ''Sestiger'', ''Kol'', ''Standpunte'' en ''The bloody horse''. ’n Teken van sy groot internasionale aansien is dat sy werk vertaal is in onder andere Engels, Nederlands, Sweeds, Italiaans, Baskies, Bulgaars, Deens, Frans, Duits, Portugees en Spaans. ==== Poësie op CD's ==== Sy poësie is ook verkrygbaar op verskeie [[Laserskyf|CD’s]]. ''Om te Breyten'' is die eerste CD waarop kunstenaars hulle gunsteling-gedigte van Breyten toonset en uitvoer. In 2001 word dit opgevolg met ''Mondmusiek'', waarop Breyten ’n al groter rol speel. Hy lees van sy gedigte voor met musiek van plaaslike musikante op die agtergrond.<ref>Pieterse, H.J. Beeld, 25 Junie 2001</ref> Hierdie CD word in 2010 deur luisteraars aangewys as die beste Afrikaanse album van die jaar. In 2002 volg ''Lady One'', waarop hy Engelse gedigte met veral ’n sterk Oosterse musiekbegeleiding voorlees.<ref>Pieterse, H.J. Beeld, 12 Augustus 2002.</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Julie 2000</ref><ref>Snyman, Henning. Rapport, 28 Mei 2000</ref> ''Beste Breyten'' is ’n keur uit al die CD’s en bevat ook ’n aantal nuwe snitte. [[Laurinda Hofmeyr]] bring in 2008 die CD ''Reis na die suide'' uit waarop sy ook van Breyten se gedigte sing wat sy self getoonset het. === Prosa === Breyten se eerste gepubliseerde prosawerk is ''Katastrofes'', waarin reeds bekende elemente uit sy digkuns ook figureer. Die gepynigde ek bevind hom in ’n absurde wêreld waarin alles aan die verrot is, op soek na identiteit, verwesenliking en troos. Soortgelyke tegnieke as in sy poësie word ook gebruik, soos aaneenskakeling van oënskynlik onverwante assosiasies, gebruik van fantasie, saamvoeg van teenoorgesteldes, alles weergegee met uitsonderlike beeldingsvermoë. Die prosa wyk af van normale perspektiewe en beeld nie noodwendig katastrofes aan soos wat dit normaalweg verstaan word nie. Dit is eerder flitse of fragmente waar sonderlinge gebeurtenisse as gewoon aangebied word of ’n fantasiewêreld as realiteit voorgehou word, met die mens as oorsaak van die katastrofes. Verder is daar mildelik gebruik gemaak van die paradoks, met ontsteltenis wat volg op die doodgewone en die gruwelike wat begroet word met geen verwondering nie. In die Afrikaanse prosa is hierdie stukke uniek, aangesien dit beweeg op ’n paralogiese vlak waar die betekenis redelike begrip ontwyk, maar die impak tog betekenisvol is.<ref name="ant" /><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.</ref> In 1964 word die Afrikaanse Pers Boekhandel-prys toegeken aan ''Katastrofes'' en ''Die ysterkoei'' ''moet sweet.'' ''Om te vlieg'' (''Opstel in vyf ledemate en ’n ode'') is sy heel eerste voltooide prosawerk, al word dit na ''Katastrofes'' gepubliseer. Reeds in 1967 is dit aanvaar vir publikasie, maar dit word dan deur vrees vir die streng sensuurwette van die tyd gekelder. Dit is die verhaal van Panus (samestelling van penis en anus) se begeerte om te vlieg, wat oor ’n tydperk van vyf seisoene strek. Hy bevind hom tydens oorlog in Slagterstad, ’n stad wat verwantskappe met Parys en Kaapstad toon. Die werk word geskryf uit ’n dubbelperspektief aangesien Panus beide karakter en verteller is. Sy begeerte om te vlieg is ’n verlange om aan die groei en ontbinding, dood en lewe te ontvlug en homself volkome te verwesenlik, waar om te vlieg eindelik gelykgestel word aan [[Nirwana]], die opperste bevryding. Hierdie begeerte kan ook gesien word as samehangend met die begeerte om te skryf. Die vyf seisoene (winter, winnel (winter en lente gekombineer), lente, somer en herfs) van die boek verwys ook na vyf wonderbaarlike vermoëns van [[Boeddha]] en omdat Boeddha die Al is, skep die vyf saam een liggaam wat meer as sy dele is. Hierdie vermoëns is kennis deur middel van die hemelse oor, kennis van ander se gedagtes, herinnering aan voorafgaande lewens, kennis van die dood en hergeboorte van ander wesens. So word die seisoene dan beide ’n herhaling van die ander en ’n nuwe perspektief, wat gelyktydig met die ander plaasvind. Dit is ’n werk wat heeltemal afwyk van die konvensionele verhalende prosa en dit skep ’n fantasiewêreld waarin die makabere en kosmiese ’n verbinding met mekaar aangaan.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> Breyten publiseer verskeie prosasketse in ''Sestiger'', ''Contrast'' en ''De Vlaamse Gids'' en uit hierdie werk (asook verskeie stukke wat uit die oorspronklike manuskrip van ''Katastrofes'' weggelaat is en prosastukke uit ''’n Seisoen in die paradys'') word keuses saamgebundel in ''De boom achter de maan'' in Nederland en ''Die miernes swel op ja die fox-terrier kry ’n weekend en ander byna vergete katastrofes en fragmente uit ’n ou manuskrip''. Hierdie werk is dus verwant aan ''Katastrofes'', alhoewel dit hoofsaaklik van mindere kwaliteit is.<ref>Olivier, Fanie. Die Transvaler, 1 Desember 1980</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.</ref> Die kortverhaal ''Strafbare onskuld'' word in Julie 1968 in ''Contrast'' gepubliseer en daarna deur [[Hennie Aucamp]] in die versamelbundel ''Bolder'' opgeneem. Breyten se prosawerk verskyn ook in ander versamelbundels, insluitende ''Borde borde boordevol'' saamgestel deur Hennie Aucamp, ''Vertellers'' van Merwe Scholtz en ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en ''Kort keur'', beide van [[Abraham H. de Vries]]. In ''’n Seisoen in die paradys'' (onder die skuilnaam B.B. Lasarus) doen hy verslag oor die besoek van hom en sy vrou aan Suid-Afrika in 1972–1973, waarin hy sy jeugwêreld ook herontdek en die Suid-Afrikaanse samelewing herevalueer. Die titel verduidelik die kortstondigheid van sy besoek aan sy oorsprong terwyl die skuilnaam BB (vir sy voorletters) na hom verwys en na Lasarus, die man wat die dood oorwin het nadat hy ’n seisoen in die graf deurgebring het. In die paradys is daar dus beide lewe en dood, hemel en hel. Die boek staan dan ook in die teken van vele afskeide van mense, gebiede en dinge wat hy geken het. Hy belig die teks met vele gedigte en sluit dan ook sy siening van die digterskap in die boek in.<ref>Brink, André P. Rapport, 23 Januarie 1977.</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad Pretoria Johannesburg. Eerste uitgawe, 1980.</ref><ref name="cloete151" /><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 10 Januarie 1977</ref> Die boek is in Nederlands vertaal deur Hans Ester en Adriaan van Dis en in Engels deur Rike Vaughan. Na sy vrylating publiseer hy die prosabundel ''Mouroir'', wat grootliks in die tronk geskryf is. Dit bestaan uit nege en dertig kortprosatekste, waarvan elf in Engels geskrywe is. Die titel is die Franse woord vir ’n tehuis vir bejaardes, waar die inwoners op die dood wag en dus ook die betekenis van veroordeelde of gevangene inkorporeer. In aansluiting by sy vorige prosawerke word die inhoud surrealisties aangebied, met die onderwerp hoofsaaklik ervarings in die gevangenis. In die subtitel word die boek as “bespieëlende notas van ’n roman”, waardeur die aard daarvan (fragmente, sketse en meditasies) wat tog op ’n manier saamhang, aangedui word. Die spieël van hierdie subtitel is ook aanduidend van die wyse waarop dinge nie direk gesê word nie, maar eerder soos in ’n spieël weerkaatsings is, met die weerkaatsings wat ook in die verskillende tekste na mekaar weerkaats en dus by mekaar aansluit. Dit is dus ’n verwikkelde werk wat nie maklik sy geheime prysgee nie.<ref>Brink, André P. Rapport, 20 November 1983</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 10 Mei 1984</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.</ref> ''Mouroir'' is in 1984 op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. ''Boek (Deel een): Dryfpunt'' behandel die digaksie en die rol van waarneming en inspirasie. Dit is egter nie tegnies en realisties geskryf nie aangesien hy in die tronk (waar die boek geskryf is) uiteraard geen toegang tot verwysingswerke gehad het nie. Sy kennis van die literatuur en wye leeskennis sorg egter dat hy die wese van kuns, die skeppingsdrang en die skeppende daad kan ondersoek. Kreatiwiteit word hier verbind met fantasie, surrealisme, invoer van karakters uit sy vorige werke, hallusinasie en dies meer en hy sluit ook ’n beduidende aantal gedigte binne die teks in. Sodoende word dit beide fiksie en nie-fiksie, maar bied nogtans ’n boeiende blik op sy eie kreatiewe proses.<ref>Hambidge, Joan. Rapport, 26 Julie 1987</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 24 September 1987</ref> ''Parool / Parole'' is ’n keur deur Francis Galloway uit sy openbare toesprake wat by verskeie geleenthede tussen 1968 en 2015 in Afrikaans en Engels gelewer is, asook briewe en ander tekste waarmee hy aan openbare debat oor aktuele kwessies deelgeneem het. Onder andere is daar sy toespraak by die Sestiger-somerskool wat in 1973 by die [[Universiteit van Kaapstad]] gehou is en ’n stimulus was vir Afrikaanse skrywers se maatskaplike betrokkenheid; die pleidooi wat hy in 1975 in die Hooggeregshof gelewer het voor die regter wat hom tronk toe gestuur het op aanklag van terrorisme; en sy omstrede toespraak by die aanvaarding van die Rapport-prys in 1986, waarin hy Afrikaners gekonfronteer het oor hulle instandhouding van ’n polisiestaat. Uit die stukke blyk Breyten se deurlopende verset teen ongeregtigheid en sy vermanings kan in alle gevalle na hierdie standpunt teruggevoer word.<ref>Burger, Willie. Beeld, 26 Oktober 2015</ref> === Engelse prosa === Verskeie Engelse prosawerke van hom verskyn na sy vrylating. ''The true confessions of an albino terrorist'' bevat ’n meer realistiese uitbeelding van sy tronkervarings as ''Mouroir'' (al speel hy ’n vir hom normale spel tussen werklikheid en fiksie of droom) en is dan ook die eerste boek wat hy skryf na vrylating. Hy dikteer die teks op bande en praat hierop deurentyd met sy vrou (wat die bande vir hom transkribeer), om haar te vertel wat hy jare lank moes verswyg. Sy openbaarmaking van die werklikheid binne die Suid-Afrikaanse tronke is ontstellend. Hoewel sy bedoeling was om ’n politieke teks te skryf, is die uiteinde tog ook ’n geskrif met letterkundige meriete, hoewel dit duidelik is dat sy meesterskap van Engels nie so sterk is as sy Afrikaans nie.<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 12 April 1984</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 13 Mei 1984</ref><ref>Du Toit, André. Die Suid-Afrikaan. Lente 1984</ref> In 1984 is ''The true confessions of an Albino terrorist'' op die kortlys vir die toekenning van die Engelse C.N.A.-prys. ''End papers'' bevat essays, briewe en aantekeninge oor die toestand van blanke Afrikaners voor wat hy reeds beskou as die finale afbreuk van apartheid. Die roman ''Memory of snow and of dust'' se titel dui reeds aan dat ons hier te maak het met paradoksale verbindings, motiewe van kortstondigheid en verganklikheid en die poging om daardie vervlietende tye te onthou of vas te hou. Dit is hoofsaaklik surrealistiese prosa, wat nogtans ’n boeiende intrige bevat.<ref>Gouws, Tom. Insig, November 1989</ref><ref>Roos, Henriette. Rapport, 19 November 1989</ref> In 1990 wen “''emory of snow and of dust'' die Engelse C.N.A.-prys. ''All one horse: fiction and images'' bevat sketse oor mens, dier en wêreld op soek na sin en insig, wat op ’n sekere manier aan ''Katastrofes'' herinner. ''Return to paradise'' besin oor wedervaringe tydens ’n drie maande besoek van hom en Yolande aan ’n veranderende Suid-Afrika in 1991, waartydens hy in sy unieke posisie as beide buitestaander en inwoner weer helderheid oor sy geboorteland probeer verkry. Die boek verskyn aanvanklik in Nederlands (as ''Terugkeer naar het Paradijs'') voordat dit in Engels verskyn en is ’n reis-aanvulling vir ''ʼn'' ''Seisoen in die paradys'' en daarna sy besoek wat op sy tronkstraf en die boek ''The true confessions of an albino terrorist'' uitgeloop het, om sodoende ’n drieluik te vorm.<ref>Cilliers, Cecile. Insig, Maart 1994</ref><ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 7 Desember 1993</ref> Die Sunday Times Alan Paton Award vir nie-fiksie word in 1994 toegeken aan ''Return to paradise''. ''The memory of birds in times of revolution'' is ’n versameling persoonlike geskrifte (essays, toesprake, referate en ope briewe) wat hy tussen 1987 en 1994 skryf. Hierin besin hy oor die politiek in Suid-Afrika en spreek sy menings uit oor aktuele sake, wat die apartheidsregering en die ANC-regering insluit, terwyl hy ook voorstelle aan die hand doen vir verbetering. Hy besef dat die ganse eeu immoreel is, waar die mensdom konsekwent wreed en destruktief optree teen sy buurman en die omgewing.<ref>Cilliers, Cecile. Rapport, 2 Junie 1996</ref><ref>Müller, Petra. Insig, Junie 1996</ref><ref>Nel, Jo. Beeld, 29 Julie 1996</ref> ''Dog heart'' (met subtitel ''a travel memoir'') bevat sketse oor sy Bolandse jeug, geskryf in opdrag van die Duitse uitgewer Hanser. Dit is deel van ’n reeks waarin bekende skrywers oor hulle gunsteling streke skryf. Die subtitel verwys egter dat Breyten steeds op reis is, op soek na sy jeug en na homself. Die titel verwys na Nietzsche se besluit om sy menslike pyn “hond” te noem, omdat dit net so getrou en onopsigtelik is en hy sy gevoelens daarop kon uitleef. Hy verwoord dan ook sy pyn van onthou, maar in ’n beheerste toon, wat juis daarom meer aangrypend word. Die skrywer bevind hom hier in Middle World, ’n plek wat later weer sy verskyning in sy prosa sal maak. Hierdie middelwêreld is wanneer jy jou tuiste verlaat het, maar nog nie ’n geborgenheid in ’n nuwe tuiste gevind het nie.<ref>Cilliers, Cecile. Rapport, 29 November 1998</ref><ref>Müller, Petra. Insig, Januarie 1999</ref><ref>Nel, Jo. Beeld, 15 Februarie 1999</ref> ''Dog heart'' is in 1999 op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys. ''A veil of footsteps'' (met die subtitel ''memoir of a nomadic fictional character'') is weereens ’n ongewone reisboek, waar die reis meer inwaarts as uitwaarts is. Die reis word in die boek ’n metafoor vir verbeelding, waar ’n bekende landskap voortdurend anders bekyk en beskryf word deur nuwe metafore daarvoor te vind. Hier is weer persoonlike refleksies van sy karakter Breyten Wordfool, wat hom in staat stel om die waarnemings in die derde persoon te maak en per geleentheid selfs in gesprek met homself te tree. Uiteindelik bly die refleksies egter vaag en verberg deur die sluier van voetstappe. Daar is ’n streep van moedeloosheid deur die boek, met kritiek op die verval, ongeregtigheid, misdaad en wanhopige toestande wat wêreldwyd ervaar word, maar sonder hoop dat die wêreld kan verander en dat verset werklik gaan help. Hierdie toestand gee ook deels uiting aan sy nomadiese karakter (vergelyk die subtitel) wat hom nêrens meer werklik tuis laat voel nie.<ref>Burger, Willie. Beeld, 14 April 2008</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 27 April 2008</ref> In 2009 is ''A veil of footsteps'' op die kortlys vir die toekenning van die Herman Charles Bosman-prys vir Engelse letterkundige werk en outobiografieë. By Archipelago Books in [[New York Stad|New York]] publiseer Breyten ''Intimate stranger'', waarin hy besin oor die poësie in die algemeen en sy eie siening daarvan. Hy haal ander skrywers en digters ook aan en tree met hulle in gesprek oor die opvattings van die poësie, sodat poësie inderdaad ervaar kan word as ’n bepaalde manier van lewe.<ref>Du Plooy, Heilna. Beeld, 22 Februarie 2010</ref> Dit is ook ’n siening van sy eie digtersaktiwiteit. Hierdie boek het reeds in 2006 in Nederlands verskyn as ''Intieme vreemde''. ''Notes from the Middle World'' bevat essays oor die sosiaal-politiese situasie in Suid-Afrika en twee gedigte. Die titel-essay definieer die middelwêreld as ’n tussenplek waar jy jou tuiste verlaat, maar dat jou tuiste jou nie verlaat nie, wat teenstrydigheid en onsekerheid teweegbring.<ref>Kozein, Rustum. Rapport, 14 Maart 2010</ref> ''Intimate stranger'', ''A veil of footsteps'', ''Notes from the Middle World'' en ’n onvoltooide roman is ’n vierluik wat hy ''The Middle World Quartet'' noem. Terwyl elkeen apart gelees kan word, speel dit ook op mekaar in en motiewe, karakters en situasies daarin word in die verskillende boeke uit verskillende hoeke ondersoek. === Drama === Breyten maak sy debuut as dramaturg in 1997 by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] (KKNK) op [[Oudtshoorn]] met ''Boklied'', waarin belangwekkende kommentaar gelewer word op tydgenootlike werklikhede binne die Afrikanergemeenskap, veral die oorgang vanaf ’n Europa-orde na ’n Afrika-orde. Hierdie drama is onmiddellik omstrede weens die eksplisiete sekstonele en pront dialoog wat daarin voorkom, maar word ook waardeer vir die wyse waarop daarin geslaag word om mites, legendes en rituele aaneen te vleg. Die titel verwys na die bokdans wat in [[antieke Griekeland]] deel gevorm het van die erediens vir die god van wyn en teater, [[Dionysos]] (die Romeinse Bacchus), waaruit die klassieke tragedie ontwikkel het. Hierdie is egter geen tragedie nie en die subtitel dui dit aan as ''’n vermaaklikheid in drie bedrywe''. ’n Groep digters woon ’n konferensie by in ’n gevangenis (maar dit kan ook die paradys of hel wees). Die karakter Maker, wat die rol van die skrywer van die stuk speel, spreek die gehoor aan die einde van die eerste bedryf regstreeks aan soos die gebruik was in die [[Middeleeue]]. Van die karakters roep ook verskeie figure uit die verlede en hede op, soos Madonna wat Moeder Maria, [[Marilyn Monroe]] of die sangeres kan verteenwoordig. Aan die slot word Maker as sondebok geoffer, nadat aspekte van die dramaturg se persoon simbolies nageboots is en politieke en sosiale kwessies in hedendaagse Suid-Afrika aangeraak is. Die drama is ryk aan intertekstuele verwysings na ander werke, soos [[Arthur Rimbaud]] se ''’n Seisoen in die hel'' en [[Aristofanes|Aristophanes]] se ''Die paddas'' en ''Die voëls''. Hierdie verwysings word egter nie maklik deur die gemiddelde teaterganger gesnap nie, sodat die drama as ontoeganklik beskryf kan word.<ref>De Villiers, Aart. Insig, September 1998</ref><ref>Van der Westhuizen, P.C. Beeld, 8 Junie 1998</ref> ''Boklied'' ontvang die De Kat-Herrieprys by die KKNK, asook agt ENB Vita Streekteatertoekennings vir 1997–1998. Sy eerste Engelse drama, ''The life and times of Johnny Cockroach'', word in 1999 tydens die Grahamstadse Kunstefees opgevoer. Dit is ’n vervolg op ''Boklied'' en is weereens ’n stuk deurdrenk van simboliek en filosofie. Die titel verwys na die onsterflike kakkerlak wat ’n beslissing oor die eeue heen kan uitbring. ’n Regbank van drie vroue (wat die vroue, moeders, dogters, minnaars en weduwees verteenwoordig) verhoor die hoofspelers in die afgelope eeu se belangrikste gebeure. Hulle word opgeroep om vir oulaas die oortuigings, passie en drome te herleef wat gelei het tot revolusies, oorloë en omwentelinge. In die proses word die onbenulligheid van elke ideologie ontbloot en gestel teenoor die onbeskryflike lyding en sinnelose geweld wat dit meegebring het. In die nuwe Suid-Afrika is die terugkry van grond waarvan swart gemeenskappe in die apartheidsjare ontneem is en die terugwen van ’n eie trots gesetel in tradisionele norme die dryfveer. ’n Hoofman keer van die myne terug na sy ou grond, maar as hy sterwe, word sy dogter van die universiteit gehaal om oor te neem. Daar is dan konflik tussen die tradisionele en die nuwe, stedelike leefwyse. In die nuwe tuiswêreld is daar ook reeds ’n mafia wat geld maak deur dienste aan die inwoners te verkoop.<ref>Muller, Braam. Die Volksblad, 2 Julie 1999</ref> Hierdie drama word na hersiening in 2002 in die ''South African Theatre Journal'' gepubliseer. In ''Die toneelstuk'' (subtitel ''Belydenis in twee bedrywe''), wat sy debuut in 2001 by die KKNK het, vorm Breyten se jare in die gevangenis die agtergrond en die drama neem die vorm aan van ’n toneelstuk wat binne ’n tronk afspeel. Breytenbach word self in die stuk uitgebeeld as eerstens die jong gevangene Dawid / Inkwisiteur en die ouer Breyten as Baba Halfjan, wat op ’n troon (tennisskeidsregterstoel) sit en as ’n soort hoof van die jurie optree. Die kwessie van skuld staan sentraal in die debat wat die regisseur met die gevangene in die eerste bedryf voer, waar Dawid repeteer vir die koms van Dostojefski en in die proses sy sondes bely. Die stuk wag naamlik op die koms van die Russiese skrywer [[Fjodor Dostojefski|Dostojefski]], wat soos Breyten ook op sy dag om vermeende politieke redes ’n tyd in die tronk deurgebring het. Hierdie proses van wag het duidelike aansluiting by die Teater van die Absurde en die stuk ''[[Waiting for Godot]]'' van [[Samuel Beckett]]. Die repetisie van ’n toneelstuk binne ’n toneelstuk wat besig is om geskryf te word, sluit ook by hierdie teatertradisie aan. Dostojefski daag egter wel op en praat deur middel van gegewe vervat in sy roman ''Die gebroeders Karamazov'', en sluit dit aan by die debatte oor geloof en twyfel. Breyten voltooi die onvoltooide gedig in Dostojefski se werk, wat oor vryheid en ’n beter wêreld handel. Hierna neem Dostojefski in die tweede bedryf die plek van Baba Halfjan op die troon in, vervaag die werklikheid van Breytenbach se lewe en word die stuk algaande ’n uitbeelding van ’n droom, waarin verskeie intertekste oormekaar skuif en indringende sosiaal-politieke, filosofiese en religieuse standpunte gemaak word. Dit is veral die persoonlike belydenis so eie aan die Christelike godsdiens en sy uitwerking van persoonlike skuldgevoel wat aangeval word, maar die soustrein-mentaliteit van politieke magshebbers, die Afrikaner se posisie in ’n nuwe Suid-Afrika en die [[Waarheid-en-versoeningskommissie|Waarheid- en Versoeningskommissie]] word alles aangespreek. Die boodskap is dat niks ons van die geskiedenis kan red nie, nie die politici nie, nie die godsdiens nie en eindelik ook nie die kuns nie. Die surrealistiese aanslag van beide Breyten se dramas, met die klem op die woord eerder as handeling, en die wye verwysingsraamwerk, plaas hoë eise op die gehoor en leser.<ref>Basson, Marthinus. Insig, Julie 2001</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 10 September 2001</ref> === Vertalings en redakteur === Breyten doen ook vertalings in Afrikaans, waaronder ''Titus Andronicus'' van [[William Shakespeare|Shakespeare (]]1970), ''Die skooltrein'' van Helen Acker (1970) en ''Die geheim van die houtbene'' van Griselda Gifford (1968). As redakteur is hy verantwoordelik vir die bundel ''Imagine Africa'', ’n versameling van essays, verhale, gedigte en genre-oorskrydende skeppings, asook ’n reeks afbeeldings van die grafiese werk van Amadou Kane Sy, ’n Senegalese kunstenaar. Werk van Suid-Afrikaanse skrywers en digters daarin is deur [[Charl-Pierre Naudé]], [[Adam Small]], Eben Venter en Breytenbach self. == Eerbewyse en toekennings == === Toekennings<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/breyten.html</ref> === * A.P.B.-prys vir ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes,'' 1965 * Hertzogprys vir digkuns 1999 (In 1984 toegeken, maar van die hand gewys) * CNA-prys vir ''Die huis van die dowe, Kouevuur'' en ''Lotus,'' 1970 * Van der Hoogt prys ('n Nederlandse prys) vir ''Skryt,'' 1972 * Perskor-prys vir ''Voetskrif,'' 1976 * Spesiale toekenning van die Jan Campert Foundation * Spesiale toekenning van die International Publisher's Prize (Prix des Septs), 1977 * Hertzogprys vir digkuns vir ''Die Windvanger,'' 2008 * Max Jacob-prys vir ''Outre Voix''/''Voice Over'', die Franse weergawe van''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Mahmoud Darwish Literature Prize vir''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Die CD ''Mondmusiek'' is as beste Afrikaanse album van die jaar gestem, 2010 * Max Jacob-prys vir ''Outre Voix''/''Voice Over'',die Franse weergawe van ''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Mahmoud Darwish Literature Prize vir ''Oorblyfsel/Voice Over, 2010'' * Hertzogprys vir digkuns 2008 vir ''Die Windvanger'' === Eerbewyse === Benewens die vele pryse wat sy individuele boeke verower, word Breytenbach se werk en persoon by herhaling bekroon en word hy op velerlei maniere vereer. In 1972 word hy verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Tydens sy verhoor in 1975 ontvang Breyten ’n kunsprys ter waarde van R1 000 van die Stadsraad van Vitry in [[Frankryk]]. Hy verower die Prix de Septs in 1977 vir sy literêre werk, ’n prys wat deur sewe internasionale uitgewerye ingestel is en waarvan hy die eerste ontvanger is. In 1978 kry hy ’n spesiale toekenning van die komitee van die International Publisher’s Prize. Hy word in 1980 benoem vir die internasionale Neustadtprys (waar hy met slegs een punt tweede eindig na die Tsjeggiese skrywer Josef Skvorecky). Hy ontvang in 1981 die eregeld van Poetry International, ’n prys wat toegeken word aan ’n digter wat onder meer deur sy werk in ’n ernstige situasie beland het. Van die Jan Campert-stichting ontvang hy in [[Den Haag]] in 1983 ’n spesiale prys om sy vryheid te vier en sy digterskap te stimuleer. Hy is die onderwerp van ’n film wat deur Jobst Grabow gemaak word en in 1983 oor Duitse televisie gebeeldsaai word, naamlik ''Prison mailbag x4 South Africa, a letter to Breyten Breytenbach''. In 1984 ontvang hy ’n toekenning van die beweging vir sosiale menseregte en in 1985 die Pierpaolo Pasolini-prys, vernoem na die wêreldbekende Italiaanse digter en filmregisseur. Breyten ontvang hierdie prys in erkenning vir die werk wat hy onder moeilike omstandighede gedoen het. In 1988 vereer die [[Universiteit van Wes-Kaapland]] hom met ’n eredoktorsgraad vir wat hy vir die Afrikaanse taal gedoen het, ’n eer wat in 1993 gevolg word deur die [[Universiteit van KwaZulu-Natal]] in [[Durban]] in erkenning vir die groot sosiale en kulturele bydrae van sy werk en sy internasionale statuur. Die Universiteit van Gent in [[België]] vereer hom dan in 2014 met ’n eredoktorsgraad in erkenning van sy eiesinnige kunstenaarskap en sosiaal-kritiese werk. Die Internasionale Parlement van Skrywers verkies in November 1993 ’n Wêreldraad en ’n president. Sestig skrywers kom in [[Straatsburg|Strassburg]] byeen en verkies Adonis, [[Pierre Bourdieu]], [[Jacques Derrida]], Carlos Fuentes, Edouard Glissant, Toni Morrison en Breytenbach tot die Wêreldraad, met Salman Rushdie as president. Hierdie parlement stel hom ten doel om vir verdrukte skrywers te veg en die onafhanklikheid van vryheid van spraak en skryf te verdedig. In 1995 kry hy in Nederland die Jacobus van Looy-prys vir ’n kunstenaar wat skryf- en skildertalent kombineer. Op 6 Mei 1995 reël die Oudskolierebond van sy alma mater, die Hugenote Hoërskool in Wellington, ’n huldigingsaand vir hom te Provence in Wellington, waartydens ’n voordragprogram van sy werke aangebied word, en op 8 Mei 1995 oorhandig die Hugenote Hoërskool ’n eretoekenning aan hom. Ook in 1995 ontvang hy die twaalfde Malaparte-prys wat jaarliks deur die Vriende van [[Capri]] toegeken word ter herdenking van die Italiaanse joernalis en skrywer en ter erkenning van die politieke betrokkenheid en die literêre prestasies van die ontvanger. Poetry International maak hom in 1996 die onderwerp van die jaarlikse vertaalprojek wat deel is van hierdie fees. Verskeie dokumentêre films oor sy lewe word gemaak. Hierdie sluit in ’n Engelse film oor ''’n Seisoen in die Paradys'' in 1997 onder regie van die Sweed Richard Dindo, ’n film in Frans en ook die film ''Breyten the artist'' onder regie van Hennie Serfontein wat in 1997 op die rolprentprogram van die Grahamstadse kunstefees en ook op 3 vertoon word. Die stigting Weltenbürger Verein, onder beskerming van die motorvervaardiger [[Volkswagen]] in die Duitse stad Hannover, vereer hom in 1998 as ’n wêreldburger. In 2005 ken Pallo Jordan, die minister van Kuns en Kultuur, ’n toekenning van sy departement aan hom toe vir sy lewenswerk, maar hy weier hierdie toekenning. Sy ouerhuis Grevilleas in Wellington in die Boland word gerestoureer en dit word in Februarie 2007 geopen as die Breytenbach-sentrum vir die Kunste, waar hy onder andere periodiek skryfopleiding aanbied. Die sentrum wil ’n geleentheid bied vir talentvolle kunssinniges om hulle kuns uit te leef en as die middelpunt van die kultuurlewe in die streek funksioneer. Hy word in 2007 deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] benoem vir die [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelprys]]. Ten tye van sy sewentigste verjaarsdag hou die dorp Hengelo in Oos-Nederland vir twee weke vanaf 14-26 Junie 2009 ’n groot uitstalling van sy beeldende en letterkundige werk onder die titel “Raakruimtes”. Ook ter viering van sy sewentigste verjaarsdag word die Lente 2009 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' aan sy werk toegewy. In 2010 word die Mahmoud Darwiesj-toekenning vir sy lewenswerk in die Palestynse stad Ramallah aan hom oorhandig. Louise Viljoen publiseer in 2014 ’n indringende studie oor sy werk onder die titel ''Die mond vol vuur''.<ref>Fourie, Reinhard. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no.2 Vierde reeks Lente 2015</ref> Sy werk word ook gereeld opgevoer. In 2002 word ''Lappesait'' by die KKNK opgevoer met Pedro Kruger en Eugenie Swanepoel wat van Breyten se getoonsette poësie sing. Sy tronkgedigte word in 2009 deur die komponis Martin Watt in ’n opera omskep onder die naam ''Tronkvoël''. By Woordfees op Stellenbosch in 2010 word die produksie ''Verse in my vingers'' met die eerste prys vir woordmusiek bekroon. == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=brey004</ref> == === Poësie === * ''Die ysterkoei moet sweet'', Johannesburg, 1964 * ''Die huis van die dowe '', Kaapstad, 1967 * ''Kouevuur'', Kaapstad, [[1969]] * ''Lotus'', Kaapstad, 1970 * ''Skryt. Om 'n sinkende skip blou te verf'', Amsterdam, 1972 * ''Met ander woorde'', Kaapstad, 1973 * ''Voetskrif'', Johannesburg, 1976 * ''Sinking Ship Blues'', Toronto, 1977 * ''And Death White as Words''. ''An Anthology'', Londen, 1978 * ''In Africa even the flies are happy'', Londen 1978 * ''Blomskryf'' (Bloemlesing?) Emmarentia, 1979 * ''Eklips'', Emmarentia, 1983 * ''('Yk')'', Taurus, 1983 * ''Buffalo Bill'', Emmarentia, 1984 * ''Lewendood'', Emmarentia, 1985 * ''Judas Eye'', Londen – New York, 1989 * ''Soos die so'', Emmarentia, 1990 * ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan 'n beminde'', Groenkloof, 1993 * ''Die hand vol vere'', Kaapstad, [[1995]] (bloemlesing?) * ''Oorblyfsels, 'n Roudig'', Kaapstad, [[1997]] * ''Papierblom (72 gedigte uit 'n swerfjoernaal)'', Human & Rousseau, Kaapstad, 1998 (onder skuilnaam Jan Afrika) * ''Lady One'', Kaapstad, 2000 (Keurversameling liefdesgedigte) * ''Ysterkoei-blues'', Kaapstad, 2001 (Versamelde gedigte 1964–1975) * ''Lady One: Of Love and other Poems'', New York, [[2002]] * ''Die ongedanste dans'', Kaapstad, 2005 (Gevangenisgedigte 1975–1983) * ''Die windvanger'', Kaapstad, [[2007]] * ''Oorblyfsel/Voice over'', Human & Rousseau, 2009 (Gedigte in Afrikaans met die Engelse weergawe op die oorkantste bladsy.) * ''die beginsel van stof'', Human & Rousseau, 2011 * ''katalekte – artefakte vir die stadige gebruike van doodgaan'', H&R, 2012 * ''vyf-en-veertig skemeraandsange'', Human & Rousseau, 2014 * ''die na-dood'', Human & Rousseau, 2016 * ''Die singende hand: Versamelde gedigte'', 1984–2014 * ''op weg na kû'', 2019 * ''Hokhokaai: Fragmente'', Hond, 2021 === Prosa === * ''Katastrofes'', 1964 ('n Versameling kort-kortverhale, wat deur Breytenbach as deel van die [[poësie]] van sy [[oeuvre]] gesien behoort te word. Die hele ''Katastrofes'' verskyn dus ook in die [[bloemlesing]] ''Ysterkoei-blues''.) * ''Om te vlieg'', Kaapstad, 1971 (roman) * ''De boom achter de maan'', Amsterdam, 1974 * ''Die miernes swell op …''), Emmarentia, 1980 (stories) * ''A Season in Paradise'' (Een seizoen in het paradijs), Amsterdam – New York – Londen, 1980 (Roman, [[Sensuurwet (Apartheid)|weergawe nie aan sensuur onderwerp nie]]) * ''Mouroir: Mirror Notes of a Novel'', Londen – New York, 1983 * ''The True Confessions of an Albino Terrorist'', Londen – New York, 1983 * ''Spiegeldood'', Amsterdam , 1984 * ''End Papers'', Londen, 1985 (essays) * ''Memory of Snow and of Dust'', Londen – New York, 1987 (roman) * ''Boek. Deel een'', Emmarentia, 1987 (essays) * ''All One Horse. Fiction and Images'', Londen, 1989 * ''Hart-Lam'', Emmarentia, 1991 (essays) * ''Return to Paradise. An African journal'', Londen – New York, [[1992]] * ''Memory of Birds in Times of Revolution'' Londen – New York, 1996 (essays) * ''Dog Heart. A travel memoir'', Kaapstad, 1998 * ''Woordwerk'', Kaapstad, 1999 * ''A veil of footsteps'', Kaapstad 2008 * ''Notes from the Middle World'', Haymarket Books, Chicago, 2009 * ''Parool/Parole: Versamelde Toesprake/Collected Speeches'', Penguin Books, Kaapstad, 2015 === Dramas === * ''Boklied,'' 1997 * ''The life and times of Johnny Cockroach,'' 1999 * ''Die toneelstuk'' (subtitel ''Belydenis in twee bedrywe''), 2001 === Kompakskywe === * ''Mondmusiek'', 2001 * ''Lady One'', 2002 === Vertalings === * ''Die geheim van die houtbene'' – Griselda Gifford, 1968 * ''Die skooltrein'' – Helen Acker, 1970 * ''Titus Andronicus'' – William Shakespeare, 1970 === Redakteur === * ''Imagine Africa'', 2001 == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Boeddhisme]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) ''Samehang en sin.'' Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Breyten Breytenbach''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989 * De Vries, Abraham H. ''Kort vertel'': ''Aspekte van die Afrikaanse kortverhaal.'' Suid-Afrikaanse Instituut Amsterdam, 1998 * Ferreira, Jeanette. ''Breyten: die simbool daar.'' Saayman & Weber. Kaapstad, 1985 * Galloway, Francis (red.) ''Breyten Breytenbach: Woordenaar, Woordnar: 'n Huldiging'' Protea Boekhuis, Pretoria, 2019 * Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene.'' Inset-Uitgewers. Stellenbosch. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe Eerste druk, 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969 * Opperman, D.J. ''Verspreide opstelle.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1977 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993 * Scholtz, J. du P. ''Oor skilders en skrywers.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1979 * Snyman, Henning. ''Kort keur:'' ''Abraham H. de Vries.'' Reuse-Blokboek 3. Academica. Pretoria Kaapstad en Johannesburg. Tweede druk, 1983 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006 * Viljoen, Hein. ''Breyten Breytenbach (1939-) alias Panus, alias Don Espejuelo, alias Bangai Bird, alias Kamiljoen''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998 * Galloway, F. (red.) ''breyten breytenbach, woordenaar woordnar.'' Protea Boekhuis, {{ISBN| 9781485310655}} === Verhandelings en proefskrifte === * Anker, W. (2007) Die nomadiese self - skisoanalitiese beskouinge oor karaktersubjektiwiteit in die prosawerk van Alexander Strachan en Breyten Breytenbach. Universiteit van Stellenbosch. * Conradie, P. (1981) 'n Ondersoek na die tydruimtelike aspek in Voetskrif van Breyten Breytenbach. Universiteit van Kaapstad. * Fagan, E. (1988) Die rol van die outeur in moderne literêre teorie, met spesifieke verwysing na die ek-poësie van Breyten Breytenbach en DJ Opperman. Universiteit van Kaapstad. * Ferreira, J. (1982) Terugkerende simbool in die poësie van Breyten Breytenbach. Universiteit van Pretoria. * Galloway, F. (1974) Die sinestetiese beeld in die poesie van Breyten Breytenbach. Universiteit van die Vrystaat. * Galloway, F. (1987) Breyten Breytenbach- die skrywer as openbare figuur. Universiteit van die Vrystaat. * Green, B. (2012) A skopos-based analysis of Breytenbach’s Titus Andronicus. Universiteit van Stellenbosch. * Grobler, M. (2016) Breyten Breytenbach's "Middle World" - the "Middle World as diaspora, identity, and consciousness". Universiteit van Pretoria. * Kirsten, E. (2013) Tussen tale - oortekening as vertaalstrategie in Breyten Breytenbach se bundel Oorblyfsel- Voice Over. Universiteit van Stellenbosch. * Morkel, A. (1992) Buitebladontwerpe as bydrae tot teksinterpretasie van Breyten Breytenbach se Buffalo Bill in die Ongedanste dans. Universiteit van Noordwes. * Roodt, P.H. (1977) Ek (-spreker) in Die ysterkoei moet sweet van Breyten Breytenbach. Universiteit van Pretoria. * Smuts, S. (1995) 'n post-strukturalistiese beskouing van Breytan Breytenbach se Die Ysterkoei moet sweet en ("YK"). Universiteit van Kaapstad. * Viljoen, L. (1988) Breyten Breytenbach se (`yk') - 'n semiotiese ondersoek. Universiteit van Stellenbosch. === Tydskrifte en koerante === * Anker, W.P.P. ''Om tuis te gaan in styl: Territoriumskepping in Breyten Breytenbach se ’n Seisoen in die paradys (1976) en Dog Heart (1998).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Anoniem. ''Breyten nooi 10 digters na Spier.'' Beeld, 16 Februarie 2013 * Anoniem. ''Breytenbach se toesprake gebundel.'' Beeld, 30 Junie 2015 * Bekker, Pirow. ''Die ‘Ek’ in die Voorstellingsgedig aan Breyten Breytenbach''. Standpunte, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Beukes, Marthinus. ''Vlae tussen woorde as poëtikale spilpunte in ‘nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde’ en ‘die windvanger’ van Breyten Breytenbach.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Botma, Gabriël. ‘''Storm’ om Breyten raak nou absurd''. Die Burger, 21 April 2001 * Breytenbach, Breyten. ''Die een oud-tronkvoël bel die ander…'' Insig, Julie 1999 * Breytenbach, Kerneels. ''Breyten sê nee vir SA prys.'' Die Burger, 28 April 1984 * Botha, Johann. ''Breyten die skilder soek geen gunste.'' Die Burger, 18 Desember 1993 * Brink, André P. ''Blomme vir Boeddha''. Standpunte. Nuwe reeks 73, Oktober 1967 * Brink, André P. ''Verbeeldingsvlug''. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Brümmer, Willemien. ''Die geluid van drome.'' By, 12 September 2009 * Burger, Willie. ''Taal as ‘ingang’ tot die wêreld: reis, verbeelding, herinnering en identiteit na aanleiding van Breytenbach se ‘A veil of footsteps’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Cloete, T.T. ''Die kort en heel vorm van Breytenbach se ‘Die Boenk’.'' Standpunte. Nuwe reeks 146, April 1980 * Coetzee, Ampie. ''Só het Breyten vir homself sy mensheid bewys.'' Rapport, 7 Desember 1975 * Coetzee, Ampie. ''Mag Breyten nog baie verse teen die dood skryf''. Beeld, 16 September 1999 * Coetzee, Ampie. ''Wat woorde beteken: ’n Voorwoord.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Coetzee, Ampie .''Die vlugtige taal van vergeet: Die metafoor by Breyten Breytenbach''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Coetzee, Ampie. ''Sy onvrede met woorde bly''. Beeld, 20 September 2014 * Crous, Marius. ''Breyten Breytenbach se uitbeelding van die gevangenis.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Vierde reeks Herfs 2015 * Degenaar, J.J. ''Breyten se taal – só kry dit beslag''. Die Burger, 20 Junie 1983 * De Villiers, Riaan. ''Breyten keer terug.'' Die Suid-Afrikaan. Herfs 1986 * De Vries, Willem. ''Breyten se Middelwêreld.'' Beeld, 28 April 2010 * De Vries, Willem. ''Motte het die trui verslind…'' Beeld, 10 November 2012 * Du Plooy, Heilna. ''Die inkerende waarneming''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Galloway, Francis. ''Tydens die vrystelling van ‘Breyten Breytenbach as openbare figuur.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2, Mei 1991 * Galloway, Francis. ’''Ek is nie meer een van ons nie’: Breyten en die volk''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 1, Somer 2004 * Giliomee, Hermann. ’''True confessions’, ‘End papers’ and the Dakar conference: A review of the Political arguments.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Gouws, T. ''Fases in die ontwikkeling van die Breytenbach-oeuvre''. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 1, Maart 1990 * Greeff, Rachelle. ''Bitterbrak Buiteblaf lê nooit op Baas se baadjie''.Rapport, 6 September 2009. * Jordaan, Dirk. ''Klankman Breyten''. Plus, 29 Mei 2002 * Keyser, Gawie. ''Breyten kry kunsprys.'' Beeld, 15 September 1995 * La Vita, Murray. ''Om van nes tot nes te kan koekoe''. Beeld, 23 Februarie 2008 * La Vita, Murray. ''Vrou met klein portrette'', By, 2 April 2011 * La Vita, Murray. ''Om woord en lyn te meng''. Beeld, 30 Januarie 2013 * La Vita, Murray. ''Skeppingsproses ’n poging om waansin af te weer.'' Beeld, 27 Maart 2014 * Le Grange, Carina. ''Breyten se tronkverse word opera in Afrikaans''. Plus, 13 Oktober 2009 * Lombard, Magda. ''Intertekstualiteit en vervanging in die digkuns van Breyten Breytenbach n.a.v. twee gedigte uit ‘Voetskrif’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Louw, Liesl. ''Breyten, Senegalese haaks oor eiland.'' Beeld, 8 Maart 2005 * Meiring, Eben. ''Breyten in Frans.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 4, November 1988 * Meiring, Eben. ''Breyten, Cendrars en die literêre reis.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Müller, H.C.T. ''Visie plus visier: Breytenbach se prosa n.a.v. onlangse tekste.'' Tydskrif virLetterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Müller, H.C.T. ''Visie plus visier II.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Nash, Andrew. Zen Communist: ''Breyten Breytenbach’s view from underground.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Naudé, Charl-Pierre en Breytenbach, Breyten. ''Kyk tog wat daar (ook) staan''. Boeke-Insig. No. 4 Winter 2008 * Naudé, Charl-Pierre. ''Sien hoe klik klak woorde.'' Rapport, 6 September 2009 * Naudé, Charl-Pierre. ''Breyten Breytenbach: Leuenverklikker, manteldraaier of albinoterroris?'' Rapport, 24 Januarie 2010 * Nel, Johan. ''Breyten & broers kom tuis.'' Rapport, 25 Februarie 2007 * Oakes, Philip. ''Portrait of an artist in exile''. Sunday Times Magazine, 8 Julie 1984 * Olivier, Fanie. ''Ballingskap en die gedig''. Standpunte. Nuwe reeks 104, Desember 1972 * Pienaar-Vosloo, Anet. ''Op reis deur Breyten se Parys.'' By, 26 Januarie 2013 * Pieterse, Henning. ''Leesmodus vir Breyten se ’n brief van hulle vakansie''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 1, Februarie 1992 * Rabie, Jan. ''Die Breytenbachs en Breyten''. Die Burger, 18 Desember 1982 * Retief, Hanlie. ''Die windvanger van Moermikland''. Rapport, 23 Maart 2008 * Roodt, P.H. ''Die ek is nie ek nie: Breyten en Van Wyk Louw.'' Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Rossouw, Johann. ''Breyten agter tralies''. Beeld, 19 Mei 2001 * Saayman, Sandra. ’''Writing is travelling unfolding its own landscape. A discussion with Breyten Breytenbach on ‘A veil of footsteps’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Scholtz, Merwe. ''Die vele paaie na vryheid van die albino terroris.'' Insig, Mei 2004 * Slabber, Coenie. ''Breyten vertel hoe hy dig.'' Rapport, 13 Januarie 1991 * Slabbert, H. le R. ''Die godin in die ikoon – gedagtes oor religie en kuns in ‘ikoon’ van Breyten Breytenbach.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Slippers, Bibi. ''Breyten Breytenbach, bennekindjie''. Rapport. My tyd, 26 Mei 2013 * Smith, Ian en Slabber, Coenie. ''Digter ná 7 jaar uit tronk.'' Rapport, 5 Desember 1982 * Smith, Francois. ''Murder your darlings: Breytenbach, die dood en die vrou. T''ydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Smuts, Lisbé. ''Die ‘ek’ in ‘(‘yk’)’: Die desentralisasie van die subjek in Breyten Breytenbach se digbundel ‘(‘yk’)’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Steenberg, Elsabe. ’''n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Ten Berge, Hans C. ''Niet bestelde brief aan een nomade.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Toerien, Barend J. ’''n Voetnoot by Breyten se ‘Judas eye’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27, no.3 Augustus 1989 * Van der Merwe, Annari. ''… wil dig in Afrikaans stuiptrekkende taal…'' Standpunte. Nuwe reeks 108, Augustus 1973 * Van Krevelen, Lourens. ''De creatieve bewegingen van een vrije geest: aantekening over het contrast tussen Breytenbach’s integrale werkwijze en de gefragmenteerde perceptie van zijn werk''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Van Niekerk, Annemarié. ''Holland vereer Breyten.'' Plus, 6 Julie 2009 * Van Rooyen, Ina. ''Hier iewers hond.'' By, 20 Maart 2010 * Van Rooyen, Johan. ''Breyten se beelde bly by jou spook.'' Insig, Februarie 1994 * Van Vuuren, Helize. ''Rilke en Breytenbach: twee digters in Parys''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no. 2, Mei 1993 * Van Vuuren, Helize. ’''Die taal asyn aan die lippe’: ’n oorsig van Breyten Breytenbach se poësie-oeuvre''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006 * Van Vuuren, Helize. ’''Labyrinth of loneliness’: Breyten Breytenbach’s prison poetry (1976–1985).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Viljoen, Hein. ''Gespreksvoorwaardes vir die poësie''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979. * Viljoen, Louise. ''Die leser in Breyten Breytenbach se tronkpoësie''. Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/04/6/3/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/10/18/13/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/14/BJ/10/GallowayoorBB.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/11/04/6/5.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/01/22/4/3.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/05/29/20/1.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/20/5/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/01/12/SK/12/VoetnootBreyten.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/02/22/SK/13/breyte.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/03/20/BJ/8/bjbreyten1-BV-BW.html * Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/08/RH/15/proteaprys.html * Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/09/08/RY/4/RB_RachelleoorBreyten-viering.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/12/03/VB/14/breyten.html * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2013/03/05/VB/4/LF004-StoryA.html == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.nyu.edu/fas/Faculty/Global/BreytenBreytenbach.html 'n Bladsy oor Breytenbach by die Universiteit van New York] * [http://amsterdam.nettime.org/Lists-Archives/nettime-l-0204/msg00150.html Ope brief aan Generaal Ariel Sharon] (deur Breyten Breytenbach) * [http://www.stellenboschwriters.com/breyten.html Stellenbosch Writers] * http://www.goreeinstitute.org/ * Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/43_2/04%20Van%20Vuuren%2003.pdf * [https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-breyten-breytenbach-woordenaar-woordnar/ Artikel op Maroela Media, ''Boek: breyten breytenbach: woordenaar, woordnar''] {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Breytenbach, Breyten}} [[Kategorie:Franse digters]] [[Kategorie:Franse skilders]] [[Kategorie:Franse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] c65j313jkl0q0g18h18rg2gkn3rnnwf 0 49 2915496 2909009 2026-07-03T17:18:46Z Jcb 223 2915496 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C. Louis Leipoldt | bynaam = | beeld = C Louis Leipoldt.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Leipoldt ca. 1915 | geboortenaam = Christian Frederik Louis Leipoldt | geboortedatum = [[28 Desember]] [[1880]] | geboorteplek = [[Worcester]], [[Kaapprovinsie]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1880|12|28|1947|4|12}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1935) | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C. Louis Leipoldt''' (1880–1947) was ’n [[Suid-Afrika]]anse dokter, [[digter]], [[dramaturg]] en [[skrywer]], wat verskeie toekennings ontvang het vir sy skryfwerk, insluitende die [[Hertzogprys]] vir [[poësie]] en [[drama]]. Hy was een van die leidende figure van die [[Afrikaanse Taalbeweging#Tweede Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] (tesame met [[Jan F.E. Celliers]] en [[Totius|J.D. du Toit]]). Benewens [[gedig]]te, het hy ook [[roman]]s, [[toneelstuk]]ke, kinderverhale, kookboeke en 'n reisjoernaal geskryf. Hy was 'n liefhebber van die natuur, en het dit dikwels as tema vir sy werk gebruik, maar met spesifieke klem op die legendes en landskappe van sy geliefde Hantam. Ander temas betrek die lyding en pyn wat deur die [[Tweede Vryheidsoorlog]] veroorsaak is, en die kulturele leefwêreld van die [[Kaapse Maleiers]]. == Lewe en werk == Christiaan Frederik Louis Leipoldt is op [[28 Desember]] [[1880]] gebore<ref>Lewensbesonderhede is veral verkry uit J.C. Kannemeyer se omvattende biografie, “Leipoldt: ’n Lewensverhaal”</ref> in die huis van sy grootvader aan moederskant, eerwaarde Louis François Esselen, destyds sendeling op [[Worcester]]. Beide sy ouers stam uit sendingfamilies. Leipoldt se grootvader aan vaderskant is Johann Gottlieb Leipoldt, wat saam met P.D. Lückhoff en G.A. Zahn in 1818 die grondlegger was van die Rynse Sending in [[Suid-Afrika]] en die eerste sendingstasie op [[Ebenhaezer]] aan die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]] gestig het. Sy vader, Christian Friedrich Leipoldt (4 Oktober 1844 – 11 November 1911), is ’n Duitse predikant wat op [[Wupperthal]] in Suid-Afrika gebore is maar sy skoling vanaf sy vyfde jaar in Barmen in [[Duitsland]] ondergaan. Onder die vaandel van die [[Rynse Sendinggenootskap]] het hy vanaf 1869 tot 1879 sendingwerk gedoen in [[Nederland]]s [[Oos Indiese Kompanjie|Oos-Indië]] (Sumatra). Sy moeder is Anna Meta Christina Esselen (29 Maart 1848 – 23 November 1903), vroeër van Worcester. Sy ouers is op 15 Oktober 1874 in [[Sumatra]] met mekaar getroud. Hy is die vierde van vyf kinders waarvan net vier groot word. Hy het ’n ouer suster, Louisa Frances Carolina (Issa) (gebore 1875), ’n ouer broer Johann Gottlieb Wilhelm (Johnny) (1877) en ’n jonger suster Catharina Wilhelmina (Katy) (1888). Sy ouer broer Charles William is in Mei 1879 gebore, maar is slegs tien dae na sy geboorte oorlede en word in Sumatra begrawe voordat die gesin terug na Suid-Afrika verhuis. Omdat alle poste binne die [[Rynse Sendinggenootskap]] in daardie tyd gevul is, kan Leipoldt se vader slegs as hulpprediker by sy skoonvader se gemeente op Worcester diens doen, waar hy hoofsaaklik onderwys gee in die sendingskool. Tot met sy vierde jaar bly die jong Leipoldt dus op Worcester. Ten einde ’n pos te kry gaan sy vader in 1883 oor na die [[Calvinisme|Calvinistiese]] geloof. In Junie 1884 verhuis die gesin dan na [[Clanwilliam]], waar sy vader leraar word in die plaaslike [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerde Kerk]] en waar hy groot word. Sy eerste besoek aan [[Kaapstad]] is in 1886, waar sy vader die sinodesitting bywoon en hy besoek Kaapstad dan weer in 1890 met die volgende sinodesitting. Hy is in 1887 langdurig siek aan sinkingskoors (waarskynlik rumatiekkoors), wat sy hart aantas en vir die res van sy lewe moet hy sorg dra om nie sy hart te ooreis nie. Hoewel Louis ’n goeie verhouding het met sy vader, is sy moeder sieklik en temperamenteel en voel die jong Leipoldt nooit geborge in sy verhouding met haar nie. Sy moeder is op 23 November 1903 aan [[beri-beri]] oorlede. Alhoewel daar ’n goeie dorpskool op Clanwilliam was, ontvang hy sy skoolopleiding tuis van sy vader en ’n [[Latynse alfabet|Latynse]] leraar. As kind het hy vrye toegang tot sy vader se groot verskeidenheid boeke en is al vroeg belese in die [[Engelse]], Nederlandse, Duitse en [[Franse]] taal en literatuur, terwyl hy ook van Latyn kennis dra en ook Maleis kon praat. Die nadeel van sy tuisopleiding is dat hy nie goed onderrig is in [[rekenkunde]] of [[meetkunde]] nie, waarmee hy vir die res van sy lewe sukkel. Van vroeg af het hy ’n belangstelling in die natuur en begin as jong kind reeds met ’n plantversameling en klipversameling. Hy vergesel sy vader na die periodieke Sinodesittings van die Nederduits Gereformeerde Kerk in Kaapstad, waar hy in 1890 die skeikundige professor [[Paul Daniel Hahn|Daniel Hahn]] van die Suid-Afrikaanse Kollege ontmoet, wat hom oor sy vakgebied onderrig. Hy ontmoet ook vir professor [[Peter MacOwan]] van die [[herbarium]] van die regering en leer in 1895 deur hom ook vir meneer (later doktor) [[Harry Bolus]] ken. MacOwan en Bolus stel hom bekend aan die geheime van die [[plantkunde]]. In 1895 ontmoet hy die plantkundige en reisiger Rudolf Schlechter op Clanwilliam en onderneem dieselfde jaar ’n reis deur [[Namakwaland]] saam met hom. Hier vind hulle ’n onbekende blomsoort, wat deur Schlechter vernoem word as ''[[Aspalathus leipoldtii]]'', ter herinnering aan sy jong vriend. In Julie 1897 lê Leipoldt die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop|University of the Cape of Good Hope]] suksesvol af. Vanaf Maart 1896 begin hy gereeld berigte skryf vir ''The Cape Argus'', ''The Cape Illustrated Magazine'', ''The Cape Times'' en ''De Zuid-Afrikaan''. Reeds op 24 September 1896 publiseer hy onder ’n skuilnaam (Forsythe W. Bancombe) ’n brief in ''The Cape Times'' waarin hy gelyke regte vir alle burgers, swart en wit, bepleit, wat tot groot polemiek in die koerant lei. Ná matriek verlaat hy teen November 1898 sy ouerhuis en verhuis na Kaapstad, waar hy hom voorberei vir die staatsdienseksamen en dit in Desember 1898 suksesvol aflê. Deeltyds studeer hy dan verder aan die University of the Cape of Good Hope vir ’n Intermediêre B.A.-graad, maar weens sy probleme met die vereiste [[Wiskunde]] en Rekenkunde slaag hy nie die eksamen nie. In hierdie tyd verstewig sy vriendskap met Harry Bolus, by wie hy dikwels besoek aflê. Leipoldt werk as junior verslaggewer mee aan ''De Kolonist'' (opvolger van ''Het Dagblad'', wat in 1896 deur [[S.J. du Toit]] begin is) en in September 1899 word hy aangestel op die redaksie van die nuut gestigte ''The South African News''. Na die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] tree hy op as korrespondent van ’n hele aantal pro-Boerse Europese koerante, onder andere ''Het'' ''Nieuws van den Dag'' in [[Den Haag]] in Nederland, ''Neueste Nachrichten'' van Hamburg in Duitsland, ''Petit Bleu'' in Brussel in België, die ''Chicago Record'' en die ''Boston Post'' in die Verenigde State van Amerika en ''Daily Express'' en die ''Manchester Guardian'' in Brittanje. Vir ''Het Nieuws van den dag'' skryf hy benewens oorlogsberigte ook maandeliks ’n reeks “''Brieven uit de Kaapkolonie''”. Hy is vanaf 1900 tot 1901 werksaam as verslaggewer van die Rondgaande Hof wat die Kaapse rebelle moet verhoor en moet vanaf April 1901 optree as waarnemende redakteur van ''The South African News'' wanneer die redakteur tot gevangenisstraf veroordeel word op grond van sogenaamde opruiende artikels teen die Britse magte. Baie van sy oorlogsverse, wat later in “''Oom Gert vertel en ander gedigte''” saamgebundel word, dateer uit hierdie tyd nog voor sy een-en-twintigste verjaardag. As ''The South African'' ''News'' in Oktober 1901 weens krygswet nie meer gepubliseer mag word nie, vertrek hy op 25 Januarie 1902 met die S.S. Persic na [[Londen]]. Hier doen hy aanvanklik vryskut joernalistieke werk vir die ''Manchester Guardian'', vir wie hy oorlogskorrespondent was, wat hom ook na [[Europa]] stuur om verslag te doen oor die stakings wat in daardie tyd onder dokwerkers, lettersetters en diamantslypers in Nederland, [[België]], [[Spanje]] en Frankryk geheers het. Sodoende leer hy ook die vasteland van Europa ken en hierdie is die eerste van ’n aantal sodanige besoeke wat hy later namens verskeie koerante doen. In Utrecht voer hy ook kort voor die [[Vrede van Vereeniging]] onderhoude met dr. [[Willem Johannes Leyds|Willem Leyds]], staatsekretaris van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], en president [[Paul Kruger]]. Vanaf September 1902 skryf Leipoldt hom in by Guy’s Hospital waar hy met geldelike hulp van meneer Bolus in die geneeskunde studeer, terwyl hy steeds vryskut joernalistieke werk vir verskeie koerante en tydskrifte doen, insluitende die ''Manchester Guardian'', ''The Spectator'', ''The Gentleman’s Magazine'', ''Macmillan’s Magazine'', ''The Monthly Review'' en ''The Westminster Review''. In 1905 onderneem hy ’n maandlange reis deur [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], terwyl hy gereeld die Kerstyd in [[Yorkshire]] deurbring en tydens vakansies telkens ’n ander deel van Brittanje besoek. In 1907 besoek hy die vasteland weer wanneer hy na Switserland toe gaan om ’n mediese kongres by te woon en ook tyd in Italië deurbring. Reeds in 1905 het hy al sy verpligte werk vir sy mediese kursus voltooi en is gereed om die eindeksamen af te lê, maar die regulasies vereis dat hy hom eers na vyf jaar as student vir die eksamen kan aanmeld. Vir die volgende twee jaar wy hy dus sy aandag aan spesiale onderwerpe. Hy skryf ook in vir die Londense matriekeksamen, maar druip twee keer Wiskunde, wat die Engelse kwalifikasie van M.D. buite sy bereik plaas. Tydens sy studentejare word Leipoldt in Maart 1906 redakteur van ''Guy’s Hospital Gazette'', wat daartoe lei dat hy later daardie jaar deur sir Henry Burdett genader word om as redakteur op te tree van sy blad ''The Hospital'', in daardie tyd die grootste mediese tydskrif in die land. Hy beklee hierdie posisie met kort onderbrekings tot laat in 1910 en in hierdie hoedanigheid maak hy kennis met verskeie groot hospitale in Europa en [[Amerikaanse Rewolusie|Amerika]]. In Junie 1907 maak hy sy studies as geneesheer klaar en verwerf die Licenciate of the Royal College of Physicians (L.R.C.P.) en die Membership of the Royal College of Surgeons (M.R.C.S.). Hy ontvang ook die goue medaljes (die hoogste toekenning wat ’n student van Guy’s kan ontvang) plus sertifikate in die medisyne sowel as die chirurgie. Hy werk dan vir ’n aantal maande tot Januarie 1908 as huisarts in Guy’s Hospital, ’n aanstelling wat ’n groot eer is, al is daar nie ’n salaris aan verbonde nie. Sy akkommodasie in die hospitaal en voedsel is egter gratis. Hierna werk hy ’n rukkie as locum tenens vir ’n dokter in New Cross. In Maart 1908 vertrek hy op ’n studiereis deur Europa, wat deur ''The Hospital'' geborg word op voorwaarde dat hy ’n reeks artikels skryf oor studiemoontlikhede vir Britse studente op die vasteland. Sy eerste stop is in [[Berlyn]] in Duitsland, waar hy by plaaslike klinieke werk en lesings bywoon, hoofsaaklik in die [[ortopedie]]. Hiervandaan besoek hy Europese stede soos Leipzig, Hamburg, Dresden, Halle, Praag, Brünn, Wene, [[Warschau]] en Wroclaw (destyds Duitse Breslau), waarna hy na Rusland gaan om in [[Moskou]] ondersoek in te stel na die stand van die mediese dienste in hospitale aldaar. Hierna gaan hy na Graz in Oostenryk waar hy vir ’n aantal maande kindersiektes bestudeer, waarna hy saam met ander ’n paar van die spitse in die [[Alpe]] gaan uitklim. Vier van die artikels wat hy in hierdie tyd skryf word in 1909 deur die Londense Scientific Press in ’n pamflet van 32 bladsye onder die titel “''The ideal graduate study institution: What Germany has done''” gepubliseer. Deur Italië keer hy dan terug na Londen, waar hy in Oktober 1908 aankom en in November 1908 die eksamens vir die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.) aflê. Weens griep wat hy onder lede het, druip hy egter hierdie eksamen. Hy kry dan ’n aanstelling as persoonlike geneesheer vir die geselskap van die blinde koerantmagnaat Joseph Pulitzer en in Desember 1908 gaan hy per boot na Amerika, vanwaar die geselskap in ’n luukse seiljag al langs die kus vaar en onder andere Kuba, Meksiko en Brasilië aandoen en dan terugkeer via die ooskus van Amerika. Leipoldt kry tydens hierdie reis die geleentheid om stede soos [[New York Stad|New York]], Washington, [[Chicago]] en [[Boston]] te besigtig. Daarna vertrek hulle na Europa en arriveer op 18 April 1909 in [[Lissabon]] in Portugal, waar Leipoldt die geselskap verlaat. Terug in Londen behaal hy in Mei 1909 die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.), waarna hy later hierdie maand weer ’n uitgebreide reis deur Europa onderneem, hierdie keer saam met meneer Bolus. Hulle besoek Italië, Switserland, Duitsland, Nederland en België en keer dan na ses weke terug na Londen. As huisdokter doen Leipoldt dan diens by dr. Daniell van New Cross en vir spesifieke dae per week doen hy ook diens by twee groot hospitale. In Oktober 1909 open hy sy eie algemene mediese praktyk, terwyl hy ook by geleentheid die praktyk van dr. Daniell behartig. Hy is ook deeltyds verbonde aan die Duitse hospitaal te Dalston en die kindersiekehuis te Chelsea. Naas sy voortgesette redaksie van ''The Hospital'' behartig hy in hierdie tyd ’n weeklikse rubriek vir ''The South African News''. In September 1910 word hy ’n voltydse posisie as skooldokter van die London City Council in Hampstead aangebied, ’n betrekking wat hy met ’n kort onderbreking in 1912 beklee tot met sy vertrek na Suid-Afrika. Tydens sy jaarlikse besoek aan Londen sterf Leipoldt se weldoener Harry Bolus op 24 Mei 1911 aan ’n hartaanval, iets wat vir Leipoldt ’n besondere groot persoonlike verlies was, terwyl sy vader op 11 November 1911 op besoek aan sy suster Issa op Hopefield tot sterwe kom. In Londen ontwikkel Leipoldt tot ’n knap kok, wat meermale afloswerk in restaurante doen. Hy werk onder andere in die kombuis van die beroemde Franse sjef Augustu Escoffier in die beste hotel van sy tyd, die Carlton, en voltooi onder sy leiding ’n diploma in internasionale kookkuns. In hierdie hoedanigheid vergesel hy selfs per geleentheid vir Escoffier na [[Buckingham-paleis|Buckingham]]-paleis om vir onthale te kook. In Januarie 1912 bedank hy as skooldokter om gesondheidsredes, nadat hy ’n blindedermoperasie ondergaan en hy ontwikkel ook ernstige longontsteking, vermoedelik weens ooreising. Om te herstel doen hy aansoek om ’n pos as skeepsdokter op ’n vragskip, die SS Ulysses, en onderneem dan ’n lang seereis na die [[Oostenryk|Ooste]] en besoek onder andere die eilande [[Java]], [[Sumatra]] en [[Borneo]] (tans deel van Indonesië). Op hierdie reis word hy geboei deur die gedenkteken vir die rebel [[Pieter Erberveld]] naby Batavia, aan wie hy later aandag sou skenk in sy letterkundige oeuvre en verskeie stukke, meesal onvoltooid, oor hom skryf. Onderweg doen Leipoldt ook by Gibraltar en Port Said aan die beginpunt van die Suezkanaal aan. Oor hierdie reis skryf hy later “''Uit my Oosterse dagboek''” en verskeie gedigte wat hoofsaaklik in “''Uit drie wêrelddele''” gepubliseer word. Hy keer in Mei 1912 na Londen terug. In hierdie tyd skryf en publiseer hy die boek oor kos en eetgewoontes, “''Common sense dietics''”, asook “''The school nurse: Her duties and responsibilities''”. Na ’n kort tyd as locum vir drs. Maitland en Daniell kry hy in Augustus 1912 weer sy pos as skooldokter in [[Hampstead]] terug, waar hy in 1913 ook die redaksie van die amptelike blad van die vakgenootskap van skooldokters, ''The School Hygiene'', behartig. In 1913 onderneem hy saam met ’n groep skoolkinders ’n reis deur België. In April 1914 keer Leipoldt terug na Suid-Afrika, waar hy aangestel is as hoof van die nuut gestigte Mediese Inspeksie van Skole in Transvaal en vestig hom in Pretoria. Vir hierdie pos is daar nog geen behoorlike wetgewing en ordonnansies nie en hy moet aanvanklik individuele toestemming van elke ouer kry om die kinders te ondersoek. Die armoede onder die plattelandse mense en die ondervoeding wat daarmee gepaardgaan, het baie van hierdie kinders se liggaamlike en geestelike groei benadeel. In die Bosveld was omtrent helfte van die kinders lyers van malaria of bilharzia. Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Augustus 1914 word Leipoldt met die rang van kaptein na die Suid-Afrikaanse Leër gesekondeer en hy word in Oktober 1914 aangestel as generaal [[Louis Botha]] se persoonlike arts tydens die veldtog in Duitswes-Afrika. Vir sy rol in hierdie veldtog ontvang Leipoldt in 1918 eervolle vermelding in ’n dokument geteken deur sir [[Winston Churchill]] in sy hoedanigheid as Staatsekretaris van Oorlog. In Junie 1915 kan Leipoldt weer sy werk as mediese skoolinspekteur hervat en hy bedien ook in 1916 vir Natal en die Kaapprovinsie van advies wanneer hulle ook wil begin met ’n skool mediese diens. Sy omvattende publikasie in 1916 oor “''Skoolgesondheid''” (geskoei op “''The school nurse''” maar met Suid-Afrikaanse voorbeelde en gevalle) is dan ook die eerste handleiding oor hierdie onderwerp in Afrikaans. In die tweede helfte van 1919 word hy vir ses maande as skooldokter na die Kaapse Onderwysdepartement gesekondeer en hy lê eindelik sy betrekking as skooldokter in die Transvaal af aan die einde van 1922. In [[Pretoria-Wes|Pretoria]] bly Leipoldt aanvanklik by sy suster Issa en haar man, die Engelse predikant Robert Pattison. Hierdie reëling eindig in Oktober 1918, wanneer Leipoldt nie langer Issa se moeilike temperament en haar kinders se onbeheerste gedrag kan hanteer nie en hy vir ’n ruk in die Pretoria Club bly. Volgens oorlewering bly hy hierna ’n ruk saam met [[Eugène Marais]], maar hierdie saamwonery, as dit plaasgevind het, moes binne ’n kort rukkie in ’n botsing geëindig het. Hierna is die verhouding tussen hierdie twee digters stram. In November 1919 betaal Leipoldt sy studieskuld aan dr. Bolus finaal af en koop hy vir hom ’n huis in Meirsstraat 125, Sunnyside, waar sy neef [[Ewald Auguste Esselen|Ewald Esselen]] en sy gesin die huis met hom deel. Van Januarie 1923 is hy as assistent-redakteur verbonde aan ''De Volkstem'' in Pretoria, ’n koerant wat onder die redakteurskap van F.V. Engelenburg die Suid-Afrikaanse Party van generaal Smuts goedgesind was. Kort na sy toetrede begin Leipoldt met sy gereelde rubriek “''Diwagasies van oom Gert''”, waar hy die woord “diwagasies” omskryf as “afdwalings” of “’n rondlopery met woorde”. Kenmerkend van die rubriek is Leipoldt se eerlike en reguit styl, waarmee hy verskeie instansies en persoonlikhede aanvat. Met onderbreking in 1925 hou hy hierdie rubriek vol tot 1931. In September 1924 bedank Engelenburg as redakteur van ''De Volkstem'' en Gustav Preller word dan aangewys as die nuwe redakteur. Die verhouding tussen hom en Leipoldt is nooit goed nie en op 10 Februarie 1925 laat weet Preller vir Leipoldt dat sy dienste by die koerant nie verder nodig is nie. Generaal Smuts is met die algemene verkiesing van 1924 bekommerd oor verlore steun van sy party ná die mynonluste van 1922. Hy nader dus vir Leipoldt, as bekende volksdigter, om hom as kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party verkiesbaar te stel in die [[Wonderboom-natuurreservaat|Wonderboom]]-Suid kiesafdeling. Leipoldt en ook Smuts se party verloor die verkiesing en dit is die eerste en enigste keer wat Leipoldt hom aktief met die politiek bemoei. Hy word weer in 1943 gevra om hom vir die Verenigde Party in Worcester beskikbaar te stel, maar wys dit van die hand. In April 1925 vestig Leipoldt hom permanent in [[Kaapstad]] en nadat hy eers woonplek huur, koop hy in 1927 die dubbelverdiepinghuis Arbury in [[Kenilworth]], wat hy in September 1927 betrek. In Kaapstad praktiseer hy as kinderspesialis en versorg ook vanaf 1927 die redaksionele werk van die ''South African Medical Journal'', wat van 1932 ook tweetalig uitgegee word as ''Die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Geneeskunde''. Vir ''Die Huisgenoot'' behartig hy die gereelde rubriek “''Geneeskundige vrae''” onder die skuilnaam Medikus en lewer ook verskeie artikel en verhale vir hierdie tydskrif. Hy is vanaf 1927 tot 1939 deeltydse dosent in kindersiektes aan die Universiteit van Kaapstad en gee in hierdie posisie elke Dinsdag en Donderdag lesings en praktiese demonstrasies in die Somerset Hospitaal. Hy tree ook op as sekretaris van die Mediese Vereniging vanaf 1927 tot Desember 1944, voltyds vanaf 1939. In 1943 stel die raad hom in kennis dat die pos van redakteur van die ''South African Medical Journal'' en sekretaris van die Mediese Vereniging aan P.J. de Villiers aangebied is en hulle oorhandig ’n brief aan Leipoldt waarin sy kontrak gekanselleer en sy dienste beëindig word. Wanneer De Villiers egter vir die pos bedank, word Leipoldt heraangestel tot aan die einde van 1944 en beding hy gunstige terme vir homself. Sy inkomste uit sy medies-verwante bedrywighede is onvoldoende en hy vul dit veral aan met sy skryfwerk. Deur die jare skryf hy gereeld artikels vir koerante en benewens die “''Diwagasies van Oom Gert''” rubriek in ''Die Volkstem'' skryf hy ook ’n gereelde rubriek oor kos en die kookkuns in ''Die Huisgenoot'', wat na sy dood as “''Polfyntjies vir die proe''” gepubliseer word. Na sy aftrede op sestigjarige leeftyd wy hy hom veral aan die joernalistiek. Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] skaar Leipoldt hom by die Eerste Minister Jan Smuts se beleid van betrokkenheid teen [[Duitsland]] en as sekretaris van die Mediese Vereniging organiseer hy praktiserende medici vir vrywillige diens, terwyl op sy inisiatief die federale raad van die Mediese Vereniging vergoeding reël vir afhanklikes van dokters wat tydens militêre diens ongeskik raak of beswyk. Wanneer Duitsland Nederland in Mei 1940 binneval, skryf Leipoldt ’n verklaring van meegevoel wat hy aan Smuts voorlê as amptelike verklaring, wat dan net so in ''Die Volkstem'' verskyn. Hy skryf ook ’n aantal oorlogsgedigte waarin hy sy gevoelens oor die oorlog en sy verontwaardiging oor sommige Afrikaners se traak-my-nie-agtige houding oor die inval in Nederland uitspreek. Hierdie gedigte stuur hy aan die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] en dit verskyn in April 1944 in die Nederlandse tydskrif ''De Stoep'', wat in Batavia gepubliseer is, en op 24 Julie 1944 in ''Die Volkstem''. Hoewel nie van Leipoldt se beste gedigte nie, is die hartstog en passie wat daaruit spreek aangrypend, terwyl hy met hierdie gedigte ook optree as gewete van sy volk. Alhoewel Leipoldt ’n vrygesel is, maak hy verskeie seuns groot en laat hulle verder studeer. Baie van hierdie seuns is onder diegene wat hy tydens sy skoolbesoeke raakloop en wat óf baie skrander óf baie behoeftig is. Hy reël ook verskeie skoolkampe vir leerlinge om hulle opvoeding aan te help en neem onder andere, saam met ’n paar onderwysers en volwassenes, ’n groep van vyf en twintig kinders in 1928 op ’n opvoedkundige reis na [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Op hierdie reis neem hy ook in Brittanje ’n sewejarige seun wettiglik aan wat hierna as Jeffery Barnett Leipoldt bekend sou staan. ’n Ander seun wat ook by hom inwoon is Peter Shields, later ’n dokter en kopiereghouer van Leipoldt se letterkundige geskrifte na sy dood. Hierdie twee is dan ook mede-erfgename van sy boedel. Sy voogdyskap van seuns, gekoppel met die feit dat hy nooit getroud is nie, laat vele spekulasies oor sy seksualiteit ontstaan. Hierdie saak word indringend deur Kannemeyer aangespreek in sy biografie, met die slotsom dat daar geen bewyse is dat hy gay was nie en dat die getuienis van seuns wat by hom ingewoon het, teen so ’n bewering gekant is. Leipoldt was egter ’n baie private persoon en bitter min is bekend van sy persoonlike intieme verhoudings met lede van beide geslagte. Dit is egter opvallend dat hy bitter min liefdesgedigte geskryf het en dat dit onbekend is aan wie ’n gedig soos “''Wys my die plek''” gerig is. Hy is verder ’n eksentrieke persoon wat veral daarvan hou om oordrewe en radikale uitsprake te maak, klaarblyklik met die uitsluitlike doel om te skok en reaksie uit te lok. Hierdie gewoonte veroorsaak egter dat sy eie mededelings en inligting oor feitelike gevalle nie altyd te vertrou is nie, terwyl mense wat hom nie goed geken het nie, terselfdertyd ’n skewe indruk van sy persoonlikheid kry. By sy vriende was hy egter bekend as ’n goedhartige man<ref>Sien I.D. du Plessis se “Aantekeninge uit Tuynstraat” bladsye 1-7</ref> Met sy naderende aftrede by die Mediese Vereniging en al die seuns reeds uit die huis, verkoop hy in Junie 1944 sy woning. Hierna woon hy in by dr. Bobby Forsyth se huis in [[Nuweland]] terwyl dié diens doen in die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarna hy kamers huur by mev. O’Connor in Seepunt. Op Saterdag [[12 April]] [[1947]] is hy in Kaapstad aan hartprobleme oorlede en sy as word begrawe in die Pakhuispas naby [[Clanwilliam]]. == Skryfwerk == [[Lêer:Oom Gert vertel.jpg|duimnael|250px|Voorblad van ''Oom Gert vertel en ander gedigte'' deur C. Louis Leipoldt.]] === Poësie === Leipoldt skryf reeds in sy kindertyd gedigte en ’n opstel wat hy op ongeveer twaalfjarige ouderdom aan ''The Boy’s Own Paper'' stuur, verwerf in Februarie 1893 ’n eerste prys in die afdeling twaalf tot sestien jaar. Van Maart 1896 verskyn daar gereelde bydraes van hom in ''The Cape Argus''. “''Oktobermaand''”, wat later een van sy bekendste gedigte word, is reeds in 1897 geskryf en hy skryf in die jare 1896–1897 ook reeds ander gedigte soos “''Ou Booi se pondok''”, “''Sterretjie''”, “''Die ou meul''”, “''Mordegai''” en “''Op my ou Karoo''”. In die Afrikaanse letterkunde lewer hy baanbrekerswerk. As digter verwoord hy die smart van die Afrikaner na die tragiek van die Anglo-Boereoorlog en open die oë van sy volk vir die natuurprag van sy land, beskryf in die prag van sy eie taal. Van sy gedigte is tydloos en word steeds gereken as van die beste en mooiste wat in Afrikaans verskyn het. “''Boggom en Voertsek''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Oom Gert vertel''”, “''Wys my die plek''”, “''Van Noot se laaste aand''” en “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” is enkele voorbeelde. Hy is een van die eerstes om die volkslied in sy gedigte te gebruik en hy maak ook ruim gebruik van ironie. Verder is hy die eerste om belydenispoësie in Afrikaans te skryf en gebruik te maak van die gewone spreektaal of praatpoësie. Hy is nie eerstens ’n volksdigter wat nasionale temas verwoord nie, soos talle ander van sy geslag, maar ’n kunstenaar wat skoonheid en vrye uitdrukking nastreef. Daarby het hy ’n liefde vir die vreemde en bring ander wêreldstreke en kulture na die Afrikaanse letterkunde, om so die Afrikaanse tematiek te verruim. Gemeet teen sy tydgenote is sy poësie veel meer universeel van aard, met sy beste oorlogsgedigte wat byvoorbeeld uitstyg tot protes teen alle vorms van geweld en sy natuurverse wat ’n aansluiting vind by die psige. Teen hierdie agtergrond is dit jammer dat sy teksversorging dikwels slordig was, soos Kannemeyer in sy biografie oor Leipoldt aantoon, sodat dit selfs moeilik is om ’n definitiewe weergawe van ’n groot aantal van sy gedigte vas te stel. Reeds met die verskyning van sy eerste digbundel, “''Oom Gert vertel''<ref>Kamp, J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> ''en ander gedigte''”, oes Leipoldt lof van vooraanstaande kritici in. In Nederland spreek die bekende digter Albert Verwey en letterkundige C.G.N. de Vooys hulle positief uit oor sy digkuns en daarmee saam ook oor die bewys dat Afrikaans wel op eie voete kan staan en ’n eie letterkunde kan ontwikkel. [[W.E.G. Louw]] bestempel hierdie bundel as Leipoldt se belangrikste bundel en wat digterlike vormgewing betref ook die sterkste. Die bekende taalkundige J.J. Smith skryf ’n inleiding vir die bundel, waarin hy die sterk mening uitspreek dat hierdie gedigte aantoon dat Afrikaans die natuurlikste kommunikasiemiddel vir die Afrikaner is. Leipoldt bundel hier hoofsaaklik gedigte oor die Anglo-Boereoorlog en die Suid-Afrikaanse natuur. Die titelgedig is een van die hoogtepunte in sy oeuvre, waar Oom Gert die storie van “sy sterfte” vertel. Oom Gert is as Kapenaar tydens die Anglo-Boereoorlog self te bang om iets vir die Boere te doen, maar daar is tog van sy kontreimense wat voel dat dit hulle plig is om te help. Oom Gert gee vir twee jongmans van die dorp perde om hulle te help om kommando toe te gaan. Dit is duidelik dat oom Gert nie weet of hy te veel of te min gedoen het nie. Die klimaks van sy verhaal is die teregstelling van die twee jongmans Bennie en Johnnie as Kaapse rebelle, maar die manier waarop die verhaal vertel word en die baie skynbaar onbelangrike inligting wat oom Gert deurgee, verklap ontsaglik baie van sy eie karakter en van die res van die dorpsmense. Die emosies van oom Gert verhewig en verander soos hy die verhaal vertel en homself deurentyd probeer verontskuldig, sodat die dramatiese impak van sy vertelling hewig is. Hierdie dramatiese direktheid word ook teruggevind in sterk gedigte soos “''Vrede-aand''”, “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''”, “''In die konsentrasiekamp''” en “''Aan ’n seepkissie''”. “''Vrede-aand''” is in 1902 in Londen geskryf, kort na die aankondiging van die vredesluiting in Vereeniging. Hier is ook ’n bepaalde spreker aan die woord, ’n ontnugterde jong Afrikaner wat hom in hierdie tyd in Londen bevind en saam met sy hoorder ’n bottel soetwyn drink terwyl die mense buite hulle oorwinningsfees vier. Die spreker bekyk in elke strofe die oorwinning en die gevolge vir sy volk uit ’n ander hoek, met die bitter refrein en die drink van die wyn as bindingselemente. In sy beskonke toestand gee die spreker vrylik teuels aan sy emosies, wat smart, vernedering en ’n persoonlike skuldbesef insluit omdat daar nie meer gedoen is om vryheid te behou nie. “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''” is gebaseer op twee volksliedjies (“''Siembamba''” en “''Potjie rys, potjie vleis''”), met sommige reëls wat na die hol uitsprake van volksleiers klink. Hierin word die wrede lot van die kinders in die konsentrasiekampe op aangrypende en ironiese wyse verwoord teen die agtergrond van die troostende aard van die liedjies waarop dit gebaseer is. “''In die konsentrasiekamp''” gee met sy ironiese refreinreël uit Dante se “''Paradiso''” slegs skynbare vertroosting. “''Aan almal wat voorgegaan het''” is ’n interessante mengsel van natuurgedig en oorlogsgedig, met die natuur wat gevul is met herinneringe van die lyding van die volk. “''Oktobermaand''” en “''Lenteliedjie''” is tiperend van sy vreugde in die natuur en word baie bekend, terwyl hy in sterk kontras in “''Die soutpan''” die natuur se dorheid uitbeeld. Vele ander natuurverskynsels word ook beskryf, soos in die geslaagde “''Die doringboom''”. “''Op my ou Karoo''” is nie soseer ’n loflied aan die natuur nie as ’n uitbeelding van die spreker se begeerte om in die “grougeel klei” te rus, met ’n suggestie van sy eensaamheid. Die bundel word afgesluit met ’n twintigtal persoonlike en eerlike “''Slampamperliedjies''”, wat eiesoortig is aan Leipoldt se digkuns en waarin hy sy innerlike gewaarwordinge verwoord, soos in die aangrypende “''Sekretarisvoël met jou lange bene''”, “''Ek sing van die wind''”, “''Jy sê vir my''”, “''Klossies, jul bewe en bibber''” en “''Kriekie, jy wat op die solder sanik''”. In hierdie verse stel die spreker vrae oor die misterie van die bestaan en oor sy plek in die wêreld en kom hy soms tot ’n persoonlike onthulling. Omstreeks 1916 begin Leipoldt met ’n epies-liriese reeks gedigte oor die Voortrekkers, maar in sy besinning oor hierdie tydperk van die geskiedenis vind hy dan veel wat nie heroïes is nie. Die uiteinde is dat<ref>Pienaar, E.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Dingaansdag''” in sy eie woorde in die voorwoord meer ’n aaneenskakeling word van los gedagtes oor volkstoestande as die beoogde epos. Daar is wel fragmente van deurdagte betekenis, aangrypende bewoënheid oor tragiese gebeure en ’n aantal sterk liriese verse, maar oor die algemeen is hierdie bundel ’n groot insinking in vergelyking met sy debuut. Die titel van die bundel is slegs gedeeltelik van toepassing op die verse, aangesien geen enkele heldefiguur uit die Groot Trek tree na vore tree nie. Na die lang en onbeholpe “''Aanroeping''” word die lewe en mymeringe van die Voortrekkers op die vooraand van die Trek weergegee, terwyl die verhale van Glaukus, Wolraad Woltemade en Koenraad Fiet deur stories om die kampvuur vertel word. Daarna volg gedigte oor die aankoms in Natal, ’n skets van Dingaan en gedigte oor die moorde op vrouens en kinders. In later drukke word van die gedigte grondig verwerk en ’n aantal byvoegings en weglatings gemaak. “''Die koperkapel kom uit sy gat''” is die hoogtepunt in die bundel en beeld diere uit (die koperkapel, meerkat, ystervark, geitjie en steenuil) wat kommentaar lewer op ’n veldslag uit die Trek. Sommige van die gedigte in “''Uit drie wêrelddele''” ontstaan reeds in Europa en Oos-Indië en word sedert 1914 in tydskrifte gepubliseer, sodat dit sy vorige bundel gedeeltelik voorafgaan. Die titel verwys dan na die ontstaansplek van die gedigte, naamlik Europa, Indië en Suid-Afrika. Die openingsgedig is die lang “''’n Voorspel vir ’n Afrikaanse heldedig''”, waarin die Portugese ontdekkingsreisigers wat vanaf die vyftiende eeu die Kaap aandoen, besing word. Hoewel die vroeë geskiedenis hier op beeldryke wyse beskryf word, bly dit by beskrywing eerder as noodwendigheid. Drie reekse gedigte in hierdie bundel is noemenswaardig. Die siklus van agt “''Sonnette''” beeld gesamentlik ’n liefde se opbloei en uiteindelike teleurstelling uit, met “''Die aakligste''” ’n besondere hoogtepunt. Die gedeelte “''Uit my Oosterse dagboek''” verruim die tematiek om vir die eerste keer Afrikaanse gedigte oor ’n nie-Afrikaanse natuur te skep. Die eksotiese natuurskoon van die trope word beskryf (“''Vaarwel aan Insulinde''”, “''Padang''” en “''Die oerbos''”, laasgenoemde met ’n weelde van plante en diere). Dit is egter veral die mense van die Ooste (“''Aan Seli''”, “''Meta Api''”) en die eensame stryders (“''De Lesseps''”, “''Aan Multatuli''”) wat bekoor. Uitstaande is weereens die “''Slampamperliedjies''”, hierdie keer 52 van hulle, wat insluit die klassiek geworde “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” (waar die handvol grond en gedroogde blare assosiatief die jeugwêreld oproep en die spreker besef hoe ryk aan geestelike goedere hierdie wêreld en sy herinneringe daaraan inderdaad is); “''Boggom en Voertsek''” (met sy aangrypende weergawe van die onbekende diere se sinnelose lewe en sterwe); “''Waar die Katberg, witkapok-gekroon''” (die verhaal van twee beeste wat, waarskynlik saam met die Groot Trek, ’n nuwe wêreld in die noorderland leer ken); “''Waar die koue noordpool-naarheid''” (met pragtige beelding van die wit ysbeer en sy bestaan); “''Ek het ’n mannetjie van potklei gemaak''” en “''In ’n gat daar onder die sukkeldoring''” (met die speel- en sprokieswêreld van die kind as boustof) en “''Op my ou ramkietjie''” (waar die musikant se spel op die eensnaar-instrument aan die natuur gerig is, waaruit hy vertroosting vind, met die mense se reaksie wat onbelangrik is). “''Grysblou bulte''” beskryf Dingaan se vlug en die verhaal van sy lewe en skuldgevoel. Die bundel sluit ook die dramatiese “''Van Noot se laaste aand''” in, die gegewe waarvan hy later verwerk tot sy treffende drama “''Die laaste aand''”, waarin die Kaapse goewerneur Pieter Gysbert van Noodt toevallig sterf dieselfde dag as vier mans wat hy ter dood veroordeel het. Hierna ontstaan die legende dat een van die mans hom voor die regterstoel van God gedaag het om saam met hom te boet en dus só verantwoordelik was vir sy dood. “''Die beste''” (na aanleiding van “''Seven wise men on an old black settle''” uit “''A coiner of angels''” van Alfred Noyes) is met sy siening van die Suid-Afrikaanse landskap en effektiewe gebruik van die refrein, en die kontras met die gedagte van dood en verganklikheid te midde van die prag, ook ’n hoogtepunt. “''Reisigers''” is ook goed, met Leipoldt wat in die derde strofe hier gebruik maak van die irrasionele in die verbeelding, wat aan die gedig ’n steeds moderne aansig gee. “''Die bergtragedie''”<ref>Van den Heever, C.M. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is reeds voor 1900 begin skryf in Engels. Dit is ’n lang gedig wat filosofies besin oor die lewe, die dood en die ewige skoonheid en wat gedagte-inhoud betref diepgaande is. Dit vertel die verhaal van ’n jong man wat tydens bergklim op Tafelberg verongeluk, waarna sy siel vir nog ’n dag oor die Kaapse landskap en dorpe sweef voordat dit opgaan in die ruimtelose eensaamheid. In hierdie tyd besin hy oor die sin en aard van die lewe en neem hy ook die omgewing in oënskou. Die bespiegelings is gebaseer op die panteïstiese lewensfilosofie na die Boeddhistiese leer van Karma en Bardo. Die meeste kritici beskou die werk egter as ’n mislukking, veral weens die gebrekkige vormgewing wat die spreker aan sy gedagtes gee en die onsuiwer en selfs verwarrende gebruik van woorde en uitdrukkings. Die gedig slaag dus nie as poësie nie, selfs al het Leipoldt dit per geleentheid as sy beste werk beskou. “''Skoonheidstroos''” word in 1934 met die Hertzogprys bekroon. Hierdie bundel sluit aan by “''Die bergtragedie''” daarin dat die skoonheid wat hierin besing word, ook geskoei is op dieselfde lewensfilosofie. Die toonaard van hierdie gedigte is ontdaan van die heftige innerlike stryd en die uitbundige genieting van die skoonheid. In die plek daarvan is skoonheidsherinneringe wat met kalmte en ingetoënheid betrag word, sonder dat dit tot volkome bevrediging kan kom. “''’n Kersnaglegende''” vertel die legendariese verhaal van Judas wat een nag in die jaar gegun word om op die Noordpool af te koel. Mooi is die natuurskildering in “''Bosveldlied''” en bowenal “''Pater Servaas''” se ironie, waar die fanatieke sendeling se bekeringsywer só deur die Oosterse filosofieë beïnvloed word dat hy aan sy geloof twyfel en terugvlug na die veiligheid van die klooster. In “''’n Kersnaggebed''” is die spreker se bede dat hy in die aardse skoonheid die weerkaatsing van God sal aanskou. Hierdie gedig toon ’n hegte bou met ’n indrukwekkende oploop tot ’n klimaks. Ook hierdie bundel bevat ’n aantal slampamperliedjies, met hoogtepunte soos “''Wys my die plek''” (een van die min liefdesgedigte van Leipoldt, waarin die spreker hom deurentyd tot ’n afwesige geliefde rig en ’n tyd van geluk en samesyn in herinnering roep), “''Kom gee vir my polfyntjie''”, “''As ouderdom, wat alles breek''”, “''Sielsanker''”, “''Tuinroos tussen die tulpe''”, “''Gun my ’n blommetjie, Kelkiewyn''” en “''Gee vir my boegoe, en kanniedood-blare''”, hoewel hierdie slampamperliedjies oor die algemeen die spontaneïteit van die vroeëre werke van hierdie aard mis. Later word al die slampamperliedjies uit “''Oom Gert vertel en ander gedigte''”, “''Uit drie wêrelddele''” en “''Skoonheidstroos''” in ’n afsonderlike uitgawe as “''Slampamperliedjies''”<ref name="bruwer">Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> gepubliseer. Hoewel Leipoldt nie aanleg of liefde vir musiek gehad het nie, word sy verse weens die musikaliteit daarvan gereeld deur talle komponiste getoonset, in Suid-Afrika sowel as in Nederland. Gedigte wat getoonset is, sluit in “''Ek sing van die wind''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Siembamba''”, “''Lenteliedjie''” en “''Oktobermaand''”. Hy skryf ook die teks vir ’n klugtige operette, “''Die waarheidsliewende kandidaat – ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, wat deur M.L. de Villiers getoonset is. Hierdie operette is nooit gepubliseer nie. Oor die Tweede Wêreldoorlog dig hy hoofsaaklik in Engels, maar skryf ook die reeks van sestien Afrikaanse ''De Stoep''-gedigte, wat die eerste keer in April 1944 in ''De Stoep'', ’n Nederlandse tydskrif, verskyn wat te Curaçao gedruk is omdat Nederland toe nog onder Duitse bewind was. Die gedigte word in Julie 1944 ook in ''Die Volkstem'' gepubliseer. Hierin trek hy heftig te velde teen diegene in die Afrikanervolk wat teen Suid-Afrika se deelname aan “Engeland se oorlog” gekant was en beweer dat hulle daardeur ook hulle stamland, Nederland, in die steek gelaat het. W.E.G. Louw stel in 1946 ’n gesaghebbende bloemlesing uit sy gedigte saam, wat onder die titel <ref>Lindenberg, E. “Kriterium”, Oktober 1963</ref>“''Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt''” verskyn, met ’n waarderende inleiding oor sy werk. Na Leipoldt se dood word ’n keuse uit sy nagelate gedigte in “''Die moormansgat en ander verhalende en natuurgedigte''” (versorg deur P.J. Nienaber) uitgegee, maar die gedigte hierin toon in die geheel dieselfde probleme van valse beeldspraak en slordige tegniek wat regdeur sy oeuvre teenwoordig is, terwyl daar geen verse is wat kan vergelyk word met sy bestes nie. Die titelgedig is ’n spanningsverhaal in dialoogvorm met die selfdood van ’n moordenaar as tema, waaruit sy belangstelling in die afwykende karakter en die spookagtige blyk. Sommige van die natuurverse is nie sonder verdienste nie, maar is nie op dieselfde peil as vroeër soortgelyke werk nie. Later verskyn nog ’n keur uit sy nagelate gedigte onder die titel<ref name="ant20">Antonissen, Rob “Standpunte”, No.20, Julie 1951</ref> “''Geseënde skaduwees''”, versorg deur J.R.L. van Bruggen. Die gedigte hierin sluit aan by bekende temas uit sy digkuns, soos die bekoring van die Ooste en die verlore liefde. Die “''Verse van die tentmaker, Omar''” is ’n vertaling van sestien van Fitzgerald se vertalings van Omar Khayyam kwatryne, met soortgelyke vertalings wat reeds deur C.J. Langenhoven en Abraham H. Jonker gemaak is. Dit is onduidelik op watter gronde die samestellers dit nodig geag het om twee bundels uit sy nadoodse erfenis saam te stel, aangesien nóg die gehalte, nóg die tematiek dit regverdig. Van sy beste ongepubliseerde gedigte, soos “''Faustus''” uitgebeeld in sy laaste ure (gepubliseer in ''Standpunte'' van Desember 1950) en die sestien ''De Stoep''-gedigte, word glad nie in hierdie bundels opgeneem nie. Vir kinders skryf hy verskeie gedigte wat versprei is deur sy bundels, maar vir wie hy ’n keur uit sy oeuvre saamstel in die bundels<ref name="bruwer" /> “''Uitgesoekte gedigte vir jong Suid-Afrika''” en later <ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''’n Versieboord vir kinders''”. In die eerste bundel is daar ’n paar verhalende verse, waarin onder andere “''Die storie van Wolraad Woltemade''” en “''Die storie van Glaukus''” op rym aan jonger lesers bekendgestel word. Beide bundels bevat “''Die Slamaierwinkel''”, ’n jeugherinnering wat bekoor met sy klankspel, met “''Die duiwelby''” en “''In die spens''” uit laasgenoemde ook bekoorlik. “''Driesprong''” is ’n keur van W.E.G. Louw uit gedigte van hom, Totius en Jan F.E. Celliers. Leipoldt se <ref>Grové A.P. “Beeld” 29 September 1980</ref>“''Versamelde gedigte''” <ref name="grove">Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref>verskyn in 1980 en hierin word ook verse<ref>Olivier, Fanie “Die Transvaler” 10 November 1980</ref> opgeneem wat verspreid in tydskrifte verskyn het of nog nooit gepubliseer is nie. Sy gedigte word in verskeie bloemlesings opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Digters en digsoorte''”, “''Digterstemme''”, “''Uit ons digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Afrikaanse letterkunde''”, “''Junior verseboek''”, “''Die junior digbundel''”, “''Nuwe Kleinverseboek''”, “''Nuwe Kleuterverseboek''”, “''Uit ons letterkunde''”, “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”, “''Afrikaanse natuurpoësie''”, “''Faune''”, “''Stories op rym''”, “''Woordpaljas''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Liggaamlose taal''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Die goue vreugde''”, “''Tussen die engtes''”, “''Voorspraak''” en “''Die tweede gerf''”. === Drama === Reeds vroeg illustreer Leipoldt sy dramatiese aanleg met die dramatiese monoloë uit sy digbundels, soos “''Oom Gert vertel''”, “''Vrede-aand''” en “''Van Noot se laaste aand''”. Hy is dan ook een van die eerste belangrike dramaturge wat Afrikaans oplewer.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die heks''” is omstreeks 1911 in<ref>Beukes, Gerhard J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> Engels geskryf en daarna in Afrikaans vertaal en verwerk, waarna dit in 1920 as “''Die hamer van die hekse''” persklaar gemaak is, maar eers later as “''Die heks''” gepubliseer is. Hierdie drama word beskou as die eerste groot drama in Afrikaans en saam met “''Die laaste aand''” as van die bestes in Afrikaans. Beide dramas (veral “''Die heks''”) word dan ook gereeld opgevoer deur die Afrikaanse rondreisende toneelgeselskappe van daardie tyd, asook deur die amateur toneelverenigings. “''Die heks''” is ook een van die eerste dramas wat verfilm word met die koms van televisie in die sewentigerjare. Volgens ’n mededeling van Leipoldt self is die drama ’n verwerking van ’n ou legende en bestaan daar ook ’n mate van ooreenkoms met Ernst von Wildenbruch se gedig “''Das Hexenlied''”. Die stuk speel af in die eerste kwart van die vyftiende eeu in die denkbeeldige kasteel Ahrweiler in Noord-Duitsland, in ’n tyd toe die bloedige vervolging van sogenaamde hekse deur die Rooms-Katolieke Kerk hoogty gevier het. Hierdie praktyk is geregverdig op grond van Ou Testamentiese wette en spesifiek Exodus 22: 18: “Die towerheks mag jy nie laat lewe nie”. Die drama vertel die verhaal van kardinaal Jeronimo D’Orilla, bekend as “Die hamer van die hekse”, wat twee hekse ter dood veroordeel. Sy dienskneg Placido wys hom dan ’n wapenseël wat hulle by die ouer heks gekry het en die kardinaal herken dit as sy eie. Die twee hekse, Elsa en haar dogter Janetta, word in die onderaardse kerker in die kasteel aangehou. Hier onthou hulle die verlede en maak Elsa bekend dat die kardinaal wat hulle veroordeel het, haar jeugliefde en Janetta se vader is. Die kardinaal besoek hulle om die waarheid uit te vind en besef dan dat die “heks” (Elsa), wat hy ter dood veroordeel het, sy jeugliefde is by wie hy ook ’n kind verwek het. Dit is duidelik dat hy haar, wetend of onwetend, in die steek gelaat het. Haar koms dwing hom om die werklikhede van sy verlede en sy persoonlike swakhede en tekortkominge te konfronteer. Hy neem hom voor om Elsa en Janetta te begenadig en hulle so van die brandstapel te red, maar word flou voordat hy tot aksie kan oorgaan. Hierdie floute word vooraf gemotiveer deur sy diensknegte. Die feit dat hy flou word wanneer hy moet besluit of hy die stelsel wat hy so getrou dien moet verloën om die vrou wat hy weet onskuldig is te red, word egter tog as dramatiese swakheid in die drama gesien. Wanneer die kardinaal wakker word, is die brandstapels reeds aangesteek en is dit te laat om sy vonnis te verander en word die besluit dan deur omstandighede namens hom geneem, eerder as deur sy eie besluit. Die kardinaal verklaar aan die einde dat hy te lank swak was en nou sterk is, wat suggereer dat sy optrede in die toekoms anders sal wees, maar sy gebede aan die einde dui nie beslissend aan dat hy die kerk in die toekoms sal teengaan nie. Elsa se karakter word deur die titel van die stuk in die middelpunt geplaas en sy word as gewone mens eindelik die slagoffer van die dade van ander, terwyl die kardinaal as tragiese figuur met sy gewete moet saamleef. “''Die heks''” word in 1944 saam met “''Die laaste aand''” met die Hertzogprys bekroon. T.T. Cloete neem “''Die heks''” op in die versamelbundel “''Vyfling''”, wat eenbedrywe van Hertzogpryswenners bevat, terwyl die tweede toneel uit hierdie drama deur D.F. Malherbe in die versamelbundel “''Afrikaanse letterkunde''” opgeneem word. J.P. Smuts neem “''Die heks''” op in die bundel “''Triptiek''”, waarin hy ook die drama in-diepte bespreek. “''Die laaste aand''”<ref>Muller, Renée “Die Transvaler” 13 Julie 1981</ref> is ’n dramatisering in vrye versvorm van sy gedig “''Van Noot se laaste aand''”, wat reeds in 1916 in ''Die Brandwag'' verskyn en dan opgeneem word in “''Uit drie wêrelddele''”. Soos “''Die heks''” werk dit met ’n soortgelyke tema van verraad teenoor ’n jeugliefde. Die grootste gedeelte van die drama speel af voor en in die Kasteel aan die Kaap en dit is gebaseer op die geskiedenis van Pieter Gysbrecht van Noodt, wat na diens in Nederlands-Oos-Indië vanaf 1727 tot 1729 goewerneur aan die Kaap was en feitlik as ’n tiran geheers het. Tydens sy bewind dros ’n aantal soldate van die Kompanjie en hulle word gevang en op aanklag van diefstal en diensverlating verhoor. Die goewerneur en die heemrade se beslissing is dat vier van die drosters opgehang moet word. Van Noodt is aan ’n hartaanval oorlede ten tyde van die teregstelling van hierdie soldate. Uit hierdie sameloop van omstandighede het die legende ontstaan dat een van die drosters tydens sy verhoor die goewerneur uitgedaag het om saam met hom voor die regterstoel van God te verskyn en dan vir sy dade te boet. Rondom hierdie gegewens skryf Leipoldt dan sy drama. Martha sweer wraak wanneer Gysbrecht haar in Jakarta in die steek laat nadat hy haar swanger gemaak het. Sy maak haar seun groot om wraak te neem. Dertig jaar later is die protagoniste in Kaapstad, aan die vooraand van die openbare teregstellings. Die blinde Martha word beskou as ’n Slamse towenares en Gysbrecht is nou goewerneur Van Noodt, met hulle seun, ook Gysbrecht, die sersant wat op die punt staan om tereggestel te word weens sy rebellie. Martha konfronteer die goewerneur en eis dat hy hulle seun moet begenadig en die teregstelling moet afstel. Wanneer Martha by Van Noodt in die kamer is en sy stem weer hoor, herleef haar groot liefde vir hom egter weer en verplaas die wraakgedagtes. Die moordtuig (’n kris) waarmee sy beplan het om hom te vermoor val uit haar hand en sy streel die hoof van die man wat haar so diep verontreg het. Die skok is egter vir hom te groot en hy sterf op hierdie oomblik sonder om die teregstelling te keer. Die grootste tekortkoming in die drama is dat Martha geen werklike antagonis het nie en dat die eintlike botsing plaasvind tussen die liefde en haat binne-in haarself. Haar insig aan die einde (dat sy al die jare verkeerd opgetree het) is dus nie iets waartoe sy op dramatiese wyse ontwikkel nie, maar eerder die skok van die gebeure wat haar tot ’n belydenis dwing. “''Die laaste aand''” word in 1944 saam met “''Die heks''” met die Hertzogprys bekroon. Die dramas “''Die kwaksalwer''”, “''Onrus''”, “''’n Vergissing''” en “''Afgode''” word ook gepubliseer, maar is nie op dieselfde peil nie.<ref>Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> “''Die kwaksalwer''” is ’n komedie. Die hoofkarakters is die dokter Piet Westera, wat baie gesteld is op sy eer as medikus, en sy liefdevolle moeder. Om hom te kan laat studeer het <ref>Bosman, F.C.L. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>sy na haar man se dood op grond van ’n ou resep van haar ouma as kwaksalwer opgetree om geld in te samel. As geneesheer kry Piet daagliks te doen met die slegte nagevolge van onwetenskaplike middels. Wanneer Piet uitvind dat sy ma haar hieraan skuldig gemaak het, veroordeel hy haar, ten spyte van die feit dat hy sy opvoeding daaraan te danke het. “''Onrus''” is ’n dramatiese voorstelling van ’n spookstorie, waar die spook van die pas gestorwe Oom Giel Gewers protesteer teen die huigelagtigheid van sy swaer, Piet Skuller. Die spook wil nie sy swaer se krans op sy doodskis hê nie, want die swaer het hom besteel. Wanneer Piet en sy vrou in die huis opdaag vir die begrafnis, neem die onrus van hulle besit en die spook se verskyning laat die skurk ’n toeval kry, sodat hy op hierdie wyse gestraf word. Hierdie drama het nie veel om die lyf nie en is buiten die gespokery deurspek met ongeloofwaardige optredes deur die karakters. “''’n Vergissing''” is ’n klugtige eenbedryf, waarin oom Andries baie vernaam vir die jong Gert verduidelik hoe ’n Christen ten alle tye gereed moet wees om te sterf. Aan tafel ontdek hy egter dat hy ’n vergiftigde eier geëet het en wat volg is geen berusting in die dood nie.<ref>Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> “''Afgode''” beeld die verhouding uit tussen ’n alkoholiese man en sy verdraagsame vrou. Gys van Stal is ’n prokureur en ’n vooraanstaande man in die gemeenskap, maar in werklikheid ’n skurk en huigelaar wat hom skuldig gemaak het aan volksverraad, bedrog en omkopery. In sy ontrouheid aan sy vrou het hy ook ’n basterkind in die lokasie verwek. Sy vennoot en sy familielede poog om die kennis van sy wandade van sy vrou te weerhou, maar dit blyk dat sy altyd daarvan bewus was en desondanks met ’n alles verdraagsame liefde bly staan by hierdie gebroke afgod met voete van klei. Die drama ly onder die gebrekkige karakterisering en sielkundige motivering vir die protagoniste se gedrag. Na Leipoldt se dood word twee voorheen ongepubliseerde eenbedrywe van hom in versamelbundels opgeneem. “''Die byl''” is in 1949 opgeneem in F.C.L. Bosman se “''Vier uitgesoekte eenbedrywe''”. Hierin word Van Riebeeck en sy mense bewus van ’n moord wat gepleeg is. Die sentrale figuur in die drama verskyn nooit op die verhoog nie. Dit is ’n Engelsman aan die Kaap wat as skerpregter opgetree het om Karel I te onthoof. Sy verhaal word geopenbaar in die gesprek van drie persone, waar die gesprek gedurig onderbreek word om die spanning te laat oplaai. Hierdie is ’n mindere stuk en nie juis geslaagd nie. Die klug “''Jannie''” verskyn in Gerhard J. Beukes se “''Nuwe eenbedrywe''” in 1952. Die vollengte drama in vier bedrywe,<ref>Dommisse, Hermien “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981</ref> “''Moederplig''”,<ref>Beneke, Hannes “Die Transvaler” 22 September 1980</ref> is reeds in 1938 voltooi maar word eers in 1980 gepubliseer. Die weduwee Gertruida Fraam se seun Gert word ter dood veroordeel op ’n aanklag van moord. Gert se verloofde, sy prokureur, die huisdokter, die dominee en die huisdiaken werk almal saam om sy onskuld te probeer bewys deur die ware moordenaar te laat opspoor. Gertruida se houding is egter buitengewoon. Sy glo dat Gert skuldig is en dat sy saam met hom skuldig is omdat sy hom altyd te veel beskerm het. Om hom nie in die steek te laat nie, pleeg sy selfmoord op die dag wat sy glo die doodvonnis voltrek sal word. Ten spyte van strukturele gebreke in die drama, soos die uitgerekte verloop van die laaste twee bedrywe wat die spanningslyn verbreek, is die uitbeelding van die mevrou Fraam-karakter ’n besliste aanwins vir die Afrikaanse drama. Verskeie van sy vroeë dramas word nie in boekvorm bestendig nie, wat insluit “''Die laspos''”, wat in Mei 1919 in ''Die Brandwag'' verskyn, waarin die hoofkarakter ’n ou Khoisan is wat deur die knellende gedagte dat hy oorbodig geword het op die plaas, oor ’n afgrond gedwing word. Ander ongepubliseerde dramas van hom is <ref name="ant20" />“''Die waarheidsliewende kandidaat– ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, die teks vir ’n klugtige operette wat deur M.L. de Villiers getoonset word. Die samespraak in verse “''Elberveld in die tronk''” verskyn in Augustus 1922 in ''Die Huisgenoot''. Leipoldt laat saam met hierdie samespraak fragmente en notas vir ’n drama oor Pieter Elberveld na, wat van gemengde Hollands-Javaanse afkoms was. In die agtiende eeu word Elberveld leier van ’n sameswering teen die owerhede in Batavia omdat hy onder meer voel dat as halfbloed sy burgerregte hom ontneem word. Hy word skuldig bevind aan hoogverraad en in 1722 op verskriklike wyse tereggestel. Elsa Joubert ontdek hierdie fragmente in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad en laat dit voorlees by die bekendstelling van haar reisboek “''Gordel van smarag''” in die Boekesentrum van Nasionale Pers in Kaapstad. Jan Kromhout meld verder die ongepubliseerde eenbedryf “'''''Die koningsplig'''''”, wat slegs in manuskripvorm besta Hy skryf ook prosa, wat egter veral daarop ingestel is om te vermaak en nie die diepgaande waarde of diepgang van sy beste gedigte en dramas het nie. Die verhale munt egter steeds uit in sy besondere vertelkuns, wat plek-plek besondere beskrywings bevat. Tydens die Anglo-Boereoorlog publiseer ''Elsevier’s Geillustreerd Maandschrift'' die oorlogsverhale “''De Rebel, een episode uit den Boereoorlog''” (Desember 1900) en “''Bambinelino''” (November 1901). Op 1 Augustus 1914 verskyn sy kortverhaal “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in ''Die Brandwag''. In ''Die Huisgenoot'' verskyn onder andere “''Karbolsuur''” (Oktober 1919), “''Wit Angeliere''” (November 1919) en “''Die Transportryer se Storie''” (Oktober 1921). Hy laat in hierdie verhale graag ’n onopgeloste raaisel aan die leser oor om hom so tot nadenke te stem. Sy kortverhale, hoofsaaklik spookstories, word in “''Waar spoke speel''”, “''Wat agter lê''” en “''Die rooi rotte''” gebundel. Een van sy gewildste temas is bonatuurlike verskynsels, terwyl daar gereeld abnormale karakters in sy verhale optree. In<ref>Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Waar spoke speel''” dui die bundeltitel aan dat dit hoofsaaklik spookstories bevat. Hy skryf vooraf ’n insiggewende inleiding oor die kuns om bang te maak in die letterkunde, waarin hy ’n paar reëls neerlê oor die spookstorie. In “''Wit Angeliere''” word ’n regter, wat ’n onskuldige ter dood veroordeel het, vyf jaar na die gebeurtenis op bonatuurlike wyse oortuig van sy regterlike dwaling. Hy is weer in dieselfde kamer waar hy die noodlottige aanbeveling geskryf het, met die enigste verskil dat in plaas van ’n groot bos angeliere daar nou rooi rose op die tafel staan. Die rooi rose verander in ’n bos wit angeliere gedurende die nagtelike verskyning wat die regter se slaap versteur. Dit is egter nie net sy verbeelding nie, want die volgende oggend sien die dokter werklik angeliere in die slaapkamer en daar is steeds die merk om sy nek. Leipoldt probeer nie om die okkulte verskynsel te verklaar nie en laat die onopgeloste raaisel aan die leser oor om oor na te dink. In “''O'Callaghan se Waatlemoen''” is oom Oelf en Kelgen, die dorpstimmerman, groot maats. Laasgenoemde is in die laaste stadium van tering as hy oom Oelf se doodskis moet vergroot. Om sy vriend op te beur gaan oom Oelf ’n weddenskap aan met die timmerman omtrent hul lewensduur en laat hom plegtig sweer dat hy ’n spogwaatlemoen, wat nog geplant moet word, sal kom help opeet. Die timmerman sterf eerste en sy kopmussie wat volgens die weddenskap oom Oelf toekom word saam met hom begrawe. As die spogwaatlemoen oopgesny word, is Kelgen egter daar om sy eed gestand te doen en ook om die kopmussie volgens die weddenskap af te lewer. “''Die lammervanger''” beskryf hoe die weduwee Ankus vir mevrou Markus, die magistraat se emosionele vrou, beïnvloed. Mevrou Markus word dan die medium van ’n vermoorde man, wat die verdenking van moord wat op die weduwee rus, bevestig. Mevrou Markus moet padgee en word in die veld deur ’n lammervanger toegetakel, waarna sy in ’n sielsieke-inrigting opgeneem word. Hier word die lammervanger die duiwelse beliggaming van die bose vrou. Uit die verhale blyk duidelik Leipoldt se belangstelling as medikus in die wisselwerking tussen siel en liggaam en in sy ontginning as skrywer van die wedersydse impak maak hy gebruik van die bonatuurlike as vaartuig. Die verhaal “''Die wit hondjie''” uit hierdie bundel word deur G.S. en P.J. Nienaber opgeneem in die versamelbundel “''Die Afrikaanse dierverhaal''”. Hierdie hondjie is telkens op bonatuurlike wyse die voorbode van die dood. Leipoldt self beskou in sy inleiding “''Wat agter lê''”<ref>Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> as ’n verdere en miskien ryper ontwikkeling van die tipe van verhaal wat hy reeds in “''Waar spoke speel''” opgeneem het. Daar is dan ook ’n duidelike ooreenkoms tussen die motiewe in die bundels, met Leipoldt se beheersing van die elemente van die kortverhaal wat inderdaad ’n groei toon. Nog beter as in die vorige bundel slaag hy daarin om die leser se belangstelling te behou, terwyl sy beskrywing van die bonatuurlike verskynsels duidelike blyke gee dat hy hom verder verdiep het in hierdie onderwerp. In “''Die vlermuis''” ontwikkel spanning tussen wat die verteller sê en wat in werklikheid gebeur. So word die spreker geleidelik afgetakel totdat hy kranksinnig word. Die tema is die gierigheid van mense wat bereid is om ’n testament te vervals. Aan die slot word ’n ander spreker aan die woord gestel om die afloop te vertel en die gedrag van die hoofpersoon in die juiste perspektief te plaas, wat afbreuk doen aan die impak. P.C. Schoonees beskou “''Groottannie se salf''” as die beste verhaal<ref>P.C. Schoonees se “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging: derde druk 1939, bladsy 325</ref> waarin die oumense se werklike en verbeelde kwale en hulle geloof in medisyne op humoristiese wyse aan die geheimsinnige gekoppel word. In “''Die rooi rotte''”<ref>Die rooi rotte Du Toit, S.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is vier van die verhale, “''Die rooi rotte''”, “''Renosterbosas''”, “''Die klipspringerhare van tant Kato''” en “''Kattekruie''”, ook oor die bonatuurlike. Die hoogtepunte in die bundel is egter die dorpsverhaal<ref>Schoonees, P.C. “Nuwe Brandwag” Deel 4 no. 3, Augustus 1932</ref> “''Die koei van die weduwee Priem''” en die verhaal oor die Khoi-egpaar en hulle kroos, “''Oorblyfsels''”, waar ’n dieper kyk in die karakters se gevoelslewe gegee word. “''Die koei van die weduwee Priem''” beskryf met speelse geestigheid ’n geskil tussen ’n lankmoedige Engelse predikant en ’n opvlieënde weduwee. Die koei verstoor elke Sondag die predikant se dienste en ten einde raad neem hy die koei persoonlik skut toe. Die bitsige weduwee gee langs die pad op geen ondubbelsinnige wyse nie haar frustrasie te kenne. Die slot is waar die boetvaardige tante ewe sagmoedig die dominee ’n kommetjie sult van die oorlede koei kom aanbied, nadat sy by nadenke besef dat sy moontlik met haar taalgebruik die grense van die betaamlike oorskry het. “''Oorblyfsels''” beskryf ’n stokou Khoi-egpaar met hul ondankbare kroos. Om hulle tot besinning te bring gaan die ou vrou, Regina, te werk met listige oorleg, want sy eksploiteer die godsdienssin, bygeloof en gierigheid van haar kinders en kleinkinders met soveel sukses dat sy op haar oudag in weelde vertroetel word. Die geval van die moordenaar Gert Swanepoel, wat in 1856 op George opgehang is en die tema vorm van sy roman “''Die dwergvroutjie''”, het Leipoldt so geboei dat hy ook die kortverhaal “''Die graskolletjie''” (opgeneem in “''Die rooi rotte''”) daarop baseer en die artikel “''The charred gunstock''” daaroor skryf wat op 25 Februarie 1933 in ''The Cape Argus'' gepubliseer is. Benewens die verhale wat in hierdie bundels opgeneem is, publiseer Leipoldt nog sowat twintig ander verhale in tydskrifte en koerante. Die ongepubliseerde manuskrip “''Satieriese sprokies''” is in die besit van Tafelberg-Uitgewers. In sy nagelate geskrifte is ook die ongepubliseerde kortverhaal “''Die boomstam''”, waarin ’n sendeling sy roeping prysgee wanneer hy bewus word van onverklaarbare geestelike magte wat onder die Oosterlinge werksaam is. [[A.P. Grové]] stel ’n keur uit sy kortverhale saam, wat onder die titel “''O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale''” gepubliseer word. Verskeie van sy kortverhale word opgeneem in versamelbundels, soos “''Wit angeliere''” in “''Halfeeu''”, waarin hoogtepunte uit kortverhale wat in die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' verskyn het, deur P.G. du Plessis saamgebundel word. Ander versamelbundels wat van sy korter werk opneem sluit in “''Borde borde boordevol''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, albei saamgestel deur Hennie Aucamp, “''Trekvoëls''” van A.P. Grové, “''Uit dorp en veld''” van Abraham H. Jonker, “''Die jongste Afrikaanse kortverhale''” onder redaksie van M.S.B. Kritzinger, “''Tydskrif''” van Daniel Hugo, “''Vertellers''” en “''Vertellers 2''” van [[Merwe Scholtz]] en “''Kort keur''” en “''Steekbaard''” van Abraham H. de Vries. Die Nederlandse kortverhaal “''Bambinelino''”, wat oorspronklik in Desember 1900 in ''Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift'' verskyn, word in November 1980 in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Sy kortverhaal “''Wit angeliere''” word deur Chris Claassen in ’n kort drama verwerk en onder die titel “''Wit blomme''” opgeneem in die versamelbundel “''Kort dramas vir ’n nuwe geslag''”. Verder skryf hy populêre speurverhale soos “''Die moord op Muisenberg''”, “''Die verbrande lyk''” en “''Die moord in die Bosveld''”. Sy speurverhale het die afgetrede predikant dr. Jan Slink as baasspeurder. Hy is ’n intellektueel en fynproewer van kos en wyn en in die verhale word die klem geplaas op die speurwerk as navorsingswerk, waarin die spreker bo alle twyfel wil bewys dat die moordenaar skuldig is. Die verhale word dus nie gekenmerk deur die spanning en aksie van ander boeke in hierdie genre nie, maar neig tot die meer intellektuele. In “''Die moord op Muisenberg''” word iemand een Sondagmiddag op die Muizenbergse strand vermoor, vlak onder die oë van duisende besoekers. ’n Paar kneusplekkies aan die lyk en die rafels van ’n rooi badkostuum is feitlik die enigste leidrade wat by speurder Slink agterdog verwek. Eerwaarde Jan Slink vind speurwerk heelwat interessanter as die godgeleerdheid, en deur die besprekings wat hy met sy seun, speurder Slink, voer, dra hy veel daartoe by om die verhaal binne die perke van die waarskynlikheid te hou. Ofskoon hy die belangrikste rol speel by die ontmaskering van die misdadiger, verteenwoordig hy ook die intelligente leser. Hy gaan wetenskaplik te werk en laat niks aan die toeval oor nie. Sy optrede is nogal geheimsinnig en as sy seun hopeloos op dwaalspore rondsnuffel, kom hy met oortuigende bewyse wat tot ’n verrassende ontknoping lei. In “''Die verbrande lyk''”<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> word die gebeure rondom ’n moedermoord op die Karoodorpie Evaskroon deur middel van ’n hofsaak weergegee, waar die amptenare met nougesetheid elke stukkie getuienis weeg en elke feit ondersoek, sodat hulle ’n oortuigende bewys van die aangeklaagde se skuld kan lewer. Hendrik Dageraad vermoor sy moeder deur haar te verwurg of te versmoor en daarna verbrand hy die lyk op die vuurherd om die skyn te wek dat sy verbrand het toe sy die herd met petrol wou skoonmaak. Die sensasiewekkende besonderhede is hier egter van minder belang as die vernufspel tussen die deskundiges en die reaksie van die regter en jurie op hul getuienis, met veral die mediese getuienis wat van groot belang is. Jan Slink is op die Karoodorpie om van griep te herstel en speel weer die hoofrol in die ontrafeling van die saak. Die roman bring ook die wenslikheid van die juriestelsel en die toepaslikheid van die Romeins-Hollandse Reg vir Suid-Afrika onder die loep. Hierdie verhaal is gegrond op die Hauptfleisch-moord, wat op 13 Januarie 1925 op Richmond in die Kaap gepleeg is. “''Die moord in die Bosveld''”<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn van 22 Julie tot 7 Oktober as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Jan Slink is hier saam met ’n groepie gaste op die Bosveldplaas aanwesig en die verhaal word afgesluit deur die speurder wat aan die einde die saak beredeneer, verdagtes een vir een uitskakel en dan die skuldige aanwys. Die moordenaar, Waardekker, word geskets as bevryder van die gemeenskap omdat hy die afstootlike Ewald Knors uit die weg ruim. Hy skryf ook drie romans, “''Die donker huis''”, “''Galgsalmander''” en “''Die dwergvroutjie''”. Globaal gesien poog hy hierin meer om die wetenskaplike of sielkundige verklaring na vore te bring, met die gevolg dat karakteruitbeelding verwaarloos word en karakters dan meermale as tipes eerder as lewende wesens ervaar word.<ref>Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> “''Die donker huis''” verskyn aanvanklik in 1928 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die hoofkarakter, die suksesvolle prokureur en sakeman Cornelis Gram, tree wreed en ongenaakbaar op teen sy vrou en kinders, veral sy oudste seun Piet. Wanneer sy vrou op sterwe lê, wys sy hom op die gevolge van sy gedrag. Na haar dood het hy behoefte aan liefde en soek toenadering tot Piet, maar die vervreemding het reeds te ver gevorder. Piet het intussen weens sy opvoeding groot geword as ’n swakkeling en mislukking. Dit is pateties om te sien hoe die ongenaakbare vader nou smeek vir die brokkies liefde wat hy verwerp het toe die kinders kleiner was. Hierdie roman is duidelik geskryf met die didaktiese opset om mense op die gevolge van outokratiese opvoeding te wys, met die gevolg dat die karakters nie as werklike mense uit die verf kom nie. Van 30 Augustus 1929 tot 3 Januarie 1930 word<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Galgsalmander''” as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer. Die agtergrond van die verhaal is die maatskaplike toestande aan die begin van die negentiende eeu in die streek tussen die hoë [[Olifantsrivierberge|Olifantsrivier-]] en [[Skurweberg, Wes-Kaap|Skurweberge]]. Interessant is die opvattings van die boere oor politieke, kerklike en maatskaplike sake, asook die mededelings oor boerderytoestande en die metodes van ’n plattelandse onderwyser. Die hoofkarakter, Amadeus Tereg, het vroeër opgetree as laksman, iets wat hy as ’n groot skande beskou. Na ’n onverwagte erfenis verander hy sy naam na Everardus Nolte en vestig hom in ’n onbekende omgewing, waar hy spoedig die hoogagting van almal win. Hy word gevra om sy gemeenskap in die wetgewende raad te verteenwoordig, waarna sy geheim nie langer verborge kan bly nie. Die skrywer wend allerlei poginge aan om hierdie “geheim” nie aan die leser te verklap nie. Amadeus is oortuig dat hy reg gehandel het, en sy enigste motief vir die geheimhouding is die vrees dat hy die agting van sy vriende sal verloor. Hierdie verhaalgegewe is besonder yl en die karaktertekening laat ook veel te wense oor. Die vernaamste verdienste van die roman lê in die agtergrondgegewens oor die periode net voor die Groot Trek. Leipoldt verwerk die roman in Engels as “''Gallows gecko''” en poog vergeefs om ’n uitgewer vir hierdie weergawe te kry. Baie jare later word dit as “''Chameleon on the gallows''” gepubliseer. “''Die dwergvroutjie''”<ref>Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn aanvanklik van 10 November 1933 tot 16 Maart 1934<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die verhaal speel af aan die begin van die negentiende eeu en beskryf die huwelikslewe van twee abnormale mense, die intelligente maar misvormde dwergvroutjie Nisba en die periodiek waansinnige man Lukas, die laaste telg van ’n familie wat met erflike kranksinnigheid belas is. Op simpatieke wyse word die geduld en liefde van Nisba vir Lukas beskryf, teen die agtergrond van Lukas se waansinnigheid en kleptomanie, wat hom dryf tot verskeie moorde en sodoende eindelik tot sy ondergang lei. In die ontrafeling van die moordgeskiedenisse kom Leipoldt se talent as skrywer van speurverhale tot sy reg en gee hy die leser ook ’n interessante blik op die regspleging aan die begin van die negentiende eeu. Die figuur van Lukas is gebaseer op die ware verhaal van die kleptomaniese moordenaar Gert Johannes Swanepoel wat in 1856 in die openbaar op George opgehang is. Latere romans van hom bly onvoltooid. In Junie 1942 begin hy skryf aan ’n roman oor die Hugenote, maar skryf slegs ses hoofstukke voor hy hierdie poging laat vaar. ’n Ander roman waaraan hy die titel “''Pasjent in die donker''” gee, word ook nie voltooi nie. === Nie-fiksie === Van groter belang is sy nie-fiktiewe prosa, veral sy boeke oor die kookkuns. Na aanleiding van sy uitgebreide besoek aan die Ooste voltooi hy reeds in 1912 ’n reisverslag in Engels, “''Visit to the East Indies''”, wat ongepubliseer bly en waarvan ’n manuskrip in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad bewaar word. Hy verwerk later die stof in Afrikaans en dit word gepubliseer as <ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Uit my Oosterse dagboek''”. Hierdie is een van die eerste reisverhale in Afrikaans met besonder interessante inligting en beskrywings, wat tot van sy beste prosa gereken word. Dit word meer as ’n reisbeskrywing in sy weergawe van interessante agtergrondinligting oor die mense, kulture en geskiedenis. Onderhoudend en met groot kennis gesels hy oor Indiese towenaars en mensvreters; Chinese familiegrafte en seerowers; oliefabrieke, rystafels, opiumskuiwers, vulkane, tropiese bome en plante. Mooi is ook sy beskrywings van die Oosterse natuurskoon en interessant sy inligting en anekdotes oor die bewoners. Hierdie reisbeskrywing bevat nuttige inligting vir in-diepte begrip van die digbundel “''Uit drie wêrelddele''”. Interessant genoeg word vier hoofstukke uit die oorspronklike Engelse manuskrip weens besorgdheid oor die oorgevoeligheid van die gemeenskap nie in die Afrikaanse publikasie opgeneem nie. Hierdie hoofstukke is hoofsaaklik negatief oor die kleurkwessie en die rol van die sendelinge. A.P. Grové neem “''Oosterse towery''” uit hierdie boek op in sy versamelbundel “''Trekvoëls''”. Geskiedkundige prosa uit sy hand is onder andere die breed opgesette<ref>Krüger, D.W. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Jan van Riebeeck''” met subtitel “''Grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika''”, oorspronklik in Engels geskryf en gepubliseer en ook in Duits vertaal. Die boek is ’n populêre, eerder as wetenskaplike, behandeling van die lewensloop van die leier van die eerste blanke nedersetting in Suid-Afrika. Daar is ook geskiedkundige werke wat hoofsaaklik op jongmense gerig is, naamlik<ref>Van Zyl, P.H.S. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die Groot Trek''” en <ref>Van Zyl, P.H.S. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Die Hugenote''”, waarin hy ’n oorsig gee van al die belangrikste historiese feite en gebeurtenisse rondom hierdie temas. Die boekies wemel egter van onnoukeurige omgang met die inligting, wat vele klein feitefoute tot gevolg het. Interessant aangebied in laasgenoemde werk is die uiteensetting van die ekonomiese, intellektuele en geestelike agtergrond van die Kerkhervorming in die sestiende eeu. Die grootste gedeelte van “''Praatjies met die oumense''” bestaan uit ’n populêr-wetenskaplike behandeling van mediese onderwerpe soos kanker, geslagsiektes en die drankkwessie. Vyf opstelle behoort egter tot die didaktiese literatuur. Hy moedig oumense aan om vir hulleself te dink en lê klem op die noodsaaklikheid om logies te redeneer. Verder lewer hy ’n pleidooi vir ’n suiwer Afrikaanse beeldspraak. Sommige van sy menings is egter baie kontroversieel. So is hy ’n teenstander van godsdiensonderwys op skole en beskou hy sendingwerk as ’n uiting van onverdraagsaamheid. As geneesheer is hy verder verantwoordelik vir ’n aantal vakkundige boeke oor die mediese versorging van die jeug, soos “''Skoolgesondheid''” (’n handleiding oor die bedryf van skoolgesondheid), “''Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid''” (sy mees omvattende werk op die gebied van die populêre geneeskunde, waarin hy ouers en onderwysers touwys maak oor die normale kind en sy kinderlewe) en “''Eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole''” (waarin hy in eenvoudige taal skryf oor die verskillende dele van die liggaam, gesonde voedsel en hoe om werk en spel af te wissel). Om saam te val met die publikasie van sy biografie oor Leipoldt, bundel [[J.C. Kannemeyer]] vier grootliks onbekende opstelle van Leipoldt oor Clanwilliam onder die titel <ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref>“''So blomtuin-vol van kleure''”,<ref>A.M.M. Rapport” 27 Junie 1999</ref> terwyl hy terselfdertyd<ref>Aucamp, Hennie “Insig” September 1999</ref> “''Uit die skatkis van die slampamperman''”<ref>Grové, A.P. “Rapport” 27 Junie 1999</ref> saamstel. Hierdie boek noem hy ’n omnibus,<ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref> aangesien dit voorbeelde bevat van die ryke verskeidenheid van Leipoldt se werk, soos gedigte, drama met “''Die heks''” in geheel, briewe, kortverhale, spookstories, artikels, grepe uit sy romans, uitsonderlike resepte en kinderverse. In 2003 word sy briewe as korrespondent van die Amsterdamse koerant ''Het Nieuws van den Dag'' tydens die Anglo-Boereoorlog in “''Hierdie land van leuens''” gepubliseer, onder redaksie van Wium van Zyl. Dit bied waardevolle inligting oor Leipoldt se siening van die oorlog, asook die gebeurtenisse en mense van daardie tyd soos dit in die Kaap plaasgevind het. Die manuskrip van Leipoldt se ongepubliseerde dagboek is in besit van SENSAL te Pretoria. As kritikus skryf hy verskeie opstelle wat postuum in bundels soos “''Literêre causerie''” en “''Kritiese aanloop''” gepubliseer word. Met sy kookkuns verwerf hy groot bekendheid en sy kosboeke word telkemale herdruk. As koskenner raak hy beroemd en hy skryf ’n aantal boeke oor hierdie onderwerp.<ref>Veldsman, Peter “Beeld” 15 Augustus 2011</ref> “''Kos vir die kenner''” word reeds in 1933 die eerste keer gepubliseer, waarna dit in 1978 en weer in 2011 herdruk word, die laaste herdruk verbeter met ’n glossarium en register. Hierin versamel hy letterlik meer as duisend tradisionele resepte, vergesel met sy kenmerkende lewendige skryfstyl en beskrywing van die metodes wat gevolg moet word in die voorbereiding daarvan. Die styl daarvan maak dit eindelik minder ’n praktiese resepteboek en meer ’n interessante boek wat agtergrondkennis skep oor die hele kultuur van die kookkuns. “''Polfyntjies vir die proe''” is as kookboek met prikkelende essays die rigtinggewer vir hierdie genre. Hierdie stukke het aanvanklik oor ’n periode van vyf jaar tussen 1942 en 1947 onder die skuilnaam K.A.R. Bonade as rubriek onder die titel “''Kelder en Kombuis''” in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Die resepte word afgewissel met wetenswaardighede en herinneringe in ’n gesellige skryfstyl wat hierdie boek veel meer as net ’n kookboek maak. [[Fred le Roux]] versamel hierdie artikels en publiseer dit vir die eerste keer in 1963. Wanneer “''Polfyntjies vir die proe''” in 2004 weer uitgegee word in Afrikaans en ook in ’n Engelse vertaling onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” verskyn, word albei bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. “''Eet saam met Leipoldt''” verskyn in 1980 en is ’n praktiese Leipoldt-resepteboek wat deur Peter Veldsman saamgestel is. === Jeugliteratuur === Leipoldt het ’n sterk fokus op die skep van jeugliteratuur op ’n stadium toe daar baie min vir hulle beskikbaar was. In “''Praatjies met die kinders''” bundel hy agtien kort essays wat onderwerpe soos die sintuie en sinsbedrog, water, weerlig, diamante, die opskerping van die geheue, spinnekoppe, die maan en ander onderwerpe behandel. In “''Stories vir die kinders''” bundel hy vertellings uit die Viking- en Noorse mitologie, asook Oosterse volksverhale en ’n aantal sprokies, insluitende die storie van koning Midas.<ref>Cruse, H.P. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Kampstories''” bevat elf verhale van uiteenlopende aard wat volgens Leipoldt aan jonger kinders op skoolkampe vertel is en wat Leipoldt na alle waarskynlikheid in sy jeug op Clanwilliam by die bruin mense gehoor het. Daarby pas hy verskeie sprokies aan by die Suid-Afrikaanse milieu, soos “''Gogga en Gorra''” oor hoe die Apiesrivier ontstaan het. Daar is ook stories uit die Chinese verhaalskat, soos “''Die stout seun''”. “''As die natuur gesels I en II''” het eers as sketse in ''Die Huisgenoot'' verskyn voordat dit in die “''Self-lees serie''” gepubliseer is. Die eerste deel dra basiese kennis oor die seelewe, die geologie, plante, insekte en diere oor. Die tweede deel bevat fantasieverhale oor voëls en hulle gewoontes. “''Die wonderlike klok''” het reeds in 1920 in ''Die Huisgenoot'' verskyn en vertel hoe die horlosiemaker Melchior Oerman se wonderlike toringklok sy lewe verwoes en hoe hy wraak neem. “''Paddastories vir die peetkind''” bevat ses fantasieë met paddas en ander diere as vernaamste rolspelers. Leipoldt bou ook klein sedelessies in die verhale in. “''Die mossie wat wou ryk word''” verskyn in ''Die Huisgenoot'' en word later in die “''Verhaaltjies vir laer skole''”-reeks gepubliseer. Die gulsige mossie verlaat sy veilige nes om groener weivelde by ander voëls te gaan soek, maar word gevang en leer die les dat dit beter is om by jou eie soort te hou en die gevare van die wêreld te vermy.<ref>Sita in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die goue eier''” verskyn in die “''Ons Kinderrakkie''”-reeks. Hamerkop beweer dat hy ’n goue eier in sy nes het en daarom as leier van die voëls verkies moet word en dit verdeel die voëls in twee groepe. Dit blyk egter dat die goue eier die horlosie van meneer Geer is wat deur Hamerkop gesteel is. Hierdie verhaaltjie is egter veral ’n satire oor die politiek van die dag, met Oupa Uil en Hamerkop die leiers van die twee partye en Blouduif wat later ’n herenigingsparty stig. Hierdie fyn spot het ongetwyfeld die gewone kind van die dag se begripsvermoë oorskry. In “''Die issiegrimmiebonso''” <ref>Die issiegrimmiebonso Steenberg, Elsabe “Beeld” 1 Desember 1980</ref>maak Pieter W. Grobbelaar ’n keur uit sy kinderwerk,<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> waar veral die fantasieverhale (insluitende “''Die slim kraai''” en “''Die een wat blind was''”) beïndruk. In medewerking met J.J. Jordaan en P.C. Schoonees stel Leipoldt ook vanaf 1929 die reeks “''Juta se Afrikaanse leesboeke vir die laerskool''” saam. In die leesboek vir standerd drie neem hy sy eie “''Pierewiet se Kersaand''” op, wat voorheen in 1927 in ''De Volkstem'' gepubliseer is, terwyl “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in die standerd vier leesboekie in 1914 in ''Die Brandwag'' verskyn het. Die standerd ses boekie bevat drie van sy verhale, naamlik “''Die storie van Saïdjah''” (sy verwerking van die verhaal uit Multatuli se “''Max Havelaar''”), “''Die pêrel-admiraal van Portugal''” (oor die geskiedenis van Vasco da Gama) en “''Met ’n botanis na die Kalahari''” (oor sy reis as kind saam met Rudolf Schlechter). Om verdere leesstof vir die jeug te verskaf, verwerk Leipoldt in 1924 ook die Deen Carl Ewald se “''Natuursprokies''” en die Franse skrywer [[Alexandre Dumas]] se “''La tulipe noire''” as “''Die swart tulp''” in Afrikaans. === Engelse werk === Hy skryf ook in Engels en publiseer reeds tydens die Anglo-Boereoorlog gedigte in die Britse literêre tydskrif ''The New Age'', wat ’n spreekbuis was vir Britse andersdenkendes. In 1902 verskyn ’n bundel protesgedigte in Londen onder die titel “''Songs of the veld and other poems''”. Die deelnemende digters is meestal Britte, maar ses anonieme Suid-Afrikaners (insluitende Leipoldt) se gedigte word ook hierby ingesluit. Die Suid-Afrikaners moes anoniem bly sodat hulle nie ingevolge die krygswet vir hulle standpunt teen die barbaarsheid van die Britte se metodes tydens die oorlog gestraf kan word nie. Sy Engelse gedigte word onder die skuilnaam Pheidippides gebundel in “''The ballad of Dick King and other poems''”. Dit sluit al sy Engelse gedigte in vanaf die Anglo-Boereoorlog, waaronder ook ’n aantal oor die Tweede Wêreldoorlog, waarvan sommige voorheen in ''Cape'' ''Times'' en ''Forum'' verskyn het. Sommige van die gedigte in hierdie bundel sluit in onderwerp en aanbieding sterk aan by sy Afrikaanse gedigte, terwyl “''Fairies at [[Zeekoevlei]]''” klaarblyklik ’n verwerking is van ’n gedig wat voorheen in “''Versieboord vir kinders''” verskyn het. In soortgelyke trant is sy kortverhaal “''The rebel''”, wat in 1904 in die Britse blad ''The Monthly Review'' gepubliseer word. Hierin besin die Kaapse rebel Frikkie in sy dodesel oor sy besluit om te rebelleer en spreek hy die morele kwessies van sy besluit aan. Die outobiografiese<ref>Coetzee, Ampie “Sunday Times” 26 Oktober 1980</ref> “''Bushveld doctor''”<ref name="grove" /> word reeds in 1937 in Londen gepubliseer.<ref>Grütter, Wilhelm “Die Burger” 14 April 1988</ref> Hierin gee hy sy wedervaringe as mediese inspekteur van skole in die Bosveld weer, met belangwekkende insigte in die siektes en veral die kultuur van die mense van die Bosveld in daardie tyd.<ref>Van Rooyen, W.F. “Die Transvaler” 4 Mei 1981</ref> Belangwekkend ook is sy uitlatinge oor die rassevooroordele van die mense en sy sienings oor sake wat vir baie Afrikaners heilige koeie was.<ref>Wynberg, Nana “Rand Daily Mail” “27 Oktober 1980</ref>So is hy byvoorbeeld gekant teen die viering van Geloftedag (toe nog Dingaansdag genoem) en is hy ’n voorstander van [[genadedood]] en die sosiale aanvaarding van [[homoseksualiteit]]. Sy briewe wat hy in sy tyd oorsee geskryf het word gebundel in <ref>Brink, André P. “Rapport” 9 Desember 1979</ref>“''Dear Dr. Bolus''”. In hierdie briewe aan sy weldoener (gedateer vanaf 1897 tot 1911), is die eerste aantal jare feitlik hoofsaaklik gewy aan die plantkunde, terwyl hy later ook uitvoerig verslag doen van sy bedrywighede en uitgawes terwyl hy oorsee studeer. Leipoldt skryf ook ’n bydrae oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis vir “''The Cambridge history of the British Empire''”. Die trilogie van romans “''Chameleon on the gallows''”, “''Stormwrack''”, en “''The mask''” word na sy dood eers apart uitgegee en later gesamentlik onder die titel “''The Valley''”. Hoewel later gepubliseer, is <ref>Goosen, Jeanne “Beeld” 8 Januarie 2001</ref>“''Chameleon on the gallows''” die voorloper van “''Stormwrack''”. Hierdie roman speel af in die begin van die negentiende eeu, waar die verarmde saalmaker Amadeus Tereg geld erf en as Everardus Nolte ’n nuwe lewe in die Vallei begin. Hy raak bevriend met afstammelinge van die Hollandse Oos-Indiese Kompanjie en met die nuwe Britse immigrante, wat hom dan as leiersfiguur verkies om die Vallei in die parlement te verteenwoordig. Die geheim van sy herkoms lek dan uit. In hierdie boek word die kultuur, die geskiedenis en veral die sosiale en maatskaplike toestande van sy tyd op onderhoudende wyse geskets. “''Stormwrack''” het as tema die impak wat die Anglo-Boereoorlog op die Suid-Afrikaanse gemeenskap gehad het. Die hoofkarakter is die Brit Andrew Quakerley, wat in die negentiende eeu hoofburger van ’n dorpie in die Kaapkolonie word. Hoewel uiters lojaal aan Brittanje, kom hy in noue aanraking met sy medeburgers van Hollandse afkoms. Die resultaat is dat hy die afloop en uitkoms van die Anglo-Boereoorlog baie negatief ondervind. Dit is veral die teregstellings van die Kaapse rebelle wat uiteenlopende reaksies by die karakters verwek. “''The mask''” speel af in die dertigerjare en toon verbasende versiende insig in die politieke en maatskaplike toestande en toekoms van die land. Die verhaallyn tussen hierdie roman en die drama “''Afgode''” is op dieselfde gegewens gegrond. Die vooruitstrewende plaaslike prokureur word as toonbeeld van professionele eerlikheid voorgehou, maar is in werklikheid ’n alkoholis en die vader van ’n buite-egtelike kind. Sy dogter Santa, wat as dokter kwalifiseer, begin as vennoot in ’n praktyk op die dorp werk en vind die ware toedrag van sake uit. Haar vader se vennoot, wat op Santa verlief is, weet dat die ouer prokureur sy vrou en dogter se trustgeld verduister het, maar verberg dit vir Santa. Beide wil die inligting oor die buite-egtelike kind van Santa se moeder weerhou. In werklikheid weet sy egter reeds hiervan. Op mediese gebied publiseer Leipoldt reeds in 1912 “''The school nurse”'' met subtitel “''Her duties and responsibilities''”. Hierdie boek het sy ontstaan daarin dat hy as skooldokter die werk van die verpleegster in skoolmediese dienste van besondere belang ag en daar geen handleiding vir die beroep in Engels beskikbaar was nie. Sy Engelse boeke oor die kookkuns word gepubliseer onder die titels “''Common sense dietics''” wat so vroeg as 1911 verskyn en in 1936 heruitgegee word as “''The belly book or Diner’s guide''”. Hierna verskyn “''300 years of Cape wine''” in 1952, die eerste Suid-Afrikaanse werk oor ons wynbou, en in 1976 verskyn moontlik sy belangrikste kookkunswerk, “''Cape cookery''”, wat hy reeds in 1946 voltooi het. Laasgenoemde twee boeke en “''Culinary treasures''” (vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''”) word later saamgebundel in<ref>Malan, Pieter “Rapport” 18 April 2004</ref> “''Leipoldt’s food and wine''”.<ref>Van Biljon, Madeleine “Insig” April 2004</ref> Die Engelse vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''” wat onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” in 2004 verskyn, word bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. == Eerbewyse == Die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ken in 1934 ’n eredoktoraat (D.Litt.-graad) aan hom toe. Die ATKV hou op 9 Oktober 1934 ’n spesiale huldigingsaand in Johannesburg vir hom. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag gee ''Die Huisgenoot'' op 6 Desember 1940 ’n huldigingsnommer vir hom uit. Die Afrikaanse Skrywerskring hou op 3 Oktober 1944 ’n huldigingsaand tot sy eer. Jan Kromhout (“''Leipoldt as digter''”) en [[M.P.O. Burgers]] (“''C.L. Leipoldt – ’n Studie in stofkeuse, -verwerking en -ontwikkeling''”) behaal doktorsgrade met studies oor sy werk, terwyl J.C. Kannemeyer ’n omvattende biografie (“''Leipoldt: ’n Lewensverhaal''”) oor hom skryf. In 2011 vereer die ATKV hom postuum as Afrikoon vir sy belangrike bydrae tot die kookkunsliteratuur. Die plantgenus ''[[Leipoldtia]]'' is na hom vernoem. == Die C. Louis Leipoldt-prys == Die ''Maatschappij der Nederlandse letterkunde'' het in [[2002]] ter ere van die 350-jarige bestaan van betrekkinge tussen Nederland en Suid-Afrika 'n prys ter waarde van €3&nbsp;500 uitgeloof. (Sien [http://www.mijnedlet.nl/mdnl/?page_id=260]). Die doel van die toekenning was om die bestudering van Afrikaanse literatuur te bevorder en meer bekendheid daaraan te verleen. Die voorwaardes van die kompetisie vir die prys was die voorlegging van 'n tevore ongepubliseerde opstel of verhandeling, ingedien onder 'n skuilnaam. Sestien inskrywings van hoogstaande letterkundige waarde is daardie jaar ontvang en dr. [[J.C. Kannemeyer]] het die prys gewen vir sy opstel ''Uys Krige en die Suid-Afrikaanse politiek.'' == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Poësie |- |1911 |Oom Gert vertel en ander gedigte |- |1920 |Dingaansdag |- |1923 |Uit drie wêrelddele |- | |Uitgesoekte gedigte vir Jong Suid-Afrika |- |1932 |Die bergtragedie |- | |Skoonheidstroos |- |1936 |Slampamperliedjies |- |1944 |’n Versieboord vir kinders |- |1946 |Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt (’n keuse deur W.E.G. Louw) |- |1948 |Die moormansgat en ander verhalende en natuurverse |- |1949 |Geseënde skaduwees |- | |The ballad of Dick King and other poems (Pheidippides) |- |1978 |Driesprong (saam met Jan F.E. Celliers en Totius) |- |1980 |Versamelde gedigte |- | !Drama |- |1923 |Die heks |- |1937 |’n Vergissing |- |1930 |Die laaste aand |- |1931 |Afgode |- | |Die kwaksalwer |- | |Onrus |- |1934 |Die heks en Die kwaksalwer |- |1973 |Die heks en Die laaste aand |- |1980 |Moederplig |- | !Prosa |- |1917 |Praatjies met die kinders |- |1922 |Stories vir die kinders |- |1924 |Kampstories |- |1927 |Waar spoke speel |- |1928 |As die natuur gesels I |- | |Wat agter lê en ander verhale |- | |As die natuur gesels II |- |1930 |Wat agter lê en ander verhale |- |1931 |As die natuur gesels II |- | |Die mossie wat wou ryk word |- | |Die wonderlike klok |- | |Die donker huis |- |1932 |Galgsalmander |- | |Die rooi rotte en ander kortverhale |- | |Uit my Oosterse dagboek |- |1934 |Paddastories vir die peetkind |- | |Die verbrande lyk |- | |Die moord op Muisenberg |- |1937 |Die goue eier |- | |Die dwergvroutjie |- |1939 |Moord in die Bosveld |- |1941 |Die mossie wat wou ryk word |- |1980 |O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale (gekeur deur A.P. Grové) |- | |Die issiegrimmiebonso (gekeur deur Pieter W. Grobbelaar) |- | |Stormwrack |- |1989 |Kritiese aanloop |- |1990 |Literêre causerie |- |1999 |So blomtuin-vol van kleure |- | |Uit die skatkis van die slampamperman (samesteller J.C. Kannemeyer) |- |2000 |Chameleon on the gallows |- |2001 |The valley: A trilogy |- |2006 |The mask |- | !Nie-fiksie |- |1911 |Common sense dietics |- |1912 |The school nurse |- |1916 |Skoolgesondheid |- |1918 |Praatjies met die oumense |- |1920 |Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid |- |1931 |Die eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole |- |1933 |Kos vir die kenner |- |1936 |The belly book or Diner’s guide |- |1937 |Bushveld Doctor |- |1938 |Jan van Riebeeck: die grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika |- | |Die Groot Trek |- |1939 |Die Hugenote |- | |A primary health reader for South African primary schools |- |1952 |300 Years of Cape wine |- |1963 |Polfyntjies vir die proe |- |1976 |Cape cookery |- |1979 |Dear Dr. Bolus |- |2003 |Hierdie land van leuens |- |2004 |Leipoldt’s food and wine |- | !Vertalings |- |1924 |Die swart tulp – Alexandre Dumas |- | |Natuursprokies – Carl Ewald |} == Skuilname == Die volgende skuilname is deur hom gebruik: {{Kolomme2 |Kolom1= * Africanus * C L L * F W B * F W Bancombe * F W Baxter |Kolom2= * F W Baxcombe * G M K * K A R Bonade * Pheidippides }} == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde  druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. “Die moderne eenbedryf” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Vierde druk 1970 * Beukes, Gerhard J. (red.) “Nuwe eenbedrywe” “J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1952 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosman, F.C.L. “Vier uitgesoekte eenbedrywe” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tiende druk  1969 * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Bouwer, Alba “Afrikaans 100” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1975 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Cloete, T.T. “Vyfling” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Elfde druk 1973 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Causerie en kritiek” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1934 * Du Plessis, I.D. “Aantekeninge uit Tuynstraat” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste druk 1975 * Grobbelaar, Pieter W. “Skrywers in beeld 4: C. Louis Leipoldt” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, Hilda “Halfeeu” Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. “C. Louis Leipoldt 1880-1947” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse  Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “Trekvoëls” Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * Joubert, Elsa “Reisiger” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 2009 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Die heks en Die laaste aand” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt: ’n Lewensverhaal” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kritzinger, M.S.B. “Letterkundige kragte” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932 * Kromhout, J. “Leipoldt as digter” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1954 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Opstelle oor ons ouer digters” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1972 * Louw, W.E.G. “Ou wyn van vreugde” A.A. Balkema Kaapstad en Amsterdam Eerste uitgawe 1958 * Malherbe, F.E.J. “Aspekte van Afrikaanse literatuur” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Malherbe, F.E.J. “Die kort-verhaal as kunsvorm” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1929 * Mieny, C.J. “Leipoldt, die veelsydige” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige * kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Nasionale Pers Beperk “Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe  1948 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. “Afrikaanse natuurpoësie” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers- Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pienaar, E.C. “Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging” Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Pienaar, P. de V. “Flitse” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1965 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Sandler, E.M. “C. Louis Leipoldt – buitengewone mediese student” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Schoonees, P.C. “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging” J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Smuts, J.P. “Triptiek” Tafelberg- Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe Vyfde druk 1997 * Snyman, Henning “Kort keur: Abraham H. de Vries” Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad  en Johannesburg Tweede druk 1983 * Steenberg, D.H. “Verganklikheid in die poësie van C. Louis Leipoldt” in Afrikaanse Skrywerskring * “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  2006 * Viljoen, Louise “C. Louis Leipoldt (1880–1947)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I”J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Standpunte” Nuwe reeks 162, Desember 1982 * Botha, Johann “Louis Leipoldt – steeds een van ‘groot name’” “Die Transvaler” 26 Mei 1980 * Botha, Johann “’n Digterskap van vele wonings” “Die Transvaler” 27 Mei 1980 * Botha, Johann “Kosresepte dwarsdeur gelees” “Die Transvaler” 28 Mei 1980 * Breytenbach, Kerneels “Waarde van Die Heks” “Beeld” 21 Junie 1976 * Bruwer, Johan “Oktober laat Quakerly soos Leipoldt praat” “Rapport” 7 September 1980 * Burgers, M.P.O. “Temaverwerking by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 3, no. 2 1947 * Burgers, M.P.O. “Twee Leipoldt-studies” “Standpunte” No. 22, Desember 1951 * Cloete, T.T. “Die lang geheue van die oorloggedig” “Beeld” 24 Oktober 2000 * Coetzee, A.J. “Hoe vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Coetzee, Koos “Kos meer as ’n ding wat ’n drang stil” “Kalender” 8 Julie 1994 * De Villiers, Kay “Watter soort dokter was Leipoldt?” “Boekewêreld” 28 Julie 1999 * Gray, Stephen “Leipoldt’s prequel to ‘Stormwrack’: an interim report on an editing project”  “Standpunte” Nuwe reeks 170, April 1984 * Kannemeyer, J.C. “Nou kom Kannemeyer se gróót Leipoldt” “Boekewêreld” 3 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt, ‘Mol’ Hofmeyr en die president” “Plus” 18 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die onbetroubare tekste van ons ouer skrywers” “Volksblad” 20 Junie 2005 * Klopper, Albert “’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 4, November 1987 * Kotzé, Petro “Op soek na die goewerneur se groot boontjies” “By” 30 Julie 2011 * Kromhout, Jan “Leipoldt – riglyne vir verdere navorsing” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18no. 4, November 1980 * Lategan, Herman “Foxtrot van die (wilds) vleiseters” “By” 2 Julie 2011 * Lindenberg, E. “Die duister Leipoldt” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Lindenberg, E. “Leipoldt op sy honderdste” “Standpunte” Nuwe reeks 151, Februarie 1981 * Loots, Sonja “Was hy of was hy nie?” “Rapport” 28 Augustus 2005 * Louw, W.E.G. “Vormprobleme by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 2, no.4 1946 * Nienaber, C.J.M. “’Die Soutpan’: Een van die skoonstes?” “Standpunte” Nuwe reeks 115, Oktober 1974 * Pieterse, Henning “Poësie uit drie bloemlesings” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Prins, M.J. “‘Vyfling’, saamgestel deur T.T. Cloete” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1 Februarie 1985 * Prinsloo, K.P. “Die Pretoria-tydperk in die lewe van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Scholtz, Merwe “Wat vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 33, Februarie 1961 * Schutte, H.J. “Drie dramas uit ‘Vyfling’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Smith, Anna H. “Wysiginge in ‘Dingaansdag’ en ‘Uit drie wêrelddele’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Smith, M.E. “’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Steenberg, D.H. “Die verganklikheidsmotief in die poësie van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 1, Maart 1981 * Troskie, Sandra “Die swart engel” “My tyd Rapport” 18 Julie 2010 * Troskie, Sandra “Die leë graf” “My tyd Rapport” 8 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Boeddha uit Afrika” “My tyd Rapport” 29 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Graf in die gras” “By” 15 September 2012 * Van Bart, Martiens “Leipoldt, steeds wesenlik Cederberg” “By” 5 Mei 2007 * Van Bart, Martiens “Sendeling van Ebenhaezer” “By” 8 Januarie 2011 * Van Bart, Martiens “Om met woorde te kook” “By” 9 Julie 2011 * Van der Merwe, C.N. “Die vrye liefde van Leipoldt se ‘Die Heks’” “Standpunte” Nuwe reeks 145, Februarie 1980 * Van der Merwe, C.N. “In en om die laaste aand” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4 November 1980 * Van Rensburg, C. “Waar pas Oom Gert in” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Van Wyk, Annemarie “Program beeld Leipoldt uit as stryder vir gay regte” “Rapport” 7 November 1999 * Van Zyl, Wium “Leipoldt, die rebel” “By” 7 Mei 2011 === Internet === {{Wikisource outeur|C. Louis Leipoldt}} * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/C._Louis_Leipoldt * LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 Januarie 2015: http://www.litnet.co.za/c-louis-leipoldt-18801947/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/the-c-louis-leipoldt-trail/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/2014-c-louis-leipoldts-orientation/ * Viljoen, Hein LitNet: http://www.litnet.co.za/op-soek-na-leipoldt-se-oom-gert-n-studie-in-historiese-resonansies/ * By die Gutenberg Projek: [http://www.gutenberg.org/etext/19729 Oom Gert vertel en ander gedigte]. Beskikbaar in verskeie formate. * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=leip001 ''Versamelde gedigte'' & ''Polfyntjies vir die proe'' beskikbaar by die dbnl] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * [https://www.gutenberg.org/author/Leipoldt,+Christiaan+Louis Leipoldt se werke op ''[[Project Gutenberg]]''] * [https://librivox.org/author/8200 Leipoldt se werke op librivox] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leipoldt, C. Louis}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse botanici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse geneeskundiges]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1880]] [[Kategorie:Sterftes in 1947]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] siy55h9gt1c2vtl55x0c9h32a2fjnhx 0 155 2915569 2908232 2026-07-04T01:34:32Z HermanvanAswegen988 200973 /* Romans, bibliografiese skrywes en essays */ 2915569 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = J.M. Coetzee | bynaam = | beeld = J.M. Coetzee.JPG | beeldbeskrywing = | onderskrif = J. M. Coetzee in [[Warskou]] (2006) | geboortenaam = John Maxwell Coetzee | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1940|2|9}} | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrikaans<br />Australies | beroep = Romanskrywer, essayis, literatuurkritikus, taalkundige, vertaler | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | toekennings = [[Booker-prys]] (1983)<br />''Prix Femina Étranger'' (1985)<br />''The Irish Times International Fiction Prize'' (1995)<br />Booker-prys (1999)<br />[[Nobelprys vir Letterkunde]] (2003) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Maxwell Coetzee''' (gebore 9 Februarie 1940) is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaansgebore skrywer]]. Hy word as die mees bekroonde lewende skrywer in die Engelssprekende wêreld beskou.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy is die eerste skrywer aan wie die [[Bookerprys]] twee keer toegeken is en in 2003 ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]].<ref>{{cite web |title=The Nobel Prize in Literature 2003 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |access-date=7 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702122421/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |archive-date=2 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy werk sluit in die [[roman]]s ''Life & Times of Michael K'', ''Disgrace'', ''Waiting for the Barbarians'', ''The Master of Petersburg'', ''Slow Man'' en ''Diary of a Bad Year'', en die gefiksionaliseerde [[outobiografie]]ë ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'', ''Youth: Scenes from Provincial Life'' en ''Summertime''. Onder sy [[essay]]s tel ''Doubling the Point: Essays and Interviews'', ''Giving Offence: Essays on Censorship'', en ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999''. == Lewensloop == John Maxwell Coetzee is op [[9 Februarie]] [[1940]] in [[Kaapstad]] gebore. Hy het aan die [[Universiteit van Kaapstad]] gestudeer, en het in [[wiskunde]] en [[Engels]] gekwalifiseer. In die vroeë 1960's het hy in [[Engeland]] gewoon, waar hy onder andere as rekenaarprogrameerder gewerk het. Hy het hieroor in ''Youth'' ([[2002]]) geskryf. Hy het daarna in die [[VSA]] gestudeer, en as dosent in Engels en literatuur daar gewerk. In 1971 het hy teruggekeer na Suid-Afrika, en in 1984 word hy aangestel as professor aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hy was die eerste skrywer wat twee keer die [[Booker-prys]] gewen het, vir ''[[Life & Times of Michael K]]'' in 1983, en ''Disgrace'' in [[1999]]. In 2003 is die [[Nobelprys vir Letterkunde]] aan hom toegeken, die vierde persoon van [[Afrika]], en tweede van [[Suid-Afrika]] wat die prys verwerf (die ander was [[Nadine Gordimer]]). Coetzee is op 14 Junie 2010 in [[Amsterdam]] benoem tot ''Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw'', die oudste en hoogste Nederlandse siviele orde. Tydens die seremonie is hy geprys vir sy rol as verbindingsoffisier tussen die Suid-Afrikaanse en Nederlandse kulture.<ref>[http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 J.M. Coetzee word Nederlandse ridder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100519143917/http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 |date=19 Mei 2010 }}, Nuus24, besoek op 16 Mei 2010.</ref> Hy woon sedert 2002 in [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]], [[Australië]], waar hy burgerskap ontvang het. ’n Biografie oor hóm deur [[J.C. Kannemeyer]], ''J.M. Coetzee – ’n geskryfde lewe'', het in 2012 verskyn. == Romans, bibliografiese skrywes en essays == {{Hoofartikel|Bibliografie van J. M. Coetzee}} * ''Dusklands'' ([[1974]]) {{ISBN|0-14-024177-9}} * ''In the Heart of the Country'' ([[1977]]) {{ISBN|0-14-006228-9}} * ''[[Waiting for the Barbarians]]'' ([[1980]]) {{ISBN|0-14-006110-X}} * ''[[Life & Times of Michael K]]'' (1983; Bookerprys) {{ISBN|0-14-007448-1}} * ''Foe'' ([[1986]]) {{ISBN|0-14-009623-X}} * ''White Writing: On the Culture of Letters in South Africa'' ([[1988]]) {{ISBN|0-300-03974-3}} * ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'' ([[1998]]) {{ISBN|0-14-026566-X}} * ''[[Age of Iron]]'' ([[1990]]) {{ISBN|0-14-027565-7}} * ''The Master of Petersburg'' ([[1994]]) * ''Giving Offense: Essays on Censorship'' ([[1997]]) {{ISBN|0-226-11176-8}} * ''Disgrace'' (1999; [[Booker-prys|Bookerprys]]) {{ISBN|0-09-928952-0}} * ''The Lives of Animals (1999) {{ISBN|0-691-07089-X}}'' * ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' (2002) {{ISBN|0-670-03102-X}} * ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999'' (September 2002) {{ISBN|0-14-200137-6}} * ''Elizabeth Costello'' (2003) {{ISBN|0-670-03130-5}} * ''[[Slow Man]]'' ([[2005]]) {{ISBN|0-670-03459-2}} * ''Diary of a Bad Year'' (2005) {{ISBN|1-84655-120-X}} * ''Inner Workings: Literary Essays, 2000–2005'' ([[2007]]) {{ISBN|0-09-950614-9}} * ''Summertime'' ([[2009]]) {{ISBN|1-84655-318-0}} * ''Here and Now: Letters, 2008–2011'' ([[2013]]) {{ISBN|0-670-02666-2}}, 'n versameling briewe wat Coetzee met [[Paul Auster]] verwissel het * ''The Childhood of Jesus'' (2013) {{ISBN|978-1-84655-726-2}} * ''The Schooldays of Jesus'' (2016) {{ISBN|978-1-91121-535-6}} * ''Late Essays: 2006-2017'' (Londen: Harvill Secker, 2017) {{ISBN|978-1-91121-543-1}} * ''The Death of Jesus'' (2019) {{ISBN|978-1-92226-828-0}} * ''The Pole and Other Stories'' (2023), {{ISBN|9781787304055}}; opmerking: uitgegee in die Verenigde State as ''The Pole'' (2023) {{ISBN|9781324093862}}<ref>{{Cite web|url=https://english.elpais.com/culture/2022-09-13/j-m-coetzee-after-many-years-of-practice-i-write-good-english-sentences.html|title=J. M. Coetzee: 'After many years of practice, I write good English sentences'|first=Berna González|last=Harbour|date=13 September 2022|website=EL PAÍS Engelse uitgawe}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|J. M. Coetzee}} {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, J.M.}} [[Kategorie:Australiese skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Nobelprys vir Letterkunde wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Taalkundiges]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] mb8qxve7no1z9mihf9wbj5l2yg2bzaz 2915574 2915569 2026-07-04T01:56:02Z HermanvanAswegen988 200973 /* Romans, bibliografiese skrywes en essays */ 2915574 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = J.M. Coetzee | bynaam = | beeld = J.M. Coetzee.JPG | beeldbeskrywing = | onderskrif = J. M. Coetzee in [[Warskou]] (2006) | geboortenaam = John Maxwell Coetzee | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1940|2|9}} | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrikaans<br />Australies | beroep = Romanskrywer, essayis, literatuurkritikus, taalkundige, vertaler | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | toekennings = [[Booker-prys]] (1983)<br />''Prix Femina Étranger'' (1985)<br />''The Irish Times International Fiction Prize'' (1995)<br />Booker-prys (1999)<br />[[Nobelprys vir Letterkunde]] (2003) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Maxwell Coetzee''' (gebore 9 Februarie 1940) is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaansgebore skrywer]]. Hy word as die mees bekroonde lewende skrywer in die Engelssprekende wêreld beskou.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy is die eerste skrywer aan wie die [[Bookerprys]] twee keer toegeken is en in 2003 ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]].<ref>{{cite web |title=The Nobel Prize in Literature 2003 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |access-date=7 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702122421/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |archive-date=2 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy werk sluit in die [[roman]]s ''Life & Times of Michael K'', ''Disgrace'', ''Waiting for the Barbarians'', ''The Master of Petersburg'', ''Slow Man'' en ''Diary of a Bad Year'', en die gefiksionaliseerde [[outobiografie]]ë ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'', ''Youth: Scenes from Provincial Life'' en ''Summertime''. Onder sy [[essay]]s tel ''Doubling the Point: Essays and Interviews'', ''Giving Offence: Essays on Censorship'', en ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999''. == Lewensloop == John Maxwell Coetzee is op [[9 Februarie]] [[1940]] in [[Kaapstad]] gebore. Hy het aan die [[Universiteit van Kaapstad]] gestudeer, en het in [[wiskunde]] en [[Engels]] gekwalifiseer. In die vroeë 1960's het hy in [[Engeland]] gewoon, waar hy onder andere as rekenaarprogrameerder gewerk het. Hy het hieroor in ''Youth'' ([[2002]]) geskryf. Hy het daarna in die [[VSA]] gestudeer, en as dosent in Engels en literatuur daar gewerk. In 1971 het hy teruggekeer na Suid-Afrika, en in 1984 word hy aangestel as professor aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hy was die eerste skrywer wat twee keer die [[Booker-prys]] gewen het, vir ''[[Life & Times of Michael K]]'' in 1983, en ''Disgrace'' in [[1999]]. In 2003 is die [[Nobelprys vir Letterkunde]] aan hom toegeken, die vierde persoon van [[Afrika]], en tweede van [[Suid-Afrika]] wat die prys verwerf (die ander was [[Nadine Gordimer]]). Coetzee is op 14 Junie 2010 in [[Amsterdam]] benoem tot ''Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw'', die oudste en hoogste Nederlandse siviele orde. Tydens die seremonie is hy geprys vir sy rol as verbindingsoffisier tussen die Suid-Afrikaanse en Nederlandse kulture.<ref>[http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 J.M. Coetzee word Nederlandse ridder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100519143917/http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 |date=19 Mei 2010 }}, Nuus24, besoek op 16 Mei 2010.</ref> Hy woon sedert 2002 in [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]], [[Australië]], waar hy burgerskap ontvang het. ’n Biografie oor hóm deur [[J.C. Kannemeyer]], ''J.M. Coetzee – ’n geskryfde lewe'', het in 2012 verskyn. == Romans, bibliografiese skrywes en essays == {{Hoofartikel|Bibliografie van J. M. Coetzee}} * ''Dusklands'' ([[1974]]) {{ISBN|0-14-024177-9}} * ''In the Heart of the Country'' ([[1977]]) {{ISBN|0-14-006228-9}} * ''[[Waiting for the Barbarians]]'' ([[1980]]) {{ISBN|0-14-006110-X}} * ''[[Life & Times of Michael K]]'' (1983; Bookerprys) {{ISBN|0-14-007448-1}} * ''Foe'' ([[1986]]) {{ISBN|0-14-009623-X}} * ''White Writing: On the Culture of Letters in South Africa'' ([[1988]]) {{ISBN|0-300-03974-3}} * ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'' ([[1998]]) {{ISBN|0-14-026566-X}} * ''[[Age of Iron]]'' ([[1990]]) {{ISBN|0-14-027565-7}} * ''The Master of Petersburg'' ([[1994]]) * ''Giving Offense: Essays on Censorship'' ([[1997]]) {{ISBN|0-226-11176-8}} * ''Disgrace'' (1999; [[Booker-prys|Bookerprys]]) {{ISBN|0-09-928952-0}} * ''The Lives of Animals (1999) {{ISBN|0-691-07089-X}}'' * ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' (2002) {{ISBN|0-670-03102-X}} * ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999'' (September 2002) {{ISBN|0-14-200137-6}} * ''Elizabeth Costello'' (2003) {{ISBN|0-670-03130-5}} * ''[[Slow Man]]'' ([[2005]]) {{ISBN|0-670-03459-2}} * ''Diary of a Bad Year'' (2005) {{ISBN|1-84655-120-X}} * ''Inner Workings: Literary Essays, 2000–2005'' ([[2007]]) {{ISBN|0-09-950614-9}} * ''Summertime'' ([[2009]]) {{ISBN|1-84655-318-0}} * ''Scenes from Provincial Life'' (2011) ISBN 1-84655-485-3. 'n Geredigeerde een-volume-werk van ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'', ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' en ''Summertime''. * ''Here and Now: Letters, 2008–2011'' ([[2013]]) {{ISBN|0-670-02666-2}}, 'n versameling briewe wat Coetzee met [[Paul Auster]] verwissel het * ''The Childhood of Jesus'' (2013) {{ISBN|978-1-84655-726-2}} * ''The Schooldays of Jesus'' (2016) {{ISBN|978-1-91121-535-6}} * ''Late Essays: 2006-2017'' (Londen: Harvill Secker, 2017) {{ISBN|978-1-91121-543-1}} * ''The Death of Jesus'' (2019) {{ISBN|978-1-92226-828-0}} * ''The Pole and Other Stories'' (2023), {{ISBN|9781787304055}}; opmerking: uitgegee in die Verenigde State as ''The Pole'' (2023) {{ISBN|9781324093862}}<ref>{{Cite web|url=https://english.elpais.com/culture/2022-09-13/j-m-coetzee-after-many-years-of-practice-i-write-good-english-sentences.html|title=J. M. Coetzee: 'After many years of practice, I write good English sentences'|first=Berna González|last=Harbour|date=13 September 2022|website=EL PAÍS Engelse uitgawe}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|J. M. Coetzee}} {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, J.M.}} [[Kategorie:Australiese skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Nobelprys vir Letterkunde wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Taalkundiges]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] ncuztz6f68cog0ljgymorzis6s8up08 2915577 2915574 2026-07-04T08:20:34Z Aliwal2012 39067 Inleiding ingekort. Volledige bibliografie word ondertoe in artikel gegee. 2915577 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = J.M. Coetzee | bynaam = | beeld = J.M. Coetzee.JPG | beeldbeskrywing = | onderskrif = J. M. Coetzee in [[Warskou]] (2006) | geboortenaam = John Maxwell Coetzee | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1940|2|9}} | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrikaans<br />Australies | beroep = Romanskrywer, essayis, literatuurkritikus, taalkundige, vertaler | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | toekennings = [[Booker-prys]] (1983)<br />''Prix Femina Étranger'' (1985)<br />''The Irish Times International Fiction Prize'' (1995)<br />Booker-prys (1999)<br />[[Nobelprys vir Letterkunde]] (2003) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Maxwell Coetzee''' (gebore 9 Februarie 1940) is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaansgebore skrywer]]. Hy word as die mees bekroonde lewende skrywer in die Engelssprekende wêreld beskou.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy is die eerste skrywer aan wie die [[Bookerprys]] twee keer toegeken is en in 2003 ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]].<ref>{{cite web |title=The Nobel Prize in Literature 2003 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |access-date=7 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702122421/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/index.html |archive-date=2 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Lewensloop == John Maxwell Coetzee is op [[9 Februarie]] [[1940]] in [[Kaapstad]] gebore. Hy het aan die [[Universiteit van Kaapstad]] gestudeer, en in [[wiskunde]] en [[Engels]] gekwalifiseer. In die vroeë 1960's het hy in [[Engeland]] gewoon, waar hy onder andere as rekenaarprogrameerder gewerk het. Hy het hieroor in ''Youth'' (2002) geskryf. Hy het daarna in die [[VSA]] gestudeer, en as dosent in Engels en literatuur daar gewerk. In 1971 het hy teruggekeer na Suid-Afrika, en in 1984 word hy aangestel as professor aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hy was die eerste skrywer wat twee keer die [[Booker-prys]] gewen het, vir ''[[Life & Times of Michael K]]'' in 1983, en ''Disgrace'' in 1999. In 2003 is die [[Nobelprys vir Letterkunde]] aan hom toegeken, die vierde persoon van Afrika, en tweede van [[Suid-Afrika]] wat die prys verwerf (die ander was [[Nadine Gordimer]]). Coetzee is op 14 Junie 2010 in [[Amsterdam]] benoem tot ''Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw'', die oudste en hoogste Nederlandse siviele orde. Tydens die seremonie is hy geprys vir sy rol as verbindingsoffisier tussen die Suid-Afrikaanse en Nederlandse kulture.<ref>[http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 J.M. Coetzee word Nederlandse ridder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100519143917/http://www.nuus24.com/Vermaak/Nuus/JM-Coetzee-word-Nederlandse-ridder-20100516 |date=19 Mei 2010 }}, Nuus24, besoek op 16 Mei 2010.</ref> Hy woon sedert 2002 in [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]], [[Australië]], waar hy burgerskap ontvang het. ’n Biografie oor hóm deur [[J.C. Kannemeyer]], ''J.M. Coetzee – ’n geskryfde lewe'', het in 2012 verskyn. == Romans, bibliografiese skrywes en essays == {{Hoofartikel|Bibliografie van J.M. Coetzee}} * ''Dusklands'' ([[1974]]) {{ISBN|0-14-024177-9}} * ''In the Heart of the Country'' ([[1977]]) {{ISBN|0-14-006228-9}} * ''[[Waiting for the Barbarians]]'' ([[1980]]) {{ISBN|0-14-006110-X}} * ''[[Life & Times of Michael K]]'' (1983; Bookerprys) {{ISBN|0-14-007448-1}} * ''Foe'' ([[1986]]) {{ISBN|0-14-009623-X}} * ''White Writing: On the Culture of Letters in South Africa'' ([[1988]]) {{ISBN|0-300-03974-3}} * ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'' ([[1998]]) {{ISBN|0-14-026566-X}} * ''[[Age of Iron]]'' ([[1990]]) {{ISBN|0-14-027565-7}} * ''The Master of Petersburg'' ([[1994]]) * ''Giving Offense: Essays on Censorship'' ([[1997]]) {{ISBN|0-226-11176-8}} * ''Disgrace'' (1999; [[Booker-prys|Bookerprys]]) {{ISBN|0-09-928952-0}} * ''The Lives of Animals (1999) {{ISBN|0-691-07089-X}}'' * ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' (2002) {{ISBN|0-670-03102-X}} * ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999'' (September 2002) {{ISBN|0-14-200137-6}} * ''Elizabeth Costello'' (2003) {{ISBN|0-670-03130-5}} * ''[[Slow Man]]'' ([[2005]]) {{ISBN|0-670-03459-2}} * ''Diary of a Bad Year'' (2005) {{ISBN|1-84655-120-X}} * ''Inner Workings: Literary Essays, 2000–2005'' ([[2007]]) {{ISBN|0-09-950614-9}} * ''Summertime'' ([[2009]]) {{ISBN|1-84655-318-0}} * ''Scenes from Provincial Life'' (2011) ISBN 1-84655-485-3. 'n Geredigeerde een-volume-werk van ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'', ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' en ''Summertime''. * ''Here and Now: Letters, 2008–2011'' ([[2013]]) {{ISBN|0-670-02666-2}}, 'n versameling briewe wat Coetzee met [[Paul Auster]] verwissel het * ''The Childhood of Jesus'' (2013) {{ISBN|978-1-84655-726-2}} * ''The Schooldays of Jesus'' (2016) {{ISBN|978-1-91121-535-6}} * ''Late Essays: 2006-2017'' (Londen: Harvill Secker, 2017) {{ISBN|978-1-91121-543-1}} * ''The Death of Jesus'' (2019) {{ISBN|978-1-92226-828-0}} * ''The Pole and Other Stories'' (2023), {{ISBN|9781787304055}}; opmerking: uitgegee in die Verenigde State as ''The Pole'' (2023) {{ISBN|9781324093862}}<ref>{{Cite web|url=https://english.elpais.com/culture/2022-09-13/j-m-coetzee-after-many-years-of-practice-i-write-good-english-sentences.html|title=J. M. Coetzee: 'After many years of practice, I write good English sentences'|first=Berna González|last=Harbour|date=13 September 2022|website=EL PAÍS Engelse uitgawe}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|J. M. Coetzee}} {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, J.M.}} [[Kategorie:Australiese skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Nobelprys vir Letterkunde wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Taalkundiges]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] 99r906303v853wp74chac3l28f8tljo 0 4449 2915442 2914044 2026-07-03T12:28:29Z JMK 649 skakels 2915442 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bruce McCandless II during EVA in 1984.jpg|regs|300px|duimnael|'n [[Ruimtewandeling]] van 'n Amerikaanse [[ruimtependeltuig]]<nowiki>reisiger</nowiki>. Foto deur [[NASA]]]] [[Lêer:Gagarin in Sweden.jpg|duimnael|280px|[[Joeri Gagarin]], die eerste mens in die ruimte (1961)]] [[Lêer:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|duimnael|180px|[[Valentina Teresjkova]], die eerste vrou in die ruimte (1963)]] 'n '''Ruimtevaarder''' is 'n persoon wat in of na die ruimte toe reis, of wat dit as 'n beroep beoefen. In die [[Verenigde State]] word persone, wat hoër as 50 myl (80 kilometer) bo die aarde reis as ruimtevaarders geklassifiseer. Die [[FAI]] definieer [[ruimtevaart]] as 'n reis meer as 100 kilometer bo-aards, bo die sogenaamde [[Kármán-lyn]]. Ruimtevaarders van meer as 32 lande het reeds ruimtereise meegemaak. == Geskiedenis == Die eerste mens in die ruimte was [[Joeri Gagarin]] van die [[Sowjetunie]], wat op 12 April 1961 aan boord van [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]] vir 108 minute rondom die aarde gewentel het. Die eerste vrou in die ruimte was [[Valentina Teresjkova]], ook van die Sowjetunie. Sy is op 16 Junie 1963 aan boord die [[Wostok 6]] die ruimte ingestuur en het vir byna drie dae om die Aarde gewentel. [[Alan Shepard]] was die eerste Amerikaner in die ruimte. == Ruimtepakke == 'n Ruimtepak funksioneer as 'n miniatuur, persoonlike [[ruimtetuig]]. Die hoofvereistes daarvan is om die ruimtevaarder noodsaaklike lewensondersteuning en mobiliteit te bied, en tweedens teen die gevaarlike omgewing van die buitenste ruimte te beskerm. Die byna-[[vakuum]] van die ruimte veroorsaak dat blootgestelde liggaamsvloeistowwe sal kook en weefsels sal uitsit. Die pak moet daarom 'n stabiele interne druk handhaaf om dit te voorkom. Tipies word die pak met suiwer [[suurstof]] gevul, teen omtrent 'n derde van aardse [[lugdruk]]. Die pak span dan nie so styf nie, wat mobiliteit bevorder. Om van 'n ruimtetuig se normale [[stikstof]]-bevattende lug na die stikstoflose atmosfeer van die pak oor te skakel, moet 'n ruimtevaarder as voorbereiding vir tyd lank suurstof inasem om dekompressie-siekte uit te skakel. Opbou van gevaarlike uitgeasemde [[koolstofdioksied]] moet aktief uit die pak se atmosfeer verwyder word. Dit word deur middel van [[litiumhidroksied]]<nowiki>houers</nowiki> in 'n draagbare lewensondersteuningstelsel-rugsak onttrek. Temperature van vaste oppervlaktes wat aan die ruimte blootgestel is, kan van so warm as 121°C in direkte sonlig tot so koud as -156°C in die skaduwee wissel. Aangesien die eksterne vakuum egter nie [[hitte]] gelei nie, is die uitdaging eerder om die menslike hitte van minstens 100 [[drywing|watt]] wat binne die pak gegenereer word weg te lei. Ruimtepakke gebruik isolasielae en 'n waterverkoelde en ventilasie-kledingstuk, effektief onderklere wat teenaan die vel gedra word, om die ruimtevaarder se liggaamstemperatuur te beheer. As waterverkoeler word 'n [[sublimasie|sublimator]] gebruik, wat gedurig waterdamp aan die vakuum afstaan. Die pak se buitenste lae is van duursame, steekbestande materiale soos Kevlar en Nomex gemaak om die draer teen hoëspoed-mikrometeoroïede en orbitale puin te beskerm. 'n Goudbedekte gesigskerm<!--visor--> word ook gebruik om die ruimtevaarder se oë teen intense sonstrale en sekere ander [[Kosmiese straling|straling]] te beskerm. Omdat beweging in 'n opgeblaasde pak moeilik is, bevat die pakke spesiale gewrigte en laers in die arms, bene en middellyf om ruimtevaarders voldoende behendigheid te gee om take uit te voer en gereedskap tydens ruimtewandelings te gebruik. 'n Pet binne die helm bevat [[mikrofoon|mikrofone]] en oorfone, wat handvrye [[radio]]<nowiki>kommunikasie</nowiki> met grondbeheer en ander bemanningslede fasiliteer. Vir ruimtewandelings wat baie ure kan duur, word 'n maksimum-absorberende kledingstuk, in wese 'n gespesialiseerde volwasse luier, gedra om vloeibare en vaste afval te versamel. ’n Drinksakkie in die pak met ’n klein buisie naby die mond voorsien ruimtevaarders van water tydens lang buite-vehikulêre aktiwiteite. Dit verseker dat die ruimtevaarder kan oorleef en effektief kan werk. ==Uitdagings van Maanbesoeke== Ruimtevaarders op die Maan begewe hulself in 'n meedoënlose omgewing, waar hulle aan dodelike ruimtestraling, skurende maanstof, uiterste temperatuurskommelinge, beperkte swaartekrag en die totale gebrek aan 'n lewensonderhoudende atmosfeer uitgelewer is. ===Ruimtestraling=== Sonder 'n dik [[atmosfeer]] of 'n beskermende [[Aardmagnetisme|magnetiese veld]] wat hulle beskerm, word ruimtevaarders voortdurend deur gevaarlike [[kosmiese strale|kosmiese]] en [[Sonwind|sonstraling]] gebombardeer. Langdurige blootstelling verhoog die risiko van [[kanker]], beskadig die [[sentrale senuweestelsel]] en verweer toerusting. [[Sonvlam|Sonstorm]]s kan skielike uitbarstings van straling veroorsaak, wat vereis dat ruimtevaarders skuiling in spesiaal afgeskermde plekke moet soek. ===Maanstof=== [[Lêer:06 Apollo 16 lunar surface flown strap - lunar dust coated.jpg|duimnael|regs|Maanstof op 'n ruimtepak van die [[Apollo 16]]-sending]] Omdat die Maan oor geen wind of water beskik wat stofdeeltjies kan verweer en afstomp nie, bly die Maanoppervlak met 'n laag fyn en flymskerp puindeeltjies besaai. Dit word [[regoliet]] genoem, en dié is [[statiese elektrisiteit|elektrostaties]] [[Elektriese lading|gelaai]] weens die konstante bombardement van sonstraling. Gevolglik klou Maanstof hardnekkig aan voertuie, delikate instrumente, ruimtepakke en die anti-glansbedekkings van helmvisiere. Dit is hoogs skawend en kan vakuumseëls van pakke en tuie ruïneer, ruimtepak-materiaal afskaaf, en hou ernstige respiratoriese gevare in.<ref name="nov1">{{cite web |last1=NovaPrism |title=How did the astronauts just wipe the Moon dust off their skin/eyes with a cloth ... ?|url=https://www.quora.com/How-did-the-astronauts-just-wipe-the-Moon-dust-off-their-skin-eyes-with-a-cloth-when-in-2022-we-now-recognize-that-moon-dust-is-sharper-than-fresh-shattered-glass-and-would-instead-embed-itself-into-our-skin-causing/answer/NovaPrism-1 |website=Quora |publisher=www.quora.com |access-date=26 Junie 2026 |date=19 Junie 2026}}</ref> Sodra die terugkerende [[Apollo-program|Apollo]]-ruimtevaarders hul helms en handskoene in die [[Apollo-maanmodule|Maanmodule]] verwyder het, het stof wat op hul pakke oorgebly het, die kajuitlug binnegedrywe en hul hande en gesigte bedek. Dit het aansienlike fisiese irritasie veroorsaak, en die bemannings van die Apollo-sendings het berig dat Maanstof hul oë laat traan en brand het. [[Harrison Schmitt]] van [[Apollo 17]] het 'n ernstige "[[hooikoors]]"-aanval, kompleet met 'n genies en stram keel ervaar nadat hy die drywende deeltjies ingeasem het. Die vel op hul kneukels het ook begin afslyt. Dié problematiese deeltjies is tipies minder as 100 [[mikrometer]] in deursnee.<ref name="nov1"/> ===Ekstreme temperature=== Sonder 'n [[atmosfeer|atmosferiese]] kombers om die klimaat te stabiliseer, wissel die Maanoppervlaktemperature tussen uiterstes. Gedurende die Maandag styg temperature tot tussen 127 en 260°C, terwyl hulle gedurende die lang Maannag tot tussen -173 en -280°C daal. Die handhawing van funksionele habitats en temperatuurbeheerde pakke is 'n kritieke ingenieursuitdaging. ===Beperkte swaartekrag=== Maan[[swaartekrag]] is slegs ongeveer een-sesde (1/6 G) van die Aarde s'n. Langdurige blootstelling aan verminderde swaartekrag eis 'n tol op die menseliggaam. Dit kan spieratrofie en 'n verlies aan beendigtheid veroorsaak, en die wyse waarop vloeistowwe en bloed sirkuleer kan ontwrig word. ===Isolasie=== Ruimtevaarders leef in besonder beperkende en vyandige omgewings terwyl hulle honderde duisende kilometer van die aarde kan wees. Die sielkundige stres van diep isolasie, gekombineer met ontwrigte [[slaapversteuring|slaap-wakker-siklusse]] en 'n gebrek aan intydse kommunikasie, skep beduidende [[geestesgesondheid]]s- en operasionele hindernisse. ==Trivia== [[Mark Shuttleworth]] is die eerste ruimtevaarder uit [[Afrika]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaarders| ]] gfqjeipl0x2m01xxmj7aqulerhn8840 0 7632 2915548 2909033 2026-07-03T22:13:50Z Jcb 223 2915548 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = D.J. Opperman | bynaam = | beeld = DJ Opperman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = D.J. Opperman omstreeks 1960. | geboortenaam = Diederik Johannes Opperman | geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|9|29}} | geboorteplek = [[Dundee]], [[Natal (provinsie)|Natal]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|9|29|1985|9|22}} | sterfteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Digter en dramaturg | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1947, 1956, 1969 en 1980)<br />[[Hofmeyrprys]] (1954, 1956, 1966 en 1980)<br />[[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys vir Letterkunde]] (1964 en 1980)<br />Drie-Eeue Stigting-prys (1956)<br />Louis Luyt-prys (1980)<br />Gustav Preller-prys vir literêre kritiek (1985) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Diederik Johannes Opperman''' (1914–1985) was 'n professor in [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. As [[Afrikaanse Digters|Afrikaanse digter]] en [[dramaturg]] verower hy die [[Hertzogprys]] vir beide [[poësie]] en [[drama]].<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Opperman,_Diederik_Johannes{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:DJ Opperman 1960 Universiteit van Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|D.J. Opperman aanvaar in 1960 die professoraat in Afrikaanse letterkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hier hou hy op 26 Februarie daardie jaar die lesing "Kolporteur en kunstenaar", sy eerste openbare optrede in sy nuwe hoedanigheid.]] Diederik Johannes Opperman is op [[29 September]] [[1914]] op die familieplaas Geduld nr. 2 naby Dannhauser in die distrik [[Dundee]] in [[Natal (provinsie)|Natal]] gebore.<ref>Kannemeyer, J.C. “D.J. Opperman: ’n Biografie” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986</ref><ref name=":0">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/opperman.html</ref> Hy is die oudste van agt kinders, vyf seuns en drie dogters (van wie een vroeg oorlede is), van Diederik Johannes Opperman ([[5 Junie]] [[1891]] – [[20 Mei]] [[1943]]) en Heila Susanna Magdalena Botha ([[13 November]] [[1892]] – [[27 Augustus]] [[1956]]). Sy broers was Hermanus Lambertus (Maans) (gebore 1917), Louis Petrus (1923), Christiaan Christoffel (Chris) (1926) en Jacobus Abraham (Koos) (1930) en sy susters was Elizabeth Margaretha (Liz) (1918), Louisa Petronella (1920–1921) en Violetta Susanna (Vi) (1921). Sy vader slaag slegs standerd ses, maar was ’n skrander man wat weens gebrek aan geleerdheid nooit sy volle potensiaal verwesenlik het nie. Hy is aanvanklik boer op die familieplaas en later spoorwegwerker en versekeringsagent van beroep, maar was geïnteresseerd in die Oosterse wysbegeerte en die spiritisme en het in sy vrye tyd geskilder. Die gesin verhuis gereeld as gevolg van die vader se beroepsveranderinge. Dirk se eerste lewensjare bring hy op sy grootvader se plaas Stedham deur, naby die sendingstasie [[Glückstad]] in die distrik [[Vryheid]] in [[Natal]]. Weens die gesukkel om ’n lewe as boer te maak, verhuis die gesin in 1917 na [[Ladysmith]], waar sy vader se broer Chris reeds as spoorwegamptenaar werk en sy vader ook in hierdie amp by hom aansluit. In 1918 verhuis hulle na sy moeder se familiedorp [[Memel, Vrystaat|Memel]] in die [[Vrystaat]], waar die vader as [[grofsmid]] werk. Vanaf 1921 bly hulle op New Formosa, ’n klein spoorweghalte naby [[Estcourt]] in Natal, waar sy vader stasievoorman is. Aanvanklik gaan Dirk in Engels skool op Estcourt, en in 1922 verhuis die gesin na Hart’s Hill naby [[Colenso]], waar hy hier ook in Engels sy skoolopleiding voortsit. In 1923 verhuis hulle na Colenso self, waar sy pa steeds in diens van die spoorweë staan. Reeds as jong kind kom Dirk in aanraking met die taal en kultuur van die [[Zoeloes]] en [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]], en leer hy hul leefwyse en wêreld intiem ken. Op elfjarige ouderdom word hy ernstig siek aan maagkoors en draai by die dood om. Hy bring etlike maande in die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] hospitaal in [[Pietermaritzburg]] deur. Weens ’n hartkwaal is sy vader in 1926 verplig om sy werk by die spoorweë op te sê en om die huis in Colenso te verkoop. Die gesin verhuis dan na Estcourt, waar sy vader as versekeringsagent begin werk en Dirk sy standerd ses voltooi. In 1929 verhuis hulle na [[Frere]], waar sy vader sy versekeringswerk voortsit. Dirk word as gevolg van die depressie toestande gedwing om sy skoolopleiding te onderbreek en ’n tyd saam met sy broer Maans op ’n kleinhoewe in die dorp met koeie, hoenders en groente te “boer”. Aan die einde van 1930 verhuis die gesin na Vryheid in Natal, waar sy vader op ’n kommissiebasis as ’n agent vir African Homes Trust werk. Vanaf 1931 gaan Dirk dan as ryper leerling na die dubbelmedium Hoërskool Vryheid waar [[P.C. Schoonees]] die skoolhoof is en hy vir die eerste keer gedeeltelike onderrig in Afrikaans ontvang. Schoonees word sy Afrikaans onderwyser, wat sy leerlinge se insig in die letterkunde verdiep en só ’n liefde daarvoor by hulle aankweek. Dirk begin reeds op Colenso om gediggies in Engels te skryf, maar op Vryheid begin hy meer ernstig dig en skryf verskeie gedigte in Afrikaans. Gerard (Koos) Boonstra gee onderrig in [[Wetenskap]] op Vryheid. Boonstra het ’n uitgesproke Darwinistiese oortuiging, skeptiese en kritiese ingesteldheid teenoor die Kerk en opstandige gesindheid teenoor die Regering. Hierdie eienskappe oefen groot invloed uit op die ontwikkeling van Dirk se rasionele denke en hy begin belangstel in die deterministiese denke van die evolusieleer. Aangesien die Oppermangesin dit altyd maar skraps gehad het, staan Boonstra hom later finansieel by met sy studies vir sy meestersgraad. Aan die einde van 1934 lê hy die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van Suid-Afrika]] af en behaal die beste uitslag in die Hoër Taalbondeksamen, wat aan hom ’n onderwyslening besorg waarmee hy sy studies kon voortsit. === Verdere studie en begin van loopbaan === [[Lêer:P du P Grobler.jpg|duimnael|regs|180px|Die letterkundige kritikus [[P. du P. Grobler]].]] In 1935 gaan Dirk na die [[Natalse Universiteitskollege]] in Pietermaritzburg waar hy aanvanklik in die University Lodge koshuis tuisgaan en in sy derde jaar privaat loseer. Aan hierdie universiteit het [[G.S. Nienaber]] as dosent ’n stimulerende invloed op hom en moedig hom as digter aan. Hy is ook bevriend met Jan Scannell, [[C.J.M. Nienaber]], [[Sheila Cussons]], P. du P. Grobler en [[M.J. Harris]]. Tydens universiteitsvakansies werk hy as [[vragmotorbestuurder]] van die klipbrekers by die munisipale gruisgat. Vanaf 1936 dien hy in die redaksie en in 1938 is hy redakteur van ''Natal University College Magazine'', terwyl hy in 1936 ook stigter en sekretaris en in 1937 voorsitter is van die Afrikaanse Kultuurklub. Dirk behaal in 1937 die B.A.-graad met [[Hollands]] (soos Afrikaans-Nederlands in daardie tyd bekend was), [[Geskiedenis]] en [[Sielkunde]] as hoofvakke. In 1938 studeer hy aan sy Hoër Onderwysdiploma, wat hy die einde van die jaar met onderskeiding verwerf, en skryf ook reeds in vir sy meestersgraad opleiding. Reeds aan die einde van 1938 slaag hy die eksamengedeelte (vandag die B.A. Honneurs) van sy M.A.-graad met onderskeiding en aan die einde van 1939 behaal hy die M.A.-graad onder leiding van G.S. Nienaber met onderskeiding met ’n verhandeling oor ''Die Afrikaanse letterkundige kritiek tot 1922''. Onder die skuilnaam Arnold Benadi behartig hy in die jare 1938 en 1939 die boekerubriek van ''Die Natalse Afrikaner'' en plaas dan ook van sy skeppende werk in hierdie publikasie. Deur bemiddeling van G.S. Nienaber raak hy ook betrokke by die Natalse radio-omroep, waar hy boekbesprekings waarneem en ook aan ander programme deelneem. Na aanleiding van sy besondere prestasie met sy Onderwysdiploma en die eksamen vir sy M.A.-graad word die Victoria-beurs vir oorsese studie reeds einde 1938 aan hom toegeken, waarmee hy van plan was om vanaf September 1939 in [[Nederland]] te studeer. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] verongeluk egter hierdie planne. Tydens sy universiteitsjare het hy ernstige verhoudings met Marie Theron en die model Olga Ardell. In Mei 1938 kom hy weer in aanraking met sy latere eggenote, Marié van Reenen, wat saam met hom op skool was, toe sy as sekretaresse en hy as voorsitter van die oudskolierebond van die Hoërskool Vryheid ’n reünie reël. Hulle begin hierna met ’n ernstige verhouding. === Loopbaan as onderwyser en troue === Dirk gee vanaf 1940 tot middel 1945 onderwys aan die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg, wat beide laer en hoër klasse gehuisves het en ook die enigste Afrikaanse skool in die stad was. Nadat hy aanvanklik betrokke was by die laer klasse, skuif hy vanaf 1941 oor na die hoër klasse en doseer veral Afrikaans, maar ook Geskiedenis, Engels en per geleentheid ook [[Rekenkunde]]. Hy skryf in 1944 die skoollied vir hierdie skool en is afrigter van een van die rugbyspanne, atletiek en skyfskiet, terwyl hy ook leiding neem met kulturele bedrywighede soos die toneelvereniging en die kunswedstryde. Van 1940 tot 1944 is hy ook redakteur van die skooljaarblad. Terselfdertyd werk hy aan ’n doktorale verhandeling oor die natuurbeelding in die letterkunde, wat hy nooit voltooi nie. In hierdie tyd verskyn verskeie van sy gedigte in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en hy lewer ook boekbesprekings vir hierdie tydskrif en vir ''Ons eie boek''. Op 2 April 1942 trou hy met Marié van Reenen, wat vanaf 1941 ook onderwys gee by die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg. Onder haar getroude van verwerf sy later bekendheid vir haar kinderverhale en gedigte, optekening en oorvertelling van inboorlingsprokies en vertaling van ''Versamelde sprokies van Hans Christian Andersen''. Die egpaar het drie dogters, [[Trienke Laurie|Catherina Elizabeth (Trienke)]] (gebore 10 Mei 1946), Heila Marié (gebore 1 November 1947) en Diederi Joanne (gebore 10 April 1956). Trienke word later self ’n bekende digteres onder haar getroude van, [[Trienke Laurie]], en sy is ook ’n behendige skilderes.<ref>Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/333 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409131807/http://tafelberg.com/Authors/333 |date= 9 April 2016 }}</ref> Om die gesin se inkomste aan te vul is Dirk nasiener van Hollandse vraestelle aan die Natalse Universiteitskollege en bied hy buitemuurse lesings aan, terwyl hy ook buitemuurse lektor is by die Tegniese Kollege. Vanaf Julie 1945 aanvaar Dirk ’n betrekking aan die Helpmekaar Hoërskool in Johannesburg, waarheen sy ouers reeds in 1938 verhuis het en sy vader op 20 Mei 1943 oorlede is. Hier leer hy die grootstadlewe van fabriek en myn beter ken. Die gevare wat hierdie omgewing inhou, word geïllustreer deur die feit dat sy broer Louis in die versoeking kom om geld te verduister en kort voor Dirk se aankoms in Johannesburg gevang en later tot drie jaar tronkstraf gevonnis is. Hierdie gebeurtenis vind neerslag in sy poësie, veral ''Ballade van die grysland''. In hierdie tyd raak Dirk ook bevriend met [[Elisabeth Eybers]], [[H.A. Mulder]], [[Fritz Steyn]], [[Olga Kirsch]] en [[M.P.O. Burgers]]. === Loopbaan as joernalis en skrywer en begin van akademiese loopbaan === Reeds sedert 1939 verskyn van sy gedigte en boekbesprekings in ''Die Huisgenoot'' en as die hoofredakteur Markus Viljoen hom aan die einde van 1945 ’n betrekking aanbied, verhuis hy in Januarie 1946 na Kaapstad. Hier geniet hy die stimulerende vriendskap van onder andere [[Fred le Roux]], I.W. van der Merwe ([[Boerneef]]), [[N.P. van Wyk Louw]], [[Jan Greshoff]], [[W.A. de Klerk]] en [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]], met [[Elsa Joubert]] wat op dieselfde dag as hy ook nuut by ''Die Huisgenoot'' begin werk. In [[Kaapstad]] woon die gesin eers ’n kort ruk in beknopte akkommodasie in [[Seepunt]] en in Kloofnekweg, waarna hulle in 1947 na ’n woonstel in [[Drieankerbaai]] trek. Hier woon hulle tot Julie 1954 en betrek dan hulle eerste huis in [[Tamboerskloof]], steeds in Kaapstad. Die jare in Kaapstad lei tot ’n kreatiewe opbloei in Opperman se lewe. Uit hierdie tyd dateer van sy belangrikste poësie en dramas en skryf hy sy deeglike kritiese opstelle. Hy stel ook sy indrukwekkende reeks verseboeke saam en werk mee aan ''Wêreldletterkunde'', ''Die Moderne Ensiklopedie'' en ''Die Skatkis''. In 1947 tree hy toe tot die redaksie van ''Standpunte'', maar as gevolg van sy werk by ''Die Huisgenoot'' (wat hy aan die einde van Januarie 1949 bedank) en die moontlike besware wat daar teen sy aandeel aan ’n ander tydskrif kon kom, word sy naam eers vanaf April 1949 by die paneel gevoeg. Op 1 Maart 1949 aanvaar hy ’n tydelike lektoraat by die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy hoofsaaklik die Middeleeuse en sewentiende eeuse Nederlandse literatuur doseer. Vir die eenjaarkursus doseer hy die Geskiedenis van die Taalbewegings en die Literatuur voor 1900, terwyl hy ook twee kursusse vir die Departement Drama aanbied. Dirk word in [[1950]] tot permanente lektor en in November 1954 tot senior lektor aan die universiteit bevorder. Nadat probleme rondom die aard en winsdeling van ''Standpunte'' met [[W.E.G. Louw]] tot ’n spits gedryf word, neem Dirk die sekretariaat van hierdie tydskrif in 1950 oor en sorg tot 1955 vir die hoë peil wat hierdie tydskrif handhaaf. Hy is in hierdie tyd en geruime tyd daarna ook die vernaamste keurder vir nuwe letterkundige publikasies by Nasionale Boekhandel. In 1951 word hy uitgenooi tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in April 1952 word hy ook op aanbeveling van W.J. du P. Erlank ([[Eitemal]]) verkies tot lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], nadat ’n soortgelyke aanbeveling van Erlank in 1950 afgewys is. In Desember 1952 behaal hy onder leiding van J. du P. Scholtz die D.Litt.-graad met sy opspraakwekkende proefskrif, ''Die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie'', wat die volgende jaar as ''[[Digters van Dertig]]'' gepubliseer word. Wanneer hy ’n eksemplaar van hierdie boek aan Van Wyk Louw in Nederland stuur met die versoek om kommentaar, reageer Louw negatief oor sy metodes en sy gebruikmaking van persoonlike inligting wat hy te goeder trou aan Opperman genoem het. Hierdie korrespondensie en die repliek lei tot ’n breuk in hulle vriendskapsverhouding, hoewel beide steeds groot waardering vir die ander se kreatiewe werk toon. === Reise === Einde 1956 vertrek Dirk en sy vrou met ’n Rembrandt-beurs op ’n uitgebreide Europese reis, ’n ervaring wat later in sy poësie neerslag sal vind. Hulle vertrek op 7 Desember 1956 per boot vanaf Kaapstad na [[Southampton]] in [[Engeland]] en daarvandaan na [[Londen]] en [[Amsterdam]]. Hier besoek hulle vir N.P. van Wyk Louw, wat daardie tyd in Nederland woonagtig was, en Dirk ontmoet ook verskeie Nederlandse skrywers en digters soos Simon Vinkenoog, A. Roland Holst en Gerrit Achterberg. Die besoek sluit ook [[Duitsland]], [[België]] (waar hulle Hugo Claus ontmoet), [[Italië]], [[Griekeland]], Engeland, [[Frankryk]] en [[Spanje]] in. Fred le Roux en sy vrou Ria sluit in Europa by hulle aan vir ses weke van die toer. Tydens die besoek sien Opperman bykans vyftig teateropvoerings en besoek talle katedrale en plekke van historiese belang. Die terugkeer begin op 27 Junie 1957, weer per boot. Tydens die Julievakansie van 1958 besoek die gesin Natal, waar hulle die familie en jeugplekke opsoek. In November 1958 betrek hy sy vakansiehuis van hout gebou in Franskraal aan die Suid-Kaapse kus, wat ook ’n invloedsfeer is vir van sy latere gedigte en waar hy gereeld gaan uitspan. Hy koop later nog ’n erf op Franskraal en laat ’n dubbelverdiepinghuis daarop bou, wat die gesin vroeg in 1965 kon betrek. In 1968 neem hy vir ses maande verlof en onderneem tydens die April-skoolvakansie ’n uitgebreide reis per motor deur die hele Suid-Afrika en [[Botswana]]. Onderweg doen hy by verskeie letterkundiges en skrywers aan, insluitende [[M.E.R.|M.E.R]]. op [[Swellendam]], [[Rob Antonissen]] op [[Grahamstad]], [[A.P. Grové]] in [[Pretoria]], [[Gerrit Dekker]] in [[Potchefstroom]] en [[Etienne Leroux]] op [[Koffiefontein]]. === Stellenbosch periode === Aan die begin van 1960 word Dirk hoogleraar in die [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/D.J._Opperman</ref> en die gesin trek reeds in November 1959 na [[Stellenbosch]], waar hulle in ’n huis in Thibaultstraat bly wat Opperman Kiepersol noem. In sy Stellenbosse periode gaan hy voort met sy werk as digter en dramaturg, al is sy produksie in hierdie jare kleiner in omvang. As hoogleraar lewer hy ’n groot bydrae deur die opleiding van letterkundiges soos [[J.C. Kannemeyer]], D.F. Spangenberg, J.P. Smuts, [[Leon Strydom]] en Gerrit Olivier. Hy stig ook die Letterkundige Laboratorium waarin aspirant digters hulle eie skeppende werk ontleed en waardevolle advies van hom ontvang. Hierdie advies aan digters (waaronder [[Lina Spies]], [[Leon Strydom]], [[Fanie Olivier]], [[André le Roux]], [[Rika Cilliers]], [[Charles Fryer]], [[Etienne van Heerden]], [[Joan Hambidge]] en [[Marlene van Niekerk]]), is ’n voortsetting van die hulp wat hy op persoonlike vlak en as uitgewerskeurder aan talle digters sedert die veertigerjare gee. Hy is vanaf 1962 direkteur van die firma [[Human & Rousseau|Human en Rousseau]] en het ’n belangrike aandeel aan die beplanning van heelparty publikasies, terwyl hy vir die kinderafdeling van hierdie uitgewer Sunny B. Warner se ''Tobias en sy groot rooi tas'' vertaal. Periodiek skryf hy boekverslae vir die uitgewers [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]], HAUM en [[Perskor]]. By geleentheid tree hy ook op as keurder by die toekenning van literêre pryse, soos die C.N.A.-prys, die Reina Prinsen Geerligs-prys en die Afrikaanse Persboekhandel-prys. Hy tree ook op as redakteur van die reeks ''Blokboeke oor die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde'', as adviseur vir die ''[[Kennis Ensiklopedie]]'' en as ereredakteur in die redaksie van die Vlaamse letterkundige tydskrif ''Ons Erfdeel''. === Teenkanting van die sensuurwet === Weens sy prominente posisie as vooraanstaande kunstenaar en akademikus is hy ook in die sestiger- en sewentigerjare in die brandpunt sover dit die toenemende staatsinmenging in en [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur]] van die letterkunde betref. Reeds in ’n brief aan ''[[Die Burger]]'' van 20 Maart 1963 spreek hy hom teen die beoogde sensuurwet uit. Daarna sou hy, hoofsaaklik deur middel van private gesprekke eerder as vertoë in die openbaar, hom beywer vir ’n bevredigender bedeling wat die beheer oor publikasies betref. [[W.A. de Klerk]] en Mary Renault (met medewerking van N.P. van Wyk Louw) stel ’n credo oor die wetsontwerp op waarin hulle wys op die gevare van sensuur van letterkundige werke, wat Dirk onderteken. Hy het verder gereeld indringende gesprekke met [[Merwe Scholtz]] en A.P. Grové, wat albei in die Sensuurraad gedien het, terwyl hy op Franskraal gereeld geleentheid het om hierdie aangeleentheid met Volksraadslede te bespreek. In hierdie tye het hy ook ’n meningsverskil met mnr. [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]], na aanleiding van die Eerste Minister dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kritiek op Van Wyk Louw se ''Die pluimsaad waai ver''. Botha stel onder andere voor dat Opperman op ’n rots moet gaan sit en ’n ode aan die volk en vaderland te skryf, waarop Opperman antwoord dat die eerste rymwoord met “rots” waaraan hy dink, “kots” is. Later verskil hy ook met die Eerste Minister mnr. [[John Vorster]] oor die bekroning van [[Breyten Breytenbach]] se ''Die huis van die dowe''. Vorster dring onder andere daarop aan dat Opperman hom moet kom spreek oor Breytenbach se bundel en die implikasies van ’n bekroning, waarop Opperman vir Vorster inlig dat hy ’n leek is op die gebied van die letterkunde en dat hy daarop aandring om Vorster eers voldoende vir so ’n gesprek op te lei. Na die verbod op ''Kennis van die aand'' van [[André P. Brink]] reageer Opperman in ’n openbare toespraak skerp wanneer die sensuurwetgewing verander word en nou selfs strenger en meer drakonies is. Hy lewer ook getuienis ten gunste van die opheffing van die verbod op ''Kennis van die Aand'' en Etienne Leroux se ''Magersfontein, O Magersfontein'''!''''' === Drankmisbruik en gesondheidsprobleme === Reeds in die sestigerjare maar veral na 1970 raak Dirk lewensmoeg en toenemend depressief oor sy afname in skeppingskrag en produktiwiteit. Ook die dood van N.P. van Wyk Louw in 1970 raak hom diep, aangesien hy sy kreatiewe werk altyd teen Louw gemeet het en nou nie meer ’n waardige teenstander het nie. In al groter mate wend hy hom tot drank as reddingsmiddel en drink nou tot ses bottels rooiwyn per dag. Hierdie drankmisbruik lei tot groter neerslagtigheid en depressiwiteit, wat hom nog meer laat drink, sodat hy in ’n bose kringloop verval. Tydens die vakansie op [[Franskraalstrand|Franskraal]] aan die einde van 1975 word hy siek en in Januarie 1976 word hy in die Tygerberg hospitaal in [[Bellville]] opgeneem as gevolg van lewerversaking. Binne tien dae verloor hy beheer oor sy funksies en verval hy in ’n komatose toestand. Daar word herhaaldelik vir sy lewe gevrees en hy spandeer feitlik die gehele 1976 in die hospitaal.<ref name=":0" /> Sy vrou laat hom later oorplaas na die Stellenbosch Hospitaal, waar sy behandeling verander is. Sy kollegas, vriende en kennisse was oortuig dat hy sou sterf en sy dokters huldig ook hierdie mening. As jarelange vriend word die joernalis [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk Pienaar]] gevra om ’n doodsberig te skryf wat as hoofartikel in ''Die Burger'' geplaas sou word, terwyl [[Ernst van Heerden]] op versoek van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] ’n lykrede vir die televisie en [[Meyer de Villiers]] een vir die radio opgeneem het. Dirk herstel egter merkwaardig en kan in 1977 sy werk as hoogleraar voortsit, tot met sy aftrede aan die einde van 1979. In hierdie tyd voltooi hy werk aan die merkwaardige digbundel ''Komas uit ʼn'' ''bamboesstok'' wat deur vele kenners as die beste digbundel in Afrikaans beskou word. Daarna behartig hy as buitengewone professor tot einde 1980 nog die Letterkundige Laboratorium aan die Universiteit van Stellenbosch. === Laaste jare === Sedert 1977 word sy dokumente aan die Universiteit van Stellenbosch bewaar. Hierdie versameling bestaan uit die manuskripte van sy dramas en gedigte, aantekeninge vir ''Digters van Dertig'', werk aan die verseboeke, materiaal oor ''Die Huisgenoot'' en ''Standpunte'', outobiografiese gegewens, koerantuitknipsels, dagboeke, manuskripte van ander digters en skrywers (onder andere [[Leipoldt]], [[Boerneef]], [[Eitemal]], [[Uys Krige]], Elisabeth Eybers, Van Wyk Louw, Ina Rousseau, [[Peter Blum]], M.E.R., Lina Spies en [[Leon Strydom]]) en sy uitgebreide korrespondensie, dikwels met kladkopieë van sy eie briewe aan baie digters en kritici (onder meer W.E.G. Louw, N.P. van Wyk Louw, G.A. Watermeyer, [[Rob Antonissen]] en [[A.P. Grové]]). In Augustus 1980 het hy ’n ligte [[Beroerte|beroerte-aanval]] in ’n tyd wat sy vrou in die hospitaal opgeneem is vir ’n operasie, maar hy herstel gou weer hiervan. Met die geld wat hy met die Louis Luyt-prys wen onderneem hy in Maart en April 1981 ’n reis na [[Malawi]] om navorsing te doen vir sy nuwe digbundel. Op 22 Junie 1981 kry hy ’n ernstige beroerte-aanval terwyl hy druk besig is met sy nuwe bundel en word hy eers in die hospitaal en later tuis verpleeg. Dit is egter duidelik dat die beroerte gepaard gegaan het met breinskade. In September 1982 word hy oorgeplaas na die Geluksoord-tehuis vir verswakte bejaardes, waar hy tot met sy dood versorg word. Op Sondag, 22 September 1985 is D.J. Opperman na ’n lang siekbed in die Geluksoord-tehuis op [[Stellenbosch]] oorlede. Sy weduwee, Marié, is op 24 Augustus 1999 aan hartversaking oorlede.<ref>Korrespondent “Hartversaking eis Opperman se vrou” “Plus” 27 Augustus 1999</ref> == Skryfwerk == Reeds op laerskool skryf Dirk gedigte in Engels en van sy gedigte verskyn later in die skooljaarblaaie. Nog voor die einde van sy matriekjaar stel hy ’n manuskrip saam van gedigte wat hy tot in daardie stadium geskryf het. Hy neem dit vroeg in 1935 na [[G.S. Nienaber]] vir kommentaar, wat die gedigte vriendelik bespreek en hom aanmoedig om voort te gaan. Op [[7 September]] [[1934]] verskyn sy eerste gepubliseerde stuk in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Dit is ’n kortverhaal wat teen ’n [[Zoeloe]]-agtergrond afspeel, getiteld ''Die reënoffer'', wat hy skryf in sy skooljare te [[Vryheid]]. Sy eerste gepubliseerde gedig, ''Seepbelle blaas'', verskyn in 1935 in die ''Natal University College Magazine'' en hy verower hiermee die prys as beste bydrae van ’n eerstejaar. Ander verse soos ''My boeke'', ''Daeraad'', ''Die sweet des aanskyns'', ''Stadsaand'', ''Die vallei'', ''Eros'', ''Somerreëns'', ''Bacchanalieë'', ''Drif'' en ''In die tuin'' verskyn ook in hierdie tydskrif, asook ’n opstel oor ''Die broers Karamazov: Dostojevski''. Verder publiseer hy bydraes in ''The Natal Witness'' en ''Die Saamwerk'' (onder redaksie van G.S. Nienaber) en die prysbekroonde gedig ''Soekend'' verskyn in Junie 1936 onder die skuilnaam Soeker in laasgenoemde publikasie. Ander gedigte in ''Die Saamwerk'' sluit in ''Op die rivier'' en ''Gemis'', terwyl hy ook boekresensies en artikels soos ''Letterkundige kritiek'' hierin publiseer. Later werk hy ook mee aan ''Die Natalse Afrikaner'' en lewer vir hierdie publikasie gedigte soos ''Plantasie-lied'', ''Die maan oor die see'' en ''Na-doodse gebed'', die kortverhaal ''Die maalklip'' en die transkripsie van ’n aantal minnebriewe van Zoeloes. Reeds in 1937 voltooi hy onder aanmoediging van G.S. Nienaber sy eerste bundel gedigte, ''Opwaartse drif'', maar dit word deur die Volksblad-boekhandel vir publikasie afgekeur. Nog ’n manuskrip gedigte word deur J.L. van Schaik afgekeur. In hierdie jare word sy gedigte toenemend ook in ''Die Huisgenoot'' geplaas, terwyl hy ook publiseer in die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. === Poësie === In 1943 lê Dirk ’n bundel onder die titel ''Grensgeveg'' vir publikasie aan die [[Naspers|Nasionale Pers]] voor, maar dit word aan hom teruggestuur weens die papierskaarste tydens die oorlog. Deur bemiddeling van Fred le Roux en Markus Viljoen van ''Die Huisgenoot'' word ’n gewysigde manuskrip daarna voorgelê aan die uitgewersredakteur [[Gerrit Dekker]]. Hy keur publikasie aanvanklik af, maar ná verdere hersiening en verwerking word die bundel vir publikasie aanbeveel. Uiteindelik word ''Heilige beeste'' dan in 1945 gepubliseer. Dit is baie duidelik dat dit ’n besondere talent is wat hier aan die werk is. Hoewel hy ouderdomsgewys ’n tydgenoot is van [[Dertigers]] soos [[N.P. van Wyk Louw]], [[W.E.G. Louw]], [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], is daar van meet af aan ’n ander klem in sy poësie. Sodoende word hy die leier van die [[Veertigers]]. Tematies is hy in sy eerste bundel sterk [[Afrika]]-gerig, met die Natalse ruimte en die Zoeloekultuur as geografiese agtergrond. Die titel van die bundel (en ook grootliks die struktuur daarvan) is dan ook ontleen aan die kulturele agtergrond rondom die titelgedig, waar die drie drifte rondom die beeste beskryf word as die aardse, die vrou en die Groot-Groot-Gees (of God). Die daaglikse wei van die beeste in die veld verbind hulle met die aardse; daar word hoofsaaklik met beeste lobola betaal voordat daar vrou geneem word, wat hulle sterk met liefde verbind; en die beeste is ook afstammelinge van die (heilige) voorvaders se kuddes. Hierdie drie temas word dan in aparte afdelings verder ondersoek. Tegnies maak Opperman in hierdie bundel baie meer gebruik van die “gewone” of “wetenskaplike” woord, eerder as die “mooi” woord wat die werk van die Dertigers kenmerk.<ref>Mulder, H.A. “Standpunte” Reeks 1, no.2 1945</ref> Die [[Hertzogprys]] word in 1947 aan ''Heilige beeste'' toegeken. In ''Negester oor Ninevé'' dui “negester” (nege sterre, ’n fiktiewe sterrekonstellasie) op die oorheersende tema van vrugbaarheid en groei, veral met verwysing na die swanger vrou en die kind in haar buik. Hierdie swangerskap duur natuurlik nege maande met die ster wat ook Christus se geboorte aangekondig het, waardeur dit aansluiting vind by die sterk Bybelse inslag in die temas van verskeie gedigte in hierdie bundel. ’n Groot deel van die bundel is ook ’n besinning oor die naderende vaderskap en die taak wat daar op die man in dié verband wag. Die Ninevé in die titel is die sondige Bybelse stad, die bose vrou wat met die meedoënloosheid van die eise wat die stadslewe stel, die wonder van die geboorte wil vernietig.<ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 29, Junie 1960</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte” Jaargang 4, no.2, 1949</ref> Die epos ''Joernaal van Jorik'' kan op verskeie vlakke gelees word. Dit is oënskynlik die verslag van ’n spioen wat in oorlogstyd per duikboot aan die kus van Suid-Afrika afgelaai word, met die opdrag om verslag te doen oor alles wat hy waarneem en meemaak in hierdie vreemde land (wat natuurlik ook die lewenstaak van ’n digter is). Hierdeur word ’n spanningselement in die verloop van die gedig ingebou. Jorik leer die land en sy mense ken en word vasgevang in die politieke situasie en lewenswyse binne Suid-Afrika. Sy makkers moet hom aan die einde met geweld per duikboot wegvoer na sy eintlike vaderland, want hy voel hom een met die land en sy mense. Die Jorik van die titel is afgelei van die digter se eie name (Diederik Johannes), wat ’n outobiografiese element suggereer, terwyl die figuur ook gesien kan word as ’n soort “alleman”. Die ervarings van Jorik kan dus teen die universele agtergrond gesien word as onder andere die verhaal van die [[Afrikaners|Afrikaner]], gevorm deur sy eie en die wêreldgeskiedenis. Daar is ook ’n moontlike universele lesing, waar die epos die lewensloop van die mens uitbeeld soos hy in die gang van eeue sy verskyning maak, deel word van die aarde en eindelik na die apokalips weggevoer word vir rekenskap. Sy sendinggewer is onsigbaar, maar Jorik (of die mens) sal tog eindelik rekenskap van hulle aktiwiteite moet gee, wat sterk simbolies is van die Christelike sending aan die mens op aarde. Ook die [[psigoanalise]] vind neerslag na aanleiding van veral Jung se kollektiewe bewussyn. Die gedig word eindelik ’n grootse visie van die Suid-Afrika van die veertigerjare van die vorige eeu, met die komplekse interaksies tussen man en vrou en politieke groeperings geskilder teen die agtergrond van die geskiedenis en geografie van die land en die wêreld. Dit alles bereik Opperman deur middel van konkrete en elementêre woordgebruik en die gebruik van ’n eenvoudige heffingsvers, in kwatryne gerangskik. Die verhaal van Jorik word in vyf afdelings vertel.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Standpunte” No. 21, Oktober 1951</ref> Soos Van Wyk Louw se ''Raka'' is ''Joernaal van Jorik'' in [[Russies]] vertaal en deur professor John Harvey ook in [[Engels]]. In 1989 bewerk Roelof Temmingh die werk ook musikaal, waar die teks in sy geheel voorgelees word teen die agtergrond van ’n nuut gekomponeerde klankbaan. ’n Bandopname van die enigste uitvoering word in [[2012]] in ’n CD omskep. Ten tye van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n faksimilee-uitgawe van ''Joernaal van Jorik'' onder die titel ''Galeie van Jorik'' uitgegee, waarin die ontstaan van hierdie belangrike werk uiteengesit word in verskillende weergawes en kritiese kommentaar van kollegas en vriende.<ref>Brink, André P. “Rapport” 27 Januarie 1980</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref><ref>Van Rensburg, F.I.J. “Beeld” 29 Oktober 1979</ref> In ''Engel uit die klip'' poog die digter om die religieuse (die “engel”) uit die harde en ongenaakbare werklikheid (die “klip”) te voorskyn te laat tree, soos ’n kunstenaar ’n beeld uit marmer kap. Die verlossende werking van kuns is dus ’n sentrale motief. Dit impliseer verder die uitverkorenheid van die geroepene wat hierdie taak moet vervul, asook die belangrikheid van sy getuienis en belydenis, wat in die bundel tot sy reg kom. Die titel suggereer ook reeds die verlossingsmotief en die religieuse, wat sentraal staan in die bundel.<ref name="ant" /> Die tema van rasseverhoudinge word verder geneem in ''Blom en baaierd'', waar die blom in die titel die skoonheid en ordelike simboliseer en staan teenoor die baaierd, wat dui op vormloosheid, chaos en warboel.<ref name="ant15">Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 15, Desember1956-Januarie 1957</ref><ref name="ant63">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte”, “Januarie/Februarie 1958</ref> ''Blom en baaierd'' word in 1956 met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] bekroon. ''Astrak'' is ’n eie keuse uit sy poësie, waar die titel verwys na ’n uittreksel of kondensaat.<ref name="ant63" /><ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 32, Desember 1960</ref> Voorheen ongebundelde gedigte word ook hier ingesluit, wat later in ''Dolosse'' opgeneem sal word. Opperman maak hier dikwels geringe tekswysigings aan voorheen gepubliseerde gedigte, wat meestal nie in latere uitgawes van die afsonderlike bundels gevolg word nie. In 1960 stel [[Merwe Scholtz]] vir die Nederlandse mark ’n bundel uit sy gedigte saam onder die titel ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'', wat deur die Nederlandse uitgewer G.A. van Oorschot uitgegee word en goed ontvang word in Nederland.<ref>Britz, E.C. “The Argus” 22 Januarie 1987</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Suid-Afrikaan” Lente 1987</ref><ref>Roos, Henriette “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref> ''Dolosse'' se titel kan verwys na dierlike bene (met ’n toespeling van towery en waarsêery) of as simbool van dood en vernietiging in die verlede, maar ook na hoofsaaklik somber boodskappe en profesieë oor die toekoms en hierdie betekenismoontlikhede vind weerklank regdeur die bundel. Dit is gedeeltelik die digterlike weergawe van Opperman se uitgebreide oorsese reis in die vyftigerjare, waardeur die Afrika-agtergrond van sy eerste verse geografies verruim word.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die C.N.A.-prys word in 1963 en die W.A. Hofmeyr-prys in 1965 aan ''Dolosse'' toegeken. Die bundel is in 1965 ook ’n sterk aanspraakmaker op die Hertzogprys met heelwat steun in die keurpaneel, maar later word voorkeur gegee aan ''Tristia'' van N.P. van Wyk Louw. ''Kuns-mis'' (wat by geleentheid van Opperman se vyftigste verjaarsdag verskyn) se titel dui reeds aan dat hier met ’n ligter aanslag gewerk word, aangesien die produkte nie heeltemal as kuns gesien word nie, dit mis die teiken as kuns óf is meer kunsmatig. Die titel verwys ook na kunsmis, wat suggereer dat die gedigte eerder as voedingsbron vir die poësie gesien moet word as die finale produk. In die eerste afdeling is ’n groot aantal van die verse geskryf na aanleiding van literêre gebeurtenisse. Die bundel word afgesluit met ’n afdeling van kritiese selfportrette, wat ook vir die eerste keer die tema van die digter se drankverslaafdheid aanraak, veral in die twee ''Dylan Thomas''-gedigte.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> ''Kort reis na Carrara'' is ’n bundel met ’n beperkte oplaag waarin [[A.P. Grové]] ’n keuse uit Opperman se gedigte maak om saam te val met sy vyftigste verjaarsdag. ''Edms. Bpk.'' het as agtergrond die see en omgewing van Franskraal, waar die digter se strandhuis is, en behandel die beperktheid van menslike besit en dus in geestelike sin ook die tydelikheid van sy verblyf op aarde. Gemeet teen sy vorige bundels is dit ’n baie kleiner doek waarteen die wêreld in hierdie bundel geskilder word en hierdie verskraling vind ook uiting in die tematiek. Die digter sien die tydelikheid van alles en die liggaamlike aftakeling, siekte en dreigende naderende dood, welke tema hy met groot verskeidenheid aanbied. Die mens word geteken as die slagoffer van bonatuurlike magte waaroor hy nie beheer het nie, maar ook as selfvernietiger. Die bundel word in drie afdelings verdeel, met die ongetitelde eerste afdeling wat verse oor beperktheid en aftakeling bevat. Die treffende titelgedig proklameer eers die digter se besitneming van sy erf, met daarna die Janfiskaal (simbool van die dood) wat hierdie gebied doodluiters as syne toe-eien en die slang (simbool van die duiwel) wat daarna alles as sy eiendom proklameer. Daardeur word Dirk se erf se beperktheid treffend geïllustreer in kontras met die wydte van die voël en slang se gebied.<ref>Brink, André P. “Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cilliers, Rika “Standpunte” Nuwe reeks 119, Junie 1975</ref> Na sy merkwaardige herstel verskyn ''Komas uit ’n bamboesstok'' met die subtitel ''die mirakelagtige terugkeer ná lewerversaking van ene Marco Polo'', wat as ’n soort herbegin beskou kan word. Die “komas” in die titel verwys na die digter se siektetoestand, maar sinspeel ook op die benaming vir ’n sywurm se papies wat in die ooste in ’n bamboesstok gesmokkel is. So word dit met “bamboesstok” verbind, wat verband hou met Christus, die reisiger se wandelstok en ook kan verwys na die manlike seksorgaan. Op hierdie wyse word dood, vrugbaarheid en voortplanting alles binne die titel saamgevat. Die bundel word verdeel in sewe rolle met ’n proloog en epiloog, wat deur die digter in die opdraggedig verduidelik word as verwysend na die nege maande-siklus van die fetus en sy eie sewe maande siekte.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Junie 1979</ref><ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 20 no. 2, Junie 1980</ref><ref>Lindenberg, Ernst “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Die toonaard van die bundel is baie ligter as in ''Dolosse'' en ''Edms. Bpk. Komas uit ’n bamboesstok''” word in 1979 met die C.N.A.-prys en in 1980 met die Hertzogprys, die W.A. Hofmeyr-prys en die Louis Luyt-prys bekroon. Ná sy dood word ’n faksimilee-uitgawe van sy onvoltooide bundel gedigte as ''Sonklong oor Afrika'' uitgegee, waarin hy die vele fasette van Afrika en ook sy ontwikkeling sou verken, van die prehistoriese tot die moderne tyd. Die gedigte is kennelik steeds onafgewerk, sodat dit nie soseer as digbundel beoordeel kan word nie. Hierdie boek het dus grotendeels nut om die digter se werkwyse te bestudeer.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 30 Oktober 2000</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 17 Desember 2000</ref> ==== Versamelbundels en ander gepubliseerde gedigte ==== Sy gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, insluitende ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Junior verseboek'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Faune'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digterstemme'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en ''Goudaar''. Deur die jare publiseer hy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende ''Die Huisgenoot'', ''Standpunte'' en ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. A.P. Grové is redakteur van Opperman se ''Versamelde poësie'', wat na sy dood gepubliseer word en waarin al sy bundels in een band opgeneem word. Drie vroeë gedigte (''Daeraad'', ''Die vallei'' en ''Stadsaand'') wat in die ''Natal University College Magazine'' gepubliseer is en nie in hierdie bundel opgeneem is nie, word deur Amanda Botha op die Versindaba webwerf gepubliseer.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |title=argiefkopie |access-date= 2 November 2016 |archive-date=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113121421/http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |url-status=dead }}</ref> Baie van sy gedigte word vertaal, onder andere in [[Duits]] deur Helmut Erbe, in [[Frans]] deur André Piot, in [[Engels]] deur C.J.D. Harvey, [[Guy Butler]], Anthony Delius en William en Jean Branford, in [[Russies]] deur Jewgeni Witkowski, in [[Italiaans]] deur Giacomo Prampolini en in [[Sweeds]] deur Britt G. Hallqvist. As samesteller van bloemlesings lewer hy ’n onskatbare bydrae,<ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |date= 2 April 2016 }}</ref> veral met die samestelling van ''Groot Verseboek'', wat ’n verteenwoordigende oorsig van die beste Afrikaanse poësie bied en die gesaghebbende standaardwerk op hierdie gebied word.<ref>Huisamen, Tim “Rapport” 7 Mei 1976</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Burger” 12 Januarie 1984</ref><ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 1 Mei 1978</ref> Vir laerskole stel hy ''Klein verseboek'' en ''Junior verseboek'' saam en vir hoërskole ''Senior verseboek'', terwyl ''Kleuterverseboek'' op ’n selfs jonger mark gerig is.<ref>Loots, Sonja “Rapport” 9 Oktober 2005</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> ''Lied van die land'' bevat gedigte wat die skoonheid van Suid-Afrika besing, waarin Opperman in 'n inleiding op die ou Hollandse reisjoernale en vroeë Nederlandse verse oor die Kaap wys. Saam met [[C.J.M. Nienaber]] stel hy die versamelbundel ''Dubbelloop'' saam uit die Nederlandse en Afrikaanse poësie. === Drama === Ook op dramagebied maak hy ’n wesenlike bydrae met sy drie versdramas. Met ''Periandros van Korinthe'' neem hy uit die werke van [[Herodotos|Herodotus]] die geskiedenis van Periandros, die alleenheerser van die stad [[Korinthe]] in die tyd voor Christus.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 4, 1955</ref><ref name="ant63" /><ref>Botha, Elize “Standpunte” Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><ref>Elferink, Rita “Die Burger” 19 Augustus 1987</ref> ''Periandros van Korinthe'' word reeds op [[29 Oktober]] [[1954]] oor die radio uitgesaai en in Mei en Junie 1955 in Stellenbosch en Kaapstad opgevoer. Die drama word in 1955 met die W.A. Hofmeyr-prys en in 1956 met die Hertzogprys bekroon, terwyl dit in 1956 ook ’n prys van die Drie Eeue-Stigting verwerf. ''Vergelegen'' vertel die geskiedenis van die bewind van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]] aan die Kaap. Sy droom is om die Kaap se produkte wêreldwyd te bemark, maar hy bevorder homself en sy amptenary deur voorkeur aan hulle produkte te gee. Dit bring hom in botsing met die Vryburgers, wat ekonomies sukkel om te oorleef aangesien hulle nie afsetpunte vir hulle produkte kry nie. Hierdie botsing tussen die amptenare en Vryburgers vorm die spanningslyn in die drama, waar die amptenare selfversekerd begin teenoor die verdeelde Vryburgers, maar later al hoe meer verdeeld raak, terwyl die Vryburgers groei tot ’n nuwe nasie.<ref name="ant15" /><ref name="ant63" /> ''Vergelegen'' word vir die eerste keer in Augustus [[1964]] in Kaapstad opgevoer om saam te val met Opperman se vyftigste verjaarsdag en word ook later oor die radio uitgesaai. Die struktuur van sy derde drama, ''Voëlvry'' (''kroniekspel van ’n voortrek''), is heelwat losser van aard en maak gebruik van die vrye vers. Die titel verwys na die trekkers wat aan die een kant vry soos voëls is, aan geen gebied gekoppel nie, en aan die ander kant na mense wat voëlvry verklaar is en dus op sig uitgedelg kan word. Die drama is gebaseer op die dagboek van die Voortrekkerleier [[Louis Tregardt|Louis Tregard]], waarin die ontberinge van die Trek, die kleinlike rusies en persoonlike verskille uitgebeeld word. Sodoende vorm hulle ’n mikrokosmos van die volk, verteenwoordigend van die menslike maatskappy in ’n onherbergsame wêreld.<ref>Van der Walt, P.D. “Standpunte” Nuwe reeks 79, Oktober 1968</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> Hierdie drama is in opdrag van [[Kruik|KRUIK]] vir die Republiekfees van [[1966]] geskryf en beleef sy eerste opvoering in April 1967 in die H.B. Thom-teater op Stellenbosch. Later word dit ook oor die radio uitgesaai. ''Voëlvry'' word in [[1969]] met die Hertzogprys vir drama bekroon. === Prosa === ==== Kortverhale ==== Die eerste kortverhaal wat hy publiseer is ''Die reënoffer'', wat op [[7 September]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Hierin word ’n menslike offer gemaak om die droogte te breek. Die verhaal getuig van ’n intieme kennis van die veld en van die Zoeloekultuur. [[Daniel Hugo]] neem hierdie kortverhaal op in die versamelbundel ''Tydskrif 2''. Hierna volg die kortverhaal ''Die maalklip'', wat in ''Die Natalse Afrikaner'' verskyn. Sover bekend is dit die enigste kortverhale wat hy publiseer. ==== Werk as kritikus ==== Met sy werk as kritikus lewer Opperman ’n baie belangrike bydrae. In ''Die Natalse Afrikaner'' publiseer hy in die jare 1938–1939 ’n rubriek oor boeke en kuns, waaronder agt artikels oor “gebrokenheid” en die digters van die dertigerjare, wat ’n voorstudie is vir sy latere doktorale proefskrif. In ''Die Natalse Afrikaner'' van [[1 Augustus]] [[1938]] publiseer hy ook die belangwekkende opstel ''Wanneer begin die Afrikaanse letterkunde?'' wat op [[3 Februarie]] [[1939]] in ''Die Huisgenoot'' oorgedruk word en sy lang verbintenis met hierdie tydskrif inlei. Sy doktorale proefskrif word as ''Digters van Dertig'' gepubliseer en is die standaardwerk wat hierdie belangrike vernuwing in ons digkuns ontleed en uiteensit. Hierin maak hy op toeganklike wyse die digters se invloede vir die leser oop, terwyl hy indringende kommentaar lewer op die figure en hulle digterskap. Sy oordeel oor die digters van Dertig se werk het na publikasie van sy proefskrif besondere impak op die algemene waardeoordeel wat daar oor hierdie<ref>Gilfillan, F.R. “Standpunte” Nuwe reeks 140, April 1979</ref> digters gevel word.<ref name="ant63" /> Benewens sy bydrae as keurder vir uitgewers, skryf hy in tydskrifte soos ''Die Huisgenoot'', ''Ons eie boek'' en ''Standpunte'' verskeie resensies en letterkundige opstelle, wat in die bundels ''Wiggelstok'' en ''Naaldekoker'' byeengebring word. In ''Wiggelstok'' word ’n wye verskeidenheid van onderwerpe aangetref, waaronder resensies oor ouer Nederlandse en Afrikaanse werke tesame met nuwer werk, literêr-sosiologiese en literêr-historiese essays, asook boeiende teoretiese besinnings oor die kwatryn en die versdrama. Die opstel “''Kuns is boos!''” is ’n boeiende uiteensetting van sy besinning oor die taak van die kunstenaar en hy wys onder andere op die wyse waarop die kunstenaar geheel en al onpartydig staan teenoor die held en die skurk en in ’n groot mate dus selfs amoreel is deur sy onpartydigheid. As die mens die kunstenaar oorwin, word kuns eensydig en didakties, terwyl die kunstenaar as oorwinnaar sorg vir estetiek. ''Naaldekoker'' bevat stukke (artikels en toesprake) wat hoofsaaklik in die sestigerjare ontstaan.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> ''Verspreide opstelle'' word deur [[J.C. Kannemeyer]] versorg en bundel die ongebundelde resensies en opstelle van Opperman wat nie in sy ander bundels verskyn nie. Daar is drie afdelings, waarvan die eerste besprekings van spesifieke werke is, die tweede geleentheidswerk is wat hy op versoek geskryf het en die derde sy voordrag by die aanvaarding van die C.N.A.-prys vir die digbundel ''Dolosse'' en ’n opstel met sy toekomsblik op die Afrikaanse geesteslewe bevat.<ref>Brink, André P. “Rapport” 25 September 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Die Transvaler” 27 Augustus 1977</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> Hy lewer ook bydraes tot boeke, onder andere die lang gedig oor ''Shaka'' vir die bloemlesing ''Tuinprovinsie Natal'' onder redaksie van C.J.M. Nienaber.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> Opperman lewer as samesteller ook ’n belangrike bydrae, veral met sy samestelling van [[Gustav Preller|Gustav S. Preller]] se ''Eerstelinge'', waardeur Preller as eerste belangrike letterkundige kritikus in Afrikaans se verspreide opstelle byeengebring word, en H.A. Mulder se ''Laaste opstelle'', waarin hierdie besonder belangrike kritikus uit die tyd van die digterlike opbloei in die dertiger- en veertigerjare se werk bewaar word. ’n Keur uit die beskouings van P.C. Schoonees stel hy as ''Die tweede verdieping'' saam uit verspreide bundels van hierdie skrywer en literator. As redakteur en met die medewerking van vyftien vakkundiges op verskillende gebiede ondersoek hy die wynkultuur vanaf sy oorsprong in die geskiedenis, die verspreiding daarvan na Suid-Afrika, die neerslag in die kuns en literatuur en die omgang en gebruik van wyn, wat uitloop op die publikasie van ''Gees van die wingerd'', wat ook in Engels uitgegee word. == Eerbewyse == Benewens die talle pryse vir sy boeke word sy persoon en werk by herhaling bekroon. By geleentheid van sy vyftigste verjaarsdag in 1964 stel A.P. Grové die bloemlesing ''Kort reis na Carrara'' uit sy werk saam. Die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] in 1968, die Universiteit van Stellenbosch in 1976, die [[Universiteit van Kaapstad]] in 1980 en die [[Universiteit van Pretoria]] in 1982 ken eredoktorate aan hom toe. In 1970 ontvang hy vir sy redigering van ''Gees van die Wingerd'' die Franse Diplome d’Honneur du Prix de la Propagande en in Februarie 1980 ’n [[KWV]]-toekenning, terwyl hy in 1970 ook met erelidmaatskap van die Stellenbosse Boere- en Wynproewersvereniging vereer word en in 1980 met erelidmaatskap van die KWV. In [[1971]] word hy buitelandse erelid van die [[Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren|Koninklijke Vlaamsche Academie voor Nederlandsche Taal en Letterkunde]]. Tydens die viering van sy sestigste verjaarsdag in 1974 word hy gehuldig met die verskyning van verskeie bundels. ''Woord en wederwoord'', saamgestel deur Merwe Scholtz, is ’n bundel opstelle oor sy werk en hom as persoon; ''D.J. Opperman: dolosgooier van die woord'', saamgestel deur A.P. Grové, bevat besprekings van sy poësie; en ''Verse vir Opperman'' bevat verse van 24 vooraanstaande Suid-Afrikaanse digters wat hulle gedigte elkeen met die hand op spesiale papier geskryf het. Sy studente bied in [[1974]] ’n huldigingsprogram met voordragte uit sy werk aan. In 1977 word hy vereer met die diploma van die Uniso Brasileira de Escritores van Manaus, [[Brasilië]]. Op [[9 Augustus]] [[1978]] ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring tydens ’n byeenkoms op Stellenbosch. Ter geleentheid van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n hele uitgawe van ''Standpunte'' (Nuwe reeks 143, September 1979) aan hom en sy werk gewy, terwyl J.C. Kannemeyer die uitgawe van ''Galeie van Jorik'' behartig, waarin die geskrewe manuskrip van ''Joernaal van Jorik'' opgeneem word tesame met redaksionele aantekeninge en ’n inleiding. In [[1983]] word hy verkies tot ’n erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en in [[1984]] word hy vereer met die Staatspresident se Dekorasie vir Voortreflike Diens. In 1985 ken die Akademie die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap aan hom toe vir sy literêre kritiek. Na sy dood kondig die Universiteit van Stellenbosch aan dat ’n nagraadse beurs (geborg deur Nasionale Boekhandel) en ’n jaarlikse prestige-gedenklesing (geborg deur die Fynproewersgilde van Stellenbosch) ter ere van sy gedagtenis by die universiteit ingestel word. Sy gedigte word vertaal in onder andere Engels, Duits en Nederlands en verskeie doktorale proefskrifte word oor sy werk, veral sy digkuns, geskryf. J.C. Kannemeyer skryf ’n omvattende biografie oor sy lewe onder die titel ''D.J. Opperman: ’n biografie'' en stel later ook die fotoboek oor sy lewe onder die titel ''Die bonkige Zoeloelander'' saam.<ref>Botha, Johann “Die Burger” 30 November 1994</ref><ref>Grové, A.P. “Insig” November 1994</ref> Lina Spies publiseer ''Kolonnade'' in [[1993]], ’n studie van Opperman se poësie. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1945 |''Heilige beeste'' |- |1947 |''Negester oor Ninevé'' |- |1949 |''Joernaal van Jorik'' |- |1950 |''Engel uit die klip'' |- |1953 |''Digters van Dertig'' |- |1954 |''Periandros van Korinthe'' |- |1956 |''Blom en baaierd'' ''Vergelegen'' |- |1959 |''Wiggelstok'' |- |1960 |''Astrak'' ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'' |- |1963 |''Dolosse'' |- |1964 |''Kort reis na Carrara'' ''Kuns-Mis'' |- |1968 |''Voëlvry'' |- |1970 |''Edms. Bpk.'' |- |1974 |''Naaldekoker'' |- |1977 |''Verspreide opstelle'' |- |1979 |''Die galeie van Jorik'' ''Komas uit ’n bamboesstok'' |- |1987 |''Versamelde poësie'' |- |2000 |''Sonklong oor Afrika'' |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1946 |''Stiebeuel'' (saam met F.J. le Roux) |- |1951 |''Groot verseboek'' ''Junior verseboek'' ''Senior verseboek'' |- |1954 |''Lied van die land'' |- |1957 |''Kleuterverseboek'' |- |1958 |''Klankies vir kleuters'' (saam met H.J. van Zyl) ''Verseboek vir standerd VI'' (saam met J.A. Heyl) ''Verseboek vir standerds VII en VIII'' (saam met J.A. Heyl |- |1959 |''Afrikaanse digkuns'' (saam met H.J. van Zyl) ''Klein verseboek'' |- |1960 |''My Afrikaanse verseboek'' (saam met M.A. Basson en E. Stumpf) |- |1961 |''Eerstelinge'' – Gustav S. Preller ''Laaste opstelle'' – H.A. Mulder ''My eerste verseboek. Standerd I'' (saam met C.B. Linder) ''My tweede verseboek. Standerd II'' (saam met C.B. Linder) ''My derde verseboek. Standerd III'' (saam met C.B. Linder) ''My vierde verseboek. Standerd IV'' (saam met C.B. Linder) ''My vyfde verseboek. Standerd V'' (saam met C.B. Linder) |- |1962 |''Die tweede verdieping'' – P.C. Schoonees |- |1965 |''Stiebeuel 2'' (saam met F.J. le Roux) |- |1966 |''Dubbelloop'' (saam met C.J.M. Nienaber) |- |1967 |''Kinderkeur uit A.G. Visser'' ''Klankies vir kleintjies'' (saam met H.J. van Zyl) |- |1968 |''Gees van die wingerd'' ''Spirit of the vine'' |- |1976 |Diere-maniere: vrolike rympies oor goeie maniere |- |1979 |''Jonger verseboek vir hoërskole'' (saam met J.A. Heyl) |- |1980 |''Poësie vir plesier'' ''Verseboek vir die jeug'' (saam met J.A. Heyl) |- |1981 |Nuwe klein verseboek |- |1985 |''Skakering'' (saam met G.H.J. Coetzee) |} === Vertaling === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1964 |''Tobias en sy groot rooi tas'' – Sunny B. Warner |- |1982 |''101 rympies'' (saam met E.P. du Plessis, Elizabeth van der Merwe, P.W. Grobbelaar en Leon Rousseau) |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Oordeel en besinning” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Grobler, P. du P. “Verkenning” Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. “Dagsoom” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. (red.) “D.J. Opperman – Dolosgooier van die woord” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974 * Grové, A.P. “Die duister digter” Universiteitspers, Natal Pietermaritzburg en Durban 1949 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “D.J. Opperman” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-BoekhandelJohannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * HAUM “Stellenbosse Galery” HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Kroniek van klip en ster” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die dokumente van Dertig” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Eerste druk 1990 * Kannemeyer, J.C. “Die bonkige Zoeloelander” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1994 * Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys “Die naamlose muse” Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Weegskaal” Human & Rousseau Kaapstad, Pretoria en Johannesburg Eerste uitgawe 1982 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, C.J.M. (redakteur) “Tuinprovinsie Natal” Tafelberg Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Scholtz, J. du P. “Oor skilders en skrywers” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Scholtz, Merwe “Die teken as teiken” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Scholtz, Merwe (samesteller) “Woord en wederwoord” Human & Rousseau Pretoria en Kaapstad 1974 * Spies, Lina “Kolonnade” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg 1992 * Spies, Lina “Ontmoetings” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Vuuren, Helize “D.J. Opperman (1914–1985)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007 === Vakkundige artikels === *Barnard-Naudé, Jaco. 2012. Die denker as digter, die digter as denker- D.J. Opperman, N.P. Van Wyk Louw en die digkuns:filosofie-debat in die Afrikaanse letterkunde (Deel 1). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Barnes, LA. 1979. Op weg na 'n interpretasie van Opperman se Spermutasie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cloete, TT. 1980. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2011. Sigbare en minder sigbare verhale in Komas uit ’n bamboesstok (D.J. Opperman) en Bres (Leonard Nolens). ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Franzen, Riel. 2013. Die funksionaliteit van voëlverwysings in twee verse-inwording uit D.J. Opperman se onvoltooide bundel Sonklong oor Afrika. ''Stilet.'' *Grové, AP. 1980. Stad in die mis, draaikewers, nagwag (D.J. Opperman) grense, winter (NP van Wyk Louw). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, AP. 1990. Die simboliseringsproses by D.J. Opperman. ''Literator.'' *Hambidge, Joan. 2014. Opperman se “Ballade van die grysland” as representasie van digterlike vrees. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hambidge, Joan. 2022. Die afwesige dog aanwesige mentor - D.J. Opperman en kreatiewe skryfwerk. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hugo, DJ. 1981. "Bontokoe" en "Aanraaklied" van D.J. Opperman as "Imitatio Christi". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Jordaan, D.J.. 1993. Op soek na die paradys- paradigma-ondermyning as leesstrategie toegepas op ‘Vrees van die arbeider’ (Heilige beeste) deur DJ. Opperman. ''Literator.'' *Krog, Antjie. 2010. Die verkleurmannetjie(s) op Shaka- ’n Vergelyking tussen DJ Opperman en Thomas Mofolo . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Marais, GF. 1983. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Meihuizen, E.. 2003. Aspekte van die genetiese proses by Opperman soos afgelei uit ’n variantestudie van 'Gedagtes by ’n sarkofaag'. ''Literator.'' *Meuhuizen, Elsa. 2008. Oor Opperman, die toekoms van die Afrikaner en die skeppingsproses - "Hotnot - God" en die "Boek van die B's?. ''Stilet.'' *Muller, Martie. 1987. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Olivier, Gerrit. 1989. JC Kannemeyer, D.J. Opperman en die tradisie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Potgleter, S. 1986. Koerant en Konteks in Opperman se Poësie. ''Literator.'' *Prins, MJ. 1997. Joernaal van Jorik (D.J. Opperman) - 'n bespreking. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Reddy, Vasu. 2017. Antropologiese aantekeninge by DJ Opperman se “Ringdans van die Hamerkoppe”. ''Stilet.'' *Rust, Melinda. 2004. DJ Opperman se teaterkwatryn. ''Stilet.'' *Smuts, JP. 1993. Die tortels van die modder - "Paddas" van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1995. Twee digte(r) Opperman-tekste "Man met flits" en "Digter". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Snyman, NJ. 1985. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 1994. Die tortels van die modder - Digter tussen slym en ster in die poesie van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2018. Die vleesgeworde Woord by Martinus Nijhoff en DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Hannes. 1997. Saam met Dirk Opperman in Malawi. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Vuuren, Helize. 2014. D.J. Opperman se laatwerk. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Zyl, Ia. 1987. Periandros van Korithe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Hein. 1980. Verskeidenheid en samehang in DJ Opperman se Komas. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 2018. Kreolisering van die wêreldletterkunde by DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1993. Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se "Kaapse skeepswerf". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Opperman word 68” “Die Burger” 29 September 1982 * Anoniem “Opperman ‘te laat’ vereer” “Die Burger” 29 Junie 1985 * Anoniem “Opperman het op alle gebiede pas aangegee” “Die Burger” 23 September 1985 * Anoniem “Ryk, vrugbare lewe” “Die Burger” 23 September 1985 * Barnes, L.A. “Op weg na ’n interpretasie van Opperman se ‘Spermutasie’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979 * Botha, Amanda “D.J. Opperman gehuldig” “Die Transvaler” 29 September 1979 * Botha, Amanda “’n Natalse vriendekring wat ver gereik het” “Boekewêreld” 17 November 1999 * Breytenbach, Jan “Opperman vonkel, koek in oond” “Rapport” 12 Junie 1977 * Breytenbach, Jan “‘Deur die blare’ uit dood terug” “Rapport” 10 Junie 1979 * Breytenbach, Jan “Sonklong Opperman se son sit laag” “Rapport” 10 Oktober 1982 * Brink, André P. “Nog eens die newelkoppe e.d.m. (bpk?)” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Astrak van ‘Trekkerswee’ in ‘Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969 * Cloete, T.T. “Ritme en klank as veraanskoulikingsmiddele in D.J. Opperman se ‘Blom en Baaierd’” “Standpunte” Nuwe reeks 103, Oktober 1972 * Cloete, T.T. “Bifokaal sien en koggel” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Cloete, T.T. “’n Oeuvrestudie van Opperman se werk” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Huldiging aan D.J. Opperman (1913–1985)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Crafford, Albert “Dirk maak probleem vir jou ’n plesier” “Rapport” 30 Desember 1979 * De Vos, Annesu “Viva, Oom Dirk!” “Bylae by Die Burger” September 2000 * De Vries, Willem “Jorik se musiek uitgereik” “Beeld” 2 Maart 2013 * Eksteen, L.C. “Spermutasie: Ontginning van ’n woord” “Standpunte” Nuwe reeks 67, Oktober 1966 * Gilfillan, F.R. “Die beeste kom uit soutgebrek: Antonissen en Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 116, Desember 1974 * Grobler, P. du P. en Lindenberg, E. “Dirk Opperman: 50 jaar – twee waarderings” “Lantern” Jaargang XIV no. 2, Desember 1964 * Grové, A.P. “Aantekeninge by ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Grové, A.P. “’Stad in die mis’, ‘Draaikewers’, ‘Nagwag’ (D.J. Opperman) en ‘Grense’, Winter’ (N.P. van Wyk Louw)” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Grové, A.P. “Dirk Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Grütter, Wilhelm “Artikel werp nuwe lig op Opperman se siekte” “Die Burger” 4 Junie 1992 * Hambidge, Joan “Sy digterskap bly nou nog groot inspirasie” “Beeld” 27 Desember 2010 * Hooggeregshofverslaggewer “Digter laat R0,8m na” “Die Burger” 28 Junie 1986 * Hugo, Daniel “Laboratorium van die woord” “Rapport” 23 Augustus 2015 * Hugo, D.J. “Die ‘Kroniek van Kristien’ – Enkele genetiese aantekeninge” “Standpunte” Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Hugo, D.J. “‘Bontekoe’ en ‘Aanraaklied’ van D.J. Opperman as ‘Imitatio Christi’” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Hugo, D.J. “’n Literêre boa: Die ‘Brandaan’-siklus van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981 * Hugo, D.J. “Die limerick-vorm by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Hugo, D.J. “’Komas uit ’n bamboesstok’ as verslag aan ’n Akademie” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Hugo, D.J. “Opperman en die Persiese kwatryn” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Hugo, D.J. “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1985 * Human, J.J. “D.J. Opperman en die uitgewersbedryf” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979Kaapstadse redaksie “Dirk weer bieblebom ná sy beroerte” “Rapport” 13 Desember 1981 * Kannemeyer, J.C. “’Vergelegen’ as dualiteitsdrama” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969 * Kannemeyer, J.C. “Opperman leef ‘altyd’” “Die Burger” 23 September 1985 * Kannemeyer, J.C. “Toe die politici ’n digter wou leer dig…” “Rapport” 19 Oktober 1986 * Kannemeyer, J.C. “Hy en die ‘duvel’ van drank” “Rapport” 26 Oktober 1986 * Kantoor “Opperman na tehuis vir verswaktes” “Die Burger” 27 November 1982 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (1)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 1, Maart 1993 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (2)”” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 2, Junie 1993 * Le Roux, André “Intieme sy van Opperman in biografie onthul” “Die Burger” 23 Oktober 1986 * Le Roux, André “Opperman se Jorik praat Engels” “Die Burger” 5 Januarie 1991 * Malan, Regina “Genre-intertekstualiteit: ‘Komas uit ’n bamboesstok as volksboek’” “Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 26, no. 4 November 1989 * Marais, G.F. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983 * Massyn, P.J. “Teks en interteks: gedig en tradisie” “Standpunte” Nuwe reeks 182, April 1986 * Muller, Martie “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 3, Augustus 1987 * Nienaber, C.J.M. “‘Dennebol’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 43, Oktober 1962 * Nienaber-Luitingh, M. “’n Moderne Nebukadneser” “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979 * Nieuwoudt, Stephanie “D.J. se handskrif wys beroerte was op pad” “Plus” 11 Oktober 2000 * Nolte, Elsa “Vergelegen en die geskiedenis: Die religieuse implikasies van die drama” “Standpunte” Nuwe reeks 88, April 1970 * Nolte, Elsa “Vergelegen se Adam Tas en Opperman se siening van die kunstenaarskap” “Standpunte” * Nuwe reeks 93, Februarie 1971 * Nolte, Elsa “Geure en kle(u)re in ‘Periandros van Korinthe’ (D.J. Opperman), ‘Haar naam was Hanna’ en ‘Wie onthou vir Kinna?’ (Henriette Grové)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Pieterse, Henning “Voorgeskrewe poësie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Pretorius, S.J. “Die simboliek in “Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 81, Februarie 1969 * Prins, M.J. “Die funksie van die s-herhaling in ‘Joernaal van Jorik’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 27, no. 3 Augustus 1989 * Prins, M.J. “’Joernaal van Jorik’: ’n Bespreking” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie1997 * Prinsloo, A.F. “Dirk se dinge (Taalkundige en woordfrekwensie aspekte van die substantiewe in die werke van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 32 no. 2, Junie 1992 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (1)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 14 no. 4, November 1976 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (2)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977 * Smuts, J.P. “Die tortels van die modder: ‘Paddas’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 4, November 1993 * Smuts, Ria “Binne ’n ligblou Middeleeuse nag” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Smuts, Ria “Twee digte(r) Opperman-tekste: ‘Man met flits’ en ‘Digter’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995 * Snyman, Henning “Aspekte van die simbool-metafoor verhouding in D.J. Opperman se ‘Komas uit ’n bamboesstok” “Standpunte” Nuwe reeks 156, Desember 1981 * Spies, Lina “Skuld en verlossing” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Spies, Lina “Tot digterskap gedrewe: Van ‘Negester oor Ninevé’ tot ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrifvir Letterkunde”, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Spies, Lina “Siekte en herstel in ‘Komas uit ’n bamboesstok’: ’n proses van devolusie en evolusie: ‘mineralies, vegetaties en dieraties’” “Standpunte” Nuwe reeks 160, Augustus 1982 * Spies, Lina “Mens en digter was onlosmaaklik” “Die Burger” 23 September 1985 * Spies, Lina “D.J. Opperman: Dirk-der-duisende” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986 * Spies, Lina “Die tortels van die modder: Digter tussen slym en ster in die poësie van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Spies, Lina “Heildronk op die sonklong” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Steenberg, D.H. “’Gedagtes by ’n sarkofaag’ as Credogedig van ‘Dolosse’” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Steenberg, D.H. “Die skeppingsmotief in Opperman se ‘Dolosse’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 8 no. 1, Februarie 1970 * Strydom, Leon “D.J. Opperman se Poësie-Laboratorium” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 1, Maart 1983 * Strydom, S. “Aantekeninge by ‘Sondag van ’n kind’ van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Van der Merwe, Hannes “Saam met Dirk Opperman in Malawi” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997 * Van der Merwe, Peet “Die teruggesnoeide digter in D.J. Opperman se ‘Kanarie’” “Standpunte” Nuwereeks 178, Augustus 1985 * Van der Merwe, P.P. “Die simboliese in ‘Paddas’ van Dirk Opperman” “Standpunte”, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Van der Westhuizen, Betsie “Van Sien tot Lewensiening in ‘Komas uit ’n bamboesstok’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Van Eetveldt, H. “Aspekte van die rymvariant in ‘Meriba’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Van Heerden, Ernst “Die wordende Jorik” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Van Heerden, Ernst “Twee vuurstelers” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Van Heerden, Ernst “Jorik en die ou seevaarder” “Standpunte” Nuwe reeks 167, Oktober 1983 * Van Heerden, Ernst “Dirk-der-duisende, ma uit een stuk” “Die Burger” 23 September 1985 * Van Heerden, Ernst “Kilroy was hier” “Insig” Oktober 1988 * Van Rensburg, F.I.J. “’n Opvallende taalkonstruksie by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 63, Februarie 1966 * Van Zyl, Ia “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Van Zyl, Wium “Van ‘Djokjakarta’ tot ‘Die ballade van die onwaarskynlike seun’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Viljoen, Louise “D.J. Opperman se aandeel aan ‘Standpunte’” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979 * Viljoen, Louise “Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se ‘Kaapse skeepswerf’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Wessels, Louis “‘My nooi is in ’n nartjie’, het Dirk onthou” “Die Burger” 24 September 1985 * Willemse, Hein “Die Afrikaanse gedig: ‘Kaapse skeepswerf’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 34 no. 1, Maart 1994 ===  Internet === * Botha, Amanda Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064818/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/25/10/2.html * Brümmer, Willemien Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201143000/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Die Burger Hoofartikel: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/30/10/11.html * Grütter, Wilhelm Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/06/04/6/5.html * Hambidge, Joan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/05/07/BY/06/02.html * Hambidge, Joan Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/12/21/VB/12/boekmerk_1441.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/5/2/12.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203085237/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html |date= 3 Februarie 2014 }} * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/08/20/4/19.html * Kannemeyer, J.C. Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201110039/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/09/04/4/11.html * Smith, Charles Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201134359/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204055059/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html |date= 4 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Opperman, D.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] t943gip45hoob6qrv0n4a778x1rbqma 0 13834 2915497 2909010 2026-07-03T17:19:59Z Jcb 223 2915497 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C.M. van den Heever | bynaam = | beeld = CM van den Heever.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = C.M. van den Heever | geboortenaam = Christiaan Maurits van den Heever | geboortedatum = [[27 Februarie]] [[1902]] | geboorteplek = [[Norvalspont]], [[Noord-Kaap]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1957|7|8|1902|2|27}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | alma_mater = | beroep = [[Skrywer]], [[digter]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C.M. van den Heever''' (1902 – 1957) was 'n professor en hoof van die Departement Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Hy was ’n [[skrywer]] en [[digter]] wat die [[Hertzogprys]] vir sy poësie en sy prosa verwerf het. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === [[Lêer:CM van den Heever jonk.jpg|duimnael|regs|240px|C.M. van den Heever as jong man.]] Christiaan Maurits van den Heever is op [[27 Februarie]] [[1902]] in die [[konsentrasiekamp]] naby [[Norvalspont]] gebore. Hy gaan in die distrik [[Trompsburg]] skool, asook in [[Bloemfontein]] aan die Brebner- en die [[Grey-kollege]]. Na die oorlog word hy groot op die plaas Poortjie in die distrik Trompsburg. Sy vader is Christiaan Mauritz van den Heever en sy moeder, wat op 10 November 1918 tydens die groot [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] sterf, is Maria Elisabeth Oberholzer. Sy ouers is op 23 Augustus 1893 op [[Edenburg]] in die Vrystaat met mekaar getroud. Dit was sy pa se tweede huwelik, nadat sy eerste vrou vroeg in 1893 oorlede is en CM het twee halfsusters en ’n halfbroer uit hierdie huwelik. Hy is die vierde van nege kinders en die skrywer [[Kootjie van den Heever]] is een van sy broers, terwyl sy broer Giel ook geskryf het, onder andere onder die skuilnaam Boet Giepens in ''Die [[Landbouweekblad]]''. Sy broers en susters is Gileam Johannes (Giel), Christiaan Mauritz (wat baie jonk oorlede is), Thomas Arnoldus, Anna Maria Elizabeth, Maria Elizabeth, Abraham Jacobus (Kootjie), Hester Maria en Helena. CM se skoolopleiding is by die plaasskool op Krugerspoor in die distrik [[Trompsburg]] in die Suid-Vrystaat en van standerd vyf aan die Brebner-kollege in [[Bloemfontein]]. Sy hoërskoolopleiding is ook in Bloemfontein aan [[Grey-kollege]], waar hy in 1920 matrikuleer. In hierdie tyd bly hy in die koshuis en kan slegs met vakansietye terugkeer plaas toe. Sy vader is op 30 Desember 1919 weer getroud, maar hierdie huwelik was kinderloos. === Verdere studie === Na matriek is CM vir ’n jaar as onderwyser en staatsamptenaar werksaam, maar studeer dan vanaf 1922 met die Thomas Robertson-studiebeurs verder aan die Grey Universiteitskollege in Bloemfontein, waar professors A. Francken en D.F. Malherbe ’n belangrike vormende invloed op hom het. Hier behaal hy die [[Baccalaureus artium|B.A.-graad]] in 1924 met onderskeiding in [[Nederlands]] en Geskiedenis. Hy word hierna joernalis in die redaksie van ''Die Landbouweekblad'' en vanaf 1925 by ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'', maar gaan deeltyds voort met sy studie in Nederlands en [[Afrikaans]] en behaal die M.A.-graad met onderskeiding in 1926, waarna die Porter-beurs vir buitelandse studie aan hom toegeken word. Tydens sy studiejare verskyn sy eerste gedigte en prosawerke in ''De Goede Hoop'' en daarna in vele ander publikasies. In Julie 1927 trou hy met [[Anne Terblanche|Martha Maria (Martie) Klopper]] van [[Dewetsdorp]] wat hy in sy studentejare leer ken.<ref>Yumpu: https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111194332/https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 |date=11 November 2016 }}</ref> Hulle het twee dogters (Salome en Maura) en ’n seun, ook Christiaan Mauritz. Martie skryf boeke onder haar eie naam en onder skuilname soos Lydia en Anette Terblanche. Sy was stigter van die tydskrif ''Die moderne vrou'', wat later by ''Die Brandwag'' ingelyf is, asook van die Afrikaanse Dameskring en die [[Maria van Riebeeck-klub]], laasgenoemde organisasies die eerste in hulle soort in die land. Op 2 Februarie 1928 gaan CM na die Universiteit van [[Utrecht]] in Nederland vir verdere studie en behaal einde 1929 sy doktoraal in die Nederlandse letterkunde onder leiding van professor C.G.N. de Vooys. Hy is ’n tyd lank lektor aan die University College in [[Londen]]. By sy terugkeer na Suid-Afrika in 1931 is hy lektor aan die Grey-Universiteitskollege in Bloemfontein. Hy promoveer in 1932 met die proefskrif “''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde''” aan die Universiteit van Suid-Afrika en word in 1933 aangestel as professor en hoogleraar in Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, ’n posisie wat hy tot met sy dood beklee. Wanneer ’n vakature ontstaan is hy vir ’n tyd ook waarnemende hoof van die Departement [[Engels]] aan die universiteit.<ref name="ReferenceA">P.J. Nienaber. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. bl. 31.</ref> Benewens die huis wat hy in Johannesburg besit, koop hy ook in 1940 ’n plaas op die walle van die [[Vaalrivier]] in [[Parys, Vrystaat|Parys]], waar hy gereeld saam met sy gesin gaan ontspan. === Kampvegter vir Afrikaanse taal en kultuur === Aan die Rand help hy baie om die kulturele lewe te bevorder. Hy is saam met [[T.J. Haarhoff]] die stukrag agter die stigting van die Afrikaanse Skrywerskring in 1934 en is voorsitter van hierdie vereniging tot met sy dood in 1957. Hy dien ook vanaf 1936 op die redaksie van die Afrikaanse Skrywerskring se  publikasie, die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', wat in 1951 vervang is met ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hiermee help hy ander skrywers, onder andere [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], om hulle werk gepubliseer te kry. Van laasgenoemde tydskrif is hy hoofredakteur vanaf die stigting daarvan tot met sy dood. Verder stel hy bloemlesings saam uit die werk van [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[D.F. Malherbe]]. Vir ’n jaar lank is hy voorsitter van die Afrikaanse Kunsvereniging en hy dien ook op die Beheerraad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]], die Hospitaalraad van Johannesburg, die Radioraad, die Matrikulasieraad en die Skakelkomitee en die Werkgemeenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Kuns, Lettere en Wetenskappe]]. Hy is ook lid van die Leidse Maatschappij voor Nederlandse Letteren. By verskeie geleenthede tree hy as openbare spreker op by herdenkingsfeeste en ander funksies. In Johannesburg reik hy uit na anderstaliges en ander kultuurgroepe en geniet veral aansien in die Joodse gemeenskap met sy bydraes aan die ''Jewish Affairs'' en ''Zionist Record'''''.''' In 1953 besoek hy Israel op uitnodiging van hulle regering en maak hier weer kontak met een van sy oudstudente, [[Olga Kirsch]]. Van den Heever was altyd ’n voorstander van bande met die Dietse stamlande en nadat hy daar studeer het, behou hy kontak met organisasies en individue in Nederland en België. Hy speel ook ’n leidende rol daarin om die [[Vlaamse]] en Nederlandse boek in Suid-Afrika bekend te stel en omgekeerd om die Afrikaanse boek in Nederland en [[België]] te bevorder. Op 25 November 1951 lewer hy op uitnodiging van die provinsiale regering van Wes-Vlaandere ’n huldeblyk ten tye van Stijn Streuvels se tagtigste verjaarsdag<ref name="ReferenceA" /> Vanaf 28 Oktober tot 15 Desember 1955 is hy weer na Nederland nadat die [[Nederland]]se regering hom daarheen genooi het. Die Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap benoem hom in Augustus 1955 tot lid van die Toesigkommissie oor die Belgies-Suid-Afrikaanse Kultuurverdrag. === Latere jare en sterfte === Reeds in 1949 kry hy ’n hartaanval, gevolg deur nog een in Junie 1956, waarna hy op [[8 Julie]] [[1957]] in [[Johannesburg]] na ’n operasie aan serebrale trombose oorlede is. Ná sy dood tref vele tragedies sy familie. In 1960 is sy dogter Maura Stolz, ’n depressielyer, [[Selfmoord|selfdood]] en in 1961 is Maura se man, Jack Stolz, in ’n motorongeluk oorlede. Vyf maande na Maura se dood is CM se vrou, Martie, na ’n lang siekbed oorlede. CM van den Heever en Martie se seun, ook CM, is in 1979 op 45-jarige ouderdom oorlede nadat hy vanaf 1964 vermis was. Hy is in die [[Forest Hill, Gauteng|Forest Hill]]-begraafplaas in [[Port Elizabeth]] begrawe onder die naam C.B. Barnard<ref>LitNet se ATKV-Skrywersalbum http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Van den Heever publiseer die eenakter ''Ek kom dadelik!'' in ''Helikon'' van Junie 1955, maar afgesien hiervan bepaal hy hom uitsluitlik by die poësie en prosa. Reeds van vroeg af publiseer hy gedigte in tydskrifte, die eerste reeds in sy skoolblad en later ook in ''De Goede Hoop'', ''Die Grey Universiteitskollege Blad'', ''Die Grunko'', ''Shimla'' (die universiteitsblad), ''[[Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Boerevrou]]''. Sy poësie is hoofsaaklik stemmingskuns, waarin hy gereeld besin oor die verbygaande aard van alles. Hy maak dan ook gereeld gebruik van woorde wat beweging aandui, en die voël is ’n belangrike simbool in hierdie verband. Onder invloed van [[D.F. Malherbe]] se romantiese styl skryf hy reeds in 1923 die ongepubliseerde epies-liriese gedig van by die negehonderd versreëls, ''Die aandster''. Dit wentel rondom die dromer Jan en sy liefde vir sy meisie Barbara. Weens sy dromery kom hy gereeld op die plaas in die moeilikheid by sy twee ouer broers. Hy soek troos by Barbara, maar sy sterf aan koors. In sy smart aanskou hy die aandster, wat hom aan Barbara laat dink, maar nou nie net aan haar liggaamlike skoonheid nie, maar ook aan haar geestelike skoonheid. Hy maak sy debuut met die digbundel<ref name="ReferenceB">Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Stemmingsure'', wat opgedra word aan D.F. Malherbe. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk en soos die titel aandui, is dit meestal stemmingsverse oor verskeie onderwerpe, waaronder die natuur en die raaisels van die lewe. Die openingsgedig, ''Sing my'', dui reeds die oorheersende doodstema aan, tesame met ander deurlopende temas soos verganklikheid, smart, die natuur en liefde. Die oorwegende toon van die bundel is weemoed, verlange en swaarmoedigheid, die beste uitgebeeld in die mooi ''Die konsertina in die nag''. Hierin word die vreedsame stemming van ’n nag op die plaas beskryf, met net die sagte kabbeling van die spruit wat hoorbaar is. Die stilte word dan deur die yl klanke van ’n konsertina verbreek, net om later weer in die stilte te versink. In hierdie gedig is die konsertina die draer van die romantiese verlange, terwyl die afwesigheid van sterk sintuiglike beelde bydra om die ontasbaarheid van die heimwee te verwoord. Die bundel word afgesluit met ''Die pelgrim'', wat weier om skuiling te vind in ’n huis en eerder voortstryk op die pad van die lewe, waar dit hom ook al mag lei. ''Die aandster'' is ’n verwerking van fragmente van sy ongepubliseerde epiese gedig. In sy ''Versamelde gedigte'' neem hy later slegs agtien van die vyftig gedigte in hierdie bundel op. ''Die nuwe boord''<ref name="ReferenceB" /> is ’n groot vooruitgang op sy debuut, met suiwerder beelde en taalgebruik, alhoewel die toonaard van die gedigte ’n verwantskap toon met sy eerste bundel. Sonder dat daar werklik gedigte is wat geheel en al bevredig, is die bundel vol pragtige gedeeltes. Beskrywings van die natuur is gevoelig en verteenwoordig soms ’n geestelike verdieping van betekenis. Noemenswaardig is verse soos ''Net my skaduwee'' en ''Wonderbare nag'' (beide vrye verse met suiwer beelding), ''My klein lantern'', ''So fyn gevleg'' en veral ''Die wêreld is'' waarin die fyn beskrywing van die stemming in die natuur verdiep tot lewensbeskrywing. ''Die wagtertjie stap'', ’n gedig wat Afrika-motiewe verwerk, is ook ’n hoogtepunt. Hierin word die wagtertjie gekonfronteer deur die tokkelossie in ’n gedig wat sterk beeldend is. ''Outa Hans''  beskryf die duiwel se koms om middernag, wanneer hy met betowerende vioolspel die aanhoorders vermaak. Hy sal jou leer om te speel soos hy, maar dan moet jy jou siel aan hom verkoop. ''Wie om twaalfuur snags'' is die verhaal van die visser wat die meermin se elfkleed afgeneem het en met haar trou, waarna hulle drie kinders het. Die meermin herwin egter haar elfkleed en keer terug see toe. Geslaag is hier die ritme waarmee die see se onrustige beweging gesuggereer word. ''Oor die seek’gat'' is ’n vers oor die waterslang, ’n belangrike watergees uit die swart mense se geloof. ''[[Waar ruwe rotse]]'' word baie bekend en vertel die verhaal van ’n ongeluk tydens ’n pa en seun se jagtog in die berge. Die seun se voet gly en hy val teen die rotse af totdat hy in ’n klipskeur vassit, waarna die vader die seun doodskiet om hom van verdere lyding te vrywaar. Ten spyte van die aangrypende boustof en enkele treffende sienings, gaan hierdie gedig egter mank aan verskeie verstegniese gebreke, wat vele gedigte in die bundel tipeer. Voorbeelde is die paarrym wat ’n natuurlike ritme verhinder, die gebruik van swak rymwoorde en die invoeging van stopsels wat niks toevoeg tot die betekeniswaarde van die gedig nie. ''Die nuwe boord'' ontvang in 1928 die Hertzogprys vir poësie. ''Deining''<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 3, Augustus 1932.</ref> verteenwoordig verdere groei en word deur D.J. Opperman in ''[[Digters van Dertig]]'' bestempel as die eerste groot bundel van die Dertigers en Van den Heever self as die eerste Dertiger<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl. 137.</ref> Hierin ontgin Van den Heever die verheerliking van die kunstenaar, een van die uitstaande kenmerke van die digkuns van die Dertigers,<ref name="ReferenceC">Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en verras met sensitiewe sintuiglike waarnemings. Die dood en in die lig daarvan die onsekerheid oor die doel van dade en die lewe self is een van die vernaamste temas, maar hy besin ook meer oor die geheimenisse van die mens en wêreld. Op verstegniese gebied maak hy nou ruim gebruik van die volsin wat met knap gebruik van enjambemente die rymdreun vermy en aan die verse ’n natuurlike ritme verskaf. Die titel verwys na die ewige deining van die see, waaragter die spreker die noodlot en die dood sien wag en die verse besin dan ook veel meer oor die geestelike belewenis. ''Ontwaking in die droom'' is knap suggestie van die misterieuse, terwyl ''Laat my'' ’n roerende gebed is. In ''O koele water van die spruit'' word die natuur waargeneem, met toepassing op die eie wese, waar die mens gesien word as eensame banneling op aarde. Die herhaling vorm ’n inkantasie waarin die ewige deining van die bundeltitel gesuggereer word. Hoewel gedeeltes van ''Die teleurgestelde'' (oor die spreker wat in sy liefde verlaat is) nie heg by die geheel geïntegreer is nie, is die beeld waarmee dit afsluit bekoorlik suggestief. Ook die kuns en kunstenaars vind neerslag in ’n aantal gedigte, waaronder ''Voor die Nagwag van Rembrandt'', ''Die Venus van Melos in die Louvre'', ''Aan Keats'', ''By Gezelle se graf in Brugge'' en ''Die digter''. ''Dood van die bedelaar'' beskryf die verskopte se dood tydens die lente in die park, waar sy verlore drome en strewe na skoonheid in die seisoen se prag weerkaats word, gekontrasteer met die einde van sy lewe waar al wat vir hom oorbly sy mooi herinneringe is. Soortgelyk is ''Die afgeleefde vrou'', waarin die eensaamheid, leed en verlatenheid van die ouderdom beskryf word. ''Atilla'' is die verhaal in versvorm van Atilla die Hun, wat op sy huweliksdag vermoor is deur die vrou wat hy gedwing het om met hom te trou. ''Man, vrou en dood'' gee die sikliese gang van die lewe en dood en die verhouding tussen man en vrou in die tydelike en ewige bestaan weer. In 1935 word in ’n derde druk van ''Deining'' ’n aantal sterk stemmingsgedigte bygevoeg, insluitende die mooi ''Voëls in die skemering''. In hierdie gedig word die voëls uitgebeeld as bannelinge in die skemerlig, wat eensaam na die wind luister terwyl hulle stadig in die donker nag verdwyn. Die voël is ’n herhalende simbool in Van den Heever se digkuns. Die uitbeelding van die tydelike teenoor die ewige natuur  word goed saamgevat in die voël se gedurige verbyvlug en swewing, iets wat kom en dan weer weg is, en word telkens ook gekontrasteer met die statiese van die omgewing<ref>Heinrich Ohlhoff. ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' bl. 74-75.</ref> ''Aardse vlam'' <ref name="ReferenceC" /> is weereens ’n bundel met sterk metafisiese verse, waarin die digter as’t ware in stemming ontvlug<ref>Eybers, Elisabeth. ''Voetpad van verkenning.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1978.</ref> van die werklike wêreld. Die mens word gesien as geskei van die ewigheid en die heelal en kan slegs in hereniging daarmee sy aardse vlam laat voortleef.<ref name=":0">Opperman, D.J. ''Verspreide opstelle.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1977.</ref> Paradoksaal moet hy dus vernietig word (doodgaan) om in die ewige Lig opgeneem te word. In hierdie bundel is die digter baie sterker bewus van sy aardsgebondenheid en menslikheid en wen die gedigte aan konkrete beelding. Gedigte soos ''Die vertrekkende wildeganse'' (waarin die ganse die aarde verlaat en wegvlieg die donkerte in, met die suggestie van ’n groot verlies wat geaksentueer word deur die gelyktydige verlies aan daglig en die groot stilte wat neerdaal) en ''Die gevalle Zoeloe-Indoena'' (met sy volgehoue aanspreking van die gestorwene en treffende teenstelling tussen dood en lewe, die kryger se krag in die lewe en sy kragteloosheid in die dood), is van die beste in sy oeuvre. ''Afrika'' is ook treffend in sy uitbeelding van die mistieke en sy bede dat die voorgeslagte wat die vasteland help tem het die mensdom moet besiel. ''Eenmaal'' sluit by hierdie gedig aan in sy filosofie van menslike eenheid oor die eeue, met die besef dat in die ondergang van die wêreld ook die spreker ’n rol gespeel het. ''O verre wydtes'' bereik met knap gebruik van enjambemente ’n kragtige suggestie van die opgaan in die oneindigheid. Berusting in die huidige lewe vind ons in geslaagde verse soos ''Dat net'' en ''Boesmansrivier''. Die digter verbreed ook sy tematiese register met gedigte oor die mitologie, soos ''Ganymede'', ''Arachne en Minerva'' en ''Orpheus en Eurydice''. ''Agter tralies'' beeld ’n leeu in die dieretuin uit waar hierdie majestueuse dier verneder is in sy gevangenskap. Hierdie bundel verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy digkuns<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl.145.</ref> Met die verskyning van sy <ref name="ReferenceC" />''Versamelde gedigte'' in 1945 laat Van den Heever ’n groot aantal gedigte uit sy eerste twee bundels weg en sluit ook sowat veertig voorheen ongepubliseerde verse in. Die nuwe verse sluit ten nouste aan by gedigte uit ''Aardse vlam''. Dit is teen hierdie tyd duidelik dat sy waarde in die poësie hoofsaaklik een van ’n oorgangsfiguur is tussen die eerste Afrikaanse digters, met hulle sterk vaderlandse verse, en die sterkste Dertigers, met hulle intens persoonlike verse. Hoewel hy steeds in tegniek verbeter en ook ’n aantal vrye verse in hierdie bundel insluit, bly sy poësie in wese stemmingskuns. Daar is ontwikkeling in tegniese vaardigheid en groter suiwerheid van segging, maar sy digkuns bly eenselwig van aard. Die nuwe gedigte voeg egter wel ’n groter verskeidenheid van temas tot sy digkuns, met gedigte oor evolusie, Oosterse religieuse motiewe en besinning oor die politiek. Met enkele gedigte oor spesifieke figure, soos ''Die dood van'' ''Simson'' en ''Louis Trichardt se einde'' bring hy ook ’n groter persoonlike en konkrete element tot sy poësie, wat tot ’n mate die algemene newelagtigheid teenwerk.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No. 20, Julie 1951.</ref> ''Verhalende gedigte'' bevat gedigte wat reeds in sy ander bundels verskyn het, maar ook ses nuwe gedigte.<ref>Mocke, S. Ignatius. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953.</ref> Van die nuwes is ''Ballade van die woestyn'' die beste. Twee armoedige vriend steel geld wat hulle in die woestyn begrawe. Uit gierigheid slaan een dan die ander een dood sodat al die geld aan hom kan behoort, maar hy verdwaal en word gemartel deur hallusinasies en die stem van sy gewete. Hy word deur reisigers gevind en na ’n hospitaal geneem. Sy pogings om sy verhaal te vertel om sy gewete te laat rus is egter tevergeefs, want niemand wil hom glo nie. In teenstelling met die bundeltitel is baie van die gedigte eerder stemmingsgedigte, hoewel ’n verhaal iewers in die stemming skuil.<ref name="ReferenceC" /> ''Honderd sonnette'' sluit sy digterlike nalatenskap af met verse wat handel oor die verband tussen mens, God en natuur. In die digter se filosofie staan die mens as geringe figuur teenoor die groot kragte van die natuur, met God as middelpunt wat alles saambind. Die mens se bestaan is in harmonie met die heelal, maar word oorheers deur sy vrees vir die dood, wat sy natuurlike hunkering na vryheid en onsterflikheid ondermyn. Desondanks is daar ’n aanvaarding van die onvermydelike. Hoewel die idee-inhoud gereeld ryk van aard is, word selde daarin geslaag om dit tot ware digkuns binne die streng sonnetvorm te giet. ''Die ewige kind'' (wat ook in ''Groot Verseboek'' opgeneem word), is ’n hoogtepunt en beeld ’n kind met Down-sindroom uit wat deur die straat gestoot word en die mense wat hom sien ontstel. Ander verse met realistiese beskrywings soos ''Oupagrootjie'', ''In memoriam patris'', ''Siekte'', ''Lente'', ''Altyd dieselfde'' en ''Die misdadiger'' is ook verdienstelik. ==== Versamelbudels ==== Hy publiseer gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. Sy gedigte word in ’n groot aantal versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Afrikaanse versameling'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Ons jongste letterkunde'', ''Digters en digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Digterstemme'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Goudaar'', ''Faune'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Tussen die engtes'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. === Romans en novelles === Dit is met sy prosa en spesifiek sy romans en novelles wat hy sy grootste bydrae tot die Afrikaanse letterkunde maak.<ref name="ReferenceB" /> ''Op die plaas'' (wat oorspronklik as vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' verskyn) is nog jeugwerk. Hierin word die plaaslewe verdienstelik geskilder, maar die novelle oortuig nog nie met die mensbeelding nie. Die skaapboer op klein skaal, Freek, is die hoofkarakter. Hy ly aan ’n minderwaardigheidsgevoel, wat hom ’n onderwerp van bespotting maak by sy maats. ’n Nooi van die dorp (Miem) kom by die buurman kuier en gooi haar flikkers vir Freek om bietjie opwinding tydens haar besoek te kry. Die aand voor haar vertrek skraap hy eindelik genoeg moed bymekaar om haar te soen en hy teer hierna ’n lang tyd op sy gelukkige herinneringe. Miem trou egter met ’n ander man, sonder dat daar ooit ’n botsing tussen Freek en Miem plaasvind. Freek se besinning oor hierdie gebeurtenis en die besef dat daar in hierdie verhouding geen toekoms is nie, laat hom langsamerhand tot nuwe lewensinsigte kom. Volgens die uitbeelding in die eerste gedeelte van die verhaal besit hy net ’n geringe mate van geestelike ontwikkeling, maar hy word na sy vlugtige liefdesgeluk ’n diepsinnige filosoof. Hoewel die verhaal en karakterbeelding dus nie aan die verwagting voldoen nie, vergoed Van den Heever se keurige taalgebruik en sommige van sy vergelykings (vele is minder geslaagd) enigsins hiervoor. In ''Langs die grootpad'' <ref name="ReferenceC" /> is Hansie ’n dromer wat tot groot teleurstelling van sy vader, oom Gert, nie as boer deug nie en eerder in sy musiek ’n uitlaatklep soek. Dit lei tot wrywing met sy vader, met slegs sy moeder wat hom verstaan. Hansie raak verlief op Maria, die dogter van die bywoner Rooi Stefaans, wat deur sy pa weggejaag word. Die vertrek van hierdie familie raak hom dus diep. Nog erger gebeur, want sy moeder sterf tydens die griepepidemie en in sy smart worstel Hansie nou hewig met die ewige dinge en die sin van die lewe. Hy gaan studeer, maar voel homself as vreemdeling tussen ander, wat vererger wanneer sy vader in geldelike verknorsing beland. Oom Gert probeer sy posisie red deur ’n tweede huwelik, wat sy hele huisgesin in ellende dompel. Die onstabiliteit het ’n groot uitwerking op nie net Hansie nie, maar ook sy susters. Susie gaan bly na ’n liefdesteleurstelling by familie in Durban, waar sy selfmoord pleeg, terwyl Hannie trou met Gert van wie sy aanvanklik nie gehou het nie maar dan tog gelukkig is. Tant Annie, oom Gert se tweede vrou, stam uit ’n agterlike bywonersfamilie en haar baasspelerige natuur en skynheiligheid laat die huisgesin uitmekaar spat. Tant Annie se swakkelingseun, Johnnie, word deur sy ma in alles voorgetrek en eindelik kan Hansie sy geterg nie langer verdra nie en slaan hom plat. Hierna kies Hansie die grootpad om self sy eie potjie te probeer krap. Johnnie beland na vele misstappe eindelik in die tronk. Die ironie van die lot voer Hansie na Rooi Stefaans, wat deur ’n gelukkige vonds op die delwerye nou ’n welgestelde boer is, waar Hansie ’n staanplekkie kry. Hy deug egter steeds nie as boer nie en sy toekoms is onseker. Maria keer terug uit die stad waar sy gestudeer het en as dit blyk dat haar liefde vir hom nog lewe, volg Hans se wedergeboorte. Onder haar besielende invloed verdwyn sy minderwaardigheidsgevoel en besluit hy om sy goedjies te verkoop en musiek te gaan studeer in die stad, sodat sy ontwikkeling tot ’n bevredigende einde kom. Van den Heever dring steeds nie in die wese van die karakters in nie en beskryf eerder hulle gevoelens as om dit uit te beeld, terwyl baie karakters ook geneig is om óf goed óf sleg te wees, wat ongeloofwaardig is. Die gevolg hiervan is dat die figure vaag bly, terwyl sielkundige motivering vir optredes ook nie bevredigend is nie. Dit belemmer ook die gang van die verhaal, wat soms traag voortsukkel. Die titel van die roman verwys na die eindelose grootpad van die lewe, waar die reisigers tevergeefs soek na ’n uitspanplek. In 1935 wys die lesers van ''Die Volksblad'' in ’n peiling vir ''Langs die grootpad'' aan as die vyfde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Droogte''<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1932.</ref> behandel die verarming van die plattelandse bevolking as gevolg van langdurige droogtes.<ref name="ReferenceC" /> Die skrywer slaag daarin om die stemming van die stryd teen die natuur te skep, maar tree nog steeds te beskrywend op, eerder as uitbeeldend.<ref name="ReferenceC" /> ’n Besondere groeipunt in sy prosa is egter dat hy hier meer realisties as romanties is en dat verskeie karakters, veral Datie, ’n lewe van hulle eie verkry. In hierdie verhaal ontmoet die leser vyf broers, wat digby mekaar woon op die ouerlike skaapplaas in die Vrystaat. Met uitsondering van Soois is hierdie broers almal mense van geringe geestelike ontwikkeling, wat gedurig onder mekaar rusie maak. Die oujongkêrel Stoffel is ’n dronklap, wat probeer om sy niggie te verlei en later ook sy broer Luikes tot dronkaard maak. Datie is doofstom en by Sagrys het menslikheid lankal opgedroog. As gevolg van die verdeling van die grond kan geeneen ’n behoorlike bestaan maak nie. Wanneer die langdurige droogte kom, raak almal uitgeboer, behalwe Sagrys, wat gedurende die Anglo-Boereoorlog verraad gepleeg en al sy besittings behou het. Sagrys se ideaal is om weer in besit te kom van die hele plaas en hy span saam met ’n Joodse winkelier om sy broers se ondergang te verhaas. In die oomblik van oorwinning egter word hy vermoor deur Datie, uit wraak vir jarelange mishandeling. Datie word opgesluit in ’n sielsieke-inrigting, Soois word weens finansiële ondergang gedwing om uit te verkoop en hy en die ander broers word dagloners op die spoorweg. Teenoor die broers word die plaasonderwyser Hendriks en sy vrou Nancy gestel, waar die onderwyser in sy strewe om te studeer en vooruit te kom, sy vrou verwaarloos, wat nie kan aanpas by die plaaslewe nie en die stres van die onsekere bestaan nie kan hanteer nie. Die onverwagte moord laat haar van skok ’n toeval kry en ook hulle verlaat die plaas. Na al hierdie gebeurtenisse kom die mildelike reën, maar nou is dit te laat. Die skrywer probeer hier om nie net die fisiese nie, maar ook die geestelike droogte tot woord te bring. In sulke omstandighede kry die laer instinkte die oorhand. Hierdie roman word eervol vermeld tydens die toekenning van die Hertzogprys vir 1933 en word onder andere in Vlaams vertaal. In 1935 wys die lesers van ''Die Burger'' en ''Die Vaderland'' in ’n peiling beide vir ''Droogte'' aan as die vierde beste Afrikaanse prosawerk. ''Groei'' <ref name="ReferenceB" /> beeld die groeiende spanning tussen die boerelewe en verstedeliking uit,<ref name="ReferenceC" /> met die titel wat veral verwys na die geestelike groei in die hoofkarakter se lewe. Gustav Cloete is ’n talentvolle plaasseun, wat ’n universitêre opleiding geniet het en hom in die stad vestig as joernalis, saam met sy vrou Hester en dogtertjie Hettie. Hy hunker egter steeds na die eenvoudige lewe op die plaas Blesbokfontein, waar oom Bêrend steeds tradisievas is en sy broer Pieter die plaas bewerk. Ander karakters verteenwoordig mense in die verskillende stadia van modernisering en aanpassing by die verstedelikte lewenswyse. Die Vermaaks streef deur navolging van die uiterlike na sosiale aanvaarding, maar misluk as gevolg van geringe geestelike ontwikkeling. Dr. Beer is ’n amptenaar van armblanke-afkoms, maar hoewel hy hom deur sy geleerdheid opgehef het uit ’n nederige stand, is sy lewe tot mislukking gedoem deur gebrek aan innerlike waardes. Sy strewe na sosiale erkenning word verder belemmer deur sy skinderlustige en onopgevoede maar ambisieuse vrou. Japie Greyling en mev. Verstraaten is tiperend van diegene by wie die moderniseringsproses voltooi is en hulle het reeds al die ou Afrikaanse tradisies verwerp. Mev. Verstraaten se lewensfilosofie is om een man haar te laat onderhou, terwyl sy haar met ’n ander (Japie) vermaak. Haar gesprekke met die diensmeisie, Sarie, werp ’n helder lig op die verskillende huweliksopvattings van die hoogste en laagste stand. Ook by Gustav is daar ’n botsing tussen die ou en nuwe opvattings, wat hy met die kritiese blik van die intellektueel beskou. Oom Bêrend dien as teenpool van die verworde stadslewe met sy Christelike standvastigheid, beginselvastheid en geloof. Daar is egter ook boere wat reeds ontaard het en vir hulle is die uitweg om stad toe te vlug. Gustav word as gevolg van die depressie afgedank by die koerant en ervaar die bitterheid van die armoede. Daar kom verwydering tussen hom en sy vrou en sy dogtertjie sterf in ’n armoedige losieshuis. Hy keer dan sy rug op die stadslewe en herwin op die plaas onder sy vader se besielende invloed al sy vertroue in die lewe. Hy ontdek nuwe lewensvreugde en besef dat die mens somtyds vernedering moet smaak om tot werklike hoogtes te kan groei. Die verloop en afloop is grotendeels onrealisties en die stadslewe word as net sleg afgemaak terwyl die plaaslewe geïdealiseer word. Ten spyte van hierdie en ander gebreke is hierdie werk ’n vooruitgang in Van den Heever se prosa. Eerder as beredeneerde sielkundige ontledings, bevat hierdie roman vele knap tonele, vol beweging en aksie met ’n minimum van beskrywende toeligting. Langdradige onthullings het grotendeels verdwyn, en in die plek daarvan het gekom suggestiewe aanduidings wat die leser op die regte spoor bring. Die eenselwig negatiewe uitbeelding van die ekonomiese en sedelike agteruitgang van die stadslewe is egter steurend. Die novelle ''Somer''<ref>Brunt, Dries. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007.</ref> verskyn aanvanklik in 1935 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''.<ref name="ReferenceC" /> Hierin skilder Van den Heever weer die boer en sy verhouding met die alles oorheersende natuur met sy seisoene,<ref name="ReferenceC" /> met die wete (ook in die liefde) dat in die somer of hoogtepunt van die oes reeds die kiem van ondergang aanwesig is. Die agtergrond van die verhaal is ’n Vrystaatse somer waarin versengende hitte en droogte die boere knou. Die tragiek van die gedurige stryd teen die genadelose natuur vind hier uiting in die figuur van die moedelose oom Frans wat die ou familieplaas Driefontein innig liefhet.<ref name="ReferenceB" /> Sy hoop om dit te behou verdwyn egter wanneer ’n verwoestende haelstorm sy ryp koring verpletter. Sy broer oom Tom is daarenteen die onvermoeide werker,<ref name="ReferenceC" /> wat al die luime van die natuur goed ken en deur harde werk daarby aanpas. Selfs wanneer die koringprys daal, glo hy dat harde werk hulle sal help om die skuldlas af te werp en dat die aarde nie diegene sal teleurstel wat daarop vertrou nie. Die arbeiders leef digby die aarde en hulle siening van die lewe word hierdeur beïnvloed. Hulle verstaan dat hulle maar soos die koring is wat groei en afgesny word en dat die natuursiklus homself weer en weer sal herhaal. Die jeugliefdes wat teen hierdie siklus ontkiem, word ook daardeur verdoem, want die arbeiders beweeg aan en afskeid is onontkombaar. Oom Tom se dogter Linda raak verlief op die swerwer Wynand met sy tronkverlede, wat die bywonerseun Hannes se jaloesie laat opvlam. Op Oujaarsnag, terwyl almal plesier maak, brand Hannes dan oom Tom se hooimied af en sterf self in die vuur. Die intensiteit van en konflik binne die verhoudings word hiermee verhoog. ''Somer'' word sterk in aanmerking geneem vir die toekenning van die Hertzogprys vir 1936, hoewel daar deur sommige keurders gevoel word dat dit beïnvloed is deur die werk van die Nederlandse skrywer Stijn Streuvels. Hierdie novelle is ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en word in Engels (deur T.J. Haarhoff as ''Harvest home''), Vlaams en Duits vertaal en in die sewentigerjare deur [[André P. Brink]] in ’n draaiboek verwerk en verfilm. [[P.G. du Plessis]] neem ’n fragment, ''Somer'', in ''Halfeeu'' op, waarin hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' saamgebundel word. Die opgenome gedeelte handel oor die dreigende gevaar van ’n haelstorm vir die koringoes. ''Kromburg''<ref name="ReferenceC" /><ref name=":0" /> beeld die ondergang van ’n vrou uit wat wil ontkom van die kleingeestigheid van haar plattelandse omgewing om haar kunstenaarstalent ten volle te kan ontgin. Dit word omskep tot ’n suksesvolle mini-televisiereeks kort na die aankoms van televisie in Suid-Afrika.<ref name="ReferenceC" /> Wenda is ’n ontwikkelde plaasmeisie. Wanneer sy verloof raak aan die mediese student Braam begin sy drome droom van ’n verblyf in Europa. Braam sterf egter in ’n ongeluk en impulsief trou sy dan met Flip Swart, bestuurder van ’n boerewinkel in die dorpie Kromburg. Flip is ’n goeie, maar doodgewone man sonder veel dryfkrag. Wenda aard nie onder die kleingeestige inwoners van Kromburg nie en vind haar huwelik met Flip vervelig. ’n Vakansie in Durban gee haar nuwe dryfkrag en sy beraam allerhande planne om Kromburg te hervorm. Met behulp van die onderwyser Basson voer sy ’n toneelstuk op en saam met die simpatieke ds. Verwey probeer sy om die Kromburgers se leeslus op te wek. Die beklemming van haar bestaan wil egter nie wyk nie. ’n Paar vleiende opmerkings van ’n rondreisende akteur laat haar besluit dat sy ’n kunstenares is wat haar lewensbestemming ver anderkant Kromburg se rantjies sal vind. Sy oorrompel haar man en vader, Oom Kasper, wat sy erfplaas Rietvlei verpand om Wenda finansieel te steun en sy vertrek met Etienne Lombard. Deur harde werk en natuurlike aanleg maak sy stadige vordering in die toneelwêreld en gee haar oor aan die stadslewe. Na ’n rusie met Lombard, wat ’n skurk blyk te wees, gaan sy egter met ’n goederetrein huis toe, met die wete dat kleingeestigheid en bedrog ook buitekant Kromburg aangetref word. Die impak van haar optrede is sodanig dat oom Kasper sy erfplaas verloor en dat ook Flip om haar ontwil ’n swerwer en banneling word. Wenda is een van die eerste werklik sterk vrouekarakters in die Afrikaanse prosa. Die verhaal gaan egter mank aan onwaarskynlikhede en ongemotiveerde optredes, wat in diens van die boodskap staan eerder as om die werklikheid uit te beeld, terwyl te veel van die karakters nie werklik mens word nie. ''Laat vrugte''<ref name="ReferenceC" /> is ’n [[plaasroman]] wat afspeel in die eerste dekades van die twintigste eeu.<ref name="ReferenceC" /> Dit beskryf die oerou probleem van die ouderdom wat teensinnig is om te verander en so vasklou aan ’n magsposisie dat dit die jeug onvoldoende ruimte gee om self te ontwikkel,<ref name="ReferenceC" /> met die onvermydelike resultaat uiteindelik dat die oue afgesny word sodat die nuwe loot kan ontwikkel. Die outokratiese Oom Sybrand is een van die bekendste figure in ons ouer prosa, ’n outoriteitsfiguur met ’n drang om sy wil ten alle koste te laat geld. Hierdie drang bring hom in konflik nie net met die gemeenskap nie,<ref name="ReferenceC" /> maar ook en veral binne sy eie gesin. Die botsing met sy seun Henning vorm die hoogtepunt in die roman. Die handeling vind plaas teen die agtergrond van die sikliese kom en gaan van die seisoene, wat dan ook die mens se lewensloop eggo. Oom Sybrand het sy vrou Betta verneder tot nie veel meer nie as huisbediende en in sy seun Henning sien hy ’n mededinger oor wie hy moet seëvier. Henning is boonop verlief op die buurdogter Johanna, met wie se gesin oom Sybrand in vyandskap leef. Henning voel later verplig om die plaas te verlaat. By nabetragting besef Oom Sybrand dat hy nie soseer vir Henning as teenstander gesien het nie, maar geveg het teen sy eie verlies aan lewenskrag wat met die ouderdom kom. Sybrand stel egter slegs belang daarin om te heers en verdere rykdom te versamel. Ná sy vrou se dood het hy selfs nie eens barmhartigheid teenoor sy dogter Annie en haar man Hennie om hulle toe te laat om by hom te kom bly nie, selfs al het hulle finansiële bystand broodnodig. Oom Sybrand trou dan met Maggie, die jong vrou van sy bywoner, wat begin om sy besittings te verkwis, veral na hy hulpeloos gelaat word deur ’n beroerte. Annie kom later tot sy redding en jaag vir Maggie weg en Henning (nou getroud met Johanna) kom ook terug om versoening te bewerkstellig. Oom Sybrand aanvaar nou die onvermydelike, naamlik dat hy nie vir altyd aan sy besittings en die hede kan vasklou nie. Hy vind berusting daarin dat hy deur sy seun en kleinseun tog steeds op ’n manier aan die grond verbind sal wees. Hierdie roman verteenwoordig ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en veral in die genre van die plaasroman en word wyd voorgeskryf aan universiteite en skole. ''Laat vrugte'' word in 1942 met die Hertzogprys vir prosa bekroon. ''Gister''<ref name="ReferenceC" /> ondersoek die mag wat die verlede op die hede en toekoms uitoefen.<ref name="ReferenceB" /> Ná Ouma Bet se man Frans se dood sit sy haar totale toekomsverwagting op haar kleinseun Frans, wat net soos sy oupa lyk. Die titel van die boek sluit aan by hierdie obsessie met die kleinkind, want in hom wil die ouma weer haar verlede herleef. Klein Frans is egter verwen en heg geen waarde aan wat vir die res van die familie kosbaar is nie. Hy jaag slegs sy eie selfsugtige begeertes na en verkwis sy ouma se erfenis. Sy begeerte is om in die stad ryk te word en hy kom slegs tot inkeer wanneer sy meisie Joyce weier om met hom te trou oor sy selfsug. Ouma gaan agter Frans aan stad toe, terwyl haar kinders (Frans en Hendrik) papperds is wat van hulle kinders afhanklik is en so ook in die stad beland. So beland drie geslagte almal in die stad as resultaat van die ambisie en selfsug van ’n verwende kind. Klein Frans se suster Emma vind na ’n tydperk van pynlike onstandvastigheid eindelik haar voete in die stad en pas aan. Klein  Frans verongeluk egter, waarna Ouma terug gaan plaas toe om daar te sterf. Drie geslagte se ontworteling van die plaas word hier uitgebeeld, maar hierdie roman bring nie nuwe temas of groei in Van den Heever se werk nie. ''Van aangesig tot aangesig''<ref name="ReferenceC" /> beeld die gesinslewe van ’n Boerefamilie uit, waar die vader, oom Naas Steenberg, deur sy selfsugtige en outokratiese optrede in groot mate sy kinders se toekoms negatief bepaal.<ref name="ReferenceC" /> Hierdie swakkeling probeer homself handhaaf deur ’n valse waardigheidsvertoon, maar nadat sy aansien geknak word, sien hy homself vir die eerste keer as die armsalige mens wat hy werklik is en word sy lewe ontspoor. Naas is ’n winkeleienaar op Vlaktedorp, ouderling in die gemeente, sedebewaker in die gemeenskap en streng opvoeder van sy gesin. Hy sien sy vrou en vier kinders deurgaans slegs in hulle verhouding tot hom en nie as mense in eie reg nie. Sy oudste dogter Bessie se lewe verongeluk hy deur haar verhouding met die man war sy liefhet, te verbied. Sy hardkoppigheid dryf sy oudste seun, Neels, van hom weg en Neels ontaard dan in ’n dronkaard in die stad. Sy jongste dogter Elsie verwen hy weer en kan geen fout in haar sien nie, selfs wanneer die bewyse opstapel. Gaandeweg verloor Naas sy aansien in die gemeenskap. Sy dogter Elsie loop weg met die handelsreisiger Billy en Neels word in die stad in hegtenis geneem vir manslag. In hierdie toestand word Naas eindelik gedwing om van aangesig tot aangesig met homself te staan en sy foute te erken, maar hy kan die volle gewig van hierdie insig nie geestelik verwerk nie. ''Anderkant die berge''<ref name="ReferenceC" /> beskryf die lewe van ’n pioniersfamilie in die vroeë dae van die Boererepublieke tot met die ontdekking van diamante. Dit teken die geestelike evolusie van ’n Voortrekkerpatriarg (Jakob de Jager) en beskryf die teenstelling tussen beginselvaste mense en diegene wat wankelend aan allerlei verleidings toegee. Jakob maak op sy plaas Doringkranskloof die onherbergsame wêreld mak en weerstaan die aanslae van die inboorlinge en die wilde diere. Ten spyte van vele terugslae (sy vrou Hanna word blind en hy word gedwing om ter wille van sy kinders sy geliefde plaas te verlaat wat hy met harde arbeid opgebou het) bly Jakob vasklou aan sy rotsvaste geloof en vind hy rus in God se wil vir sy lewe. In teenstelling hiermee het hulle bure, Willem Pelser en sy seun Skalk, nie ’n beginselvaste fondament nie en kom hulle deur drank en ontug tot ’n val. ’n Sterk karakter is Malie, Skalk se vrou en Jakob se dogter, wie se innerlike wroegings goed weergegee word. Hoewel geen verruiming in Van den Heever se oeuvre nie, is dit ’n knap geskrewe boek. ''Kringloop van die winde'' <ref name="ReferenceC" /> bevat drie novelles<ref name="ReferenceB" /> (''Daiel se afskeid'', ''Vyand'' en ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage''). ''Daiel se afskeid'' word later apart herdruk. Daiel is ’n weeskind wat ná ’n ongelukkige kinderlewe eindelik ’n swerwende skaapskeerder word, met beperkte lewensvooruitsigte. Die dorpsprokureur Vorster laat hom egter ’n gevoel van eiewaarde herwin deur hom ’n visie te gee van ’n eie plasie en help hom om daarvoor te spaar. Wanneer Daiel met die bywonersdogter Stienie trou en die plasie Syferfontein aanskaf, ondervind hy vir die eerste keer geluk. Die droogte roei hom egter uit en hy werk hard om weer op die been te kom, net om onder die invloed van sonsteek hallusinasies te kry en in hierdie toestand sy vrou en kind aan te rand, onder die wanindruk dat hy hom verset teen die onsimpatieke weeshuisowerhede. ’n Tweede aanval van waansin oortuig hom dat hy ’n gevaar vir sy gesin is. Hy tref reëlings vir sy vrou en word weer ’n swerwende skaapwagter, sodat sy lewe net soos die winde ’n volle kringloop voltooi. “''Vyand''” word ook later apart herdruk en behandel die verdeeldheid in die Afrikanervolk onder die invloed van die politiek tydens die Rebellie. Paul en Jurie is broers wat in hulle kinderdae besonder geheg is aan mekaar. Hulle verhale word elkeen uit hulle eie perspektief vertel. Paul is ’n rotsvaste Afrikaner wat tydens die Rebellie by die rebellemagte aansluit en getroud is met die Boerenooi Marie. Jurie word ’n prokureur op die dorp en trou met die Engelse Jane, sodat hy later van sy volk vervreem, al voel hy nie werklik tuis by die Engelse nie. Hy sluit tydens die Rebellie by die regeringsmagte aan en skiet vir Paul dood, maar word daarna deur sy gewete geteister. In ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage'' is die inwoners van Koppiesburg almal voorbeelde van banale menslikheid. Jacques Duvenhage begin onder die invloed van sy liefde vir Rita dig, maar sy geestelike ontwaking word doodgesmoor deur sy omgewing. Die drie novelles kan ook gesien word as verteenwoordigend van drie tydperke in die Afrikaner se geestelike ontwikkeling. Die eerste beeld die opbou na die Anglo-Boereoorlog uit, die tweede die botsing tussen politieke idees en die derde die verlies aan geestelike waardes in die proses van verstedeliking. ''Woestynsand dek die spore''<ref>Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg, 1959.</ref> word in drie dele verdeel onder die titels ''Gedagte'', ''Twyfel'' en ''Geloof''. Die eerste deel bevat ongeveer tweehonderd aforismes of lewenswyshede. Die tweede deel (''Twyfel'') is ’n romantiese novelle (gebaseer op die profeet Ahasveros) waar die lewe van sendelinge in ’n barbaarse wêreld uitgebeeld word, met die eindelike besef die boodskap wat hulle van dag een af wou verkondig: Slegs God kan jou red. Die derde deel (''Geloof'') kontrasteer met die tweede en is ’n eie weergawe van die verlossingstryd wat Moses teen die Farao se huis in Egipte voer. ''Die held'' <ref name="meyer">De Villiers, Meyer. Standpunte. No. 23, Maart 1952.</ref> beeld die invloed van die stadslewe en die probleme van aanpassing op ’n plattelandse egpaar se verhouding en hulle denke oor Afrikaner-ideale uit. Die hoofkarakter Peet is ’n onderwyser met ’n minderwaardigheidskompleks. Hy gee klas op ’n plattelandse dorpie,<ref name="hattingh">Hattingh, S.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> maar het nogtans groot ambisies en voel homself geroepe as kultuurstryer wat die Afrikaanse tradisies, taal en godsdiens wil bevorder.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy vestig hom saam met sy vrou Bettie en gesin in Johannesburg om sy ideale uit te leef. Die mense is egter andersgesind in die stad en meer behep met die materiële as met die geesteswaardes, sodat Peet hom gou in ’n doodloopstraat bevind. Eindelik vind hy berusting in die besef dat hy slegs verantwoordelik is vir sy eie lewe en dié van sy gesin. Deur by hulle te staan ten spyte van die koste daaraan verbonde, bevestig hy hom as ’n ware held, selfs al is dit ’n onbesonge een. Die res van sy langer prosa behandel telkens weer bekende temas, soos die teenstelling tussen die plaas en die stad en die agteruitgang van die Afrikaanse volkslewe as ’n resultaat hiervan. Dit sluit in ''Marthinus se roem'',<ref>Buning, Tj. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin ’n arm seun hom gewetenloos opwerk tot heerser in sy dorp en geen mens ontsien in sy sug na mag nie;<ref name="ant26">Antonissen, Rob. Standpunte. No. 26, Desember 1952.</ref>''Jeug'', wat die jong seun Lewies se gelukkige landelike<ref name="ReferenceB" /> ontwikkeling teken, met die simpatieke verhouding <ref name="meyer" /> met outa Frans ’n sterkpunt;<ref name="ant26" /> ''Vannag kom die ryp'', met huweliksontwrigting en menslike ontaarding in die stadslewe<ref name="ReferenceB" /> met sy streng fokus op die materiële en die strewe na genot as tema, wat die karakters dwing om bestek op te neem van hulle lewensbeskouings; en <ref>Hudson, C.W. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Dirk se oorwinning'', waar ’n weeskind in die groot stad beland en in ellende gedompel en verneder word, maar ten spyte van groot uitdagings tog oorwin en as kunstenaar ontpop. === Kortverhale === Ook op kortverhaalgebied maak hy ’n bydrae. ''Simson''<ref>Malherbe, François. Nuwe Brandwag. Deel 5 no. 1, Februarie 1933.</ref> is sy eerste kortverhaalbundel.<ref>Malherbe, François in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy ontkom in hierdie bundel aan die ergste slaggate van romantiek en mooiskrywery wat sy tydgenootlike langer prosa kenmerk, hoewel voorbeelde hiervan steeds talryk is.<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “Gedenkboek C.M. van den Heever 1902-1957” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1959</ref> Telkens stel hy die klein en magtelose mens in sy stryd teen die oorweldigende magte van die natuur, binne en buite die mens, met die verlede wat ’n deurlopende en selfs deurslaggewende impak maak op die hede. In groot mate is hierdie verhale dan ook stemmingskuns, waar die atmosfeer wat geskep word ’n baie groot rol speel in die interpretasie daarvan. ’n Sterkpunt is die weergawe van botsende persoonlikhede, wat in die verhaal ''Verbittering'' ’n hoogtepunt bereik. Die hoofkarakter se vrou het ’n verhouding met Gert, sy beste vriend en vennoot in ’n prokureursfirma. Dit lei tot die lewenslange verbittering tussen die twee eertydse vriende en word ’n wrok wat selfs dreig om die lewensgeluk van hul kinders, Dirk en Regina, te verwoes. Die versoening word eers op die sterfbed bewerk deur ’n visioen uit ’n gelukkige jeug, wat lei tot vergifnis en vrede. ''Broedertwis'' is ’n verdere hoogtepunt in die bundel. Adolf en Herman is twee broers en seuns van ’n visserman. Herman het ’n wrok teenoor sy ouer broer as gevolg van onreg wat hy in sy jeug gely het. Die jarelange jaloesie tussen die twee broers lei tot ’n worsteling om lewe en dood gedurende die eerste vaart na hul vader se begrafnis. Volgens tradisie moet die oudste broer nou die skipper van die boot wees, maar juis hierteen verset Herman hom. Terwyl die twee broers veg oor die besit van die boot, word albei met boot en al die diepte ingetrek deur ’n orkaan. Dit is eers in hulle doodsangs dat hulle die nietigheid van hul eersug besef en tot mekaar versoen kan raak. In die titelverhaal, ''Simson'', is die hoofkarakter nes sy Bybelse voorganger die slagoffer van vrouelis. Ook hy neem skouspelagtig wraak. Die ontroue meisie Miemie en haar minnaar Andries is egter onoortuigend uitgebeeld, wat die verhaal skade berokken. ''Die huweliksaansoek'' boei met sy tipiese Boere-geestigheid, terwyl ''Die uitgeploegde geraamte'' ’n [[spookverhaal]] is. ''Simson en ander verhale'' word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1933. ''Vuurvlieg en sterre'' <ref name="ReferenceC" /> se hoofkarakters is telkens in ’n krisis van een of ander aard betrokke, waardeur hulle volle menslikheid openbaar word. Die bundel bevat onder andere die treffende verhaal ''[[Leuens]]'', wat in talle versamelbundels opgeneem word as voorbeeld van die vroeër Afrikaanse verhaalkuns.<ref>Lategan, F.V. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Olga en Naomi ontmoet mekaar weer na baie jare. Hulle lewensomstandighede het radikaal verander van skooldae af en verskil aanmerklik. Naomi se eens welgestelde vader is bankrot en sy en haar man se lewens het misluk. Daarteenoor is Olga geseën op beide materiële en geestelike gebied. Naomi probeer deur leuens ’n valse beeld voorhou maar word uitgevang en sodoende gedwing om die waarheid in die oë te staar. In ''Die Skeiding'' is standsverskil ook die tema. Herman du Rand se moeder sloof haar af om hom te laat studeer vir dokter. Na kwalifikasie raak hy verloof aan Marie, wat tot ’n deftige Johannesburgse gesin behoort. Om die skyn te bewaar vermy Herman kontak met sy armoedige bloedverwante, maar neem dan sy verloofde na sy armoedige ouerhuis. As Marie haar neus optrek, herleef Herman se jeugdrome en besluit hy om sy plig teenoor sy eie mense te doen. Marie hoort tuis in die deftige stad en hy stuur haar met die volgende trein alleen terug huis toe. In ''Vuurvlieg en sterre'' word Antoon, ’n eenvoudige groenteverkoper, deur sy liefde vir ’n vriendelike strandbesoeker uit armoede opgehef, wat sy beste eienskappe na vore bring. ''Die Dam'' is een van die beste verhale in die bundel. Oom Gabriël is ’n inhalige boer wie se strewe na rykdom alle ander emosies oorheers. Voor die groot reën slaag hy daarin om met inspanning van alle kragte ’n reusagtige dam op sy plaas te voltooi. Hy kry egter rusie met sy seun, Kootjie, wat verlief is op ’n arm buurman se dogter en Kootjie verlaat sy ouerhuis. Oom Gabriël is te trots om aan versoening te dink. Die groot reëns breek egter sy damwal en sy trots, sodat hy sy dam verloor, maar sy kind weer vind. ''Najaar'' beeld die agteruitgang van ’n eens gevierde skrywer se werk uit in beide die atmosfeerskepping as die verhaal. Die keurkommissie vir die Hertzogprys vir 1936 voel dat hierdie bundel eervolle vermelding verdien. In ''Kruispad''<ref name="ReferenceC" /> word in etlike verhale die wesenlike eensaamheid van die mens verken en sy onvermoë om selfs diegene wat die naaste aan hom is, te verstaan. ’n Hoogtepunt in die bundel is die verhaal ''Soos Pa''. Die mynwerker Andries du Preez se gesondheid is verwoes deur sy werk en hy ly aan myntering. Op sy laaste werksdag grou sy kinders Driesie en Lettie in ’n ou mynhoop, sodat hulle ook soos hulle pa kan wees. Die mynhoop stort egter ineen en begrawe die kinders, sodat die myn die pa se gesondheid en sy kinders se lewens eis. Ook die verhale ''Taai wortels'' (met die tema van ouerlike oorheersing wat later vollediger in die roman ''Laat vrugte'' uitgewerk word) en ''Die daad'' (’n geestige verhaal waarin oom Dykie se gespog oor sy heldededade tydens die Anglo-Boereoorlog ’n knou kry wanneer hy ver te kort skiet as daar by hom ingebreek word) is geslaag. Sy kortverhaalbundels hierna (''Nooit!'', ''Die laaste baken'' en ''Beelde in die stroom'') bereik nie weer die hoogtes van die eerstes nie, hoewel daar tog verdienstelike verhale is. In hierdie bundels maak karakters van die plaas oorwegend plek vir karakters uit die stadslewe, wat meer as karikature as werklike mense geskilder word. In sy beste verhale slaag die skrywer egter steeds goed daarin om die innerlike stryd in die hooffiguur tot ’n klimaks te voer. Die titelverhaal in <ref>Burgers, M.P. Olivier in Nienaber, P.J. Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Nooit!'' beskryf Oom Willem en sy gesin wat uitgeboer het en na Fordsburg in die stad moes trek,<ref name="ReferenceC" /> waar hy vergeefs na werk soek. Daar is moontlike uitkoms as hy bereid sou wees om liefdadigheid te aanvaar of sy dogter toe te laat om vir die Indiër te gaan werk, maar hy weier dit. Einde ten laaste besluit hy om terug te gaan na die plaas, waar hy wel ’n bywoner by sy broer sal wees, maar darem tussen sy eie mense en getrou aan sy beginsels. ''Wie sal weet?'' en ''Tog snaaks'' se krag lê in die selfinsig van die hoofkarakters. In ''Wie sal weet?'' ry ’n voorspoedige sakeman ’n seuntjie dood en jaag dan weg, met die besef daarna dat hy ’n morele lafaard is en glad nie soos wat hy hom voordoen nie. In ''Tog snaaks'' ontslaan Harry Verster, wat in ’n weeshuis grootgeword het, ’n sieklike ou man weens pligsversuim. Agterna vind hy uit dat dit sy vader was. In die laaste drie verhale (''En nou?'', ''Ou broer'' en ''Die einste Harry''), word die verlede volledig in die hede geïntegreer en die gebeure deur sterk motiewe (soos die wraakgedagte in ''En nou?'') gedra. ''Ou broer'' vertel die verhaal van ’n verraaier (Sas) wat tydens die Anglo-Boereoorlog ten minste twintig burgers se lewens gekos het deur sy verraad. Wanneer hy op sterwe lê ervaar sy broer Stoffel die tweespalt tussen liefde vir sy broer en veragting vir wat hy gedoen het. ''Die einste Harry'' vertel van die bruin man Harry wat onder invloed van ’n lokasie-aktivis en drank sy werkgewer doodsteek. Wanneer hy na die aktivis vlug vir hulp, word hy aan die polisie uitgelewer. Vele van die verhale in die bundel is nog onafgewerk en is eerder sketse as kortverhale. In ''Die laaste baken''<ref name="ant26" /> is ''Lewensbesonderhede'' ’n hoogtepunt. Dit is ’n vertelling van ’n pa aan sy kinders,<ref>Venter, E.A. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> wat met sy atmosfeerskepping en deurkomponering van die verteller se persoonlikheid deur sy manier van vertel oortuig. Die verhaal bevat ook ’n interessante verwysing na Freud. Die titelverhaal ontmasker inhaligheid, terwyl ''Die afgrond roep'' ’n uitbeelding is van die innerlike stryd van ’n pasiënt om die liggaamlike disfunksie te verwerk. ''Beelde in die stroom''<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957.</ref> bevat twaalf kortverhale wat reeds voorheen gepubliseer is, saamgevoeg met nege nuwe kortverhale.<ref name="hattingh" /> Die verhale voeg nie veel by tot sy reeds bekende werkwyse of die algehele kwaliteit van sy werk nie, alhoewel ''Die onverwagte uitnodiging'' gereken kan word as goed. Die ek-verteller moes trou voordat hy sy studies kon voltooi en kwalifiseer dus nie vir ’n goeie betrekking nie. Hy sukkel om sy gesin te onderhou en moet geld leen net om die noodsaaklikste lewensmiddele te koop. Hy loop ’n ou universiteitsmaat raak wat duidelik baie ryk geword het en hy en sy vrou word dan uitgenooi na ’n braai by sy maat se deftige woning. Daar vind hy uit dat die deftige lewenstyl deur skuld befonds word en dat hulle eintlik maar in dieselfde bootjie is. ==== Versamelbundels ==== In 1971 keur A.P. Grové kortverhale vir die bundel ''Sewentien verhale van C.M. van den Heever''. Sy kortverhale en sketse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal'', ''Kortpad'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'', ''Vlugte'', ''Die jongste Afrikaanse kortverhale'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit dorp en veld'', ''Halfeeu'', ''Vuurslag'', ''Vertellers 2'', ''Kort keur'', ''Flitse'' en ''Mooi loop''. Koos Human neem ''Ryk en arm'', ’n fragment uit ''Laat vrugte'', op in sy bloemlesing ''Willekeur''. === Sketse en essays === ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''<ref>Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> protesteer teen die selfingenomenheid van die predikasies wat so uitbundig toegejuig word op die nasionale feesdae. Nadruk word veral daarop gelê dat waaragtige kultuur ’n vyand is van alle luidrugtigheid en van alle uiterlikheid. Dit wortel in die innerlike en is ’n geestelike besitting waarmee ’n mens nie te koop loop nie. Voordat daar dus sprake kan wees van ’n lewenskragtige Afrikaanse kultuur, moet daar by elke Afrikaner self-kultuur gevind word. Op openhartige wyse word die volksgebreke bespreek, al is hy optimisties oor die toekoms. Hierdie bundel bevat ook essays oor die ontwikkeling in die Afrikaanse letterkunde en oorsigte oor die werk van Nederlandse skrywers soos Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Karel van de Woestijne. Hy publiseer ook essays in ''Die stryd om ewewig'',<ref>Murray, A.H. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin hy veral die Afrikaner se strewe na ’n selfstandige kultuur verwoord<ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en die impak van propaganda ontleed, en<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 10, Februarie-Maart 1956.</ref> ''Delwer en sif'', waarin hy dit veral het oor die <ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.</ref> skryfkuns en letterkundige aangeleenthede. In laasgenoemde bundel staan die huldeblyk aan<ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Jan Celliers uit.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Mens en woord'' versamel ’n wyd uiteenlopende reeks letterkundige sketse en essays oor Afrikaanse en ander kunstenaars en diverse ander onderwerpe wat voorheen reeds in verskillende publikasies in die Afrikaanse pers verskyn het. ''Mens en woord'' kom in 1950 sterk in aanmerking vir die toekenning van die Hertzogprys vir kritiese prosa en essay, maar daar word eindelik in hierdie jaar nie ’n toekenning gemaak nie. Elize Botha neem die opstel ''Oupa'' uit hierdie bundel op in haar versamelbundel oor ''Afrikaanse essayiste'', veral op grond van die beskrywing van jeuginvloede op hom, terwyl dit ook onthullend is van baie van die kwaliteite wat ons in sy skryfwerk teenkom. ''Swaard van die oomblik'' <ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957.</ref> is ’n keuse uit al hierdie sketse en essays, grondig verwerk en met die byvoeging van twee nuwe stukke. Dit is veral die herinnering aan ’n gelukkige plaasjeug wat bekoor.<ref>Van der Walt, P.D. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>’n Skets van hom word opgeneem in ''Ons reis om die wêreld'', ’n versamelbundel met reissketse saamgestel deur Jac J. Rousseau (skuilnaam van P.J. Nienaber). === Nie-fiksie === Sy belangstelling in die Nederlandse letterkunde en die bande met die Dietse tale blyk uit talle artikels en versamelings uit die werk van skrywers soos Hooft, Vondel en Gezelle. Hy skryf ook inleidings en aantekeninge oor Nederlandse werke soos P.T. Helvetius van den Bergh se ''De neven'' en J.A. Simons-Mees se ''Geloof: drama uit die Hugenotetyd''. Saam met Abel Coetzee skryf hy ''Oorsig van die Nederlandse letterkunde''. Saam met T.J. Haarhoff skryf hy ''The achievement of Afrikaans''. Sy proefskrif oor<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 4, November 1932 .</ref><ref>Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' word gepubliseer. Hierin sien hy Totius veral as draer en openbaarder van die Calvinistiese lewensgedagte, terwyl die proefskrif ook in detail Totius se digkuns ondersoek. Sy boekresensies verskyn in verskeie publikasies, waaronder ''Die Volksblad'' en ''Die Nuwe Brandwag''. In sy ontleding van jonger werke, in besonder die vernaamste digbundels, openbaar Van den Heever ’n fyn-ontwikkelde kritiese vermoë. Naas sy skeppende en kritiese aktiwiteite is hy ook werksaam op die algemene historiese terrein met sy omvattende biografie oor <ref>Jansen, E.G. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Generaal J.B.M. Hertzog'' (1943; ook in Engels) en met sy redigering (saam met P. de V. Pienaar) van die driedelige ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (1945–1950). Hy stel die versamelbundel ''My jeugland'' (1952) saam, waarin hy heelparty skrywers aanmoedig om oor hulle geboortestreek te skryf. Verder is hy aktiewe letterkundige kritikus wat gereeld resensies en artikels plaas in vakkundige tydskrifte en koerante, insluitende ''Helikon'', ''Die Voorligter'', ''Die Vaderland'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Brandwag'', ''Die Volksblad'', ''Die Taalgenoot'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Ons Eie Boek'', ''Standpunte'' en ''Lantern''. Sy dagboek, wat na sy dood in besit is van sy dogter, mev. Salome Herbst, bestaan slegs in manuskripvorm. == Eerbewyse == In Augustus 1950 hou die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsplegtigheid vir Van den Heever. Grey Kollege ken in 1953 ’n eremedalje as oudleerling tydens die skool se jaarlikse prysuitdeling aan hom toe. Agt maande na sy dood reël die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsprogram op sy verjaardag op 27 Februarie 1958 en word ’n bronsplaat as huldeblyk op sy graf onthul. Ook postuum onthul die burgemeester van Johannesburg, Pieter Roos, in 1964 ’n gedenkplaat tot sy eer by sy eertydse woning, Maupertius in Westcliffe. Die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) hou in 2002, honderd jaar na sy geboorte, ’n huldigingsjaar wat ’n kranslegging op die terrein van die destydse Norvalspont konsentrasiekamp ingesluit het. ’n Bustoer op sy Vrystaatse spore word ook gehou en tydens die ''Volksblad''-kunstefees is daar ’n aanbieding van sy werk. Die April 2003 uitgawe van ''Literator'' bevat ’n omvattende oorsig oor sy werk. Van sy werk word in Duits, Engels en Nederlands vertaal. Sy werk dien ook as inspirasie vir verskeie meesters- en doktorsgrade, insluitende ''Realisme en romantiek in die prosawerk van C.M. van den Heever; ’n kritiese stylondersoek'', waarmee Lucia Minnaar aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys promoveer. C. M. van den Heever publiseer 'n omvangryke oeuvre, waaronder romans, gedigte, essays, asook 'n uitmuntende biografie oor generaal [[J.B.M. Hertzog]]. Sy bekendste romans is ''Somer'' en ''Laat vrugte''; vir laasgenoemde ontvang hy die [[Hertzogprys]] vir prosa in [[1942]]. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=heev001</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111193652/http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html |date=11 November 2016 }}</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1926 |''Stemmingsure'' |- |1927 |''Op die plaas'' |- |1928 |''Die nuwe boord'' |- | |''Langs die grootpad'' |- |1930 |''Droogte'' |- |1932 |''Deining'' |- | |''Simson'' |- | |''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' |- |1933 |''Groei'' |- |1934 |''Vuurvlieg en sterre'' |- | |''Oorsig van die Nederlandse letterkunde'' (saam met Abel Coetzee) |- | |''The achievement of Afrikaans'' (saam met T.J. Haarhoff) |- |1935 |''[[Die Afrikaanse gedagte]]'' |- | |''Somer'' |- |1937 |''Kromburg'' |- |1938 |''Aardse vlam'' |- | |''Kruispad'' |- |1939 |''Laat vrugte'' |- |1941 |''Die stryd om ewewig'' |- | |''Gister'' |- |1942 |''Nooit!'' |- | |''Van aangesig tot aangesig'' |- |1943 |''Generaal J.B.M. Hertzog'' |- |1944 |''Anderkant die berge'' |- |1945 |''Kringloop van die winde'' |- | |''Versamelde gedigte'' |- |1946 |''Woestynsand dek die spore'' |- |1947 |''Mens en woord'' |- |1948 |''Die held'' |- |1949 |''Marthinus se roem'' |- |1950 |''Verhalende gedigte'' |- |1951 |''Jeug'' |- | |''Die laaste baken'' |- |1952 |''Vannag kom die ryp'' |- |1953 |''Dirk se oorwinning'' |- |1954 |''Delwer en sif'' |- | |''Swaard van die oomblik'' |- |1955 |''Honderd sonnette'' |- |1956 |''Beelde in die stroom'' |- |1957 |''Versamelde werke: Deel I-VIII'' |- |1971 |''Sewentien verhale van C.M. van den Heever'' (saamgestel deur A.P. Grové) |- |1983 |''Daiel se afskeid'' |- | |''Vyand'' |- | !Samesteller en redakteur |- |1933 |''Bloemlesing uit die gedigte van Guido Gezelle'' |- |1945 |''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (saam met P. de V. Pienaar) |- | |''Bloemlesing uit die gedigte van Joost van den Vondel'' |- |1946 |''Bloemlesing uit die gedigte van P.C. Hooft'' |- |1948 |''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' (saam met P.J. Nienaber) |- |1949 |''Keur uit die gedigte van Totius'' |- |1952 |''My jeugland'' |- |1954 |''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' |} == Bronnelys == === Boeke === * Afrikaanse Pers-Boekhandel. ''Flitse''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Tweede uitgawe. Eerste druk, 1965. * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk. Elsiesrivier, 1964. * Antonissen, Rob''. Kern en tooi.'' Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963. * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Sesde druk, 1963. * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1992. * Botha, Elize. ''Afrikaanse essayiste''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Vyfde druk, 1975. * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Nuwe omgewerkte druk, 1960. * Cloete, T.T. ''Faune''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Derde druk, 1971. * Coetzee, Abel. C.M. van den Heever: ''Die wese van sy kuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria, 1936. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Dekker, G. ''Causerie en kritiek''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste druk, 1934. * Dekker, G. ''Oordeel en besinning''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste druk, 1964. * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1983. * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989. * Du Plooy, Heilna. ''C.M. van den Heever (1902–1957)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Grobler, Hilda. ''Halfeeu.'' Blokboeke 33. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1980. * Grové, A.P. ''Die duister digter.'' Universiteitspers. Natal, Pietermaritzburg en Durban, 1949. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Krige, Uys (red.) ''Afrikaanse versameling''. A.A.M. Stols Uitgevers-maatschappij. Maastricht. Eerste uitgawe, 1937. * Kritzinger, M.S.B. ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Tweede druk, 1940. * Lategan, F.V. ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg, 1961. * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, 1936. * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1952. * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1954. * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007. * Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde.'' Afrikaanse Pers- Boekhandel. Sewende druk, 1968. * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Agste druk, 1960. * Opperman, D.J. ''Wiggelstok''. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1959. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993. * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein. Vierde vermeerderde druk, 1931. * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk). * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1950. * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1975. * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3. Academica. Pretoria Kaapstad  en Johannesburg. Tweede druk, 1983. * Van Coller, H.P. ''Laat vrugte''. Reuse-Blokboek 20. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Van Heerden, Ernst. ''C.M. van den Heever.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Van Heerden, Ernst. ''Rekenskap''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tweede druk, 1971. === Vakkundige artikels === *Botha, E. 2003. Vrouekarakters in enkele prosawerke van CM van den Heever. ''Literator.'' *Coetzee, Carli. 1997. The Afrikaans Farm Novel and Idealised Sons- CM van den Heever's Farm Novels as Narratives of the Nation. ''Alternation.'' *Du Plooy, Heilna. 2003. Spore in die sand – ’n herbeskouing van die oeuvre van CM van den Heever. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 2003. Waardepeilings van die digkuns van CM van den Heever. ''Literator.'' === Tydskrifte en koerante === * Botha, Elize. ''Gedagtes oor die Groot Afrikaanse Roman.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang  28 no. 2, Junie 1988. * Cloete, T.T. ’''n Vignet vir die digter C.M. van den Heever.'' Standpunte. Nuwe reeks 16, Februarie- April 1957. * Du Randt, W.S.H. ''Die tema van bevryding in ‘Laat vrugte'.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 33 no. 3, September 1993. * Haarhoff, T.J. ''Christiaan Maurits van den Heever.'' Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse  Letterkunde te Leiden 1957–1958. * Heyns, J.D. ''’n Vergelyking tussen C.M. van den Heever se ‘Somer’ (1935) en André Letoit se ‘Somer II’ (1985)''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2, Mei 1991. * Hudson, C.W. ''Die gestalte in die poësie van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 2 no. 1, Februarie 1964. * Klopper, Albert. ''’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 4, November 1987. * Opperman, D.J. ''C.M. van den Heever as digter.'' Standpunte, Reeks 1 no. 3 1945. * Pieterse, Henning. ''Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991. * Prins, M.J. ''’Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no.1, Februarie 1981. * Prins, M.J. ''’Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur A.P. Grové''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986. * Prins, M.J. ’''Laat vrugte’ van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 2, Mei 1986. * Smith, M.E. ''’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987. === Internet === * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |title=Van den Heevers word onthou |publisher=[[Die Burger]] (Landelik, bl. 4) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140719022420/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=dead }} * {{cite news |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |title=Zoeloe-gedig kroon van Van den Heever-oeuvre |author=Kannemeyer, J.C. |publisher=[[Beeld]] (Kalender, bl. 8) |date=25 Maart 1993 |archive-url=https://archive.is/20140719022310/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Liebenberg, Otto Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/03/1/7/3.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 25. Junie 2014: http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/ * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |title=Die ewige Van den Heever |author=Marais, Loftus |publisher=[[Die Burger]] |archive-url=https://archive.is/20140719023736/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/2/7.html * {{cite news |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |title=C.M. van den Heever (100) |publisher=[[Volksblad]] (bl. 8) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140716190246/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |archive-date=16 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Dertigers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van den Heever, C.M.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1957]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] fci5bhtt77ap97og0xv5xq4afr2htpz 0 15638 2915619 2885055 2026-07-04T11:54:30Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2915619 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Namakwlaland_kaart.jpg|duimnael|Kaart van Namakwaland.]] '''Namakwaland''' (letterlik: ''Nama Khoi-mense se land'') is 'n distrik in die [[Noord-Kaap]] in die noordwestelike hoek van die land, antikloksgewys begrens deur die [[Atlantiese Oseaan]], die Noordweste, [[Boesmanland]] en [[Namibië]]. Die hoofdorp is [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en ander vername dorpe is [[Garies]], [[Port Nolloth]], [[Kamieskroon]], [[Alexanderbaai]], [[Steinkopf]], [[Hondeklipbaai]] en [[Leliefontein]]. Gebiede ten suide van Namakwaland word dikwels verkeerdelik by die distrik ingesluit. Die dorpies [[Bitterfontein]] en [[Nuwerus]] is byvoorbeeld die mees noordelike nedersettings in die Noordweste van Wes-Kaap, terwyl [[Pofadder, Noord-Kaap|Pofadder]] in die ooste die hoofdorp van [[Boesmanland]] is. Die [[N7 (Suid-Afrika)|N7 nasionale pad]] gaan deur Namakwaland. == Bevolking == [[Lêer:Namaqualand,_Goegap_0035.jpg|duimnael|200px|Namakwalandse blomme]] Die bevolking word geraam op sowat 70&nbsp;000, van wie die meeste [[bruin mense]] is, met 'n minderheid [[Wit mense|wit]] en [[Swart mense|swart]]. Mense is egter een van Namakwaland se grootste uitvoerprodukte sodat die bevolking dekades lank al redelik konstant is. Daar is betreklike groot gemeenskappe van oud-Namakwalanders aan die Kaapse [[Weskus]] en ook in [[Kaapstad]]. 'n Eiesoortige karaktertrek van alle gebore Namakwalanders is hulle kenmerkende uitspraak en idiomatiese taalgebruik. Omdat die gebied altyd ylbevolk was en die inwoners (ongeag ras) op mekaar aangewese was, is daar min verskille tussen die uitspraak van die bruin en wit mense. Baie van die bruin Namakwalanders is afstammelinge van die inheemse [[Namas]]. Hulle is kenmerkend lig van gelaat en redelik kort gebou. Die grootste bevolkingskonsentrasies is op en om die hoofdorp, Springbok. Van die omliggende gemeenskappe met beduidende inwonerstalle is [[Nababeep]], [[Okiep]], [[Carolusberg]] en [[Concordia]]. Verder noord is die eertydse geskiedkundige sendingstasie Steinkopf 'n redelike groot dorp, met 'n bevolking wat so te sê geheel en al uit bruin mense bestaan. Port Nolloth en Alexanderbaai is die vernaamste kusdorpe, met [[Kleinsee]], 'n myndorp verder suid, wat ook 'n redelike groot inwonertal het. Daar is in die suide kleiner gemeenskappies op Garies, Kamieskroon en die omliggende nedersettings. Weens die aard van Namakwalandse landbou woon daar nie groot bevolkings op die plase nie omdat skaapboerdery nie veel werkgeleenthede bied nie. == Godsdiens == Die ligging van NG gemeentes is 'n goeie aanduiding van waar wit Namakwalanders hulle gevestig het, omdat die wit bevolking byna uitsluitlik Afrikaanssprekend is. Op Springbok is daar twee gemeentes, met die res van die dorpe wat een elk het: Alexanderbaai, Port Nolloth, Kleinsee (die gemeente heet Grootmist), Nababeep (die gemeente heet Simon van der Stel), Kamieskroon en Garies. Vir die administrasiedoeleindes van die [[NG Kerk]], val Pofadder, [[Aggeneys]] en [[Oranjemund]] net noord van die monding van die [[Oranjerivier]] by Alexanderbaai, ook binne die ring van Namakwaland, wat deel is van die Wes-en-Suid-Kaaplandse Sinode. Die totale getal (doop- en belydende) lidmate was in [[2006]] net 4&nbsp;724, vergeleke met 6&nbsp;500 in [[1994]]. Omstreeks 2014 is Oranjemund aan Namibië se Sinode oorgedra. Daar is gemeentes van die Verenigende Gereformeerde Kerk (in chronologiese volgorde van stigting) op Steinkopf, Concordia, [[Komaggas]], Garies-Kamieskroon (gekombineerd), [[Kuboes]], Springbok, Port Nolloth, Okiep en Nababeep. Die VG-gemeente Pofadder is ook deel van die ring van Steinkopf. Bruin Namakwalanders behoort ook in groot getalle aan die Anglikaanse Kerk en in 'n mindere mate aan die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. == Ekonomie == Die vernaamste bedrywe is die ontginning van alluviale [[diamant]]e aan die kus, [[koper]]mynbou rondom Okiep en Nababeep en skaapboerdery. Die afwenteling van provinsiale regeringsdienste het in die laaste jare baie tot 'n ekonomiese oplewing op Springbok bygedra. Nuwe mynboumoontlikhede het ook 'n ekonomiese inspuiting vir die dorp meegebring. Springbok oorheers die ekonomie van Namakwaland in vele opsigte, aangesien dit die hoofdienssentrum vir die uitgestrekte distrik is en die enigste dorp met 'n hoogs ontwikkelde, eerste-wêreldse ekonomie wat byvoorbeeld kan spog met takke van talle nasionale kleinhandelsgroepe asook handelsbanke. Die enigste noemenswaardige nywerhede is ook op en om Springbok gevestig. == Geskiedenis == Die distrik is in [[1685]] deur goewerneur [[Simon van der Stel]] en sy ekspedisie op soek na koper verken. Die eerste VG kerk is in [[1819]] op [[Steinkopf]] gestig en die eerste [[NG Kerk]] in [[1850]] op Bowesdorp, net noord van [[Kamieskroon]], nadat verskeie Sendinggenootskappe lank reeds hier bedrywig was. == Aardrykskundige gegewens == === Ligging === Namakwaland is 'n landstreek in die noordweste van die Kaapprovinsie. Dit strek al langs die [[Atlantiese Oseaan]], van die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsriviermond]] in die suide tot by die Oranjerivier in die noorde, en landinwaarts min of meer tot by die [[Bokkeveldberge]] en [[Pofadder, Noord-Kaap|Pofadder]]. Die gebied kan in 'n aantal substreke onderverdeel word, naamlik die [[Sandveld]], die [[Hardeveld]], die [[Richtersveld]], die [[Knersvlakte]] en [[Boesmanland]]. Die Sandveld is die laagliggende vlakte langs die kuslyn wat ooswaarts steil styg tot ʼn gebroke reeks granietkoppies en berge, die sogenaamde Hardeveld. Die hoofbergreeks is die Kamiesberg, waarvan die hoogste piek 1700 m is. In die noorde loop die Hardeveld uit in die dorre, bergagtige Richtersveld, terwyl dit ooswaarts oorgaan in die grasplato van Boesmanland. 'n Deel van Boesmanland val ook in die noordelike Karoo, maar die oorgang is so geleidelik dat 'n grens nouliks bepaal kan word. Die Knersvlakte is 'n dor en kaal depressie noord van [[Vanrhynsdorp]]. Daar is net twee standhoudende riviere in Namakwaland, naamlik die Oranje- en die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]]. Kleiner riviere soos die [[Buffelsrivier, Noord-Kaap|Buffelsrivier]] vloei net na 'n goeie reënbui. === Klimaat === Namakwaland het 'n droë klimaat met baie warm somers en matige winters. Uiterste temperature kom in die [[Richtersveld]] en die [[Kamiesberg Plaaslike Munisipaliteit|Kamiesberge]] voor. Die Richtersveld is in die somer die warmste streek in Suider-Afrika, terwyl die Kamiesberge baie koue winters met sneeu het. Die reënval is laag, wisselvallig en hoofsaaklik tot die winter beperk. Die Hardeveld kry die meeste reën. Hoog in die berge kan tot 300 mm per jaar uitsak, terwyl die reënval in die laer liggende dele van die streek gemiddeld 150 mm per jaar is. In die res van Namakwaland reën dit gemiddeld 50 tot 75 mm per jaar. Boesmanland kry ook in die somer reën. == Menslike bedrywighede == === Geskiedenis === Namakwaland is oorspronklik deur die [[Namas]] (ook Namakwas), die magtigste van die Khoi-stamme, bewoon. Die eerste Blankes wat die gebied verken het, was trekboere wat op soek was na weiding vir hul vee en in omstreeks 1662 die huidige [[Vanrhynsdorp]] bereik het. Die Namas het eeue lank reeds die koper ontgin wat in Namakwaland aangetref word, en nadat [[Simon van der Stel]] van die koper gesien het, het hy in 1685 'n ekspedisie onderneem en die beroemde Koperberg by Springbok ontdek. Dit kon egter nie ontgin word nie, onder meer omdat die vervoer daarvan destyds onoorkomelike probleme opgelewer het. Die ontginning van Namakwaland se [[koper]] deur Blankes het eers 200 jaar later op dreef gekom. Teen dié tyd was die boerderye daar reeds gevestig. === Ekonomie === Namakwaland se ekonomie sentreer om die landbou en mynbou. Die vernaamste boerderyvertakkings is skaap- en bokteelt. Die geharde karakoelskaap aard die beste in die dorre landskap en is die grootste bron van die boere se inkomste. Beesboerdery word op klein skaal in Boesmanland aangetref. Baie min dele van Namakwaland is vir akkerbou geskik. Lusern, vrugte en groente word op die oewers van die Olifantsrivier en by [[Vioolsdrif]] langs die Oranjerivier onder besproeiing verbou. By [[Vredendal]], wes van Vanrhynsdorp, is daar ook talle wingerde wat goeie wyn lewer, terwyl die streke met 'n hoër reënval geskik is vir die verbouing van koring. Dadelplantasies word by [[Pella]] en [[Henkries]] noord van Pofadder aangetref. Namakwaland is ryk aan minerale. Die ontwikkeling van die gebied is hoofsaaklik aan die voorkoms van koper en diamante te danke. Die grootste kopermyne word noord van Springbok by Nababeep, Okiep en Carolusberg aangetref, en betreklik onlangs is ryk afsettings by [[Aggeneys]] ontdek. Namakwaland se diamante is eers in 1926 deur kapt. Jack Carstens in die omgewing van [[Port Nolloth]] ontdek. Tans is Alexanderbaai, aan die mond van die Oranjerivier, en [[Kleinsee]], aan die mond van die [[Buffelsrivier, Noord-Kaap|Buffelsrivier]], die belangrikste diamantsentra. Ander minerale wat voorkom is [[beril]], [[sink]], [[lood]], [[silwer]], [[bariet]], sillimaniet, [[mika]], [[mangaan]], [[asbes]] en [[molibdeen]]. Groot hoeveelhede halfedelstene word ook in Namakwaland aangetref, asook sout, kalksteen en gips. Visvangs speel 'n betreklik belangrike rol langs die kus. Daar is visfabrieke by Doringbaai, Hondeklip en Port Nolloth waar [[vis]] ingelê of bevries, of tot [[vismeel]] en -olie verwerk word. Op Port Nolloth word ook [[Kreefagtiges|kreef]] verwerk. === Belangrikste dorpe === Die belangrikste dorpe in die suide van Namakwaland is Vanrhynsdorp en Vredendal, onderskeidelik een van die heel oudstes en jongstes in die gebied. 'n Blanke nedersetting was reeds in omstreeks 1740 by Vanrhynsdorp gevestig en Vredendal is 200 jaar later gestig. Die dorp is teenswoordig die middelpunt van die besproeiingsgebied rondom die Olifantsrivier. In die noorde lê Springbok, wat sowel die administratiewe as die ekonomiese sentrum van Namakwaland is. Toe die dorp in 1862 uitgelê is, was die naam oorspronklik [[Springbokfontein]], na aanleiding van die fontein wat goeie water aan die vroeë mynwerkers - en die springbokke wat destyds nog volop was - verskaf het. Net noord van Springbok lê Nababeep, wat ten opsigte van inwonertal, die grootste dorp in Namakwaland is. Sowat 10 kopermyne word vanaf hierdie moderne dorp bestuur. Naas [[Alexanderbaai]] is Vioolsdrif die noordelikste dorp in Namakwaland en terselfdertyd ook die grensdorp tussen Suid-Afrika en [[Namibië]]. In die verre noordooste lê Aggeneys en Pofadder. Tot onlangs was Aggeneys 'n onbenullige nedersetting, maar sedert koper, sink, lood, silwer en bariet daar ontdek is, het dit tot 'n belangrike myndorp ontwikkel. Pofadder is Boesmanland se landbousentrum. === Vervoerinfrastruktuur === Die nasionale pad tussen Kaapstad en Namibië loop in Namakwaland deur [[Vanrhynsdorp]], [[Nuwerus]], [[Bitterfontein]], [[Garies]], [[Kamieskroon]], [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]], [[Okiep]], [[Steinkopf]] en Vioolsdrif. Die spoorlyn van [[Kaapstad]] af loop tot by Bitterfontein. Spoorvrag word per pad tussen die noordelike dorpe en Bitterfontein vervoer, terwyl die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn]] deur die Knersvlakte loop. Daar is 'n daaglikse vlug tussen Kaapstad en Springbok en daar is ook vlugte tussen Springbok en [[Upington]]. == Toerisme == === Blomme === Namakwaland is wêreldwyd bekend vanweë sy veldblomme en 'n goeie blomseisoen lok talle besoekers van elders in [[Suid-Afrika]] en die buiteland. Die blomseisoen duur van middel Julie tot middel September en die omvang daarvan word bepaal deur die reënval tydens die winter. Onder die eerste blomme wat blom, is die wit Namakwaland-gousblom (genus ''[[Dimorphotheca]]'') en die pienk, wit en geel [[Suring|surings]] (genus ''[[Oxalis]]''). Ietwat later blom die ligpers [[aasblom]]me (genus ''[[Senecio]]''), die rooi en oranje Namakwaland-gousblomme (genus ''[[Ursinia]]'') en die wit of hemelblou sporries (genus ''Heliophilia''). Teen die middel van die seisoen is die landskap oortrek met onder meer geel vetkousies (genus ''[[Carpanthea]]''), duikerwortels (''Grielum grandiflorum''), [[Weeskindertjies (plant)|weeskindertjies]] (''Nemesia versicolour'') en geel [[Aandblom|aandblommetjies]] (''Sutera tristis''). Van die laastes wat blom, is die geel blindevliegblommetjies (''Relhania pumila''), die dieporanje kewergousblomme (genus ''[[Gorteria]]''). Die pers bosvygies (genus ''[[Lampranthus]]''), [[Botterblom|botterblomme]] (genus ''[[Gazania]]'') en die talle [[vygies]] (genus ''[[Mesembryanthemum]]''). Die [[kokerboom]] (''Aloe dichotoma'') se geel blomme verskyn reeds in Junie, maar sy oranje vrugte vertoon net so aantreklik. === Ander lokpunte === Namakwaland was vroeër die tuiste van groot troppe wildsbokke, maar wild word nou nog net in die Richtersveld en op privaatplase aangetref. Antilope soos gemsbokke en springbokke is weer na die [[Hester Malan-natuurreservaat]] buite Springbok ingevoer. In die reservaat, wat oop is vir besoekers, word ook veldblomme beskerm. Robbe en pikkewyne kom nog op enkele afgesonderde plekke langs die kus voor. Die enigste kusoorde wat vir vakansiegangers ingerig is, is [[Port Nolloth]] en [[McDougallsbaai]], sowat 2 km suid van Port Nolloth. == Sien ook == * [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] * [[Diamante in Namakwaland]]. == Bronne == * Green, Lawrence G.: On wings of fire. A narrative of odd and unusual characters and queer, remote places along the flamingo coast from Swakopmund to the Cape. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-212-6}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 64 == Eksterne skakels == {{commonscat|Namaqualand}} * [http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Category:Namaqualand Veldblomme in Namakwaland (Wikimedia Commons)] {{Normdata}} [[Kategorie:Streke van die Noord-Kaap]] cxxi33xttihw05y4sfrru4t4qkp7o0e 0 16324 2915593 2915397 2026-07-04T10:02:35Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915593 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Moorreesburg | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = {{Photomontage | photo1a = Moorreesburg welcome sign.jpg | photo2a = Moorreesburg Dutch Reformed Church.jpg | photo2b = Moorreesburg Town hall 06.jpg | photo3a = Carnegie library 002.jpg | photo3b = Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 02.JPG | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 280 | foot_montage = {{resize|114%|Van bo, welkombordjie na Moorreesburg. Middel-links, NG Kerk in Moorreesburg. Middel-regs, die Moorreesburgstadsaal. Carnegie biblioteek in Moorreesburg (onder-links). Moorreesburg Koringbedryfmuseum & Ou Sendingsgemeentekerk (onder-regs).}} }} | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 33 |latm = 09 |lats = | longd = 18 |longm = 40 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Swartland | stigtingsdatum = [[1882]] | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/164004 Moorreesburg] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/164005 Rosenhof] tydens die 2011-sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 27.8 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 12877 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011/> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011/> | persent_swart = 6.7% | persent_kleurling = 70.1% | persent_asiër = 0.2% | persent_wit = 22.5% | persent_ander = 0.4% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011/> | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 92.0% | demographics2_title2 = [[Xhosa]] | demographics2_info2 = 3.5% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 2.2% | demographics2_title4 = Ander | demographics2_info4 = 2.3% | poskode = 7310 | poskode2 = 7310 | skakelkode = 022 | sensuskode = | webwerf = http://moorreesburg.net/ }} [[Lêer:Munisipale kantoor Moorreesburg.jpg|duimnael|links|Die munisipale kantoor op Moorreesburg. Die dorp se munisipaliteit het in 2000 deel van die Swartland-munisipaliteit geword met sy hoofkantoor op [[Malmesbury]].]] [[Lêer:Ou NG kerk Moorreesburg.jpg|duimnael|links|Moorreesburg se vorige NG kerk is op [[18 Desember]] [[1895]] ingewy maar later gesloop om plek te maak vir die huidige.]] '''Moorreesburg''' is 'n dorp in die munisipaliteit [[Swartland]], provinsie [[Wes-Kaap]] ([[Suid-Afrika]]). Dit is ongeveer halfpad tussen [[Piketberg]] en [[Malmesbury]] geleë. Die dorp is die ekonomiese sentrum van die omliggende landboustreek, waar veral [[koring]] en [[hawer]] verbou word. Moorreesburg beskik oor 'n aantal landboukundige geriewe soos koringmeule en graansilo's. Die plaaslike koringmuseum behandel die streek se hoofproduk. == Geskiedenis == Moorreesburg is in [[1890]] as 'n kerkgemeente op die plaas Hooikraal gestig en genoem na ds. J.C. le Febre Moorrees, die vader van prof. [[Adriaan Moorrees]]. Ingevolge Wet 45 van 1882 het Moorreesburg op 21 April 1909 munisipale status verkry.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_South_African_Municipal_Yearboo/XNAzAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=moorreesburg+municipality+1909&pg=PA82&printsec=frontcover South African Municipal Year Book, 1913, pp. 82-83.]</ref><ref name="Truter1994." /> Met die nuwe munisipale herindeling van [[2000]] het dit deel van [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit|Swartland]] geword. === Die gedokumenteerde eienaars van Hooikraal === Wat sekondêre bronne betref, heers daar onduidelikheid rondom die eerste gedokumenteerde eienaars van Hooikraal (die beginpunt van Moorreesburg), of wie selfs van die eerste boere rondom die huidige Moorreesburg was. Dikwels tref mens aanvegbare stellings soos die volgende aan:<ref>[https://web.archive.org/web/20240528105429/https://www.swartlandskou.co.za/geskiedenis Swartlandskou: Geskiedenis.]</ref> {{cquote|Die eerste boere wat in Moorreesburg omgewing begin boer het, was Jan van Zyl en Klaas Hendrik Diepenouw, setlaars uit Nederland in 1709.}} Dit is 'n vergissing van tweërlei aard. In die eerste plek was daar geen plaas noord van Riebeek-Kasteel (die berg wat op 3 Februarie 1661 vernoem is na Jan van Riebeeck, deur 'n ekspedisie onder leiding van Pieter Cruythoff)<ref>Raper, P.E., Möller, L.A. & Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname in Suid-Afrika''. Pretoria: Protea Uitgewers, bl. 629</ref> selfs in 1712, die sterftejaar van Diepenauw nie.<ref>Sien ook Voetnota 4 in ''Dagboek van Adam Tas'', bl. 34: Sara Wilhelmina Tas, suster van die skrywer, gebore te Amsterdam in 1670 - dus twee jaar jonger as haar broer Adam - het in 1691 met verlof van Here XVII na die Kaap geëmigreer en by haar oom Henning Husing, wat getroud was met hul tante aan moederskant, Maria Lindenhovius, in hul huis in Strandstraat gaan woon. (Vgl. C 503 Uitg. Br. 29 Junie 1691, bl. 114.) Na 'n sestienjarige verblyf in die huis van haar oom en tante is Sara Wilhelmina getroud met die 55-jarige wewenaar Claas Hendrik Diepenouw (volgens Hoge Claus Heinrich Diepenow), boer van die plaas ‘D'Eensaamheit’ by Klapmuts. Diepenouw is in 1712 oorlede en het sy weduwee goed bemiddeld agtergelaat. In 1714 het sy ‘D'Eensaamheit’ aan haar broer Adam Tas verkoop [...]</ref> Hier kan mens die kaart in ''[https://archive.org/details/historicalatlaso00walk_0/page/n35/mode/2up Historical Atlas of South Africa]'' van Eric A. Walker met aandag besigtig. Bygesê, die VOC was in 1712 egter bekend met 'n 'Brakke Fonteijn', in " 't Swarte Land", wat egter nie 'n plaas was nie, maar, gegewe Walker se kaart, slegs 'n waterpunt kon wees.<ref>Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie, Saterdag, 16 Julie 1712: "stellende haer cours na ’t Swarte Land tot bij de Brakke Fonteijn, alwaer gecomen wesende".</ref> In die tweede plek, indien 1709 sou verwys na die aankoms van Klaas Hendrik Diepenauw aan die Kaap, dan is die datum eweneens verkeerd. ‘De Eensaamheijt’ (1693, aangedui op die kaart met 'Pg'), ‘De Mosselbank’ (1698, 'Tf') en die aangrensende stuk grond, ‘Klipheuvel’ (1704, 'Tg'), het hy reeds voor hierdie datum bekom.<ref>[https://archive.org/details/historicalatlaso00walk_0/page/8/mode/2up?q=diepenauw Walker, E.A. 1922. Historical atlas of South Africa. London: Oxford University Press, pp. 8-9.]</ref><ref>Sien ook Voetnota 159 in ''Dagboek van Adam Tas'', bl. 112: 'Een van die welvarendste boere aan die Kaap, besitter van land gent. ‘Sonneblom onder de Wintberg’ en o.s. die plase ‘De Mosselbank’, ‘Klipheuvel’ en ‘De Eensaamheijt’. Sien ''Kaapse Grondbriewe'', 18 September 1698, bl. 274; 26 September 1704, bl. 31 en 90-91 en ''Grondbriewe Stellenbosch en Drakenstein'', bls. 340-346. (A.J.B.)] Vgl. ook voetnoot 4 van hierdie publikasie.'</ref> Volgens Walker se kartering lê D'Eensaamheijt in die Paarl-omgewing, en De Mosselbank en Klipheuvel lê langs die Mosselbankrivier, 'n rivier wat in die Dieprivier inloop. Dit is nietemin vandag steeds suid van Malmesbury. Buitendien is die wewenaar Diepenauw in 1707 getroud met [[Adam Tas]] se suster hier te lande, dus, voor die beweerde 1709.<ref>Sien ook Voetnota 273 in ''Dagboek van Adam Tas'', bl. 184: 'Claas Diepenauw was op hierdie stadium waarskynlik wewenaar, want in 1707 is hy hertroud met Sara Wilhelmina Tas, suster van Adam Tas. Sy eerste vrou, met wie hy in 1677 getroud was, was Anna Schlecht, wed. van Jan Steens.'</ref> Maar hoe is dit egter gesteld met '''Hooij Kraal''', die beginpunt van Moorreesburg? ''Boerepioniers van die Sandveld''<ref>Smith, M.H.D. 1985. ''Boerepioniers van die Sandveld''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, bl. 143</ref> bied die volgende: {{cquote|Die eerste onder die afstammelinge van stamvader Jan Kotze wat 'n veeplaas ten noorde van die Benede-Bergrivier uitgeneem het, was Dirk Jacobus, tweede seun van Dirk Kotze en Maria M. Carstens van die veldkornetskap Agter-Paardeberg in die Swartland. Na sy huwelik in 1753 met Martha van Schalkwyk het hy die eiendomsplaas Uilen Kraal in die wyk Groene Kloof (tans die distrik Darling) bewoon. 'n Jaar daarna het hy die leningsplaas Hooij Kraal (nou 'n deel van die dorp Moorreesburg) byuitgeneem. Laasgenoemde plaas het 'n aantal jare later agtereenvolgens aan sy seuns Dirk en Johannes behoort. }} Om dit nou patriliniêr voor te stel (die tersaaklike persone in vetdruk):<ref>Smith, M.H.D. 1985. ''Boerepioniers van die Sandveld''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, bl. 124, 128, 138 </ref> a1. Johann (Jan) Kotzé (stamvader), gebore op 25 Januarie 1652 in Königstein in Sakse, Duitsland; oorlede ongeveer 1713; getroud (derde huwelik) op 1 Februarie 1966 met Hildegonda Boone, 'n dogter van ds. Dirk Boone en sy eggenote Belletje van Gaalen, 'n suster van admiraal Van Gaalen. Die egpaar kom op 13 Mei 1691 in die Kaap aan, die Kotzes vestig hul in [[Drakenstein]]; Jan word pagter van "vaderlandsche en uijtheemse bieren". :(a1)b2 Dirk = gedoop te Drakenstein op 28 Augustus 1692 (uit 3de huwelik), getroud op 13 Januarie 1726 met Maria Magdalena Carstens ::(a1b2)c2 '''Dirk Jacobus''' gedoop 31 Oktober 1728, getroud op 28 Oktober 1753 met Martha van Schalkwyk :::(a1b2c2)d1 '''Dirk''' gedoop 20 September 1754, getroud op 8 April 1779 met Elizabeth Smith :::(a1b2c2)d3 '''Johannes Christiaan''', gedoop 30 September 1758, oorlede 9 Oktober 1836; eerste huwelik op 18 Augustus 1782 getroud met Sara Visser; in sy tweede huwelik getroud op 11 April 1802 met Maria Magdalena Wagenaar. Die vraag ontstaan egter, hoe kan grond aan iemand "behoort" as dit 'n leningsplaas was? Want volgens Truter het die dorp rondom die plaas Hooikraal ontwikkel wat in 1839 deur goewerneur sir George Napier aan ene Tobias Lochner 'gegee' is.<ref name="Truter1994." /> J.J. Lochner skryf weer in die eeufeesgedenkboek van die NG Gemeente, ''Moorreesburg 3-12-1879 tot 3-12-1979'', die volgende, op bl. 1: {{cquote| Die mees sentraal geleë plaas in hierdie gebied was Hooikraal. Oorspronklik was dit natuurlik, soos alle ander grond, staatsgrond en vroeg in die 18de eeu was die eerste twee bewoners (nie eienaars nie) Albertus Basson en Charl Kotzé (Gert-seun). Op 30 Junie 1839 is hierdie plaas van 2 639 morg en 576 roede as ewigdurende erfpag gegee aan Tobias Christiaan Lochner, die latere eienaar van die Lochner-familieplaas, Drieheuvels, toe nog bekend as Vogelstruisfontein. Sy huur was £1-16 (R3,60) per jaar. Die kontrak is geteken deur die destydse goewerneur aan die Kaap, Sir George Napier. Die eerste werklike eienaars van die plaas was Pieter Warnich en Dirk Kotzé. Volgens latere gebeure lyk dit asof D.J.A. Kotzé later die alleeneienaar was.}} === Spoorwegontwikkeling === {{Hoofartikel|Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield}} Sonder die spoorwegontwikkeling sou Moorreesburg nooit ontwikkel het nie. Die volgende chronologie bied 'n kykie na die agtergrond waarteen die spoorlyn geleidelik ontwikkel het en Moorreesburg daarby betrek het. '''1857''': Wet Nr. 20 van 1857 - "An Act for the Construction of a Railway from Cape Town to Wellington" - word bekragtig.<ref> [https://www.google.co.za/books/edition/Statutes_of_the_Cape_of_Good_Hope_Passed/_0BUAAAAcAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=1862+wellington+rail&pg=PA505&printsec=frontcover Railway Amendment Act. In: Statutes of the Cape of Good Hope, Passed by the ... Parliament. Volume 2. 1871.]</ref> In ''The Cape Monthly Magazine'' verskyn die artikel "The Cape Flats and how they may be improved" waarin daar sprake is van 'n spoorlyn wat moontlik sal strek vanaf Kaapstad na Wynberg, met 'n vertakking na Muisenberg; vanaf Wynberg na Stellenbosch, die Paarl, Wellington, die Wagenmakersvallei, en dan al langs die Bergrivier. Die spoor kan so ver strek as die Koue Bokkeveld, Tulbagh, Piquetberg, Clanwilliam, die Olifantsrivier aan die een kant en die Zwartland aan die ander, maar dit is nog toekomsmusiek. Die doel is om die mark (Kaapstad) binne 3 dae te bereik, duiselingwekkend vergeleke met die 6 tot 12 dae tans met die klipperige wapad. Verdere vertakkinge sal dan die onderskeie wingerd- en koringstreke bedien, onder andere die distrikte Zwartland en Piquetberg, soos reeds genoem. Dit behoort nie minder as 200 spoormyl lank te wees nie. Vir die dwarslêers (14 x 7 duim) alleen word die aantal bome bereken op 42 533 (dit is nou sonder om die aanbou van brûe, tonnels, keerwalle en viadukte in te reken). Aangesien baie bome ongeskik sal wees, moet die getal liewer op 83 799 volgroeide bome van 30 voet (9,14 meter) geraam word. Die dwarslêers sal ook weens die dorre klimaat elke 15 jaar vervang moet word, veral tussen die Kaapse Vlakte en daar in die Bergriviervallei, wat 'n verdere 60 000 bome sou benodig. Die byle sal maar net moes omkom. Invoere uit Engeland word onnodig beskou - eerder word daar nou in die rigting van die stinkhoutryke George gekyk vir antwoorde, wat 3 sjiellings per kubieke voet hout vra (in Kaapstad kos dit meer as dubbeld soveel, weens transport per wa).<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_Monthly_Magazine/-H5UAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=piquetberg+railway&pg=PA358&printsec=frontcover J.S.H. 1857. The Cape Flats and how they may be improved. ''The Cape Monthly Magazine''], pp. 358-360.</ref> '''1859''': Die sooispitseremonie van die Wellington-spoor vind plaas op 31 Maart, met die goewerneur sir George Grey wat die siergrafie vashou.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Journal_and_Railway_Public_Wo/NtEzAQAAIAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Sir+George+Grey+wellington+railway+cape+town+sod+turned&pg=PA272&printsec=frontcover ''The Engineer's Journal, Railway''. 1859. Miscellaneous. August 3: p. 272]</ref> '''1860''': Die eerste trein (van 'n privaatfirma) loop vanaf Durban tot by die skeepswerf van Port Natal - die spoorlyn is maar 2 myl lank.<ref name="Engineering1893">[https://www.google.co.za/books/edition/Engineering/c84D1M4AgLkC?hl=af&gbpv=1&dq=railway+%22malmesbury%22+1877+cape+town&pg=PA265&printsec=frontcover ''Engineering''. 1893. The Development of the South African Railways. September 1: 265.]</ref> '''1862''': Die eerste spoorlyn word vanaf Kaapstad na Wellington gebou.<ref name="Richter2010.31">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA31 Richter, G. 2010. Uitbreiding van koringproduksie (1862-1920). In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)''. Stellenbosch: African SUN Media, bl. 31]</ref> Blykbaar is die Paarl die volgende. Die dorpe wat die meeste probeer druk om die volgende spoor te kry is Worcester, Tulbagh en Malmesbury. Teen Julie is die eerste ondersoek na Worcester en Malmesbury ook sommer klaar.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_Select_Committee_on_the_Wo/6UQ6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=1862+wellington+rail&printsec=frontcover Report of the Select Committee on the Worcester, Malmesbury and Port Elizabeth Railway Bills.]</ref> Maar besware in Stellenbosch, Wellington, Worcester en Tulbagh gaan ook reeds op teen die Sondagstreine wat loop (teen Godsgebod), al sê die goewerneur dit is 'n saak wat liewer met die aandeelhouers in Engeland uitgeklaar moet word: sy hande is afgekap. Hoe dan ook, die treine vervoer buitendien geen goedere of briewe op 'n Sondag nie, en diegene wat op die trein klim is in elk geval diegene wat hul tyd elders wil deurbring as in die kerke.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:000021196:mpeg21:p002(KAAP DE GOEDE HOOP.. "Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage". 's-Gravenhage, 03-06-1862, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 25-02-2025]</ref> '''Oktober 1863''': Die eerste trein met drie passasierswaens (eersteklas, tweedeklas, derdeklas) kom in Wellington aan.<ref name="Richter2010.31" /> '''1863''': 'n Vergadering word deur die leraar ds. J.C. le Fèbre Moorrees en 'n paar boere belê; omdat die parogie geweldig groot is wat Moorrees moet bedien, word daar besluit om 'n kerkie op die plaas Hooikraal te bou, as buitekerkie van die Zwartland-gemeente (d.w.s. wat deur die kerk van Malmesbury bedien word).<ref name="Truter1994." /> In '''September 1864''' is met die bouwerk van die spoorlyn deur Tulbaghkloof begin om Wellington met Worcester te verbind.<ref name="VanBreda1987" /> '''Sondag, 4 Desember 1864''': Die Hooikraalskerkie word ingewy deur ds. Moorrees. Dit is maar 'n eenvoudige saaltjie met 'n rietdak en misvloer.<ref name="Walter1990">Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis deur M.M. Walters''. Kaapstad: Perskor. bl. 31</ref> '''April 1875''': Mr. Statter voltooi die tweede opmetings van die voorgestelde spoorlyn na Malmesbury.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Proceedings_of_the_Institutio/9G81AAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=railway+%22malmesbury%22+1877+cape+town&pg=PA368&printsec=frontcover ''Minutes of Proceedings of the Institution of Civil Engineers'' 1881. James Samuel Statter. Volume 65, p. 368.]</ref> Al het 'n Wet in 1861 die Cape Town & Wellington Railway Company in staat gestel om 'n spoor te lê tot by Worcester en daarna die spoorlyn na Malmesbury te verleng, en al is die opmetings reeds teen 1862 voltooi, het hierdie maatskappy so te sê niks gedoen buiten die Tulbagh Kloof bietjie groter oop te kloof nie.<ref name="Engineering1893" /> Die dood het ook altyd 'n oorsaak: blykbaar het die goewerneur die bouwerk gemagtig om sodoende die dienste te behou van die werkers wat aan die Kaapstad-Wellington-spoorlyn gewerk het. Die parlement was weer ontevrede omdat meneer die goewerneur so sonder toestemming opgetree het. Derhalwe is die bouwerk in 1865 gestaak - slegs 26 km van die spoorlyn was toe voltooi. In 1872 bewillig die parlement wel £40 000 sodat die werk solank kan voortgaan. Die Kaapse regering het toe die spoorlyn van die Railway en Dock Company vir £780 000 gekoop en op 1 Januarie 1873 in besit geneem. Nou was die owerheid baie meer toegeneë om geld beskikbaar te stel.<ref name="VanBreda1987">Van Breda, P. 1987. Hoofstuk IV: Kommunikasie: Spoorwegontwikkeling. In: Oberholster, A.G. (red.). ''Paarlvallei 1687-1987''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, bl. 65.</ref> Wet 13 van 1873 het opnuut die verlenging na Worcester bekragtig, en 'n verdere £315 000 (of £4 922 per myl) is hiervoor toegestaan.<ref name="VanBreda1987" /><ref name="Engineering1893" /> '''Maandag, 12 November 1877''': Die spoor tot by Malmesbury word geopen.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/Yj4RSTbMHEUC?hl=af&gbpv=1&dq=%22malmesbury%22&pg=PR54&printsec=frontcoverer Report of the General Manager of Railways. 1899. p. liv]</ref> '''Woensdag, 3 Desember 1879''': Die Hooikraalskerkie stig af om 'n onafhanklike gemeente te vorm: Moorreesburg Gemeente.<ref name="Walter1990" /> [[Lêer:Station Moorreesburg 2.JPG|duimnael|350px|right|Treinstasie in Moorreesburg (2007)]] '''27 April 1882''': ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'' is sekerlik die '''allerbelangrikste dokument''' in die hele spoorgeskiedenis van Moorreesburg. Dit is die deurslaggewende faktor waarom Moorreesburg 'n stasie gekry het. Aanvanklik het Hector Shaw, die opmeter, sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is ''nêrens'' daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg 'n mens se vinger vandag die treinspoor op 'n topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). En nou kom die interessantste deel: {{cquote| Curving round the Kopje with an easy radius and light works, Hooi Kraal is reached; this is a small village of not more than eight houses and a church. As there is a considerable piece of level ground here, and a good supply of water, I consider it a very desirable spot for a station, as it is situated in a position where a good deal of traffic might be expected from the fertile district surrounding.}} Interessant is dit, omdat die opname in 1881 gemaak is. Met Ds. Retief se bevestiging op 12 Januarie 1882 op Moorreesburg is daar nou van 'n "dorp van 12 huise" ter sprake, en nie meer 8 nie.<ref>Lochner, J.J. 1979. Die tydperk van ds. Retief. In: Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 5-6</ref> Wat sy opmerkings in die dokument betref. Ten eerste: Kalk word vir die ballas onder die treinspore gebruik. Wat werklik vreemd in die dokument aandoen is die algehele gebrek aan kalk wat Shaw in die omgewing opgemerk het. Juis omdat 'n kalkfabriek (''Lime Sales'') vandag net buitekant Moorreesburg staan, waar kalsitiese en dolomitiese landboukalk, nywerheidskalk en kalksteenprodukte gemaak word.<ref name="Truter1994." /> Dit laat mens inderdaad wonder hoe diep meneer Shaw sy vinger in die grond gesteek het. Ten tweede: 'n Stoomlokomotief suip water soos 'n walvis op wiele, en Shaw het tereg opgemerk water kan tydens 'n droë seisoen in die gebied 'n probleem raak. Die totale kosteberekening vir die spoorweg tussen Malmesbury en Piquetberg via Hooikraal beraam hy op £236 731. '''Vrydag, 12 Julie 1889'''. Mnr. De Waal lê twee mosies voor die Volksraad ter tafel: om die spoorlyn tussen Malmesbury en Piquetberg "via Hooikraal" te bou (wat nou skielik £287 000 bedra, of 'n beskeie £50 000 meer), asook tussen Piquetberg en [[Grey's Pass|Greyspas]] via Porterville (wat eweneens £287 000 bedra). Mnr. Louw steun De Waal se eerste mosie omrede dit een van die hoofstreke van die Kaapkolonie is waar koring verbou word. Sodra Piquetberg eers ontwikkel het, kan die spoorlyn verder noordwaarts uitbrei. De Waal ding egter mee met ander volksraadslede wat onder andere 'n spoorlyn tussen Ashton en Swellendam wil bou; een tussen Ashton en Montagu; en een tussen Oudtshoorn na 'River Gamka' naby Calitzdorp. By stemming is almal se mosies teengestaan en word met leë hande weggestuur.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/ORlKAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=hooikraal&pg=PA301 Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 20th May to 12th August 1889, Railway and Extentions Bill. pp. 301-302]</ref> '''1894 tot 1895''': Die ou Hooikraalskerkie raak te klein. Ds. Retief besluit om 'n nuwe kerk te laat bou. Dit word op 15 Januarie 1894 so besluit. Die hoeksteen word op 12 Desember 1894 gelê. Die gemis aan 'n eie treinstasie op die dorp is nogal voelbaar: omdat die naaste stasie nou by Malmesbury was, het die boere hul muilwaens gratis ter beskikking gestel om boumateriaal vanaf die stasie te vervoer, ten einde geld vir die gemeente te besuinig. By een geleentheid het 'n konvooi van 30 waens daarheen vertrek om 15 000 bakstene te gaan haal, wat mens net laat besef hoe geweldig noodsaaklik die spoorvervoer in die 1800's werklik was. Die nuwe kerk het nou 700 sitplekke gehad. Op 18 Desember 1895 is die nuwe kerk ingewy.<ref>Lochner, J.J. 1979. Kerkgebou van 1895. In: Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 7</ref> '''1898''': Ingevolge die Kaapse Wet no. 40 van 1898 word die aanleg vir die spoorlyn tussen Malmesbury en Moorreesburg, asook die spoorlyn tussen Moorreesburg en Eendekuil, deur die Kaapse Regering goedgekeur.<ref>[https://web.archive.org/web/20250306092038if_/https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/eu-st01.ext.exlibrisgroup.com/27UOJ_INST/storage/alma/F5/71/42/6B/46/A3/B0/D1/58/C7/6C/B7/35/EC/30/B3/uj_13071%2BCONTENT1%2BCONTENT1.2.pdf?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%3D%22uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf%22%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Date=20250306T092038Z&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Expires=119&X-Amz-Credential=AKIAJN6NPMNGJALPPWAQ%2F20250306%2Feu-central-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Signature=f02852388c06af40b29b24e54a061b92dee0853f6cac16062ba9b92b195cb296 Meyer, J.F. 1988. 'n Ontleding van die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste se Spoortaklyne in die Republiek van Suid-Afrika. Ongepubliseerde proefskrif, Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit, bl. 8]</ref> Volgens 'n reisgids uit '''1899''' lyk mens se vervoerreëlings voor die koms van die trein op Moorreesburg so: Trekkarre vertrek op Dinsdae en Saterdae vanaf Malmesbury om 6 uur die oggend. Die rit oor 26 myl (41,84 km) tussen die twee dorpe duur 4 ure lank. Wanneer mens uiteindelik op Moorreesburg aankom, het jy omtrent 4 ure oor om al jou sake daar af te handel, want om 2 uur die middag moet jy reeds sit vir die terugtog Malmesbury toe. Jy behoort 6 uur die aand op Malmesbury aan te kom. 'n Hele dag is feitlik net aan rondpendel afgestaan. Die vervoerkoste bedra 7 sjielings, 6 pennies; maar sou mens 'n privaatkar wil reël, kos dit jou omtrent 25 sjielings.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Guide_to_Southern_Africa/fdviAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=moorreesberg&dq=moorreesberg&printsec=frontcover Guide to Southern Africa, 1899, p. 280.]</ref> '''23 Augustus 1899''' is begin met die aanlê van die 30-myl spoorweg tussen Malmesbury en Moorreesburg.<ref name="ParliaPap">[https://www.google.co.za/books/edition/Parliamentary_Papers/eRREAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=23+August+1899+malmesbury+moorreesburg&pg=RA2-PA338&printsec=frontcover Parliamentary Papers 1850-1908. Volume 24. p. 338]</ref> '''11 Oktober 1899''': Die Anglo-Boereoorlog breek uit, wat 'n ingrypende impak op die spoorontwikkeling gaan hê, veral omdat wapens, proviand en soldate so snel moontlik voorsien moes word aan die Britse frontlinies, maar ook om die Boere wat die Kaapkolonie binnegekom het te stuit. Op sy beurt het die Boere juis hierdie spoorweë probeer saboteer wat die Oranje-Vrystaat en ZAR se soewereniteit bedreig het. Ironies genoeg het die oorlog juis ook vertragings meegebring met die aanbou van die spoorweë, soos later gesien sal word. Op baie plase in die Swartland wemel dit van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg word druk aan gewerk, en die werk moes klaar.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA109&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109]: Zij lag namelijk tusschen de spoor, die aangelegd werd en den harden weg van Malmesbury naar Moorreesburg . Op dien weg trokken dagelijks Engelschen heen en weer en zooals ik reeds zei: Aan dien spoorweg werd druk gewerkt.</ref> Die krygswet heers baie streng in Malmesbury, die Paarl en Piquetberg, en daar loop baie stadswagte rond (daar was byvoorbeeld ruim 300 stadswagte by Malmesbury alleen).<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA113&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113]:Ik wist, dat in Malmesbury alleen ruim 300 stadswachten waren, Engelschen, maar ook Afrikaanders.</ref> '''25 September 1900''': In die middel van die Anglo-Boereoorlog word die vraag aan Charles Bletterman Elliot (Hoofbestuurder van die Kaapse Spoorweë) gestel of die spoorlyn Piquetberg nog gaan haal. Op daardie stadium was die kontrakteurs besig met die twee dele. Die een deel tussen Malmesbury en Moorreesburg, en die ander deel tussen Moorreesburg en Eendekuil. Te wyte aan die oorlog is die aanlê van treinspore vertraag, want om vragmotors in die hande te kry is bemoeilik. Die stuk tussen Malmesbury en Moorreesburg moes al 1 Julie 1900 afgehandel gewees het (die kontrak het reeds 30 Junie 1900 verstryk). Uitstel is gegee tot 15 Oktober, maar die kontrakteurs het aansoek gedoen op die uitstel tot Desember (die uitstel is nog nie toegestaan nie). Sodra hierdie spoorlyn eers geopen is, moet die Moorreesburg-Eendekuil-spoorlyn binne 9 maande voltooi wees.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=u6ZLAAAAYAAJ&pg=GBS.RA1-PA335&hl=en_ZA 335. South Africa, Report of the Lands Settlement Commission. Railways. bl. 334-338.]</ref> '''20 April 1901'''. In die Jaarverslag van 1900 berig die Waarnemende Residentingenieur, Mansergh D. Robinson, oor die stand van sake die volgende:<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=NwE4XQfS5XIC&pg=GBS.PR18&hl=en_ZA Malmesbury-Grey's Pass Railway. In: Report of the General Manager of Railways for the Year 1900. 1901. p. xviii]</ref> Die oorlog het feitlik alles kom deurmekaarkrap: nie alleen met die voorsiening van mannekrag nie, maar ook die vervoer oor land en see, asook die materiaalvoorsiening wat vanaf oorsee aangevra moes word. Wat die spoorlyn tussen Malmesbury en Moorreesburg betref: al die grondwerk is by hierdie deel afgehandel, al die brûe en duikers is klaar gebou. Ses en 'n half myl van die onderste ballaslaag is gegooi, en sewe en 'n half myl spoorbaan is gelê. Al die stasiegeboue en spoorweghuisies van die werknemers en baanmeesters is óf klaar gebou óf nog in aanbou. Die kontrak het reeds op 30 Junie 1900 verstryk, en te wyte aan die spoorstawe en vasmaakgoed wat nooit afgelewer is nie, kon die spoorlegging nie voor die 29ste November 1900 'n aanvang neem nie. Sedertdien, weens die onvoldoende verskaffing rollende materiaal, vorder alles teen 'n slakkepas. Wat die spoorlyn tussen Moorreesburg en Eendekuil betref: Die boukontrak van hierdie deel is op 19 Februarie 1900 deur mnr. E. Warren onderteken, en die werk het op 7 Maart 1900 begin. Op 27 Desember 1900 is die volgende aangeteken: :''Grondwerk'' - 48 myl (buiten die uitwykspore en sylyne) is klaar, dus, synde 90 persent van die grond wat verskuif moes word. :''Brûe en duikers'' - 85 bruggies en duikers is gebou. Dit maak sowat 75 persent uit van al die betonvoorraad wat vir die aanbou van die onderskeie waterweë benodig is. :''Bergrivierbrug'' - Die aanbou van die brug kon slegs begin het toe die water genoeg gesak het; teen jaareinde se kant is baie goeie vordering gemaak. Een bron vermeld egter die aanbou van die 49½ myl-spoorweg tussen Moorreesburg en Eendekuil het eers vanaf April 1900 geskied, nie 7 Maart soos hierbo nie.<ref name="ParliaPap" /> <u>'''9 September 1901'''</u>: Die spoor tussen Malmesbury en Moorreesburg word uiteindelik geopen.<ref name="Railwayyearbook.1903.277">[https://books.google.co.za/books?id=UTNKAAAAYAAJ&pg=PA277&dq=railways+moorreesburg+1901&hl=af&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjbyeyN6q6HAxUjWkEAHerVDioQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=railways%20moorreesburg%201901&f=false The Railway Yearbook. 1903. Historical Sketch, p. 277]</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=FmDFKuQuskMC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=moorreesburg&f=false Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. v]</ref> Duidelik met die opening is 'n proefrit op dieselfde dag nog onderneem, want op Donderdag, 12 September 1901, staan in die ''Advertentieblad'' (die naam wat ''De Zuid-Afrikaan'' tydens die oorlog aangeneem het) die volgende:<ref>[https://web.archive.org/web/20250319204129/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4155/za-1901-09-12.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 12 September: bl. 2, kolom 1.]</ref> {{cquote| De eerste trein van Kaapstad naar Moorreesburg vertrok Maandag morgen om tien minuten voor acht uur uit de stad, en bereikte Moorreesburg om tien minuten voor één uur. De trein keerde 's avonds naar de stad terug. De proefrit was een succès in alle opzichten. }} '''31 Mei 1902''': Die [[Vrede van Vereeniging]] word gesluit; die oorlog is verby. Die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog#Afkondiging_van_die_krygswet|krygswette]] van die Kaapkolonie is egter eers op 16 September 1902 opgehef.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> '''15 November 1902''': Die spoor tussen Moorreesburg en Eendekuil is voltooi en geopen. Dit is 49 treinmyl en 43 ketting lank (ongeveer 79,72 kilometer).<ref name="Railwayyearbook.1903.277" /><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PR55&hl=en_ZA&q=moorreesburg Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. lv]</ref> '''1903''': Tot en met die opening in September 1901 was daar nog genoeg watervoorraad, maar daarna is daar gesteun op Malmesbury se watervoorraad, wat ook nie met die toenemende vraag kon byhou nie. Net soos met die opmeting van Hector Shaw voorspel is, het Moorreesburg dwarsdeur 1902 'n waterprobleem ondervind. 'n Boorgat word aanbeveel.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PR61&hl=en_ZA Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. lxi]</ref> Moorreesburg kon voorheen, onder ideale toestande, 14 000 gallon (of 63,645 kiloliter) water per dag vir die lokomotiewe voorsien. Voorheen kon mens op mnr. Lochner se dam reken, maar nou moes daar uitsluitlik op 'n handpomp en windpomp staatgemaak word. By Malmesbury is waterregte enkele jare tevore teen £1 600 gekoop - wat 5 000 gallon (of 22,730 kiloliter) water per dag lewer. Hierdie water is weens die kalk- en soutneerslae nie juis vir lokomotiewe geskik nie.<ref>[https://archive.org/details/reportofcommissi01cape/page/108/mode/2up?q=moorreesburg Report of a commission appointed to enquire into and report upon certain matters affecting the Cape. 1903. Sitting op Dinsdag, 22 April 1902, bl. 109]</ref> Verder het die verkeersdrukte na afloop van die oorlog teleurstellend gedaal, in so 'n mate dat dit wil lyk of al die kapitaal wat ingeploeg is die kool die sous nie werd is nie. Die treingebruik tussen Malmesbury en Moorreesburg is laag, maar tussen Moorreesburg en Eendekuil is dit selfs nog laer. Dit is egter nog te vroeg om heeltemal uitsluitsel te gee. Die verkeersdrukte is wel abnormaal hoog in Januarie, Maart, April en Mei.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PR22&hl=en_ZA Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. xxii]</ref> Of dit egter toegeskryf kan word aan die oormaat vragmotors wat tot beskikking gestel is aan Malmesbury en tot 'n mindere mate aan Moorreesburg self, bly 'n ope vraag.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PA29-IA6&hl=en_ZA Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. ix]</ref> '''26 Februarie 1906''': Die diens is nie altyd eersteklas soos daar op die kaartjie staan nie. Op 21 Februarie is 'n skou op Malmesbury aangebied, en vooraf het die spoorweë groot kennisgewings rondgestuur van goedkoop treinkaartjies wat beskikbaar sou wees om na die geleentheid toe te gaan. Dit was reeds een van die warmste dae van die somer en baie Moorreesburgers het op die stasie gewag, met "bijna onuithoudbare dorst". Toe die trein van Eendekuil opdaag, was die waens reeds volgepak met passasiers van Piketberg af. 'n Eersteklaskaartjie het nou 'n staanplek in die trok agter beteken, waar mense soos vee in die versengende hitte ingestop is. Byna 'n honderdtal Moorreesburgers, wat almal vir hul kaartjies betaal het, het net so in hul spore omgedraai en teleurgesteld teruggekeer huis toe - hiervoor het hulle nie kans gesien nie. Die stasiemeester het die skou-komitee verkwalik, en vica versa; niemand wou verantwoordelikheid aanvaar nie. Die Moorreesburger aan die woord is verontwaardig, want ten eerste bring de Malmesbury-Eendekuil-lyn baie geld vir die staatskas in en ten tweede hoor mens van spesiale treine wat na ander dorpe toe reis vir skoue - baie verder daarvandaan. Waarom moet hulle dan aan die agterspeen suig - en dit vir 'n skou betreklik naby?<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4217/za-1906-03-01.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 1 Maart: bl. 4, kolom 8]</ref> In '''1915''' is dit 'n rekordoesjaar. By Moorreesburg se treinstasie alleen is 14 041 Britse ton graan en 13 114 Britse ton voer weggestuur, vergeleke met 3 874 Britse ton graan en 14 532 Britse ton voer by Malmesbury se stasie. Dit het ook meegebring dat boere met daardie geld plaasimplemente soos ploeë, binders ens. aangekoop het. Ook het die boere nuwe geboue opgerig en heinings gespan - hierdie voorspoed het natuurlik ook tot die Spoorweë se voordeel gestrek wat al hierdie lewensmiddele, implemente en boumateriaal moes vervoer.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/02IvAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=moorreesburg&pg=PA58&printsec=frontcover Report of the General Manager of Railway, Annual Report 1915. 1916. p. 58]</ref> '''1916''': In die boek ''Die Kolonialbahnen mit besonderer Berücksichtigung Afrikas'', wat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] geskryf is, word die vraag nog afgevra of die Kaapse Spoor vanaf Eendekuil moontlik tot by Springbok en O'okiep gaan strek, aangesien die groenlig reeds in 1906 gegee is om in die noordelike rigting van Van Rhynsdorp in te slaan.<ref>[https://doi-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/10.1515/9783111471112 Franz Baltzer. 1916. Kapkolonie. In: ''Die Kolonialbahnen mit besonderer Berücksichtigung Afrikas.'']: Von Kapstadt über Malmesbury und Piquetberg nach Endekuil, in Kapspur gebaut, 207,6 km lang, deren Verlängerung in nördlicher Richtung auf van Rhyns Dorp um rund 86 km durch Gesetz von 1906 beschlossen ist. Hier scheint die Absicht zu bestehen, die Bahn mit der Zeit in nördlicher Richtung bis Sprinkboek und O'okiep weiterzuführen.</ref> Maar die hele spoorprojek verloor stoom teen 1927, en die spoor loop dood in Bitterfontein.<ref name="Truter1994.158">Truter, C. 1994. Bitterfontein. In: ''Weskus. 'n Toeristegids: opgestel deur Cornel Truter in opdrag van die Weskus-Streeksdiensteraad.'' Parow: Nasionale Boekdrukkery, bl. 158-160.</ref> '''Oktober 1948''': Die ''Tydskrif van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens'' vermeld 'n busdiens wat vanaf die Kaap na Piketberg via Malmesbury en Moorreesburg pendel, wat aansienlik vinniger as 'n passasierstrein loop.<ref>{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/1200/page/87 |title=''Tydskrif van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens''. 1948. System News: Cape Western System. Oktober, 42 (10): pp. 823-825 |access-date=19 Maart 2025 |archive-date=19 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319133816/https://railways.haarhoff.co.za/issue/1200/page/87 |url-status=dead }}</ref> Dit is maar die begin wat die Suid-Afrikaanse Spoorweë met verloop van tyd al hoe meer 'n vragvervoernetwerk sal maak. Teen die 1960's, moontlik weens die toenemende motorvervoer, het die busdiens slegs naweke geloop: die passasiersbus het vanaf Kaapstad vertrek op Vrydae en Sondae, en op Saterdae en Maandae terug stad toe.<ref name="Burger1975.138">Burger, W.A. 1975. ''Piket teen 'n berg: die geskiedenis van Piketberg.'' s.l.:s.n., p. 138: In 1948 het die Spoorweë 'n daaglikse passasiersbus tussen Kaapstad en die Noordweste oor Piketberg op die pad geplaas, maar by gebrek aan ondersteuning is die diens in die jare sestig tot Vrydags en Sondags van Kaapstad, en Saterdags en Maandags na die stad, ingekort.</ref> '''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland op 27 Januarie 2023 die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,<ref>[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]</ref> lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die stasiegebou:<ref>[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]</ref> {{cquote| G. Moorreesburg Stasiegebou<br> i. Die sakekamer is bewus dat die Moorreesburg Stasiegebou die eiendom van Transnet is en dat SM [Swartland Munisipaliteit] minimale insae in die bestuur van die gebou/e het.<br> ii. Ongelukkig is die stasie tans 'n seer oog vir die gemeenskap en word dit tans ook gebruik deur haweloses wat dit "beset" gedurende die nag.<br> iii. Ons versoek vriendelik dat daar saam na oplossings gekyk sal word om die geboue minder toeganklik te maak vir beide haweloses asook vandale wat dit tans plunder. }} '''4 April 2025''': Agter lemmetjiesdraad lyk die stasiegebou 'n paar graad erger as die Tiger Oats-gebou net anderkant die spoor. Op die foto's het feitlik net die fasade oorgebly; die dak is reeds verwyder en die vensters en deuropeninge is toegemessel om verdere verbrokkeling te stuit. Binnekant lê dit besaai met brokke bakstene en bourommel. Die mure is beklad met grafitti-merke. ''Dié Courant'' rig 'n skrywe aan die [[Weskus-distriksmunisipaliteit]] om te verneem hoe sake nou staan. In die baie diplomatieke antwoord kom dit daarop neer: die munisipaliteit het planne ter tafel wat die munisipale dienste, toerisme en ekonomie sal baat (wat al die geboue op die perseel insluit, en aansluit by die voorstelle vervat in die Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk 2023-2027 van die Swartland Munisipaliteit)<ref>"Swartland Spatial Development Framework -2023-2027". Swartland Munisipaliteit, bl. 66: Sien "Objective 2: Proximate convenient and equal access [Economic Environment]", onder "Railway": Onder Landbou: ''Railway Support private operators providing alternative transport between Malmesbury & Moorreesburg.'' Onder Toerisme: ''Implement special train trips between Moorreesburg & Koringberg (Grain and Canola fields, rolling hills and railway line to Bitterfontein).'' / bl. 67, onder "Objective 4: Protect and grow place identity and cultural integrity. [Built Environment]", by "Heritage tourism route": ''Develop a tourism rail route along N7 between Kalbaskraal and Koringberg (start/end at station buildings & include rail experience)''.</ref> en die geld is trouens reeds daar vir die beplanningsfase. Soos af te lei, bly die eiendom steeds in Transnet se besit, maar die munisipaliteit verkry sekere regte en voorwaardes om, onder die wakende oog van die Transnet-stigting, sy inisiatiewe tot uitvoering te bring. Die munisipaliteit wag dus net vir die finale ondertekening, voordat die opruimwerk en beveiliging kan begin.<ref>[https://web.archive.org/web/20250407051622/https://diecourant.co.za/2025/04/04/wd-het-planne-met-vervalle-moorreesburg-stasie/ ''Dié Courant''. 2025. WD het planne met vervalle Moorreesburg-stasie. 4 April.]</ref> === Anglo-Boereoorlog: enkele ure in Boerebesit === {{Hoofartikel|Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog}} Kommandant Schoeman (voorheen uit die Kommando van Theron) vertel op Vogelstruisfontein vir Kommandant Ockie T. de Villiers hoe hulle die Kakies 'n streep getrek het. Omdat daar 'n groot mag uit Moorreesburg op pad was Piketberg toe, moes die Boere uit Piketberg onttrek. Toe Maritz sien dat hierdie groot versterking uit Moorreesburg op pad was, het hy geweet dat hierdie dorp nou byna geheel en al sonder garnisoen moet wees; so te sê weerloos. Die Engelse het waarskynlik gedink Maritz sou deur hierdie groot opkoms en aantog afgeskrik word en vlug.<ref name="DeVilliers193">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 193</ref> Met 'n jakkalsdraai, jaag Maritz juis Moorreesburg toe. Omdat die vyand naby was, moes alles vinnig geskied. By hul aankoms op Moorreesburg stuur Schoeman een van sy adjudante met 'n wit vlag die dorp in, om die Engelse soldate wat agtergebly het aan te raai om oor te gee. Dié gee oor, maar op een voorwaarde: dat Maritz hulle sou trakteer. Dit doen hy ook met liefde. Die agt Kakies wat op Moorreesburg agtergebly het word sommer gou vriende met die Boere. Hulle word eenmaal trakteer, en toe nog 'n rondte, en kort voor lank was hul so koringdronk dat die Kakies nie eens agtergekom het toe die Boerekommando vertrek nie. Toe die Engelse mag uit Piketberg terugkeer, kom hulle op hierdie petalje af, en moes hul makkers uit hul roes wakker maak.<ref name="DeVilliers193" /> Die Boere het Moorreesburg dus vir 'n paar uur in besit geneem, maar het tog die tyd benut om alles wat nodig is te buit: onder meer die 8 gewere van die 8 Kakies, en verskeie perde. Boonop het 22 mans hul by die kommando aangesluit.<ref name="DeVilliers194">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 194</ref> === Swartland Kommando === {{Hoofartikel|Swartland Kommando}} Die Swartland Kommando was 'n ligte infanterieregiment van die Suid-Afrikaanse Weermag, met sy hoofkwartier in 'n omgeboude en ingerigte stal op Moorreesburg. Hiernaas het mens nog die onderskeie hoofkwartiere (kompanies) op Malmesbury, Tulbagh, Darling en Moorreesburg gekry. Die Swartland Kommando het geskiedenis gemaak omdat hy in 1979 die eerste eenheid was wat 'n veelrassige afdeling aan diens na die operasionele gebied gestuur het. Dit is ook by hierdie Kommando waar die bruin mense uit die publiek die eerste maal in 1980 vrywillige opleiding kon ontvang het. Ook, tydens "Operasie Samoa" in 1987 (waar die inwoners, polisie, brandweer, Swartland Kommando en die Afdelingsraad by betrokke was) het Moorreesburg een van die eerste dorpe geword wat vir sy paraatheid 'n A-gradering in Burgerlike Beskerming ontvang het. == Boukuns == [[Lêer:Old school mburg 006.jpg|duimnael|Die Ou Skooltjie toon 'n "stewige houtveranda", aldus Fransen.<br><small>Erkenning: Christopher Murphy</small>]] Na afloop van Hans Fransen se laaste deurreis deur die Kaap, beskou hy Moorreesburg eintlik as 'n nuwerige dorp wat redelik laat gestig is. In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' (2004) word enkele geboue wel uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word.<ref>Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345.</ref> Bygesê, Fransen se werk spits hom dikwels toe op slegs ''sekere'' historiese argitektoniese elemente (veral in ag genome die historiese bou-omgewing in sy geheel gesien) en is dus nie sprekend van ''al'' die versameling erfgoed uit die omgewing wat beskerming waardig is nie.<ref>Vergelyk 'Cape Agulhas Municipality Heritage Strategy and Action Plan' van Augustus 2024, soos opgestel deur CTS Heritage, bl. 47</ref> {| class="wikitable" |'''Adres of naam''' |'''Kommentaar van Fransen (2004)''' |- |Pastoriestraat 6 |Ou NG Kerk-pastorie, blykbaar 1898 gebou. Die huis is effens verbou; beskik oor twee stoepkamers met geweldriehoek, asook dubbele boogdeur wat as voordeur dien. |- |Ou Skooltjie,<br>Retiefstraat |'''Reeds tot Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar'''. In 1905 opgerig deur die NG Kerk. Gepleisterde enkelverdieping wat op ’n druppel water lyk na die kenmerkende [[Volksboukunde|volksboukuns]] uit die streek. Die uitgeboude ingang(uitsteeksel) is drie vensteropeninge groot; agter is ’n stewige houtveranda. |- |Carnegie-biblioteek |'''Reeds tot Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar'''. Enkelverdieping van steen; twee stoepkamers front elkeen met driedubbele vensters, geskei deur ’n Doriese portiek tussen-in. Die kante van die hoofdak word afgesluit deur half-pedimente. In 1913 ontwerp deur N.T. Cowin. |- |International Hotel, Hoofstraat |Omstreeks 1910 gebou. In 2004 Huis Emmanuel. Dubbelverdieping, 11 openinge groot. Die portiek in die middel staan onder ’n pediment uitgebou; weerskante van die portiek is ’n veranda/balkon met vyf gemesselde boë. |- |Kerkstraat 35 |Omstreeks 1890 gebou. Huis met wolfentdak en sewe openinge; geskei in twee wooneenhede, met ’n geronde veranda. |- |Kerkstraat 41 {{voetnota|Die boek skryf verkeerdelik ‘31 Church Street’. Dit moet 41 wees, want 31 is nie langs Heuwelstraat (‘Hill Street’) geleë nie.}} |Omstreeks 1890 gebou. Vyf openinge in Kerkstraat, naamlik ’n deur met twee skuifraamvensters aan elke kant, met pleister omraam. In Heuwelstraat se kant is daar drie openinge: een deur met skuifraamvensters weerskante daarvan. Hoekstene is ook op die buitehoeke ingemessel. |- |Spoorwegstraat 20 |Omstreeks 1905 gebou. Villa met enkele stoepkamer; hoekstene op die buitehoeke ingemessel; gietyster-veranda met geronde dak op drie kante. |- |Tuinstraat 32 |Hoekvilla met veranda van hout en gietyster. |- |Pleinstraat 15 |Iewers in die 1880’s gebou. Reghoekige huis met drie venster- en een deuropening, met veranda van gietyster. |- |Retiefstraat 15 |’n Soortgelyke huis, maar met drie openinge. Die stoep is hier ook weerskante toegebou, met diamantruitjies. |- |[[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] {{voetnota|in die boek geskryf: “Tiger Milling”}} |Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. ’n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft]. |} === Tiger Oats-gebou === {{Hoofartikel|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}} [[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats gebou (2014)<br><small>Erkenning: Christopher Murphy</small>]] Omstreeks Augustus 1905 is die grond voorberei vir die fondasielegging. Die gebou staan sedert '''1906'''. Wat begin het as The African Compressed Fodder Company deur Alfred Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl, sou later uitgekoop word deur die meulenaar en sakeman Frederick John Collier (maar nie sonder die hulp van Charles Stevens nie). In 1910 kry Collier 'n nuwe vennoot by, Daniel Bolton Redler. Twee harde stene maal nie, en Collier en Redler gaan uiteen, met Redler wat die fabriek behou, en 'n nuwe meul vanaf 1926 laat bou in Maitland. 'n Paar jaar ná Redler se afsterwe in 1940 word die eiendom deur die eksekuteur (mnr. Coulter) te koop aangebied aan Anglo American. Die hoofbaas, [[Ernest Oppenheimer]], bied hierdie geleentheid aan Rudy Frankel van Frankel & Co., met dien verstande dat Anglo American sy aandeel daarin kry. Coulter aanvaar die aanbod van £425 000. The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.) kry op 21 September 1944 die nuwe naam: Tiger Oats and National Milling Company Limited. Anglo American verkoop in 1958 sy aandele. Die makro-ekonomiese klimaat, soos die verstedeliking en groter verbruikersbesteding rondom hierdie sentra, noop die openbare maatskappy (waaronder sy vis-, hoender-, veevoer-, bakkery- en selfs rekenaarvertakkings inbegrepe) om markgerig te dink en brandstof te besuinig tydens die oliekrisis. Dit bring mee dat Moorreesburg se Tiger Oats-fabriek al hoe meer op die randgebied beland. Oplaas sluit die fabriek teen die laat-1980's. == Ekonomie == === Ondernemings === Skaars drie jaar ná die aankoms van die spoorlyn, bied Daniel Johannes de Villiers sy wamakery en woonhuis op die dorp te koop aan (10 Mei 1904).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Publieke Verkooping te Moorreesburg. 3 Mei:8</ref> Op 11, 16 en 20 in ''De Zuid-Afrikaan'' is daar nou sprake van 'n trustee van die insolvente boedel van Daniel Johannes de Villiers wat onder meer die smidswinkel en woonhuis in Hoofstraat op 25 Augustus 1904 vir die publiek te koop sal aanbied.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Publieke Verkooping van Vastgoed ten dorpe Moorreesburg. 11 Augustus:1</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Publieke Verkooping van Vastgoed ten dorpe Moorreesburg. 16 Augustus:1</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Publieke Verkooping van Vastgoed ten dorpe Moorreesburg. 20 Augustus:1</ref> Op die 8ste September 1904 word (nog 'n insolvente boedel ter sprake) Erf 47 in Hoofstraat van Roelof Pieter van der Merwe aangebied. Dit het wel 'n pasgeboude woonhuis, maar het ook 'n timmermans-, wamakersgeboue en negosiewinkels op.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Publieke Verkooping van Vastgoed ten dorpe Moorreesburg. 23 Augustus:1</ref> Soos te wete, was die The African Compressed Fodder Company, later die Cereal Manufacturing Company, of beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.<ref name="Lochner.1979.70">Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979.'' Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 70</ref> Die African Banking Corporation (A.B.C. Bank) maak sy tak in 1905 oop.<ref name="Lochner.1979.70" /> In 1907 lys die sakegids ''Kelly's Directory of Merchants, Manufacturers and Shippers'' op die dorp 6 graanhandelaars, 5 algemene handelaars (wat van 'n naald tot 'n koevoet verkoop), 3 kleremakers, 2 saal-en-tuie-makers (of -handelaars), 1 bank, 1 brouer en 1 werktuigkundige. Altesaam 19 ondernemings.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Kelly_s_Directory_of_Merchants_Manufactu/YeLUwvEpfUEC?hl=af&gbpv=1&dq=Moorreesburg&pg=PA56&printsec=frontcover ''Kelly's Directory of Merchants, Manufacturers and Shippers''. 1907. p. 56]</ref> * Abrahamse & Son (graanhandelaar) * African Banking Corporation (bank) * Alston, P.R. (brouer) * Basson Brothers (algemene handelaar) * Dippenaar, J. (saal-en-tuie-maker/handelaar) * Droomer, J. (algemene handelaar) * Du Toit, H. & A. (graanhandelaar) * Kahn & Levin (graanhandelaar) * Landsman, J. (kleremaker) * Levensohn Brothers (algemene handelaar) * Lombard, Van Aarde & Co. (graanhandelaar) * Loubser, M.P. (saal-en-tuie-maker/handelaar) * Malan & Co. (graanhandelaar) * Muller, P.C. (kleremaker) * Saacks, M. & J. (algemene handelaar) * Slemssen, J.C.H. (werktuigkundige) * Starke & Co. (graanhandelaar) * Van der Westhuizen, A.J. (kleremaker) * Walters Bros. (algemene handelaar) Daarteenoor het die Moorreesburg Sakekamer teen April 2023, in hul speurtog na potensiële lede, meer as 180 ondernemings op Moorreesburg identifiseer.<ref>[https://issuu.com/swartlandjoernaal/docs/uitgawe_165_26_april_2023_lr ''Swartland Joernaal''. 2023. MRB Sakekamer byeen oor energie. 19 April, bl. 2]: Daar is meer as 180 besighede op Moorreesburg identifiseer, na die dorp in vyf dele verdeel is.</ref> ==== Overberg Agri (voorheen MKB) ==== '''Aanloop'''<br> Al word die Eerste Wêreldoorlog en die daaropvolgende ekonomiese oplewing (1925-1928) en depressiejare van die vroeë 1930's dikwels as die hoofredes aangevoer waarom die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Vereniging gestig is,<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> moet mens nie die 1880's en die Anglo-Boereoorlog buite rekening laat nie. In 1882, skaars vyf jaar ná die opening van Malmesbury se treinstasie in 1877, is die boere van Malmesbury en [[Riebeek-Kasteel]] volgens berigte in 1882 alte deeglik bewus van invoergraan, onder andere uit Amerika, wat in die Kaapse hawe gestort word. Graanpryse het gewissel na aanleiding van vraag en aanbod - hier moet mens Kanada en Australië in die Britse Ryk se rekord- en misoeste natuurlik ook in ag neem. Die groot vloek? Die ondersese telegraafkabel wat al langs die ooskus van Afrika loop. Sodra die boer se skure byna leeg is en die pryse wil opgaan, sou die Kaapse koopman per telegraaf skeepsladings vol graan van heinde en ver ontbied - wat die prys net laat sak - tot nadeel van die Kaapse boer.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. 15 Augustus, p. 3, kol. 1: Trouwens, dan wil de heer Louw hen ook geen protectie verschaffen. Maar wat den Malmesburyschen boer niet zou aanstaan, zou dit zijn, dat wanneer zijn schuren zoo goed als ledig zijn en de prijzen beloven op te gaan, de Kaapstadsche koopman per telegraaf scheepsladingen van graan van heinde en verre ontbiedt, het bloote gerucht waarvan de prijzen zou afbrengen tot dat peil waarop 's heeren Louw's "sliding scale" zou ophouden te werken.</ref><ref>De Zuid-Afrikaan. 1882. Riebeekskasteel, 25 November, p. 3, kol. 3: 22. Nov. - Wat hebben wij heet weer! De zon brandt langs den berg dat het kraakt. Geen wonder dat het graan in een paar dagen tijds rijp, ja droog op de velden is geworden. Onze boeren zijn dan ook ijverig aan het inzamelen van den oogst, die tamelijk goed is uitgevallen. Jammer maar dat de Kaapsche kooplieden juis nu koorn uit Amerika inschepen, om den prijs van koloniaal koorn te bederven en den armen boer die betalen moet op deze wijs te dwingen zijn produkt voor een lagen prijs van de hand te zetten. Over een tijdje zal het invoeren wel ophouden zoodra ons koorn is opgekocht, en dan vragen de heeren wat zij willen.</ref> '''Ná die Anglo-Boereoorlog'''<br> Die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]] se ontwapening van die Kaapse boere, die ontwrigting van landboubedrywighede deur die algehele reisverbod, rydiere (soos perde) wat in ieder geval deur die weermag in beslag geneem is, lukrake en kwaadwillige konfiskering van goedere of vee vir gewaande oortredings, skade deur sowel die Engelse weermag as ander partye wat op plase aangerig is, drakoniese wetgewing onder die Kaapse krygswet, en die traagheid om kompensasie uit te betaal - het wantroue in die regering geskep. Dit is in hierdie na-oorlogse tydperk toe "coöperatie" veral omstreeks 1903 in feitlik elke uitgawe van die koerant ''De Zuid-Afrikaan'', deur die redakteur [[Onze Jan Hofmeyr]] hoog aangeprys is. Iets ter vermelding: Op Woensdag, 14 September 1904 is [[John X. Merriman]] by die stadsaal in die Paarl aan die woord; hy spreek die Paarl Boeren Vereeniging toe. Hy wys op Frankryk waar daar reeds 5 300 koöperatiewe maatskappye is, selfs hoe Denemarke se beroemde suiwelindustrie nie sonder koöperasies op dreef sou kom nie; die Kaapse boere moet begin plan maak. Volgens hom beskou boere aan die een kant hul plaas as hul eie en persoonlike saak, wat van geen gemeenskaplike belang is nie. Aan die ander kant help dit ook nie jy kyk heeltyd op na die regering nie - daar is buitendien hopeloos te veel burokrasie. Voorspoed kan slegs uit die mense kom, en nie die regering nie. Die volk moet self die dryfkrag wees.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Paarl Boeren Vereeniging. 17 September, bl. 4</ref> In hierdie tydsgees verskyn klagtebriewe van boere oor die hawerhooiprys in Desember 1904. Die eerste is van "Hard-werkende Boer" van Worcester: na 'n hele jaar se harde werk is hy nie bereid om 5 sjielings per 100 lbs. (pond gewig) vir sy hawer te aanvaar nie. En die vraag word gevra: "Gaan wij maar goedsmoeds onze producten afgeven voor wat gewetenlooze speculateurs believen te geven? Ik denk van neen."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. De prijs van Haverhooi, 3 Desember, bl. 8, kol. 2</ref> Meneer J.F. Pentz, van [[Hermon]], skryf hul hooikoper sou weer aanvoer die boere in Worcester en ander distrikte is bereid om goedkoop (3 sjielings per 100 lbs.) te betaal. Mnr. Pentz weet egter dat die militêre voorraad teen Desember 1904 lankal uitgeput moet wees en dat die hooikopers se pakhuise leeg moet staan, daarom hou hy sy hooi terug. As daar egter verstandige samewerking was, dan behoort daar geen rede te wees om hawerhooi teen swak pryse te verkoop nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. De prijs van Haverhooi, 8 Desember, bl. 4, kol. 6</ref> 'n Veeboer, M.J. van Niekerk van Molen Rivier, [[Ceres]], stel voor dat vyf of ses boere onder mekaar self hul eie hooipakhuis van gegalvaniseerde yster moet oprig wat vyf of seshonderd vragte hooi kan bevat - dit kan tog nie te duur wees nie?<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. De prijs van Haverhooi, 13 Desember, bl. 4, kol. 4</ref> Dan verskyn die volgende berig in ''De Zuid-Afrikaan'' op 12 Januarie 1905: die boere van Moorreesburg het byeengekom en soos een man besluit om nie hul (hawer)hooi vir onder 3 sjielings per 100 pond gewig te verkoop nie, moontlik die eerste teken van 'n koöperasie op Moorreesburg in embriofase:<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1905. De prijs van Haverhooi, 12 Januarie, bl. 4, kol. 6</ref> {{cquote| Een correspondent van Moorreesburg zond ons Dinsdag het volgende bericht. Een vergadering van boeren werd heden morgen gehouden in overweging te nemen de marktprijs van hooi hier. Na korte onderhandeling werd eendrachtelik besloten de prijs te stellen op 3s. en so niet verkrijgbaar het hooi uit te dorsen of op een andere markt te verkopen voor de beste prijs. De medewerking van gelijke inrichtingen werd uitgenodigd en enige communicatie kan aan de secretaris A.J. van Niekerk gezonden worden. }} Binne twee weke is 'n vergadering op Dinsdag, 17 Januarie 1905, op Malmesbury belê vir die bespreking rakende die oprigting van 'n graanmark.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1905. De Malmesburyse Vergadering. 17 Januarie, bl. 5, kol. 2</ref> In die redakteursbrief is Onze Jan Hofmeyr verheug oor die samewerking wat onder die produsente heers: die boer hoef nie 'n handelaar te wees of te word nie, maar hy moet probeer om die beste mark vir sy produkte te beding en verseker. Sowel kopers as verkopers van hawerhooi was by die vergadering op Malmesbury teenwoordig.<ref name="haverhooi.19.1.1906">''De Zuid-Afrikaan''. 1905. De prijs van Haverhooi, 19 Januarie, bl. 4, kol. 3</ref> Die volgende verklarings of bewerings word gegee: deels is die bedorwe hawerhooiprys te wyte aan die gulsige kommissie-agente, wat baie lae tenders ingestuur het om kontrakte te verseker, sonder om die belange van die boere in ag te neem. Ook die spoorwegtariewe is verhoog en die Johannesburgse mark is met hooi uit die Transvaal voorsien.<ref name="haverhooi.19.1.1906" /> Almal wil egter weet: teen watter prys word hooi in Kaapstad ingevoer? Want volgens mnr. Jacobus Louw kos ingevoerde hooi 5 sjielings 4 pennies per 100 pond, terwyl kuilvoer ("geperst voeder") 4 sjielings 10 pennies per 100 pond kos. Volgens mnr. C. Starke kos kuilvoer 3 sjielings 9 pennies per 100 pond; oor die ingevoerde hooiprys is hy nie heeltemal duidelik seker nie, maar dit moet om en by die prys van kuilvoer kos.<ref name="haverhooi.19.1.1906" /> As dit dan so is, waarom word koloniale hooi dan teen minder as 3 sjielings per 100 pond aangekoop? Van oorproduksie is daar immers geen sprake nie, want dan sou daar tog geen invoere van duisende bale ten duurste gewees het nie.<ref name="haverhooi.19.1.1906" /> Drie besluite is op die vergadering geneem:<ref name="haverhooi.19.1.1906" /> * Eerstens sal geen hooi onder 3 sjielings en 3 pennies per 100 pond verkoop word nie. Al het Moorreesburg die prys vasgestel op 3 sjielings, moet mens in gedagte hou dat die spoorvervoer vanaf die Moorreesburgstasie na Malmesbury omtrent 2¾ pennies per 100 pond vrag bedra. * Tweedens sal 'n kommissie met volmag aangestel word wat die plaaslike hooikopers tegemoet kom. Al klink hierdie besluit teenstrydig met die eerste, is bedinging steeds beter as om van 'n uiterste maatreël gebruik te maak. * Derdens is op 'n afvaardiging besluit om die regering te gaan spreek oor die verhoging van spoorwegtariewe op koloniale landbouprodukte. In die namiddag het die kommissie en die plaaslike hooikopers tot 'n vergelyk gekom: 3 sjielings en 1½ pennie per 100 pond. Dit was 'n kompromie tussen die voorgestelde prys van die vergadering en die prys (3 sjielings) wat sommige hooikopers bereid was om te betaal.<ref name="haverhooi.19.1.1906" /> '''Eerste Wêreldoorlog'''<br> Blykbaar het Moorreesburg reeds in 1912 hul eie Boerevereniging gehad om hulself te organiseer, wat as voorloper gedien het vir MKB.<ref name="Lochner.77.79." /> In daardie jaar is ook De Westelike Graanboeren Ko-operatieve Vereniging (Wesgraan) op Malmesbury gestig (wat oor 'n eeu heen telkemale met ander maatskappye geamalgameer en herbenoem is, onder andere tot WP (Koöperatief) Beperk, tot WPK Landbou Beperk, Kaap Agri Bedryf Limited, en Agrimark Operations Limited).<ref>[https://web.archive.org/web/20250912163313/https://www.kalgroup.co.za/about/our-history KAL Group - Our History]</ref> Wat die Eerste Wêreldoorlog betref: in sy geheel gesien, is tot 136 000 jong Suid-Afrikaners landwyd van produktiewe diens onttrek om te gaan veg, wat 'n arbeidstekort meegebring het. Al was daar nie veel materiële skade in die Unie van Suid-Afrika aangerig nie, het dit wel spoedig die prys van lewensmiddele soos graan, vleis, asook grond die hoogte ingejaag, wat op sy beurt vererger is deur 'n spekulasiemark wat ontstaan het.<ref name="burger.boerdery.piketberg">Burger, W.A. 1975. Boerdery. In: ''Piket teen 'n berg: Die geskiedenis van Piketberg 1660-1970. s.l. s.n., pp. 318-335</ref> Onder andere was die grondpryse hoog, en toe die pryse later sak, was baie boere in die pekel, omdat skuld op hoë grondpryswaardasies aangegaan is.<ref name="MKB2008Geskiedenis">[https://web.archive.org/web/20100227055954/http://www.mkb.co.za/geskiedenis.htm MKB: Geskiedenis (2008-webwerf)]</ref> Derhalwe het boere liggame in die lewe begin roep om oor die pryse, versending en bemarking van hul produkte te waak. Om buitensporige premies teë te werk, vind mens in die Swartland byvoorbeeld vyf graanboere van Piketberg wat in 1916 'n onderlinge brandversekeringsmaatsakppy op 'n koöperatiewe beginsel stig en bestuur - wat nogal gewaagd is vir 'n groep mense sonder enige aktuariële kennis, insidensietabelle of kapitaal. Eers toe die Wet op Koöperasies in 1922 geproklameer is, is die "Piketberg Ko-operatiewe Graanboeren Brand Beschermings Maatschappy Beperkt" in 1923 tot stand gebring.<ref name="burger.boerdery.piketberg" /> Die Piketberg-Boere Maatskappy word in 1919 gestig.<ref name="burger.boerdery.piketberg" /> Omdat Wesgraan self sy eie lede se graan wou aankoop, om totaal onafhanklik te word van vyandige meulenaars, besluit die direksie op 26 Maart 1918 om hul eie meul op te rig. So is De Boeren Koöperatieve Maatschappy Beperk (Bokomo) op 6 Februarie 1919 gestig.<ref name="Richter.Uitbreiding">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA31 Richter, G. 2010. Uitbreiding van koringprodukte. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 31-36]</ref> '''Stigting'''<br> '''Januarie 1925''': Na samesprekings wat al sedert 1911 aankom,<ref>[https://archive.org/details/officialyearbook6192sout/page/518/mode/2up?q=%22moorreesburg+elevator%22 Official yearbook of the Union and of Basutoland, Bechuanaland Protectorate and Swaziland. 1923. Grain Elevators. p. 519]</ref> word Moorreesburg se (mielie)graansuier (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) vir die Moorreesburgse boere beskikbaar gestel. Die oprigtingskoste het £25 559 bedra. Die bergingskapasiteit van die graansuier is 2 600 Britse ton (of 2 641,72 metrieke ton).<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/OYaFHpg4OrkC?hl=af&gbpv=1&bsq=Moorreesburg Annual Report of the Department of Defence. 1929, bl. 21]: The Moorreesburg elevator has a storage capacity of 2,600 tons. It was opened for business in January, 1925, and the cost of its erection was £25,559. So far it has not proved a success from the point of view of the patronage it has received.</ref> '''1927''': Om jou koring te gradeer en weeg sou jou 3 pennies kos vir byvoorbeeld elke 200 pond koring. 200 pond is eintlik 'n sak koring se inhoud; jy betaal dus per sak koring. Daarbenewens moet jy nog die bergingsgeld betaal. Om jou koring die eerste 10 dae te berg, was gratis. Daarna kos dit jou vanaf begin Oktober tot einde Maart 2 pennies per 200 pond vir elke 30 dae (al lê dit ook nie die volle maand nie). Vanaf begin April tot einde September kos dit 1 pennie per sak koring vir elke 30 dae (al word dit daar ook nie vir 'n volle maande geberg nie).<ref>[https://archive.org/details/IndustrialDevelopmentInSouthAfrica/south-industrial-1927-RTL018149-LowRes/page/104/mode/2up?q=moorreesburg+elevator Department of Mines and Industries. 1927. Industrial development in South Africa.]</ref> '''30 Junie 1930''': Die graansuier is nie eens halfpad vol nie: daar is slegs 1 135 Britse ton (1 153,21 metrieke ton) daarbinne. Boonop is dit 587 ton (596,56 metrieke ton) minder as wat in die vorige 12 maande opgeneem is.<ref>"Annual Report of the General Manager". 1931. p. 34: The total volume of wheat deposited in the Moorreesburg elevator during the year ended 30th June, 1930, represented 1,135 tons only, which is less than half the storage capacity of the elevator and 587 tons below the quantity handled in the preceeding twelve months.</ref> Op <u>'''25 September 1931'''</u> word die Moorreesburg Koringboere Koöperatiewe Vereniging gestig, net meer as 'n maand nadat die Porterville Koöperatiewe Landboumaatskappy op 8 Augustus 1931 gestig is.<ref name="Richter.Armoede" /> Op die direksie dien J.H. Basson (van die plaas Anyskop, as voorsitter op 4 Desember 1931 verkies<ref name="MKB2008Geskiedenis" />), J.S. Marais (Welgelegen, ondervoorsitter<ref name="MKB2008Geskiedenis" />), J.P. Smit (Goudmyn), J.C. Carstens (Melkboom), H.A. Hanekom (Hanekomshoop), L.S. Lochner (Drieheuwels) en D.W. Bester (Uitkyk).<ref name="Richter.Armoede" /> Die eerste sekretaris was D.J. Kotzé (Dirkie Tamatie) en is later bevorder tot bestuurder met A.W. (Boekies) Kotzé as sy sekretaris. D.J. Kotzé tree in 1971 af, en word opgevolg deur A.W. Kotzé (wat sedert 1952 aan die Koöperasie verbonde was), met J.W. (Willie) Loubser wat tot sekretaris bevorder is.<ref name="Lochner.77.79." /> Party bronne vermeld dat daar aanvanklik 47 boere koöperasielede was,<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> ander weer 55 lede.<ref name="Lochner.77.79." /> '''1931-1935''': So min graan is in die staatsbeheerde graansuier oor vyf jaar hanteer dat die fakture wat uitgereik is maar £75 was (soos wat graan geweeg of geberg is), terwyl die uitgawes, rente en waardevermindering van die graansuier £7 839 bedra. Omdat die graan in 1934 so min was, is die graansuier gesluit en die inhoud na die een in Kaapstad oorgedra. Die Hoofbestuurder van Spoorweë en Hawens het later die opdrag gegee dat die graan wat uit die Moorreesburg-distrik kom voortaan by die graansuier ter plaatse geberg moet word.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/TDIa_57aeFgC?hl=af&gbpv=1&bsq=%22+but+the+General+Manager+recently+instructed+that+the+grain+offered%22&dq=%22+but+the+General+Manager+recently+instructed+that+the+grain+offered%22&printsec=frontcover Papers: U.G.. (1936). Suid-Afrika:Staatsdrukker, p. 44]: Moorreesburg Elevator . - Receipts from this elevator , which was completed in 1925 at a cost of £ 25,559 amounted to £ 75 for the five years, 1931-1935, while expenditure , mainly interest and depreciation , over the same period totalled £ 7,839. Owing to the small quantity of wheat offering in 1934, the elevator was closed and the grain diverted to the Capetown elevator, but the General Manager recently instructed that the grain offered in the Moorreesburg District should be stored in the elevator there.</ref> Takke word op Koperfontein (1935) en Koringberg (1936) oopgemaak, waarna op Moravia (1943), Bergrivier (1944) en Langebaanweg (1948, maar sluit in 1977). Hier word boerderybenodigdhede verskaf en graan ontvang.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Omdat daar 'n behoefte aan die herstel van windpompe, plaasmasjinerie en motors ontstaan het, is 'n werkswinkel in Hoofstraat aanvanklik gehuur. Later is 'n nuwe werkswinkel in 1946 opgerig.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> '''28 September 1953''': Die hoeksteen vir 'n nuwe hoofkantoorgebou word gelê. Die gebou word amptelik op 9 Desember ingewy.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Dan word 'n depot in '''1953''' by Leliedam opgerig. In oorleg met buurkoöperasies word daar ooreengekom waar silo's opgerig kan word om oorvleueling te voorkom; in 1955 word aansoek gedoen massaskure te Moorreesburg, Koperfontein en Koringberg op te rig.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> '''1957''': Die Moorreesburg Koringboere Koöperatiewe Vereniging het in 1950 nog ongeveer 481 000 (imperiale) sakke koring hanteer; nou het dit in 1957 opgeskiet na 685 000 (imperiale) sakke. Die opbrengs per morg het ook toegeneem.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Veldtrust/Fywi4U0ftZgC?hl=af&gbpv=1&bsq=1957+opge-+skiet+het&dq=1957+opge-+skiet+het&printsec=frontcover ''Veld Trust News''. 1959. Baie werk wag in winterrëenvalstreek: Meer weiding. Januarie, bl. 30]</ref> '''1963''': Die graansuier op Moorreesburg was een van vele dwarsoor die land wat eintlik vir mielies bedoel was. Die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens het hul van die begin af bestuur, waarna hulle teen 1963 na die Mielieraad en vandaar na die onmiddellike koöperasies in die omgewing verkoop is (19 van die graansuiers word nog in 2001 gebruik).<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Industrial_Archaeology/kIHUS9zUTOEC?hl=af&gbpv=1&dq=moorreesburg%20elevator%20terminated&pg=PA143&printsec=frontcover Worth, D. 2005. Gas and Grain. The Conservation of Networked Industrial Landscapes. In: ''Industrial Archaeology: Future Directions''. Duitsland: Springer US, p. 143]: The elevators continued to be managed by South African Railways and Harbours from their inception until 1963. At that time the country elevators, with the exception of Moorreesburg, was transferred first to the Mealie Industry Control Board, and subsequently to the local farmer's co-operatives. Of these, 19 remained in use in 2001.</ref> Natuurlik bly Moorreesburg se graansuier die uitsondering, en bly ook Staatsbesit, want - dis 'n koringproduserende gebied.<ref>Verslag van die Gekose Komitee oor Openbare Rekeninge .... Suid-Afrika, Volksraad, 1961. pp. 74-75: GRAANSUIERS ( par. 43, bl. 73).<br> 340. ''Voorsitter'' ] Mnr . Kruger , die bedryfsresultate van die graansuiers by Kaapstad, Durban en Moorreesburg het 'n wins van R97 344 getoon, vergeleke met 'n wins vergeleke met 'n wins van R1,017,418 in die vorige jaar. Waaraan is die afname in die wins te wyte? (''Mnr. Kruger.'') Dit is hoofsaaklik te wyte aan 'n afname in die uitvoer van mielies.<br> 341. Beskik die Administrasie nou net oor graansuiers by Kaapstad, Durban en Moorreesburg? - Ja. Die nuwe graansuier by Oos-Londen sal egter eersdaags in werking kom. Hierdie graansuier is feitlik voltooi, maar daar is geen mielies om daarin opgeneem te word nie.<br> 342. Ek merk dat 6,574 ton koring in die loop van die jaar in die graansuiers opgeneem is. Is dit koring wat ingevoer is? Ja<br> 343. [''Mnr. S.J.M. Steyn''] Kan u meer inligting verstrek in verband met die bedrag van R42,679 ten opsigte van graansuiertarief en -opslagkoste op 706,610 sakke wat gedurende April 1963 in die binnelandse graansuiers opgeneem is? - Ja. Hierdie bedrag verteenwoordig inkomste wat in 1963-'64 verkry is uit graan wat in ons binnelandse graansuiers opgeneem was. Hierdie graansuiers is sedertdien verkoop.<br> 344. (''Voorsitter'') Hoeveel binnelandse graansuiers is destyds verkoop? Vier-en-dertig. Al binnelandse graansuier wat ons behou het, is die een by Moorreesburg.<br> 345. Waarom is die Moorreesburgse graansuier behou? — (''Mnr. Fawdry'') Al die graansuiers wat mielies hanteer, is aan die Mielieraad verkoop. Moorreesburg is egter 'n koringproduserende gebied.</ref> '''1965''': MKB teken sy hoogste ledetal aan: 2 079.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Op 1 Julie 1965 word die Vereniging formeel 'n Koöperasie. Die Registrateur van Koöperasies het in 1965 die volgende oor MKB gesê: "Arm is hy gebore, maar ryklik is hy geseën en ryklik het hy groot en sterk geword. Die Moorreesburg Koöperasie is soos die groot akkerboom, wat eers 'n akkertjie was, maar waarvan die uitgestrekte takke nou diens, vrede en rus bied."<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Omstreeks '''1971''': Met die desimalisering van Suid-Afrika in 1961 is die metrieke stelsel by 'n sak koring eers tien jaar later ingevoer, toe die imperiale sak koring van weleer 90 kg geword het (dit was eintlik 203 lbs., dit wil sê 3 pond massa vir die streepsak self, met 200 pond koring in die sak). Maar ná 1976 het die gewig van die sak koring 70 kg geword.<ref name="Richter.Berging">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA121 Richter, G. 2010. Die berging van graan. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 115-124]</ref> Die eerste silo's van die koöperasie word in '''1972''' opgerig.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> '''1974-1975''': Die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens sluit hul graansuier op Moorreesburg.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/South_African_Railways_and_Harbours_Stat/MtdlLShEhTIC?hl=af&gbpv=1&bsq=%22Die%20graansuier%20op%20Moorreesburg%20is%20gesluit%22&printsec=frontcover Verslag van die Kontroleur en Ouditeur-generaal oor die Rekenings van die Suid-Afrikaanse Spoorwegadministrasie, 1974-75, bl. 38]: Bedryfsresultate vir 1974-75 toon 'n wins van R1 235 378 vergeleke met 'n verlies van R697 400 in die vorige jaar. Die graansuier op Moorreesburg is gesluit. Terwyl geen inkomste uit hierdie bate gedurende die jaar verkry is nie, is uitgawe van R4 989 aangegaan, hoofsaaklik ten opsigte van waardevermindering en rente op kapitaal, en dit is in die bedryfsresultate ingesluit.</ref> Tussen 1960 en 1978 is daar 'n drastiese afname in die getal lede - 908 minder mense. Dit word toegeskryf aan die ontvolking van die platteland: boere verkoop hul plase aan ander grondeienaars en trek dorpe of stede toe. Dit blyk wel dat die groter ekonomiese eenhede hoër produksie en opbrengste lewer, soos afgelei kan word uit die tabel (ponde en pennies is omgeskakel na Rand en sent):<ref name="Lochner.77.79." /> {| class="wikitable" | valign="top" |'''Steekproefjaar''' | valign="top" |'''Ledetal''' | valign="top" |'''Koringproduksie''' | valign="top" |'''Wintergraan-''' '''produksie''' | valign="top" |'''Omset (R)''' | valign="top" |'''Wins (R)''' | valign="top" |'''Verlies (R)''' |- | valign="top" |1931/32 | valign="top" |55 | valign="top" |4 723 Imp. sakke | valign="top" |- | valign="top" |9 230 | valign="top" |- | valign="top" |122 |- | valign="top" |1940/41 | valign="top" |567 | valign="top" |181 239 Imp. sakke | valign="top" |- | valign="top" |584 932 | valign="top" |9 597 | valign="top" |- |- | valign="top" |1949/50 | valign="top" |1 226 | valign="top" |421 204 Imp. sakke | valign="top" |44 693 Imp. sakke | valign="top" |2 883 612 | valign="top" |25 136 | valign="top" |- |- | valign="top" |1959/60 | valign="top" |1 876 | valign="top" |717 431 Imp. sakke | valign="top" |26 539 Imp. sakke | valign="top" |6 471 028 | valign="top" |89 820 | valign="top" |- |- | valign="top" |1969/70 | valign="top" |1 106 | valign="top" |526 289 Imp. sakke | valign="top" |8 728 Imp. sakke | valign="top" |7 438 949 | valign="top" |235 440 | valign="top" |- |- | valign="top" |1977/78 | valign="top" |968 | valign="top" |1 195 657 Metr. sakke | valign="top" |54 872 Metr. sakke | valign="top" |20 633 426 | valign="top" |747 364 | valign="top" |- |} In '''1979''' bedien MKB boere van Koringberg, Aurora, Hopefield, Het Kruis, Redelinghuys, Sandberg, Leipoldtville, 'n deel van Graafwater en 'n deel van Velddrift. Ontvangsdepots vind mens op Moorreesburg, Moravia, Koringberg en Koperfontein - met graansuiers wat altesaam 114 788 metrieke ton koring kan bevat, of dan 1 639 833 metrieke sakke koring (dus 70 kg-sakke). Daar is ook twee buitedepots op Ratelfontein en Bergrivier. Bo en behalwe die silo's is daar ook groot graanskure, 'n moderne werkswinkel en 'n motorhawe in MKB se naam.<ref name="Lochner.77.79." /> Dan nog is MKB die grootste werkgewer op Moorreesburg in 1979: die 169 werknemers word geklassifiseer 68 blank en 101 nie-blanke werknemers. Die onderneming verskaf ook behuising vir sy werknemers.<ref name="Lochner.77.79." /> In 1979 dien op die direksie A.B.J. van der Merwe (voorsitter), J.C. de Jongh (Graafwater, ondervoorsitter), J.E. Carstens, J.H. Visser (Sauer), M.H. Koch, P.J. Brink (Aurora), A.J. Ackermann, P.S. Theron (Koringberg), D.J. kotzé en A.A. Serdyn. Die bestuurder is A.W. (Boekies) Kotzé en die sekretaris steeds J.W. (Willie) Loubser.<ref name="Lochner.77.79.">Lochner, J.J. 1979. ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 77-79</ref> MKB se koringontvangste styg van 96 131 ton in 1980 tot 159 780 ton in 1985.<ref name="Richter.Berging" /> '''1982''': In die Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek staan: "Die Moorreesburg Koringboere Koöperasie hanteer jaarliks 40% van die totale graanoes van die Swartlandstreek. Die gemiddelde koringopbrengs is ongeveer 1,2 ton per hektaar." <ref>Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek. 1982. Moorreesburg. Pretoria : S.A. Assoc. of Municipal Employees, bl. 38.</ref> '''1983''': die hoofkantoor word uitgebrei - kantore vir senior bestuur en 'n nuwe raadsaal word aangebou, asook 'n selfbedieningswinkel op die grondverdieping.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Aan die einde van '''1996''' is die Koringraad ontbind.<ref name="Richter.Armoede">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA73 Richter, G. 2010. Armoede en uitkoms. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 73-78]</ref> In '''1998''' word die handelsafdeling van die Bergriviertak na Velddrif verskuif waar 'n winkelkompleks en brandstofvulstasie gebou is.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Omdat kanola sedert 1995 in die omgewing verbou is vir kookolie en margarien, is 'n oliepers op Moorreesburg in '''1998/1999''' opgerig.<ref>[https://web.archive.org/web/20250912183832/https://www.grainsa.co.za/ebook/GSA-Geskiedenisboek.pdf GraanSA. 2016. Die Graan- en Oliesadebedryf van Suid-Afrika: 'n reis deur tyd, bl. 67]</ref> Rekordoeste word in 1987, 1993, 1996 (meer as 250 000 ton) en 2002 aangeteken toe meer as 200 000 ton koring by MKB se silo's aankom.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> '''Van maatskappy tot Overberg Agri'''<br> Terwyl Frankryk in 2025 nog 22 589 koöperasies (van welke aard ook) het,<ref>[https://web.archive.org/web/20250912195126/https://coops4dev.coop/fr/4deveurope/france Coops4dev.coop]</ref> en in Nederland daar as't ware 'n oplewing vanaf 5 007 (2010) tot 9 539 (2024) koöperasies sigbaar is,<ref>[https://web.archive.org/web/20250514080205/https://cooperatie.nl/veelgestelde-vragen/hoeveel-cooperaties-zijn-er-in-nederland/Cooperatie.nl : Hoeveel coöperaties zijn er in Nederland?]</ref> word Suid-Afrikaanse ''koöperasies'' sedert 1994 toenemend ''korporasies''. In navolging van baie koöperasies, word Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk op 28 Junie 1999 ook 'n privaatmaatskappy,<ref name="delist">[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. In dieselfde jaar word 'n openbare maatskappy gestig, die Graanboere Groep Beperk - die ou koöperasie-'aandele' van die MKB-lede word soontoe oorgedra.<ref name="Richter.Transformasie" /> MKB word dus die bedryfsmaatskappy/bedryfsliggaam/volfiliaal van Graanboere Groep Beperk.<ref>[https://web.archive.org/web/20090918200246/http://www.mkb.co.za/index.htm MKB Tuisblad]</ref><ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> Van die redes vir samesmeltings vind mens in die tydperk sedert einde 2003/begin 2004 toe amalgamasieplanne en gesprekke die botoon gevoer het. Boland Agri Beherend, Graanboere Groep en WPK Beleggings het in dié tyd die moontlikheid bespreek om saam te smelt<ref>[https://archive.is/v8yiR#selection-1553.0-1577.259 ''Landbouweekblad''. 2024. MKB wil steeds saamwerk, 4 Junie.]</ref> (dit het wel op 'n nulletjie uitgeloop - Boland Agri en WPK Beleggings het egter saamgesmelt om Kaap Agri Beperk te word). Die volgende voordele is in hierdie tydperk uitgelig - bewoording soos "ontsluiting van energie deur kragte saam te snoer", "'n groter besigheid in die streek te skep", "om kundigheid te verpoel", "om gemeenskaplike bedreigings beter die hoof te bied", "gesamentlike belange te beskerm", "risiko's te versprei", "dupliserende aksies uit te skakel", "om groter aankoopvolumes te bekom", "besparings in bedryfskoste", "optimale aanwending van bronne", "uiteenlopende besighede sal na mekaar kan groei en by mekaar inskakel wanneer die tyd daarvoor geleë is". Boere sou ook beter daaraan toe wees "omrede die landboubesigheid bestaan met steeds dieselfde doel as tydens die oorspronklike stigting van koöperasies, naamlik om 'n sterker produsentebesigheid van boere vir boere wat voedsel en vesel in 'n volhoubare platteland, met kwaliteitlewe vir al die betrokkenes, te produseer".<ref name="Richter.Transformasie" /> Kortom: aandeelhouers moet tevrede gestel word. In wese voel die skrywer, Gawie Richter, in sy boek ''Geskiedenis van die Koringbedryf'' (2010) dat die lede en veral die jonger geslag boere nie meer dieselfde lojaliteit soos hul ouers teenoor hul landboubesigheid koester as tydens die koöperatiewe era nie; dat daar selfs van 'n [[vervreemding]]sgevoel gepraat kan word. Dan weer, die boere kan wel 'n waardevolle neseiertjie in die maatskappy geniet, wat voorheen nie so maklik en vryelik verhandelbaar was nie. Selfs al is hierdie boere nie meer aandeelhouers nie, baat hulle steeds by die maatskappy - naamlik beter diens - die hoofdoel is wel nie meer om die produksiemiddele laag te hou nie, maar om wel goeie dividende te lewer.<ref name="Richter.Transformasie" /> Ander ontwikkelings by MKB sluit in: '''2000''': Die stoor agter die hoofgebou word as konferensiesentrum ingerig en die Jan Basson Sentrum gedoop.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> Die sentrum kon gehuur word vir konferensies en funksies soos troues en verjaardagvieringe.<ref>[https://web.archive.org/web/20121105121310/http://www.mkb.co.za/index.php/afr-kommoditeite/jan-basson-sentru-verhuring MKB Jan Basson Sentrum (2011-webwerf)]</ref> '''2003''': Petfood Caterers (Edms) Bpk (PFC) word gestig en vervaardig droë hondekos. Teen 2011 is daar meer as 40 personeellede in diens; daar is twee handelsmerke: Trusty en Menu.<ref name="MKB2011.h.">[https://web.archive.org/web/20130501034515/http://www.mkb.co.za/index.php/kommersieel/hondekos MBK Hondekos (2011-webwerf)]</ref> '''2006''': MKB en Southern Oil van Swellendam neem gesamentlik die Swartland Oliepers op Moorreesburg oor.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> In '''2008''' daal die ledetal tot 466 lede; die daling word steeds toegeskryf aan ontvolking van plase.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> In dieselfde jaar het MKB se silo's oor sy hele afsetgebied 'n opbergingskapasiteit van 195 550 metrieke ton.<ref name="MKB2008Geskiedenis" /> (Teen 2011 is die bergingskapasiteit van die silokompleks op Moorreesburg alleen 52 500 ton vir koringberging, en 6 700 ton vir kanola).<ref>[https://web.archive.org/web/20130503190704/http://www.mkb.co.za/index.php/afr-kommoditeite/graanafdeling/moorreesburg MKB Mooreesburg Graanafdeling (2011-webwerf)]</ref> '''2010''': Die Graanverkrygingskantoor en die Hyundai Dienssentrum word op Moorreesburg geopen; die OK Grocer te Velddrif word oorgeneem.<ref name="MKB2011" /> '''2011''': Die OK Grocer op Citrusdal en die Shell Vulstasie by Moorreesburg word oorgeneem; NutroScience op Malmesbury word gekoop.<ref name="MKB2011">[https://web.archive.org/web/20130503190806/http://www.mkb.co.za/index.php/korporatief/geskiedenis MKB.co.za (2011-webwerf)]</ref> In '''2011''' verskaf MKB werk aan meer as 300 personeellede. Dienspunte sluit in: Koperfontein, Velddrif, Langebaan, Bergrivier, Moravia, Citrusdal en Leliedam. Ses silokomplekse, vier LandMark-handelswinkels, drie saadaanlegte, twee OK Grocer-winkels, plus 'n hondekosaanleg (Petfood Caterers) op Moorreesburg, 'n versekerings- en makelaarsafdeling met twee kantore, 'n meganisasie-afdeling asook hoofkwartier op Moorreesburg getuig wat oor 80 jaar tot stand gebring is. Die omset vir die boekjaar 2010 tot 2011 het bykans R450 miljoen beloop. Dit is ook in 2011 toe Senwes (gesetel op Klerksdorp) begin belangstelling toon het in MKB.<ref>[https://web.archive.org/web/20250912165839/https://www2.senwes.co.za/files/main_articles/2011/12/20/advertensie_AFR.pdf Senwes Aanbod]</ref><ref>[https://issuu.com/diecourant/docs/courant_145_issuu MKB verkoop straks gedeelte aan Senwes: Struktuur kan nou ná 80 verander]</ref> In die 2012- jaarverslag van Senwes staan: "Die voorgestelde verkryging van 'n meerderheidsaandeel in Graan Boere Groep Beperk (GBG) van Moorreesburg was onsuksesvol", by 2 Augustus 2011 "Moontlike verkryging van belang in Moorreesburgse Koringboere (Edms) Bpk ('MKB')". Maar op 21 Februarie 2012: "Trek omsigtigheid terug op MKB (Graanboere Groep Beperk)." <ref>[https://web.archive.org/web/20250912164423/https://www2.senwes.co.za/Files/main_corporate/annual_reports/2012/Senwes_Jaarverslag_2012.pdf Senwes Jaarverslag 2012, bl. 14]</ref> Die rede wat glo aangevoer is, is dat die MKB-aandeelhouers nie bereid was om toe te laat dat 'n enkele aandeelhouer meer as 10% besit nie. Aangesien onder die aandeelhouers 61% wel toegeneë was om hierdie verandering te aanvaar, terwyl slegs 39% die status quo verkies het, glo die ''Western Cape Business News'' die prys per aandeel wat Senwes sou aangebied het was die eintlike probleem.<ref>[https://web.archive.org/web/20170302110616/http://www.wcbn.co.za/articles/dailynews/2908/Senwes+Retreats+From+Western+Cape.html ''Western Cape Business News''. 2012. Senwes Retreats from Western Cape. 9 April]</ref> MKB smelt in 2011 egter saam met Overberg Agri.<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> Overberg Agri is op sy beurt weer 'n amalgamasie in 2005 van die Bredasdorp-Napier Landbougroep (BNK = Bredasdorp-Napier Koöperasie), en Caledon-Riviersonderend Landboubeheermaatskappy Bpk. (CRK = Caledon-Riviersonderend Koöperasie);<ref>[https://archive.is/iSk53#selection-1039.0-1039.554 Overberg Agri. 2024. Meer oor ons]</ref> hierdie samesmelting is moontlik gemaak nadat die beslote korporasies teen die einde van die negentigerjare maatskappye geword het (CRK op 30 Januarie 1998 en BNK op 2 Maart 1998).<ref name="delist" /> Op '''17 Oktober 2017''' gee die lede van die Moorreesburgse Koringboere (Edms) Bpk amptelik te kenne - hulle het gestem: die maatskappy moet ontbind. Die spesiale besluit is reeds op 28 September 2017 by die Kommissie vir Maatskappye en Intellektuele Eiendom (CPIC) ingedien.<ref>[https://archive.org/details/393232310/41254_17-11/mode/2up?q=koringboere Staatskoerant, No. 41254. 17 November 2017, bl. 14]</ref> '''2021''': Moorreesburg se kanolapers kan 6 000 ton kanola per maand verwerk, of 72 000 ton per jaar. Die vooruitsig was om 255 000 ton kanola teen einde 2022 te verwerk.<ref>[https://archive.is/a1tgV Genis, A. 2021. Swartland kan meer kanola produseer. ''Landbouweekblad'', 22 Okt.]</ref> ==== Erdvark Engineering (oorsprong) ==== In 1952 stig Willem Marais die ''Erdvark Ploegfabriek'' (Edms. Bpk.) op Moorreesburg. In 1971 sluit sy seun, Sarel Marais, hom by die besigheid aan. Twee fabrieke word gelyktydig bedryf, by name die een op Philippi op die [[Kaapse Vlakte]] en die een op Moorreesburg. Die Philippi-fabriek spits hom hoofsaaklik toe op die vervaardiging van slytonderdele en groot ploegimplemente; die fabriek op Moorreesburg fokus weer op die kleiner implemente.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Met Willem Marais se afsterwe in 1975 neem sy seun die bedryf oor. Hy verkoop die Philippi-fabriek in 1986 en skuif die onderneming Moorreesburg toe.<ref name="Erdvark2025" /> Die ploegfabriek word omstreeks Oktober 1990<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> as lopende onderneming oorgekoop deur Thian Rossouw; die fabriek en personeel word hierna opnuut by Trawal gevestig,<ref name="Erdvark2025" /> sowat 14,5 km buitekant [[Klawer]] (of sowat 168 km noord van Moorreesburg). Skaarploeë is van die begin af vir koringproduksie gebruik, totdat skottelploeë sedert die 1930's toenemend in gebruik geneem is.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA106 Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)''. Stellenbosch: African Sun Media, p. 106]</ref> Waar daar 'n vraag is, is daar 'n aanbod: Op soortgelyke wyse het Erdvark aanvanklik verstelbare rysterplaat- en beitelploeë vervaardig, waarna die skottelploeë 'n groter markaanvraag begin geniet het. Sedertdien ontwikkel Erdvark ook allerlei skrapers en skroppe, maar veral sedert die 2010's ook walgooiers (of operdploeë) geskik vir die vrugte- en neutebedryf. Daarbenewens het die ontwikkeling van verstelbare skeurploeë met hidrouliese stelsels en moderne beitelploeë twee jaar geduur.<ref name="Erdvark2025" /> ==== Moorrees-bakkery ==== In die RSG-program "Doen jou eie ding", uitgesaai op Dinsdag, 19 Augustus 2025 vanaf 11:30 tot 12:00, gesels Ryk van Niekerk met Carien Hugo-Waring, die stigter en eienares van die ''Moorrees''-bakkery, 'n nisbakkery op Moorreesburg, op die hoek van Royal- en Hoofstraat (Hoofstraat 8). Die onderneming het in 2021 tydens die Covid-grendeltyd tot stand gekom.<ref name="doenjoueieding19aug25">[https://omny.fm/shows/doen-jou-eie-ding/doen-jou-eie-ding-19-augustus-2025 Radio Sonder Grense. 2025. Doen jou eie ding: 19 Augustus.]</ref> Hugo-Waring, 'n plattelander van geboorte, het na die eerste grendeltyd vanaf Durbanville na Moorreesburg getrek, met die droom om iets nuuts op die platteland te begin. Sy wou ook haar dogter op die platteland grootmaak.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Hugo-Waring se agtergrond is eintlik die wynbedryf, maar sy is opgelei in hotelbestuur en het oorsee gewerk: 5 jaar in Skotland. Terug in Suid-Afrika doen sy ervaring op in die wynbedryf, veral wat verkope, handelsmerkbestuur en verspreiding aanbetref. Sy werk onder meer vir die Ruperts. Met die eerste Covid-grendeltyd kom die gesin voor 'n keuse te staan; daar word besluit op 'n nuwe begin op Moorreesburg.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Die perseel van ''Moorrees'' het voorheen aan die Shoprite-groep behoort; dit was 'n akademie waar bakkers opgelei is. Met die Covid-tydperk gaan die hele projek ten gronde, omdat die nodige ondersteuning van die sektorale onderwys- en opleidingsowerhede verdwyn het; kontakonderwys is verbied: slegs die gebou en die toerusting bly agter slot en grendel oor. Die een se dood is die ander se brood: Hugo-Waring het die potensiaal raakgesien, welwetend dat die gesin vyf jaar lank bloedweinige omset sou toon - niks kom oornag nie.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Moorreesburg se ligging lê tussen êrens en nêrens: die dorp se inherente koopkrag is bitter beperk, maar die dorp self is in die middelpunt van die Swartland geleë, omring deur agt dorpe in die onmiddellike 45-minute-radius. Die mark is dus binne- en buitekant die dorp geleë. Ironies genoeg sit Moorreesburg in die hartjie van die koringland, maar daar was geen langfermentasiesuurdeegbrood (dus, met 'n lang rys- of gistingstyd) op die rakke te vinde nie.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Ses weke voordat die opening sou plaasvind (1 Julie 2021 was die openingsdag) is die sakeplan opgetrek en al die nodige reëlings getref, en slegs twee dae voor die opening word die tweede grendeltyd aangekondig. Dit het alles vertraag; daardie eerste ses maande was maar suur brood eet: nie alleen kom die sakeplan tot stilstand nie; boonop ontstaan daar 'n kontantvloeiprobleem. ''Moorrees'' bestaan in wese slegs op papier.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Jaar 1 was Carien Hugo-Waring alleen in die bakkery aan die bak en brou. 10 000 brode later was sy tevrede met haar vordering en stel 'n personeellid aan. Ten tyde van die uitsending (Augustus 2025) is daar drie persone in die bakkery werksaam.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Nie alleen is die bakkery 'n arbeidsintensiewe werk nie, die toerusting self is duur, veral in ag genome dat 'n goedkoop produk (brood) gemaak moet word. Die eerste drie jaar is 'n huurkontrak aangegaan; in 2024 is die (ou, maar duursame en werkende) toerusting gekoop.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Benewens die bakkery, is daar ook 'n restaurantjie, 'n eie steenmeul (steengemaalde meel word landwyd versend), 'n AirBNB, asook werkswinkels/aanlynkursusse in bedryf. Slegs tussen 300 en 500 brode word per week gebak, wat hierdie broodnodige diversifisering regverdig. Pleks daarvan om jou op 'n magdom afsetgebiede (lees: supermarkte) te verlaat, word daar eerder op "broodvennote" (soos restaurante, deli's, koffieroosters, asook hotelle <ref name="MM16Aug2025">[https://archive.is/oQTDa Roberts, M. 2025. Herlaai jou pap stadsbatterye op Koringberg. ''Maroela Media'', 16 Augustus.]</ref>), verhoudings en wedersydse lojaliteit gefokus - dit is sakelui wat begrip het vir die produk self: brood wat geskik is vir diegene wat ly aan suikersiekte of glutenonverdraagsaamheid. Sulke vennote skrik nie vir die hoër broodprys vergeleke met 'n gewone winkelbrood nie. Met die radio-uitsending het die bakkery reeds elf sulke broodvennote dwarsoor die Swartland (en Weskus) in sy adresboekie. Dié brode word verpak en vriende van die bakkery wat op Moorreesburg bly (of personeellede) lewer die produk op ander dorpe af. Met die besendings word diegene in brood betaal. Deur hierdie sakemodel word die verspreidingskoste verminder, sodat die gewone koper nie R100,00 vir 'n brood hoef op te dok nie. Aflewerings vind weekliks nou ook op Hopefield en Langebaan plaas. Ten tyde van die uitsending kos 1 kg-panbrode vanaf R40,00; 1,5 kg-panbrode (vol sade aan die buitekant) kos tot so R65,00.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Ter prysvergelyking: 'n winkelbrood se winskopieprys tussen 25 Augustus en 7 September 2025 bedra omtrent R16,99.<ref>[https://web.archive.org/web/20250906081852if_/https://specials.shoprite.co.za/deals/wcmajordeals25aug07sep25/files/assets/common/downloads/wcmajordeals25aug07sep25.pdf?uni=4f7080c622334739dedbb657b7e921ed Winskopieblad van Shoprite, 25 Augustus tot 27 September 2025]</ref> Deur 'n leweransier van supermarkte te wees, bevind Hugo-Waring, skep jy eintlik kompetisie teen jouself gerig - jy neem jou eie brood uit jou mond uit. Die broodvennote is deur persoonlike reklame gewerf: kopers van die brode self, of by netwerkaangeleenthede waar 'n broodjie met belangstellendes gebreek word en 'n praatjie aangebied is.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> Wat die kursusse aanbetref was daar al omtrent 250 leerlinge, waarvan 5 buitelanders: individue van Ghana, Spanje, Frankryk, Kanada en Australië.<ref name="doenjoueieding19aug25" /> == Biblioteekdiens == === Carnegie-biblioteek === ==== Stigting ==== 'n Afvaardiging uit die publiek het op 4 April 1911 die Stadsraad genader, met die wens om jaarliks 'n bydrae te maak vir 'n biblioteek. Die raad was hiervoor te vinde, en 'n openbare vergadering van belangstellendes is belê. Die besluit is geneem om 'n biblioteek te stig, en die Carnegie-biblioteek het in dieselfde jaar nog tot stand gekom. Die dryfkrag agter die stigting was die "bekende, statige miss Koch, 'n oujongdame" van die plaas Biesiesfontein.<ref>Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979.'' Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 71</ref> Of so lui J.J. Lochner se paragraaf in NG Moorreesburg se eeufeesboek. Die ware toedrag van sake is baie meer omvangryk [[Moorreesburg/Korrespondensie_ter_stigting_van_die_Carnegie-biblioteek_op_Moorreesburg|as mens eers die briewe onder oë kry.]] "Concert te Moorreesburg" verskyn as koerantkop op 24 Desember 1903 in ''De Zuid-Afrikaan''. Al was dit op die dag van die uitvoering bitter warm, en al kon mens nie verwag dat die boere van heinde en ver af sou opdaag nie, was die opkoms nietemin bevredigend en £12 is ingesamel. Die toegangskaartjies het 2 sjielings en 1 sjieling onderskeidelik gekos:<ref>[https://web.archive.org/web/20250823152110/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4200/za-1903-12-24.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1903. Concert te Moorreesburg. 24 December 1903: 6]</ref> {{cquote| Het eerste van een reeks concerten, door de jongelieden van deze plaats onder leiding van juff. Koch te worden gegeven, de opbrengst waarvan bestemd is voor het aankopen van boeken voor een publieke leeskamer, liep gisteraand uitmuntend goed af. Het doel is ontegenzeggelijk goed en in het oefenen krijgen onze jonge menschen een kans om het sluimerend talent in menigeen te ontwikkelen, de smaak voor goede muziek wordt aangekweekt, terwijl velen voor achteruitgang op intellectueel gebied bewaard word. }} Op 1 Augustus 1905 verskyn 'n kort beriggie in ''De Zuid-Afrikaan''. Die vorige aand het die jongmense die tweede van 'n reeks konserte op Moorreesburg gelewer, waarvan die opbrengs bestem was vir 'n "boekerij". Daar was ook 'n groot opkoms van "buitenlieden",{{voetnota|plattelandsbewoners, of besoekers van buite die dorp wat op plase bly}} in so 'n mate dat laatkommers geen sitplek kon kry nie. Die korrespondent dink kinders moet liefs dieselfde toegangsgeld gevra word as dié van volwassenes, om sodoende die "onwenselike element" stellig te verminder sodat daar meer plek vir die ouer mense kan wees. Die eerste gedeelte van die program was puik. Die tweede helfte minder goed; die tussensprake was feitlik onhoorbaar, omdat die kinders wou "sien". Tog word die uitvoerders geloof vir die wyse waarop hulle hierdie moeilikheid die hoof gebied het.<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-01.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 1 Augustus:4, kolom 7]</ref> Op 19 April 1907 is die eerste aansoek gerig aan die Skots-Amerikaanse filantroop, [[Andrew Carnegie]], en het misluk. Reeds die afgelope twee jaar lank (dus, vanaf 1905 en vroeër) is konserte in Moorreesburg en omstreke gehou om geld in te samel. Uit 'n arm gemeenskap kon slegs £30 bymekaar geskraap word. In hul pleidooi word ook uitgewei hoe die Moorreesburgers tot onlangs toe nog van die wêreld afgesny was, en maar die geringste opvoeding geniet het. Selfs al is die brandende begeerte van die platsak inwoners (te wete kleinboere, kramers en ambagsmanne) daar, kan mens mos nie bloed uit 'n klip tap nie. Dit sal 'n klein ewigheid duur voordat daardie biblioteekdroom eendag bewaarheid word. Op 29 September 1908 verskyn byvoorbeeld die volgende uittreksel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bladsy 5, kolom 7), wat handel oor een van die konserte wat Koch gereël en 'n week tevore aangebied is. Dit blyk teen dié tyd 'n jaarlikse instelling te wees. Cissy van Niekerk was die sangeres, en Cohen die violis.<ref>[https://web.archive.org/web/20250505091516/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4244/za-1908-09-29.pdf?sequence=13&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg - publieke leeskamer. 29 September:5]</ref> {{cquote| '''Moorreesburg - Publieke leeskamer''' Op de avond van de 22ste dezer werd er alhier een konsert gegeven tot ondersteuning van het Publieke Leeskamer Fonds. De nette en geschikte kerkzaal, verlicht en versierd op een luisterrijke wijze, was gevuld met een aanzienlik aantal der inwoners van het dorp en omliggende boereplaatsen.<br> Ds. Retief wees in een kort openingswoord, betreffende het doel van het konsert, op de voordelen, welke een leeskamer verschaft, en meende dus, dat een onderneming als deze door het publiek ondersteun diende te worden. Hij noemde de naam van mej. Koch, als stichtster van het Fonds, en komplimenteerde haar over de ijver door haar aan de dag gelegd en de moeite en opoffering zich getroost, om dit konsert elke jaar een sukses te maken. Sprekende over het financiële, bleek het, dat een geschenk van £25 ontvangen werd van de ed. heer J.A.C. Graaff, L.W.R., alsook kleinere geschenken van de ed. heer F.S. Malan, L.W.V., de heer A.P.W. Immelman, L.W.V., en de heren Smuts en Koch. Hij bedankte verder mej. Cissy van Niekerk en de heer M. Cohen voor hun overkomst van Tulbagh en Piketberg respektievelik, om ook deel te nemen aan het programma. Het programma werd vervolgens op uitmuntende wijze afgehandeld.[...] }} Die eerste aansoek by Carnegie het moontlik misluk omrede die bedoelinge hopeloos te vaag omskryf was. Al het die poging misluk, bly hierdie korrespondensie by Carnegie geargiveer (en later, die Home Trust Co.).<ref>Home Trust Company. "Carnegie Public Library, Moorreesburg, South Africa." Correspondence. [August 21, 1911]. Columbia Digital Library Collections [Columbia University Libraries]. Toegang 14 Julie 2024. https://doi.org/10.7916/d8-7f0f-by77</ref> In Julie 1911 word 'n tweede poging aangewend. Die bewoording verander merkbaar. Ná 4 jaar se onverdrote ywer sedert die eerste briewepoging in 1907, is daar in 1911 nou altesaam £73 ingesamel, en ook maar net omdat 'n parlementslid £25 tot die fonds bygedra het; dáársonder, het die £30 nie eens verdubbel nie. Die gemeenskap het eenvoudig nie die geld of die middele nie. Hierdie keer word daar spesifiek gelet op die gegewe data wat verlang word, naamlik: die bevolkingstal wat voordeel sal trek uit 'n biblioteek en die impak daarvan; presies wat die wetgewing van die Kaapkolonie behels; {{voetnota|Al was unievorming in 1910, 'n jaar tevore, was van die wetgewing in die Kaapprovinsie nou uit die Kaapkoloniedae.}} hoeveel die regering bereid is om by te dra; of daar grond beskikbaar is; en wie verantwoordelik gaan wees vir die instandhouding van die biblioteek. Nou gaan dit ook nie meer gewoon net om arm plattelanders nie, nee, maar Suid-Afrikaners én Britte wat vir die hawermoutfabriek werk wat bevoordeel sal word. Die bevolking in die streek tel 3&nbsp;000 mense, wat eweneens by die biblioteek sal baatvind. Die munisipaliteit en die staat sal gesamentlik £100 per jaar betaal vir die instandhouding. Die NG Kerk het grond gratis beskikbaar gestel: 100 x 100 voet. En die gewenste bedrag word uitdruklik op papier gestel vir die oprigting van 'n biblioteek: £1&nbsp;500. Hierdie brief is op 10 Julie 1911 geskryf. Verder het Maria D. Koch (die sekretaresse van die biblioteekkomitee) ook strategies die troefkaart gespeel: as die woord van 'n stadsklerk, die burgemeester, die dorpsraad en die predikant nie 'n geldmagnaat kan oortuig nie, beroep sy haar op die hoogste gesag, naamlik die Minister van Opvoeding, [[François Stephanus Malan]], om 'n goeie woordjie vir haar te doen. Dit doen hy ook. Dit het die gewenste uitwerking. In 'n brief, gedagteken 21 Augustus 1911, word die aansoek toegestaan. J.P. du Toit, die voorsitter van die biblioteekkomitee, word deur hierdie brief daarvan in kennis gestel. £1 500 word bewillig slegs vir die oprigting van die gebou. Die voorgestelde planne kan maar gestuur word. Daar was twee voorgestelde planne: een wat slegs die boukoste sal dek (£1 500), die ander bouplan 'n bietjie goedkoper, om £300 aan boeke te bestee. Dit word so beskryf in die brief van 19 September 1911. Koch skryf op 22 September 1911 ook haar eie persoonlike brief aan Carnegie, waarin sy hom bedank, en doen ook 'n ontboeseming wat die biblioteek vir haar as mens beteken. Interessant genoeg word in hierdie brief gesê die komitee het al ''twee keer'' vantevore probeer ("and now when for the third time we've appealed to you for help"). Die bouplanne word uiteindelik in Oktober versend, soos 'n brief gedateer 23 Oktober 1911 dit stel. Die £1&nbsp;500-skenking word in die November 1911-uitgawe van ''The Library Journal'' aangeteken.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=Bp9JAAAAYAAJ&pg=GBS.PA603&hl=en_ZA&q=moorreesburg ''The Library Journal''. 1911. Gifts and Bequests. November, p. 603]</ref> Op 20 November 1911 kom die brief vanaf Carnegie se kantoor terug: die befondsing is uitsluitlik vir die boukoste bedoel, en nie vir die boeke nie; boonop is daar hopeloos te veel ingeboude afskortings by die planne ingeteken wat die koste omhoog jaag. 'n Paar los boekrakke kan ewe gemaklik en goedkoper 'n paar privaathoekies inrig. Een groot vertrek sonder enige afskortings is daarom veel beter gepas. Ook skort daar papierwerk rakende die aankope van die erf en of die munisipaliteit hom sal onderneem om die biblioteek te onderhou. Presies twee maande verloop, voordat Koch die volgende brief op 20 Januarie 1912 skryf. Die planne is ondertussen hersien en word nou versend. Sy laat egter ook nie na om te noem dat die nodige dokumente al die vorige jaar die 10de Julie ingedien is nie. Nietemin stuur sy die nodige brief saam. Op 20 Februarie 1912 is die planne goedgekeur en die biblioteekkomitee word gevra om Home Trust Co. in Hoboken, [[New Jersey]] te kontak. Carnegie gee Home Trust Co. op 5 Maart 1912 die opdrag om die geldsake te behartig. Byna 'n anderhalfjaar gaan verby. Maar uiteindelik word daardie briefie tog op 'n wintersdag op 24 Julie 1913 geskryf: die Carnegie-biblioteek is op Vrydag, '''20 Junie 1913''' op Moorreesburg '''geopen''', en deur niemand anders nie, as die Minister van Opvoeding, F.S. Malan, self. 'n Noenmaal is gehou en al die hoëlui van die streek was teenwoordig. Koch het wel nog net een laaste klein versoekie: 'n foto van Carnegie om in die biblioteek op te hang. Met die foto wat Andrew Carnegie gestuur het, kom die boodskap geteken op 13 September 1913: "Success to the Morreesburg Public Library".<ref name="AnnieBasson">[https://www.youtube.com/watch?v=_KbANuin8HI YouTube: Die Goeie Aarde: Hart van die Swartland]</ref> 'n Kleurfoto is in 1936 aan die biblioteek gestuur ter herdenking van sy honderdste verjaarsdag.<ref name="BMalan">[https://archive.org/details/sim_cape-librarian-kaapse-bibliotekaris_1958-12/page/n5/mode/2up?q=moorreesburg Malan, B. 1958. Moorreesburg se Carnegie-Biblioteek. In: ''Die Kaapse Bibliotekaris''. Desember, 4-5.]</ref> ==== Die jare ná stigting ==== Die Streeksbibliotekaresse van die Afdeling Malmesbury, mej. Betsie Malan, lig in die Desember 1958-uitgawe van ''Die Kaapse Bibliotekaris'' bietjie die sluier oor die nadraai.<ref name="BMalan" /> Nadat die kerkraad die perseel geskenk en die mooi gebou opgerig is, begin hulle met 'n bankbalans van £200 in die plus.<ref name="BMalan" /> Vergeleke met die [[Joachim Nikolaus von Dessin|Von Dessin]]-biblioteek wat vir 'n eeu lank in die Kaap stof vergader het omdat eeue-oue teologiese werke in Latyn nie noodwendig binne iedereen se smaak val nie, was geld by die Moorreesburgers die grootste struikelblok.<ref name="BMalan" /> Niks in die lewe is verniet nie - afgesien van personeelsalarisse moet ook nog nuwe boeke aangekoop word. Al is Hopefield en Moorreesburg selfs teen 1943<ref>[https://archive.org/details/sim_south-african-journal-of-library-and-information-science_1943-07_11_1/page/2/mode/2up?q=moorreesburg Varley, D. 1943. Cape Libraries To-day and To-morrow. ''Suid-Afrikaanse Biblioteke'' Julie, 11 (1):3]</ref> nog die enigste twee dorpsbiblioteke in die ganse Kaapprovinsie wat nié 'n subskripsiebiblioteek met ledegeld-heffing was nie (teen 1945 kom Albertinia<ref>[https://archive.org/details/sim_south-african-journal-of-library-and-information-science_1945-01_12_3/page/62/mode/2up?q=moorreesburg ''Suid-Afrikaanse Biblioteke''. 1945. Book Review: Libraries in the Cape Province. Januarie, 12(3): 63]</ref> se naam ook by, en in 1947 ook Joubertina en Kenhardt<ref name="Kenhardt">[https://archive.org/details/sim_south-african-journal-of-library-and-information-science_january-april-1947_14_3-4/page/92/mode/2up?q=moorreesburg Suid-Afrikaanse ''Biblioteke''. 1947. Library Notes and News. Januarie-April: 92]</ref>), is dit tot in die 1950's slegs in naam. Hierdie bepaling van gratis diens is omseil deur 'n donasie van minstens 5 sjielings (60 pennies) ''per boek'' per jaar van elkeen te eis wat wou lees.<ref name="BMalan" /> Tydens die depressiejare loop dinge drasties agteruit en teen 1933 beloop die skuld £66 in die minus. Die bibliotekaresse se salaris word verminder tot £1 10 sjielings per maand (sy moes ook poetsvrou speel), die aandure word afgeskaf (om elektrisiteit te bespaar). Ter aansporing, is sy egter geregtig op 10%-kommissie op alle donasies - wat haar sou aanspoor om geld in te samel. Die dorp is ook in wyke ingedeel en elke komiteelid moes, in 'n reeds versukkelde dorp, die dorpenaars gaan bearbei.<ref name="BMalan" /> Sake staan so: diegene wat nie wou lees nie, het nou nog minder leeslus. Die onderwysers voer weer aan die skoolbiblioteek is toegerus met genoeg leesstof - waarom moeite doen met die dorpsbiblioteek? Voorts is die Provinsiale toelaag met 25% besnoei; die Moorreesburg Munisipaliteit gee darem bietjie skiet met £16 per jaar. Slegs 46 nuwe boeke is in 1933 aangekoop; die ledetal is maar 56 persone. Die boeksirkulasie is 75 keer wat "verhalende lektuur" (fiksieboeke) per maand uitgeneem is, en 10 keer vir vakliteratuur (niefiksieboeke). Daardie jaar het gemiddeld slegs 10 tot 15 mense per dag die biblioteek besoek. Aan die een kant word gekla oor daar te min Afrikaanse boeke op die rakke is, maar aan die ander kant is daar oor 'n lang tydperk slegs 2 Afrikaanse boeke uitgeneem. (Selfs in 1958 is daar "altyd die klagte dat die Afrikaanse rakke leeg is, maar dis omdat al die boeke uitgeneem is en die mense feitlik net Afrikaans lees!").<ref name="BMalan" /> Teen 1937 is die bankbalans weer £27, 9 sjielings en 1 pennie in die plus, maar die moontlikheid word tog oorweeg om, soos die res van die Kaap, en te oordeel aan die onvolhoubaarheid, maar oor te gaan na 'n subskripsiebiblioteek. By navraag, raai die Suid-Afrikaanse Openbare Biblioteek hul egter aan dat die dorpsmunisipalitet die biblioteek van Moorreesburg geheel en al moet oorneem (maar sulke versoeke en vertoë is al voorheen vrugteloos aan die munisipaliteit gerig). Verder word die woord "Subskripsiebiblioteek" alleen as 'n [[anachronisme]] beskou, en Moorreesburg se biblioteek moet maar wag vir die verslag van die Interdepartementele Komitee, sodat die Provinsiale Administrasie die verantwoordelikheid kan oorneem.<ref name="BMalan" /> Dit sou egter nog byna 20 jaar duur.<ref name="BMalan" /> Op 31 Augustus 1946 verduidelik die eerste Provinsiale Biblioteekorganiseerder, mnr. S.J. Kritzinger,<ref name="Kenhardt" /> hoe 'n vrye biblioteekskema werk. Dit duur egter nog tot 1953 voordat die biblioteek uiteindelik by die ou skema kon aansluit. Eers omtrent 3 jaar ná die nuwe ordonnansie kon die Moorreesburg Munisipaliteit so ver gekry word om by die nuwe Biblioteekdiens aan te sluit. Hierna volg die herstelwerk. Hierdie modernisering sluit in: die ou meubels is herrangskik en nuwe rakke is vir die kinderafdeling ingerig; die ou stowwerige en "doodse" gebou is opgevrolik met pastelkleurige mure en nuwe vloerbedekking wat kleurryker vertoon; genoeg rakspasie het die biblioteek lig en ruim laat voel. Die Carnegie-biblioteek kon opnuut op 12 September heropen word.<ref name="BMalan" /> Daar was natuurlik kritiek uitgespreek oor hierdie 'geldverkwisting', want "Moorreesburg se mense lees tog nie". Die teendeel is egter bewys met "die regte bibliotekaresse in 'n aantreklike gebou", waardeur die mense "feitlik aangelok word". Drie weke nadat die biblioteek weer oopgemaak het, is die ledetal byna 300 persone en die boeksirkulasie 1 764, meer as dubbeld soveel boeke as wat in die verlede maandeliks gelees is.<ref name="BMalan" /> Die geesdriftige bibliotekaresse hier ter sprake is "mev. Naude", die dogter van mnr. Walters, wat, net soos sy, ook 'n ywerige lid van die Biblioteekkomitee was. Haar naam verskyn trouens reeds in die notules van die 1930's, eers as jongmeisie, daarna as getroude vrou.<ref name="BMalan" /> ==== Tot Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar ==== In die Staatskoerant van 17 Augustus 1984 word die Ou Carnegie/Biblioteekgebou tot Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar. Die proklamasie lui so (in die Afrikaanse kolom, tikfoute ingesluit):<ref>[https://web.archive.org/web/20240713182757/https://sahris.sahra.org.za/sites/default/files/gazettes/9384-1790%20Carnegie%20Library%2C%20Church%20Street%2C%20Moorreesburg.pdf Kennisgewing No. 1790 van 17 Augustus 1984 (Staatskoerant uitgawe 9384), digitaal verkry vanaf https://sahris.sahra.org.za/node/30620 ]</ref> {{cquote| WET OP OORLOGSGRAFTE EN NASIONALE GEDENKWAARDIGHEDE, No. 28 VAN 1969 VERKLARING VAN DIE EIENDOM MET INBEGRIP VAN DIE OU CARNEGIE/BIBLIOTEEKGEBOU DAAROP, GELEË IN KERKSTRAAT, MOORREESBURG. Kragtens die bevoegdheid my verleen by artikel 10 (1) van die Wet op Oorlogsgrafte en Nasionale Gedenkwaardighede, 1969 (Wet 28 van 1969), verklaar ek, Gerrit van Niekerk Viljoen, Minister van Nasionale Opvoeding, hierby die eiendom, met inbegrip van die ou Carnegie-biblioteek daarop, geleë in Kerkstraat, Morreesburg, tot nasionale gedenkwaardigheid. ''Beskrywing'' Die eiendom met inbegrip van die ou Carnegie-biblioteekgebou daarop, geleë op sekere stuk grond te Moorreesburg, afdeling Malmesburg, synde Perseel C.L. (nou bekend as Erf 123, Moorreesburg), en groot nege-en-sestig (69) vierkante roede en sestig (60) vierkante voet. Transportakte 7228/1913, gedateer 27 Augustus 1913. ''Historiese en argitektoniese belang'' Hierdie indrukwekkende gebou, ontwerp deur die argitek N.T. Cowin, is in 1913 opgerig op grond geskenk deur die Nederduits Gereformeerde Kerk, Moorreesburg. Die boukoste wat £1 500 beloop het, is deur Andrew Carnegie van Skotland bewillig en nadat die gebou voltooi is is dit na hom vernoem. Die totstandkoming van die Carnegie-biblioteek is te danke aan die ywer en deursettingsvermoë van mej. M. D. Koch van die plaas Biesjesfontein, wat dié projek van stapel gestuur het. 10/2/1116. G. VAN N. VILJOEN, Minister van Nasionale Opvoeding. }} Op die tweetalige kennisgewing verskyn die volgende (en veel bondiger) Afrikaanse bewoording: {| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);" |- style="vertical-align:top;text-align:center;" | | Hierdie gebou, ontwerp deur die argitek N.T. Cowin, is in<br /> 1913 opgerig op grond geskenk deur die Ned. Geref. Kerk.<br /> Die boukoste wat £1 500 beloop het, is deur Andrew <br /> Carnegie van Skotland bewillig. Die projek is deur<br /> Mej. M.D. Koch van die plaas Biesjesfontein, Moorreesburg,<br /> van stapel gestuur.<br /> Geproklameer 1984 |} <gallery> File:Moorreesburg Carnegie library plaque.jpg File:Carnegie library 002.jpg File:Moorreesburg Carnegie Library 03.jpg File:Moorreesburg Carnegie Library 04.jpg </gallery> Minder as 'n jaar later maak die bibliotekaresse, mev. M.J. Kellerman, melding van hierdie gebeurtenis in die ''Kaapse Bibliotekaris''. Aangesien die biblioteek oor heelwat foto's, briefwisseling en selfs die spyskaart ten tyde van die openingsplegtigheid in 1913 beskik, oorweeg die biblioteekkomitee om 'n fondsinsameling te hou, met die doel voor oë om 'n uitstalkas aan te skaf waarin al die historiese dokumente in die biblioteek uitgestal kan word. Dié idee spruit voort nadat die biblioteek die vorige jaar 'n kompetisie gereël het om 'n kerspartytjie vir die storietyd-kleuters te hou - R123,00 is die vorige jaar toe vir die kerspartytjie ingesamel. <ref>[https://web.archive.org/web/20250302130907/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2024-11/6-june-july.pdf&type=file Kellerman, M.J. 1985. Brokkies en menings: Moorreesburg Biblioteek word 'n Nasionale Gedenkwaardigheid. ''Kaapse bibliotekaris'', Junie/Julie, p. 21-22]</ref> Dit is miskien iets besonders of wetenswaardig dat 'n "stukkie rymelary" deur 'n getroue leser geskryf en opgedra is aan die ou biblioteek en sy personeel, wat bibliotekaresse Retha Kellerman nog gedeel het in die ''Kaapse Bibliotekaris'' in 2001, 3 jaar voor die nuwe biblioteek sou open. As toeligting staan daar: "Samou is 'n bynaam vir Moorreesburg en Dirkie Uys, die skool op ons dorp, se naam."<ref name="KB.2001.MrtApr.53">Kellerman, R. 2001. Biblioteekblapse: Moorreesburg Biblioteek. ''Kaapse Bibliotekaris'', Maart/April:53</ref> {{cquote| '''Die Samou Dorpsbiblioteek''' <br> Toe ek nog ' n kind was en in Dirkie Uys<br> Moes ons in die biblioteek so stil wees soos 'n muis<br> 'n Heilige vrees het ons gehad<br> As die ou kwaai bibliotekaresse met ons praat.<br> Boeke moes behandel word met respek<br> Daarom mag ons nie raas in dié plek<br> Kennis in boeke het ons nog nie waardeer,<br> Dit maar eers toe ons groter word, geleer.<br> Baie kennis is in bundels hier saamgebind<br> Sodat elkeen dit wat hy soek hier kan vind<br> Om 'n studie te maak van interessante dinge in die biblioteek<br> Sal mens tyd moet maak elke dag van die week.<br> As jy wil ontspan, is 'n boek die aangewese ding<br> Om jou weer in die regte stemming te bring<br> As 'n leser sê hy kyk vir 'n sekere boek<br> Weet die dames wat daar werk, net waar om daarvoor te gaan soek.<br> Om biblioteek toe te gaan is iets om na uit te sien<br> As jy weet hoe vriendelik dié mense jou bedien<br> Hulle is altyd spontaan en Hulle is altyd spontaan en vol van 'n glimlag<br> As jy daar inkom elke dag. }} Dieselfde leser se eggenoot het iets oor die personeel geskryf, wat ook in dieselfde 2001-rubriek verskyn:<ref name="KB.2001.MrtApr.53" /> {{cquote| '''Die biblioteek op Moorreesburg''' Die biblioteek op Samou<br> is ' n lieflike ou klipgebou.<br> Dit is iets om beslis te bewaar,<br> vanaf die boudatum bestaan dit al 86 jaar.<br> Die argitek meneer Cowin het eers die plan voltooi<br> sodat meneer Carnegie toestemming kon gee vir die spit van die eerste sooi.<br> Meneer Andrew Carnegie, 'n man om te onthou,<br> want hy het dit uit sy eie sak laat bou.<br> Die getal boeke is onbekend, maar dit sal baie wees<br> Ek sal nie onderneem om dit in my lewe deur te lees.<br> Die hart van die plek lê in die personeel,<br> Hart en siel in hul werk, geen probleem vir hul te veel.<br> Die vier dames wat die plek beman is vriendelik en te alle tye behulpsaam.<br> Ons noem hul ook sommer op hul naam,<br> vir Retha, Dalene, Katrina of Cecelia<br> As jy iets wil weet kan jy enigeen vra<br> My vrou laat my somtyds in die steek<br> solank sy net betyds kan wees by die biblioteek.<br> As hul nie te besig is, kan hul baie skerts en lag<br> Sy geniet hul geselskap al moet ek soms lank tuis vir haar wag. }} De Klerk skryf in 2021 op ''The Heritage Portal'' daar was oorspronklik twaalf Carnegie Biblioteke dwarsoor Suid-Afrika opgerig, maar daarvan het slegs sewe oorgebly, waarvan die Moorreesburg s'n een is.<ref>[https://www.theheritageportal.co.za/article/five-lost-seven-remain-carnegie-libraries-south-africa De Klerk, S.J. 2021. Five Lost Seven Remain: The Carnegie Libraries of South Africa. ''The Heritage Portal''. September, 24.]</ref> Isabel Young, Biblioteekbestuurder van Swartland, skryf in die ''Kaapse Bibliotekaris'' van Julie/Augustus 2024 : "Die gebou is in ’n baie goeie toestand en huisves tans die dorp se toerismeburo."<ref name="Young2024">[https://web.archive.org/web/20250224122200/https://d7.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/ja24_cape_librarian.pdf Young, I. 2024. Moorreesburg Biblioteek vier sy 20ste verjaarsdag. ''Kaapse Bibliotekaris'', Julie/Augustus:3]</ref> === Rosenhof Openbare Biblioteek === In 1967 word 'n gebou in die Rosenhofgebied opgerig, wat die gesondheidskliniek, behuisingskantoor en biblioteek gehuisves het. Die gesondheidskliniek skuif in 1994 na die gesondheidsentrum op die dorp. Later skuif die behuisingskantoor na die kliniekafdeling van die ou gebou, met die ou ruimte van die behuisingskantoor wat leegstaan. In 1995 besluit die munisipaliteit om die biblioteek met hierdie beskikbare ruimte te vergroot. Nadat die middelmuur uitgebreek is (die verbreking het R12&nbsp;000 beloop), is die rakke verskuif, die matte gelê, nuwe gordyne opgehang. Ook die biblioteek se oprit is geteer, en teen 1996 vind mens ook 'n nuwe uitgelegte tuintjie voor die gebou.<ref name="DeVilliers.1996" /> In die ''Kaapse Bibliotekaris'' van November/Desember 1996 word die bouplan van die nuwe Rosenhof Biblioteek afgedruk.<ref name="DeVilliers.1996" /> Die vloeroppervlakte het 62&nbsp;m² beslaan. Die voorraad boeke was 5&nbsp;342, die kunsafdrukke 13, die videokassette 20, die musiekkassette 6. Die ledetal onder die volwassenes was maar gering (295), maar die kinders was 690. Die jaarlikse sirkulasiesyfer in 1995 was 24&nbsp;180.<ref name="DeVilliers.1996" /> Die bibliotekaresse, mev. Mary Marais, was sedert 1977 in die biblioteek werksaam. Die leerlinge van die Laurie Hugo Primêre Skool, maar ook van Skoonspruit Sekondêr (van Malmesbury) en Steynville (Piketberg) is hier bedien, veral nadat die skoolleerplan met die koms van die nuwe demokratiese bewind verander het en meer inligting deur naslaanwerk van buite ingewin moes word. Die biblioteek is later met 'n fotostaatmasjien toegerus, wat die druk by die munisipale kantore verminder het. Die tydskrifsirkulasie was betreklik hoog vir so 'n kleinerige biblioteek: 605 vir 1995.<ref name="DeVilliers.1996">[https://archive.org/details/sim_cape-librarian-kaapse-bibliotekaris_november-december-1996_40_10/page/44/mode/2up De Villiers, A. 1996. Rosenhof Openbare Biblioteek. ''Kaapse Bibliotekaris''. November-Desember (40) 10:44]</ref> Onder die hofie 'Moorreesburg personeel presteer' skryf die redaksie van die ''Kaapse Bibliotekaris'' (Maart/April, 1999):<ref>[https://web.archive.org/web/20250518074830/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2024-11/2-march-april.pdf&type=file ''Kaapse Bibliotekaris''. 1999. Moorreesburg personeel presteer. Maart/April:2]</ref> {{cquote| Mary Marais, bibliotekaris van Rosenhof Biblioteek en Katriena Matthews, skoonmaker, het elkeen onlangs 'n sertifikaat vir 21 jaar diens ontvang. Terselfdertyd het Retha Kellerman, bibliotekaris by Moorreesburg Openbare Biblioteek ook 'n sertifikaat vir 18 jaar diens ontvang. Die sertifikate is tydens 'n geselligheid deur Raadsheer C de Jongh, die burgemeester van Moorreesburg, aan almal oorhandig. Tydens die geselligheid is afskeid geneem van Mary Marais, wat vir 21 jaar getroue diens by Rosenhof Biblioteek gelewer het. Sy was 'n ware staatmaker en het die afgelope jare diep spore in die gemeenskap getrap. Sy was alombekend en bemind en haar vriendelike glimlag en behulpsaamheid, sal deur groot en klein gemis word. Baie geluk aan almal! }} === Moorreesburg Openbare Biblioteek (sedert 2004) === Reeds in 1958 is daar 'n behoefte aan fasiliteite soos 'n projeksiekamer by die Carnegie-biblioteek uitgespreek (soos om skyfies (dias) te vertoon).<ref name="BMalan" /> Dit voel dus teenstrydig om 'n biblioteekgebou tot Nasionale Gedenkwaardigheid te verklaar en feitlik op papier vas te teken, net sodat daar nie verbouings kan plaasvind om aan moderne behoeftes te voldoen nie; die behoeftes het met verloop van tyd immers nie verminder nie. Ook die Rosenhof-biblioteek sou met die nuwe skoolleerplan kort voor lank nie meer geskik wees nie. In 2002 word bekend gemaak die Provinsiale Wes-Kaapse Biblioteekdiens het 'n subsidie van R2&nbsp;100&nbsp;000 toegestaan vir die bou en oprigting van 'n nuwe openbare biblioteek op Moorreesburg. Die nuwe biblioteek vervang sodoende die Carnegie-biblioteek, asook die biblioteek te Rosenhof.<ref>[https://web.archive.org/web/20240713164147/https://www.westerncape.gov.za/text/2003/09a-ar_of_the_wcape_prov_library_service_2002_afr.pdf Jaarverslag van die Provinsiale Wes-Kaapse Biblioteekdiens, 2002/2003. Onder: Streekorganisasie, Nuwe fasiliteite en opgraderings, Boland. bl. 3]</ref> Die nuutgeboude Moorreesburg Openbare Biblioteek is in Maart 2004 geopen.<ref>[https://web.archive.org/web/20240713190634/https://www.westerncape.gov.za/text/2004/11/lib_services_2003_04_afr.pdf Jaarverslag van die Provinsiale Wes-Kaapse Biblioteekdiens, 2003/2004. Onder: Streekorganisasie, Nuwe fasiliteite en opgraderings, Boland. bl. 11]</ref> In die November/Desember 2004-uitgawe van die ''Kaapse Bibliotekaris'' word die nuwe biblioteek baie kortliks opgesom. Wat hier opval is die "pragtige donkerhout afwerkings met 'n besondere interessante toonbank", maar ook: "die hoë plafon dra by tot die besondere atmosfeer". Daar staan ook kindermeubels in vrolike kleure in die kinderafdeling wat met die donker hout van die boekrakke kontrasteer en by die volwasse kant nooi 'n ruim leesarea die gebruikers om in die biblioteek te vertoef. Verder word nog 'n bietjie detail verskaf: Die amptelike opening was op 30 Maart 2004. Die boekvoorraad staan op 21&nbsp;000. Die biblioteek beskik oor 'n "stewige" ledetal van 3&nbsp;042 mense. Die jaarlikse sirkulasie is 85&nbsp;901 keer wat boeke uitgeneem of hernieu is. Die totale oppervlak van die biblioteek beslaan 643&nbsp;m². Daar is 5 personeellede werksaam. En die argitekte van die gebou was Winston Lederie en Corrie de Swardt.<ref>[https://archive.org/details/sim_cape-librarian-kaapse-bibliotekaris_november-december-2004_48_6/page/19/mode/2up . De Villiers, J. 2004. Moorreesburg/Hermanus: van golwende koringlande tot deinende branders... ''Kaapse Bibliotekaris'', November/Desember, 48(6):38-39.]</ref> In Mei/Junie 2011 word die volgende personeellede van die biblioteek genoem: Cecelia Larey (bibliotekaris); Rocelle van der Horst (voorwaardelike toelae); Colleen Atkins (biblioteekhulp); Bonita Cupido (biblioteekassistent); Natasha Prins (biblioteekassistent) en Bellinda Saunders (biblioteekassistent).<ref>Loock, I. 2011. The Library Route: Swartland Munisipaliteit. ''Kaapse Bibliotekaris'', Mei/Junie:53-54.</ref> Volgens die erfwaardasie van 1 Julie 2023 is die erfgrootte waarop die biblioteek staan 3&nbsp;902&nbsp;m² en die erfwaarde alleen geraam op R3&nbsp;389&nbsp;000.<ref>[https://web.archive.org/web/20240614024043/https://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Valuation_Rolls/Algemene_Waardasies_2023/Moorreesburg.pdf Swartland Municipality General Valuation for 2023, ingevolge Artikel 30 van die Munisipale Eiendomsbelastingwet 6 van 2004], sien bl. 78.</ref> Op 28 Maart 2024 is die 20-jarige bestaan van die biblioteek gevier. By hierdie geleentheid het die voormalige bibliotekaresse van die Moorreesburg Carnegie Biblioteek, Retha Kellerman, as gasspreker opgetree, en onder meer uitgewei oor die leesstof wat die lesers destyds uitgeneem het, hoe die publiek die biblioteek as 'n "oase" met die wonderlikste boeke beskou het, hoe aanstellings gedoen is, asook staaltjies oor die personeel en die afwagting op nuwe boeke. Personeel soos Cecelia Larey (bibliotekaresse) en Belinda Saunders (biblioteekassistent) wat destyds saam met haar gewerk het, is nog werksaam by die Moorreesburg Biblioteek. Die biblioteek beskik oor fasiliteite soos gratis internettoegang en rekenaargebruik, 'n fotostaatmasjien en internet-afdrukdiens. Jonk en oud word bedien: Skole en kleuterskole besoek die biblioteek nog gereeld; ouetehuisbesoeke en spesiale uitreike na seniorburgers word nie agterweë gelaat nie. Kinders word nie alleen gehelp met geletterdheid nie, maar ook rekenaargebruik.<ref name="Young2024" /> In 'n 2024-onderhoud met Cecelia Larey, Senior Bibliotekaresse by Moorreesburg-biblioteek, sê sy van die gewildste genres is speurverhale, rillers, spanningsverhale, Christelike fiksie en romanse. Sy ondervind die lesers het nie meer voorkeure nie; hulle lees nie slegs letterkunde soos voorheen nie, maar sluit ook lektuur in, soos romanse.<ref name="Cecelia Larey2024">[https://web.archive.org/web/20241110015921/https://www.litnet.co.za/ons-biblioteke-n-onderhoud-met-cecelia-larey/ ''Litnet''. 2024. Ons biblioteke: ’n onderhoud met Cecelia Larey. 9 Oktober.]</ref> Die gewildste titels wat sy tydens die onderhoud onder die lesers ervaar, sluit in: ''Anderman se vrou'' (Chris Karsten), ''Bloedfamilie'' (Elsa Hamersma), ''Buit'' (Dibi Breytenbach), ''Die losprys'' (Dee Henderson), ''Die rooi koord'' (Francine Rivers), ''Doolhof'' (Rudie van Rensburg), ''Gifbeker'' (Irna van Zyl), ''Hulle noem haar Carminda'' (E Kotze), ''Die kinders van spookwerwe'' (Lize Albertyn-du Toit), ''Klikbek'' (Sidney Gilroy), ''Leo'' (Deon Meyer), ''Minder as niks'' (Irma Venter), ''Die hart soek wat hy soek'' (René van Zyl), ''Ons skulde'' (PP Fourie), ''Roofdier'' (Marie Lotz), ''Soen my, asseblief'' (Dina Botha) en ''Verbly julle in die hoop'' (Helena Hugo).<ref name="Cecelia Larey2024" /> Wat die internet as bedreiging vir die biblioteekwese betref: die biblioteeklede weet nou al 'n boek is meer betroubaar. Die internet word in die biblioteek gebruik, maar tot 'n mindere mate om aanlyn te lees. Sy voel ook baie sterk daaroor dat mens jou gemeenskap se leesbehoeftes in ag moet neem: dit help nie die boekevoorraad bestaan slegs uit 40% Afrikaanse titels, terwyl die leserspubliek inderdaad 80% Afrikaanssprekend is nie.<ref name="Cecelia Larey2024" /> In April 2023/Maart 2024 is die voorraad boeke, tydskrifte, ens. 19 645 items,<ref name="Sirkulasiesyfers2023.2024">[https://web.archive.org/web/20250403165255/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2025-03/western-cape-library-service-annual-review-2023-2024.pdf&type=file Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2023 tot Maart 2024. p. 97]</ref> en 2024/2025 toon 19 132 items.<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025">[https://web.archive.org/web/20260408185839/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2026-03/annual-review-2024-2025.pdf&type=file Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2024 tot Maart 2025. p. 115]</ref> === Sirkulasiesyfers === In 2004 word die syfers van die nuwe biblioteekgebou (open Maart 2004) en die einde van Rosenhof (sluit Maart 2004) soos volg verstrek:<ref name="Sirkulasiesyfers2004">[https://web.archive.org/web/20190517025703/https://www.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2006/5/annual_review2004_05.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2004. p. 38]</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="3" | Biblioteek ! colspan="8" |Boeksirkulasie (2004) ! rowspan="3" | Totale <center>Boeksirkulasie</center> ! rowspan="3" | Tydskrif-sirkulasie |- ! colspan="4" |Volwassenes ! colspan="4" |Kinders |- |Afrikaanse<br> fiksie |Engelse<br> fiksie |Xhosa-<br>fiksie |Vaklektuur/<br> niefiksie |Afrikaanse<br> fiksie |Engelse<br> fiksie |Xhosa-<br> fiksie |Vaklektuur/<br> niefiksie |- !Moorreesburg |62 179 |12 344 |0 |7 291 |16 483 |7 345 |0 |2 019 |107 661 |3 002 |- !Rosenhof |2 337 |66 |0 |119 |815 |160 |0 |46 |3 543 |641 |} Die syfers toon ook die gevoelige knou wat die Covid-19-grendeltydperk die sirkulasiesyfers van die Moorreesburg Openbare Biblioteek toegedien het. {| class="wikitable" | rowspan="3" |<center>'''Jaar'''</center> | colspan="2" |<center>'''Ledetal'''</center> | colspan="8" |<center>'''Boeksirkulasie'''</center> | rowspan="3" |<center>'''Totaal'''</center> | rowspan="3" | '''Tydskrif-sirkulasie''' |- | rowspan="2" |<center>'''Volwassenes'''</center> | rowspan="2" |<center>'''Kinders'''</center> | colspan="4" |<center>'''Volwassenes'''</center> | colspan="4" |<center>'''Kinders'''</center> |- |Afrikaanse fiksie |Engelse fiksie |Xhosa- fiksie |Vaklektuur/ niefiksie |Afrikaanse fiksie |Engelse fiksie |Xhosa- fiksie |Vaklektuur/ niefiksie |- |'''April 2024 tot  Maart 2025'''<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025">[https://web.archive.org/web/20260408185839/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2026-03/annual-review-2024-2025.pdf&type=file Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2024 tot Maart 2025. p. 115]</ref> |766 |331 |18 504 |4 626 |0 |1 071 |5 702 |1 881 |1 |343 |32 128 |350 |- |'''April 2023 tot  Maart 2024'''<ref name="Sirkulasiesyfers2023.2024">[https://web.archive.org/web/20250403165255/https://www.westerncape.gov.za/cas/files/wcg-blob-files?file=2025-03/western-cape-library-service-annual-review-2023-2024.pdf&type=file Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2023 tot Maart 2024. p. 97]</ref> |1 166 |467 |18 343 |4 003 |1 |861 |4 970 |1 551 |0 |274 |30 094 |454 |- |'''April 2022 tot  Maart 2023'''<ref name="Sirkulasiesyfers2022.2023" /> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |17 607 |3 921 |0 |827 |4 213 |1 558 |0 |497 |28 623 |845 |- |'''April 2021 tot Maart 2022'''<ref name="Sirkulasiesyfers2021.2022" /> |1 590 |742 |14 701 |3 493 |0 |559 |2 357 |1 196 |0 |191 |22 497 |985 |- |'''April 2020 tot Maart 2021'''<ref name="Sirkulasiesyfers2020.2021">[https://web.archive.org/web/20240615183129/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/western_cape_library_service_annual_review_20-21_trilingual.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2020 tot Maart 2021. p. 85]</ref> '''(Covid-tydperk)''' |971 |347 |10 842 |2 136 |2 |461 |1 356 |664 |2 |129 |15 592 |851 |- |'''Kalenderjaar 2019'''<ref name="Sirkulasiesyfers2019">{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/western_cape_library_service_annual_review_2019-20.pdf |title=Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2019. p. 70 |access-date=20 Julie 2024 |archive-date=20 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720082221/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/western_cape_library_service_annual_review_2019-20.pdf |url-status=dead }}</ref> |979 |347 |39 081 |6 411 |2 |3 537 |6 268 |2 184 |64 |16 666 |74 213 |3 987 |- |'''Kalenderjaar 2018'''<ref name="Sirkulasiesyfers2018">[https://web.archive.org/web/20240701035606/https://www.westerncape.gov.za/assets/library_service_annual_review_2018-2019.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2018. p. 65]</ref> |1 079 |390 |41 089 |6 256 |2 |5 540 |7 566 |2 539 |18 |26 065 |89 075 |5 963 |- |'''Kalenderjaar 2017'''<ref name="Sirkulasiesyfers2017">[https://web.archive.org/web/20240717104105/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/annual_review_library_service_17-18.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2017. p. 76]</ref> |1 150 |518 |37 222 |5 968 |9 |2 951 |7 368 |2 392 |1 |14 810 |70 721 |4 222 |- |'''Kalenderjaar 2016'''<ref name="Sirkulasiesyfers2016">[https://web.archive.org/web/20240705235735/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/ar_16-17_all.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2016. p. 63]</ref> |1 150 |518 |43 278 |7 051 |9 |3 502 |10 123 |3 468 |10 |8 922 |76 363 |4 691 |- |'''Kalenderjaar 2015'''<ref name="Sirkulasiesyfers2015">[https://web.archive.org/web/20240704052411/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/library_service_annual_review_2015-16_all_3_official_languages_0.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2015. p. 63]</ref> |905 |372 |46 975 |7 155 |1 |3 586 |10 127 |3 825 |27 |3 035 |74 731 |4 063 |- |'''Kalenderjaar 2014'''<ref name="Sirkulasiesyfers2014">[https://web.archive.org/web/20240703232704/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/jaaroorsig_2014-5_afrikaans.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2014. p. 33]</ref> |929 |306 |52 218 |6 910 |13 |4 304 |10 233 |3 640 |9 |6 077 |83 404 |4 119 |- |'''Kalenderjaar 2013'''<ref name="Sirkulasiesyfers2013">[https://web.archive.org/web/20240513164444/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/finaal_statistiek_jaaroorsig_2013_-_14_afr_23_feb_0.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2013: Wes-Kaap vergelykings. p. 10]</ref> |1 182 |441 |52 853 |7 192 |31 |4 721 |12 166 |3 664 |29 |4 252 |84 908 |4 386 |- |'''Kalenderjaar 2012'''<ref>Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2012. p. 29</ref> |1 438 |543 |54 477 |8 588 |2 |4 411 |11 569 |3 866 |16 |2 383 |85 312 |4 364 |- |'''Kalenderjaar 2011'''<ref name="Sirkulasiesyfers2011">[https://web.archive.org/web/20240701151810/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/western_cape_library_servce_annual_review_afrikaans_2011-12_0.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2011. p. 45]</ref> |1 467 |556 |57 938 |9 154 |31 |5 392 |14 993 |4 408 |36 |3 718 |95 670 |4 284 |- |'''Kalenderjaar 2010''' |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> |- |'''Kalenderjaar 2009'''<ref name="Sirkulasiesyfers2008.2009">[https://web.archive.org/web/20220628212152/https://www.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2011/5/western_cape_library_services_annual_review_200820092010_in_3_official_languages_of_the_western_cape.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2008 en 2009. p. 47 & 65]</ref> |2 033 |1 002 |58 149 |9 590 |51 |5 666 |13 791 |4 468 |5 |2 688 |94 408 |4 511 |- |'''Kalenderjaar 2008'''<ref name="Sirkulasiesyfers2008.2009" /> |2 163 |1 151 |54 813 |11 214 |0 |5 604 |13 852 |4565 |0 |1 808 |91 856 |4 219 |- |'''Kalenderjaar 2007'''<ref name="Sirkulasiesyfers2006.2007">[https://web.archive.org/web/20240627133401/https://www.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2011/5/western_cape_library_services_annual_review_20072008.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag 2006 en 2007. p. 31 & 47]</ref> |2 201 |1 144 |54 313 |11 087 |0 |5 676 |14 755 |5 173 |0 |1 778 |92 782 |4 600 |- |'''Kalenderjaar 2006'''<ref name="Sirkulasiesyfers2006.2007" /> |1 901 |977 |60 375 |12 202 |0 |7 390 |16 497 |5 319 |0 |2 045 |103 828 |4 752 |} Op 17 Augustus 2021 is staatsbefondsde e-boeke en luisterboeke deur die Libby-toepassingsprogram vir elke Wes-Kaapse biblioteeklid beskikbaar gestel.<ref>[https://archive.is/KHEFO Western Cape Government. 2021. E-books now available to Western Cape public library users. 17 August.]</ref><ref>[https://archive.is/WuU15 Accessing eBooks remotely through the Western Cape Library Service.]</ref> Sover dit die Moorreesburg Openbare Biblioteek aangaan: die statistiek rakende die uitneem van e-boeke en luisterboeke, deur die Overdrive/Libby-toepassing, toon 'n baie geleidelike opgang. Vanaf April (dus, eintlik 17 Augustus) 2021 tot Maart 2022 is die e-boeke 103 keer uitgeneem, en luisterboeke 0 keer. In dieselfde tydperk het die lede van die Malmesbury Openbare Biblioteek die e-boeke 331 keer uitgeneem, en die luisterboeke 4 keer. Vergeleke hiermee, het die lede van die Bredasdorp Openbare Biblioteek in die Overberg in dieselfde tydperk 656 keer e-boeke uitgeneem, asook 35 keer die luisterboeke.<ref name="Sirkulasiesyfers2021.2022">[https://web.archive.org/web/20240720081200/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/western_cape_library_service_annual_review_2021-2022.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2021 tot Maart 2022. p. 85]</ref> April 2022 tot Maart 2023 toon dit duidelik: onbekend is onbemind. Wat sirkulasiesyfers van e-boeke en luisterboeke aanbetref, is Moorreesburg se syfers vir e-boeke 259 keer en luisterboeke 31 keer, en Malmesbury s'n 743 en 50 keer onderskeidelik. Elkeen van hierdie Swartlandse dorpe word nog in die skadu gestel deur die Bredasdorp Openbare Biblioteek, wie se lede die provinsiale e-boeke 1 582 keer uitgeneem het, en luisterboeke 164 keer.<ref name="Sirkulasiesyfers2022.2023">[https://web.archive.org/web/20240717104424/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/annual_review_2022-2023.pdf Wes-Kaapse Biblioteekdiens. Jaarverslag April 2022 tot Maart 2023. p. 91]</ref> Die syfers toon 'n gestadigde toename in die biblioteekjaar 2023/2024,<ref name="Sirkulasiesyfers2023.2024" /> maar byna-byna 'n verdriedubbeling in 2024/2025.<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025" /> {| class="wikitable" ! rowspan="3" | Tydperk ! colspan="8" |Overdrive/Libby-sirkulasie |- ! colspan="2" |Moorreesburg (Swartland) ! colspan="2" |Malmesbury (Swartland) ! colspan="2" |Bredasdorp (Overberg) ! colspan="2" |Piketberg (Bergrivier) |- |E-boeke |Luisterboeke |E-boeke |Luisterboeke |E-boeke |Luisterboeke |E-boeke |Luisterboeke |- !April 2024 tot Maart 2025 |911 |9 |1 666 |374 |3 745 |535 |4 113 |506 |- !April 2023 tot Maart 2024 |359 |17 |905 |252 |2 303 |330 |2 627 |353 |- !April 2022 tot Maart 2023 |259 |31 |743 |50 |1 582 |164 |1 616 |101 |- !April 2021 tot Maart 2022 |103 |0 |331 |4 |656 |35 |183 |6 |} 'n Mens moet jou egter nie blindstaar teen die sirkulasiesyfers nie. Bredasdorp het wel 113 Libby-gebruikers, wat beteken gemiddeld nie eens 3 boeke word per maand per lid uitgeneem nie.<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025" /> Die Bredasdorp Openbare Biblioteek was vanaf 9 September 2024 tot 2 Maart 2025 gesluit (3 Maart heropen) weens herstelwerk aan die dak (na afloop van 2024 se vloede).<ref>[https://www.facebook.com/100069288096394/posts/kennisgewing-bredasdorp-biblioteekneem-asb-kennis-dat-die-biblioteek-gesluit-sal/824686706517592/ Facebook: Cape Libraries]</ref><ref>''Suidernuus''. 7 Maart 2025, bl. 2: Die biblioteek het Maandag heropen nadat dit vir maande gesluit was terwyl daar aan die dak gewerk is.</ref> Om hierdie rede is die volwasse Afrikaanse fiksie op die biblioteekrak omtrent die helfte (9 332) in dieselfde tydperk as Moorreesburg s'n (18 504).<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025" /> Dan nog is daar ander faktore wat die sirkulasie kan beïnvloed soos dat die biblioteek naweke gesluit is (soos in Bredasdorp se geval sedert Julie 2024), en dat 'n inlewerdatum selfs 'n maand vooruit, pleks van die gebruiklike twee weke, gestempel is - wat die hernuwing onnodig maak. Piketberg Openbare Biblioteek het weer 140 Libby-gebruikers, maar ook sy sirkulasiesyfer (2024/2025) van die fisiese Afrikaanse volwasse fiksieboeke op die rakke is beduidend laer (10 964) as Moorreesburg s'n (18 504).<ref name="Sirkulasiesyfers2024.2025" /> Die lesers se voorkeure, ouderdomsgroepe, inkomstegroepe, migrasiegedrag onder jongmense, gemeenskapsbetrokkenheid, infrastruktuurontwikkeling wat groter diverse afleiding en vryetydbesteding meebring (soos veselkabel en 5G, sosiale media, aanlynspeletjies, YouTube, stroomdienste, VRChat, ens.) en biblioteekvoorraad verg indringender ondersoek. == Toerisme en dorpsgees == Toerisme is, soos 'n gedig, 'n woordespel: elemente word met die hand uitgesoek en belig om 'n sekere bemarkbare beeld of indruk te skep en uit te straal. In '''1944''' word 'n Duitse grammatika- en leesboek vir Afrikaanse hoërskoolleerlinge geskryf deur 'n onderwyser van die Hoërskool vir Seuns, in die [[Paarl]], mnr. P.H. de V. Uys. In die taalboek tref mens 'n eenvoudige leesstuk aan wat oorspronklik bedoel was om die lidwoordveranderinge te behandel, maar tog iets van die dorp self verklap:<ref>Uys, P.H. van V. 1944. '' 'n Taal en Leesboek: Vir Duits-Leerlinge van Sekondêre en Hoërskole''. Nasionale Pers Beperk: Kaapstad, pp. 26-27</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Duits ! scope="col" style="width: 300px;" | Vertaalpoging |- |Moorreesburg ist ein Dorf im Schwarzland. Es hat eine besonders gute Schule, eine Schulhalle, worin schöne Kunstwerke sind, und auch ein schönes Rathaus, das zwischen der Bank und der Schule steht.<br>Heutzutage pflanzen viele Einwohner Blumen vor den Häusern: auch auf den Farmen im Bezirk (distrik) tut man das.<br/><br/>Im Frühling ist alles grün:<br/><br/>"Die Blumen und Bäume blüh(e)n<br/>Und durch die Himmelsbläue<br/>Die rosigen Wolken zieh(e)n."<br/><br/>Im Sommer, wenn das Getreide abgeerntet ist, sieht alles fahl aus. Die Stoppelfelder sind gelb, die Nebel grau, und der Wind weht. Dann gehen die Dorfbewohner an die See. Das Dorf liegt etwa 60 Meilen von Kapstadt entfernt.<br/> |Moorreesburg is 'n dorp in die Swartland. Dit het 'n besonders goeie skool, 'n skoolsaal, met mooi kunswerke daarin, en ook 'n mooi stadsaal, wat tussen die bank en die skool staan.<br> Deesdae plant baie inwoners blomme voor die huise: ook op die plase in die distrik doen mens dit.<br/><br/>In die lente is alles groen:<br/><br/>"Die blomme en bome bloei<br/>En deur die hemelblou<br/>Trek die pienk wolke"<br/><br/>In die somer, wanneer die koring afgeoes is, lyk alles vaal. Die stoppellande is geel, die mis grys, en die wind waai. Dan gaan die dorpenaars see toe. Die dorp is sowat 60 myl vanaf Kaapstad geleë.<br/> |} Wat hier opval is die dorpsverfraaiing deur blomtuine, veral gesien dat Moorreesburgers eers in November 1957 vir die eerste maal kraanwater gesmaak het, en voorheen maar hoofsaaklik van brakkerige boorgatwater afhanklik was. Kortom: op byna elke erf was daar voorheen 'n windpomp en as die water op jou eie erf onverkrygbaar of te sout was, moes mens maar langsaan by die bure bedel. Die teksgedeelte spreek dus van die dorpsgees self - die mooi wat die dorpsmense vir hulself kweek en in uitleef te midde van die watergebrek wat die dorp se vooruitgang gestrem het.<ref>Lochner, J.J. 1979. ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 73-74</ref> Die aangehaalde teksvers kom uit die eerste strofe van [[Heinrich Heine]] se gedig,<ref>[https://www.projekt-gutenberg.org/heine/gedichte/chap109.html Projekt Gutenberg.de: Heinrich Heine: Gedichte]</ref> wat hier gejukstaponeer word met die koringlande van Moorreesburg. In die Duitse gedig het Meimaand in Duitsland aangebreek en alles lyk mooi. Die nagtegale sing uit die "lowergroen hoogte", die wit lammers spring oor 'n sagte groen kleed. Tog kan die spreker hom nie in die vreugde deel, of sing of spring nie; hy lê siek in die gras; hy hoor iets in die verte opklink; hy droom, maar weet nie wat nie. Die spreker is moontlik siek van liefdesverlange (let telkens op die meervoude van die nagtegale en die lammers en sy eensaamheid) of dat hy gewoon nie die aanbreek van die laatlente kan verwoord nie. In '''1947''' word 'n tafereel van Moorreesburg geskilder in ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius.<ref name="Delius">[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n103/mode/2up?q=moorreesburg Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, pp. 94-95; 96-104]</ref> Teen sononder se kant ry die motor Moorreesburg se stowwerige grondpaaie binne, 'n dorp waar boere kan koop en verkoop. "Oom Thys Langeberg" (agter die motorstuur) en sy suster het hul skooljare by hierdie hoërskool voltooi wat teen die heuwel pryk. Die strate was nog druk besig, veral by die koöperasiewinkel waar van trekkeronderdele tot sardientjies verkoop word. Orals staan groot trekkers met enorme bande rond, maar so ook waens, donkiekarre en vierkantige perdekarretjies. Oom Thys merk terloops aan die medereisigers op "die mense hierso is baie trots op hul diere", maar ken blykbaar ook iedere dorpenaar. So is daar Oom Hennie Hanekom, wie se derde vrou, Tant Helie le Roux, 'n ryk weduwee was. Dan is daar ook arme Neef Danie Truter, wat pas twee koeie en al sy varke weens een of ander pes verloor het. Ook word die reisgenote gewaarsku teen die skelm Japie Malherbe, wat oom Thys nog twee sakke kunsmis van drie jaar gelede skuld.<ref name="Delius" /> Daar is nog oom Ernie Cloete wat 'n nuwe soort voer op die proef stel, en Oom Dirk Rust wat pas aan die predikant prontuit gesê het wat hy van hom en sy preke dink. Dan is daar ook Tant Marie, die vrou van Oom Barend, wat stadig die straat afstap; hul plaas is nou in hul seuns se hande - die egpaar wil hul lewe in 'n dorpshuis naby die kerk slyt. Die geselskap vertoef 'n wyle om vis by 'n bruin man met 'n vragwa vol steenbras te koop, waarna hul die dorp verlaat - Koringberg se kant toe, waar Thys Langeberg se geboortegrond by Koringkraal is.<ref name="Delius" /> Buitekant die dorp merk mens nog vir oulaas die wisselbou op - skape en osse wat tussen die droë stoppellande wei, terwyl die ploeg en saai van begin-Meimaand (na die eerste reëns) op ander lappies grond reeds agter die blad is. 'n Stukkie groen begin reeds deur die grond breek. Hier en daar staan 'n paar bome waar mens plaashuise sou aantref, of wat waak by begraafplase oor vier of vyf geslagte van die voorsate.<ref name="Delius" /> Dan volg 'n beskrywing van die plaaslewe, waar van die groter kinders, wat op Moorreesburg skoolgaan, veral bedrewe is met die [[jukskei]]gooi.<ref name="Delius" /> In '''1988''' kry Moorreesburg op die SAUK-televisieprogram ''Die Goeie Aarde'' (wat landswyd uitgesaai is), ook sy eie episode "Hart van die Swartland", met [[Annie Basson]] wat die teks en regie behartig. Die verteller is André Terblanché. Die dorp word beskryf as "klein", met 'n "koöperasie, 'n handelshuis, 'n bakhuis en 'n slaghuis." Die volgende unieke dorpselemente word uitgelig: die NG Sendinggemeente se brigade; die argitektuur en dorpsuitleg; die oorsprong van die naam Samou; die byname van die dorps- en plaasbewoners; die onderwys van destyds (in 'n wêreld sonder radio, wat geen Engels of Latyn geken of gepraat het nie); die kunsgalery; die poskantoor; die Carnegie-biblioteek; die Boerejode (Ivan Katz en Leon Goodman); die evangelis en plaaspredikant Saul Kayster ("Oom Boytjie"); die vark-, perde- koringboer Johan Kotzé van Alexandershoek; stories uit die streek; die rieldans, die askoek, die sitees en hanekokketiel; tradisionele Swartlandse disse by die Hanekoms (op die plaas Ebenhaezer, met die spyseniersdiens).<ref name="AnnieBasson" /> In die digter en boorling, [[M.M. Walters]] se koffietafelboek ''Die Swartland is my Tuisland'' ('''1990'''), wyk die ontologiese ("wat is?") nou voor die "nostalgiese reis" ("wat was?") en die verganklike, van kennisse, vriende en familie wat nie meer daar is nie. Tussen die swart-en-wit foto's van Siegfried Behm, tref die leser strofes aan van 'n wêreld wat gewyk het voor die uiters onpersoonlike moderniteit en vooruitgang, maar ook hoe bordjies verhang is:<ref>Walters, M.M. 1990. Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis deur M.M. Walters. Kaapstad: Perskor. bl. 41</ref> {{cquote| Die Swartland is nie meer wat hy was nie,<br/> min het gebly uit my herinneringstyd:<br/> die plaashekke skitter nuwe eienaarsname<br/> vergete is die mense van die bossieveldtyd:<br/> [...]<br/> Die dorpshuis se tuin is vertrap en verlate,<br/> die winkel is weg want dis koöperasiekooptyd<br/> en die een wat in die maerjaer voorgeskiet het,<br/> is afgeskryf met die skuld uit die swaarboertyd.}} Cornel Truter se toeristegids ('''1994''') is in opdrag van die destydse Weskus-Streeksdiensteraad opgestel. Elke dorp kry in die boek sy regmatige plekkie en 'n kort historiese oorsig vir die dwalende besoeker. Moorreesburg word hier as die tweede grootste dorp in die Swartland beskou en met sy twee hotelle as 'n ideale verblyfdorp uitgesonder, "waarvandaan dagtoere na omliggende plekke onderneem kan word". Die besienswaardighede wat in en om die dorp uitgelig word, is: die Koringbedryfmuseum, die Langgewens-proefplaas, die Weskus Streeksdiensteraad se hoofkantoor (vir streeksinligting), die Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB)-koöperasie, die kalkfabriek buitekant die dorp, die Dirkie Uys-kunsgalery, die El Vie-borduurfabriek en die Seisoensfeeste (die landbouskou in September en die Oesfees/halfmarathon in November).<ref name="Truter1994." /> Van die dorpsgees (die ''genius loci'') en dorpsgewoontes self kom mens teen hierdie tyd weinig te wete. 'n Nuwe tendens steek vanaf die 2000's kop uit: Op die kruin van kapitalisme, met sy verkwistende verbruikerskultuur, word die dorp en sy inwoners self gekommodifiseer tot 'n produk en ervaringspakket wat bemark word vir die vlietende verbyganger. Toeriste skryf oor die oppervlakkige - wat hul gesien, gedrink, verorber en besoek het, en waar verpoos, vertoef en oorgeslaap is, en oor allerlei luukshede; selfs die omliggende dorpe word met oorde in die buiteland vergelyk, maar bloedweinig oor die hart - die dorpenaars en dorpskultuur - self.<ref name="MM16Aug2025" /> Nog in 2023 kom hierdie sin op Moorreesburg se toerismewebwerf voor:<ref>[https://web.archive.org/web/20230630071209/https://www.moorreesburgtourism.co.za/about-moorreesburg/ Moorreesburg Tourism. 2023. About Moorreesburg]</ref> {{cquote| The impression of a ‘one-horse town’ at first glance is largely deceptive, and those driving through without stopping are missing out on a number of goings-on.}} Teen 2025 is dit duidelik wie die eintlike teikenmark geword het: stedelinge, wat 'n ongejaagde blaaskansie soek net 'n uur of wat se ry buitekant Kaapstad. Die toeris word seisoensverwisselende kleure (groen en goue graanlande), vriendelike dorpenaars, 'n perfekte wegbreekkans van die stadsgemaal, asook 'n ongeskonde plattelandse leefstyl - pure plaas - alles in een pakket belowe. Gasvryheid en natuurskoon word vooropgestel, al moet moderne geriewe bietjie inboet. Hierdie boeredorp bied die besoeker die geleentheid om die onontdekte skatte van die Swartland te ontgin.<ref>[https://web.archive.org/web/20250827130208/https://swartlandtourism.co.za/moorreesburg-koringberg/ Swartland Tourism. 2025. Moorreesburg/Koringberg]</ref> Tydens 'n samespreking op Moorreesburg, tydens die 2025-Swartlandskou, word die vraag geopper "Hoe kan Kaapstad die Weskus help om sy toerismepotensiaal ten volle te benut en te bereik?" In 2024 alleen het 2,4 miljoen mense in Kaapstad vir twee nagte oorgebly. Daar is van die standpunt uitgegaan dat die toeriste wat Kaapstad besoek juis betrokke raak en meedoen aan die prosaïese lewensaktiwiteite van die inwoners. Dit is juis hierdie toeriste wat na die Weskus-distriksmunisipaliteit getrek moet word. Onder andere deur agritoerisme wat met die "vrolikheid, egtheid en vindingrykheid" as pakket aangebied moet word. Soos reeds genoem, slaap die gemiddelde toeris ten minste twee aande op 'n plek oor, en elkeen het sy eie individuele behoeftes waaraan voldoen moet word. Die kruks lê hoe mens hierdie besoekers langer in die omgewing of dorp kan hou - daarvoor is diversifisering nodig. Die hooffokus is "kos, die gemeenskap en die avontuur", maar ook "die ervarings, die gebeurtenisse en die aktiwiteite". Die produkte moet die storie vertel. Die dorpe en plekke moet ook nie slegs aan die buiteland bemark word nie. Voorts is mense haastig, hul tyd op 'n plek is min - daar kan nie tyd of geld gemors word deur nou eers te wonder watter trekpleister volgende besoek moet word nie; toeriste en reisigers en besoekers soek 'n vol program - wat waarde vir geld bied.<ref>[https://issuu.com/novusmedianewspapers/docs/st-gazette-e-edition-_9_september_2025 Lesch, C. 2025. Lok toerisme só na Weskus: Bemark plaaslik, nie net oorsee. ''Swartland Gazette''. 9 September:1]</ref> === Besienswaardighede === ==== Die Koringbedryfmuseum ==== Die Koringbedryfmuseum is in Piketbergweg geleë,<ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie">[https://web.archive.org/web/20210726125721/https://swartlandjoernaal.co.za/news/moorreesburg-die-kosmandjie-van-die-swartland/ ''Swartland Joernaal''. 2021. Moorreesburg: Die kosmandjie van die Swartland. 30 Junie.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240713100129/https://www.moorreesburgtourism.co.za/wp-content/uploads/2024/04/Moorreesburg-and-Koringberg-map-2024.pdf Kaart van Moorreesburg en Koringberg, soos uitgereik deur die Moorreesburg & Koringberg Toerismeburo (2024)]</ref> die amptelike adres is Hoofstraat 134.<ref>[https://web.archive.org/web/20190517041142/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/cape_winelands_and_west_coast_museum_route_in_afrikaans.pdf Brosjure. 2017 (?) Museumroete: Kaapse Wynland en Weskus]</ref> Hier word trekkers, ploeë, êe, saai-, sny- en dorsmasjiene, asook ander landbouimplemente en -metodes deur die eeue heen uitgestal. Hieronder tel tewens handskuurstene, meulstene, perdemeule, tot sover terug as die primitiewe skuurklippe. So ook meelsakke, knapsakke, swepe waarmee trekdiere in die perdemeulens aangedryf is, weegskale, siwwe, sense en sekels. Daarmee saam ook gerei wat by broodbak benodig is, soos siwwe, broodpanne en skoppe waarmee brode uit die bakoond gehaal is.<ref name="DuPreez1982.84.85" /> Buitekant word 'n bakoond aangetref.{{voetnota|Vergelyk al die onderskrifte van die beelde wat in Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' voorkom. Daarin word telkemale erkenning gegee aan die Koringbedryfmuseum.}} J. Fick van [[Caledon]] het in die 1957-1958-seisoen lid van die Koringraad geword en hom vir 'n koringmuseum beywer, maar daarvan het dadels gekom.<ref name="Richter78" /> Sowat 'n dekade later, omstreeks 1967,{{voetnota|"Museums van Kaapland" ruil per ongeluk die syfers om: 1976. Die proklamasie kon onmoontlik in 1970 plaasgevind het as die gedagte vir die stigting "omstreeks 1976 (sic) van die Weskusontwikkelingsvereniging uitgegaan" het.}}<ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017">[https://web.archive.org/web/20171203122509/http://www.moorreesburgtourism.co.za/wheat-industry-museum/ Moorreesburgtourism.co.za] (3 Desember 2017 argiefweergawe)</ref> skiet 'n soortgelyke gedagte by die Weskus-Ontwikkelingsvereniging wortel. Dit is nie genotuleer wie presies die vader van die gedagte was nie,<ref name="Lochner1979.80" /> maar algou word die "aanvoerder" of "stukrag" van die koringbedryfmuseum P.S. Marais, Lid van die Volksraad (LV) van Moorreesburg.<ref name="Richter78" /><ref name="Lochner1979.80" /> Die bestuursvergadering van die Weskus-Ontwikkelingsvereniging het op 8 November 1967 plaasgevind, en daar is op Moorreesburg besluit, omrede die dorp in die hartjie van die koringstreek geleë is.<ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019">[https://archive.is/X2xLx ''Netwerk24''. 2019. Eie museum vir koringbedryf. 11 Junie.]</ref> By hierdie vergadering is die museumbestuur gekies. Die voorsitter, Jan Kotzé (van Boesakskraal, [[Vredenburg]]), rig 'n brief op 12 Februarie 1968 aan die Stadsraad van Moorreesburg om te verneem of daar 'n geskikte terrein en/of gebou sal wees vir die museum.<ref name="Lochner1979.80" /> Wat nou volg, is twee uiteenlopende datums wat glad nie strook nie. Richter en die toerismewebwerf van 2017 (inligting wat ook in 'n Netwerk24-artikel van 2019 herhaal is)<ref name="Netwerk24.11.6.2019" /> voer aan die aankoop van die ou NG Sendingkerk (erf nr. 589) het op 3 Mei 1968 geskied.<ref name="Richter78">Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p. 78</ref><ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /> Lochner verskaf 'n ander datum, om enkele redes. Op 30 Mei 1968 ontmoet dr. J. Op'thof, sekretaris van kultuursake, en bovermelde P.S. Marais, en daar word ''toe eers'' besluit op die ou NG Sendingkerk wat as museum ingerig moet word. Die Stadsraad het op aanbeveling van die Departement van Gemeenskapsbou die Sendingkerk van die Sendingkerkraad teen R2&nbsp;000 gekoop, en dié koop is deur die betrokke departement op 24 Oktober 1968 bekragtig.<ref name="Lochner1979.80" /> Die voorsitter van die eerste vergadering van die Museumkomitee (op 4 November 1968), P.S.M. Hanekom, het onder meer die inisiatief geneem om die oudhede in te samel.<ref name="Lochner1979.80" /> In die Staatskoerant van 2 Oktober<ref name="Lochner1979.80" /> 1970<ref name="DuPreez1982.84.85" /><ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019" /><ref name="Richter78" /><ref name="Lochner1979.80" /><ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie" /> word die museum, deur die administrateur F.D. Conradie,<ref name="Lochner1979.80" /> geproklameer tot volwaardige provinsiale museum.<ref name="Richter78" /><ref name="Lochner1979.80" /><ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie" /> Amptelik is die Koringbedryfmuseum egter Proklamasie 294 van 22 September 1970.<ref>[https://web.archive.org/web/20240712195442/https://www.westerncape.gov.za/other/2011/3/towards_a_new_provincial_museum_policy_for_the_western_cape_23_march_2011.pdf Towards a new provincial museum policy for the Western Cape Province, March 2011, pp. 79-80 ]</ref><ref name="DuPreez1982.84.85">Du Preez, H.M.J. 1982. ''Museums van Kaapland''. Kaapstad: Departement van Natuur- en Omgewingsbewaring, pp. 84-85.</ref> Omrede die grond rondom die museum te klein was vir die ontwikkeling, het die NG Moedergemeente Moorreesburg se Kerkraad die hele terrein rondom die museum ook geskenk.<ref name="Lochner1979.80" /> Die eerste kurator, R.S. Baard, is op 1 April 1972 aangestel.<ref name="Lochner1979.80" /> Die gebou is ook in 1972 teen 'n bedrag van R4 495 gerestoureer en omhein.<ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="Lochner1979.80" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019" /> Op die groot oesfees, gehou tydens die naweek 13-15 Oktober 1972, is naburige dorpe ook betrek. Uitstallings is gehou van oudhede, maar ook 'n optog van sierwaens en ander voorstellings is aangebied. Die Saterdag, 14 Oktober, het die administrateur, A.H. Vosloo, sy rol as feesredenaar beklee. Die Sondag, 15 Oktober, is die verrigtinge afgesluit met 'n kerkdiens wat deur moderator J.D. Vorster gelei is.<ref name="Lochner1979.80" /> In die ''Suid-Afrikaanse Panorama'' van Januarie 1973 (met 'n bydrae oor die Koringoesfees wat vanaf Saterdag, 7 Oktober tot Sondag, 15 Oktober 1972 gestrek het), staan die volgende inskrywings:<ref>De Villiers, H. 1973. Koring-Oesfees. ''Suid-Afrikaanse Panorama'', Januarie, p. 23</ref> {{cquote| Suid-Afrika se koringboere boer deesdae intensief en gemeganiseer. Dit het veroorsaak dat in die Swartland, byvoorbeeld, slegs 'n handjievol werkers op 'n plaas aangetref word. Die trekker, die platsnyer, stroper en baler het hulle en die sekel, sens en losgooisnymasjien vervang. Die werkers is in ander sektore van die landsekonomie opgeneem, maar die werktuie van gister se lot was onbeslis. Die gedagte om dié implemente vir die nageslag te bewaar, het in 1968 beslag gekry. Ná oorlegpleging met die provinsiale administrasie van Kaapland is besluit om 'n provinsiale koringbedryfmuseum op te rig. Die plek was Moorreesburg, waar die dorp se ou sendingkerk vandag nog staan. Die Swartlandse Koringmuseum, wat ook as motivering van die sentrale oesfees op Moorreesburg gedien het, word deeglik beplan. Die voltooiing daarvan, waarskynlik binne 'n dekade of twee, stel 'n groot kompleks in die vooruitsig: die bestaande kerkgebou wat reeds opgeknap is, 'n tradisionele Kaaps-Hollandse woning, 'n trapvloer en verskeie ander outydse geboue waarin groter museumstukke gehuisves sal word. Intussen is heelwat oudhede versamel, o.m. strooigaffels, 'n graanskop, 'n handmeulsteen, 'n meelkis, 'n losgooier, skepelmate, en 'n Ransome-dorsmasjien en die stoommasjien waarmee dit aangedryf is. 'n Beheerraad van tien sal die totstandkoming en ordening van die kompleks beheer.<br> [...]<br> Moorreesburg se fees het op 12 Oktober met 'n kaas-en-wyn-onthaal momentum gekry. By dié geleentheid het mnr. P.S. Marais, L.V., mev. Jata Rust as sentrale oesfeeskoningin gekroon. Twee dae later het 'n kleurvolle optog, waaronder sierwaens van die meeste Swartlandse dorpe, deur Moorreesburg se strate na die sportterrein beweeg. Dáár het die koninginne van die omliggende dorpe hul museumbydraes aan die sentrale feeskoningin vir bewaring oorhandig. }} Dit sou egter nog 6 jaar duur voordat die museum kon open. In 1974 het die hooftegnikus van museumdienste, J.R. Laenen, 'n aanvang geneem om die uitstallings te beplan, en hiervoor het hy die hulp van [[Gawie Fagan]], die argitek, in 1975 benodig. Die skaalmodel wat voorgestel is, was nog teen 1979 presies waar dit was, grootliks te wyte aan die gebrek aan fondse. Daarom was die uitstallings nog beknop; die groot werktuie moes vir eers elders bewaar word. Spesiale melding word ook gemaak van S.P. (Faan) du Toit wat die restourasie van die oudhede gedoen het.<ref name="Lochner1979.80" /> Uiteindelik is die museum op Vrydag, '''10 Februarie 1978'''<ref name="DuPreez1982.84.85" /><ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie" /><ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019" /><ref name="Moorreesburg.com.wheatindustrymuseum" /> amptelik geopen deur O.A. Saaiman, Lid van die Uitvoerende Komitee (LUK),<ref name="Lochner1979.80" /><ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019" /> in medewerking van dr. Hey en E. Hayden.<ref name="Lochner1979.80">Lochner, J.J. 1979. Die Koringbedryfmuseum. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 80</ref> 1979 is begin met die uitbreiding van die terrein; 'n byvoeging is 'n staalskuur om die groot toonstukke en plaasimplemente te huisves, soos die houtploeë, losgooiersnymasjien, van die eerste trekkers en stropers wat in Suid-Afrika ingevoer is, selfbindmasjiene, blikdorsmasjiene en 'n Frick-ghwanosaaimasjien.<ref name="DuPreez1982.84.85" /> Teen 1994 het die Koringbedryfmuseum drie skure as uitstalruimtes gehad.<ref name="Truter1994.">Truter, C. 1994. Moorreesburg. In: ''Weskus. 'n Toeristegids: opgestel deur Cornel Truter in opdrag van die Weskus-Streeksdiensteraad.'' Parow: Nasionale Boekdrukkery, bl. 71-72.</ref> Die hooftema van die die museum is: 'Om die koringbedryf in al sy variante vorme van die koms van Jan van Riebeeck uit te beeld'.<ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie" /><ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref name="DuPreez1982.84.85" /><ref name="Netwerk24.11.6.2019" /> Die leuse van die museum lui by die opening: "Ons erfenis is vir ons mooi."<ref name="Richter78" /> Volgens Richter het Sasko R45 000 vir die oprigting van 'n koringmuseum op Moorreesburg bewillig;<ref name="Richter78" /> 'n byskrif in ''[[Die Burger]]'' van 1 September 1993, op bl. 7, sê spesifiek: ''Die Koringbedryfmuseum het onlangs 'n stewige hupstoot gekry toe SASKO in die Paarl R50&nbsp;000 aan die museum geskenk het''<ref>[[WAT]]: s.v. "SASKO", sien voorbeeldsin.</ref> Van die beskikbare besoeksyfer koolstofdateer uit 'n 2002/2003-jaarverslag: 4&nbsp;792 besoekers in een jaar se tyd.<ref>{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2005/8/annual_report_of_the_museum_service_2002.pdf |title=Museum-jaarverslag 2002/2003, bl. 12 |access-date=24 Julie 2024 |archive-date=27 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627142706/https://www.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2005/8/annual_report_of_the_museum_service_2002.pdf |url-status=dead }}</ref> Hoe uniek die museum is, bly 'n twispuntjie. Blykbaar is die ''Koringbedryfmuseum'' maar een van twee ter wêreld;<ref name="moorreesburgtourism.co.za.2017" /><ref>[https://archive.is/0yv4R Oom Smitty. 2018. Lesersbrief aan Netwerk24: Die waarde van die Koringbedryfmuseum. 17 Julie.]</ref> die ander een is die ''Hepburn Museum of Wheat'' in [[Saskatchewan]], [[Kanada]].<ref name="Swartland.Joernaal.kosmandjie" /> Nog vóór die millenniumwending is aangevoer dit was een van ''drie'' ter wêreld.<ref>Truter, C. 1998. ''Weskus: toeristegids.'' Kaapstad: Universiteit van Kaapstad Pers, 61-62: ''Die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg,'' '''een van slegs drie''' ''ter wêreld, lê in die hartjie van die Swartland en beeld die geskiedenis van koringverbouing in Suid-Afrika uit. Die geskiedenis van koringboerdery word treffend uitgebeeld deur uitstallings van implemente wat dateer uit die vorige eeu toe die produksie en maal van koring en bakbedryf self nog arbeidsintensief was. Die museum is in 1978 geopen met die leuse "Ons erfenis is vir ons mooi" en met 'n koringaar as embleem. Die museum se hoofgebou was voorheen 'n NG Sendingkerk wat met verloop van tyd aansienlik vergroot is. Daar is tans 'n netjiese ontvangslokaal waar kleiner gesellighede gehou kan word.''</ref><ref>[https://archive.org/details/southafricayearb0000unse/page/530/mode/2up?q=moorreesburg South African Year Book 2001/2002]</ref><ref>Erasmus, B.P.J. 1995. Moorreesburg. In: ''On route in South Africa''. Jeppestown: Jonathan Ball Publishers, p. 42: ''The Wheat Industry Museum,'' '''one of only three''' ''in the world, tells the story of wheat farming in South Africa. The main building was once the Dutch Reformed mission church.''</ref> In daardie geval is die ander museum seker in Echallens, in die [[Kanton Vaud]], [[Switserland]] geleë,<ref>[https://archive.is/bhGqp Netwerk24. 2018. Museum koring op meul. 24 April]</ref> genaamd die [[:fr:Maison_du_blé_et_du_pain|Maison du blé et du pain]] (letterlik: Huis van Koring en Brood). Sy oorsprong begin met 'n koring- en broodfees in 1978.<ref>{{fr}}[https://archive.is/4Ybp3 Musée Suisse du Blé et du Pain: à propos de nous]</ref> Hierdie getal (drie) word sonder veel uitbreiding net so herhaal op die toerismewebwerf van 2009,<ref name="Moorreesburg.com.wheatindustrymuseum">[https://web.archive.org/web/20090204000518/http://www.moorreesburg.com/wheat_museum.htm Moorreesburg.com 2009: Wheat industry museum.] (webwerf wat uit die dode opgediep is)</ref> in 'n museumbrosjure van 2009,<ref>[https://web.archive.org/web/20240713075646/https://www.westerncape.gov.za/text/2009/5/museums_wc.pdf Museums of the Western Cape. Building understanding and pride in our diverse heritage. (2009)]</ref> op die toerismewebwerf van 2023,<ref>[https://web.archive.org/web/20230630070758/http://www.moorreesburgtourism.co.za/wheat-industry-museum/ Moorreesburgtourism.co.za] 2023. Wheat Industry Museum</ref> en sowaar ook in die Amptelike Jaarboek 2022/2023.<ref>[https://web.archive.org/web/20240602025602/https://www.gcis.gov.za/sites/default/files/19%20Tourism%202022-23.pdf Tourism. In: Yearbook 2022/2023, p.9]</ref> Daar was in 2016 sprake van 'n Chinese Koringmuseum (小麦博物馆) wat in [[Jiaozuo]], [[Henan]], [[Volksrepubliek China|China]] geopen is;<ref>[https://web.archive.org/web/20191114035702/http://www.chinadaily.com.cn/travel/2016-05/18/content_25345878_3.htm ''China Daily''. 2016. First wheat museum opens in Henan province.]</ref> hy is in 2024 wel nog in volle bedryf.<ref>[https://baijiahao.baidu.com/s?id=1804098083319515360 ''Baidu''. 2024. 「新时代中部崛起看河南」走进温县小麦博物馆 探秘“温麦”良种的“前世今生. 9 Julie.]</ref> In 1975 was daar voorheen 'n koringmuseum in Ritzville, Washington, die VSA, genaamd die Dr. Frank R. Burroughs Wheatland Museum, waar uitstallings van die koringgeskiedenis, koringbou en die verwerking van koring ten toongestel is.<ref>[https://archive.org/details/directoryofworld00huds/page/553/mode/2up?q=wheatland Hudson, K. & Nicholls, Ann. 1975. ''The directory of world museums''. New York : Columbia University Press, p. 554]</ref> == Galery == <gallery> File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 01.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 02.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 03.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 04.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 05.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG| File:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 07.JPG| </gallery> === Monumente === '''Johanna van der Merwe''' [[Lêer:Moorreesburg statue.jpg|duimnael|regs|Standbeeld van Johanna van der Merwe]] In 1938, ter herdenking van die [[Groot Trek]], was daar 14 trekroetes waarvan die Noordweste-trek (Moorreesburg tot Klerksdorp) maar een was.<ref>[https://archive.org/details/dissertation_202212/page/11/mode/2up?q=%22moorreesburg%22 Heunis, V.R. 2008. Monumente en Gedenktekens opgerig tydens die simboliese ossewatrek en Voortrekkereeufees, 1938; Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria, bl. 11]</ref> Voor die ou stadsaal in Moorreesburg (vandag in Kerkstraat) op 'n granietvoetstuk, staan daar 'n bronsstandbeeldjie van 'n Voortrekkermeisie genaamd [[Johanna van der Merwe]]. Dit beeld haar met 'n fakkel in die regterhand uit; haar linkerhand rus op 'n wawiel. Die fakkel en die wawiel beeld die vrouebydrae tydens die Groot Trek uit: om die lig van die Christelike beskawing na die binneland van Suid-Afrika te bring. Die beeld is deur die Vroue-Landbouvereniging (VLV) geskenk en in 1954 deur die Munisipaliteit Moorreesburg opgerig.<ref>[https://archive.org/details/dissertation_202212/page/87/mode/2up?q=%22moorrees+burg%22 Heunis, V.R. 2008. Monumente en Gedenktekens opgerig tydens die simboliese ossewatrek en Voortrekkereeufees, 1938; Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria, bl.87-88]</ref> Op die plaatjie staan die volgende bewoording: {| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);" |- style="vertical-align:top;text-align:center;" | | Ossewatrek<br /> Johanna van der Merwe<br /> Op die pad van Suid-Afrika<br /> 15 Sept 1938.<br /> |} Vir die gedenktrek, wat deur die [[ATKV]] gereël is, is die kakebeenwa deur die familie Van der Berg van die plaas Keurbosfontein, agter die Rooiberg, distrik Ladismith, geskenk. Op Vrydag, 2 September 1938, het mnr. Koos van der Berg die wa persoonlik vergesel en ongeveer 'n myl buitekant die dorp (Ladismith) die reëlingskomitee tegemoet gegaan. Later het perderuiters in boeredrag die wa tegemoet gegaan. Agter die pastorie, by die Ou Uitspanning, was daar 'n skare mense wat na die wa kom kyk het. Die wa is daarna deur die dorp getrek, en teen om en by sononder is hy op die Ou Uitspanning uitgespan. Groot kampvure het reeds gebrand vir die vleisbraaiery.<ref name="Mostert1940.46">Mostert, D. 1940. Die Noordweste-trek "Johanna van der Merwe". In: ''Gedenkboek van die ossewaens op die pad van Suid-Afrika. Eeufees, 1838-1939''. s.l. Nasionale Pers, p. 46.</ref> Voordat die wa [[Ladismith]] verlaat het en per trein na Moorreesburg gestuur is, is allerhande geskiedkundige stukke en voorwerpe saamgegee: onder meer van 'n tonteldoos tot 'n lang bamboessweep. Wat hier ook opval is die gees van welwillendheid en opoffering waarmee almal saamgeklap en ietsie bygedra het: so is daar mnr. I. W. van Tonder wat die seil vir die watent geskenk en op eie koste laat aanbring het; Adriaan Oosthuizen (werksaam by Standard Bank) wat 'n teerputs geskenk het; Wiep Snyman wat 'n remskoen (ouer as 110 jaar, maar wel in ongeskonde toestand) geskenk het; mnr. Johnson wat twee jukke met rieme en stroppe geskenk het; Gert van Zyl wat 'n sweep met die stok, asook Hans Kok en Japie Rowan wat jukke met stroppe geskenk het; J. H. Hofmeyr, van [[Amaliënstein]], wat osse geleen het om die wa van die plaas af te trek; Jan L. Joubert wat 'n skaar van 'n ou houtploeg geskenk het - sodat dit deel van die wa en sy uitrusting kon uitmaak; so ook mnr. Volschenk, van Grootrivier, wat die ou tonteldoos oorhandig het.<ref name="Mostert1940.46" /> Binne 'n kort tydjie kon die reëlingskomitee 'n perdekommando van oor 'n honderd onder leiding van mnr. Dirk Kotzé saamstel, wat die trek deur Moorreesburg en tot myle buitekant die dorp "geleide gedoen het".<ref name="Mostert1940.481">Mostert, D. 1940. Die Noordweste-trek "Johanna van der Merwe". In: ''Gedenkboek van die ossewaens op die pad van Suid-Afrika. Eeufees, 1838-1939''. s.l. Nasionale Pers, pp. 481-482.</ref> Op Donderdag, 15 September 1938, is sowat 4 000 mense in Voortrekkerdrag by die stadsaal te Moorreesburg teenwoordig. Die predikant van die NG Gemeente Moorreesburg, ds. J.A.R. Volsteedt, het die oggendgodsdiens voor die stadsaal waargeneem, met Psalm 121 as vertrekpunt. Sy boodskap aan diegene geklee in Voortrekkerdrag was dat hulle, net soos hul vrome voorgeslag, op reis is na 'n lewens- en ewige bestemming en die Allerhoogste tot gids moet kies. Daarna het mnr. Attie Visser (sekretaris van die Kaapse tak van die ATKV) die Moorreesburgers bedank, en ds. A.D. Lückhoff het toe in gewyde stilte die ossewa gedoop: "Johanna van der Merwe". Ds. Volsteedt het namens Moorreesburg 'n ou Statebybel wat in 1661 in Amsterdam gedruk is as geskenk aan die trek oorhandig. Onderwyl ''Die Stem van Suid-Afrika'' gesing is, het die eerste skof van die lang tog begin. Ter nagedagtenis aan die begin van die Trek is 'n klipstapeling begin wat later as eerste baken saamgemessel sou word.<ref name="Mostert1940.481" /><ref name="Duvenhage1988.55">Duvenhage, G.D.J. 1988. Die gedenktrek van 1938 : 'n bedevaart en 'n kruistog. Bellville: G.D.J. Duvenhage, bl. 55</ref> Ds. Lückhoff was die trekleier en mnr. Attie Visser die hulp,<ref name="Duvenhage1988.55" /> of "wakommandant".<ref>Snyman, P.H.R. 1988. ''Danielskuil: van Griekwa-buitepos tot dienssentrum.'' Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, p. 143</ref> Voor op die wa het van die distrik se oudste inwoners gesit, by name Martin Dippenaar (75); die 91-jarige Aletta Slabbert kon weens siekte nie loop nie - op haar versoek is sy na die wa gedra. Coenraad Albertyn (75) "het ligvoet met die tou in die hand voor die flukse span rooi Afrikaners rondgespring". Voor het die kommando in gelid gery, en agter hulle 'n stoet juigende manne, vroue en kinders in die gevolg - vir myle lank in 'n dag wat al hoe warmer geword het. Heelwat mense het hul sakeondernemings en plase vir een dag laat staan; om tot die aand toe by die trekgeselskap te kan bly. Die skare het al singende na die plaas Taaibosvlei gestap.<ref name="Mostert1940.481" /> Hierna het Koringberg onder leiding van ds. J.J.D. Malan die trek ontvang by Taaibosvlei, "agt myl" buitekant Moorreesburg (vanaf die stadsaal self, eerder om en by 14 km). Ook mnr. Japie Smit, van Moorreesburg, wat al agt-en-twintig mediese operasies deurgemaak het, het "agt myl" ver tougelei.<ref name="Mostert1940.481" /> Op die plaas het 'n perdekommando van sewentig ruiters (met mnr. Thys Greeff aan die spits) en 'n groot aantal skoolkinders met die Voortrekker- en Unievlag die trek ingewag. Nadat die Voortrekkerprogram afgehandel is, het Koringberg se skoolkinders die Voortrekkervlag aan die trek oorhandig. Met die grootste vergunning van mnr. Koos Slabber (van Taaibosvlei), kon die span osse rustig in die jong gars wei. Hierna het die geselskap van Taaibosvlei af getrek na die ou Bergrivierbrug (want die huidige brug op die N7 is eers 1959 geopen<ref name="Burger1975.138" />). Die "Johanna van der Merwe" het ook die tweede naam "Armmanswa" bygekry: die wa moes tydens die trek die Noordweste se swaar beproefde boeregemeenskap laat moed skep het, maar ook in 'n jubelende menigte laat verander.<ref name="Mostert1940.481" /> Langs die rivier, teen die skemer, het 'n groepie belangstellendes agtergebly om daar te oornag en deel te neem aan die aandgodsdiens gehou deur ds. J. C. van Niekerk, van Piketberg. Die tweede klipbaken is namens Koringberg langs die Nasionale Pad naby Taaibosvlei opgerig.{{voetnota|Vandag is die monument op Koringberg self te vinde}} Hierna is van die boere afskeid geneem, terwyl ander nog vir myle verder saamgeloop het. Ander, soos die einste Martin Dippenaar, het geweier om van die wa af te klim - "Ek ry saam tot julle my wegja!" Toe die namiddagskof na die Bergrivierbrug aangepak is, het drie hoera's opgegaan.<ref name="Mostert1940.481" /><ref name="Duvenhage1988.55" /> Die volgende dag, Vrydag, 16 September 1938, het die wa op Piketberg deur 'n ereboog gery.<ref name="Mostert1940.481" /> '''VOC-Seinkanonne'''<br> [[Beeld:Moorreesburg Town hall 06.jpg|duimnael|links|Die kanon (2021), wat nie meer daar staan nie]] Voor 2022/2023 sou mens op foto's opmerk hoe die "Johanna van der Merwe" haar plek tussen die groot kanonne volgestaan het. Op 30 Augustus 2022 word 'n kennisgewing deur die Swartland Munisipaliteit uitgereik van 'n voorgenome verskuiwing van 'n VOC-seinkanon na die plaas Kanonberg, 12 kilometer suid-oos van Moorreesburg. Die Kanonvereniging van Suid-Afrika bevind die seinkanon (links van die standbeeld vanaf Kerkstraat gesien) is in 1963 deur die voormalige eienaar van Kanonberg aan die destydse Moorreesburg Munisipaliteit geskenk. Wat hierdie kanon egter besonders maak is dat hy oorspronklik deel van die VOC se Kaapse seinstelsel uitgemaak het. Dit sou burgers bulderend waarsku wanneer vyandelike skepe aan die kus opgemerk is, sodat hulle gereed kon maak om tot die aanval oor te gaan. Hierdie kanon in die besonder maak die laaste een van die 12 kanonne uit wat nié op sy historiese plek, op die oorspronklike seinroete, staan nie. Nou wil die Kanonvereniging die oorspronklike perseel restoureer en die oorspronklike kanon op sy oorspronklike voetstuk/slee plaas - "vir toeriste wat die historiese seinkanonroete wil volg".<ref name="Kennisgewing18.2022.2023">[https://web.archive.org/web/20240414174656/https://www.swartland.org.za/media/docs/2022/Korporatiewe_Dienste_2022/18-22-23.pdf Swartland Munisipaliteit Kennisgewing 18/2022/2023]</ref> Die ander kanon aan die regterkant van "Johanna van der Merwe" was 'n skenking van die [[Kasteel de Goede Hoop|Kasteel in Kaapstad]], en is waarskynlik 'n ou herwonne skeepskanon. Daarom sal dit nie verskuif word nie.<ref name="Kennisgewing18.2022.2023" /> Beswaardes kon voor 16 September 2022 hul vertoë aan die munisipaliteit rig. Verder lui die kennisgewing: "Die voorneme is verder om die VOC-kanon met ‘n soortgelyke historiese artefakt te vervang." <ref name="Kennisgewing18.2022.2023" /> Daardie soortgelyke historiese artefak is teen 2023 'n ploeg wat groen en geel geverf is.<ref>[https://www.google.com/maps/@-33.153296,18.662844,3a,75y,291.89h,84.83t/data=!3m8!1e1!3m6!1sAsIlFnvLNGeC_GkNXwlkUw!2e0!5s20231101T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D5.170000000000002%26panoid%3DAsIlFnvLNGeC_GkNXwlkUw%26yaw%3D291.89!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDIyNi4xIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, November 2023]</ref> '''Walters-brug'''<br> Die [https://www.google.com/maps/@-33.1488221,18.6653447,3a,29.9y,173.63h,78.06t/data=!3m7!1e1!3m5!1sLJYk6WPTsfOG3lNk8wf-4g!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D11.938444951318147%26panoid%3DLJYk6WPTsfOG3lNk8wf-4g%26yaw%3D173.6290698318436!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDMwNC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Walters-brug], soos die brug in Piketbergweg bekend staan, is ingewy in 1961, en vernoem na Matthys Michielse (Pappie) Walters.<ref>[https://web.archive.org/web/20170103030145if_/http://waltersfamilie.co.za/Dokumente/Pappie.pdf Walters, N.M. s.j. Pappie Walters- Agterbaai se seun en Onderwysman.]</ref> === Labirint === In ''Op pad in Suid-Afrika'' (2014) word die doolhoffie so omskryf: "labirint met 11 sirkels en wat geskoei is op die Middeleeuse labirint in die Chartres Katedraal in Frankryk. Dit is van gruis, leiklip en kwarts gebou".<ref>Erasmus, B.P.J. 2014 ''Op pad in Suid-Afrika: Verken Suid-Afrika streek vir streek'' Jeppestown: Jonathan Ball Uitgewers, bl. 42</ref> Gaan mens dieper in die internetargief in, vind mens omstreeks 2006 'n terloopse vermelding daarvan op Moorreesburg se voormalige webwerf, moorreesburg.net.<ref>[https://web.archive.org/web/20061026185749/http://www.moorreesburg.net/about.htm Moorreesburg.net: About]: The labyrinth in the park can be visited to relax body and soul. </ref> Die naam duik ook op in ''Holistic Holidays in South Africa'' (2005).<ref>Spicer, S & Nepgen, J. 2005. ''Holistic holidays in South Africa : health spas, hot springs, magical places and sacred spaces''. Cape Town: Human & Rousseau, p. 84: Another labyrinth based on the Chartres-style design is in the Moorreesburg Park, in the small town of Moorreesburg in the Western Cape. Constructed from gravel, slate and quartz, this labyrinth can be found on Long Street and is open to the public.</ref> Dit is in Langstraatpark geleë.<ref>[https://archive.is/Ek8Wo Netwerk24. 2021. Swartland se soete bekoring. 27 Julie.]</ref> == Reënval == Sedert omstreeks 1900 tot ongeveer 2009 is die reënvalsyfer vir die Moorreesburg-omgewing gemiddeld 384 mm per jaar.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA84 Richter, G. 2010. Reënval sedert 1900. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 84]</ref> Vir die dorp self kan die volgende jaarlikse reënvalsyfers tussen 1959 en 1978 vergelyk word. Tot 1974 is die reënval nog in duim gemeet, vanaf die jaar 1975 in millimeter (daar is 25,4 mm in 1 duim).<ref name="Lochner.77.79." /> {| class="wikitable" | valign="top" |'''Jaar''' | valign="top" |'''Reënval''' | valign="top" |'''Jaar''' | valign="top" |'''Reënval''' |- | valign="top" |'''1959''' | valign="top" |13,09 dm. (332,486 mm) | valign="top" |'''1969''' | valign="top" |11,34 dm. (288,036 mm) |- | valign="top" |'''1960''' | valign="top" |10,99 dm. (279,146 mm) | valign="top" |'''1970''' | valign="top" |13,40 dm. (340,36 mm) |- | valign="top" |'''1961''' | valign="top" |12,87 dm. (326,898 mm) | valign="top" |'''1971''' | valign="top" |9,28 dm.   (235,712 mm) |- | valign="top" |'''1962''' | valign="top" |20,39 dm. (517,906 mm) | valign="top" |'''1972''' | valign="top" |12,04 dm. (305,816 mm) |- | valign="top" |'''1963''' | valign="top" |12,87 dm. (326,898 mm) | valign="top" |'''1973''' | valign="top" |13,62 dm. (345,948 mm) |- | valign="top" |'''1964''' | valign="top" |15,82 dm. (401,828 mm) | valign="top" |'''1974''' | valign="top" |26,18 dm. (664,972 mm) |- | valign="top" |'''1965''' | valign="top" |13,32 dm. (338,328 mm) | valign="top" |'''1975''' | valign="top" |362,6 mm (14,27559 dm.) |- | valign="top" |'''1966''' | valign="top" |12,61 dm. (320,294 mm) | valign="top" |'''1976''' | valign="top" |494,8 mm (19,48031 dm.) |- | valign="top" |'''1967''' | valign="top" |14,05 dm. (356,87 mm) | valign="top" |'''1977''' | valign="top" |599,2 mm (23,59055 dm.) |- | valign="top" |'''1968''' | valign="top" |17,16 dm. (435,864 mm) | valign="top" |'''1978''' | valign="top" |267,7 mm (10,53937 dm.) |} Die gemiddelde jaarlikse reënval vir die tydperk 1959 tot 1978 is afgerond 14,85 dm. of 377,08 mm.{{voetnota|Gesamentlik 296,91582 duim gedeel deur 20 jaar, beteken 14,845791 dm. per jaar x 25,4 mm per duim. Dit is 377,0830914 mm per jaar.}} == Sterrekunde == Uit [[Nicolas-Louis de Lacaille]] se ''Journal historique du voyage au Cape de Bonne-Espérance'' (1751-53) is dit moeilik om vas te stel of hierdie Franse sterrekundige deur die gebied gereis het, wat later Moorreesburg se grense sou uitmaak. 11 September 1752 word die tog voortgesit vanaf Groenkloof (eiendom van mnr. Bestbier, wat De Lacaille vergesel het) na Piketberg. Daar is by "Nyle-Kraal" middagete geniet, en by "Schaffplaats Fonteyn" oorgeslaap. (''nous allâmes dîner au Nyle-Kraal, & coucher à Schaffplaats Fonteyn'' [...]). ''Dîner'' kan sowel "aandete geniet" as "middagete geniet" beteken, maar dit lyk net onlogies om met die hele entourage van twee waens, ses perde, ses osse en agt slawe nog 20 kilometer af te lê in die aand. R. Ravenhart vertaal die Engels met "we dined". Die Duitse vertaling gee: "Mittags speiseten wir zu Nyl-kraal und Abends nahmen wir unser Nachtquartier zu Schaafplatz-Fonteyn".<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=SgC7Ah8jwGQC&pg=GBS.PA121 De Lacaille, N.L. 1778. ''Reise nach dem Vorgebürge der guten Hofnung''. Altenburg: Richterischen Buchhandlung. S. 121.]</ref> R. Ravenhart glo "Nylen-Kraal" is eintlik Uylenkraal{{voetnota|Waarskynlik 'n setfout}} (33°12'53,4"S 18°23'38,0" O), wat in 1976 'n treinstasie is (sowat 26,5 kilometer suidwes van Moorreesburg), en Schaffplatz Fonteyn moes naby die "Koperberg" [eintlik ''Koperfontein''!] treinstasie geleë gewees het.<ref>De la Caille, N.L. 1976. ''Travels at the Cape 1751-53''. Translated by R Raven-Hart. Cape Town: A.A. Balkema. p. 19-21</ref> Indien waar, is dit opmerklik hoe die treinspoor van 'n anderhalfeeu later deur dieselfde roete beïnvloed kon gewees het.{{voetnota|Hier moet dit net duidelik gestel word. By Kalbaskraal gaan die spoorlyn uiteen; een loop na Moorreesburg en verder; dié een loop tot by Saldanhabaai. Die een spoorlyn loop uit die Kaap soos volg: Kraaifontein → Klipheuwel → Kalbaskraal → Malmesbury → Kanonkop → Rust → Moorreesburg. Die ander, dié een hier ter sprake is: Kraaifontein → Klipheuwel → Kalbaskraal → Mamreweg → Darling → '''Uilenkraal''' → Ganskraal → '''Koperfontein''' → Hopefield → Spanjaard → Langebaanweg → Langeenheid → Saldanhabaai.}} Schafplaatsfontein ( 33°06'14,7" S; 18°27'23,3" O ) lê klaar bietjie noordwes van Moorreesburg, maar is steeds 'n stywe entjie daarvandaan. Op die 12de September, om halfelf die oggend, is die Bergrivier bereik. En, omrede die winter pas verby was, is die rivier baie diep, maar nie juis breed nie (''la riviere y est fort profonde, quoique peu large''). Alles moes van die waens afgepak en oorgedra word, voordat die wa deur die beeste deurgetrek kon word. Toe De Lacaille klaar by Piketberg die baken opgestel en die nodige berekeninge gedoen het, gee hy ewe skielik weer antwoord op Riebeek-Kasteel.<ref>[https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/12674/005_p150-199.pdf?sequence=5&isAllowed=y De Lacaille, N.L. 1763. ''Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance''. Paris: Chez Guillyn. pp. 178-179]</ref> Maar iets veel interessanter sou omtrent 200 jaar later op 'n middag in Augustus 1951 gebeur, toe 'n klein [[meteoriet]] geval het. Die voorman en die aantal plaaswerkers het 'n entjie vanaf die plaaswoning op die plaas Leeuenkuil buite Moorreesburg gewerk, toe 'n geluid in die hemel hul aandag trek. Byna onmiddellik het 'n klip 'n entjie daarvandaan geval. Die voorman het eers versigtig probeer vasstel of dit nie 'n bom is nie, dit later opgetel en aan die plaaseienaar gegee. Die klip het so " 'n paar pond" geweeg. Mense was nogal opgewonde oor die gebeurtenis. Daar word vertel: die getroue ou huishulp het gesê sy gaan nou wegtrek, "omdat die Here self ons nou met klippe begin gooi."<ref>Cillié, G.G. 1959. Meteoriete, Koeëls uit die ruimte. In: ''Die Afrikaanse Kinderensiklopedie'', Deel VIII. Kaapstad: Nasionale Boekhandel beperk, bl. 3183.</ref><ref name="DeVilliers.1996" /> == Wapens == '''Munisipaliteit (1)''' — Die munisipale raad het op 'n stadium 'n skynheraldiese "wapen" gebruik wat 'n anker, 'n ramskop, 'n keper en 'n graansilo uitbeeld. '''Munisipaliteit (2)''' — Teen 1966, het die raad 'n heraldiese wapen in gebruik geneem: ''Deurgesny, 'n golwende dwarsbalk belaai met 'n staande merinoram vergesel in die skildhoof van twee Morekoppe en in die skildvoet van 'n koringgerf''. Die helmteken was twee gekruiste visse en die wapenspreuk "Domine dirige nos" (Here, rig ons; Here, lei ons).{{voetnota|'Domine' is die tweedepersoonsenkelvoud vokatief/aanroepvorm manlik vir ''Here''; 'dirige' is die tweedepersoonsenkelvoud imperatief/gebiedende wyse presens aktief, vir ''rig'' (op iets), ''lei''; 'nos' is 'n voornaamwoord, eerstepersoonsmeervoud, akkusatief vir ''ons''.}} '''Munisipaliteit (3)''' — 'n Nuwe wapen is in 1983 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer : ''Verhoogd gekanteeld deursnede van rooi en goud, in die skildhoof 'n staande silwer merinoram, op 'n verhoogde gewelfde swart skildvoet, 'n goue koringgerf''. Die helmteken was twee regopgeplaaste rooi visse met goue vinne. Die wapenspreuk het onveranderd gebly.<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa: Data of the Bureau of Heraldry].</ref> == Notas == {{Notas}} == Bekende boorlinge == * [[Helena Lochner]] - [[1892]], Afrikaanse skryfster. * Hugo Amos Rust - [[1893]], Ambassadeur van die RSA in Nederland.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMGAGM01:234870055:mpeg21:p00011 Gepensioneerd onderwijsman werd diplomaat Vraaggesprek met ambassadeur H. A. Rust (68) van Zuid-Afrika. "De Gooi- en Eemlander". Hilversum; Amsterdam, 07-06-1961, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref> * Admiraal J.C. Walters - (9 Januarie 1919), hoof van SA Vloot.<ref>''Paratus''. 1977. V. Adm Walters het groot planne. Desember: 11</ref> * Kaptein Jan Jacobus Floris Carstens - (19 Julie [[1919]]), bevelvoerder van die Vlootopleidingsbasis SAS Saldanha.<ref>''Paratus''. 1979. Kaptein Carstens tree af. Maart-bylaag: V</ref> * [[Chris Koch]] - [[1927]], Springbokrugbyspeler. * [[M.M. Walters]] - [[1930]], Afrikaanse satiriese digter. * [[Annie Basson]] - [[1938]], Afrikaanse aktrise en regisseuse. * [[Winnie Rust]] - [[1939]], Afrikaanse skryfster. * Schalk du Toit - [[1948]], NG Kerk-predikant.<ref>[https://web.archive.org/web/20230524100326/https://kerkbode.christians.co.za/2023/05/24/dr-schalk-du-toit-1948-2022/ Kerkbode: Schalk du Toit (1948-2022)]</ref> * Dirk Jacobus Smit - [[1951]], VGK-predikant en teoloog.<ref>[https://kerkbode.christians.co.za/ecke/smit-dirk-jacobus/ Kerkbode: Dirk Jacobus Smit]</ref> * Dalene Müller (née Bester), skryfster van ''Skryf Afrikaans van A tot Z'', vertaler, hoofsubredaktrise by ''Die Burger'' en ''Huisgenoot''.<ref>Pienaar, J. 2007. Afrikaanse taalreus sterf. ''Die Burger'', 17 Desember.</ref> == Sien ook == * [[Moorreesburg (kiesafdeling)]] * [[Wellington (kiesafdeling)]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Moorreesburg]] 20rweqlrr50op0f92q113agy45an1zc 0 19995 2915614 2881371 2026-07-04T11:13:26Z Aliwal2012 39067 dupl woord 2915614 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Vanrhynsdorp | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = NG kerk Vanrhynsdorp.jpg | beeldbyskrif = Die NG kerk op Vanrhynsdorp | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 31 |latm = 37 |lats = | longd = 18 |longm = 44 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Matzikama | stigtingsdatum = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 6.9% | persent_kleurling = 71.9% | persent_asiër = 0.4% | persent_wit = 19.7% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 95.3% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 1.6% | demographics2_title3 = [[Xhosa]] | demographics2_info3 = 1.2% | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 1.8% | poskode = 8170 | poskode2 = 8170 | skakelkode = 027 | sensuskode = 160009 | webwerf = }} '''Vanrhynsdorp''' is 'n dorp in die [[Matzikama Plaaslike Munisipaliteit|Munisipaliteit Matzikama]] sowat 307&nbsp;km noord van [[Kaapstad]], 23&nbsp;km oos van [[Vredendal]] en 80&nbsp;km noord van [[Clanwilliam]] geleë in wat algemeen as die Noordweste bekend staan. Die dorp is langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7]] nasionale pad geleë. == Geskiedenis == Vanrhynsdorp is in 1887 uitgelê, nadat die NG gemeente reeds in 1877 van Clanwilliam afgestig is. Dit is genoem na Petrus Benjamin van Rhyn, die eerste parlementslid vir [[Namakwaland]]. Hy was die grootvader van 'n latere minister van ekonomie, dr. [[Albertus van Rhyn|A.J.R. van Rhyn]]. Dit het munisipale status in 1913 verkry, maar is nou deel van die munisipaliteit Matzikama, waarvan Vredendal die hoofdorp is. == Tweede Vryheidsoorlog == Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het generaal [[Barry Hertzog]] die dorp op 19 Januarie 1901 beset. Hy was nog steeds in die dorp toe hy op 23 Januarie verneem het van die afsterwe van [[Koningin Victoria]]. Uit respek laat hy toe dat die magistraat die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] halfmas mag hang. <ref>* ''The War Reporter''. [[J.E.H. Grobler]]. Jonathan Ball Publishers. 2004. {{ISBN|978-1-86842-186-2}}</ref> == Wapens == '''Munisipaliteit (1)''' — Vanrhynsdorp se munisipale raad het in 1961 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: ''In goud, 'n groen keper belaai met drie goue koringgerwe en vergesel van Namakwalandse madeliefies gestingel en geblaar van natuurlike kleur; 'n rooi skildhoof belaai met 'n staande merinoram van natuurlike kleur''. Die wapenspreuk was ''Sterker deur eenheid''.<ref name=ok>Kaap die Goeie Hoop ''Offisiële Koerant'' 3106 (3 November 1961).</ref> '''Afdelingsraad''' — Die afdelingsraad (d.w.s. die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het in 1976 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In goud, 'n verhoogde golwende dwarsbalk van blou in die skildhoof vergesel van 'n druiwetros hangende aan 'n geblaarde wingerdrank van natuurlike kleur; 'n golwende skildvoet van rooi belaai met 'n aansiende ramkop van natuurlike kleur''. Die helmteken was 'n rooi veldblom tussen twee goue koringare. Die wapenspreuk was ''Bou aan die toekoms''.<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> '''Munisipaliteit (2)''' — Die munisipale raad het in 1988 'n nuwe wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer: ''Kepersgewys verdeel, rooi en groen, 'n silwer keper vergesel van drie goue blomme, silwer geknop, gestingel en geblaar''. Die helmteken was 'n silwer muurkroon met oor die middel heen 'n versmalde gewelfde goue dwarsbalk belaai met 'n ander van groen. Die wapenspreuk was weereens ''Sterker deur eenheid''.<ref name=bvh /> == Opvoeding == Die dorp en onmiddellike omgewing het drie skole, waarvan een privaat is. Die gekombineerde Hoërskool Vanrhynsdorp het in 2008 336 leerders van graad een tot graad twaalf gehad, in 2010 370, in 2011 392 en in 2016 404, en die intermediêre Maskam Primêr het 694 leerders van graad een tot nege gehad (2016). Die laerskool Urionskraal Primêr het in 2011 36 leerders van graad een tot graad ses gehad, maar is sedertdien gesluit. Die Môrester Privaatskool het in 2010 32 leerders van gr. 1 tot gr. 12 gehad en in 2011 reeds 47. In 2016 het dit egter teruggesak tot net 18. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] m0odywqjfbia36hbgpuetritd62nqjt 0 22875 2915578 2076991 2026-07-04T08:24:45Z Aliwal2012 39067 2915578 wikitext text/x-wiki '''Adelaide''' kan na een van die volgende verwys: == Australië == {{Location map+|Australië |caption = [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]] in [[Suid-Australië]]. |float = right |width=160 | places ={{Location map~|Australië| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-34.92866|long=138.59863|caption=|float=}} }} # [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]], die [[hoofstad]] van [[Suid-Australië]], {{Coord|-34.92866|138.59863|region:AU_type:city|name=}}<!--Geonames ID 2078025--> {{clear}} == Suid-Afrika == {{Location map+|Oos-Kaap |caption = Adelaide in die Oos-Kaap, [[Suid-Afrika]]. |float = right |width=160 | places ={{Location map~|Oos-Kaap| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-32.70747|long=26.29564|caption=|float= }} }} # [[Adelaide, Oos-Kaap]], 'n dorp in [[Suid-Afrika]], {{Coord|-32.70747|26.29564|region:ZA_type:city|name=Adelaide, Oos-Kaap}}<!--Geonames ID 1023656--> {{clear}} {{Dubbelsinnig}} d0wnd00hy34r8wl99hc0a5edonugcrz 0 30098 2915432 2910090 2026-07-03T12:12:36Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915432 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sagteware | naam = Joomla | logo = Joomla!-Logo.svg | logobewoording = Logo van die Joomla-projek | skermkiekie = Backend Joomla 4 en.png | skermkiekiebeskrywing = Joomla 4 Tuispaneelbord | skrywer = | ontwikkelaar = {{#statements:P178}} | vrygestel = {{wikidata|property|P577}} | gestaak = | laaste weergawe = {{wikidata|property|reference|P348}} | laaste vrystellingsdatum = {{wikidata|qualifier|P348|P577}} | laaste betaweergawe = | laaste betavrystellingsdatum = | programmeertaal = {{wikidata|property|P277}} | bedryfstelsel = {{#statements:P306}} | grootte = | taal = ja | kategorie = {{wikidata|property|P31}} | lisensie = {{#statements:P275}} | webtuiste = {{wikidata|property|P856}} {{en}} }} '''Joomla''' is 'n [[vrye sagteware|vrye-]], [[oopbron sagteware|oopbron]] [[web-inhoudsbestuurstelsel|inhoudsbestuurstelsel]] vir die publikasie van inhoud op die wêreldwye web en intranette. Die stelsel sluit verskeie kenmerke in soos die stoor van bladsye in 'n [[kasstelsel|kasgeheue]] om werkverrigting te verbeter, [[RSS]]-voere, drukbare weergawes van bladsye, nuusflitse, [[webjoernaal|webjoernale]], [[meningspeiling]]s, webwerf soektogte en aanpassings vir taalvoorkeure. Joomla word vrygestel onder die voorwaardes van die [[GNU Algemene Publieke Lisensie|GPL]] en is 'n vertakking van die [[Mambo]] projek. Die naam Joomla word amptelik geskryf met 'n uitroepteken daarna maar dit word meestal weggelaat. Die sagteware is in die [[PHP]] programmeertaal geskryf en gebruik [[MySQL]] as databasis by verstek. == Geskiedenis == Joomla het sy ontstaan te danke aan 'n vertakking van [[Mambo]] deur al sy kernontwikkelaars op [[17 Augustus]] [[2005]]. Op daardie tydstip was die Mambo naam 'n handelsmerk van Miro International Pty Ltd, wat 'n nie-winsgewende stigting gestig het met die gestelde doelwit om die projek te befonds en te beskerm teen regsgedinge.<ref>2006-01-09, Mambo Foundation web site, Goals and objectives, http://www.mambo-foundation.org, nagegaan op 2007-03-14</ref> Die ontwikkelaarspan het beweer dat baie van die bepalings van die stigting se struktuur in stryd was met vorige ooreenkomste wat met die verkose Mambo stuurskomitee aangegaan is, dat daar geen raadpleging met sleutelrolspelers plaasgevind het nie en dat bepalings ingesluit is wat in stryd was met die kern waardes van [[oopbron sagteware]].<ref>2007-05-07, Joomla Forum Discussion by Development Team members and Community, http://forum.joomla.org/index.php/topic,73.0.html, 2007-05-07</ref> Die ontwikkelingspan het 'n webwerf geskep met die naam ''OpenSourceMatters'' om inligting aan gebruikers, ontwikkelaars, webontwerpers en die gemeenskap in die algemeen te verskaf. Die projek se spanleier Andrew Eddie (ook bekend as "MasterChief") het 'n opebrief aan die gemeenskap gerig<ref>2005-08-17, Andrew Eddie, Mambo Open Source Development Team - Letter to the community, http://www.opensourcematters.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=1, OpenSourceMatters, nagegaan op 2007-03-14</ref> wat verskyn het op die kennisgewingsafdeling van die mamboserver.com openbare kennisgewingsafdeling. 'n Duisend mense het by die opensourcematters.org webwerf in die eerste dag aangesluit, en die meeste het hul steun vir die aksies van die ontwikkelingspan toegesê. Die webwerf het die [[slashdot]]-effek ontvang en nuus-artikels oor die gebeurtenis het op newsforge.com, eweek.com en ZDnet.com verskyn. Miro se hoof uitvoerende beampte Peter Lamont het in die openbare gereageer met 'n artikel genaamd "The Mambo Open Source Controversy - 20 Questions With Miro".<ref>2005-08-21, Ric Shreves, The Mambo Open Source Controversy - 20 Questions With Miro, oorspronklike url = http://ricshreves.net/content/view/116/47/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070318035228/http://ricshreves.net/content/view/116/47/ |date=18 Maart 2007 }}, nagegaan op 2007-03-14, http://forum.joomla.org/index.php?topic=3037.msg23685, nagegaan op 2007-07-26</ref> Hierdie gebeurtenis het diepgaande gevoelens in die vrye sagteware gemeenskap aangeraak jeens wat "oopbron sagteware" beteken. Forums by baie ander oopbron projekte het ook aktiewe besprekings ten gunste en teen die beide partye se handelinge gehad. In die twee weke na Eddie se aankondiging is spanne geherorganiseer en die gemeenskap het aangehou groei. Eben Moglen en die [[Software Freedom Law Center]] (SFLC) het die Joomla! kernspan in Augustus 2005 bygestaan soos blyk uit Moglen se webjoernaal en verwante [http://www.opensourcematters.org/ OSM aankondigings]. Die SFLC ondersteun steeds die Joomla! projek met regshulp.<ref>{{Cite web |url=http://www.joomla.org/content/view/40/41/ |title=argiefkopie |access-date=22 Maart 2008 |archive-date= 6 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306025308/http://www.joomla.org/content/view/40/41/ |url-status=dead }}</ref> Teen 1 September 2005 is die nuwe naam "Joomla" wat die Engelse spelling is vir die arabiese (en [[Urdu]]) woord, ''jumla'', wat "almal saam" of "as 'n geheel" beteken. Op 18 Augustus 2005 het Andrew Eddie versoeke gerig vir gemeenskapsbetrokkenheid<ref>http://forum.joomla.org/viewtopic.php?f=124&t=272</ref> vir insette oor name en aangedui dat die kernspan die finale besluit sou maak. Die naam wat die kerspan gekies het was nie in die lys van voorgestelde name nie en dit het gelei tot kwade gevoelens onder lede van die gemeenskap. Op 7 September 2005 het die kernspan gevra vir voorstelle vir 'n kenteken<ref>http://forum.joomla.org/viewtopic.php?f=8&t=4205</ref> vanaf die gemeenskap en die gemeenskap uitgenooi om te stem oor die kenteken<ref>http://forum.joomla.org/viewtopic.php?f=8&t=5956</ref> en die nuwe kenteken is op 22 September 2005 aangekondig. Na die kies van die kenteken is 'n gids en handleiding vir die handelsmerk bekendgestel en is 'n stel kentekenhulpbronne gepubliseer vir gebruik deur die gemeenskap.<ref>http://www.joomla.org/content/view/259/70/</ref> Die eerste vrystelling van Joomla (Joomla 1.0.0) is op 16 September 2005 bekendgestel. Dit was basies 'n 'n vrystelling van Mambo in nuwe gewaad gekombineer met 'n paar foutregstellings en 'n paar sekuriteitsverbeteringe. Joomla weergawe 1.5 is op 22 Januarie 2008 vrygestel. Joomla het Packt Publishing se toekenning vir oopbron inhoudsbestuurstelsels verwerf in 2006<ref name=packtpub-award>2006-11-14, 2006 Open Source Content Management System Award Winner Announced, Packt Publishing, http://www.packtpub.com/article/open-source-content-management-system-award-winner-announced {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103161948/http://www.packtpub.com/article/open-source-content-management-system-award-winner-announced |date= 3 Januarie 2007 }}, nagegaan op = 2007-03-08</ref> en in 2007.<ref name=packtpub-award2>2007-10-31, Joomla Wins Best PHP Open Source Content Management System, Packt Publishing, http://www.packtpub.com/article/joomla-wins-best-php-open-source-content-management-system {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110100811/http://www.packtpub.com/article/joomla-wins-best-php-open-source-content-management-system |date=10 November 2007 }}, 2007-10-31</ref> == Weergawes == {| class="wikitable" |+Joomla Weergawes ! scope="col" | ! scope="col" | Weergawe Nommer ! scope="col" | Publikasiedatum ! scope="col" | Supported until |- | rowspan="4" | 1.x ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 1.0 | {{dts|17-09-2005}}<ref>{{cite web |url=https://downloads.joomla.org/cms/joomla10 |title= Joomla! 1.0 |date=17 September 2005 |access-date=28 January 2023 |website=joomla.org |language=en}}</ref> | {{dts|22-07-2009}}<ref>{{cite web|url=https://www.cmswire.com/cms/web-cms/procrastinators-joomla-10-end-of-life-is-here-005071.php |title=Procrastinators: Joomla 1.0 End of Life is Here |last=Sandven |first= Kristoffer |date=20 July 2009 |website=CMS Critic | access-date=5 December 2020 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 1.5 | {{dts|21-01-2008}}<ref>{{cite web |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/4488-ladies-and-gentlemen.html |title= Ladies and Gentlemen... |date=21 January 2008 |access-date=28 January 2023 |website=joomla.org |language=en}}</ref> | {{dts|30-09-2012}},<ref>{{cite web |url=https://docs.joomla.org/Joomla_1.5_version_history |title=Joomla 1.5 version history |date=27 March 2012 |access-date=28 January 2023 |website=joomla.org |quote=Joomla! 1.5 EOL (End of Life) notice - Sept 2012. |language=en}}</ref> [[Langtermynondersteuning|LTS]] |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 1.6 | {{dts|10-01-2011}}<ref>{{cite web |url=https://www.joomla.org/announcements/general-news/5348-joomlar-16-has-arrived.html |title=Joomla! 1.6 Has Arrived! |website=Joomla.org |date=10 January 2011 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|19-08-2011}}<ref>{{cite web |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5383-joomla-166-released.html |title=Joomla! 1.6.6 Released |website=Joomla.org |date=26 July 2011 |access-date=28 January 2023 |quote=Version 1.6 will reach end of life on 19 August 2011. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 1.7 | {{dts|19-07-2011}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 1.7 Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5380-joomla-170-released.html |website=Joomla.org |date=19 July 2011 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|24-02-2012}}<ref>{{cite web |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5411-joomla-175-released.html |title=Joomla! 1.7.5 Released |website=Joomla.org |date=2 February 2012 |access-date=28 January 2023 |quote=Version 1.7 will reach end of life on 24 February 2012. |language=en}}</ref> |- | 2.x ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 2.5 | {{dts|24-01-2012}}<ref>{{cite web |title=Joomla 2.5.0 Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5403-joomla-250-released.html |website=Joomla.org |date=24 January 2012 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|31-12-2014}},<ref>{{cite web|url=https://www.hostaway.net.au/news/joomla-2-5-end-of-life/ |title=Joomla 2.5 end of life |date=23 October 2014 | access-date=5 December 2020 |language=en}}</ref> [[Langtermynondersteuning|LTS]] |- | rowspan="11" | 3.x ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.0 | {{dts|27-09-2012}}<ref>{{cite web |title=Joomla 3.0.0 Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5464-joomla-3-0-0-released.html |website=Joomla.org |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|31-05-2013}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=Joomla.org |date=4 February 2013 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.1 | {{dts|23-04-2013}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.1.0 Stable Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5494-joomla-3-1-0-stable-released.html |website=Joomla.org |date=24 April 2013 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|31-12-2013}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=Joomla.org |date=6 November 2013 |access-date=28 January 2023 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.2 | {{dts|06-11-2013}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.2.0 Stable Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5516-joomla-3-2-0-stable-released.html |website=Joomla.org |date=6 November 2013 |language=en}}</ref> | {{dts|20-10-2014}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=Joomla.org |date=30 April 2014 |access-date=28 January 2023 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.3 | {{dts|20-04-2014}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.3.0 Released |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5546-joomla-3-3-0-released.html |website=Joomla.org |date=30 April 2014 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|25-02-2015}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=23 September 2014 |quote=End of Life: 3.4 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.4 | {{dts|25-02-2015}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.4 is Here |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5586-joomla-3-4-is-here.html |website=Joomla.org |date=24 February 2015 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|21-03-2016}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=24 December 2015 |quote=End of Life: 3.5 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.5 | {{dts|21-03-2016}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.5 is Here |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5654-joomla-3-5-is-here.html |website=Joomla.org |date=21 March 2016 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|12-07-2016}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=5 April 2016 |quote=End of Life: 3.6 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.6 | {{dts|12-07-2016}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.6 is Here |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5664-joomla-3-6-is-here.html |website=Joomla.org |date=12 July 2016 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|25-04-2017}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=13 December 2016 |quote=End of Life: 3.7 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.7 | {{dts|25-04-2017}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.7 is Here |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5703-joomla-3-7-is-here.html |website=Joomla.org |date=25 April 2017 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|19-09-2017}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=17 August 2017 |quote=End of Life: 3.8 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.8 | {{dts|19-09-2017}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.8.0 Release |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5713-joomla-3-8-0-release.html |website=Joomla.org |date=19 September 2017 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|30-10-2018}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=6 October 2018 |quote=End of Life: 3.9 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FDB3AB;" | 3.9 | {{dts|30-10-2018}}<ref>{{cite web |title=Joomla! 3.9.0 Release |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5748-the-privacy-tool-suite-by-joomla-joomla-3-9-is-here.html |website=Joomla.org |date=30 October 2018 |access-date=29 November 2020 |language=en}}</ref> | {{dts|16-08-2021}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=28 January 2023 |date=6 July 2021 |quote=End of Life: 3.10 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FEF8C6;" |3.10.x | {{dts|16-08-2021}}<ref name="j310j4announcement">{{cite web |title=Joomla 4.0 and Joomla 3.10 are here! |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5845-joomla-4-0-and-joomla-3-10-are-here.html |website=Joomla.org |date=17 August 2021 |access-date=17 August 2021 |language=en}}</ref> | {{dts|17-08-2023}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=25 January 2023 |date=17 August 2021 |quote=End of Life: 17.08.2023 |language=en}}</ref> [[Langtermynondersteuning|LTS]] |- | rowspan="5" | 4.x ! scope="row" style="background:#FEF8C6;" | 4.0 | {{dts|17-08-2021}}<ref name="j310j4announcement" /> | {{dts|15-02-2022}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=25 January 2023 |date=17 August 2021 |quote=End of Life: 4.1 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FEF8C6;" | 4.1 | {{dts|15-02-2022}}<ref>{{cite web |title=Joomla 4.1.0 Stable - New standards in accessible website design |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5855-joomla-4-1-0-stable-new-standards-in-accessible-website-design.html |website=Joomla.org |date=15 February 2022 |language=en}}</ref> | {{dts|16-08-2022}}<ref>{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=25 January 2023 |date=15 February 2022 |quote=End of Life: 4.2 release |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FEF8C6;" | 4.2 | {{dts|16-08-2022}}<ref>{{cite web |title=Joomla 4.2 and 3.10.11 release |url=https://www.joomla.org/announcements/release-news/5865-joomla-4-2-release.html |website=Joomla.org |date=16 August 2022 |language=en}}</ref> | {{dts|18-04-2023}}<ref name="joomla30nov2022">{{cite web |title=Joomla! CMS versions |url=https://docs.joomla.org/Joomla!_CMS_versions |website=joomla.org |access-date=25 January 2023 |date=30 November 2022 |quote=End of Life: 4.3 release (currently planned for April 2023) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D4F4B4;" | {{Joomla version}} | {{Joomla version|date}} | {{dts|18-04-2023}}<ref name="joomla30nov2022" /> |- ! scope="row" style="background:#C1E6F5;" | {{Joomla version|unstable}} | {{Joomla version|unstabledate}} | [[:en:N/A|<span title="not available (Engels)">n/a</span>]] |- | colspan="4" | {{Legend|#FDB3AB|Old version}} {{Legend|#FEF8C6|Older version, still maintained}} {{Legend|#D4F4B4|Latest version}} {{Legend|#C1E6F5|Future release}} |} == Kenmerke == Die Joomla pakket bestaan uit vele onderdele, wat so modulêr moontlik gebou word om uitbreidings en intgerasies te vergemaklik. Daar bestaan vele uitbredingsprogramme wat Joomla se funksionaliteit kan uitbrei. Die ''Joomla Wikibot'' laat 'n skrywer van Joomla inhoud byvoorbeeld toe om wiki-etikette te gebruik in Joomla artikels wat outomaties dinamiese skakels na Wikipedia artikels skep. Daar is meer as 2 700 uitbreidings vir Joomla beskikbaar deur 'n uitbreidingsgids (die ''Extensions Directory''), 'n werf wat deur OpenSourceMatters bestuur as 'n amptelike gids na Joomla uitbreidingsprogramme.<ref>Joomla Extensions Directory - FrontPage, http://extensions.joomla.org/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015195627/http://extensions.joomla.org/index.php |date=15 Oktober 2014 }}, nagegaan op 2007-10-13</ref> Bo en behalwe bogenoemde uitbreidings, bestaan daar ook meer omvattende uitbreidingsprogramme wat as komponente bekendstaan. Hierdie komponente laat webmeesters toe om take te verrig soos om 'n gemeenskap te bou deur gebruikersfunksies uit te brei, 'n werf te [[rugsteun]], inhoud te vertaal en [[URL]]'e te skep wat meer [[soekenjin]] vriendelik is.<ref>Joomla Extensions Directory - Content Management, 2007-07-28, http://extensions.joomla.org/component/option,com_mtree/task,listcats/cat_id,1766/Itemid,35/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315180604/http://extensions.joomla.org/component/option,com_mtree/task,listcats/cat_id,1766/Itemid,35/ |date=15 Maart 2008 }}, nagegaan op 2007-07-28</ref> Dan is daar ook uitbreidings genaamd ''modules'' beskikbaar wat sulke take verrig soos om kalenders te vertoon of die invoeg van pasgemaakte kode soos Google AdSense ens. moontlik maak.<ref>Joomla Extensions Directory - Content Management, 2007-07-28, http://extensions.joomla.org/component/option,com_mtree/task,listcats/cat_id,1766/Itemid,35/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315180604/http://extensions.joomla.org/component/option,com_mtree/task,listcats/cat_id,1766/Itemid,35/ |date=15 Maart 2008 }}, 2007-07-28</ref> Daar is meer uitbreidings beskikbaar vir Joomla 1.0 as vir weergawe 1.5. Sommige van die ouer 1.0 uitbreidings kan gebruik word saam met die 1.5 weergawe as die versoenbaarheidsmodus ingestel word. Joomla maak dit vir administrateurs moontlik om globale konfigurasie parameters te stel wat alle artikels beïnvloed. Elke blad sal dan aan hierdie verstellings by verstek voldoen, maar 'n blad kan indiwidueel verstel word. 'n Mens kan byvoorbeeld kies om 'n artikel se outeur te vertoon, te versteek of eenvoudig die globale verstelling gebruik wat die vertoon, aldan nie, van die outeur se naam by verstek bepaal. == Gemeenskap == Joomla het amptelike en nie-amptelike gemeenskappe. Met ingang Februarie 2008 het die amptelike Joomla forum meer as 2 600 gesprekke en meer as 1,2 miljoen plasings van meer as 170 000 geregistreerde lede in 40 tale gehad.<ref>Joomla Community Forum, http://forum.joomla.org, 2008-02-18</ref> Nie-amptelike werwe word in vele tale gepubliseer, dikwels met Joomla uitbreidings wat spesifiek van toepassing is tot daardie streek. Tweerigtingskrif steun vir [[Hebreeus]] en [[Arabies]]e tale kan byvoorbeeld op derde party gemeenskapsportale gevind word. Nie-amptelike webontwikkelaars kan ook uitbreidings en sjablone saamstel vir kommersiële verkoop en ook vryskut dienste aanbied. Sjablone word gewoonlik in ZIP-formaat versprei en kan deur die Joomla installeerprogram geïnstalleer word. == Verwysings en voetnotas == {{Verwysings}} {{Commons-kategorie|Joomla!}} {{Normdata}} [[Kategorie:Toepassingsagteware]] [[Kategorie:Vrye sagteware]] rwp6mxugz1paz6dfjsaqk9h0whui3jh 0 30232 2915499 2909012 2026-07-03T17:22:58Z Jcb 223 2915499 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Chris Barnard | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Christian Johan Barnard | geboortedatum = {{Geboortedatum|1939|7|15}} | geboorteplek = Mataffin, naby [[Nelspruit]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1939|7|15|2015|12|28}} | sterfteplek = [[Pretoria]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] | beroep = Skrywer, teksskrywer, filmmaker, vrugteboer | ander = | bekend = | eerbewyse = | huweliksmaat = Annette (1962–1978 <small>''geskei''</small>)<br />[[Katinka Heyns]] (1978–2015 <small>''sy dood''</small>) | kinders = Johan, Stephan, Tian,<br />Simon | webblad = | handtekening = }} '''Christian Johan Barnard''' (bekend as '''Chris Barnard'''; 1939–2015)<ref>http://esat.sun.ac.za/index.php/Chris_Barnard</ref> was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[outeur]] wat groot beroemdheid verwerf het met sy talle [[Afrikaans]]e [[roman]]s, [[novelle]]s, [[kortverhaal|kortverhale]], toneelspele, hoorspele, draaiboeke en televisiedramas. Barnard was deel van die sogenaamde [[Sestigers]]-beweging en in 1975 ’n medestigter van die Afrikaanse Skrywersgilde.<ref>{{Cite web |url=http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |title=argiefkopie |access-date= 6 Oktober 2016 |archive-date= 2 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |url-status=dead }}</ref>Hy was met die aktrise en rolprentregisseur [[Katinka Heyns]] getroud.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Christian Johan Barnard is op [[15 Julie]] [[1939]] op die sitrusplaas Mataffin in die distrik [[Nelspruit]] gebore as die oudste van twee seuns. Hy het ’n jonger broer Sam. Sy pa, Flip Barnard, is ’n sitrusboer en sy ma, Hanna Blundell, is ’n tuisteskepper. As vyfjarige kind doen hy Perthes-siekte (verbrokkeling van die heuppotjie) op en is vir byna twee jaar in gips en bedlêend, sodat daar gevrees is dat hy nooit sal kan loop nie. Hy matrikuleer in [[1957]] aan die Hoërskool Nelspruit. Daarna studeer hy aan die [[Universiteit van Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.]]-graad in [[1960]] met Afrikaans-Nederlands en [[Kunsgeskiedenis]] as hoofvakke.<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Barnard,_Chris{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op universiteit is hy aktief betrokke by die publikasies van die universiteit en is onder andere redakteur van die joolblad, die literêre jaarblad en die eerstejaar gidsblad. Ook op dramagebied speel hy ’n aktiewe rol as voorsitter van die toneelvereniging en is onder andere verantwoordelik vir die onderhandelinge om die reg te verkry om die eerstes te wees wat [[Bartho Smit]] se ''Don Juan onder die boere'' opvoer, waarin hy ook ’n rol speel. So ontmoet hy vir Bartho, met wie hy lewenslange vriende is.<ref name=":0">http://www.litnet.co.za/chris-barnard-19392/</ref> Chris aanvaar na universiteit ’n betrekking as joernalis by ''[[Die Vaderland]]'', aanvanklik ([[1961]]) in [[Pretoria]] en vanaf [[1962]] in [[Johannesburg]], waar hy ook later meewerk aan ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] en Sondagnuus'' en ''[[Die Brandwag]]''. In 1962 tree hy in die huwelik met Annette en drie seuns (Johan, Stephan en Tian) word uit hierdie huwelik gebore, wat later weer ontbind is. Onder aanmoediging van Bartho Smit bring hy ’n gedeelte van die jare [[1964]] en [[1965]] in [[Parys]] deur, waar hy ’n noue vriendskap met [[Breyten Breytenbach]] sluit en hom ook aanmoedig om meer ernstig te begin skryf. Deur Chris se bemiddeling word Breyten se ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes'' deur Afrikaanse Pers-Boekhandel gepubliseer, waar Bartho Smit destyds die uitgewer was. Chris bring in hierdie tyd ook besoeke aan [[Spanje]], [[Italië]] en [[Duitsland]]. In [[Europa]] maak hy kennis met die moderne teater, wat hom baie beïndruk, asook baie en goeie rolprente. By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] werk hy twee jaar onder Bartho Smit as uitgewer by die Afrikaanse Pers-Boekhandel waarna hy in [[1967]] tot die Transvaalse redaksie van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' toetree. Sy rubriek ''Chriskras'' wat in hierdie jare in ''Die Huisgenoot'' verskyn maak van hom ’n bekende in die volksmond en ’n keur uit hierdie rubrieke word later in drie bundels versamel.<ref>{{Cite web |url=http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_chrisbarnard_ph.htm |title=argiefkopie |access-date= 6 Oktober 2016 |archive-date=13 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913133857/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_chrisbarnard_ph.htm |url-status=dead }}</ref> Hy bly in hierdie tyd in [[Blackheath]] in Johannesburg, maar koop ook ’n plasie ’n entjie anderkant [[Brits]], wat hy Dwaal noem. Hy speel ’n beduidende rol in die tydperk van streng [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur]]. In [[1973]] kry hy saam met [[John Miles]], [[Ampie Coetzee]] en Bartho Smit beheer van die Johannesburgse tak van die Afrikaanse Skrywerskring. Met die verbod op [[André P. Brink]] se ''Kennis van die aand'' vroeg in [[1974]] stig hulle ’n fonds vir die verdediging van die boek en reik sterk bewoorde verklarings oor die aangeleentheid uit. Wanneer die ander lede beswaar aanteken teen hulle standpunte, bedank hulle, ’n aksie wat indirek in [[1975]] lei tot die stigting van die [[Afrikaanse Skrywersgilde]], waarvan hy ’n stigterslid is. In [[1987]] word hy verkies as voorsitter van die Afrikaanse Skrywersgilde, maar bedank hierdie amp in [[1988]] omdat dit te veel met sy eie skryfwerk inmeng.<ref name=":0" /> Na sy egskeiding trou hy in [[1978]] met die [[aktrise]] en later bekende filmregisseur [[Katinka Heyns]] en die egpaar het ’n seun, wat hulle Simon noem. Katinka het ook een seun uit haar vorige huwelik met [[Koos Roets]]. Chris begin nou voltyds as vryskutskrywer werk en maak dokumentêre rolprente vir televisie. Saam met sy vrou begin hulle die filmmaatskappy [[Sonneblom Films]]. Van die begin van [[1981]] is hy woonagtig op sy plasie Sandowaan, wat geleë is aan die noordelike hang van die [[Magaliesberg]], digby die [[Hartbeespoortdam]] in die distrik [[Brits]]. In [[1994]] moet hy ’n heupvervangingsoperasie ondergaan, ’n uitvloeisel van die Perthes-siekte (verbrokkeling van die heuppotjie) wat hy as vyfjarige kind opgedoen het. By verskeie geleenthede lewer hy openbare toesprake, soos in [[1993]] die hooftoespraak by die Afrikaanse Skrywersgilde se beraad in [[Bloemfontein]] onder die opskrif ''Opstand teen verskillende vorme van mag / gesag''. Hierin vra hy of skrywers steeds kan bekostig om soveel tyd af te staan aan debatte oor verskillende groepe se literêre kwellings, in stede daarvan om te praat oor werklik aktuele kwessies soos die mag van armoede, geheime leërs, rampokkergeweld, omgekeerde rassisme en anargie. In September 1993 lewer hy ’n toespraak voor die Nasionale Leeskringseminaar in [[Welkom]], waar hy uitvaar teen die skryf van venynige resensies en resensente wat lees met ’n komplekse, diepgewortelde wrok teen die samelewing. Hy dien ook in die direksie van die [[InniBos|Innibos]]-Kunstefees wat elke jaar op [[Nelspruit|Mbombela]] gehou word. Hy koop in 1994 vir hom die wildplasie Thulani (wat “hou jou bek” beteken) naby Nelspruit, ’n hanetree vanaf die plaas Boschrand waar hy grootgeword het. Op een deel van die plaas boer hy deeltyds met [[lemoen]]e, makadamianeute, [[lietsjie]]s en [[mango|mango’s]]. Die ander deel van die plaas bewaar hy in sy natuurlike toestand en hou hier [[sebra]]s, [[rooibok|impalas]], [[waterbok]]ke, [[blouwildebees]]te, [[rietbok]]ke en [[bosbok]]ke aan. Later vestig hy hom permanent op die plaas. Hy en Katinka het ook ’n vakansiehuis op [[Onrus]], naby die [[Kaapprovinsie|Kaap]]. Hy word in September [[2012]] in die opstal van Thulani deur vier gemaskerde rowers aangeval en vasgebind terwyl hulle die huis leeg dra en later met sy bakkie en skootrekenaar (met baie van sy skryfwerk daarop) wegkom. Eers sowat twaalf ure later word hy so gevind.<ref>{{Cite web |url=http://praag.org/?tag=chris-barnard |title=argiefkopie |access-date= 6 Oktober 2016 |archive-date= 2 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502232140/http://praag.org/?tag=chris-barnard |url-status=dead }}</ref> Hierna word sy plaashuis nog drie kere beroof en die laaste keer steel die boewe nie net die rekenaar nie, maar ook die geheuestokkie wat op die lessenaar gelê het. Hierop was die enigste kopie van ’n roman waaraan hy reeds vir agt jaar gewerk het. Daarna word nog drie keer by die opstal ingebreek, maar hy is gelukkig nie een keer tuis nie. Hy verkoop dan die plaas in [[2014]] en laat bou ’n huis in ’n veiligheidskompleks skaars vyfhonderd meter van Mataffin, net buite Nelspruit (nou Mbombela), waar hy gebore is. In November 2015 word sy regterbeen in ’n operasie by die Wilgers-Hospitaal in Pretoria onder die knie geamputeer,<ref>http://lowvelder.co.za/303381/chris-b/</ref> nadat hy lank met die bloedsomloop in die been gesukkel het. Komplikasies tree in ná die operasie en hy word weer in die Wilgers-Hospitaal opgeneem, waar hy op Maandag, [[28 Desember]] [[2015]] aan ’n [[hartaanval]] oorlede is.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == Op skool reeds begin hy skryf. As plaasseun ontwikkel hy ’n besondere liefde vir die natuur, wat hom inspireer om in [[1953]] ’n lang epiese gedig oor ’n leeufamilie te skryf wat ’n landswye wedstryd van die Afrikaanse jeugblad ''Patrys'' wen. In standerd ses skryf hy ’n handleiding oor [[soogdier]]e van Suid-Afrika en begin reeds met uitgewers onderhandel voordat die boek klaar geskryf is. Die boek is natuurlik nie gepubliseer nie. Aan die einde van sy hoërskooljare begin hy kortverhale skryf wat hy met min sukses aan tydskrifte stuur. Nietemin besluit hy op agtienjarige ouderdom dat hy graag skrywer wil word. In sy eerste jaar op universiteit stuur hy ’n kortverhaal aan die radio, waar dit voorgelees word en hom geweldig aanmoedig. ’n Aantal gedigte van hom verskyn in 1961 in ''Tydskrif vir Letterkunde''. As student publiseer hy gedigte, kortverhale en sketse in die studenteblaaie ''Trek'', ''Stiebeuel'' en ''Die Perdeby'', terwyl sy kortverhaal ''Berdine in die môre'' in Oktober 1961 in ''Inset'' opgeneem word. === Novelles, kortverhale en rubrieke === Dit is met sy prosa wat hy aanvanklik vir hom ’n naam maak in die [[Afrikaanse letterkunde]]. Hy begin met korter prosa, naamlik novelles en kortverhale. Sy eerste novelles, ''Muurspieël'' en ''Naelstring'', skryf hy terwyl hy op universiteit is en dit word saamgebundel in ''Bekende onrus''. Dit het die mens se seksuele drif as tema en fokus op karakters met obsessionele trekke. Met die voortvlugtende figuur stel hy ook ’n soort figuur bekend wat hy in sy latere werk meer genuanseerd sou uitwerk. Die titel verwys na die algemeen menslike drang na geslagsvervulling en liefde en hoe hierdie drang op unieke wyse in verskillende mense na vore tree. ''Naelstring'' het as hoofkarakter ’n gebreklike plaasmeisie, wie se stryd fisies en geestelik van aard is. Sy vlug weg van haar benouende bestaan op die plaas, knoop in die stad ’n verhouding aan en word dan swanger. Eindelik loop haar stryd uit op aksie en vermoor sy haar kind en vlug terug na haar ma, aan wie sy onlosmaakbaar gekoppel is deur die onsigbare naelstring. ''Muurspieël'' is minder heg gestruktureer, maar beïndruk tog met die karaktertekening van die onaansienlike Hanna en oom Natie en hulle pogings om ten spyte van liggaamlike gebreke tog emosionele vervulling te vind. Hierdie novelle staan meer in die sfeer van vernuwing in die prosa, veral in die manier waarop plattelandse mense voorgestel word as verwikkelde karakters met ’n demoniese onderstroming.<ref name=":1">Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref>Smuts, J.P. Inset, Oktober 1961</ref> ''Bekende onrus'' word in 1961 bekroon met die eerste CNA-prys. Die novelle ''Die houtbeeld'' is geskryf nog voor ''Bekende onrus'' en behandel die kleurprobleem in ’n verhaal van liefde oor die kleurgrens tussen die bruin onderwyser Andries Small en ’n blanke meisie, Mara. Ná haar dood ontstaan daar ’n drang by Andries om as kunstenaar iets tot stand te bring en uit hout ’n beeld van haar te kerf.<ref name=":1" /> Ná hierdie eerste drie novelles skryf Barnard ''Die gekruisigdes'', ’n werk wat hy nooit laat publiseer nie. ''Man in die middel'' sit die rassetema voort, met die titel wat die posisie van die hoofkarakter tussen die blankes en bruin mense uitbeeld. Leon Hugo word in ’n wit gesin se huis groot, maar is in werklikheid ’n bruin man. Wanneer hy die waarheid uitvind, trek hy na ’n ander gebied waar niemand van sy agtergrond bewus is nie en hy as buitestaander sy lewe slyt. Hy word ’n lektor in musiek aan ’n universiteit en trou met ’n wit vrou. Die essensie van die verhaal is Leon se onvermoë om sy eie identiteit te vind, aangesien hy verskeur word tussen sy liefde vir sy vrou en gesin en dié vir sy biologiese broer, Ockert. Hy probeer die waarheid vir sy vrou verberg en hulle verhouding ly daaronder, veral omdat hy huiwerig is om kinders te hê uit vrees dat die kind bruin sal wees. Die gebrek aan kommunikasie tussen die egpaar is egter onwaarskynlik. Hierdie eerste novelles beïndruk reeds met die volwasse temas, die taalgevoeligheid en raak segging, hoewel dit oor die algemeen nog nie heg genoeg gestruktureer en afgerond is nie.<ref name=":1" /><ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 50, Desember 1963</ref> In ''Dwaal'' bundel Barnard vyf prosatekste (''Woestyn'', ''Argipel'', ''Vertrek'', ''Geboorte'' en ''Meineed''), meer novelles as kortverhale. Barnard staan met die hoofkarakters as naamlose buitestaanderfigure en sterk simbolies-allegoriese inslag viervoet binne die vernuwing van Sestig met die hoofsaaklik eksistensiële ervaring van die lewe as uitsigloos en absurd. Die hoofkarakters is totaal uiteenlopend (’n dwalende in die woestyn, ’n ter dood veroordeelde moordenaar, ’n swaksinnige, ’n politieke rebel en ’n joernalis soekende na die waarheid in ’n moordsaak) maar hulle ervaring van doelloosheid is universeel. Die titel van die bundel verwys na die hoofkarakters se dwaling soos hulle worstel met die sin van bestaan en die soeke na identiteit. Hulle soektog is gedoem tot mislukking aangesien hulle kondisie die algemene kondisie van mens-wees is, waarvoor daar nie ’n oplossing bestaan nie.<ref name=":1" /> ''Die swanesang van Majoor Sommer'' bring vele van die temas van die absurde in die letterkunde na hierdie novelle, waar die mens ontmasker word en in die proses alles bevraagteken. Majoor Sommer is ’n verskopte oud-soldaat, vermink deur ’n oorlog waarvan hy min onthou en met slegs ’n houtbeen en twee medaljes as bewys van ’n vergete heldedaad. Hy daag een nag op by ’n boshut met drie boswerkers, waar hy van al sy besittings gestroop, verhoor en tereggestel word. So verloor hy alles wat hy het en deur die vrae wat hy nie kan antwoord nie verdwyn alle sekerhede, waardeur die absurde van bestaan gesuggereer word.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref><ref name=":1" /> Hierdie novelle word ook vir die televisie verwerk en in [[1985]] as televisiedrama gebeeldsaai. In die kortverhaalbundel ''Duiwel-in-die-bos'' word meesleurende verhale gebundel wat sterk simbolies is, maar op ’n koel-realistiese manier geskryf is. Die bundel vertoon ’n hegte eenheid omdat daar telkens sprake is van ’n onskuldige lewe wat deur een of ander “duiwel” bederf word, met die duiwelse, die erotiese en die verganklikheid deurlopende motiewe.<ref name=":2">Aucamp, Hennie. ''Dagblad''. HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref><ref>Joubert, Elsa. Sarie Marais, 26 Maart 1969</ref><ref>Van der Walt, P.D. Standpunte. Nuwe reeks 82, April 1969</ref> In 1968 verower ''Duiwel-in-die-bos'' die C.N.A.-prys en die [[Hertzogprys]] vir prosa word in 1973 toegeken vir hierdie bundel en die roman ''Mahala.'' In ''Oulap se blou'' word ’n aantal kortverhale/sketse/essays wat meestal oor die jare in opdrag van koerante en tydskrifte geskryf is, saamgebundel. Die verhale handel vernaamlik oor reise, insluitend reise na plekke, na die verlede, na mense en ook na binne. Dit is verhale oor seuns in ’n hoofsaaklik plattelandse en pastorale wêreld van onskuld wat lankal reeds verby is. Die onheil lê desondanks net agter die deur en wag, soos wanneer die foon lui in die gang, die ma al hoe minder sê of die buurdogter wat die verteller se eerste waardering vir vroulike skoonheid inspireer skielik dood is. Kenmerkend in hierdie verhale is die skrywer se fyn aangevoelde uitbeelding van liefde en verlange, met ekonomie van segging en helderheid van styl. Soos die kleur blou in die titel reeds verkondig, het meeste van hierdie verhale ’n tikkie melancholie.<ref>Cochrane, Neil. Rapport, 23 November 2008</ref><ref>Harper, Susanne. Plus, 9 Maart 2009</ref><ref>Jordaan, Annette. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 47 no. 1, Herfs 2010</ref> ''Oulap se blou'' is in [[2009]] op die kortlys vir die toekenning van die ATKV-prys. Chris se rubrieke in ''Die Huisgenoot'' word gebundel in ’n drietal bundels, ''Chriskras'', ''Chriskras: ’n Tweede keur'' en ''So onder deur die maan'' en ’n keur uit die bestes uit al hierdie bundels word weer saamgebundel in ''Klopdisselboom''.<ref>Stolz, Danie. Insig, Oktober 1988</ref> Hierdie sketse slaag daarin om die nostalgiese verlede op te roep sonder om sentimenteel te raak, slaag met ’n raak en fyn tekening van mense sonder om te moraliseer en stel met ’n skerp satiriese kyk wanoptrede en wanopvattings aan die kaak. Verskeie van die sketse is anekdoties van aard, maar dan vertel deur ’n vakman wat weet hoe mense praat, wat gewone mense in al hulle kwaad, moedswilligheid, stompsinnigheid, lekkerkry, vreugde, haat en liefde in sy woorde lewend maak. Die onderwerpe is wydlopend van aard en sluit in plaasmense en stadsmense, troeteldiere, boomname, spelende kinders, ouers en die nostalgiese, om slegs enkeles te noem.<ref name=":2" /><ref>Brink, André P. Rapport, 21 Januarie 1973</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 19 Desember 1976</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 Januarie 1986</ref><ref>Le Roux, André. Die Burger, 14 November 1985</ref> In [[1986]] is ''So onder deur die maan'' die naaswenner van die ATKV-Prosaprys en word die Kaaplandse Helpmekaar-FAK-prys vir ontspanningsleesstof aan hierdie boek toegeken. Barnard se kortverhale en essays word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns'', ''Vertellers 1 en 2'', ''Blommetjie gedenk aan my'', ''Op hulle stukke'', ''Liefde loop ver'', ''Kompas'', ''Son op die land'', ''Borde borde boordevol'', ''Vuurslag'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''Stad en stedelig'', ''Kort keur'', ''Majesteit, die kat'' en ''Windroos''. Hy publiseer ook kortverhale in verskeie letterkundige tydskrifte, insluitende ''Sestiger'', ''Inset'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Boeke-Insig''. ''Op ’n dag in Rome'' is jeugherinneringe wat in die versamelbundel ''Herinnering se wei'' opgeneem word. Die kortverhaal ''Vrydag'' word in die [[Sestigers]] se versamelbundel ''Windroos'' opgeneem, waarna dit ook in ''Duiwel-in-die-bos'' gepubliseer word. === Romans === Barnard begin reeds in die sestigerjare met vingeroefeninge vir ’n roman en in 1969 verskyn ’n fragment uit die versaakte roman ''Onderweg na Nerda'' in ''Kol''. In sy romans slaag hy met ’n tegniek wat iemand soos Rob Antonissen gedink het onmoontlik is, naamlik om ’n spannende en vloeiende roman in die verlede tyd te skryf. ''Mahala'' se titel verwys na betekenisloosheid en waardeloosheid, maar ook na die boot waarmee die hoofkarakter vervoer word en so kontak het met die buitewêreld, simbolies daarvan dat die mens hom nie volkome kan afsluit nie. Die roman groei uit die gegewe van die kortverhaal ''Bos'' in ''Duiwel-in-die-bos'' en gee op onthutsende wyse gestalte aan die wag en vrees van ’n man (Max Delport) in die wildernis, terwyl hy weet dat die onafwendbare dag van afrekening en die dood nader kom. Rondom die vae herinnering van ’n moord wat nege jaar tevore gepleeg is, word ’n spanningsverhaal gebou wat diep in die wese van die mens se psige inkyk. Delport was eens diep bevriend met Ritter, maar terwyl die groep een nag op die strand by Ballitobaai was, vind ’n moord plaas. Delport se getuienis was so verdoemend dat Ritter tronk toe gestuur is. Terwyl hy in die tronk is, knoop Delport ’n verhouding aan met An, wat op daardie stadium swanger was met Ritter se kind. Ritter ontsnap uit die tronk en soek die twee op, maar Delport gooi hom bewusteloos met ’n glas tussen die oë. Daarna begin die eindelose vlug, totdat Delport en An in Mosambiek aankom en op die rivierboot die Mahala vervoer word na hulle skuilplek. Delport wag nou al nege jaar in die afgeleë en moeilik bereikbare boswêreld van Mosambiek vir die onafwendbare koms van Ritter, wat sal kom wraak neem. Die roman se tydshantering is baie interessant, deurdat dit in die verlede tyd geskryf is, maar gedurig werk met ’n hede, terwyl dit deur terugflitse ’n beeld gee van die verlede van die hoofkarakter en van sy skuld. Die gebruik van verlede tyd maak dan die toekoms ook moontlik reeds deel van die verlede. Op vernuftige wyse gebruik die skrywer telkens simbole en terugkerende elemente om verdere betekenis te gee en spanning te skep, waarvan die masker en die son (aanduidend van Ritter), die weerlig (as waarskuwingsteken) en die gaasdeur met sy aanduiding van kom en gaan en ook die min beskutting wat dit teen die bedreiging bied as voorbeelde. Delport word eindelik onder valse voorwendsels deur die Portugese meisie Malia Domingo van sy kamp weggelok en met sy terugkeer kry hy vir An doodgeskiet op haar bed. Hy keer terug na die Portugese meisie in haar kamp, waar hy die nag deurbring en die volgende oggend waarskynlik vir Ritter sal moet trotseer. Delport se obsessie met sy agtervolger Ritter maak Ritter ’n noodsaaklike ander helfte van sy eie persoonlikheid. Deurdat Ritter wegbly, bly Delport en sy lewe onvoltooid, deur Ritter se koms, sal hy waarskynlik vernietig word – so word Ritter se uiteindelike koms dus beide Delport se verlossing en teregstelling. As geheel is die roman ’n manjifieke uitbeelding van ’n angstoestand en die voortdurende inwerking op mekaar van skuld op vrees, wat later alles anders verdring.<ref>Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979</ref><ref name=":3">Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>John, Philip. Beeld, 17 Julie 2006</ref><ref>Smuts, J.P. Standpunte. Nuwe reeks 98, Mei-Desember 1971</ref> Die Hertzogprys vir prosa word in 1973 toegeken vir ''Mahala'' (saam met die kortverhaalbundel ''Duiwel-in-die-bos'') en verower in 1974 die [[W.A. Hofmeyr-prys]]. Hierdie roman word ook in Duits vertaal. ''Moerland'' beskryf die konflik tussen ’n swart en ’n wit Afrikaner, regse geweld en die soeke na ’n mitiese Afrikanerdom. Die hoofkarakters is Lukas van Niekerk (’n swart afstammeling van die Dorslandtrekkers) en die ek-verteller, ’n Afrikaanse joernalis, politieke vrydenker en mislukte skrywer. Lukas word tydens die politieke onluste in Angola in Luanda gevange geneem en vlug dan voor die MPLA terroriste-organisasie uit, vergesel van die priester Bernardo Bravo en die Portugese vrou Buba. Hulle probeer die grens van Namibië bereik, maar moet later vir Buba agterlaat, terwyl die priester voor die grenspos dood is. Parallel met hierdie gebeure ontwikkel die verhaal van die ek-verteller in Suid-Afrika, sy joernalistieke loopbaan, sy egskeiding en die verhouding met sy rebelse, regse tienerseun Deon. Dan verskyn Sipho Mbokani in sy lewe en die ek-verteller kom in besit van Sipho se boeiende dagboekaantekeninge. In Suid-Afrika verwerp die blanke gemeenskap vir Lukas weens sy velkleur en dit is hy wat in die township Alexandra Sipho Mbokani word. Die joernalis soek hom hier op om sy storie te vertel en hulle word vriende. Beide figure is buitestaanders en word deur die politieke gebeure van die tyd gesloop, simbolies van die ondergang van die individu en die maatskappy in die groter sosiale bestel. Suid-Afrika se toestand word hier soortgelyk aan die chaos en vernietiging wat Angola na die politieke onafhanklikheid van Portugal geteister het.<ref>Botha, Elize. Insig, November 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Scholtz, Merwe. Die Burger, 13 Oktober 1992</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref> Die land se verval in geweld aan die einde van die roman is egter nie heeltemal sonder hoop nie. In 1993 wen ''Moerland'' die Rapportprys, die C.N.A.-prys en die W.A. Hofmeyr-prys en hierdie roman is in dieselfde jaar op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys en die naaswenner van die ATKV-prys. ''Boendoe'' se tema is die strewe na die werklik betekenisvolle samesyn in eensgesindheid met ’n ander en die natuur. Hierdie strewe is gedoem tot mislukking, sodat die individu eindelik weer alleenstaan, altyd eensaam is en te laat vir werklike meelewing. Die handeling geskied in ’n sendinghospitaal op die grens van KwaZulu-Natal, Swaziland en Mosambiek, met ’n verskeidenheid van karakters wat almal probeer om in die hart van Afrika te dring. By die sendinghospitaal kan die personeel in die tyd van ’n versengende droogte onmoontlik aan al die behoeftes voorsien en hulle moet ’n plan beraam om die mense op ’n plek te besorg waar hulle voedsel en mediese sorg kan kry. Die gewese vlieënier en kluisenaar Jock Mills is besig om ’n Dakota te herbou en die plan is dat hy met hierdie vliegtuig die siek mense na ’n beter bestemming sal vervoer. Eindelik slaag die plan ten dele, al het die gebeure ’n tragiese afloop. Die ekoloog Brandt de la Rey doen navorsing oor ekologiese stelsels in hierdie gebied, met sy waarnemings wat hom laat glo in ’n holistiese proses waarin alles met alles saamhang. Hy het ’n verhouding met die verpleegster Julia, maar ten spyte van liefde en toegeneentheid vind die karakters dit moeilik om tot die essensie van die medemens deur te dring en is hierdie afsondering, fisies en geestelik, ’n sterk tema dwarsdeur die boek.<ref>Snyman, Henning. Rapport, 31 Oktober 1999</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 27 September 1999</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, September 1999</ref> ''Boendoe'' is in [[2000]] op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys. Die roman word deur Michiel Heyns in Engels vertaal as ''Bundu'' en hierdie vertaling is in 2013 op die kortlys vir die toekenning van die internasionale Independent Foreign Fiction-prys === Redakteur en vertaler === As redakteur versorg Barnard ''Die Transvaalse Laeveld: kamee van ’n kontrei'' (waarin hy drie van sy eie sketse ook opneem) en ''Bartho'', ’n feesbundel aan Bartho Smit by geleentheid van sy sestigste verjaarsdag. Hy stel ook die ''Taalfees-album: G.R.A. 14 Augustus 1875–1975'' saam wat met die eeufeesvieringe van die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners|G.R.A]]. in ''Die Huisgenoot'' van [[1 Augustus]] [[1975]] gepubliseer word. As vertaler is hy verantwoordelik vir onder andere die oorsetting in Afrikaans van John Steinbeck se ''Man en muis'', [[Ernest Hemingway]] se ''Vaarwel wapens'', Chinua Achebe se ''’n Pad loop dood'' en Louwrens Penning se ''Die held van Spioenkop'', ''Die kolonis van Suidwes-Afrika'', ''Die leeu van Modderspruit'', ''Die oorwinnaar van Nooitgedacht'' en ''Die verkenner van Christiaan de Wet''. Die drama van Herman Heijermans, ''Op hoop van zegen'', vertaal hy in Afrikaans as ''Op hoop van seën'' en dit word meermale opgevoer in die sestigerjare. === Jeugverhale === Hy skryf ook jeugverhale. In ''Boela van die blouwater'' is Boela die pleegkind van die visserman Oukoos, wat hom grootmaak op die kusdorpie Oestermond. Hier lewe hy gelukkig saam met sy maats Vlooi, Patrys, Biesiepol en Nonnie. Komplikasies ontstaan wanneer Oukoos se eie seun Janneman na baie jare opdaag en sy regte as eie kind opeis. Boonop probeer Janneman om vir Nonnie van Boela af te vry. Boela leer eindelik dat ’n mens slegs iets werklik kan besit en waardeer wanneer jy moes veg daarvoor.<ref>Schoonraad, Casha-Mae. Rapport, 2 Junie 2013</ref><ref>Van Zyl, Pieter. Beeld, 7 Mei 2012</ref> Die A.P.B.-prys vir Jeuglektuur word in 1962 toegeken aan ''Boela van die blouwater'' en hierdie boek word ook in Nederlands vertaal as ''Boele van het blauwe water''. ''Danda'' vertel die verhaal van ’n pleegkind (Daniël Daneel, wat Danda genoem word) wat sonder sy pleegouers se medewete met sy tuisgemaakte vlot sy aardse besittings en troeteldiere op die rivier saamneem om na sy eie pa in ’n ver hawe te gaan soek. Hy wil sy pa gaan help met sy spaargeld, omdat sy pa, ’n visser, sy treiler sal moet afstaan as hy nie die paaiemente daarop kan betaal nie. Onderweg ontmoet hy die onwelkome reisgenoot, Sarel Vetvoet, en word vir die eerste keer van ’n meisie bewus wanneer Rosina sy wonde in ’n skottel lou water skoonwas. Hierdie is veel meer as net ’n fisieke ontdekkingsreis en Danda ontdek hoe belangrik vriendskap, lojaliteit en deursettingsvermoë is. Die motief van natuurbewaring kom subtiel deur in die verhaal.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 3, September 1976</ref> Die vervolg hierop is ''Danda op Oudeur'', waar Danda hom by sy pa op Oudeur bevind. Hier beleef hy spannende avonture wanneer sy pa van moord verdink word en hy slaags raak met swendelaars en smokkelaars. Sarel Vetvoet en Rosina speel weer groot rolle in die gebeure en eindelik word bevind dat die dood van die man wat vermoedelik vermoor is, aan ’n ongeluk te wyte is.<ref>Brink, André P. Rapport, 18 Desember 1977</ref><ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 18 no. 1, Maart/April 1978</ref><ref>Schutte, Hannie. Die Transvaler, 31 Desember 1977</ref> Die bekroonde ''Voetpad na Vergelegen'' vertel van ’n Laeveldse gesin wat in die twintigerjare sukkel om kop bo water te hou op hulle plaas. In die titel is Vergelegen nie net die plaasnaam nie, maar dui ook op die benoeming van ’n ideaal, terwyl die voetpad nie net op die fisiese voetpad dui nie, maar ook op die herinneringspad wat later hiernatoe terug geloop word. Die hoofkarakter Krisjan sukkel om genoeg geld bymekaar te kry vir stewels, sodat hy nie alewig kaalvoet deur die duwweltjies moet loop nie. Die gesin sukkel om elke jaar genoeg geld bymekaar te kry om beslaglegging van die plaas te voorkom, Krisjan sukkel om te verstaan wat verkeerd is met boetie Karel se kop en hy probeer die hart wen van die bekoorlike Patta. Tussendeur leer hy die waardes aan wat die lewe leefbaar maak. Hierdie verhaal word meer as net ’n spannende jeugroman daarin dat dit die belangrikheid om te behoort aan die grond en dit te behou vir die nageslag op treffende wyse verwoord.<ref>Aucamp, Hennie. Insig, Maart 1988</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 13 Desember 1987</ref> In [[1989]] word die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] toegeken aan ''Voetpad na Vergelegen''. === Drama === Op dramagebied lewer Barnard gehalte werk vir die verhoog, vir die radio, vir die televisie en vir die filmmedium. Hy behaal ’n besondere eenheid in sy dramatiese werk deur die herhaling van tematiese en tegniese elemente. Dwarsdeur sy [[oeuvre]] toon hy ’n voorliefde vir die uitbeelding van die mens in gevangenskap of in eensame isolasie. Hierdie mense word genadeloos afgetakel en ontmasker, sodat hy/sy weerloos voor die naakte waarheid staan, wat dan onvermydelik aanvaar moet word. Daar is ook ’n deurlopende element van rebellie met behoud van absurde elemente. Die ruimtes waarin sy dramas afspeel, is dikwels ook geïsoleerd, wat simbolies word van die gevoelswêreld van sy karakters. Met ''Pa, maak vir my ’n vlieër, Pa'' kry ons vir die eerste keer ’n volle drama in Afrikaans wat geheel en al in die tradisie van die Teater van die Absurde gevestig is.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 57, Februarie 1965</ref><ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref>Van Biljon, Madeleine. Standpunte. Nuwe reeks 62, Desember 1965</ref> Hierdie drama word in Engels vertaal as ''Tomorrow and tomorrow and tomorrow''. Direk na ''Pa, maak vir my ’n vlieër Pa'' skryf Chris die ongepubliseerde drama ''Die koms van die generaal''. ''Iemand om voor nag te s''ê is reeds in 1964 geskryf, maar word eers in 1975 gepubliseer. Dit is soortgelyk in tegniek, maar bring niks werklik nuuts na vore nie en kom in die tradisie van die teater van die absurde selfs as geyk voor. Twee kinderlose ou mense (Paps en Mams) neem die huurder Dinges in, wat gaandeweg die huishouding oorheers. Die ou man en vrou in hulle afsondering en die konflik met die huurder is nie sonder dramatiese meriete nie en veral die terugkeer van die huurder ná sy ontsnapping en die verhoor van die twee ou mense word sterk geteken. Dit blyk dat Dinges se vader voorheen by Paps en Mams om hulp aangeklop het en vermoor is, maar dit is nie seker wie skuldig is nie. Die verhouding tussen die ou mense en Dinges is kompleks. Hulle vrees hom omdat hy hulle geheim kan verklap, terselfdertyd wil hulle hom nie laat gaan nie omdat hy hulle isolasie verbreek en darem iemand is. Die spanning tussen Paps en Mans hang saam met hulle liggaamlike onvrugbaarheid in ’n geestelik steriele verhouding. Die einde bring ’n wending tot groter aanvaarding in hulle verhouding, waardeur die titel sy beslag kry.<ref>Bouwer, Stephan. Beeld, 26 Januarie 1976</ref><ref name="brink">Brink, André P. Rapport, 4 Januarie 1976</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 2, Junie 1976</ref><ref name=":3" /> In ''Taraboemdery'' bring Barnard die konflik tussen ’n egpaar (Buks en Fransien) op die afgeleë dorpie Kamagas in Suidwes-Afrika (die naaste dorp is Keetmanshoop) op die verhoog. Buks is impotent en Fransien se jeugdrome bly onvervuld. Sy knoop ’n verhouding met ’n swaksinnige (Ewert) aan. Die oujongnooi Breggie is die ander inwoner op die dorpie. Op elke moontlike manier is die dorp van die buitewêreld afgesny, selfs die telefoon is buite werking. Die aankoms van ’n vreemdeling (Koot Venter) bring die situasie tot op ’n punt. Die joviale Koot slaag daarin om as katalisator die angste en drifte van die inwoners bloot te lê. Hy maak Fransien bewus van haar erotiese verlangens, stroop Buks se uiterlike sekerheid en konfronteer hom met sy ontoereikendheid as man, dwing Ewert tot belydenis van sy onderdrukte begeertes en laat Breggie haar vergete drome oproep. Koot probeer Fransien oorhaal om saam met hom sy swerwersbestaan te deel en wanneer Buks die twee wil keer, sluit hy vir Buks in die pakkamer toe. ’n Vermoede ontstaan dat Koot ’n misdadiger is en dat hy verantwoordelik is vir die verbreekte telefoonverbinding. Buks ontsnap uit die pakkamer, skiet vir Koot en onmiddellik begin die telefoon lui. Die handeling speel beide in die werklikheid en die verbeelding af, waar die naam van die dorp (“kamma gas”) die aanduiding gee dat die vreemdeling simbool word van die huweliksdrama en die foon simbool van die verbreekte kommunikasie binne die huwelik. Na sy dood kan hulle Koot se geheimsinnige bagasie oopmaak, naamlik ’n sak vol vals nommerplate. Dit is simbolies van sy swerwerskap en identiteitloosheid.<ref name=":4">Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 3 Oktober 1977</ref><ref>Hough, Barrie. Insig, Oktober 1989</ref><ref>Huisamen, Tim. Rapport, 25 September 1977</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 19 no. 1, Maart 1979</ref><ref>Potgieter, Tjaart. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979</ref><ref name="smuts137">Smuts, J.P. Standpunte. Nuwe reeks 137, Oktober 1978</ref><ref>Van Zyl, Hannes. Beeld, 22 Augustus 1977</ref> Hierdie drama is aanvanklik ’n opdragstuk van Oude Libertas vir die tienjarige bestaan in [[1976]] van die Suidwes-Afrikaanse Raad vir Uitvoerende Kunste ([[Swaruk|SWARUK]]). Weens politieke druk word die stuk egter verbied en word dit ook nie in [[Natal]] of die [[Kaapprovinsie|Kaap]] opgevoer nie, hoewel dit ’n geslaagde opvoering deur [[Truk|TRUK]] beleef. ''Taraboemdery'' word in Engels vertaal en vir die radio verwerk en hierdie vertaling beleef sy eerste uitsending in 1988. ''’n Man met vakansie'' is grootser van opset en beeld ’n klein vissersdorpie uit, afgesluit van ander gemeenskappe en totaal afhanklik van die see. Die dorp staan onder die ysere heerskappy van die verlamde Meester. Sy heerskappy word bedreig deur die onsigbare vissery magnaat De Groot, wat al die vissers wil omhaal om vir hom te werk, wat Meester sonder ’n koninkryk sal laat. Meester buit die vissers se vrees vir die onbekende uit deur nog meer tirannies op te tree. In hierdie situasie daag ’n vreemdeling op, wat beweer hy kom vakansie hou. Niemand weet enigiets van hom nie, maar hy word verdink daarvan dat hy ’n agent van De Groot is. Sy koms is genoeg om die smeulende opstand nuwe stimulus te gee en dit bars openlik uit wanneer Meester die vreemdeling laat arresteer. Die drama word simbool van rebellies wêreldwyd, die intrige, die noodsaak om kant te kies en die onvermydelike begin van ’n nuwe rebellie omdat die nuwe bewind ewe diktatoriaal en tirannies is as die vorige.<ref>Breytenbach, Kerneels. Beeld, 25 Julie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 Junie 1977</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no. 4, Desember 1977</ref><ref name="smuts137" /><ref name=":4" /> Die ongepubliseerde drama ''Bloed'' word in 1985 by Kampustoneel opgevoer en daarna ook deur TRUK. Hierin raak ’n plattelandse meisie verstrik in die boewe-wêreld van Johannesburg. ''Die twaalfuurwals'' is ’n opdragstuk wat sy debuut maak by die [[Aardklop]] Kunstefees in [[2006]]. Dit vertel die verhaal van ’n oor-die-muur dramaturg, Paul van Heerden, en sy vrou, die befaamde aktrise Nana, wat in ’n nag van ontbloting en ontdekking hulle gedrag, hulle verhouding en die betekenis van hulle lewens in oënskou moet neem. Nana speel die hoofrol in Paul se nuutste drama, maar wanneer die laaste opvoering weens min belangstelling gekanselleer word, daag sy vroeër as verwag by die huis op en betrap hom met twee van sy minnaresse. Paul worstel steeds met die herinnering aan die Duitse student wat hy vyftien jaar gelede leer ken en leer liefkry het, maar deur ’n misverstand verloor het. Almal word gekonfronteer deur die geraamtes in hulle kaste en die eensaamheid en verlies, maar ook die krag, wat in elke verhouding opgesluit lê.<ref>Bouwer, Anna-Retha. Beeld, 27 September 2006</ref> In 2006 word ''Die twaalfuurwals'' met die Burgemeestersprys bekroon as die gewildste produksie by die Aardklopfees op [[Potchefstroom]] en in [[2007]] verower dit Die Kat se Snor-prys by die Innibosfees op Nelspruit, ook as die gewildste produksie. Barnard se eerste komedie is ''Tango'', wat in [[2013]] by die Innibosfees debuteer. Êrens op die platteland deel twee oujongkêrels, die gay Lappies le Roux en Daan, ’n woonstel. Lappies wag op die koms van Tillie van Tonder, wat vir hom ’n tango dansles moet kom gee. Daan se oom Kas daag onverwags op. Hy is ’n skatryk familielid met ’n duister geskiedenis, baie ondernemingsgees en ’n swakheid vir mooi meisies. Tillie is pas uit haar woonstel geskop omdat sy nie haar huur kan betaal nie. Kas belowe haar die maan en die sterre, maar hy gaan ongelukkig net ’n raps te vinnig te ver. Tussen hierdie vier karakters spat die komiese vonke. Die stuk word van klugtigheid gered deurdat al die karakters se stories en hulle hartseer mettertyd na vore kom, waardeur hulle lewende mense eerder as karikature word.<ref>Bouwer, Anna-Retha. Beeld, 27 Junie 2013</ref> In 2013 wen hierdie drama die Burgemeestersprys vir die gewildste produksie op die Aardklop Kunstefees op Potchefstroom en ook die Innibos-prys vir dieselfde rede by die Innibosfees op Nelspruit. Die Hertzogprys vir drama word in [[1991]] toegeken aan sy hele gepubliseerde oeuvre, te wete ''Pa maak vir my ’n vlieër Pa'', ''’n Stasie in die niet'', ''Die rebellie van Lafras Verwey'', ''Iemand om voor'' ''nag te sê'', ''Op die pad na Acapulco'', ''’n Man met vakansie'', ''Taraboemdery'' en ''Piet-my-vrou en'' ''Nagspel''. === Radiodramas === Chris se radiodramas maak indruk met die tegniese vaardigheid daarvan en hy is die belangrikste skrywer wat hom sterk op die hoorspel as medium toespits. Hy gee dan ook teoretiese rekenskap van hierdie medium in sy essay ''Die hoorspel – ’n wêreld in klank'', wat in ''’n Stasie in die niet'' opgeneem word. Hierdie hoorspel werk met die gevoelslewe van slegs twee mense en klank word gebruik vir meer as net effek, sodat die klank (en stilte) ook kommunikeer. Dit vertel van ’n man wie se huwelik op die rotse is en ’n verhouding met ’n jonger meisie aanknoop. Die handeling geskied tydens ’n naweek wat hulle saam in ’n hotel by die see is, met gereelde terugflitse. Die trein is ’n belangrike motief, wat aansluiting vind by die titel en die minnaars bymekaarbring, maar ook weer skei, terwyl die verhaal van die boot met pelgrims en die kaptein wat uitspring as hy sien dat hulle op die rotse sal vergaan, uitgroei tot ’n simbool wat as analogiese geval die hoofhandeling didakties begelei. ''Die rebellie van Lafras Verwey'' is ’n boeiende verwisseling tussen realiteit en fantasie waar Lafras Verwey die tipiese [[antiheld]] is, onbenullig in sy werklike bestaan, maar ’n held in sy fantasiewêreld. Sy werklike lewe is dié van ’n patetiese staatsamptenaar, maar in sy drome gaan hy nog eendag ’n groot komponis en uitvoerende kunstenaar word en as renjaer sukses behaal. In sy verbeeldingswêreld is hy telkens in ’n leidende en toonaangewende posisie, in die besonder as hy as militaris die doodstraf uitspreek oor mense wat hom in die werklike lewe verneder het. Besonder knap is die wisseling tussen die fantasie en die werklikheid, waar die luisteraar nie altyd weet wat werklik is en wat slegs in Verwey se gemoed aangaan nie, veral aan die einde. Dit versterk die spanning van die stuk. Lafras is ’n staatsamptenaar wat in hierdie omgewing ’n mislukking en buitestaander is. Wanneer hy genader word deur ’n agent glo hy dat hy besig is om deel te neem aan ’n opstand teen die onderdrukkers en dat hy ’n geheime agent is in die revolusie. In werklikheid is hy egter ’n pion in ’n dwelmverspreidingsnetwerk. Hy lewer gereeld pakkies af, wat hy beskou as hoogs geheime boodskappe wat hy aflewer namens die generaal van die opstand teen die bewind. Wanneer hy toevallig ’n verstote swanger meisie, Petra, ontmoet, bied hy skuiling aan haar en neem haar hospitaal toe wanneer dit tyd is vir die bevalling. By sy terugkeer word hy deur die polisie gekonfronteer en, denkende dat die revolusie eindelik aangebreek het, staal hy hom om vir Petra en haar ongebore kind te veg sodat daar ’n nuwe toekoms van hoop vir hulle kan voorlê.<ref name=":3" /> ''Die rebellie van Lafras Verwey'' verower die SAUK/Belgische Radio en Televisie en Akademieprys vir hoorspele in [[1970]], die Italia-prys in [[1971]], die SAUK-prys vir Afrikaanse Radiohoorspele in 1973 en hierdie radiodrama word vertaal in Nederlands, Frans, [[Engels]], [[Italiaans]] en [[Tsjeggies]]. In 1988 word dit in Engels uitgesaai. Dit word ook vir die verhoog verwerk en beleef in die sewentigerjare ’n baie geslaagde opvoering deur TRUK. Wanneer dit in [[2011]] weer in die [[Kaapprovinsie|Kaap]] opgevoer word, verower dit drie Fleur du Cap-pryse, waaronder die gehoorkeuseprys. Dit word in 2012 ook by die Vryfees in Bloemfontein, die Woordfees in Stellenbosch en [[Aardklop]] in Potchefstroom opgevoer en in 2013 by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] in [[Oudtshoorn]]. Die hoorspel ''Op die pad na Acapulco'' (’n opdragstuk van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] by geleentheid van die vyftigerjarige bestaan van die radio) is onder andere in [[Frans]], [[Engels]] en [[Serwies]] vertaal. Dit verhaal die swerftog van twee mense (Simon en sy vrou Mia) deur ’n oorlog geteisterde land op pad na Acapulco, die simbool van die paradys. Die paradys bly onbereikbaar en die mense bly uitgelewer aan die geweld, maar die hoop hou hulle tog aan die gang. Die drama word ’n skrikwekkende voorstelling van hoe magteloos mens teen geweld is, waar vlug weg daarvan nie help nie, maar teengeweld ook nie. Simbolies bly die gewone mens dan buitestaander in sy eie wêreld, onbevoeg om gebeure te beïnvloed, maar tog slagoffers daarvan.<ref>Bouwer, Stephan. Beeld, 23 Februarie 1976</ref><ref name="brink" /><ref>H.W. Die Vaderland, 19 Desember 1975</ref><ref name=":3" /> ''Op die pad na Acapulco'' word in 1974 ingeskryf vir die hoog aangeskrewe internasionale Italia-prys. ''Blindemol'' is ’n opdragstuk ter viering van Afrikaanse radio se sewentigjarige bestaan en word in 2007 uitgesaai. Dit word daarna opgeneem in die versamelbundel ''Droomskip en ander radiodramas''. Ons leer die hoofkarakter, Rudolf Preller, ken op die dag van sy begrafnis, waar hy uit die graf kommentaar lewer op en besin oor die mense en gebeure in die kusdorpie waar hy ’n blinde klavierstemmer was. Die dorp is gevul met interessante karakters, met die drama wat mense en hulle drome en die aard van menslike verhoudings onder die loep neem. Die twaalfjarige Fyatjie is ’n weeskind en kan sien en daarom vermy mense haar, want hulle is bang vir wat sy moontlik mag weet. Dina Davids, die vroedvrou van die dorp, ontferm haar oor Fyatjie, want Dina het niks meer oor om weg te steek nie. Rudolf se huishoudster Ralie Schoeman is getroud, maar sy sien haar man net naweke, wanneer hy homself dronk drink en haar aanrand. Twaalf jaar gelede reeds het hy belangstelling in die huwelik verloor toe hy uitvind dat sy nie kinders kan hê nie. Ralie en Rudolf raak verlief op mekaar, maar die verbitterde oujongnooi Souf Booyse het ook haar ogie op hom gehad en versprei uit jaloesie gerugte oor hulle. Sy besef nie dat Trens Joubert nog al die jare op haar verlief is nie. Rudolf besef dat die dood mens ongeskonde laat, maar dat die lewe sy letsels laat terwyl jy leef. Eindelik is daar nie regtig antwoorde nie, behalwe dat in die lewe almal op hulle eie dans, want almal dans alleen. In aansluiting by die titel is die karakters ook simbolies geslaan met blindheid, want daar is niemand wat so blind is as hy wat nie wil sien nie. Almal kyk, maar niemand sien nie, hulle glo nie wat hulle sien nie en sien net wat hulle graag wil glo. Daar is so baie om oor bly te wees, maar so min blydskap. [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in [[2008]] ’n erepenning vir radiodrama toe aan ''Blindemol''. Chris skryf verskeie ander hoorspele wat uitgesaai word, maar nie gepubliseer word nie. ''Donkerhoek'' (wat later ook vir televisie verfilm word) wen die Idemprys vir radiodramas in [[1984]], ’n prys wat hy deel met Manie van Rensburg se ''Vuurtoring''. Hy wen weer hierdie prys in 1986 met ''Uitnodiging na die dans'', terwyl laasgenoemde ook in 1986 die eerste prys wen in die hoorspelkompetisie van die Afrikaanse Diens van Radio Suid-Afrika. === Televisiedramas en draaiboeke === Ook op die gebied van die televisiedrama maak hy ’n belangrike bydrae. Die televisiedramas ''Piet-my-vrou en Nagspel'' word na uitsending saamgebundel.<ref>Boekkooi, Paul. Plus, 13 Augustus 1999</ref> ''Piet-my-vrou'' vertel in die vorm van ’n hofsaak van ’n middeljarige musiekonderwyseres, Johanna Verster, en haar verhouding met die skoolseun Anton Joubert. Johanna probeer om uit menslike oorwegings aan hierdie begaafde skoolseun ’n breër perspektief op die lewe te gee, maar in sy adolessente angs draai hy teen die enigste persoon wat werklik oor hom as individu begaan is. Hy beskuldig haar valslik van seksuele teistering. Die hofsaak wat volg (deur die kind se ouers aangevuur) beantwoord nie net die vraag van wie die waarheid vertel nie, maar ondersoek ook reg en regspleging en die aard daarvan. Benewens die leuens van die seun, word die oordeelsfoute van die onderwyseres ook aan die kaak gestel. Die stuk het ’n oop einde, sodat die kyker/leser self sy eie gevolgtrekkings kan maak. ''Nagspel'' vertel van die polisieman Poen wat op ’n verlate grenspos die gevangene Linder (ontsnapte diamantsmokkelaar en moordenaar na wie baie mense lank gesoek het), huis toe bring. By sy huis laat hy vir Linder in die sorg van sy vrou Mart, terwyl hy versterkings gaan haal. Mart ontferm haar oor Linder, maar hy oorval haar en so is daar deur die nag wedersydse interaksie en later ook die spel van die titel (“speel jy is gelukkig en ek is nie bang nie”). Beide probeer deur die spel hulle eie armsaligheid en ellende ontvlug en Mart herontdek weer iets van haar menslikheid en waardigheid. Wanneer Poen die volgende oggend terugkom, vind hy Linder steeds in sy sel en alles in orde, wat die vraag laat ontstaan of Mart en Linder mekaar vroeër geken het. Die gegewe word simbool van ’n groter spel wat in verhoudings en die lewe gespeel word en die spel van wat werklikheid en wat droom of verbeelding is.<ref>Brink, André P. Rapport, 6 Februarie 1983</ref> Hierdie televisiedrama word ook suksesvol in die Staatsteater in Pretoria opgevoer. J.P. Smuts neem ''Nagspel'' en ’n detail bespreking van veral die visuele aspekte daarvan op in ''Triptiek'' en bespreek hierin ook die aard en kenmerke van die televisiedrama as genre. Barnard skryf ook die televisiedramas ''Tekwan'' en ''Donkerhoek'', terwyl hy ''Bart Nel'' van J. van Melle en sy eie ''Die swanesang van Majoor Sommer'' in enkeldramas vir televisie verwerk. Barnard skep verskeie dramareekse vir televisie, wat insluit ''Simon en Sandra'', ''Die avonture van Joachim Verwey'', ''Die dood van Elmien Adler'', ''1945'', ''Phoenix en kie'' en ''Amalia I en II''. In 1993 kanselleer die SAUK-raad sy skryfkontrak vir ’n televisiereeks vir TV1 onder die naam ''Kosmos''. Hulle besluit dat die reeks, wat oor ’n klein blanke gemeenskap handel, nie aanvaarbaar is vir TV1-kykers nie. Die waarskynlike rede hiervoor is dat die reeks ’n homogene gemeenskap uitbeeld binne die heterogene Suid-Afrika en dus nie polities korrek is nie. Later word hierdie reeks egter wel uitgesaai onder die titel ''Onder draai die duiwel rond'' en word ’n opvolgreeks selfs gemaak. Van die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] ontvang hy in 2006 ’n ATKVeertjie vir die beste televisieprogram vir episode 13 van ''Amalia''. Dokumentêre films vir televisie waarvan hy die draaiboek skryf sluit in ''Slampamperman'' oor [[C. Louis Leipoldt]], ''Moederland'' oor die Transvaalse Laeveld, ''Sonklong'' oor [[D.J. Opperman]], ''Die mens agter die boek'' oor [[N.P. van Wyk Louw]] en ''Man van klip en klei'' oor [[Marthinus Versfeld]]. Katinka Heyns word in 1991 bekroon met die SAUK-prys vir die televisieprogram oor N.P. van Wyk Louw. Chris skryf ook ’n libretto vir ’n musiekspel en vir ''Amalia'' skryf hy die lirieke van meeste van die liedjies wat in die reeks gehoor word. Die aktrise [[Illse Roos|Ilse Roos]], wat die rol van Amalia in die televisiereeks vertolk, sing hierdie liedjies op die CD ''Die blou kafee'' wat in 2006 uitgereik word, terwyl van sy lirieke ook opgeneem word deur kunstenaars soos [[Laurika Rauch]]. Reeds in [[1972]] skryf hy sy eerste draaiboek vir ’n rolprent, ''Die bankrower'', met [[Manie van Rensburg]] as regisseur en [[Cobus Rossouw]], Marius Verwey en [[Sandra Prinsloo]] in die hoofrolle. Hierin speel Marius die rol van ’n bankhoof se seun wat wil bewys dat die bank nie so veilig is as wat sy pa dink dit is nie. Saam met sy pa se sekretaresse (wat deur Sandra Prinsloo gespeel word) voer hulle die waaghalsige roof suksesvol uit, net om deur die swendelaar (gespeel deur Cobus Rossouw) uitoorlê te word. Later skryf hy die draaiboeke en sy vrou Katinka behartig die regie van verskeie belangrike Afrikaanse films soos ''Fiela se kind'' (verfilming van [[Dalene Matthee]] se roman), ''Die storie van Klara Viljee'', ''Paljas'' en ''Die wonderwerker''. Die Akademie ken in 1989 ’n Erepenning vir bydrae tot die Rolprentkuns toe aan sy en Katinka Heyns se maatskappy Sonneblom-Filmproduksies vir hulle vervaardiging van die prent ''Fiela se kind''. In ''Die storie van Klara Viljee'' leef die hoofkarakter in ’n seefronterf op ’n klein vissersdorpie,<ref name="imdb">http://www.imdb.com/name/nm0055383/</ref> maar sy het met ’n donkie ’n groot sandduin tussen haar en die see gesleep sodat sy nie die see kan sien nie. Wanneer sy nuwe feite kry rondom ’n deurslaggewende insident uit haar verlede, werk sy weer met ’n donkie die sandduin weg om die see te kan sien. Die hele gemeenskap word daardeur beweeg om weer nuut te kyk na die verlede en met die wegwerk van die sandduin word die valse verlede ook weggewerk en word met die uitsig op die see ook ’n uitsig verkry op die oneindigheid.<ref>Van Zyl, Hannes. Insig, Maart 1992</ref> Hierdie rolprent is gebaseer op ’n verhaal wat Dalene Matthee per geleentheid aan Katinka Heyns gestuur het.<ref>Roux, J.B. ''Op die spoor van ’n blitsverkoper.'' Beeld, 8 Desember 2014</ref> ''Paljas'' is die ou Slamse woord vir toorgoed, waar dit veral ’n sakkie met toorgoed is wat saamgedra word vir helende krag. Dit is ook die ou Boerewoord vir ’n nar en die bonatuurlike. Die beperking van spraak as kommunikasie staan sentraal in hierdie rolprent, waar ander maniere van kommunikasie gevind moet word om werklik te kan kommunikeer. Die spoorwegwerker Hendrik McDonald woon met sy disfunksionele gesin (sy vrou Katrien, dogter Emma en seun Willem) op ’n afgeleë stasie in die dorpie Toorwater in die Karoo, waar ’n sirkustrein arriveer, maar sy aansluiting verpas. Hulle lewens word radikaal verander deur die stom Willem se verhouding met die verloopte sirkusnar Manuel. Manuel speel met Willem, omdat hy verstaan dat verwydering tussen mens en mens deur speelsheid oorbrug kan word. As gevolg van die nar se magiese teenwoordigheid leer Willem weer praat en sy heling lei tot transformasie en heling in die gesin se verbrokkelde verhoudings en ’n herstel van kommunikasie, ’n proses wat dan ook uitkring na die gemeenskap.<ref>Pretorius, Willem. Insig, Februarie 1998</ref> ''Paljas'' is die eerste Afrikaanse film wat vir ’n Oscar genomineer word en word regdeur die wêreld vertoon in lande soos [[Verenigde State van Amerika|Amerika]], [[Indië]], [[Swede]], [[Nederland]] en Italië. Dit word vertoon met onder andere onderskrifte in Duits, Frans en Indiese dialekte. By die All Africa Film Awards-kompetisie palm dit verskeie toekennings in. Die verfilming van hierdie rolprent ontketen ’n twis tussen Chris en Abraham H. de Vries. De Vries is van mening dat Chris die idee vir die verhaal gekry het van gegewens wat De Vries reeds in 1973 gehoor het en as ’n kortverhaal verwerk en later in ''Skaduwees tussen skaduwees'' gepubliseer het.<ref name="imdb" /> ''Die wonderwerker'' is ’n rolprent oor die lewe van [[Eugène Marais]], waar die tyd wat hy in die Waterberge saam met die Van Rooyens op die plaas Rietfontein deurgebring het en sy verhouding met Jane Brayshaw, die jong dogter wat deur die Van Rooyens ingeneem is, die middelpunt vorm. Marais se wetenskaplike ondersoeke na die bobbejane, miere en ander diere word uitgelig, asook sy werksaamhede as wonderdokter. Barnard se draaiboek, wat ook gepubliseer word, slaag daarin om die komplekse karakters se onuitgesproke begeertes sielvol uit te beeld, tot met die onafwendbare botsing.<ref>Pople, Laetitia. Beeld, 7 September 2012</ref><ref>Steyn, Malan. Beeld, 3 September 2012</ref> In 2013 verwerf die draaiboek die Golden Horn-toekenning vir beste draaiboek en Ronelle Loots dieselfde prys vir beste regie. ''Die wonderwerker'' word in 2015 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon met die [[Deleen Bekkerprys vir die beste rolprentdraaiboek in Afrikaans|Deleen Bekker-prys]] vir die beste rolprentdraaiboek.<ref name="imdb" /> == Eerbewyse en toekennings == === Eerbewyse === Die Innibosfees ken in 2009 ’n oorkonde aan hom toe vir sy lewenslange bydrae tot die [[Afrikaanse letterkunde]]. Hierdie fees lewer ook ’n huldeblyk aan hom, ''Kriskras met Chris Barnard'', waarin van sy lirieke gesing word. By dieselfde fees wen die regisseur Albert Maritz en sy geselskap die prys vir die grootste kunstenaarsbydrae tot die fees vir hulle opvoering van sy drama ''Taraboemdery''. In 2009 vereer die Laeveldse Sakekamer hom met die trofee as leier van die jaar vir sy besonderse leierskap en die vermoë om uit enige slegte saak iets goeds voort te bring. Hy ontvang in 2011 ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. In 2014 kry hy ’n Fiësta-toekenning vir sy lewensbydrae tot drama en skryfkuns en by die Woordfees in 2014 word hy ook vir sy lewensbydrae vereer. Die program ''Chriskras'' word in 2015 by die KKNK aangebied, waarin sy werk opgevoer en gesing word. === Toekennings<ref>{{Cite web |url=http://www.nb.co.za/authors/211 |title=argiefkopie |access-date= 6 Oktober 2016 |archive-date=25 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825043508/http://www.nb.co.za/Authors/211 |url-status=dead }}</ref> === * [[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys]]; ''Bekende onrus'' (1961) * APB-prys vir jeugliteratuur; ''Boela van die blouwater'' (1962) * CNA-prys; ''Duiwel-in-die-bos'' (1968) * [[SAUK]]/BRT Prys vir hoorspele; ''Die rebellie van Lafras Verwey'' (1970) * [[Hertzogprys]] vir prosa; ''Mahala'' and ''Duiwel-in-die-bos'' (1973) * [[SAUK]] Akademie Prys vir hoorspele; ''Die rebellie van Lafras Verwey'' (1973) * [[W.A. Hofmeyr-prys]]; ''Mahala'' (1974) * Idemprys vir hoorspele; ''Die rebellie van Lafras Verwey'' (1980) * Idemprys vir televisie dramas; ''Donkerhoek'' (1984) * FAK-Helpmekaarprys vir ligte fiksie; ''So onder deur die maan: Chriskras 3'' (1986) * Idemprys vir hoorspele; ''Uitnodiging tot die dans'' (1987) * [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]]; ''Voetpad na Vergelegen'' (1987–1989) * Hertzogprys vir drama; Vir sy totale ''[[oeuvre]]'' (1991) * W.A. Hofmeyr-prys; ''Moerland'' (1992) * Rapportprys; ''Moerland'' (1993) * CNA-prys; ''Moerland'' (1993) * [http://www.atkv.org.za/ ATKVeertjie] as skrywer van episode 13 van ''Amalia'' (2006) * [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se erepenning vir radiohoorspele; ''Blindemol'' (2008) == Werke<ref>http://worldcat.org/identities/lccn-n50017434/</ref> == === Prosa === * ''Bekende onrus''; roman (1961) * ''Die houtbeeld''; novelle (1961) * ''Boela van die blouwater''; jeugroman (1962) * ''Man in die middel''; roman (1963) * ''Dwaal''; novelle (1964) * ''Die swanesang van majoor Sommer''; novelle (1965) * ''Duiwel-in-die-bos''; kortverhale (1968) * ''Mahala''; roman (1971) * ''Chriskras''; kortverhale en sketse (1972) * ''Danda''; jeugroman (1974) * ''Chriskras: 'n tweede keur''; kortverhale en sketse (1976) * ''Danda op Oudeur''; jeugroman (1977) * ''So onder deur die maan: Chriskras 3''; kortverhale en sketse (1985) * ''Voetpad na Vergelegen''; jeugroman (1987) * ''Klopdisselboom – die beste van Chriskras''; kortverhale en sketse (1988) * ''Moerland''; roman (1992) * ''Boendoe''; roman (1999) * ''Oulap se blou'';<ref>{{cite web |title=Oulap se blou |publisher=Umuzi Random House |url=http://www.umuzi-randomhouse.co.za/oulap.html |access-date=23 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110927/http://www.umuzi-randomhouse.co.za/oulap.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> kortverhale (2008) === Toneelspelle en Hoorspele === * ''Pa, maak vir my 'n vlieër, Pa''; (1964) * '' 'n Stasie in die niet''; (1970) * ''Die rebellie van Lafras Verwey''; (1971) * ''Iemand om voor nag te sê''; (1975) * ''Op die pad na Acapulco''; (1975) * '' 'n Man met vakansie''; (1977) * ''Taraboemdery''; (1977) === Televisie- en Rolprentdraaiboeke === * ''Die Transvaalse Laeveld: kamee van 'n kontrei''; (1975) * ''Piet-my-vrou & Nagspel''; (1982) * ''Bartho by geleentheid van sy sestigste verjaardag''; (1984) * ''Die storie van Klara Viljee'';<ref>{{cite web |title=Die Storie van Klara Viljee (1992) rolprent |publisher=IMDB.com |date=31 Januarie 1992 |url=http://www.imdb.com/title/tt0144624/ |access-date=23 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531015943/https://www.imdb.com/title/tt0144624/ |archive-date=31 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> draaiboekskrywer (1992) * ''[[Paljas (rolprent)|Paljas]]'';<ref>{{cite web |title=Paljas |publisher=NB Uitgewers |date=8 Augustus 2008 |url=http://www.nb.co.za/Books/2873 |access-date=23 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915025545/http://www.nb.co.za/Books/2873 |archive-date=15 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=Paljas (1998) rolprent |publisher=IMDB.com |date=23 Januarie 1998 |url=http://www.imdb.com/title/tt0134013/ |access-date=23 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531084056/https://www.imdb.com/title/tt0134013/ |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> draaiboekskrywer (1998) * ''Die Wonderwerker''; draaiboekskrywer (2012) === Vertaalde werke === * ''Boela van die blouwater'' vertaal na Nederlands deur Dieuwke Behrens * ''Pa, maak vir my 'n vlieër, Pa'' vertaal na Engels deur die outeur self * ''Die rebellie van Lafras Verwey'' vertaal na Nederlands, Frans, Engels, [[Italiaans]] en [[Tsjeggies]] * ''Mahala'' vertaal na [[Duits]]<ref>{{cite web |title=Chris Barnard se Mahala, vertaal na Duits |publisher=Duitse Nasionale Biblioteek |date= |url=http://d-nb.info/840416962 |accessdate=2010-03-23 }}</ref> deur Griet van Schreven, en Engels<ref>{{cite web |title=Chris Barnard se klassiek, Mahala, nou beskikbaar in Engels |publisher=BOOK SA |date=2009-04-14 |url=http://news.book.co.za/blog/2009/04/14/chris-barnards-classic-mahala-now-available-in-english-with-excerpt/ |accessdate=2010-03-23 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420042846/http://news.book.co.za/blog/2009/04/14/chris-barnards-classic-mahala-now-available-in-english-with-excerpt/ |url-status=dead }}</ref> deur Luzette Strauss === Samesteller en redakteur === * ''Die Transvaalse Laeveld'' (1975) * ''Bartho'' (1984) === Vertalings === * ''Vaarwel wapens'' – Ernest Hemingway (1965) * ''Man en muis'' – John Steinbeck(1965) * ''’n Pad loop dood'' – Chinua Achebe (1966) * ''Die leeu van Modderspruit'' – Louwrens Penning (1966) * ''Die held van Spioenkop'' – Louwrens Penning (1967) * ''Die kolonis van Suidwes-Afrika'' – Louwrens Penning (1976) * ''Die oorwinnaar van Nooitgedacht'' – Louwrens Penning (1976) * ''Die verkenner van Christiaan de Wet'' – Louwrens Penning (1976) == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Barnard, Chris. ''Op ’n dag in Rome in Herinnering se wei.'' Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Danie. ''Voetligte en applous!'' Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2006 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe drama''. Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Vertelkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Coetzee, A.J. ''Chris Barnard'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-BoekhandelJohannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al''. Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. ''Chris Barnard (1939-)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Smuts, J.P. K''arakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1975 * Smuts, J.P. (Red.) ''Kompas.'' HAUM Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Smuts, J.P. ''Triptiek''. Tafelberg- Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe Vyfde druk 1997 * Snyman, Henning. ''Kort keur'': Abraham H. de Vries. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Anker, J. ''‘Bos’ deur Chris Barnard – ’n interpretasie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2. Mei 1991 * Barnard, Chris. ''Wenner skryf oor sy eie werk.'' Rapport, 13 Mei 1973 * Beyers, Yvonne. ''Hande in die aarde… oë op die ewigheid''. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009 * Bouwer, Anna-Retha. ''Barnard is terug waar als begin het''. Beeld, 19 Julie 2014 * Coetser, J.L. ''Twee televisiedramas deur Chris Barnard: ‘Nagspel’ en ‘Piet-my-vrou’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 nos. 1 en 2, Februarie/Mei 1996 * De Jager, Frederik. ''Die kind in traksie agter ‘Moerland’.'' Insig, November 1992 * De Vries, Willem. ''Weergawe van die waarheid''. Beeld, 9 Februarie 2009 * De Vries, Willem. ''Barnard se ‘Bundu’ op kortlys.'' Beeld, 15 April 2013 * Du Plessis, Sonia. ''Verhale uit ‘Verlore paradyse’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997 * Heyns, Katinka. ''Prentjie van ’n toornaar.'' Boeke Insig. No. 6, Somer 2009 * Kloppers, Albert. ''Oor Pirow Bekker se bloemlesing ‘Om laaste te kan lag’.'' Tydskrif vir Letterkunde.Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Kloppers, A. ''By die lees van ‘Verlore paradyse.'' Yydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Krüger, Johan. ''’n Nuwe heup vir ‘mank''’ Chris. Rapport, 27 Februarie 1994 * Louw, Salomi. ''Die storie agter die storie: Chris Barnard se ‘Piet-my-vrou’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991 * Louw, Salomi. ''Die verbeeldingswêreld van Lafras Verwey.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no.4, November 1993 * Malan, Charles. ''’Man in die middel’ van Chris Barnard.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Odendaal, L.B. ''’Pa maak vir my ’n vlieër, pa’ van Chris Barnard.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Pieterse, Henning. ‘''Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Pieterse, H.J. ''Van messel tot lakenskeur: ‘Verlore paradyse’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998 * Pretorius, Réna. ''Commendatio tydens die oorhandiging van die Hertzogprys vir Drama aan Chris Barnard op 21 Junie 1991''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 1, Februarie 1992 * Prins, M.J. ''’Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur A.P. Grové.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986 * Rautenbach, Elmari. ''Prys vir lewenslange prestasie.'' Beeld, 17 November 2011 * Renders, Luc. ''‘Mahala’ of die mite van Siva.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Retief, Hanlie. ''Die twaalfuur-angs.'' Rapport, 7 Oktober 2012 * Rossouw, Johann. ''‘Paljas’ wys dat taal sy grense het waarbuite ’n ander wêreld is.'' Plus, 6 Februarie 1998 * Rudolph, C.F. ''In gesprek met Chris Barnard (skrywer).'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 8 no. 1, Februarie 1970 * Salzwedel, Ilse. ''Chris Barnard wag nie vir inspirasie''. Tydskrif Rapport, 15 Maart 2009 * Smith, M.E. ’''Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Smuts, J.P. ''Chris Barnard se hoorspele''. Standpunte. Nuwe reeks 127, Februarie 1977 * Smuts, J.P. en Smuts, Ria ''Die buitestaander as rebel: ‘Die rebellie van Lafras Verwey’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no.1, Februarie 1995 * Smuts, Ria. ''’n Duiwel uit ’n bos: ‘Die gog’ deur Chris Barnard''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no. 4, November 1993 * Smuts, Ria. ''Op reis na ’n verlore tyd.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4, Augustus 1997 * Snyman, Lydia. ''Scheepersprys vir Jeugliteratuur aan Chris Barnard: Huldigingswoord.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 2, Mei 1990 * Snyman, Maritha. ''Die Afrikaanse jeugliteratuur: ’n herbesinning''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 32 no. 3, Augustus 1994 * Steenberg, Elsabe. Chris Barnard se hantering van die kinderkarakter. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 1, Februarie 1976 * Steenberg, Elsabe. ''’n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries''. Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Stehle, Rudolf. ''Ná rooftog saal hy wilde perd op''. Beeld, 14 Junie 2013 * Swart, A.M. ''Twee televisiedramas: ‘Nagspel’ en ‘Piet-my-vrou’ deur Chris Barnard''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 1, Februarie 1992 * Van der Hoven, Eghard. ''Erepenning vir Rolprentkuns aan Sonneblom-filmproduksies:Huldigingswoord''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 2, Mei 1990 * Van der Walt, P.D. ''‘Pendoring (Edms.) Bpk.’ (A.S. van Straten) en ‘Nagspel’ (Chris Barnard).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Van Deventer, Susanne. ''Verbeelde werklikheid en kontras in vier verhale uit ‘Verlore paradyse’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no.1, Februarie 1993 * Van Niekerk, Dolf. ''Om stil te bly''. Plus, 15 Julie 2009 * Van Zyl, Ia. ''’Pa maak vir my ’n vlieër Pa’ van Chris Barnard.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Vermeulen, H.J. ''’n Tekstuele analise van Chris Barnard se ‘Pa maak vir my ’n vlieër pa’''. Standpunte. Nuwe reeks 119, Junie 1975 * Viljoen, Buks. ''Aanval was soos fliek, sê Barnard''. Beeld, 21 September 2012 == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * [http://www.imdb.com/name/nm0055383/ IMDB-profiel] * [http://www.nb.co.za/Authors/211 NB Uitgewers Outeur se profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127195454/http://nb.co.za/Authors/211 |date=27 November 2010 }} * [http://www.umuzi-randomhouse.co.za/cbarnard.html Umuzi Randomhouse Outeur se profiel] * [http://www.thestar.co.za/index.php?fArticleId=3368664 Star.co.za The top of the heap] – Augustus 2006, Chris Barnard en Katinka Heyns by die [[Aardklop|Aardklop kunstefees]] * [http://www.tonight.co.za/index.php?fSectionId=346&fArticleId=3666455 KKNK – soul food for theatregoers]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Februarie 2007, Chris Barnard se ''Die Twaalfuurwals'' verskyn by die 2007 [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] * [http://entertainment.iafrica.com/music/recommended_gigs/2228461.htm iafrica.com KKNK's sweet sixteen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513192458/http://entertainment.iafrica.com/music/recommended_gigs/2228461.htm |date=13 Mei 2010 }} – Februarie 2010, Chris Barnard se ''Taraboemdery'' verskyn by die 2010 KKNK. {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Barnard, Chris}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] ayu1nu0ph6h98qr5bhpk1skxoao4frt 0 30496 2915539 2908738 2026-07-03T21:36:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915539 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Georgië |volle_naam = <small>საქართველო<br />''Sakartwelo'' ([[Georgies]])</small> |algemene_naam = Georgië |beeld_vlag = Flag of Georgia.svg |beeld_wapen = Greater coat of arms of Georgia.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Georgia (orthographic projection with inset).svg |leuse = ძალა ერთობაშია<br />''Dzala ertobasjia''<br /><small>''([[Georgies]] vir: "Sterkte deur Eenheid")''</small> |volkslied = თავისუფლება<br />''Tawisoepleba''<br /><small>''(Georgies vir: "Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Tavisupleba vocal.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Georgies]] <small>(landswyd)</small><br />[[Abchasies]] <small>([[Abchasië]])</small><ref>{{en}} {{citation |chapter=Artikel 8 |title=Grondwet van Georgië}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |title=Grondwet van Georgië |website=Parlement van Georgië |accessdate=9 September 2019 |archive-date=10 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210071629/http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |url-status=dead }}</ref> |hoofstad = [[Tbilisi]] {{Koördinate|42|15|N|42|42|O}} |latd = 41 |latm = 43 |latNS = N |longd = 44 |longm = 47 |longEW = O |grootste_stad = [[Tbilisi]] {{Koördinate|41|43|N|44|47|O}} |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]] (betwis)<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Micheil Kawelasjwili]]<br />[[Irakli Kobachidze]] |oppervlak_rang = 121<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 69&nbsp;700{{smallsup|b}}<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|title=Georgia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 Mei 2025|archive-date= 4 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204222544/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 26&nbsp;911{{smallsup|b}} |persent_water = |bevolking_skatting = 3&nbsp;941&nbsp;103{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population |title=Population as of 1 January, thousands |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van Georgië |date=1 Januarie 2026 |accessdate=22 Mei 2026}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2026 |bevolking_rang = 128<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = 3&nbsp;929&nbsp;581{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geostat.ge/media/78286/2024-Population-and-Agricultural-Census-of-Georgia-Finalized-results.pdf |title=2024 Population Census of Georgia results – Final results |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van Georgië |date=22 April 2026 |accessdate=22 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522071457/https://www.geostat.ge/media/78286/2024-Population-and-Agricultural-Census-of-Georgia-Finalized-results.pdf |archive-date=22 Mei 2026 |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2024 |bevolkingsdigtheid = 56,4{{smallsup|b}} |bevolkingsdigtheidmi² = 146,0{{smallsup|b}} |bevolkingsdigtheidrang = 137<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $113,583&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=915,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Georgia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 99<sup>ste</sup> |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $30&nbsp;749<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 70<sup>ste</sup> |BBP = $35,353&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 106<sup>de</sup> |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $9&nbsp;571<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 83<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = • [[Kolchis|Koninkryk Kolchis]]<br />• [[Diauehi|Koninkryk Diauehi]]<br />• [[Koninkryk Iberië]]<br />• [[Lasika|Koninkryk Lasika]]<br />• [[Prinsdom Iberië]]<br />• [[Koninkryk Abchasië]]<br />• [[Koninkryk Georgië]]<br />• [[Russiese Ryk|Russiese]] verowering<br />• van die Russiese Ryk<br />• Sowjetse herowering<br />• van die [[Sowjetunie]]:<br />• Verklaar<br />• Bereik<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />13de eeu–164 v.C.<br />12de eeu–8ste eeu v.C.<br />302 v.C.–580 n.C.<br />131 v.C.–697 n.C.<br />580–880 n.C.<br />767–1014 n.C.<br />[[1008]]<br />[[12 September]] [[1801]]<br />[[26 Mei]] [[1918]]<br />[[25 Februarie]] [[1921]]<br /><br />[[9 April]] [[1991]]<br />[[25 Desember]] [[1991]]<br />[[24 Augustus]] [[1995]] |MOI = {{wins}} 0,814<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> |MOI_rang = 60<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 33,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GE |title=Gini Index – Georgia |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Georgiese lari|Lari]] (ლ) |geldeenheid_kode = GEL |land_kode = GE |tydsone = GET |utc_afwyking = [[UTC+04:00|+04]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+04:00|+04]] |internet_domein = [[.ge]] [[.ge|.გე]] |skakelkode = 995 |voetskrif = a. Uitsluitende besette gebiede ([[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]]).<br />b. Insluitende besette gebiede. }} '''Georgië''' ([[Georgies]]: საქართველო, ''Sakartwelo'', [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ], {{Audio|Sakartvelo.ogg|luister}}) is 'n [[Eurasië|Eurasiese]] [[land]] in die [[Kaukasus]] en is geleë aan die ooskus van die [[Swartsee]]. Sy buurstate sluit in [[Rusland]] (noord), [[Turkye]] en [[Armenië]] (suid) en [[Azerbeidjan]] (oos). Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Tbilisi]]; [[Koetaisi]] het vanaf Oktober 2012 tot Desember 2018 as [[regeringsetel]] gedien. Die land beslaan ’n oppervlakte van 69&nbsp;700&nbsp;km² en ’n bevolking van omtrent 3,9&nbsp;miljoen. Sedert 2024 is die staatshoof [[Micheil Kawelasjwili]]. Danksy onder meer die voormalige president, [[Micheil Saakasjwili]], se goeie betrekkinge met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] was Georgië glo op pad om 'n [[Navo]]-lidland te word. Dit is onder groot protes van Rusland, wat Georgië en ander oud-[[Sowjet]]state steeds as deel van sy invloedsfeer beskou. Koninkryke wat in die gebied geleë was, [[Koninkryk Iberië|Iberië]] en [[Kolchis]], het in die 4de eeu n.C. reeds die [[Christendom|Christelike]] geloof aanvaar. Vandag is 80% van die inwoners [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk|Georgies-Ortodokse]] Christene, terwyl 2% [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoks]] en 4% van die [[Oriëntale Ortodoksie|Armeens-Apostoliese Kerk]] is. Georgië het die hoogtepunt van sy politieke en ekonomiese mag in die 11de tot 12de eeu bereik toe Iberië en Kolchis in die '''Koninkryk Georgië''' verenig is. In die begin van die 19de eeu is Georgië deur die [[Russiese Ryk]] geannekseer.<ref>{{en}} David M. Lang, A Modern History of Georgia, bl. 109</ref> Ná ’n kort tydperk van onafhanklikheid ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917, het die [[Sowjetunie]] Georgië in 1921 beset en het dit die [[Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] geword. Ná onafhanklikwording in 1991 het die land verskeie ekonomiese terugslae gehad wat vererger is deur onrus in dele van die land. Dit het voortgeduur tot met die [[Roosrewolusie]] van 2003, waarna ’n nuwe regering demokratiese en ekonomiese hervormings ingestel het.<ref>{{en}} Parsons, Robert (11 Januarie 2008), "[http://www.opendemocracy.net/article/conflicts/mikheil_saakashvili_bitter_victory Mikheil Saakashvili’s bitter victory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415171319/https://www.opendemocracy.net/article/conflicts/mikheil_saakashvili_bitter_victory |date=15 April 2017 }}", ''openDemocracy.net''. URL besoek op 21 Mei 2008.</ref> Die land is lid van verskeie internasionale organisasies. Dit bevat twee de facto onafhanklike streke, [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], wat beperkte internasionale erkenning gekry het ná die Russies-Georgiese Oorlog van 2008.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.smr.gov.ge/docs/doc216.pdf |title=The Law of Georgia on Occupied Territories (431-IIs) |date=23 Oktober 2008 |publisher=Staatsbediening vir Herintegrasie |accessdate=1 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417001021/http://www.smr.gov.ge/docs/doc216.pdf |archive-date=17 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Etimologie == === Name van Georgië === [[Lêer:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|duimnael|links|"Georgië" op 'n Middeleeuse ''mappa mundi'', in 1320]] [[Lêer:Freedom Square, Tbilisi, Georgia.jpg|duimnael|links|Een teorie oor die [[Georgiërs]] se naam is dat dit van [[Sint Joris]], Georgië se [[beskermheilige]], afgelei is. Standbeeld in [[Tbilisi]]]] [[Antieke Griekeland|Antieke Grieke]] ([[Strabo]], [[Herodotos]], [[Plutarchus]], [[Homeros]], ens.) en [[Antieke Rome]]ine ([[Titus Livius]], [[Tacitus]], en.) het na vroeë Wes-Georgiërs as [[Kolchis|Kolchiërs]] verwys en na Oos-Georgiërs as [[Koninkryk Iberië|Iberiërs]] (''Iberoi'', Ἰβηροι in sommige Griekse bronne).<ref>{{en}} {{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=Oxford University Press |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref> Die naam "Georgië" is vir die eerste keer in [[Italiaans]] op die ''mappa mundi'' deur [[Pietro Vesconte]] in 1320 gebruik<ref>{{en}} Rouben Galichian (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. bl. 188–189</ref> In die vroeë stadium van sy gebruik in die [[Latyn]]se wêreld is die naam dikwels as ''Jorgia'' gespel.<ref>{{en}} Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. bl. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> Oorgelewerde teorieë is gegee deur die reisiger [[Jacques de Vitry]], wat die naam se oorsprong verklaar met die gewildheid van [[Sint Joris]] onder Georgiërs,<ref>{{en}} Grigol Peradze: "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> terwyl Jean Chardin gedink het dat "Georgië" afgelei is van die Griekse γεωργός ("bewerker van die land). Hierdie eeue-oue verduidelikings vir die woord "Georgië"/"Georgiërs" word oor die algemeen deur die vakkundige gemeenskap verwerp en hulle beskou die [[Persies]]e woord ''gurğ''/''gurğān'' (گرگ, "[[wolf]]"<ref>{{en}} {{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=211}}</ref>) as die moontlike oorsprong van die woord.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} Volgens hierdie hipotese is dieselfde Persiese wortel later in talle ander tale oorgeneem, insluitend Slawiese en Wes-Europese tale.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}} Die inheemse naam is ''Sakartwelo'' (საქართველო; "land van die [[Georgiërs|Kartweliërs]]"), afgelei van die sentrale Georgiese streek Kartli, opgeteken van die 9de eeu af, met 'n vergrote betekenis verwysend na die hele Middeleeuse Koninkryk Georgië voor die 13de eeu. Die Georgiese omskrywing ''sa-X-o'' is 'n algemene geografiese konstruksie wat verwys na "die gebied waar X woon", waarby X 'n volksnaam is.<ref name="Rapp">{{en}} Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts'', bl. 419–423. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> Die selfbenaming wat deur Georgiërs gebruik word, is ''Kartwelebi'' (ქართველები, d.w.s. "Kartweliërs), wat vir die eerste keer gebruik is in die ''Umm Leisun''-inskripsie in die [[Ou Stad van Jerusalem]] gebruik is. Die Middeleeuse "Georgiese kronieke" stel 'n gelyknamige voorouer van die Kartweliërs voor, [[Kartlos]], 'n agterkleinseun van die [[Bybel]]se [[Jafet]] wat volgens Middeleeuse kroniekskrywers die wortel van die plaaslike naam van hul koninkryk was. Geleerdes is dit egter eens dat die woord ''Kartli'' afgelei is van die ''Karts'', a proto-Kartweliese stam wat in antieke tye as 'n dominante streeksgroep na vore gekom het.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} Die naam ''Sakartwelo'' (საქართველო) bestaan uit twee dele. Sy wortel ''kartwel-i'' (ქართველ-ი), verwys na 'n inwoner van die sentraal-oostelike Georgiese streek Kartli of Iberië, soos dit in die [[Bisantynse Ryk|Oos-Romeinse Ryk]] genoem is.<ref>{{en}} {{cite book|author=Constantine Porphyrogenitus|title=De Administrando Imperio|editor1=Gyula Moravcsik |others=vertaal deur Romilly James Heald Jenkins|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1967}}</ref> === Staatsnaam === Volgens artikel 2 van die Georgiese grondwet is "Georgië" die amptelike naam van die land,<ref>{{en}} {{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|accessdate=25 Maart 2022|archive-date=27 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref> aangeneem in 1995. In Georgië se twee amptelike tale ([[Georgies]] en [[Abchasies]]), word die land onderskeidelik საქართველო (''Sakartwelo'') en Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla'') genoem. Voor die goedkeuring van die 1995-grondwet en ná die [[Ontbinding van die Sowjetunie]] is die land amptelik "Republiek Georgië" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |date=11 Julie 2023 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |title=Georgia country profile |publisher=[[BBC]] |date=14 Maart 2012 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> Verskeie tale gebruik steeds die Russiese variant van die landsnaam, ''Gruzia'', wat die Georgiese owerhede probeer vervang het deur middel van diplomatieke veldtogte. Sedert 2006 het [[Israel]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 Mei 2006 |accessdate=19 November 2023 |publisher=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> [[Japan]],<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 Oktober 2014 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Trend News Agency}}</ref> [[Suid-Korea]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 Junie 2011 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> en [[Hongarye]]<ref>{{hu}} {{cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=27 Oktober 2024|accessdate=26 Maart 2025|publisher=miniszterelnok.hu}}</ref><ref>{{hu}} {{cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=12 Oktober 2023|accessdate=26 Maart 2025|publisher=miniszterelnok.hu}}</ref> het hul taalgebruik amptelik verander in variante van "Georgië".<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 Julie 2011 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> In 2020 het [[Litaue]] die eerste land wêreldwyd geword wat ''Sakartwelas'' in alle amptelike kommunikasie begin gebruik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 Januarie 2021 |accessdate=19 November 2023 |publisher=LRT}}</ref> == Geskiedenis == === Voorgeskiedenis === Die gebied van die moderne Georgië word reeds sedert die Vroeë [[Steentydperk]] deur ''[[Homo erectus]]'' bewoon. Die proto-Georgiese stamme is in die 12de eeu v.C. die eerste keer in geskrifte genoem.<ref name="PhoenixThe">{{en}} Phoenix: The Peoples of the Hills: Ancient Ararat and Caucasus by Charles Burney , David Marshall Lang, Phoenix Press; Nuwe Uitgawe (31 Desember 2001)</ref> [[Argeologie]]se vondste en verwysings in antieke bronne dui op elemente van vroeë politieke en staatsliggame en op gevorderde metallurgiese en goudsmeetegnieke wat uit die 7de eeu v.C. en vroeër dateer.<ref name="PhoenixThe" /> === Antieke tyd === [[Lêer:Georgian States Colchis and Iberia (600-150BC)-en.svg|duimnael|Die antieke state Kolchis en Iberië]] In die Klassieke Tydperk, omstreeks die 6de eeu v.C., het die vroeë Georgiese state [[Kolchis]] (Oos-Georgië) en [[Koninkryk Iberië|Iberië]] (Wes-Georgië) ontstaan. In die [[Griekse mitologie]] was Kolchis die plek waar die [[Goue Vlies]] was wat deur [[Jason (mitologie)|Jason en die Argonoute]] gesoek is. Die Goue Vlies in die [[mite]] is geskoei op die destydse gebruik onder die plaaslike inwoners om goudstof uit riviere deur vliese te sif.<ref name="LOCge15">{{en}} "Christianity and the Georgian Empire" (early history) Library of Congress, Maart 1994, webpage:[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ge0015) LCweb2-ge0015].</ref> In die 4de eeu v.C. het die twee state ’n verenigde koninkryk gestig – ’n vroeë voorbeeld van gevorderde staatsorganisasie onder een koning en ’n aristokratiese hiërargie.<ref>{{en}} Lives and Legends of the Georgian Saints, St Vladimirs Seminary Pr (Maart 1997) deur David Marshall Lang</ref> Nadat die [[Romeinse Ryk]] in 66 v.C. sy verowering van die [[Kaukasus]] voltooi het, was die Georgiese koninkryke sowat 400 jaar lank onderhorige state en bondgenote van die Romeinse Ryk.<ref name=LOCge15 /> In 337 n.C. het koning [[Mirian III van Iberië]] verklaar dat die Christelike geloof die staatsgeloof is. Die twee state was van die eerste lande in die streek wat gekersten geraak het – in 337 of 319 n.C. Dit het letterkunde en kuns bevorder en eindelik ’n sleutelrol gespeel in die vereniging van die twee Georgiese state. Die aanvaarding van Christenskap het die koninkryk effektief verbind aan die naburige [[Bisantynse Ryk|Oos-Romeinse Ryk]], wat amper ’n millennium lank ’n groot invloed op Georgië uitgeoefen het en ’n groot deel van sy huidige kulturele identiteit gevestig het.<ref name=LOCge15 /> === Middeleeue === [[Lêer:Tamar, fresco of Vardzia.jpg|duimnael|upright|Koningin Tamar het tydens die goue era van die Middeleeuse Georgiese monargie regeer]] Die vroeë koninkryke het teen die [[Middeleeue]] in verskeie feodale streke verbrokkel. Dit was hierna maklik vir die Arabiese volke om die grootste deel van Oos-Georgië in die 7de eeu te verower. Van toe af tot in die 10de eeu was Georgië deel van die [[Chasare|Chasar-ryk]]. Die streke sou eers weer aan die begin van die 11de eeu ’n enkele Georgiese koninkryk word. Hoewel die hoofstad, [[Tbilisi]], in 645 n.C. ook verower is, het Iberië onder die Arabiese heersers aansienlike onafhanklikheid geniet.<ref name=LOCge15 /> In 813 n.C. was prins [[Bagrationi-dinastie|Ashot I]] – ook bekend as Ashot Kurapalat – die eerste lid van die [[Bagrationi-dinastie|Bagrationi-familie]] wat heerser van die koninkryk geword het. Ashot se bewind was die begin van ’n periode van byna 1 000 jaar waartydens die Bagrationi-dinastie oor minstens ’n deel van die huidige Georgië regeer het. [[Bagrationi-dinastie|Bagrat III]] (bewind 1027–'72) het Oos- en Wes-Georgië verenig. In die volgende eeu het [[Dawid IV van Georgië|Dawid IV die Bouer]] (bewind 1089–1125) die land se goue era begin deur die Seldjoek-Turke uit die land te verdryf en Georgië se kulturele en politieke invloed suidwaarts uit te brei tot in [[Armenië]] en ooswaarts tot by die [[Kaspiese See]].<ref name=LOCge15 /> Die Koninkryk Georgië het sy hoogtepunt in die 12de en 13de eeu bereik. Dié tyd onder Dawid die Bouer en [[Tamar van Georgië|koningin Tamar]] word algemeen Georgië se goue era of die Georgiese Renaissance genoem.<ref>{{en}} David Marshal Lang, History of Modern Georgia, bl. 29</ref> Die "renaissance", wat die [[Europa|Wes-Europese]] [[Renaissance]] voorafgegaan het, is gekenmerk deur die opbloei van die romanties-ridderlike tradisie, deurbrake in [[filosofie]] en ’n verskeidenheid politieke innovasies in die gemeenskap en die staat, onder meer godsdiens- en etniese verdraagsaamheid.<ref>{{en}} Goldstein, Darra ''The Georgian Feast: the Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia'' bl. 35</ref> Oorblyfsels van die goue era is talle groot katedrale, romantiese gedigte en letterkunde en die epiese gedig "Die Ridder in die Luiperd se Vel".<ref>{{en}} Howard Aronson en Dodona Kiziria, Georgian Literature and Culture, bl. 119</ref> Dawid die Bouer se kleindogter, Tamar, het die opposisie geneutraliseer en ’n energieke buitelandse beleid gevolg wat voordeel getrek het uit die val van mededingende magte van die Seldjoeks en Bisantium. Met die hulp van ’n magtige militêre elite het sy voortgebou op die sukses van haar voorgangers en die Kaukasus oorheers. Sy het die land uitgebrei tot oor groot dele van die hedendaagse [[Azerbeidjan]], Armenië en Oos-[[Turkye]] – tot met die [[Mongoolse Ryk|Mongoolse]] indringing binne twee dekades ná haar bewind. Die [[Mongole]] is uiteindelik verdryf deur [[George V van Georgië]], die seun van [[Demetrius II van Georgië|Demetrius II]], en hy het die land se vorige mag en Christelike kultuur hervestig. George V was die laaste groot koning van die verenigde Georgiese staat. Ná sy dood het verskillende plaaslike heersers geveg vir onafhanklikheid van ’n sentrale bewind. In die 15de eeu het die koninkryk heeltemal verbrokkel. Georgië is verder verswak deur verskeie rampspoedige invalle deur [[Timur|Tamerlane]]. Teen 1466 het die koninkryk in wanorde verval en in drie onafhanklike koninkryke en vyf semi-afhanklike prinsdomme verdeel. Naburige lande het die interne verdeling van die streek uitgebuit en van die 16de eeu af het die [[Persiese Ryk|Persiese]] en die [[Ottomaanse Ryk]] onderskeidelik die oostelike en westelike deel van Georgië oorgeneem. Die leiers van die streke wat gedeeltelik outonoom gebly het, het op verskeie geleenthede rebellies gereël. Nog invalle deur die Perse en Ottomane het die streke egter verder verswak. Weens die aanhoudende oorloë het die Georgiese bevolking van vyf miljoen in die 13de eeu afgeneem tot 250 000 aan die einde van die 18de eeu. Met die dood van die Persiese heerser [[Nader Shah]] in 1747 het die twee Oos-Georgiese streke Kartli en Kakheti se konings weggebreek onder Persiese beheer. Hulle is in 1762 deur die energieke koning [[Bagrationi-dinastie|Heraclius II]] herenig. === Georgië in die Russiese Ryk === [[Lêer:George XII of Georgia.jpg|duimnael|upright|Koning [[George XII van Georgië|George XII]] was die laaste koning van Georgië, wat in 1801 deur die Russiese Ryk geannekseer is]] In 1783 het Rusland en die oostelike koninkryk Kartli-Kacheti die Verdrag van Georgijefsk onderteken waarin die band van Ortodokse Christenskap tussen die Russiese en die Georgiese volk erken word en Oos-Georgië beskerming belowe word. Ondanks dié ooreenkoms het Rusland Georgië nie gehelp toe die [[Turke]] en [[Perse]] die land in 1785 en 1795 ingeval, Tbilisi verwoes en die inwoners vermoor het nie. In 1801 het Rusland Oos-Georgië geannekseer, die koninklike familie van die troon af gesit en die [[outokefalie]] van die [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk|Georgies-Ortodokse Kerk]] beëindig. Op 22 Desember 1800 het [[tsaar]] [[Paul van Rusland]], na bewering ná ’n versoek van die Georgiese koning, [[George XII van Georgië|George XII]], ’n bevel onderteken waarvolgens Georgië (Kartli-Kacheti) in die [[Russiese Ryk]] opgeneem word. Dit is op 8 Januarie 1801 gefinaliseer<ref>{{en}} Gvosdev (2000), bl. 85</ref><ref>{{en}} Avalov (1906), bl. 186</ref> en op 12 September 1801 deur tsaar [[Aleksander I van Rusland|Aleksander I]] bekragtig.<ref>{{en}} Gvosdev (2000), bl. 86</ref><ref>{{en}} Lang (1957), bl. 249</ref> Die Georgiese adel het nie die bevel erken nie tot in April 1802, toe hulle in ’n katedraal aangehou en gedwing is om trou aan die Russiese troon te sweer.<ref>{{en}} Lang (1957), bl. 252</ref> Hierna is die westelike deel van Georgië deur tsaar Aleksander geannekseer. Van 1803 tot 1878, tydens oorloë tussen Rusland en die Ottomaanse Ryk, is verskeie van Georgië se voormalige gebiede soos [[Adzjarië]] oorgeneem. Die prinsdom Goeria is in 1828 afgeskaf en in die Russiese Ryk opgeneem en Megrelië in 1857. Die streek Swaneti is tussen 1857 en 1859 geleidelik geannekseer. === Verklaring van onafhanklikheid === [[Lêer:Georgien Parlament Unabhängigkeit.jpg|duimnael|links|Die Georgiese parlement verklaar die land onafhanklik in 1918]] Ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917 het Georgië hom op 26 Mei 1918 onafhanklik verklaar te midde van die Russiese Burgeroorlog. Die parlementêre verkiesing is gewen deur die [[Mensjewis]]tiese Georgiese Sosiaal-Demokratiese Party en sy leier, [[Noe Zjordania]], het die eerste minister geword. In 1918 het ’n oorlog tussen Georgië en [[Armenië]] uitgebreek oor Georgiese grondgebied wat hoofsaaklik deur [[Armene]] bewoon is. Dit is deur [[Brittanje|Britse]] ingryping beëindig en van 1918 tot 1920 was Georgië onder Britse beskerming. === Georgië in die Sowjetunie === {{Hoofartikel|Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek}} [[Lêer:Noe Schordania.jpg|duimnael|upright|Noe Zjordania, wat in 1918 eerste minister geword het]] In Februarie 1921 is Georgië deur die [[Rooi Leër]] aangeval. Die Georgiese leër is verslaan, die regering het gevlug en op 25 Februarie 1921 is ’n kommunistiese regering deur die [[Sowjetunie]] ingestel onder die [[Bolsjewis]] [[Filipp Macharadze]]. Die Sowjetregering was egter eers sterk gevestig nadat ’n opstand in Augustus 1924 onderdruk is.<ref>{{en}} Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', Princeton University Press, Princeton, New Jersey, bl. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> Georgië is opgeneem in die Transkaukasiese Sosialistiese Sowjetrepubliek saam met Armenië en Azerbeidjan. Die republiek is in 1936 ontbind en Georgië het die Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek geword. [[Josef Stalin]], ’n etniese Georgiër, was ’n vooraanstaande Bolsjewis en het [[Wladimir Lenin]] in 1922 opgevolg as algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie. Op 9 April 1989 is ’n vreedsame demonstrasie in die hoofstad, [[Tbilisi]], deur die Sowjetunie onderdruk. In Oktober 1990 is ’n nasionale vergadering verkies. ’n Groep politici het verenig om die Ronde Tafel Vrye Georgië te stig en hulle het 155 van die 250 parlementêre setels gewen. Die heersende Kommunistiese Party het net 64 setels gewen. === Georgië ná onafhanklikheid === [[Lêer:Flag of Georgia (1990-2004).svg|duimnael|links|Die vlag van Georgië vanaf 1918 tot 1921 en tussen 1990 en 2004]] [[Lêer:Coat of arms of the Democratic Republic of Georgia.svg|duimnael|Die wapen van Georgië vanaf 1918 tot 1921 en tussen 1991 en 2004]] Op 9 April 1991, kort voor die verbrokkeling van die Sowjetunie, het Georgië hom onafhanklik verklaar. Op 26 Mei is [[Zwiad Gamsachoerdia]] verkies tot die eerste president van ’n onafhanklike Georgië. Hy het nasionalisme aangemoedig en belowe om Georgië se gesag te hervestig oor streke soos [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], wat onder die Sowjetunie as [[Oblast|outonome oblaste]] geklassifiseer is. Hy is tussen 22 Desember 1991 en 6 Januarie 1992 afgesit in ’n bloedige staatsgreep. ’n Burgeroorlog het uitgebreek wat byna tot in 1995 voortgeduur het. [[Edward Sjewardnadze]] het in 1992 na Georgië teruggekeer en by die leiers van die staatsgreep, Tengiz Kitowani en Jaba Ioseliani, aangesluit en die Staatsraad gevorm. Sluimerende dispute tussen plaaslike separatiste en die Georgiese bevolking in Abchasië en Suid-Ossetië het ontplof in wydverspreide inter-etniese geweld. Die twee gebiede, wat deur Rusland ondersteun is, het de facto-onafhanklikheid van Georgië verkry. In 1995 is Sjewardnadze amptelik verkies tot president. In 1992/'93 is rofweg 230&nbsp;000 tot 250&nbsp;000 Georgiërs<ref name="hrwreport">{{en}} {{cite web |url=http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=Maart 1995 |publisher=Hrw.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116100659/https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vermoor of uit Abchasië gesit deur separatiste en Noord-Kaukasiese vrywilligers (onder andere [[Tsjetsjniërs]]). Sowat 23&nbsp;000 Georgiërs<ref>{{en}} {{cite web |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url= http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm |title=Russia – The Ingush-Ossetian conflict in the Prigorodnyi region |date=Mei 1996}}</ref> het ook uit Suid-Ossetië gevlug. In 2003 is Sjewardnadze, wat in 2000 herkies is, in die [[Roosrewolusie]] afgesit nadat die Georgiese opposisie en internasionale monitors beslis het die parlementêre verkiesing van 2 November is deur bedrog gekenmerk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia’s Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |accessdate=5 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107165034/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |archive-date=7 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die rewolusie is gelei deur [[Micheil Saakasjwili]], Zoerab Zjwania en Nino Boerdjanadze, voormalige lede en leiers van Sjewardnadze se regerende party. Saakasjwili is in 2004 tot die nuwe president verkies. Ná die Roosrewolusie is ’n reeks hervormings ingestel om die land militêr en ekonomies te versterk. Die nuwe regering se pogings om Georgië se gesag in die suidwestelike outonome republiek [[Adzjarië]] te hervestig, het in 2004 tot ’n groot krisis gelei. Sukses in Adzjarië het Saakasjwili aangemoedig om dieselfde in [[Suid-Ossetië]] te probeer, maar sonder sukses. Dié gebeure, asook beskuldigings dat Georgië betrokke was in die Tweede Tsjetsjniese Oorlog,<ref>{{en}} {{cite news |last=Gorshkov |first=Nikolai |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm |title=Duma prepares for Georgia strike |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2002 |accessdate=9 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117014806/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm |archive-date=17 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het daartoe gelei dat betrekkinge tussen die land en Rusland versuur het, en dit is vererger deur Rusland se openlike hulp aan die twee wegbreekstreke. Ondanks die toenemende probleme het Georgië en Rusland in Mei 2005 ’n ooreenkoms onderteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 Mei 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014103429/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> waarvolgens Rusland sy militêre basisse (wat uit die Sowjet-era dateer) in Desember 2007 aan Adzjarië en die suidelike streek Samtsche-Jawacheti onttrek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321 |title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=13 November 2007 |accessdate=24 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014103430/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321 |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland het egter nie sy troepe aan Abchasië onttrek nie, hoewel hy veronderstel was om dit te doen kragtens ’n verdrag wat in 1999 in [[Istanboel]] onderteken is.<ref>{{en}} [http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date= 5 Februarie 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 Mei 2006</ref> === Die Suid-Ossetiese Oorlog en daarna === [[Lêer:US Navy 080824-N-4044H-059 Capt. John Moore, commodore, Combined Task Force (CTF) 367, greets local residents and receives flowers shortly after the arrival of the guided-missile destroyer USS McFaul (DDG 74) to the port of Bat.jpg|duimnael|’n Amerikaanse vlootoffisier groet Georgiërs in 2008 in Adzjarië tydens die oorlog tussen Rusland en Georgië]] Op 7 Augustus 2008 het Georgiese magte die hoofstad van Suid-Ossetië, [[Zchinwali]], begin bombardeer en die volgende dag het Georgiese voetsoldate, tenks en polisiekommando's die streek binnegegaan.<ref>{{en}} {{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7546639.stm | place = UK | title = Heavy fighting in South Ossetia (Georgian MLRS launched rockets on Tskhinvali) | format = video |publisher=[[BBC]] | date = 8 Augustus 2008 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> Verskeie sleuteldorpe is oorgeneem en Russiese vredehouers en Suid-Ossetiese magte het teruggewyk.<ref name="nyt-20081106">{{en}} {{cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html |title=Georgia Claims on Russia War Called Into Question |authors=C. J. Chivers, Ellen Barry |work=The New York Times |date=6 November 2008 |accessdate=12 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310023103/https://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{citation | url = http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,578273,00.html | title = The West Begins to doubt Georgian leader | journal=Der Spiegel | date = 15 September 2008}}</ref> Nadat ’n Russiese vredehouersbasis egter gebombardeer en personeellede gedood is, het Russiese soldate die streek binnegeval en dit het gelei tot ’n geveg van drie dae waarin die stad Zchinwali in puin gelê is.<ref>{{en}} {{citation | title = Stockholm International Peace Research Institute Yearbook | year = 2009 | chapter = Armaments, Disarmament and International Security | publisher=Oxford University Press | ISBN = 978-0-19-956606-8}}</ref><ref name="ground zero">{{en}} {{cite news | title = Ground zero in the Georgia-Russia war:South Ossetia city's residents are certain Russia is in the right | first = Peter | last = Finn | work = The Washington Post | date = 18 Augustus 2008 | url = http://articles.sfgate.com/2008-08-18/news/17123137_1_georgian-forces-south-ossetian-tskhinvali | access-date = 29 November 2013 | archive-date = 18 Januarie 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120118085852/http://articles.sfgate.com/2008-08-18/news/17123137_1_georgian-forces-south-ossetian-tskhinvali | url-status = dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web | url= http://exiledonline.com/how-to-screw-up-a-war-story-the-new-york-times-at-work/2/ |title= How To Screw Up A War Story: The New York Times At Work | first = Mark | last = Ames |publisher=Exiled Online |accessdate=2 November 2010}}</ref> Hierna is Georgiese magte gedwing om terug te val en die Russiese lugmag het lugaanvalle op Georgiese magte in Suid-Ossetië asook teikens in Georgië self begin uitvoer.<ref>{{en}} {{citation | url = http://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html?_r=1&scp=4&sq=georgia&st=cse&oref=slogin | date = 7 November 2008 | title = Georgia Claims on Russia War Called Into Question | publisher=NY Times | first1=C. J. | last1=Chivers | first2=Ellen | last2=Barry}}</ref> Die Georgiese lugmag het teenaanvalle gedoen. ’n Tweede oorlogsfront het ontstaan toe Abchasië, met Russiese hulp, Georgiese troepe in die [[Kodori-vallei]] aanval. Die Georgiese troepe het gou teruggewyk.<ref>{{en}} {{cite news|last=Pronina |first=Lyubov |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601100&sid=a6z1.HFQFr4E |title=Georgia Pulls Out of Ossetia as Second Front Opens (Update1) |publisher=Bloomberg |date=10 Augustus 2008 |accessdate=2 November 2010}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Russian military pushes into Georgia |publisher=CNN |date=11 Augustus 2008 |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |accessdate=6 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217122152/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |archive-date=17 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Russiese troepe het die Georgiese dorp Gori, waar Georgiese troepe vroeër saamgetrek het voordat hulle na Tbilisi teruggewyk het, binnegeval. Guerrillastryders het gevolg en hulle het gesteel en gemoor, en brandstigting is ook aangemeld.<ref>{{en}} {{cite news |title=Georgian villages burned and looted as Russian tanks advance |work=The Guardian |location=Londen |date=13 Augustus 2008 |url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/13/georgia.russia6 |accessdate=9 Januarie 2008 |first=Luke |last=Harding |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184925/http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/13/georgia.russia6 |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Russia's cruel intention |work=The Guardian |location=Londen |date=13 Augustus 2008 |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/sep/01/russia.georgia |accessdate=7 Oktober 2008 |first=Luke |last=Harding |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184900/http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/sep/01/russia.georgia |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 12 Augustus 2008 het oudpres. [[Dmitri Medwedef]] gelas dat Russiese operasies in Georgië beëindig word<ref>{{en}} {{cite web |title=Russian President Orders Halt To Military Operations In Georgia |publisher=GlobalSecurity.org |date=12 Augustus 2008 |url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2008/08/mil-080812-rferl01.htm |accessdate=6 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502071509/http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2008/08/mil-080812-rferl01.htm |archive-date=2 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat Russiese troepe geleidelik aan onder meer Gori onttrek word. Russiese magte het egter in Abchasië en Suid-Ossetië agtergebly<ref>{{en}} {{cite news |url=http://en.rian.ru/world/20081009/117637460.html |title=Russia hands over control of Georgian buffer zones to EU |publisher=RIA Novosti |date=9 Oktober 2008 |accessdate=10 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501122559/http://en.rian.ru/world/20081009/117637460.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.rian.ru/russia/20081119/118400373.html |title=RIA Novosti — Russia — Russia fully staffs bases in Abkhazia, S.Ossetia |publisher=En.rian.ru |accessdate=10 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501113517/http://en.rian.ru/russia/20081119/118400373.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Rusland het kort daarna dié twee gebiede se onafhanklikheid erken.<ref>{{en}} [http://abc.az/eng/news_26_08_2008_27081.html Russia recognised the independence of Abkhazia and South Ossetia from Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831201216/http://abc.az/eng/news_26_08_2008_27081.html |date=31 Augustus 2008 }}, Azerbaijan Business Centre, 26 Augustus 2008. Besoek op 26 Augustus 2008.</ref> Sedert die oorlog hou Georgië vol Rusland beset die twee wegbreekstreke en dat hulle wetlik deel van Georgië bly.<ref name="parliament.ge">{{en}} [http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 Resolution of the Parliament of Georgia declaring Abkhazia and South Ossetia occupied territories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |date= 3 September 2008 }}, 28 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |date= 3 September 2008 }} Civil Georgia. 28 Augustus 2008</ref> Die land het groot internasionale steun gekry vir dié standpunt, hoewel pogings om internasionale toegang te beperk en ’n ekonomiese verbod op die streke te plaas, gemengde reaksie ontlok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.tabula.ge/article-3573.html |title=Turkish Investment and Trade Booms in Abkhazia |publisher=Tabula Magazine English |date=1 April 2011 |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501113604/http://en.tabula.ge/article-3573.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Administratiewe verdeling == [[Lêer:Georgia high detail map.png|duimnael|’n Kaart van Georgië wat die gebiede Abchasië en Suid-Ossetië aandui, wat albei de facto onafhanklik is]] Georgië is verdeel in nege streke, een stad en twee outonome republieke.<ref name="CIA" /> Hulle is weer onderverdeel in 69 munisipaliteite. [[Adzjarië]] was 'n outonome republiek in die Sowjet-tye, en het dit gebly binne onafhanklike Georgië. Onder leier [[Aslan Abasjidze]], wat noue bande met Rusland gehad het, het Tbilisi effektief gesag verloor. Ná die verkiesing van Micheil Saakasjwili as president in 2004, wat Georgiese gesag oor die hele twyfel wou herwin, het spanning tussen Adzjarië en Georgië toegeneem, wat gelei het tot betogings in die streek en Abasjidze se bedanking. Die streek het sy outonomie behou.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3520322.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: Ajaria |date=8 Februarie 2011 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191005075249/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3520322.stm |archive-date= 5 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die outonome streek [[Abchasië]] het hom in 1999 onafhanklik verklaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.government.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=221 |title=Government of Georgia – Abkhazia |publisher=Government.gov.ge |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512053531/https://government.gov.ge/index.php?lang_id=ENG |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: Abkhazia |date=8 Februarie 2011 |accessdate=19 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105235542/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |archive-date= 5 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die de facto- onafhanklike [[Suid-Ossetië]] is amptelik bekend as die Zchinwali-streek om dit te onderskei van die Russiese [[Noord-Ossetië]].<ref name="BBC South Ossetia">{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: South Ossetia |date=8 Februarie 2011 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104053538/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |archive-date= 4 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Suid-Ossetië was outonoom in die [[Sowjetunie]], maar daardie outonomie is in 1990 weggeneem. Volgens Georgiese wetgewing is die grootste deel van die gebied deel van Georgië se Sjida Kartli-streek. Hoewel daar ’n aanbod was om die streek weer outonoom te maak, het die bevolking tydens ’n 2006-referendum, wat nie deur Georgië erken is nie, vir onafhanklikheid gestem.<ref name="BBC South Ossetia" /> Rusland erken Suid-Ossetië se onafhanklikheid, maar nie Georgië nie; dié land beskou die Russiese teenwoordigheid as ’n besetting van Georgiese grondgebied.<ref name="parliament.ge" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil Georgia |date=28 Augustus 2008 |accessdate=3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Albei streke het nou minimale internasionale erkenning as onafhanklike gebiede. == Geografie en klimaat == [[Lêer:Keselo, Tusheti.jpg|duimnael|links|Die streek Tusheti in Noordoos-Georgië]] [[Lêer:Satellite image of Georgia in May 2003.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Georgië]] [[Lêer:Svaneti, georgia.jpg|duimnael|Die streek Swaneti in Noordwes-Georgië]] Georgië is in die [[Kaukasus|Suid-Kaukasus]] geleë,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Caucasus |title=Caucasus |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=9 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html |title=CESWW – Definition of Central Eurasia |publisher=Cesww.fas.harvard.edu |accessdate=6 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915101714/http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html |archive-date=15 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> tussen die breedtegrade 41° en 44°&nbsp;N en die lengtegrade 40° en 47°&nbsp;O. Dit het ’n oppervlakte van 69&nbsp;700&nbsp;km² en is baie bergagtig. Die [[Lichi-bergreeks]] verdeel die land in oos (die historiese Iberië) en wes (Kolchis). Berge skei ook die noordelike deel van die res van Georgië. Die Groot Kaukasus-bergreeks vorm die land se noordgrens. Die hoofpaaie na Rusland deur die bergreeks loop deur die Roki-tonnel tussen Suid- en Noord-Ossetië en die Darial-kloof in die Georgiese streek Chevi. Die suidelike deel van die land word begrens deur die Klein Kaukasus-bergreeks. Die hoogste berg is [[Sjchara]] (5&nbsp;068&nbsp;m bo seevlak), gevolg deur Janga ([[Dzjangi-Taoe]]) (5&nbsp;059&nbsp;m). Ander prominente pieke sluit in Kazbek, Sjota Roestaweli, Tetnoeldi, Oesjba en Ailama. Van laasgenoemde pieke is net Kazbek van [[Vulkaan|vulkaniese]] oorsprong. Die gebied tussen Kazbek en Sjchara (sowat 200&nbsp;km aan die hoof-Kaukasus-bergreeks) word oorheers deur gletsers. Van die sowat 2&nbsp;100 gletsers in die Kaukasus kom sowat 30% in Georgië voor. Die term Klein Kaukasus-bergreeks word dikwels gebruik vir die bergagtige Suid-Georgië wat aan die Groot Kaukasus-bergreeks verbind word deur die Lichi-reeks. Die gebied bestaan uit verskeie bergreekse (grootliks van vulkaniese oorsprong) wat met mekaar verbind is en plato's wat nie hoër as 3&nbsp;400&nbsp;m is nie. Prominente geografiese eienskappe sluit in die vulkaniese plato Jawacheti, mere soos Tabatskoeri en Parawani, en minerale- en warmbronne. Twee van die grootste riviere is die [[Rioni]] en die [[Koera|Mtkwari]]. Die [[Kroebera-grot]] is die diepste bekende grot in die wêreld. Dit is in die [[Arabika-massief]] van die [[Gagra-bergreeks]] in Abchasië geleë. In 2001 het ’n Russies-Oekraïnse span ’n wêreldrekord opgestel toe hulle 1&nbsp;710&nbsp;m diep geduik het. In 2004 het ’n Oekraïnse span die 2&nbsp;000&nbsp;m-merk bereik. In Oktober 2005 is ’n ongerepte deel deur die CAVEX-span ontdek en hulle het bevestig dat die grot 2&nbsp;140&nbsp;m diep is. === Topografie === [[Lêer:Vardzia.jpg|duimnael|links|Die grotstad Wardzia en die vallei van die [[Koera]]-rivier daaronder]] [[Lêer:Ushba 1879.jpg|duimnael|Oesjba, ’n prominente piek in die Kaukasus]] Die Georgiese landskap is taamlik uiteenlopend. In die weste is van moeras- en reënwoude tot permanente [[sneeu]] en [[gletser]]s, terwyl ’n klein deel in die ooste ook halfdroë vlaktes bevat. Woude bedek sowat 40% van Georgië se oppervlak, terwyl die alpynse en subalpynse sone sowat 10% beslaan. ’n Groot deel van die natuurlike habitat in die laagliggende dele van Wes-Georgië het die afgelope 100 jaar verdwyn weens die uitbreiding van [[landbou]] en stede. Die meeste van die woude wat die Kolchis-vlakte bedek het, bestaan nie meer nie – behalwe in nasionale parke en reservate (soos die Paliastomi-meergebied). Vandag kom die meeste woude in die bergagtige gebiede voor. Wes-Georgië se woude laer as 600&nbsp;m bo seevlak bestaan hoofsaaklik uit bladwisselende bome – veral eikebome, haagbeuke, Oosterse beuke, olms, esbome en kastaiings. Immergroen [[spesie]]s soos buksbome word ook wyd aangetref. Die wes-sentrale hange van die [[Mescheti-bergreeks]] in Adzjarië en sommige plekke in Samegrelo en Abchasië is bedek met gematigde reënwoude. Tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak raak die bladwisselende woude gemeng met breëblaar- en keëldraende spesies. Dié sone bevat veral beuke-, Kaukasiese sparhoutboom- en denneboomwoude. Van 1&nbsp;500 tot 1&nbsp;800&nbsp;m raak die woude grootliks keëldraend. Die boomlyn eindig gewoonlik op sowat 1&nbsp;800&nbsp;m en dan begin die alpynse sone; in die meeste gebiede strek dit tot sowat 3&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak. Bokant dié merk lê sneeu en gletsers. Die landskap van Oos-Georgië (die gebied oos van die Lichi-bergreeks) verskil heelwat van dié in die weste, hoewel die woude in die laagliggende gebiede soos die Mtkwari- en Alazani-riviervalleie ook moes plek maak vir landbou. Oos-Georgië bestaan in die algemeen uit valleie en klowe wat deur berge geskei word. Hier is byna 85% van die woude bladwisselend. Keëlboomwoude kom net oorheersend voor in die Borjomi-kloof en in die heel westelike dele. Veral beuke, eieke en haagbeuke kom voor, maar daar is ook esdorings, esse en haselneutbome. In die Bo-Alazani-riviervallei is daar taksisboomwoude. Meer as 1&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak (veral in die streke Toesjeti, Chewsoereti en Chewi) oorheers denne- en berkewoude. In die algemeen kom woude in Oos-Georgië voor tussen 500 en 2&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak, terwyl die alpynse sone strek van 2&nbsp;000 tot 3&nbsp;500&nbsp;m. Bo dié merk lê sneeu en gletsers. === Klimaat === [[Lêer:Köppen climate classification map of Georgia.svg|duimnael|links|Klimaatsones in Georgië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Batumi Botanical Garden. Black Sea.jpg|duimnael|Die Swartsee-kus van Batoemi in Wes-Georgië]] Georgië se klimaat is taamlik uiteenlopend vir so ’n klein land. Daar is twee hoofstreke, min of meer oos en wes. Die Groot Kaukasus speel ’n belangrike rol daarin om die klimaat gematig te maak en die land te beskerm teen die kouer lug uit die noorde. Die Klein Kaukasus beskerm weer die land gedeeltelik teen droë, warm lug uit die suide. ’n Groot deel van Wes-Georgië val in die noordelike buiterand van die vogtige subtropiese sone met ’n jaarlikse [[reën]]val van tussen 1&nbsp;000 en 4&nbsp;000&nbsp;mm. Die reën kom meestal eweredig deur die jaar voor, hoewel meer reën in die [[herfs]] kan voorkom. Die klimaat wissel na gelang van die hoogte; die laelande van Wes-Georgië is relatief warm dwarsdeur die jaar, terwyl die bergagtige gebiede koel, nat [[somer]]s en [[winter]]s met sneeu het. Adzjarië is die natste streek in die Kaukasus, met die Berg Mtirala-[[reënwoud]] oos van Koboeleti wat ’n jaarlikse reënval van 4&nbsp;500&nbsp;mm het. Oos-Georgië het ’n oorgangsklimaat tussen vogtig suptropies en kontinentaal. Die streek se weerpatroon word beïnvloed deur droë lug vanaf die [[Kaspiese See]] in die ooste en vogtige lug vanaf die [[Swartsee]] in die weste. Die vogtige lug vanaf die Swartsee word dikwels afgekeer deur verskeie bergreekse (Lichi en Mescheti) wat die ooste en die weste van die land skei. Die jaarlikse reënval is minder as in die weste en wissel tussen 400 en 1&nbsp;600&nbsp;mm. Die natste seisoene is die [[lente]] en herfs, terwyl dit in die winter en somer droër is. ’n Groot deel van Oos-Georgië het warm somers, veral in die laagliggende gebiede, en relatief koue winters. Nes in die weste speel die hoogte bo seevlak ’n belangrike rol; die klimaat bo 1&nbsp;500&nbsp;m is aansienlik kouer as in die laagliggende dele. Die dele van die streek bo 2&nbsp;000&nbsp;m kry dikwels selfs in die somer ryp. === Biodiversiteit === [[Lêer:CaucasianOvcharka-Julius.jpg|duimnael|Die Kaukasiese skaaphond]] Vanweë die verskeidenheid in die landskap en sy lae ligging is Georgië die tuiste van sowat 1&nbsp;000 spesies [[gewerwelde]]s (330 [[voël]]s, 160 [[vis]]se, 48 [[reptiel]]e en 11 [[amfibie]]ë). ’n Groot getal [[Karnivoor|karnivore]] woon in die woude, soos [[Beer|bruinbere]], [[Wolf|wolwe]], [[rooikat]]te en Kaukasiese [[luiperd]]s. Die [[fisant]] is ’n endemiese voël wat nou ook algemeen in die res van die wêreld voorkom. Die getal [[ongewerwelde]]s is ook groot, maar syfers wissel tussen publikasies. Daar is bv. 501 spesies [[spinnekop]]pe in Georgië. Daar is net meer as 6&nbsp;500 spesies [[fungus]]se aangeteken,<ref>{{en}} Nakhutsrishvili, I.G. ["Flora of Spore Producing Plants of Georgia (Summary)"]. 888 bl., Tbilisi, Academy of Science of the Georgian SSR, 1986</ref><ref name="cybertruffle1">{{en}} {{cite web |url=http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |title=Cybertruffle's Robigalia – Observations of fungi and their associated organisms |publisher=cybertruffle.org.uk |accessdate=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229121452/http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |archive-date=29 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> maar daar is waarskynlik veel meer, veral in die lig daarvan dat geskat word net sowat 7% van alle fungusse wêreldwyd is al ontdek.<ref>{{en}} Kirk, P.M., Cannon, P.F., Minter, D.W. and Stalpers, J. "Dictionary of the Fungi". Edn 10. CABI, 2008</ref> == Regering en politiek == [[Lêer:Parliament of Georgia in Kutaisi.jpg|duimnael|links|Die Georgiese parlementsgebou in [[Koetaisi]], setel van die parlement tussen 2012 en 2018]] [[Lêer:President of Georgia Mikheil Saakashvili in Tbilisi, March 22, 2008.jpg|duimnael|upright|Micheil Saakasjwili was die Georgiese president van 2004 tot 2007 en van 2008 tot 2013]] Georgië is ’n [[demokrasie|demokratiese]], parlementêre [[republiek]]. Die [[president]] is die staatshoof en die [[eerste minister]] die regeringshoof. Die uitvoerende gesag berus by die kabinet wat bestaan ​​uit ministers onder leiding van die eerste minister en deur die parlement aangestel word. Die wetgewende gesag lê by die parlement. Dit het 150 lede, bekend as afgevaardigdes. Hulle word vir ’n termyn van vier jaar verkies. Die parlementêre setel bevind hom in Tbilisi. Van 2012 tot 2018 was die parlement in Koetaisi gesetel.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://agenda.ge/en/news/2018/2674 |title=New Constitution of Georgia comes into play as the presidential inauguration is over |newspaper=Agenda.ge |date=17 Desember 2018 |accessdate=9 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717060403/http://agenda.ge/en/news/2018/2674 |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 26 Mei 2012 het Saakasjwili ’n nuwe parlementsgebou ingewy in die stad Koetaisi in Wes-Georgië in ’n poging om mag te desentraliseer en politieke beheer nader aan Abchasië te skuif,<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/national/georgia-opens-new-parliament-in-kutaisi-far-from-the-capital/2012/05/26/gJQAOhOGsU_story.html |title=Georgia opens new parliament in Kutaisi, far from the capital |newspaper=Washington Post |date=26 Mei 2012 |accessdate=26 Mei 2012 |archive-date=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211070227/https://www.washingtonpost.com/national/georgia-opens-new-parliament-in-kutaisi-far-from-the-capital/2012/05/26/gJQAOhOGsU_story.html |url-status=dead }}</ref> maar dit is herroep na sy vertrek as president. Opinies verskil oor die mate van politieke vryheid in Georgië. Saakasjwili het in 2008 geglo die land is “op pad is om ’n Europese demokrasie te word”.<ref name="misha">{{en}} {{cite web |url=http://www.foxnews.com/wires/2008Jan07/0,4670,GeorgiaPresidentialElection,00.html |title=Georgia Leader: Country on Right Track |publisher=Fox News |author=Lynn Berry |date=7 Januarie 2008 |accessdate=8 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080108095512/http://www.foxnews.com/wires/2008Jan07/0%2C4670%2CGeorgiaPresidentialElection%2C00.html |archive-date=8 Januarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Freedom House lys Georgië as ’n gedeeltelik vrye land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2022 |title=Georgia: Freedom in the World 2022 Country Report |publisher=Freedom House |accessdate=5 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205015608/https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2022 |archive-date=5 Februarie 2023 |url-status=live}}</ref> Volgens waarnemers is daar ’n gebrek aan vertroue tussen die regering en die opposisie.<ref>{{en}} {{cite web |title=Western observers offer varied judgments on the conduct of the Georgian presidential election and its consequences |publisher=Armenian Reporter |date=1 Augustus 2008 |url=http://yandunts.blogspot.com/2008/08/western-observers-offer-varied.html |accessdate=17 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929050201/http://yandunts.blogspot.com/2008/08/western-observers-offer-varied.html |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die Georgiese parlementsverkiesing van Oktober 2012 het die opposisie-koalisie "Georgiese Droom – Demokratiese Georgië" geseëvier. Dit is die volgende dag deur die destydse president, Saakasjwili, bevestig.<ref>{{en}} {{Citation |title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil|date=2 Oktober 2012 |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=25299}}</ref> [[Salome Zoerabisjwili]] het van 2018 tot 2024 as die president gedien en sy is in Desember 2024 opgevolg deur [[Micheil Kawelasjwili]]. [[Irakli Kobachidze]] dien sedert 2024 as eerste minister. === Menseregte === [[Lêer:April 10, Day 2, rally at the Parliament.jpg|duimnael|links|’n Demonstrasie op 10 April 2009 voor die ou Georgiese parlement]] [[Menseregte]] in die land word in die grondwet gewaarborg. ’n Onafhanklike "openbare verdediger" is deur die parlement aangestel om te verseker dié regte word toegepas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ombudsman.ge |title=Georgia's public defender |publisher=Ombudsman.ge |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806080154/http://ombudsman.ge/ |archive-date=6 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Georgië het ook die internasionale Raamwerkkonvensie vir die Beskerming van Nasionale Minderhede in 2005 onderteken. Die regering is gekritiseer vir die gewelddadige optrede op 26 Mei 2011 teen betogers, onder andere die Georgiese opposisieleier Nino Boerjanadze, toe hulle met [[traangas]] en rubberkoeëls uiteengejaag is. Hulle het geweier om Roestaweli-laan in Tbilisi te verlaat tydens ’n onafhanklikheidsdag-parade al het hul permit reeds verval en al is hulle gevra om op ’n alternatiewe plek byeen te kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.news.az/articles/Georgia/37341 |title=US, Britain, call for probe into May 26 events in Georgia |publisher=News.Az |date=28 Mei 2011 |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701204520/http://www.news.az/articles/Georgia/37341 |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |authors=Rachel Denber, Europe and Central Asia deputy director |url=http://www.hrw.org/en/news/2011/05/26/georgia-police-used-excessive-force-peaceful-protests |title=Georgia: Police Used Excessive Force on Peaceful Protests &#124; Human Rights Watch |publisher=Hrw.org |date=26 Mei 2011 |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111015424/http://www.hrw.org/en/news/2011/05/26/georgia-police-used-excessive-force-peaceful-protests |archive-date=11 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Tbilisi Mayor's Offers Protesters Alternative Venues for Rally |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=23518 |publisher=Civil.ge |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017014037/http://civil.ge/eng/article.php?id=23518 |archive-date=17 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="ABC-AP">{{en}} {{cite news |url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=13688230#.TvZtt_LntDp |title=Georgian Police Say 2 Killed in Protest Dispersal |last=MISHA |first=DZHINDZHIKHASHVILI |date=26 Mei 2011 |work=ABC News |agency=Associated Press |accessdate=24 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122114205/http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=13688230 |archive-date=22 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Mensregte-aktiviste sê die betogings was vreedsaam, maar volgens die regering het baie betogers maskers gedra en was hulle gewapen met stokke en petrolbomme.<ref>{{en}} {{cite web |title=Audio, Video Recordings Implicate Protest Leaders to 'Plotting Violence' |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=23537 |publisher=Civil.ge |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017014038/http://civil.ge/eng/article.php?id=23537 |archive-date=17 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Boerdjanadze het gesê daar is geen gronde vir bewerings dat ’n staatsgreep beplan is nie en dat die betoging wettig was.<ref name="ABC-AP" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rt.com/news/saakashvili-dictatorship-opposition-people-missing/ |title="Saakashvili has basically endorsed dictatorship" – Georgian opposition – RT |publisher=Rt.com |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407165719/https://www.rt.com/news/saakashvili-dictatorship-opposition-people-missing/ |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rt.com/news/opposition-rally-crackdown-disappearances/ |title=People disappear in Georgia after violent dispersal of opposition rally |publisher=Rt.com |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126150743/https://www.rt.com/news/opposition-rally-crackdown-disappearances/ |archive-date=26 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |author=Luke Harding |url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/09/georgia-protests-mikheil-saakashvili |title=Thousands gather for street protests against Georgian president Mikheil Saakashvili |work=The Guardian |location=UK |accessdate=3 Julie 2011 |date=9 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184936/http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/09/georgia-protests-mikheil-saakashvili |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Buitelandse betrekkinge === [[Lêer:Mikheil Saakashvili with Obamas.jpg|duimnael|Micheil Saakasjwili en die Amerikaanse president [[Barack Obama]] en hul eggenotes in 2009]] Georgië handhaaf goeie betrekkinge met sy buurlande [[Armenië]], [[Azerbeidjan]] en [[Turkye]]. Die land is lid van die [[Verenigde Nasies]], [[Raad van Europa]], die [[Wêreldhandelsorganisasie]], die [[Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]], die [[Asiatiese Ontwikkelingsbank]] en verskeie ander internasionale organisasies. Dit handhaaf politieke, ekonomiese en militêre betrekkinge met [[Japan]], [[Uruguay]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=371&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Oriental Republic of Uruguay |publisher=Mfa.gov.ge |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230319/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=371&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> [[Suid-Korea]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=386&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Visa Information for Foreign Citizens |publisher=Mfa.gov.ge |date=30 April 2009 |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230355/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=386&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> [[Israel]],<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=309&lang_id=ENG|title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Relations between Georgia and the State of Israel|publisher=mfa.gov.ge|accessdate=28 Maart 2010|archive-date= 5 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110905180216/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=309&lang_id=ENG|url-status=dead}}</ref> [[Sri Lanka]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=379&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Democratic Socialist Republic of Sri Lanka |publisher=Mfa.gov.ge |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903225804/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=379&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> die [[Oekraïne]] en baie ander lande. Die groeiende invloed van Amerika en Wes-Europa op Georgië plaas stremming op die land se betrekkinge met Rusland. Georgië streef tans daarna om ’n volle lid van die [[Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (Navo) te word. In Augustus 2004 is die Individuele Vennootskapsaksieplan van Georgië amptelik by Navo ingehandig. Op 29 Oktober 2004 het die Noord-Atlantiese Raad van Navo die plan goedgekeur en Georgië het die tweede stadium van Euro-Atlantiese Integrasie betree. In 2005 is ’n staatskommissie aangestel om die plan in werking te stel. Op 14 Februarie 2005 is die ooreenkoms onderteken waarvolgens ’n Navo-samewerkingsoffisier aan Georgië toegeken is. In 2006 het die Georgiese parlement eenparig gestem vir die wetsontwerp wat voorsiening maak vir integrasie met Navo. Die meeste Georgiërs en politici steun Navo-lidmaatskap. === Weermag === [[Lêer:Georgian Army - Operations abroad since 1991.png|duimnael|links|Die Georgiese krygsmag in die buiteland sedert 1991]] [[Lêer:33rd LIB Georgia leaving for Afghanistan, 2011 (A).jpg|duimnael|Die 33ste Ligte Infanteriebataljon berei voor vir ontplooiing in Afganistan]] Die weermag bestaan uit ’n leër en lugmag. Hulle is saam bekend as die Georgiese Gewapende Magte.<ref name="CIA" /> Die sendings en funksies van die weermag is geskoei op die grondwet, die land se wet op verdediging en nasionale militêre strategie asook die internasionale ooreenkomste wat Georgië onderteken het. Dit word uitgevoer onder die leiding en gesag van die departement van verdediging. Sedert Saakasjwili in 2004 aan die bewind gekom het, het hy die begroting vir die weermag verhoog en die weermag vergroot. Van die lede ondergaan opleiding in gevorderde tegnieke deur Amerikaanse militêre instrukteurs en intelligensiepersoneel. Georgiese troepe was al in [[Irak]] en [[Afganistan]] gestasioneer.<ref>{{en}} Saakashvili, Mikheil. "Why Georgia sends troops to Afghanistan"[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/georgia/6809222/Why-Georgia-sends-troops-to-Afghanistan.html The Telegraph]</ref> === Wetstoepassing === [[Lêer:Georgian policemen.jpg|duimnael|Georgiese polisie in Tbilisi]] Die departement van binnelandse sake is in beheer van wetstoepassing. Die polisie het in die afgelope jare ’n groot transformasie ondergaan en die polisie het baie pligte oorgeneem wat voorheen deur onafhanklike regeringsagentskappe uitgevoer is. Nuwe pligte sluit in grensveiligheid, doeanefunksies en gekontrakteerde veiligheidsverskaffing. Die polisie het ook in 2004 ’n nuwe 022-noodtelefoonlyn ingestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://georgia.usembassy.gov/wardenmessage20041019.html |title=Security Notice |publisher=American Embassy Tbilisi |accessdate=23 Desember 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815111418/http://georgia.usembassy.gov/wardenmessage20041019.html |archivedate=15 Augustus 2007 |url-status=live }}</ref> ’n Intelligensiediens is in beheer van nasionale veiligheid. In 2005 het Saakasjwili die hele verkeerspolisiemag afgedank weens korrupsie.<ref name="mcclatchydc.com">{{en}} {{cite web |authors=Mark McDonald, Knight Ridder Newspapers |url=http://www.mcclatchydc.com/190/story/11216.html |title=Firing of traffic police force stands as a symbol of hope in Georgia &#124; McClatchy |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-date=11 Januarie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130111043128/http://www.mcclatchydc.com/190/story/11216.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4849472 |title=Georgia's National Police Corruption Project |publisher=NPR |date=15 September 2005 |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215002402/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4849472 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Nuwe mag is toe opgebou met nuwe rekrute.<ref name="mcclatchydc.com" /> Dié nuwe ''Patroeli''-mag is in die somer van 2005 ingestel. == Demografie == [[Lêer:Qartvelebi poloneti.jpg|duimnael|links|’n Georgiese paartjie in tradisionele klere]] [[Lêer:Caucasus-ethnic en.svg|duimnael|Etniese kaart van die [[Kaukasus]]-streek]] Soos die meeste inboorlinge van die Kaukasus pas die [[Georgiërs]] nie in een van die etniese hoofgroepe van Europa en Asië nie. [[Georgies]], die grootste van die [[Kartweliese tale]], is nie [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]], [[Turkse tale|Turks]] of [[Semitiese taalfamilie|Semities]] nie. Die huidige Georgiese volk het waarskynlik ontstaan uit ’n samesmelting in die antieke tye tussen plaaslike volke en immigrante wat uit die rigting van [[Anatolië]] na die Suid-Kaukasus gekom het.<ref>{{en}} History of Modern Georgia, David Marshal Lang, bl. 18</ref> Etniese Georgiërs maak sowat 84% van die land se huidige bevolking van 4&nbsp;661&nbsp;473 uit (soos in Julie 2006). Dit sluit die wegbreekstreke Abchasië en Suid-Ossetië in.<ref name="yb2005" /> Ander etniese groepe sluit in [[Abchasiërs]], [[Armene]], [[Azerbeidjanners]], [[Belarusse]], [[Bulgare]], [[Estlanders]], [[Duitsers]], [[Grieke]], [[Moldawiërs]], [[Ossetiërs]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Russe]], [[Turke]], [[Oekraïners]] en [[Jode|Georgiese Jode]]. Laasgenoemde is een van die oudste Joodse gemeenskappe in die wêreld. In April 2013 was daar "meer as 6&nbsp;000" geregistreerde [[Iran]]se burgers in Georgië.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-21974676 |title=The Iranians who come to Georgia |author=Damien McGuinness |publisher=[[BBC]] |date=15 April 2013 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804174556/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-21974676 |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die grootste taalgroep is die Kartweliese tale; dit sluit in Georgies, Swan, Mingrelies en Laz.<ref name=ethnographic>{{en}} {{cite web |url=http://www.hunmagyar.org/turan/caucasus/index.html |title=Ethnographic map of the Caucasus |publisher=Hunmagyar.org |accessdate=2 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327010236/http://www.hunmagyar.org/turan/caucasus/index.html |archive-date=27 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die amptelike taal is Georgies, met [[Abchasies]] die amptelike taal in Abchasië. Georgies is die eerste taal van sowat 71% van die bevolking, gevolg deur [[Russies]] (9%), [[Armeens]] (7%) en [[Azerbeidjans]] (6%). Sowat 7% praat ander tale.<ref name="CIA" /> In die vroeë 1990's, ná die verbrokkeling van die Sowjetunie, het gewelddadige konflikte uitgebreek in die outonome streke Abchasië en Suid-Oossetië. Baie Ossetiërs het die land verlaat en veral na Rusland (Noord-Ossetië) getrek.<ref>{{en}} Human Rights Watch/Helsinki, [http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm Russia: The Ingush-Ossetian Conflict in the Prigorodnyi Region], Mei 1996.</ref> Aan die ander kant het meer as 150&nbsp;000 Georgiërs Abchasië verlaat ná die uitbreek van gevegte in 1993.<ref name=yb2005>{{en}} ''Statistical Yearbook of Georgia 2005'': Population, Table 2.1, bl. 33, Department for Statistics, Tbilisi (2005)</ref> Volgens die 1989-sensus was 341&nbsp;000 inwoners, of 6,3% van die bevolking, etniese Russe,<ref>{{en}} [http://www.eurasianet.org/departments/insightb/articles/eav043009.shtml Georgia: Ethnic Russians Say, "There’s No Place Like Home"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180216143900/https://eurasianet.org/departments/insightb/articles/eav043009.shtml |date=16 Februarie 2018 }}. EurasiaNet.org. 30 April 2009.</ref> 52&nbsp;000 was Oekraïners en 100&nbsp;000 Grieke.<ref name=emigration /> Sedert 1990 het 1,5&nbsp;miljoen Georgiërs die land verlaat.<ref name=emigration>{{en}} [http://www.fidh.org/IMG/pdf/ge412ang.pdf Ethnic minorities in Georgia] (PDF). Federation Internationale des Ligues des Droits de l'Homme.</ref> Minstens 1&nbsp;miljoen etniese Georgiërs woon onwettig in Rusland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5412672.stm |title=Georgians deported as row deepens |publisher=[[BBC]] |date=6 Oktober 2006 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> Die meeste van die land se immigrante kom van [[Turkye]] en die [[Volksrepubliek China]]. {{Grootste stede van Georgië}} === Godsdiens === [[Lêer:Svetitskhoveli Cathedral in Georgia, Europe.jpg|duimnael|Die Svetitskhoveli-katedraal, setel van die hoof van die Georgies-Ortodokse Kerk]] Die meeste Georgiërs (83,9% in 2002)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf |title=2002 census results |page=132 |format=PDF |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190314092456/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf |archive-date=14 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> behoort tot die [[Georgies-Ortodokse Kerk]]. Dit is een van die oudste Christelike kerke en is volgens die Kerk deur [[Andreas (apostel)|Andreas]] gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.patriarchate.ge/_en/?action=istoria |title=Patriarchate of Georgia – Official web-site |publisher=Patriarchate.ge |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427114954/http://www.patriarchate.ge/_en/?action=istoria |archive-date=27 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die historiese [[Koninkryk Iberië|Iberië]] (die huidige Oos-Georgië) het die Christelike geloof in die 4de eeu n.C. aangeneem ná sendingwerk deur St. Nino van [[Kappadosië]].<ref name="Toumanoff1963">{{en}} Toumanoff, Cyril, "Iberia between Chosroid and Bagratid Rule", in ''Studies in Christian Caucasian History'', Georgetown, 1963, bl. 374–377. Aanlyn by [http://rbedrosian.com/Ref/Toumicb/toumicb.html]</ref><ref name="Rapp2007">{{en}} {{cite book|last=Rapp|first=Stephen H., Jr|title=The Blackwell Companion to Eastern Christianity|url=http://books.google.com/books?id=fWp9JA3aBvcC&pg=PA137|accessdate=11 Mei 2012|year=2007|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-3361-9|page=138|chapter=7 – Georgian Christianity}}</ref> Die Kerk het in die [[Middeleeue]] [[outokefalie|outokefaal]] geword. Die outokefalie is tydens die Russiese oorheersing van die land afgestel, maar in 1917 heringestel; dit is in 1990 deur die [[Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel]] erken. Hoewel daar godsdiensvryheid is en die kerk en staat geskei is, word die spesiale status van die Georgies-Ortodokse Kerk in die grondwet erken. Godsdienstige minderheidsgroepe sluit in [[Moslem]]s (9,9%), [[Oriëntale Ortodoksie|Armeens-Apostoliese Christene]] (3,9%) en [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] (0,8%). Volgens 'n landwye opname het 0,8% tot ander gelowe behoort en 0,7% het geen godsdiens aangedui nie.<ref name="CIA" /><ref name="nationmaster.com">{{en}} {{cite web |url=http://www.nationmaster.com/country/gg-georgia/rel-religion |title=Georgian Religion statistics |publisher=NationMaster |accessdate=2 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105225844/http://www.nationmaster.com/country/gg-georgia/rel-religion |archive-date=5 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ondanks ’n lang geskiedenis van godsdienstige harmonie in Georgië<ref>{{en}} Spilling, Michael. Georgia (Cultures of the world). 1997</ref> was daar al verskeie voorvalle van diskriminasie teen "nietradisionele" godsdienste, soos [[Jehovasgetuies]], deur die volgelinge van Wasil Mkalawisjwili, wat van sy Ortodokse priestersamp onthef is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hrw.org/backgrounder/eca/georgia/georgia_memo_full.htm |title=Memorandum to the U.S. Government on Religious Violence in the Republic of Georgia (Human Rights Watch August 2001) |publisher=Hrw.org |accessdate=5 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102220649/http://www.hrw.org/backgrounder/eca/georgia/georgia_memo_full.htm |archive-date= 2 November 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Onderwys === Die onderwysstelsel het sedert 2004 groot, hoewel omstrede, hervormings ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4724213.stm |title=Georgia purges education system |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2005 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} Molly Corso (13 Mei 2005) [http://www.eurasianet.org/departments/civilsociety/articles/eav041305.shtml Education reform rocks Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160731232621/http://www.eurasianet.org/departments/civilsociety/articles/eav041305.shtml |date=31 Julie 2016 }}. Eurasianet. UN-ontwikkelingsprogram. URL besoek op 2 September 2008.</ref> Opvoeding is verpligtend vir alle kinders tussen die ouderdomme van ses en veertien. Daar is drie vlakke: elementêr (6–12 jaar), basies (12–15 jaar) en sekondêr (15–18 jaar), of ’n alternatiewe beroepsvlak van twee jaar. Studente met ’n sekondêreskool-sertifikaat het toegang tot hoër onderwys. In 2008 was daar 20 instellings wat hoër onderwys aangebied het. == Kultuur == [[Lêer:The Sukhishvili Georgian National Ballet - Khorumi.jpg|duimnael|Die Georgiese tradisionele oorlogsdans Khorumi]] Die Georgiese kultuur het oor duisende jare ontwikkel sedert die dae van die historiese state Iberië en Kolchis.<ref>{{en}} Georgia : in the mountains of poetry 3rd rev. ed., Nasmyth, Peter</ref> Dit het voortgeduur in die verenigde Georgiese koninkryk onder die heerskappy van die [[Bagrationi-dinastie]]. In die 11de eeu het die kultuur ’n goue eeu en renaissance beleef van klassieke [[letterkunde]], [[kuns]], [[filosofie]], [[argitektuur]] en [[wetenskap]].<ref>{{en}} Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts''. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> Die taal Georgies en die klassieke Georgiese letterkunde van die digter Sjota Roestaweli het in die 19de eeu ’n herleweing ondergaan ná ’n lang tydperk van onrus in die geskiedenis. Dit het die basis gevorm vir romantisisme en die romanskrywers van die moderne era, soos Grigol Orbeliani, Nikoloz Baratasjwili, Ilia Tsjawtsjawadze, Akaki Tsereteli, Wazja Psjawela en baie ander.<ref name="Lang David, Georgians">{{en}} Lang David, Georgians</ref> Die kultuur is ook beïnvloed deur [[Klassieke Griekeland]] en die [[Romeinse Ryk|Romeinse]], die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] en later die [[Russiese Ryk]]. Die Georgiërs het hul eie, unieke drie [[Georgiese skrifte]] wat volgens tradisie in die 3de eeu v.C. ontwerp is deur koning [[Pharnavaz I van Iberië]].<ref>{{en}} Lang, David Marshall. ''Georgia''. bl. 515.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.101languages.net/georgian/writing_system.html |title=Georgian Alphabet |publisher=101languages.net |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211142402/https://www.101languages.net/georgian/writing_system.html |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die land is bekend vir sy uitgebreide folklore, unieke tradisionele musiek, teater, rolprentwese en kuns. Bekende kunstenaars van die 20ste eeu sluit in skilders soos Niko Pirosmani, Lado Goediasjwili, Elene Achwlediani; balletchoreograwe soos George Balantsjine, Wachtang Tsjaboekiani en Nino Ananiasjwili; digters soos Galaktion Tabidze, Lado Asatiani en Moechran Matsjawariani; en rolprent- en teaterregisseurs soos Robert Stoeroea, Tengiz Aboeladze, Georgi Danelija en Otar Ioseliani.<ref name="Lang David, Georgians" /> === Argitektuur en kuns === [[Lêer:Hpim3433.jpg|duimnael|Ou Tbilisi. Argitektuur in Georgië is in baie opsigte ’n vermenging van Europa en Asië]] Die Georgiese argitektuur is deur baie beskawings beïnvloed. Daar is verskeie argitektuurstyle vir [[Kasteel|kastele]], [[toring]]s, forte en [[Kerk (gebou)|kerke]]. Die forte van die Bo-Swaneti en die kasteeldorp Sjatili in Chewsoereti is van die beste voorbeelde van [[Middeleeue|Middeleeuse]] kasteelargitektuur. Nog voorbeelde van argitektuurstyle is onder meer Roestaweli-laan in Tbilisi in die Hausmann-styl en die Ou Stasdistrik. Kerkargitektuur meng klassieke koepels en oorspronklike basilika-styl, en is bekend as die Georgiese kruiskoepelstyl. Dit het in die 9de eeu in die land ontwikkel; voorheen was die meeste kerke basilikas. Voorbeelde van Georgiese kerkargitektuur kan ook buite die land gevind word: die Batsjkowo-klooster in [[Bulgarye]] (1083), die [[Iviron-klooster]] op [[Berg Athos]] in [[Griekeland]] (10de eeu) en die Klooster van die Kruis in [[Jerusalem]] (9de eeu). Georgiese kuns strek oor die voorhistoriese tye, die Antieke Griekse en Romeinse tyd, die Middeleeue en die moderne tyd. Een van die beroemdste skilders van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is Niko Pirosmani. === Musiek === Die land het ’n lewendige musiekkultuur, wat veral bekend is vir die vroeë ontwikkeling van veelstemmigheid. Baie streke het hul eie tradisionele musiek. === Voedselgeregte === [[Lêer:Khinkali with beer.jpg|duimnael|Die Georgiese gereg chinkali en bier]] Georgiese kos en [[wyn]] het oor eeue heen ontwikkel en is deur elke era beïnvloed. Een van die ongewoonste tradisies is ''soepra'', of "Georgiese tafel", wat ook ’n manier is om saam met vriende en familie te kuier. Die hoof van die ''soepra'' is die ''tamada''. Hy stel die hoogsfilosofiese heildronke in en maak seker almal geniet die ete. Verskeie streke is bekend vir hul spesifieke geregte, soos chinkali (vleiskluitjies) uit die oostelike berggebied en chatsjapoeri hoofsaaklik uit Imereti, Samegrelo en Adzjarië. Geregte is ook van lande soos Rusland, Griekeland en meer onlangs China na Georgië gebring. === Sport === [[Lêer:Salome Zourabichvili and Georgian Rugby players.jpg|duimnael|links|Die Georgiese president [[Salome Zurabisjwili]] met die [[Vlag van Georgië|Georgiese vlag]] ná die [[Georgiese nasionale rugbyspan|nasionale rugbyspan]] se historiese oorwinning oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in [[Batoemi]], 2022]] Die gewildste sportsoorte in die land is [[sokker]], [[basketbal]], [[rugby]], [[stoei]], [[judo]] en [[gewigoptel]]. Georgië is histories bekend vir sy fisieke opvoeding; dit is bekend dat die Romeine gefassineer was deur die Georgiërs se fisieke eienskappe nadat hulle die oefentegnieke van Iberië gesien het. Hulle het ’n standbeeld van die Iberiese koning Pharsman opgerig nadat hy Georgiese oefenmetodes tydens ’n besoek aan [[Rome]] demonstreer het.<ref>{{en}} Cassius Dio, ''Roman History'', LXIX, 15.3</ref> Die gewildste stoeistyl is kakhetian. Ouer style bestaan ook wat minder algemeen is; die streek Khevsureti het byvoorbeeld drie verskillende style. Nog gewilde sporte in die 19de eeu was [[polo]] en ''lelo burti'' (ლელო ბურთი), ’n tradisionele Georgiese sportsoort wat later deur rugby vervang is.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Louis, Victor & Jennifer |title=Sport in the Soviet Union. |pages=39 |publisher=Oxford Pergamon |year=1980 |isbn=0-08-024506-4}}</ref> Rugby word as nasionale sport van Georgië beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2014/feb/11/six-nations-second-division-european-rugby |title=There is far more to savour in European rugby union than just the Six Nations |publisher=[[The Guardian]] |date=11 Februarie 2014 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190728122518/https://www.theguardian.com/sport/blog/2014/feb/11/six-nations-second-division-european-rugby |archive-date=28 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Georgiese nasionale rugbyspan]], met die bynaam ''Lelos'', het tot dusver vir ses [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar nog nie tot die uitklopfase deurgedring nie. Hulle behoort tot die sterkste Europese spanne buite die [[Sesnasies-toernooi]] en ding gereeld met ander opkomende rugbyspanne in die [[Europese Rugbykampioenskap]] mee. Hulle het dié toernooi reeds 17 keer gewen en vyf keer as naaswenner geëindig. Veral wedstryde teen die politieke aartsvyand [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] geniet groot aandag en word as 'n soort "Dawid teen Goliat" beskou, veral as gevolg van Georgië se sterk wenrekord teen die noordelike buurland. Sedert 2002 ding Georgië en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] om die Antimbeker mee; dié beker is na die Metropolis van Moentenië en Dobroedja van die [[Roemeens-Ortodokse Kerk]], die Georgiër Antim Iverianul, genoem. Baie Georgiese rugbyspelers speel by Franse professionele klubs.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/La-georgie-avec-7-joueurs-du-top-14-contre-la-france/1298378 |title=La Géorgie avec 7 joueurs du Top 14 contre la France |publisher=L’Équipe |date=2021 |accessdate=29 April 2012}}</ref> Ook motorsport word beoefen. Die Roestawi Internasionale Motorpark, wat oorspronklik in 1978 gebou is, is in 2012 heropen ná opknappingswerk van $20 miljoen volgens die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]]-regulasies en word as die eerste professionele renbaan in die Kaukasusstreek beskou. Die destydse Georgiese president Micheil Saakasjwili het aan die inwydingsplegtigheid op 29 April 2012 deelgeneem en persoonlik 'n Formel-3-renmotor bestuur.<ref>{{en}} {{cite web |url= http://rustavi2.com/news/news_text.php?id_news=45318&pg=1&im=main&ct=0&wth=0 |title= Rustavi 2 Broadcasting Company |publisher= Rustavi2.com |date= 29 April 2012 |access-date= 30 November 2013 |archive-date=1 Februarie 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140201143108/http://rustavi2.com/news/news_text.php?id_news=45318&pg=1&im=main&ct=0&wth=0 |url-status= dead }}</ref> == Ekonomie == [[Lêer:VMK-003 in Batumi.jpg|duimnael|Die Georgiese spoorweë verskaf ’n belangrike verbinding tussen die Swart- en Kaspiese See – die kortste roete tussen Europa en Sentraal-Asië]] [[Lêer:Georgian wine and spirits factory in Telavi, Georgia.jpg|duimnael|Wynbou is ’n belangrike faktor in die Georgiese ekonomie]] [[Lêer:South African farmer in Georgia.jpg|duimnael|Afrikanerboer Piet Kemp dra in 2011 by om die Georgiese landbou op stewiger grondslag te plaas.]] Daar is argeologiese bewyse dat Georgië al sedert antieke tye handel dryf met ander lande, hoofsaaklik vanweë sy ligging aan die [[Swartsee]] en later aan die historiese [[Syroete]]. [[Goud]], [[silwer]], [[koper]] en [[yster]] word tradisioneel in die Kaukasua-berge gemyn. [[Wyn]]makery is ook ’n baie ou tradisie. Regdeur Georgië se moderne geskiedenis was [[landbou]] en [[toerisme]] groot bronne van inkomste vanweë die land se klimaat en topografie.<ref name="CIA" /> Vir die grootste deel van die 20ste eeu was Georgië se ekonomie deel van die [[Sowjetunie]] se beheerde ekonomie. Sedert onafhanklikwording in 1991 het die Georgiese ekonomie strukturele hervormings ondergaan om ’n vryemarkekonomie te vestig. Nes ander voormalige Sowjetrepublieke het ’n ekonomiese ineenstorting Georgië in die gesig gestaar. Die burgeroorlog en militêre konflik in Abchasië en Suid-Ossetië het die krisis vererger. Die landbou en nywerheid het agteruitgegaan en teen 1994 het die [[BBP]] gekrimp tot ’n kwart van wat dit in 1989 was.<ref>{{en}} {{cite web|title=The World Bank in Georgia 1993–2007|url=http://siteresources.worldbank.org/EXTCOUASSEVAL/Resources/GeorgiaCAE.pdf|publisher=World Bank|accessdate=14 Augustus 2013|year=2009}}</ref> Die eerste internasionale hulp uit die Weste is in 1995 deur die [[Wêreldbank]], [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) en [[Duitsland]] verleen. Sedert die vroeë 21ste eeu was daar merkbare positiewe ontwikkelings in die ekonomie. In 2007 het Georgië se reële BBP ’n groeikoers van 12% bereik en dit het die land een van die vinnigs groeiende ekonomieë in Oos-Europa gemaak.<ref name="CIA" /> Die Russiese verbod op die invoer van wyn uit Georgië en [[Moldowa]] in 2006 en die verbreking van finansiële bande in 2007 is deur die IMF as ’n "eksterne skok" beskryf<ref>{{en}} [http://www.imf.ge/view2.php?lang=1&view=290 IMF Mission Press Statement at the Conclusion of a Staff Visit to Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928165809/http://www.imf.ge/view2.php?lang=1&view=290 |date=28 September 2007 }}. 1 Junie 2007</ref> – Rusland was tot in 2007 een van Georgië se grootste handelsvennote. Boonop het Rusland die prys van [[gas]] vir Georgië verhoog. Dit het [[inflasie]] die hoogte laat inskiet.<ref>{{en}} [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=15087 Central Bank Chief Reports on Inflation]. Civil Georgia, Tbilisi. 10 Mei 2007.</ref> Vandag is Georgië in ’n groter mate deel van die wêreldwye handelsnetwerk.<ref name="CIA" /> Die grootste bron van inkomste is steeds uit toerisme om die Swartsee. Volgens die regering is daar 103 oorde in verskillende klimaatsones in die land. Toeriste-aantreklikhede sluit in meer as 2&nbsp;000 mineraalbronne en meer as 12&nbsp;000 historiese en kulturele monumente, waarvan vier [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e is (die Bagrati-katedraal Koetaisi, die Gelati-klooster, die historiese monumente van Mtscheta en die Bo-Swaneti).<ref>{{en}} [http://www.investingeorgia.org/sectors/tourism/ Invest in Georgia: Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626105604/http://www.investingeorgia.org/sectors/tourism/ |date=26 Junie 2010 }}</ref> Van die land se belangrikste produkte is sitrusvrugte, tee, metale, chemikalieë en tekstielprodukte. Georgië het verder aansienlike [[hidroëlektrisiteit]]sbronne.<ref>{{en}} {{cite web |title=U.S. Energy Informationa Administration "World Hydroelectricity Installed Capacity" |url=http://www.eia.doe.gov/pub/international/iealf/table64h.xls |publisher=Eia.doe.gov |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123080428/http://www.eia.doe.gov/pub/international/iealf/table64h.xls |archive-date=23 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy grootste invoerprodukte is [[gas]], [[olie]]produkte, masjinerie en onderdele, en vervoertoerusting. Die chroniese tekort aan energie- en gastoevoer in die verlede is oorbrug deur toenemende invoere uit Azerbeidjan in plaas van Rusland. Georgië is ook ’n belangrike internasionale vervoertussenganger danksy die hawens van Batoemi en Poti, die oliepypleiding van Bakoe deur Tbilisi na Ceyhan (die Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pypleiding) en ’n parallelle pypleiding, die Suid-Kaukasus-pypleiding. Dienste (wat nou 65% van die BBP uitmaak) in plaas van landbou (10,9%) word ’n al hoe groter faktor in Georgië se ekonomie,<ref>{{en}} World Development Indicators 2008, The World Bank. Data oor samestelling van BNP beskikbaar te [https://web.archive.org/web/20100416035127/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/0%2C%2CcontentMDK%3A20398986~menuPK%3A64133163~pagePK%3A64133150~piPK%3A64133175~theSitePK%3A239419%2C00.html worldbank.org]</ref> wat in 2008 ondanks die internasionale finansiële krisis met 2,3% gegroei het. In 2010–'12 het die ekonomie ’n groeikoers van 6% per jaar getoon. Die reële BBP het in 2010 met 6,3% gegroei en in 2011 het dit gestyg tot 7%.<ref name="CIA" /> Buitelandse beleggings, wat voor die 2008-konflik die kern van die ekonomiese groei was, het egter nog nie ten volle herstel nie en werkloosheid was in 2010 steeds 16,3%.<ref name="Main Macroeconomic Indicators">{{en}} [http://geostat.ge/index.php?action=page&p_id=119&lang=eng Main Macroeconomic Indicators], Nasionale Statistiekkantoor, Georgië</ref> Georgië hoop om in die toekoms ekonomiese groei te stimuleer deur belasting, buitelandse beleggings, hidroëlektrisiteit, landbou, toerisme en tekstielvervaardiging. Die regering het ook lof van die Wêreldbank gekry vir sy stryd teen korrupsie, wat ook ’n positiewe uitwerking op die ekonomie het. === Vervoer === [[Lêer:Road Sign in Latin and Georgian.jpg|duimnael|’n Padteken dui onder meer die rigting van die ს1-snelweg aan (in groen)]] Vervoer vind plaas per spoor, pad, lug en waterweë. Vanweë sy posisie in die Kaukasus en aan die Swartsee is Georgië ’n sleutelland waardeur energie-invoere van Azerbeidjan na die Europese Unie plaasvind. Die land het in onlangse jare baie geld bestee aan die modernisering van sy vervoerstelsels. Die bou van nuwe paaie was ’n prioriteit en dus het die paaie by groot stede soos Tbilisi drasties verbeter. Binnelandse paaie is egter steeds in ’n swak toestand en tot op datum is nog net een nasionale snelweg, die ს 1, gebou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.georoad.ge/?que=eng/statistics/roads |title=Roads Department of Georgia |publisher=Georoad.ge |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208020636/http://www.georoad.ge/?que=eng%2Fstatistics%2Froads |archive-date= 8 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Georgiese spoorweg verskaf ’n belangrike verbinding met die Kaukasus, asook tussen die [[Swartsee|Swart]]- en [[Kaspiese See]]. Dit het die land in staat gestel om voordeel te trek uit toenemende energie-invoere van Azerbeidjan en die Europese Unie, die Oekraïne en Turkye.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=407&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Die spoorweg het sedert 2004 nuwe treine aangeskaf en die bestuur hervorm om die diens doeltreffender en geriefliker te maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=245&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Groot klem word ook gelê op infrastruktuele ontwikkeling, veral vir die Tbilisi-spoorwegaansluiting.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=242&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Nog ’n projek wat beplan word, is ’n Kars-Tbilisi-Bakoe-spoorlyn wat ’n belangrike standaard-spoorverbinding sal verskaf tussen ’n groot deel van die Kaukasus en Turkye.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=290&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Lug- en seevervoer word ook uitgebrei – eersgenoemde vir veral passasiers en laasgenoemde vir hoofsaaklik vrag. Georgië het tans vier internasionale lughawens; die grootste is die Tbilisi Internasionale Lughawe – die tuiste van die Georgiese Lugdiens, wat vlugte na talle groot Europese stede bied. Ander lughawens is redelik onderontwikkeld, maar planne bestaan om dié probleem op te los.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.evolutsia.net/kutaisis-airport-georgias-opportunity/ |title=Kutaisi's airport: Georgia's opportunity |publisher=Evolutsia.Net |date=18 Januarie 2012 |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229115503/http://www.evolutsia.net/kutaisis-airport-georgias-opportunity/ |archive-date=29 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Daar is verskeie seehawens aan die Swartsee; die grootste is by Batoemi en is ’n belangrike vragterminaal in die Kaukasus wat dikwels ook deur Azerbeidjan gebruik word. Passasiersveerbote verbind Georgië met Turkye en die Oekraïne. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Georgia|title=Georgia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=13 Mei 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|title=Georgia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 Mei 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Georgia|Georgië}} {{Wikt|Georgië}} * {{en}} {{Wikivoyage|Georgia_(country)|Georgië}} * {{ka}} [https://www.president.gov.ge/ Amptelike webwerf van die Georgiese president] * {{ka}} [http://gov.ge/ Amptelike webwerf van die Georgiese regering] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Georgia (country)|Engelse Wikipedia]] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Georgië}} | Noord = {{vlagland|Rusland}} • ({{vlagland|Suid-Ossetië}}) | Noordoos = {{vlagland|Rusland}} | Oos = {{vlagland|Azerbeidjan}} | Suidoos = {{vlagland|Armenië}} • {{vlagland|Azerbeidjan}} | Suid = {{vlagland|Turkye}} • {{vlagland|Armenië}} | Suidwes = [[Swartsee]] • {{vlagland|Turkye}} | Wes = [[Swartsee]] | Noordwes = {{vlagland|Rusland}} • ({{vlagland|Abchasië}}) }} {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Georgie}} [[Kategorie:Georgië| ]] oc9mz77uwjsxv0hvzwe2fyxfcfkihii 0 30803 2915579 2350348 2026-07-04T08:30:06Z Aliwal2012 39067 2915579 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Queensland | Afrikaanse naam= | beeld_vlag=Flag of Queensland.svg | beeld_wapen=Coat of Arms of Queensland.svg | bynaam=Sunshine State, Smart State | leuse="Audax at Fidelis" (Bold but Faithful) | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Queensland.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Brisbane]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|27|28|S|153|01|O}} | grootste stad=[[Brisbane]] | goewerneur=[[Penelope Wensley]] | Premier=[[Anna Bligh]] | Party_van_die_Premier=[[Australiese Arbeidersparty|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 852 642 | oppervlakte_land=1 730 648 | oppervlakte_water=121 994 | persentasie_water=6,58 | bevolking_jaar=2009 | bevolking_totaal=4 406 800 | digtheid=2,55 | posafkorting=QLD | tydsone= +10 | webwerf= [http://www.qld.gov.au www.qld.gov.au] | notes= }} '''Queensland''' is 'n deelstaat van [[Australië]] wat in die noordooste van die Australiese vasteland geleë is. Dit word begrens deur die [[Noordelike Gebied]] aan die weste, [[Suid-Australië]] aan die suidweste en [[Nieu-Suid-Wallis]] in die suide. In die ooste lê die kusgebied by die [[koraalsee]] en die [[Stille Oseaan]]. Die deelstaat is die tweede grootste ten opsigte van oppervlakte gevolg deur [[Wes-Australië]] en die land se dig bevolkste deelstate [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Victoria (Australië)|Victoria]]. Die gebied is vir die eerste keer deur Australiese inboorlinge en [[Straat van Torres-eilande|Straat van Torres]] eilandbewoners bewoon wat ongeveer tussen 40 000 en 65 000 jaar gelede daar aangekom het volgens verskeie dateringstegnieke.<ref>http://www.dreamtime.net.au/indigenous/timeline.cfm Dreaming Online: Indigenous Australian Timeline</ref> Later het Queensland 'n Britse kroonkolonie geword wat afgestig is van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] op [[6 Junie]] [[1859]], 'n datum wat steeds jaarliks herdenk word as Queenslanddag. Die gebied wat tans as [[Brisbane]] bekend staan was voorheen die Moreton Bay-strafkolonie gewees wat bedoel was as 'n plek om misdadigers wat herhaaldelik oortree het na toe te stuur. Die staat het later vrye vestigings aangemoedig en vandag word Queensland se ekonomie gedomineer deur die landbou-, toerisme- en natuurlike hulpbronsektore. Die bevolking is gekonsentreer in die suidooste van Queensland wat die hoofstad [[Brisbane]], Logan City, Ipswich, Toowoomba, die [[Goudkus, Queensland|Goudkus]] en die Sunshine Coast insluit. Ander groot plaaslike sentra sluit [[Cairns]], [[Townsville]], Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay en [[Mount Isa]] in. Daar word dikwels na die staat as die "Sonskynstaat" verwys aangesien die weer warm is en 'n groot deel van die staat in die trope geleë is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Queensland| ]] oac5b9rl46btb5jnuanvpzrxf283k71 2915580 2915579 2026-07-04T08:33:29Z Aliwal2012 39067 Premier ens. 2915580 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Queensland | Afrikaanse naam= | beeld_vlag=Flag of Queensland.svg | beeld_wapen=Coat of Arms of Queensland.svg | bynaam=Sunshine State, Smart State | leuse="Audax at Fidelis" (Bold but Faithful) | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Queensland.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Brisbane]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|27|28|S|153|01|O}} | grootste stad=[[Brisbane]] | goewerneur=[[Jeannette Young]] | Premier=[[David Crisafulli]] | Party_van_die_Premier=[[Australiese Liberale Party|LNP]] | oppervlakte_totaal=1 852 642 | oppervlakte_land=1 730 648 | oppervlakte_water=121 994 | persentasie_water=6,58 | bevolking_jaar=2009 | bevolking_totaal=4 406 800 | digtheid=2,55 | posafkorting=QLD | tydsone= +10 | webwerf= [http://www.qld.gov.au www.qld.gov.au] | notes= }} '''Queensland''' is 'n deelstaat van [[Australië]] wat in die noordooste van die Australiese vasteland geleë is. Dit word begrens deur die [[Noordelike Gebied]] aan die weste, [[Suid-Australië]] aan die suidweste en [[Nieu-Suid-Wallis]] in die suide. In die ooste lê die kusgebied by die [[koraalsee]] en die [[Stille Oseaan]]. Die deelstaat is die tweede grootste ten opsigte van oppervlakte gevolg deur [[Wes-Australië]] en die land se dig bevolkste deelstate [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Victoria (Australië)|Victoria]]. Die gebied is vir die eerste keer deur Australiese inboorlinge en [[Straat van Torres-eilande|Straat van Torres]] eilandbewoners bewoon wat ongeveer tussen 40 000 en 65 000 jaar gelede daar aangekom het volgens verskeie dateringstegnieke.<ref>http://www.dreamtime.net.au/indigenous/timeline.cfm Dreaming Online: Indigenous Australian Timeline</ref> Later het Queensland 'n Britse kroonkolonie geword wat afgestig is van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] op [[6 Junie]] [[1859]], 'n datum wat steeds jaarliks herdenk word as Queenslanddag. Die gebied wat tans as [[Brisbane]] bekend staan was voorheen die Moreton Bay-strafkolonie gewees wat bedoel was as 'n plek om misdadigers wat herhaaldelik oortree het na toe te stuur. Die staat het later vrye vestigings aangemoedig en vandag word Queensland se ekonomie gedomineer deur die landbou-, toerisme- en natuurlike hulpbronsektore. Die bevolking is gekonsentreer in die suidooste van Queensland wat die hoofstad [[Brisbane]], Logan City, Ipswich, Toowoomba, die [[Goudkus, Queensland|Goudkus]] en die Sunshine Coast insluit. Ander groot plaaslike sentra sluit [[Cairns]], [[Townsville]], Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay en [[Mount Isa]] in. Daar word dikwels na die staat as die "Sonskynstaat" verwys aangesien die weer warm is en 'n groot deel van die staat in die trope geleë is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Queensland| ]] p3pv65blvihkinayep2gbyvu4itcjs9 2915581 2915580 2026-07-04T08:39:21Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2915581 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Queensland | Afrikaanse naam= | beeld_vlag=Flag of Queensland.svg | beeld_wapen=Coat of Arms of Queensland.svg | bynaam=Sunshine State, Smart State | leuse="Audax at Fidelis" (Bold but Faithful) | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Queensland.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Brisbane]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|27|28|S|153|01|O}} | grootste stad=[[Brisbane]] | goewerneur=[[Jeannette Young]] | Premier=[[David Crisafulli]] | Party_van_die_Premier=[[Liberale Nasionale Party van Queensland|LNP]] | oppervlakte_totaal=1 852 642 | oppervlakte_land=1 730 648 | oppervlakte_water=121 994 | persentasie_water=6,58 | bevolking_jaar=2009 | bevolking_totaal=4 406 800 | digtheid=2,55 | posafkorting=QLD | tydsone= +10 | webwerf= [http://www.qld.gov.au www.qld.gov.au] | notes= }} '''Queensland''' is 'n deelstaat van [[Australië]] wat in die noordooste van die Australiese vasteland geleë is. Dit word begrens deur die [[Noordelike Gebied]] aan die weste, [[Suid-Australië]] aan die suidweste en [[Nieu-Suid-Wallis]] in die suide. In die ooste lê die kusgebied by die [[koraalsee]] en die [[Stille Oseaan]]. Die deelstaat is die tweede grootste ten opsigte van oppervlakte gevolg deur [[Wes-Australië]] en die land se digbevolkste deelstate [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Victoria (Australië)|Victoria]]. Die gebied is vir die eerste keer deur Australiese inboorlinge en [[Straat van Torres-eilande|Straat van Torres]] eilandbewoners bewoon wat ongeveer tussen 40&nbsp;000 en 65&nbsp;000 jaar gelede daar aangekom het volgens verskeie dateringstegnieke.<ref>http://www.dreamtime.net.au/indigenous/timeline.cfm Dreaming Online: Indigenous Australian Timeline</ref> Later het Queensland 'n Britse kroonkolonie geword wat afgestig het van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] op [[6 Junie]] [[1859]], 'n datum wat steeds jaarliks herdenk word as Queenslanddag. Die gebied wat tans as [[Brisbane]] bekend staan was voorheen die Moreton Bay-strafkolonie, wat bedoel was as 'n plek om misdadigers wat herhaaldelik oortree het na te stuur. Die staat het later vrye vestigings aangemoedig en vandag word Queensland se ekonomie gedomineer deur die landbou-, toerisme- en natuurlike hulpbronsektore. Die bevolking is gekonsentreer in die suidooste van Queensland wat die hoofstad [[Brisbane]], Logan City, Ipswich, Toowoomba, die [[Goudkus, Queensland|Goudkus]] en die Sunshine Coast insluit. Ander groot plaaslike sentra sluit [[Cairns]], [[Townsville]], Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay en [[Mount Isa]] in. Daar word dikwels na die staat as die "Sonskynstaat" verwys aangesien die weer warm is en 'n groot deel van die staat in die trope geleë is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Queensland| ]] rcqt5eozycp6obn7zqzgxk8i6xm3osx 0 32130 2915473 2908834 2026-07-03T15:51:33Z Jcb 223 2915473 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alba Bouwer | bynaam = | beeld = Alba Bouwer.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Albertha Magdalena Bouwer | geboortedatum = [[16 Maart]] [[1920]] | geboorteplek = [[Vredefort]], [[Oranje-Vrystaat]] | dood_datum = [[5 Oktober]] [[2010]] | sterfteplek = [[Somerset-Wes]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer, joernalis | ander = | bekend = Kinderboeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Hubert Coetzee (oorlede 1969); Jan Hofmeyr | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alberta Magdalena Bouwer''' (16 Maart 1920 – 5 Oktober 2010) was ’n [[Afrikaans]]e kinderboekskryfster, [[joernalis]] en maatskaplike werkster in die tweede helfte van die 20ste eeu. Verskeie van haar boeke het die plaaslewe as agtergrond. Sy was veral bekend vir haar stories van Rivierplaas en Bergplaas. In 1959 en 1965 ontvang sy die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]]; in 1961, 1971 en 1982–1983 die [[C.P. Hoogenhoutprys]]; en in 1984 die [[MER-prys]] vir Jeugliteratuur. Sy het ook ook onder die [[skuilnaam]] Magriet Coetzee geskryf.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == [[Lêer:Die personeel van die Hoërskool Jan van Riebeeck, 1945.jpg|duimnael|links|340px|Die personeel van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], 1945. Alba Bouwer sit tweede van links.]] [[Beeld:Normaal Opleidingskollege, Bloemfontein, 1907.jpg|duimnael|regs|300px|Die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]], 1907]] Bouwer is op 16 Maart 1920 op ’n [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] plaas aan die oewer van die [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]] in die distrik [[Vredefort]] gebore. Haar vader was die boer Adriaan Bouwer. Hy was een van dertien kinders wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en na [[Sint Helena|St. Helena]] gestuur is. Haar moeder was die onderwyseres Bertha Zeeman, oorspronklik van [[Paarl]] in die [[Boland]], wat haar opleiding as onderwyseres aan die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]] ontvang het. Toe Alba nog net agtien maande oud was sterf haar vader aan ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]]. Die ma en kind woon daarna by die grootouers aan vaderskant op hulle Vrystaatse plaas, waar haar ma by die plaasskool onderwys gee. Haar eerste skooljare was op hierdie plaasskool met haar ma wat haar onderrig gee. Haar ma trou hierna op [[6 April]] [[1926]] met Johannes Nel, ’n boer uit ’n ander deel van Vredefort. Hierdie plaas aan die Renosterrivier vorm die basis van die verhale in “''Stories van Rivierplaas''”.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Bouwer,_Alba{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alba se broer Hendrik word uit hierdie huwelik gebore. Haar stiefpa sterf ses jaar na die troue onverwags in ’n skietongeluk en hierna is die gesin terug na haar moeder se familieplaas, die wynplaas Hartbeeskraal in Klein Drakenstein, distrik Paarl, waar hulle by haar ma se ongetroude oudste broer en suster inwoon. Hierdie plaas is die basis van die verhale in “''Stories van Bergplaas''”. Hier gaan Alba na die koshuis van die Engelsmedium [[Hoër Meisieskool La Rochelle]] in die Paarl,<ref name=":0">Remembered: http://remembered.co.za/obituary/view/9756{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waar sy van standerd nege in die leerlingraad dien en in [[1936]] matrikuleer. Sy studeer verder aan die Engelstalige Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (wat in hierdie tyd ingeskakel was by die [[Universiteit van Suid-Afrika]]) en behaal ’n B.A.-graad, met Geskiedenis en Duits as hoofvakke. Sy word aangestel as ondervoorsitter van die leerlingraad. Hier verwerf sy ook die Senior Onderwysdiploma. Vir ses jaar gee sy onderwys, eers vier jaar by die Hoërskool Burgersdorp en daarna twee jaar Duits en Afrikaans by die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in [[Kaapstad]]. Sy trou in hierdie tyd met Eben van der Watt, maar skei wanneer dit blyk dat hy onverantwoordelik is met geld en hulle in groot skuld dompel. Hulle is in gemeenskap van goedere getroud en Alba betaal eers al die skuld af voordat sy skei. Hierna is sy vir ’n ruk joernalis by die blaadjie ''Huishouding''. In [[1947]] sluit sy vir ’n bietjie meer as twee jaar aan by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) in Kaapstad waar sy samesteller en aanbieder van kinderprogramme is. In [[1950]] aanvaar sy ’n pos in die redaksie van ''Sarie Marais'',<ref name=":1">Tafelberg: http://www.tafelberg.com/authors/409 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429090039/http://tafelberg.com/Authors/409 |date=29 April 2016 }}</ref> waar sy na bietjie meer as ’n jaar bevorder word tot assistent-redaktrise onder [[Fred le Roux]]. In hierdie posisie behartig sy onder andere die gebederubriek onder die skuilnaam Magriet Coetzee. Hierdie rubriek is besonder gewild en verskeie bydraes word later in boekvorm uitgegee, soos “''Gebede van ’n vrou''” in [[1973]], “''Nuwe gebede van ’n vrou''” in [[1976]], “''Aand van die lewe''” in [[1983]] en “''Skuiltes op die pad''” in [[1994]]. Sy is ook verantwoordelik vir die aanstelling van [[Audrey Blignault]] om die rubriek “''Uit die dagboek van ’n vrou''” te skryf, waaruit later verskeie bundels gepubliseer word. In [[1963]] trou sy met Hubert Coetzee,<ref name=":0" /> besturende direkteur van die [[Naspers|Nasionale Pers]],<ref name=":2">Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913125700/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm |date=13 September 2014 }}</ref> en sy spits haar hierna voltyds toe op haar skryfwerk. Hubert het twee kinders uit ’n vorige huwelik, naamlik Paul en Annelette. Hy is in [[1969]] oorlede. Vanaf 1963 speel Alba ’n leidende rol in die [[Afrikaanse Christelike Vrouevereniging]] (ACVV) en dien vir 23 jaar op die hoofbestuur van die Kaaplandse tak en later tot [[1993]] as voorsitter op [[Riversdal]].<ref name=":1" /> Op [[6 September]] [[1975]] trou sy met die prokureur Jan H. Hofmeyr en hulle vestig hulle vir ’n lang tyd in Riversdal, waarna hulle in [[1996]] na [[Somerset-Wes]] verhuis,<ref name=":0" /> waar hulle in die Helderberg Village aftree-oord woon. Jan het vyf seuns uit ’n vorige huwelik, wat almal prokureurs word. Hy is in Februarie [[1999]] oorlede en word op Riversdal begrawe. Sy is op Dinsdag [[5 Oktober]] [[2010]] in die aftree-oord Helderberg Village in Somerset-Wes oorlede, nadat sy in ’n koma verval het. Vir jare lank het sy [[Alzheimersiekte|Alzheimer se siekte]] gehad.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == === Kinder- en jeugverhale === Sy is veral bekend as skrywer van jeugverhale, gebaseer op ’n verbygegane tyd van groot word op die plaas in ’n ou Suid-Afrika. Haar skryfloopbaan begin wanneer sy eie bydraes lewer tot die kinderprogramme van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]].<ref name=":2" /> In die vyftigerjare skryf sy op versoek van die redakteur van ''[[Landbouweekblad|Die Landbouweekblad]]'' ’n paar sketse vir hulle kinderrubriek. Die redakteur van ''Sarie Marais'', die bekende Fred le Roux, kry insae in hierdie sketse en raap dit op vir sy eie tydskrif. Hy gee opdrag aan die Joodse kunstenaar [[Katrine Harries]] om die sketse te illustreer en die samewerking tussen Alba en Katrine Harries duur voort tot met Harries se dood in [[1978]]. Die sketse loop uit op die publikasie van “'''''Stories van Rivierplaas'''''”, die eerste van die verhale van die dogter Alie, haar boesemvriend Lulu en die huishulp Ou-Melitie. Hoewel die stories as fiksie aangebied word, is dit kennelik gebaseer op die skrywer se ervaringswêreld as jong kind op ’n plaas in die [[Vrystaat]]. Die daaglikse gebeure word op onderhoudende wyse vertel sodat insae verkry word oor ’n leefwyse wat verby gegaan het. Hoewel die stories vir kinders geskryf is, kan grootmense ewe veel genot put uit die nostalgiese herroep van die verlede. Alie en Lulu speel met die Basoetoekinders, haal eiers uit, loer na die melkery saans, trap wol in skeertyd en gaan met hulle leie en griffels na die plaasskooltjie. Die sensitiewe uitbeelding van Alie se kinderpsige is ’n hoogtepunt in die Afrikaanse prosa, met die kinderperspektief wat op indrukwekkende wyse deurgaans eg volgehou word.<ref name="kernentooi">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref name="standpunte">Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> In “'''''Nuwe stories van Rivierplaas'''''” het Alie die laerskoolkind groot ideale: sy wil kan spog met haar vlegsels, sy wil deur haar voortande kan spoeg en sy verlang na dik bene as kompensasie vir die bynaam Alie Spykerboud. Lulu, Ou-Melitie, ouma van Brakfontein en al die ander grootmense is steeds daar. Reza de Wet gebruik in haar drama “''Diepe grond''” die gegewe en karakters van “''Stories van Rivierplaas''”, om sodoende ’n kontras te skep tussen die idilliese Afrikanerdom van die jare vyftig en die disintegrasie van die jare tagtig.<ref name= "standpunte" /><ref name="kernentooi" /> Na polemiek is De Wet verplig om die name van die karakters te wysig, maar sy behou die gegewe en die drama word later saam met ander De Wet-dramas met die [[Hertzogprys]] bekroon. Alba ontvang die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] in [[1959]] vir “''Stories van'' ''Rivierplaas''” en “''Nuwe stories van Rivierplaas''”, die eerste vrou wat hierdie toekenning ontvang. F.V. Lategan neem “''As die trapmasjien kom''” (’n fragment uit “''Nuwe stories van Rivierplaas''”) op in “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”. In “'''''Stories van Ruyswyck'''''” het Alie al begin groot word en is sy reeds dertien jaar oud. Die milieu verskuif ook vanaf die Vrystaat na die Boland en die koshuis van Ruyswyck Meisieskool is nou haar blyplek. In die verloop van vier jaar verander die skaam standerd sewe dogter tot hoofmeisie. In teenstelling met die meer episodiese bou van die voorafgaande bundels sentreer hierdie boek rondom Alie se kennismaking met die raaisel van die liefde. Wat die boek in die proses aan vaart en spanning inboet, wen dit met die indringende weergawe van die adolessent se gevoelslewe.<ref>Aucamp, Hennie “Kriterium”, Oktober 1963</ref> Later word “''Stories van Rivierplaas''”, “''Nuwe stories van Rivierplaas''” en “''Stories van Ruyswyck''” in een band uitgegee onder die titel “'''''Rivierplaas'''''”.<ref>Fourie, Elkarien “Beeld” 11 Junie 2007</ref> Die Scheepersprys word in [[1965]] toegeken vir “''Stories van'' ''Ruyswyck''”, “''Stories van Bergplaas''” en “''Katrientjie van Keerweder''”. “'''''Stories van Bergplaas'''''” vertel van die tienjarige tweeling Bramie en Grietjie, wat op ’n Bolandse plaas bly, met die vernaamste probleem die baie werk wat in die pad staan van lekker speel. Grietjie verwonder haar aan die klank van woorde en sy en Bramie het interaksie met die ander kinders op Bergplaas, naamlik die bruin kinders Klein Willem Houtmens, Jaffie, Diksiel en Trui met Dingetjie op haar heup. Daar is ook grootmense soos tant Letta en oom Koos, ou Jafta, outa Warie met sy wysheid en ai Nonkie. Lappies is die hondjie en daar is natuurlik ou Steier, die hoenderhaan, wat deur sy koppigheid ’n ontydige dood vind. Die wedersydse vriendskap tussen blanke en bruin plaaskinders en die streng maar regverdige behandeling in geregtigheid teenoor alle gekleurdes bevat ’n moraliteit te midde van baie ongeregtigheid wat in hierdie apartheidstyd plaasgevind het. Die SAUK maak in 1983 ’n televisiereeks van ses episodes gebaseer op “''Stories van Bergplaas''”, wat egter eers in [[1986]] gebeeldsaai word weens besware teen die gebruik van terme soos “kleinnooi” en “kleinbaas” in die oorspronklike teks, wat dan met woorde vervang word wat nie kwetsend is nie. Die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] word in 1965 toegeken vir “''Stories van Bergplaas''”, “''Stories van'' ''Ruyswyck''” en “''Katrientjie van Keerweder''” en “''Stories van Bergplaas''” word in 1963 eervol vermeld tydens die toekenning van die [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-medalje]]. “'''''Afrikaans 100'''''” is ’n gedenkbundel wat vir jong mense die storie van Afrikaans vertel vanaf die stigtingsvergadering van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. Vir nog kleiner kinders lewer Alba ook ’n belangrike bydrae. “'''''Abdoltjie'''''” bevat ses stories van die vyfjarige Maleierseuntjie wat sy eie leefwêreld verken. Hy leef hom in verskeie fantasieë in, veral in wisselwerking met sy pa wat oor dinge gesels, opdragte gee of hom in aanraking bring met werklikhede, waarna Abdoltjie begin fantaseer. Dit is duidelik dat die warm verhouding wat hy met sy pa (sy “booia”) het, hom die nodige sekuriteit gee om nie-werklike dimensies te verken. Hierdie boekie word baie hoog aangeslaan deur die kritici, wat beïndruk is met die sjarmante maar eenvoudige taalgebruik in fyn, ritmiese sinne, die skep van ’n geloofbare kinderwêreld en die pragtige illustrasies van Katrine Harries. Die skryfster maak ook ruim gebruik van rympies, wat die stories ’n aansteeklike ritme gee. F.V. Lategan neem die fragment “''Abdoltjie soek die wit bok''” uit hierdie boek op in die versamelbundel “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”. Die vyfjarige Abdoltjie met sy kinderfantasieë is verwant aan die soortgelyke vyfjarige “'''''Katrientjie van Keerweder'''''”, hoewel Katrientjie se leefwêreld op ’n Bolandse plaas uiteraard verskil van Abdoltjie s’n. Dit is die warm verhouding wat Katrientjie met haar ma het en haar ma se prikkeling (byvoorbeeld oor waar die groot staanhorlosie die ure bêre) wat haar help om dinge fantasieryk te ervaar. Die begrip en relatiwiteit van tyd word knap in hierdie boek weerspieël, terwyl die oorgang tussen werklikheid en fantasie deurgaans soomloos geskied. Tina Tierat is ’n karakter wat by Ou-Melitie van Rivierplaas kan kers vashou. Benewens ’n aandeel in die Scheepersprys van 1965 word “''Katrientjie van Keerweder''” in [[1961]] bekroon met die heel eerste [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-prys]] vir kinderlektuur van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteekvereniging]]. “'''''Dirkie van Driekuil'''''” is eweneens ’n vyfjarige wat leer van tyd en verganklikheid. Die natuur is hier leermeester en die bruin man Kerneels (wat deur Dirkie Koeneels genoem word) die tolk om aan Dirkie te verduidelik hoedat daar ’n seisoensiklus in die natuur sowel as in die mens se lewe is. Sy vertaal self hierdie boek in Duits as “''Die Eiche im Wasser''”. “''Dirkie van Driekuil''” word in [[1966]] eervol vermeld tydens die toekenning van die C.P. Hoogenhout-medalje. “'''''’n Hennetjie met kuikens'''''” handel oor ’n wit (Sarie) en ’n swart (Sara) dogtertjie wat apart van mekaar woon maar elkeen ’n pop van ’n ander ras as gespreksgenoot het. Die ma’s vertel ook afsonderlik aan hulle dogtertjies van gedeelde ervarings met die ander ras op ’n plaas, waarna hereniging tussen die twee eertydse speelmaats plaasvind. Dit is veral die waardigheid en opregte menslikheid in menseverhoudings wat ’n mens bybly. Die C.P. Hoogenhout-prys word in [[1971]] toegeken aan “''’n Hennetjie met kuikens''”. “'''''Vlieg swaeltjie, vlieg ver'''''” het nog ’n vyfjarige (Faantjie) as hoofkarakter. Die gesin red drie baba-swaeltjies nadat die nes breek en Faantjie se ma sit hulle in ’n mandjie en vir drie weke word hulle gevoer. Dan word hulle buite op die gras geleer om te vlieg, want die winter kom nader en die swaeltjies moet na die warm plekke toe kan vlieg. Faantjie moet eindelik die pynlike les leer om iets vry te laat waarvoor jy lief is. Die swaeltjiegesin word metafoor van die grootse gang van die lewe, terwyl die interaksie tussen voëls en mense bevestiging is van wat goed en edel is.<ref>Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 25 no. 1, Maart 1985</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref> Die C.P. Hoogenhout-prys in 1983 en die heel eerste toekenning van die [[MER-prys|M.E.R.-prys]] in [[1984]] word toegeken aan “''Vlieg swaeltjie, vlieg ver''”. Sy lewer vir hierdie kleiner ouderdomsgroep ook die versebundel “'''''Ienkel dienkel'''''”, waar die sewentien gediggies knap geïllustreer word deur [[May Hillhouse]].<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Van haar kinderverse word opgeneem in die versamelbundels “''Nuwe Kleuterverseboek''” van [[D.J. Opperman]] en “''Verskombers''” met verse vir die laerskool saamgestel deur [[S.S. van Jaarsveld]]. Alba Bouwer vertaal heelwat kinder- en jeugtekste uit Amerikaans, Duits, Engels en Nederlands. === Romans === Alba verras in [[1992]] met ’n volwasse roman, “'''''Die afdraand van die dag is kil'''''”, waar die titel ontleen is uit ’n gedig van [[Olga Kirsch]] uit haar digbundel “''Negentien gedigte''”. In hierdie roman beland twee susters, Bettie en Marie, saam by hulle laaste aardse tuiste op ’n plattelandse dorp, Huis Lourens. Die susters het saam groot geword op Bergplaas, maar daarna hulle eie lewens gelei. Bettie was ’n getroude vrou in die Vrystaat wat twee mans aan die dood afgestaan het en twee kinders groot gemaak het. Marie het nooit getrou nie en het die hele tyd op die familieplaas gebly. By Huis Lourens ondergaan hulle die stelselmatige aftakeling van die ouderdom en raak toenemend van ander afhanklik. Die aanpassings by ’n wêreld wat tot die allernoodsaaklikste gekrimp het, is nie vir die susters die ergste van oud word nie, maar wel die besef dat hulle nie meer baas oor hul eie liggame is nie. Hiermee moet hulle vrede maak as hulle menslike waardigheid wil behou. Berustend wag hulle nou hulle sterfte in, met die seker wete dat dit onvermydelik deel is van die menslike bestaan en die verwagting dat die hiernamaals ’n geluksaliger lewe tot gevolg sal hê. Deur middel van terugflitse herleef hulle ook hulle wedervaringe as jong meisies op Bergplaas, en hul afsonderlike voortgang op die lewenspad daarna.<ref>Aucamp, Hennie “Rapport” 8 November 1992</ref><ref>Hambidge, Joan “Die Burger” 17 November 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref> Hierdie boek is in 1993 op die kortlys vir die toekenning van die [[CNA-prys|C.N.A.-prys]], die [[M-Net-prys]], die [[ATKV-Prosaprys|ATKV-prys]] en die [[Rapportprys]]. “'''''Die lang reis van hart tot hart'''''” bevat ’n keur deur [[Rykie van Reenen]] uit haar leeftyd van toesprake tydens openbare optredes wat uitgegee word met die viering van haar 75e verjaarsdag.<ref>Schumann, Jalna “Insig” April 1995</ref><ref name="wyb">Wybenga, Gretel “Beeld” 5 Junie 1995</ref> Vir volwassenes vertaal sy verskeie godsdienstige tekste uit Duits van [[Helmut Thielicke]] en Nederlands van A. Sizoo. Uit die gebederubriek wat Alba vir ''Sarie'' onder die skuilnaam Magriet Coetzee behartig, word verskeie keuses gemaak en gebundel in “'''''Gebede van ’n vrou'''''” in 1973, “'''''Nuwe gebede van ’n vrou'''''” in 1976, “'''''Aand van die lewe'''''” in 1983 en “'''''Skuiltes op die pad'''''” in 1994. Sy skryf ook oor die ACVV in die publikasies “''Waar vroue voorvat''” en “''Drie en sewentig jaar se saamreis''”, wat albei in 1981 verskyn. Verder skryf sy tydskrifartikels wat onder andere in ''Suid-Afrikaanse Uitgewer'', ''[[Huisgenoot]]'', ''Sarie Marais'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. === Kortverhale === Op versoek dra Alba by tot verskeie versamelbundels, waaronder “''Die dammetjie en ander sketse''” (saam met [[Audrey Blignault]], [[Freda Linde]], [[Elise Muller]], [[M.E.R.|M.E.R]]. en [[Rykie van Reenen]]), “''Son op die land''”, “''M.E.R. 100''” en “''Stad en stedelig''”. In die versamelbundel “''Klein koninkryk''” vertel sy van haar kinderjare en in “''My Paarl''” skryf sy van haar jeugherinneringe van hierdie dorp. Haar werk word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”, “''Son en saffier: Keurbeeld van die jeugverhaal''”, “''Voorsmaak''” (’n keur uit werke van skrywers wat met die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] bekroon is) en “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”, almal onder redaksie van F.V. Lategan; “''Janus: ’n tweetalige bloemlesing''” onder redaksie van L. Herrman en S. Goldblatt; “''Afrikaans short stories''” onder redaksie van F.V. Lategan, M.W. Smuts en [[Hymne Weiss]]; “''Moderne Afrikaanse verhaalkuns''” van F.E.J. Malherbe; “''Jangroentjie: keurbundel vir die jeug''” saamgestel deur J.P. en Ria Smuts; “''Borde borde boordevol''” onder redaksie van Hennie Aucamp; “''Uit die kontreie vandaan''” van [[Abraham H. de Vries]]; “''Goue fluit, my storie is uit''” en “''Goue lint, my storie begint''” saamgestel deur [[Linda Rode]]; “''Storiehuis, woordpaleis''” en “''Son op die land''”, laasgenoemde ’n bundel met sketse en vertellings oor verskillende streke van ons land. Sy is medesamesteller van ’n aantal boeke, insluitende die verjaardagalbum “''Goedgeluk''” saam met Audrey Blignault. Uit die werke van M.E.R. stel sy saam met Audrey Blignault “''Kom nader''” saam, terwyl sy saam met Rykie van Reenen “''Familiegesprek''” saamstel en saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen verantwoordelik is vir “''’n Kosbare erfenis''”, ’n versameling van die briewe van M.E.R. wat sy tussen [[1916]] en 1975 geskryf het. Saam met Hans Scheffler behartig sy “''Liewe Lydia – Liewe Fritz''”. == Toekennings en eerbewyse == Benewens die talle pryse wat sy met haar boeke verower, word sy ook op baie ander maniere gehuldig. Sy word in 1983 aangewys as een van veertien nuwe verteenwoordigers wat in die Media-raad van die Nuusblad-Persunie dien. In [[1987]] stel die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die prys in vir Kinderliteratuur wat driejaarliks toegeken sal word en noem dit die [[Alba Bouwerprys vir Kinderliteratuur|Alba Bouwer-prys]] as blyk van agting vir haar kinderwerke.<ref name=":1" /> Die ereburgerskap van [[Riversdal]] word in [[1988]] aan haar toegeken. Sy word in [[1995]] vereer met erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en in dieselfde jaar ontvang sy ’n toekenning van die [[Vroue Landbouvereniging]]. Die huldigingsbundel “''Die blink uur van mooi dinge''” wat met haar 75e verjaarsdag aan haar uitgereik word, bestaan uit twee dele. Die eerste deel is essays oor persoonlike belewenis van haar deur familie en vriende, terwyl die tweede deel handel oor haar werk.<ref>Müller, Petra “Die Burger” 29 Maart 1995</ref><ref>Van Niekerk, Anneke “Insig” Junie 1995</ref><ref name="wab" /> Die [[Universiteit van Port Elizabeth]] ken in 1996 ’n eredoktorsgraad aan haar toe. In [[1998]] ontvang sy die [[FAK-Prestigeprys]] vir haar bydrae tot die [[Afrikaanse letterkunde]]. ’n Straat in [[Langenhovenpark]] in Bloemfontein is ook na haar vernoem. == Publikasies == === Alba Bouwer === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1955 |Stories van Rivierplaas |- |1956 |Nuwe stories van Rivierplaas |- |1958 |Abdoltjie |- |1961 |Katrientjie van Keerweder |- |1963 |Stories van Ruyswyck Stories van Bergplaas |- |1966 |Dirkie van Driekuil |- |1971 |’n Hennetjie met kuikens |- |1975 |Afrikaans 100 |- |1980 |Ienkel dienkel |- |1983 |Vlieg swaeltjie, vlieg ver |- |1992 |Die afdraand van die dag is kil |- |1995 |Die lang reis van hart tot hart |- |2007 |Rivierplaas – omnibus |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1965 |Kom nader: ’n keur uit die werke van M.E.R. (saam met Audrey Blignault) Goedgeluk (saam met Audrey Blignault) |- |1972 |Liewe Lydia – Liewe Fritz (saam met Hans Scheffler) |- |1976 |Familiegesprek: briewe aan haar dogter van M.E.R. (saam met Rykie van Reenen |- |1977 |’n Kosbare erfenis: briewe van M.E.R. (saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen) |- |1988 |Goedgeluk: verjaardagalbum (saam met Audrey Blignault) |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1946 |Die Spaanse roosboom – Werner Bergengruen |- |1949 |Die seeverhale van Seepbel – Dorothy Dundas |- |1950 |Peppie se hoed – Ali Mitgutsch |- |1958 |Pieter en die wolf – [[Sergei Prokofiëf]] |- |1960 |Katinka van Kattesnorstraat – Clare Lennart |- |1961 |Rinus die stasiemossie – Clare Lennart Die dogtertjie van êrens – Hertha von Gebhardt |- |1962 |Die wit buffel – Ernst Wiechert |- |1965 |Rip van Winkel – Irving Washington |- |1966 |Tippie se liefde – Else Hueck-Dehio |- |1968 |Die leerling-towenaar – Johann W. von Goethe |- |1969 |Die groen pad – Irene Hunt |- |1971 |Perd uit die storm – Meindert de Jong |- |1972 |Die gebed wat die wêreld omspan – Helmut Thielicke |- |1973 |Lewende woorde van Augustinus – Dr. A. Sizoo |- |1974 |En sê nou God bestaan? – Helmut Thielicke Die seeperdjie – Frans van Anrooy |- |1975 |My eerste groot storieboek – Richard Bamberger |- |1976 |Die goue motor van Matys – Janosch Ek is ’n wilde wollabeer – Janosch Kom, krokodil, na Iewerstad – Janosch |- |1977 |Die Christen in ’n krisis – Helmut Thielicke |- |1985 |Winnie-die-Poeh – A.A. Milne |- |1987 |My groot-groot storieboek – Richard Bamberger |} === Magriet Coetzee === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1973 |Gebede van ’n vrou |- |1976 |Nuwe gebede van ’n vrou |- |1983 |Aand van die lewe |- |1994 |Skuiltes op die pad |} == Bronnelys == === Boeke === *[[Rob Antonissen|Antonissen, Rob]] “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Andries (samesteller) “My Paarl” Andries Botha Paarl 1987 * Botha, Danie “Die helder dae” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 *[[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 *[[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg 1961 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lategan, F.V. “Voorsmaak” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1972 *[[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]], Senekal, J.H. en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanseletterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Steenberg, Elsabe “Fantasie en die kinderboek: ’n kernhandleiding” HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1987 * Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en KaapstadTweede druk 1984 * Steyn, J.C. “Die 100 jaar van MER” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 *[[Madeleine van Biljon|Van Biljon, Madeleine]] “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van der Walt, Thomas (samesteller) “Die blink uur van mooi dinge” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1995 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Botha, Danie “Alba staan uit teen die ‘heller lug’” “Insig” April 1995 * Botha, Danie “Verhewenheid, maar met nugterheid” “Beeld” 11 Oktober 2010 * Botha, Elize “In gesprek met Alba Bouwer” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984 * Botha, Elize “Die ou vrou en die dood: Vier romans met verwante tematiek 1991-1993” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995 * Bouwer, Alba “Om ’n boek te maak” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Le Roux, Marina “Huldigingswoord by die oorhandiging van die M.E.R.-prys vir kinder- en jeuglektuur aan Alba Bouwer vir ‘Vlieg swaeltjie, vlieg ver’ op 13 September 1984” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 4, November 1984 * Minnaar-Vos, Anna “Ons kuier by Alba Bouwer” “Die Huisvrou” Januarie 1976 * Nolte, Elsa “M.E.R. en Alba Bouwer: Kanonisering en herkanonisering” “Tydskrif vir Letterkunde”Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Potgieter, Marelize “Skrywer Bouwer sterf ná koma” “Beeld” 8 Oktober 2010 * Steenberg, Elsabe “Die gebruik van herhaling in die werke van Alba Bouwer” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 12 no. 1, Februarie 1974 * Swartz, Màri-Anne “Alba Bouwer se kop nog propvol stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 * Williams, Ettie “’n Mens so mooi as haar stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 === Verwysings === {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bouwer, Alba}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Meisieskool La Rochelle]] ak43iaa0t6ezjj68nkenfp39kl6ys4j 2915474 2915473 2026-07-03T15:51:45Z Jcb 223 2915474 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alba Bouwer | bynaam = | beeld = Alba Bouwer.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Albertha Magdalena Bouwer | geboortedatum = [[16 Maart]] [[1920]] | geboorteplek = [[Vredefort]], [[Oranje-Vrystaat]] | dood_datum = [[5 Oktober]] [[2010]] | sterfteplek = [[Somerset-Wes]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer, joernalis | ander = | bekend = Kinderboeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Hubert Coetzee (oorlede 1969); Jan Hofmeyr | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alberta Magdalena Bouwer''' (16 Maart 1920 – 5 Oktober 2010) was ’n [[Afrikaans]]e kinderboekskryfster, [[joernalis]] en maatskaplike werkster in die tweede helfte van die 20ste eeu. Verskeie van haar boeke het die plaaslewe as agtergrond. Sy was veral bekend vir haar stories van Rivierplaas en Bergplaas. In 1959 en 1965 ontvang sy die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]]; in 1961, 1971 en 1982–1983 die [[C.P. Hoogenhoutprys]]; en in 1984 die [[MER-prys]] vir Jeugliteratuur. Sy het ook ook onder die [[skuilnaam]] Magriet Coetzee geskryf.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == [[Lêer:Die personeel van die Hoërskool Jan van Riebeeck, 1945.jpg|duimnael|links|340px|Die personeel van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], 1945. Alba Bouwer sit tweede van links.]] [[Beeld:Normaal Opleidingskollege, Bloemfontein, 1907.jpg|duimnael|regs|300px|Die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]], 1907]] Bouwer is op 16 Maart 1920 op ’n [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] plaas aan die oewer van die [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]] in die distrik [[Vredefort]] gebore. Haar vader was die boer Adriaan Bouwer. Hy was een van dertien kinders wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en na [[Sint Helena|St. Helena]] gestuur is. Haar moeder was die onderwyseres Bertha Zeeman, oorspronklik van [[Paarl]] in die [[Boland]], wat haar opleiding as onderwyseres aan die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]] ontvang het. Toe Alba nog net agtien maande oud was sterf haar vader aan ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]]. Die ma en kind woon daarna by die grootouers aan vaderskant op hulle Vrystaatse plaas, waar haar ma by die plaasskool onderwys gee. Haar eerste skooljare was op hierdie plaasskool met haar ma wat haar onderrig gee. Haar ma trou hierna op [[6 April]] [[1926]] met Johannes Nel, ’n boer uit ’n ander deel van Vredefort. Hierdie plaas aan die Renosterrivier vorm die basis van die verhale in “''Stories van Rivierplaas''”.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Bouwer,_Alba{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alba se broer Hendrik word uit hierdie huwelik gebore. Haar stiefpa sterf ses jaar na die troue onverwags in ’n skietongeluk en hierna is die gesin terug na haar moeder se familieplaas, die wynplaas Hartbeeskraal in Klein Drakenstein, distrik Paarl, waar hulle by haar ma se ongetroude oudste broer en suster inwoon. Hierdie plaas is die basis van die verhale in “''Stories van Bergplaas''”. Hier gaan Alba na die koshuis van die Engelsmedium [[Hoër Meisieskool La Rochelle]] in die Paarl,<ref name=":0">Remembered: http://remembered.co.za/obituary/view/9756{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waar sy van standerd nege in die leerlingraad dien en in [[1936]] matrikuleer. Sy studeer verder aan die Engelstalige Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (wat in hierdie tyd ingeskakel was by die [[Universiteit van Suid-Afrika]]) en behaal ’n B.A.-graad, met Geskiedenis en Duits as hoofvakke. Sy word aangestel as ondervoorsitter van die leerlingraad. Hier verwerf sy ook die Senior Onderwysdiploma. Vir ses jaar gee sy onderwys, eers vier jaar by die Hoërskool Burgersdorp en daarna twee jaar Duits en Afrikaans by die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in [[Kaapstad]]. Sy trou in hierdie tyd met Eben van der Watt, maar skei wanneer dit blyk dat hy onverantwoordelik is met geld en hulle in groot skuld dompel. Hulle is in gemeenskap van goedere getroud en Alba betaal eers al die skuld af voordat sy skei. Hierna is sy vir ’n ruk joernalis by die blaadjie ''Huishouding''. In [[1947]] sluit sy vir ’n bietjie meer as twee jaar aan by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) in Kaapstad waar sy samesteller en aanbieder van kinderprogramme is. In [[1950]] aanvaar sy ’n pos in die redaksie van ''Sarie Marais'',<ref name=":1">Tafelberg: http://www.tafelberg.com/authors/409 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429090039/http://tafelberg.com/Authors/409 |date=29 April 2016 }}</ref> waar sy na bietjie meer as ’n jaar bevorder word tot assistent-redaktrise onder [[Fred le Roux]]. In hierdie posisie behartig sy onder andere die gebederubriek onder die skuilnaam Magriet Coetzee. Hierdie rubriek is besonder gewild en verskeie bydraes word later in boekvorm uitgegee, soos “''Gebede van ’n vrou''” in [[1973]], “''Nuwe gebede van ’n vrou''” in [[1976]], “''Aand van die lewe''” in [[1983]] en “''Skuiltes op die pad''” in [[1994]]. Sy is ook verantwoordelik vir die aanstelling van [[Audrey Blignault]] om die rubriek “''Uit die dagboek van ’n vrou''” te skryf, waaruit later verskeie bundels gepubliseer word. In [[1963]] trou sy met Hubert Coetzee,<ref name=":0" /> besturende direkteur van die [[Naspers|Nasionale Pers]],<ref name=":2">Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913125700/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm |date=13 September 2014 }}</ref> en sy spits haar hierna voltyds toe op haar skryfwerk. Hubert het twee kinders uit ’n vorige huwelik, naamlik Paul en Annelette. Hy is in [[1969]] oorlede. Vanaf 1963 speel Alba ’n leidende rol in die [[Afrikaanse Christelike Vrouevereniging]] (ACVV) en dien vir 23 jaar op die hoofbestuur van die Kaaplandse tak en later tot [[1993]] as voorsitter op [[Riversdal]].<ref name=":1" /> Op [[6 September]] [[1975]] trou sy met die prokureur Jan H. Hofmeyr en hulle vestig hulle vir ’n lang tyd in Riversdal, waarna hulle in [[1996]] na [[Somerset-Wes]] verhuis,<ref name=":0" /> waar hulle in die Helderberg Village aftree-oord woon. Jan het vyf seuns uit ’n vorige huwelik, wat almal prokureurs word. Hy is in Februarie [[1999]] oorlede en word op Riversdal begrawe. Sy is op Dinsdag [[5 Oktober]] [[2010]] in die aftree-oord Helderberg Village in Somerset-Wes oorlede, nadat sy in ’n koma verval het. Vir jare lank het sy [[Alzheimersiekte|Alzheimer se siekte]] gehad.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == === Kinder- en jeugverhale === Sy is veral bekend as skrywer van jeugverhale, gebaseer op ’n verbygegane tyd van groot word op die plaas in ’n ou Suid-Afrika. Haar skryfloopbaan begin wanneer sy eie bydraes lewer tot die kinderprogramme van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]].<ref name=":2" /> In die vyftigerjare skryf sy op versoek van die redakteur van ''[[Landbouweekblad|Die Landbouweekblad]]'' ’n paar sketse vir hulle kinderrubriek. Die redakteur van ''Sarie Marais'', die bekende Fred le Roux, kry insae in hierdie sketse en raap dit op vir sy eie tydskrif. Hy gee opdrag aan die Joodse kunstenaar [[Katrine Harries]] om die sketse te illustreer en die samewerking tussen Alba en Katrine Harries duur voort tot met Harries se dood in [[1978]]. Die sketse loop uit op die publikasie van “'''''Stories van Rivierplaas'''''”, die eerste van die verhale van die dogter Alie, haar boesemvriend Lulu en die huishulp Ou-Melitie. Hoewel die stories as fiksie aangebied word, is dit kennelik gebaseer op die skrywer se ervaringswêreld as jong kind op ’n plaas in die [[Vrystaat]]. Die daaglikse gebeure word op onderhoudende wyse vertel sodat insae verkry word oor ’n leefwyse wat verby gegaan het. Hoewel die stories vir kinders geskryf is, kan grootmense ewe veel genot put uit die nostalgiese herroep van die verlede. Alie en Lulu speel met die Basoetoekinders, haal eiers uit, loer na die melkery saans, trap wol in skeertyd en gaan met hulle leie en griffels na die plaasskooltjie. Die sensitiewe uitbeelding van Alie se kinderpsige is ’n hoogtepunt in die Afrikaanse prosa, met die kinderperspektief wat op indrukwekkende wyse deurgaans eg volgehou word.<ref name="kernentooi">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref name="standpunte">Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> In “'''''Nuwe stories van Rivierplaas'''''” het Alie die laerskoolkind groot ideale: sy wil kan spog met haar vlegsels, sy wil deur haar voortande kan spoeg en sy verlang na dik bene as kompensasie vir die bynaam Alie Spykerboud. Lulu, Ou-Melitie, ouma van Brakfontein en al die ander grootmense is steeds daar. Reza de Wet gebruik in haar drama “''Diepe grond''” die gegewe en karakters van “''Stories van Rivierplaas''”, om sodoende ’n kontras te skep tussen die idilliese Afrikanerdom van die jare vyftig en die disintegrasie van die jare tagtig.<ref name= "standpunte" /><ref name="kernentooi" /> Na polemiek is De Wet verplig om die name van die karakters te wysig, maar sy behou die gegewe en die drama word later saam met ander De Wet-dramas met die [[Hertzogprys]] bekroon. Alba ontvang die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] in [[1959]] vir “''Stories van'' ''Rivierplaas''” en “''Nuwe stories van Rivierplaas''”, die eerste vrou wat hierdie toekenning ontvang. F.V. Lategan neem “''As die trapmasjien kom''” (’n fragment uit “''Nuwe stories van Rivierplaas''”) op in “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”. In “'''''Stories van Ruyswyck'''''” het Alie al begin groot word en is sy reeds dertien jaar oud. Die milieu verskuif ook vanaf die Vrystaat na die Boland en die koshuis van Ruyswyck Meisieskool is nou haar blyplek. In die verloop van vier jaar verander die skaam standerd sewe dogter tot hoofmeisie. In teenstelling met die meer episodiese bou van die voorafgaande bundels sentreer hierdie boek rondom Alie se kennismaking met die raaisel van die liefde. Wat die boek in die proses aan vaart en spanning inboet, wen dit met die indringende weergawe van die adolessent se gevoelslewe.<ref>Aucamp, Hennie “Kriterium”, Oktober 1963</ref> Later word “''Stories van Rivierplaas''”, “''Nuwe stories van Rivierplaas''” en “''Stories van Ruyswyck''” in een band uitgegee onder die titel “'''''Rivierplaas'''''”.<ref>Fourie, Elkarien “Beeld” 11 Junie 2007</ref> Die Scheepersprys word in [[1965]] toegeken vir “''Stories van'' ''Ruyswyck''”, “''Stories van Bergplaas''” en “''Katrientjie van Keerweder''”. “'''''Stories van Bergplaas'''''” vertel van die tienjarige tweeling Bramie en Grietjie, wat op ’n Bolandse plaas bly, met die vernaamste probleem die baie werk wat in die pad staan van lekker speel. Grietjie verwonder haar aan die klank van woorde en sy en Bramie het interaksie met die ander kinders op Bergplaas, naamlik die bruin kinders Klein Willem Houtmens, Jaffie, Diksiel en Trui met Dingetjie op haar heup. Daar is ook grootmense soos tant Letta en oom Koos, ou Jafta, outa Warie met sy wysheid en ai Nonkie. Lappies is die hondjie en daar is natuurlik ou Steier, die hoenderhaan, wat deur sy koppigheid ’n ontydige dood vind. Die wedersydse vriendskap tussen blanke en bruin plaaskinders en die streng maar regverdige behandeling in geregtigheid teenoor alle gekleurdes bevat ’n moraliteit te midde van baie ongeregtigheid wat in hierdie apartheidstyd plaasgevind het. Die SAUK maak in 1983 ’n televisiereeks van ses episodes gebaseer op “''Stories van Bergplaas''”, wat egter eers in [[1986]] gebeeldsaai word weens besware teen die gebruik van terme soos “kleinnooi” en “kleinbaas” in die oorspronklike teks, wat dan met woorde vervang word wat nie kwetsend is nie. Die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] word in 1965 toegeken vir “''Stories van Bergplaas''”, “''Stories van'' ''Ruyswyck''” en “''Katrientjie van Keerweder''” en “''Stories van Bergplaas''” word in 1963 eervol vermeld tydens die toekenning van die [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-medalje]]. “'''''Afrikaans 100'''''” is ’n gedenkbundel wat vir jong mense die storie van Afrikaans vertel vanaf die stigtingsvergadering van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. Vir nog kleiner kinders lewer Alba ook ’n belangrike bydrae. “'''''Abdoltjie'''''” bevat ses stories van die vyfjarige Maleierseuntjie wat sy eie leefwêreld verken. Hy leef hom in verskeie fantasieë in, veral in wisselwerking met sy pa wat oor dinge gesels, opdragte gee of hom in aanraking bring met werklikhede, waarna Abdoltjie begin fantaseer. Dit is duidelik dat die warm verhouding wat hy met sy pa (sy “booia”) het, hom die nodige sekuriteit gee om nie-werklike dimensies te verken. Hierdie boekie word baie hoog aangeslaan deur die kritici, wat beïndruk is met die sjarmante maar eenvoudige taalgebruik in fyn, ritmiese sinne, die skep van ’n geloofbare kinderwêreld en die pragtige illustrasies van Katrine Harries. Die skryfster maak ook ruim gebruik van rympies, wat die stories ’n aansteeklike ritme gee. F.V. Lategan neem die fragment “''Abdoltjie soek die wit bok''” uit hierdie boek op in die versamelbundel “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”. Die vyfjarige Abdoltjie met sy kinderfantasieë is verwant aan die soortgelyke vyfjarige “'''''Katrientjie van Keerweder'''''”, hoewel Katrientjie se leefwêreld op ’n Bolandse plaas uiteraard verskil van Abdoltjie s’n. Dit is die warm verhouding wat Katrientjie met haar ma het en haar ma se prikkeling (byvoorbeeld oor waar die groot staanhorlosie die ure bêre) wat haar help om dinge fantasieryk te ervaar. Die begrip en relatiwiteit van tyd word knap in hierdie boek weerspieël, terwyl die oorgang tussen werklikheid en fantasie deurgaans soomloos geskied. Tina Tierat is ’n karakter wat by Ou-Melitie van Rivierplaas kan kers vashou. Benewens ’n aandeel in die Scheepersprys van 1965 word “''Katrientjie van Keerweder''” in [[1961]] bekroon met die heel eerste [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-prys]] vir kinderlektuur van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteekvereniging]]. “'''''Dirkie van Driekuil'''''” is eweneens ’n vyfjarige wat leer van tyd en verganklikheid. Die natuur is hier leermeester en die bruin man Kerneels (wat deur Dirkie Koeneels genoem word) die tolk om aan Dirkie te verduidelik hoedat daar ’n seisoensiklus in die natuur sowel as in die mens se lewe is. Sy vertaal self hierdie boek in Duits as “''Die Eiche im Wasser''”. “''Dirkie van Driekuil''” word in [[1966]] eervol vermeld tydens die toekenning van die C.P. Hoogenhout-medalje. “'''''’n Hennetjie met kuikens'''''” handel oor ’n wit (Sarie) en ’n swart (Sara) dogtertjie wat apart van mekaar woon maar elkeen ’n pop van ’n ander ras as gespreksgenoot het. Die ma’s vertel ook afsonderlik aan hulle dogtertjies van gedeelde ervarings met die ander ras op ’n plaas, waarna hereniging tussen die twee eertydse speelmaats plaasvind. Dit is veral die waardigheid en opregte menslikheid in menseverhoudings wat ’n mens bybly. Die C.P. Hoogenhout-prys word in [[1971]] toegeken aan “''’n Hennetjie met kuikens''”. “'''''Vlieg swaeltjie, vlieg ver'''''” het nog ’n vyfjarige (Faantjie) as hoofkarakter. Die gesin red drie baba-swaeltjies nadat die nes breek en Faantjie se ma sit hulle in ’n mandjie en vir drie weke word hulle gevoer. Dan word hulle buite op die gras geleer om te vlieg, want die winter kom nader en die swaeltjies moet na die warm plekke toe kan vlieg. Faantjie moet eindelik die pynlike les leer om iets vry te laat waarvoor jy lief is. Die swaeltjiegesin word metafoor van die grootse gang van die lewe, terwyl die interaksie tussen voëls en mense bevestiging is van wat goed en edel is.<ref>Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 25 no. 1, Maart 1985</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref> Die C.P. Hoogenhout-prys in 1983 en die heel eerste toekenning van die [[MER-prys|M.E.R.-prys]] in [[1984]] word toegeken aan “''Vlieg swaeltjie, vlieg ver''”. Sy lewer vir hierdie kleiner ouderdomsgroep ook die versebundel “'''''Ienkel dienkel'''''”, waar die sewentien gediggies knap geïllustreer word deur [[May Hillhouse]].<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Van haar kinderverse word opgeneem in die versamelbundels “''Nuwe Kleuterverseboek''” van [[D.J. Opperman]] en “''Verskombers''” met verse vir die laerskool saamgestel deur [[S.S. van Jaarsveld]]. Alba Bouwer vertaal heelwat kinder- en jeugtekste uit Amerikaans, Duits, Engels en Nederlands. === Romans === Alba verras in [[1992]] met ’n volwasse roman, “'''''Die afdraand van die dag is kil'''''”, waar die titel ontleen is uit ’n gedig van [[Olga Kirsch]] uit haar digbundel “''Negentien gedigte''”. In hierdie roman beland twee susters, Bettie en Marie, saam by hulle laaste aardse tuiste op ’n plattelandse dorp, Huis Lourens. Die susters het saam groot geword op Bergplaas, maar daarna hulle eie lewens gelei. Bettie was ’n getroude vrou in die Vrystaat wat twee mans aan die dood afgestaan het en twee kinders groot gemaak het. Marie het nooit getrou nie en het die hele tyd op die familieplaas gebly. By Huis Lourens ondergaan hulle die stelselmatige aftakeling van die ouderdom en raak toenemend van ander afhanklik. Die aanpassings by ’n wêreld wat tot die allernoodsaaklikste gekrimp het, is nie vir die susters die ergste van oud word nie, maar wel die besef dat hulle nie meer baas oor hul eie liggame is nie. Hiermee moet hulle vrede maak as hulle menslike waardigheid wil behou. Berustend wag hulle nou hulle sterfte in, met die seker wete dat dit onvermydelik deel is van die menslike bestaan en die verwagting dat die hiernamaals ’n geluksaliger lewe tot gevolg sal hê. Deur middel van terugflitse herleef hulle ook hulle wedervaringe as jong meisies op Bergplaas, en hul afsonderlike voortgang op die lewenspad daarna.<ref>Aucamp, Hennie “Rapport” 8 November 1992</ref><ref>Hambidge, Joan “Die Burger” 17 November 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref> Hierdie boek is in 1993 op die kortlys vir die toekenning van die [[CNA-prys|C.N.A.-prys]], die [[M-Net-prys]], die [[ATKV-Prosaprys|ATKV-prys]] en die [[Rapportprys]]. “'''''Die lang reis van hart tot hart'''''” bevat ’n keur deur [[Rykie van Reenen]] uit haar leeftyd van toesprake tydens openbare optredes wat uitgegee word met die viering van haar 75e verjaarsdag.<ref>Schumann, Jalna “Insig” April 1995</ref><ref name="wyb">Wybenga, Gretel “Beeld” 5 Junie 1995</ref> Vir volwassenes vertaal sy verskeie godsdienstige tekste uit Duits van [[Helmut Thielicke]] en Nederlands van A. Sizoo. Uit die gebederubriek wat Alba vir ''Sarie'' onder die skuilnaam Magriet Coetzee behartig, word verskeie keuses gemaak en gebundel in “'''''Gebede van ’n vrou'''''” in 1973, “'''''Nuwe gebede van ’n vrou'''''” in 1976, “'''''Aand van die lewe'''''” in 1983 en “'''''Skuiltes op die pad'''''” in 1994. Sy skryf ook oor die ACVV in die publikasies “''Waar vroue voorvat''” en “''Drie en sewentig jaar se saamreis''”, wat albei in 1981 verskyn. Verder skryf sy tydskrifartikels wat onder andere in ''Suid-Afrikaanse Uitgewer'', ''[[Huisgenoot]]'', ''Sarie Marais'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. === Kortverhale === Op versoek dra Alba by tot verskeie versamelbundels, waaronder “''Die dammetjie en ander sketse''” (saam met [[Audrey Blignault]], [[Freda Linde]], [[Elise Muller]], [[M.E.R.|M.E.R]]. en [[Rykie van Reenen]]), “''Son op die land''”, “''M.E.R. 100''” en “''Stad en stedelig''”. In die versamelbundel “''Klein koninkryk''” vertel sy van haar kinderjare en in “''My Paarl''” skryf sy van haar jeugherinneringe van hierdie dorp. Haar werk word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”, “''Son en saffier: Keurbeeld van die jeugverhaal''”, “''Voorsmaak''” (’n keur uit werke van skrywers wat met die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] bekroon is) en “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”, almal onder redaksie van F.V. Lategan; “''Janus: ’n tweetalige bloemlesing''” onder redaksie van L. Herrman en S. Goldblatt; “''Afrikaans short stories''” onder redaksie van F.V. Lategan, M.W. Smuts en [[Hymne Weiss]]; “''Moderne Afrikaanse verhaalkuns''” van F.E.J. Malherbe; “''Jangroentjie: keurbundel vir die jeug''” saamgestel deur J.P. en Ria Smuts; “''Borde borde boordevol''” onder redaksie van Hennie Aucamp; “''Uit die kontreie vandaan''” van [[Abraham H. de Vries]]; “''Goue fluit, my storie is uit''” en “''Goue lint, my storie begint''” saamgestel deur [[Linda Rode]]; “''Storiehuis, woordpaleis''” en “''Son op die land''”, laasgenoemde ’n bundel met sketse en vertellings oor verskillende streke van ons land. Sy is medesamesteller van ’n aantal boeke, insluitende die verjaardagalbum “''Goedgeluk''” saam met Audrey Blignault. Uit die werke van M.E.R. stel sy saam met Audrey Blignault “''Kom nader''” saam, terwyl sy saam met Rykie van Reenen “''Familiegesprek''” saamstel en saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen verantwoordelik is vir “''’n Kosbare erfenis''”, ’n versameling van die briewe van M.E.R. wat sy tussen [[1916]] en 1975 geskryf het. Saam met Hans Scheffler behartig sy “''Liewe Lydia – Liewe Fritz''”. == Toekennings en eerbewyse == Benewens die talle pryse wat sy met haar boeke verower, word sy ook op baie ander maniere gehuldig. Sy word in 1983 aangewys as een van veertien nuwe verteenwoordigers wat in die Media-raad van die Nuusblad-Persunie dien. In [[1987]] stel die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die prys in vir Kinderliteratuur wat driejaarliks toegeken sal word en noem dit die [[Alba Bouwerprys vir Kinderliteratuur|Alba Bouwer-prys]] as blyk van agting vir haar kinderwerke.<ref name=":1" /> Die ereburgerskap van [[Riversdal]] word in [[1988]] aan haar toegeken. Sy word in [[1995]] vereer met erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en in dieselfde jaar ontvang sy ’n toekenning van die [[Vroue Landbouvereniging]]. Die huldigingsbundel “''Die blink uur van mooi dinge''” wat met haar 75e verjaarsdag aan haar uitgereik word, bestaan uit twee dele. Die eerste deel is essays oor persoonlike belewenis van haar deur familie en vriende, terwyl die tweede deel handel oor haar werk.<ref>Müller, Petra “Die Burger” 29 Maart 1995</ref><ref>Van Niekerk, Anneke “Insig” Junie 1995</ref><ref name="wyb" /> Die [[Universiteit van Port Elizabeth]] ken in 1996 ’n eredoktorsgraad aan haar toe. In [[1998]] ontvang sy die [[FAK-Prestigeprys]] vir haar bydrae tot die [[Afrikaanse letterkunde]]. ’n Straat in [[Langenhovenpark]] in Bloemfontein is ook na haar vernoem. == Publikasies == === Alba Bouwer === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1955 |Stories van Rivierplaas |- |1956 |Nuwe stories van Rivierplaas |- |1958 |Abdoltjie |- |1961 |Katrientjie van Keerweder |- |1963 |Stories van Ruyswyck Stories van Bergplaas |- |1966 |Dirkie van Driekuil |- |1971 |’n Hennetjie met kuikens |- |1975 |Afrikaans 100 |- |1980 |Ienkel dienkel |- |1983 |Vlieg swaeltjie, vlieg ver |- |1992 |Die afdraand van die dag is kil |- |1995 |Die lang reis van hart tot hart |- |2007 |Rivierplaas – omnibus |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1965 |Kom nader: ’n keur uit die werke van M.E.R. (saam met Audrey Blignault) Goedgeluk (saam met Audrey Blignault) |- |1972 |Liewe Lydia – Liewe Fritz (saam met Hans Scheffler) |- |1976 |Familiegesprek: briewe aan haar dogter van M.E.R. (saam met Rykie van Reenen |- |1977 |’n Kosbare erfenis: briewe van M.E.R. (saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen) |- |1988 |Goedgeluk: verjaardagalbum (saam met Audrey Blignault) |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1946 |Die Spaanse roosboom – Werner Bergengruen |- |1949 |Die seeverhale van Seepbel – Dorothy Dundas |- |1950 |Peppie se hoed – Ali Mitgutsch |- |1958 |Pieter en die wolf – [[Sergei Prokofiëf]] |- |1960 |Katinka van Kattesnorstraat – Clare Lennart |- |1961 |Rinus die stasiemossie – Clare Lennart Die dogtertjie van êrens – Hertha von Gebhardt |- |1962 |Die wit buffel – Ernst Wiechert |- |1965 |Rip van Winkel – Irving Washington |- |1966 |Tippie se liefde – Else Hueck-Dehio |- |1968 |Die leerling-towenaar – Johann W. von Goethe |- |1969 |Die groen pad – Irene Hunt |- |1971 |Perd uit die storm – Meindert de Jong |- |1972 |Die gebed wat die wêreld omspan – Helmut Thielicke |- |1973 |Lewende woorde van Augustinus – Dr. A. Sizoo |- |1974 |En sê nou God bestaan? – Helmut Thielicke Die seeperdjie – Frans van Anrooy |- |1975 |My eerste groot storieboek – Richard Bamberger |- |1976 |Die goue motor van Matys – Janosch Ek is ’n wilde wollabeer – Janosch Kom, krokodil, na Iewerstad – Janosch |- |1977 |Die Christen in ’n krisis – Helmut Thielicke |- |1985 |Winnie-die-Poeh – A.A. Milne |- |1987 |My groot-groot storieboek – Richard Bamberger |} === Magriet Coetzee === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1973 |Gebede van ’n vrou |- |1976 |Nuwe gebede van ’n vrou |- |1983 |Aand van die lewe |- |1994 |Skuiltes op die pad |} == Bronnelys == === Boeke === *[[Rob Antonissen|Antonissen, Rob]] “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Andries (samesteller) “My Paarl” Andries Botha Paarl 1987 * Botha, Danie “Die helder dae” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 *[[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 *[[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg 1961 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lategan, F.V. “Voorsmaak” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1972 *[[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]], Senekal, J.H. en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanseletterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Steenberg, Elsabe “Fantasie en die kinderboek: ’n kernhandleiding” HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1987 * Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en KaapstadTweede druk 1984 * Steyn, J.C. “Die 100 jaar van MER” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 *[[Madeleine van Biljon|Van Biljon, Madeleine]] “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van der Walt, Thomas (samesteller) “Die blink uur van mooi dinge” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1995 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Botha, Danie “Alba staan uit teen die ‘heller lug’” “Insig” April 1995 * Botha, Danie “Verhewenheid, maar met nugterheid” “Beeld” 11 Oktober 2010 * Botha, Elize “In gesprek met Alba Bouwer” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984 * Botha, Elize “Die ou vrou en die dood: Vier romans met verwante tematiek 1991-1993” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995 * Bouwer, Alba “Om ’n boek te maak” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Le Roux, Marina “Huldigingswoord by die oorhandiging van die M.E.R.-prys vir kinder- en jeuglektuur aan Alba Bouwer vir ‘Vlieg swaeltjie, vlieg ver’ op 13 September 1984” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 4, November 1984 * Minnaar-Vos, Anna “Ons kuier by Alba Bouwer” “Die Huisvrou” Januarie 1976 * Nolte, Elsa “M.E.R. en Alba Bouwer: Kanonisering en herkanonisering” “Tydskrif vir Letterkunde”Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Potgieter, Marelize “Skrywer Bouwer sterf ná koma” “Beeld” 8 Oktober 2010 * Steenberg, Elsabe “Die gebruik van herhaling in die werke van Alba Bouwer” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 12 no. 1, Februarie 1974 * Swartz, Màri-Anne “Alba Bouwer se kop nog propvol stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 * Williams, Ettie “’n Mens so mooi as haar stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 === Verwysings === {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bouwer, Alba}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Meisieskool La Rochelle]] sucwdk9rp1u19zl20llpzcy3n6ico88 0 32193 2915469 2908830 2026-07-03T15:49:34Z Jcb 223 2915469 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Abraham H. de Vries | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Abraham Hermanus de Vries | geboortedatum = [[9 Februarie]], [[1937]] | geboorteplek = [[Ladismith]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|08|23|1937|02|9}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Reina Prinsen Geerligs-prys]]<br />[[Eugène Maraisprys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Abraham Hermanus de Vries''' (9 Februarie 1937- 23 Augustus 2024) was 'n [[Afrikaans]]e kortverhaalskrywer.<ref name="esaach" /><ref name="tsa" /><ref name="mm" /> Hy word as een van die voorste eksponente in die Afrikaanse kortprosa beskou, veral in sy generering van nuwe betekenismoontlikhede in die struktuur van sy korter tekste. Sy [[oeuvre]] moet gelees word binne die raamwerk van nie alleen 'n postmodernistiese kompleksiteit en dubbelsinnigheid nie, maar ook kultuurhistories as een van die [[Sestigers]]. Hy skryf ook die spanningsverhale onder die [[skuilnaam]] Thys van der Vyver. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en opleiding === Abraham Hermanus de Vries is op 9 Februarie 1937<ref name=":0">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3339 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611064007/http://nb.co.za/Authors/3339 |date=11 Junie 2017 }}</ref> op Winkelplaas in die huis Volmoed (Winkelplaas het vyf opstalle) naby [[Ladismith]] in die [[Klein-Karoo|Klein Karoo]] gebore.<ref>De Vries, Abraham H. ''Skrywers in woord en beeld: Abraham H. de Vries''. Perskor Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988</ref> Hy het een suster, Hester. Sy moeder sterf tydens die bevalling en vir die eerste nege maande van sy lewe bly hy op die buurplaas Voorbaat by sy oupa Wynand en ouma Hannie. Sy pa trou later met Hester, ’n jonger suster van sy ma, en hy keer terug na Winkelplaas, waar sy pa die laaste winkelier van die plaas was. Hy begin sy skoolloopbaan op die plaasskool by Buffelsdrift, waarna hy in 1950 na die hoërskool op [[Ladismith]] gaan. Ná matrikulasie in 1954 aan die Hoërskool Ladismith studeer hy in die jare 1955 tot 1958 aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. Terwyl hy student is, spandeer hy party naweke by [[W.A. de Klerk]] en sy vrou op hulle plaas Saffier in die Klein-Drakenstein naby die [[Paarl]]. Hy behaal in 1957 die B.A.-graad en in 1958 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Op universiteit is hy redakteur van die studentetydskrif ''Prisma'' en is [[Hennie Aucamp]], R.K. Belcher en [[Wilhelm Knobel]] van sy studentemaats. === Begin van loopbaan en verdere studie === Hy werk na universiteit in die Provinsiale Biblioteek in [[Kaapstad]] as hoof van die Afrikaanse boeke-aankope en as redakteur van ''Die Kaapse Bibliotekaris''. In 1961 gaan hy vir verdere studie na die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, waar hy op 5 Desember 1962 die doktoraal in Afrikaanse Taal- en Letterkunde aflê, met [[Nederlands]] en Perswetenskap as hoofvakke. Hierna word hy ’n senior assistentskap in Perswetenskap (Kommunikasiekunde) aan die Gemeentelijke Universiteit aangebied, maar hy wys die aanbod van die hand. Hy onderneem ’n uitgebreide reis deur [[Europa]] en besoek onder andere [[Griekeland]] en [[Israel]], waarna hy teen die einde van 1963 terugkeer na [[Suid-Afrika]]. In 1964 trou hy met Ria van der Merwe en uit die huwelik word twee kinders (Anneke en Andries) gebore – hulle skei egter in 1969. === Werk as joernalis, skrywer en akademikus === Hy word in 1963 aangestel as kunsredakteur van ''[[Die Vaderland]]'' in [[Johannesburg]],<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/devriesa.html</ref> ’n posisie wat hy tot die begin van 1965 beklee. Hy dien ook op die redaksie van ''Sestiger''. In hierdie tyd vestig hy hom in ’n woonstel in [[Hillbrow]]. Hy bedank sy werk by ''Die Vaderland'' as daar van hom verwag word om negatief teen die aanstelling van [[Jan Rabie]] as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] te reageer. Daarna reis hy en sy vrou anderhalwe jaar in die buiteland en besoek onder meer [[Nederland]], Griekeland, [[Duitsland]], [[Oostenryk]], [[Joego-Slawië]] en [[Spanje]]. By sy terugkoms aanvaar hy in 1967 ’n pos as tydelike dosent in [[Taalkunde]] aan die [[Nelson Mandela-universiteit|Universiteit van Port Elizabeth]] en in [[1968]] is hy tydelike dosent aan die [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] tydens [[André P. Brink]] se verblyf in [[Parys]]. Vanaf 1969 is hy as lektor verbonde aan die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] en vanaf 1970 as senior lektor aan die Universiteit van Natal in [[Durban]]. Sy hoofleeropdrag is om hom toe te lê op die drama as genre en die Afrikaanse en Nederlandse drama in die besonder. Hier trou hy in 1972 met Hannie Pienaar, ’n onderwyseres van Durban, wat ook radio-omroepster was en onder andere die ''[[Siembamba]]''-program aangebied het. Hulle het drie kinders, met Daniël Willem die oudste. Hy koop in hierdie tyd die plasie Volmoed naby Ladismith in die Klein Karoo, waarheen hy dikwels gaan om in die stilte te kan skryf. In die sewentigerjare is hy ’n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde. In 1975 onderneem hy tydens sy lang sabbatsverlof ’n reis na [[Noorweë]], waar hy in Februarie in Nederlands ’n reeks lesings oor die Afrikaanse letterkunde gee aan die Germaanse Instituut van die Ryksuniversiteit van [[Oslo]]. Terwyl hy in Oslo is, gee hy ook saam met die Turkse skrywer Yasar Kemal ’n lesing voor die PEN Club International. Hy aanvaar in Maart 1984 ’n pos as departementshoof van Tale en Kommunikasie by die Skiereiland Technikon in Kaapstad, ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1997 beklee. In Oktober 1985 stig hy die Afdeling vir [[Joernalistiek]], wat in 1991 tot ’n volwaardige departement ontwikkel. Hy het intussen deeltyds verder gestudeer en behaal in 1986 die D.Litt.-graad aan die Universiteit van Stellenbosch onder promotorskap van [[Merwe Scholtz]] met ’n tesis oor ''Tendense in die Afrikaanse kortverhaal 1867–1984''. In dieselfde jaar word hy verkies tot voorsitter van die Afrikaanse Skrywersgilde, waar hy vir twee termyne in hierdie amp dien. Saam met [[Patrick Petersen]] is hy in 1996 instrumenteel met die stigting van die Afrikaanse Skrywersvereniging (ASV) en hy neem ook leiding met die skryf van hierdie organisasie se grondwet. Vir ’n termyn is hy ook voorsitter van die ASV.<ref>Botha, Amanda LitNet: http://www.litnet.co.za/al-die-karakters-in-sy-stories-in-een-amanda-botha-oor-abraham-de-vries/</ref> Hy is betrokke by die vervaardiging van verskeie televisieprogramme. So is hy regisseur van videoportrette van die digters [[Adam Small]] en [[Hendrik Januarie]]<ref name=":0" /> en behartig hy in 1992 die regie, teks en vervaardiging van die dokumentêre program ''Afrikaans en Nederlands na apartheid''. In 1996 gee hy ’n reeks lesings aan die [[Universiteit van Amsterdam]] en vanaf 1997 gee hy as buitengewone hoogleraar deeltyds lesings aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]], terwyl hy voltyds skryf. In 2000 lewer hy die openingslesing by die Universiteit van Leipzig se Europese Werksessie oor Afrikaans getiteld “Afrikaans Extra Muros”. In 2002 is hy weer in die buiteland vir ’n lesingreeks in Nederland, [[Pole]] en Duitsland. == Skryfwerk == === Kortkuns === Hy maak veral as kortverhaalskrywer ’n enorme bydrae tot die Afrikaanse literatuur. Sy eerste verhale, getitel ''Bert die jagter'' en ''Die spioene'', verskyn op 16-jarige ouderdom in 1953 in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]''. Hierna publiseer hy ander kortverhale in ''Die Huisgenoot'' en later ook in letterkundige tydskrifte. Sy debuut is met die bundel ''Hoog teen die heuningkrans'', waarin hy ’n fyn waarnemingsvermoë en insig in die psige van die enkeling bevestig, hoewel die tegniek realisties en tradisioneel is. Die verhale speel hoofsaaklik af in die Klein Karoo van sy jeug en die aksent val op die persoonlike ervarings van die lokale mens, wat meestal nie uitstyg tot meer universele betekenis nie.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref><ref name="Antonissen">Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> [[PG du Plessis|P.G. du Plessis]] neem ''Die rooi vaas'' uit hierdie bundel op in die versamelbundel ''Halfeeu'', waarin hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' verskyn. ''Verlore erwe'', bou voort op hierdie platform en is aanduidend van die groei in sy tematiek en vakmanskap. Die verhale speel steeds af teen ’n plattelandse agtergrond en is ook steeds realisties in gees en sfeer. Ingeweef in die gebeure en ervarings van doodeenvoudige mense, slaag hy daarin om die geheimenis van lewe (en dood) raak te vat sodat die leser diep daardeur geraak word. ''Vetkers en neonlig'' is soortgelyk van aard, maar De Vries bundel hierin ’n aantal verhale waarin hy wegbeweeg van gemoedelikheid na ’n soort makabere fantasie.<ref name="antonissen66">Antonissen, Rob. Standpunte, Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref> De Vries ontvang vir sy eerste drie bundels (''Hoog teen die heuningkrans'', ''Verlore erwe'' en ''Vetkers en neonlig'') in 1962 die [[Reina Prinsen Geerligs-prys]]. Hy bundel sy keuse uit verhale uit hierdie periode van sy skrywerskap later in ''Volmoed se gasie.'' Die titel verwys na Volmoed, die naam van sy geboortehuis, en “gasie” beteken betaling, sodat hy met hierdie verhale sy dankbaarheid of terugbetaling aan sy jeug maak. Hy het dan ook die boek gepubliseer om geld te verdien om sy geboorteplasie, wat hy terug gekoop het, af te betaal. Twee verhale verskyn hier vir die eerste keer in boekvorm, naamlik die boeiende vertelling ''Rooikoos Willemse is soek,'' oor ’n man wat so babbelas word dat hy aan sy identiteit begin te twyfel, en ''Fisante tussen die rose'', die vermaaklike verhaal van ’n predikant se gebabbel nadat hy tydens ’n operasie te veel verdowingsmiddels ingekry het. Met ''Dubbeldoor'' word hy deel van die [[Sestigers|Sestiger-beweging]] deur van hierdie stadium in sy skrywerskap verhale te skryf wat André P. Brink “laagverhale” noem waarin “magiese realisme” na vore kom.<ref>Brink, André P. Die verhaalkuns van Abraham H. de Vries in De Vries, Abraham H. ''Soms op ’n reis.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1987</ref> Hierdie beskrywing tipeer die verwikkelde wyse waarop De Vries daarin slaag om deur [[Metafoor|metafore]] veelvuldige betekenisse en simbole in sy verhale te impliseer, terwyl hy steeds die fyn waarneming en in-diepte sielkundige blootlegging van sy vroeë verhale behou. In aanvulling by sy gebruik van die plaaslike mense en wêreld bring hy nou ook die Europese omgewing onder woord, soos in die titel van die bundel aangedui word, waar die dubbeldoor verwys na die vermenging van Europa en Afrika. Die titel kan egter ook betrekking hê op die mengsel van tradisioneel-realistiese en magiese tipe verhale.<ref name="antonissen66" /><ref name="antspits">Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die bundel ''Vliegoog'' neem hierdie temas en tegnieke verder. Die titel van die bundel is aanduidend van die verhale daarin, aangesien nie een van die saamgestelde oog van die vlieg se onderlinge gedeeltes die onderwerp van dieselfde hoek sien nie. Net so is die verhale onderling uiteenlopend van aard en volg nie een dieselfde patroon nie, of selfs dieselfde styl en struktuur nie, maar maak die geheel ’n saamgestelde beeld uit van die mensheid.<ref name="antonissen66"/><ref name="antspits" /> ''Dorp in die Klein Karoo'' bevat sketse oor Ladismith en die lewenswyse, gebruike, vertellings en eienaardighede van die kontrei en die mense,<ref>Schutte, R. Standpunte. Nuwe reeks 73, Oktober 1967</ref> voorafgegaan deur die verhaal ''Op pad Sjina toe''. Hierdie verhaal is ’n verbeeldingspel uit die kleintyd, wat treffend gekontrasteer word met die leefwêreld van die grootmens, wat nie toegang het of kan kry tot hierdie verbeeldingswêreld nie. So illustreer die skrywer dat werklikheid en fantasie twee kante van presies dieselfde saak is, afhangend van hoe jy daarna kyk. Dit is oorspronklik geskryf vir opname in die versamelbundel ''Herinnering se wei''. Al sy prosa tot op daardie stadium (die kortverhaalbundels ''Hoog teen die heuningkrans'', ''Verlore erwe'', ''Vetkers en neonlig'', ''Dubbeldoor'' en ''Vliegoog''; die reisverhale ''Die rustelose sjalom'' en ''Afspraak met eergister'', die streekskuns ''Dorp in die'' ''Klein-Karoo'' en die novelle ''Kruispad''), word in 1967 met die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]] bekroon. ''Twee maal'' ''om die son'', ’n titel wat verwys na die periode van twee jaar wat dit geneem het om hierdie verhale te voltooi, bevat kort verhale in die eerste persoon met [[België]] en Hillbrow as agtergrond.<ref>Aucamp, Hennie. Dagblad. HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref> ''Briekwa'' word in briefvorm aangebied, afgewissel met grepe uit die wêreld van die skrywer se jeug en die mense uit die Klein Karoo. In die briefgedeeltes besin hy oor sy taak as skrywer. Hierdie wisselwerking tussen herinneringe, filosofie en verhale beklee sy vertellings met ’n groter skyn van waarskynlikheid en hy is so ’n vroeë voorloper van die postmodernistiese tendens in die Afrikaanse letterkunde.<ref>Aucamp, Hennie. Die Huisgenoot, 12 Julie 1974</ref><ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe.  Jaargang 19 no. 4, Desember 1979</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 24 Maart 1974</ref><ref name="voorl">Brink, André P. Voorlopige Rapport. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> ''Briekwa'' verower in 1974 die Perskorprys. ''Bliksoldate bloei nie'' se titel is ’n variasie op ’n versreël van George Louw uit die gedig ''Hitler hou kajuitraad met homself''.  De Vries spreek in hierdie stadium van sy skrywerskap die Suid-Afrikaanse rasseproblematiek meermale aan en die eerste deel van die bundel bevat vyf verhale waarin hierdie motief domineer. Die tweede deel bevat verhale oor die Klein Karoo en sy mense wat regstreeks by sy streekboeke aansluit.<ref>Pheiffer, R. Beeld, 5 Januarie 1976</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 21 Desember 1975</ref><ref name="voorl" /><ref>J.K. Die Vaderland, 6 Februarie 1976</ref> Kleurproblematiek word in verskeie verhale in ''Die uur van die idiote'' aangespreek.<ref>Heese, Marié. Die Transvaler, 18 Mei 1981</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 13 April 1981</ref><ref>Smuts, J.P. Burgerband. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981</ref> In ''Soms op ’n reis'' stel André P. Brink ’n keur uit die verhale van hierdie tydperk saam en word dit uitgegee om met sy vyftigste verjaarsdag saam te val. De Vries se latere verhale wat veral in ''Nag van die clown'', ''Skaduwees tussen skaduwees'' en ''Tot verhaal kom'' gebundel word, vra meermale om ’n postmodernistiese lesing, soos wat [[Etienne van Heerden]] dit in sy studie ''Postmodernisme en prosa'' aantoon. Hy besin byvoorbeeld in sy verhale oor die spanning in die verhouding tussen woord en werklikheid, waar woorde ondoeltreffend is om werklikheid raak te vat, maar terselfdertyd die enigste manier is om te onthou en die werklikheid te probeer weergee. So is daar altyd ’n afstand tussen weergawe en werklikheid.<ref>Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998</ref> Veral ''Nag van die clown'' bevat baanbrekerswerk in hierdie verband. In “''Siënese dagboek''” word die skrywer in Siëna bewus van die Suid-Afrikaanse [[Trojaanse Perd-voorval]] van 1985. Hierdie insident word dan vergelyk met Siëna se eie bloedige geskiedenis en die onskuldige slagoffers uit hulle verlede. Die skrywer ondersoek in hierdie verhaal die bemoeienis van die kunstenaar met die werklikheid van die onstuimige Suid-Afrika en bely dat hy hierdie episode van woorde wou weerhou, omdat die mense soveel meer werklik is as woorde en hulle eie verhaal sonder woorde skryf. Die skrywer verwerk telkens die werklikheid en maak dit blote storie, soos in ''Die bruid'' uit dieselfde bundel, waar herkenbare politieke en samelewingspatrone duidelik aanwesig is. Op hierdie wyse word die storie skokkender en relevanter as die werklikheid. Hier word ook gebruik gemaak van ’n samevoegingstegniek, met verskillende stories wat gelyktydig afspeel, terwyl die blote noem van periferale besonderhede die indruk skep dat dit ’n sterk newemotief is en van meer as verbygaande belang. In verskeie verhale verskyn die skrywer self (of sy alter ego Thys van der Vyver) as beide outeur en karakter in die verhale, wat dan weereens vrae stel oor die spanning tussen fiksie en werklikheid en die leser subtiel medeskepper van en deelnemer aan die teks gemaak word.<ref>Aucamp, Hennie. Rapport, 24 Desember 1989</ref><ref>Botha, Johann. Die Burger, 29 Januarie 1990</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Op weg na 2000. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 11 Januarie 1990</ref> Die kortverhaal ''Die bruid'' wen in 1988 die ''De Kat'' en ''Antenne'' se kortverhaalwedstryd en word bekroon met die Potpourri-prys. ''Nag van die clown'' is in 1990 op die kortlys vir die CNA-prys, in 1991 op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en in 1992 op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]]. In ''Skaduwees tussen skaduwees'' is die post-apartheid werklikhede ’n dominante tema.<ref>Viljoen, Louise Rapport, 27 April 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Insig, Junie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Op weg na 2000. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> Hierdie tema word voortgesit in ''Tot verhaal kom'', met die meerduidige betekenis van die titel van tot jou sinne kom en om van sekere gegewens verhale te maak. Die ambag van die storieverteller is dus hier ook, soos in vroeëre bundels, ’n bykomstige tema.<ref>Aucamp, Hennie. Rapport, 3 Augustus 2003</ref><ref>Kleynhans, Theo. Insig, Januarie/Februarie 2004</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 21 Januarie 2005</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 8 September 2003</ref> In 2004 ontvang ''Tot verhaal kom'' die gesogte RAU-prys vir skeppende skryfwerk nadat dit ook op die kortlys was vir die toekenning van die [[W.A. Hofmeyr-prys]]. ''’n Plaaswinkel naby oral'' bevat die verhaal ''Die ander aand by Botha. Pik'', waar die grense tussen waarheid en verdigsel doelbewus opgehef word. In die inleiding word daarna verwys dat die verhaal gebaseer is op die “reine onwaarheid” en later word daarna verwys as die “reine waarheid”, terwyl die verhaal tergend afspeel in ’n duidelik herkenbare maar tog fiktiewe ruimte. Die meerderheid verhale in hierdie bundel is egter weer herkenbaar as realistiese streekskuns oor die Klein Karoo, soos in sy eerste bundels, met die verhaal van Stanley de Wit se koei (waaroor [[David Kramer]] ’n bekende liedjie geskryf het), ook ingesluit. ''Die swart hond van Bruidegomsdraai'' is ’n tradisionele [[spookverhaal]].<ref>Botha, Johann. Insig, April 1995</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Op weg na 2000. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 1 Februarie 1995</ref> Ook die verhale in ''Op die wye oop Karoo'' is streekskuns, al is dit dan ook ’n enigsins ryper skrywer met baie wyer verwysingsraamwerk wat hier aan die woord is. In hierdie bundel bewys hy hom weereens as baasverteller, wat moeiteloos in sy weergawe van gewone mense se doen en late diep lewenswaarhede blootlê. Hy besin ook oor die aard en wese van sy kunstenaarskap en die onkenbaarheid van die kunstenaar.<ref>Van der Merwe, Kirby. Rapport, 26 Mei 2002</ref><ref>John, Philip. Beeld, 13 Mei 2002</ref> Die latere versamelbundel ''Verhale uit ’n koel voorhuis'' bevat ’n persoonlike keur uit sy streekskuns oor die Klein Karoo.<ref>Venter, Eben. Rapport, 12 Maart 2006</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 22 Mei 2006</ref> ''Rooikoos Willemse is soek'' is ’n keuse uit sy plaaswinkelstories<ref>Jordaan, Annette. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 44 no. 2, Lente 2007</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 5 November 2006</ref> en ''Onder hoë sterre'' is ’n keur uit sy Kersverhale.<ref>Burger, Willie. Beeld, 21 Mei 2007</ref> Die verhale in ''Verbeel jou dis somer'' staan in die teken van die veranderinge wat daar vir blank en swart in die land gekom het na [[demokrasie]] in 1994, veral die stadige maar sekere verval en aftakeling. Die verhale weerspieël die ervarings van mense binne die samehang van hulle bestaan in die land, weergegee met ’n troos, humor en aanvaarding wat sprekend is van ’n indringende waarneming van die dieptes van die menslike siel. Hoewel die verval duidelik uitgewys word, is die verhale nie ’n nostalgiese verlange na die verlede nie, maar eerder ’n oproep om van nuuts af te bou en iets te skep wat die moeite werd is. Kenmerkend van die verhale is die feit dat die verhale nie sluit nie, met die suggestie dat die karakters midde-in ’n stroom is wat hulle meesleur, sonder dat hulle weet waarnatoe en hoe dit gaan eindig. Telkens word die plaaslike gebeure in gewone mense se lewens in samehang met en perspektief tot die groter wêreld geplaas. Die titel van die bundel staan in die teken van hoop en uitreik na die toekoms.<ref>Myburgh, Pieter-Louis. Rapport, 23 Mei 2010</ref><ref>Rousseau, Leon. Beeld, 16 November 2009</ref> ''Verbeel jou dis somer'' is in 2010 op die kortlys vir die toekenning van die W.A. Hofmeyr-prys. ''Die behoue huis'' is ’n persoonlike keur uit al sy kortverhale, uitsluitend die kontreiverhale oor die Klein Karoo. Wium van Zyl skryf ’n insiggewende inleiding vir hierdie bundel.<ref>Crous, Marius. Beeld, 25 April 2011</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 1 Mei 2011</ref> ''Maar wie snoei die rose in die nag?'' bevat twaalf verhale, waarvan sommiges vroeër in ''[[Die Burger]]'' en ''By'' verskyn het, maar nou hersien en verwerk is vir hierdie bundel. Die ruimte wat verken word, is reeds bekend in De Vries se oeuvre, aangesien dit veral fokus op die Karoo-landskap en die mense van hierdie kontrei. Daar is ’n verskeidenheid eerstepersoonvertellers in die bundel, wat suggereer dat daar in iedereen ’n storie skuil. Hierdie metode benadruk ook die meelewing van die verteller met sy kontrei en gemeenskap, met sommige karakters uit vorige bundels wat hier ’n herverskyning maak en hierdie bundel dan ook intertekstueel met ander storiewêrelde verbind. Sommige van die verhale bespiegel dan ook hoor hoe stories ontstaan en vertel van die eienaardige plekke waar stories gevind kan word. Hoewel die verhale hoofsaaklik op die Karoo fokus, is dit nie slegs kontreikuns nie, want die sobere, melancholiese en soms geheimsinnige kom ook aan die bod, terwyl aktuele werklikhede soos armoede en die invloed van politieke verandering nie geïgnoreer word nie.<ref>Van der Westhuizen, Betsie. Rapport, 6 Oktober 2013</ref><ref>Nel, Adéle. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref><ref>Van den Berg, Cilliers.Beeld, 16 September 2013</ref> ==== Versamelbundels ==== De Vries se kortverhale en sketse word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Dekade:'' ''Resente Afrikaanse kortverhale'', ''Halfeeu'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Mosaïek'', ''Borde borde boordevol'', ''Sewe sondes, nee meer'', ''Vuurslag'', ''Op hulle stukke'', ''Wys my waar is Timboektoe'', ''Allegaartjie'', ''Soort soek soort'', ''Steekbaard'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''In ’n neutedop'', ''Trekvoëls'', ''Willekeur'', ''Vertellers 1 en 2'', ''Kort keur'', ''Stad en stedelig'' en ''Heildronk''. Hy publiseer ook in talle letterkundige tydskrifte, insluitende ''Standpunte'', ''Sestiger'' en ''Kol''. In vertaalde vorm word van sy kortverhale opgeneem in versamelbundels soos ''Erzähler der Welt'' (saamgestel deur Peter Sulzr), ''Armed vision'' (Martin Trump), ''A land apart'' (André P. Brink en [[J.M. Coetzee]]) en ''A century of new'' ''South African short stories'' (Michael Chapman). === Ander prosa === ''Kruispad'' is die enigste novelle wat van hom verskyn. Dit is die dagboekverhaal van die getroude plattelandse predikant De la Harpe wat ’n verhouding aanknoop met ’n verwagtende ongehude vrou. Hierdie situasie gee aanleiding tot ’n persoonlike krisis, met ’n botsing tussen sy persoonlike begeertes en die godsdiens, en ’n soeke na selfidentiteit en waarheid. Verder skryf hy ’n aantal reisverhale. ''Die rustelose sjalom'' is ’n verslag oor ’n reis in Israel, waar die titel verwys na die vrede wat daar heers te midde van bedreiging. Die reis is ’n pelgrimstog op die voetspore van Jesus, al begin hy waar Jesus geëindig het. Geslaagd is hier die balans tussen en afwisseling van belewing en feitelike inligting.<ref>Bekker, Pirow. Standpunte. Nuwe reeks 61, Oktober 1965</ref> Reise na die antieke wêrelde (veral Griekeland) word beskryf in ''Afspraak met eergister'' en die Nederlande in ''Joernaal uit ’n gragtehuis''. Hierin teken hy op gevoelvolle wyse verskillende aspekte aan van die stad Amsterdam wat hom tydens ’n verblyf van etlike jare getref het. Uit laasgenoemde neem A.P. Grové ''Eerste woonplek in ’n gekke stad'' op in ''Trekvoëls'', ’n versamelbundel van reissketse. ''Die rustelose sjalom'' en ''Afspraak met eergister'' word in 1967 met die Eugène Marais-prys bekroon, tesame met al sy ander gepubliseerde werke tot op daardie stadium. In ''Die Klein Karoo: ’n legkaart'' word foto’s van Paul Alberts gebundel saam met De Vries se beskrywing van die streek se geskiedkundige en kultuur-historiese kenmerke. Hy gee ook ’n weergawe van opsienbarende gebeurtenisse in die streek, soos moorde.<ref>Brink, André P. Rapport, 19 Februarie 1978</ref> Vir die boek ''Abraham H. de Vries'' in die ''Skrywers in woord en beeld'' reeks skryf hy oor sy lewe, studies en reise en lewer kommentaar oor sy eie werk. Hierdie outobiografiese oorsig is ’n interessante kykie in sy lewe en die invloede daarop. Sy lewensverhaal word in die boek toegelig met foto’s. Oor aspekte van die Afrikaanse kortverhaal skryf hy in ''Kort vertel'' (’n bundeling van sy lesings wat hy in 1996 aan die Universiteit van Amsterdam gelewer het), terwyl hy in ''Kortom'' en ''Kortom 2'' ’n gids bied tot die kortverhale wat hy in ''Die Afrikaanse Kortverhaalboek'' opneem.<ref>Brink, André P. Rapport, 2 Oktober 1983</ref><ref>Van Coller, H.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 24 no. 4, Desember 1984</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 9 Junie 1983</ref> Hy skryf ook die spanningsverhale ''Die swart sirkel'', ''Mense agter glas'' en ''Alibi van ’n verdagte'' onder die skuilnaam Thys van der Vyver. === Samesteller en vertaler === Hy is samesteller van verskeie versamelbundels, onder andere ''Kort keur'',<ref>Pheiffer, Roy. Beeld, 25 Julie 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. Die Transvaler, 27 Augustus 1977</ref> ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' (wat as die prosa ekwivalent van die ''Groot Verseboek'' gereken kan word<ref>Brink, André P. Rapport, 6 April 1986</ref><ref>Hambidge, Joan. Rapport, 13 Februarie 2005</ref><ref>Van Zyl, Anna. Die Burger, 15 Mei 1986</ref><ref>Van Zyl, Wium. Beeld, 26 Mei 1980</ref><ref>Van Zyl, Dorothea. Beeld, 24 April 1978</ref>), ''Eeu'' (honderd jaar van Afrikaanse kortverhale<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 8 September 1996</ref><ref>Pheiffer, Roy. Insig, Desember 1996</ref>), ''Steekbaard'' (Afrikaanse hondestories<ref>Van Zyl, Dorothea. Die Burger, 12 Oktober 1989</ref><ref>Toerien, Barend. Insig, September 1989</ref>), ''Uit die kontreie vandaan'' (streekskuns<ref>Crafford, Albert. Rapport, 6 Augustus 2000</ref><ref>Olivier, Fanie Beeld, 8 Mei 2000</ref>) en ''Alles goed en wel'' (lagstories<ref>Fourie, Elkarien. Beeld, 3 Maart 2008</ref>). ''Die fees van die malles'' is ’n keur uit die humoristiese werk van André P. Brink en ''Van heidebos en Skepper'' ’n keur uit R.K. Belcher se poësie. Hy is redakteur van [[Ingrid Jonker]] se ''Versamelde werke'' en saam met Rouston Gilfillan is hy redakteur van ''Op die wyse van die taal'', ’n huldigingsbundel aan [[Merwe Scholtz]] ten tye van sy 65ste verjaarsdag. Verder vertaal hy verskeie werke in Afrikaans, onder andere Marnix Gijsen se ''Jojakim van Babilon'', Els Stam se ''Die ou sprokieskis'', Nikos Kazantzakis se ''Zorba die Griek'', [[W. Somerset Maugham]] se ''Die vonnis'', Sadegh Hedayat se ''Die blinde uil'' en Adriaan van Dis se ''Palmwyn''. === Poësie === In die vyftigerjare verskyn gedigte van hom in ''[[Rooi Rose]]'', gevolg deur die digbundel ''Proegoed'' in [[1959]]. Hierin bundel hy gedigte soortgelyk in vorm aan dié van [[Boerneef]], waarin hy die wêreld- en lewensverskynsels verwoord aan die hand van die perspektief van primitiewe mense wat in al hierdie dinge die werking van geheimsinnige magte vermoed. Die bundel doen dan ook aan as pikant, met verskeie kultuur- en denkpatrone wat op gemoedelike wyse deurmekaar geweef word. In die bundel maak die Paai-figuur uit Ladismith se wêreld (’n volksdigter van wie sommige rympies hier opgeteken word) die eerste keer sy verskyning. Ongelukkig is die bundel nie vry te spreek van ’n soort fragmentasie nie en word die denkpatrone nie tot ’n geheel saamgevoeg nie, terwyl die individuele gedigte in segging en beeldingskrag selde uitstyg bo ’n idee.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><refname="Antonissen" /> Van sy gedigte word opgeneem in [[Gerrit Komrij]] se bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte''. == Eerbewyse == Sy tuisdorp, Ladismith, ken in 1997 ereburgerskap van die dorp aan hom toe as die eerste persoon wat so vereer word,<ref>Van Zyl Wium. Commendatio by Abraham de Vries se ereburgerskap van Ladismith, 22 Maart 1997.</ref> in erkenning vir die wyse waarop hy die dorp en sy mense in sy skryfwerk aan die breë publiek bekendgestel het. Die Afrikaanse Skrywersvereniging vereer hom in [[2005]] met die Patrick Petersen-toekenning. Wium van Zyl stel in [[2007]] per geleentheid van sy sewentigste verjaarsdag ’n huldigingsbundel vir hom saam onder die titel ''Elke slot ’n weerbegin''.<ref>Du Plooy, Heilna. Beeld, 9 Julie 2007</ref> In [[2009]] vereer die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hom met ’n eeufeesmedalje vir sy baanbrekerswerk in die kunste. Hy ontvang in hierdie jaar ook ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. In [[2012]] word hy by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vir sy lewensbydrae met ’n Afrikaans Onbeperk-prys vereer, met sy verhale wat by die fees deur [[Saartjie Botha]] vir die verhoog verwerk en onder die titel ''Smelt'' opgevoer is. Die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] vereer hom in Oktober [[2013]] met ’n oorkonde vir sy bevordering van Afrikaans by ’n geleentheid wat op Ladismith aangebied is. Die skrywer [[Etienne van Heerden]] behaal sy doktorsgraad aan [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] met ’n studie oor Abraham de Vries se werk en postmodernisme, wat later in ietwat gewysigde vorm gepubliseer word as ''Postmodernisme en prosa''. == Publikasies == Publikasies uit sy pen sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n50-36796/</ref> === Abraham H. de Vries === * ''Hoog teen die heuningkrans'', 1957 * ''Verlore erwe'', 1958 * ''Proegoed'', 1959 * ''Vetkers en neonlig'', 1960 * ''Dubbeldoor'', 1963 * ''Vliegoog'', 1965 * ''Die rustelose sjalom'', 1965 * ''Dorp in die Klein Karoo,'' 1966 * ''Kruispad'', 1966 * ''Afspraak met eergister'', 1966 * ''Joernaal uit ’n gragtehuis'',1968 * ''Twee maal om die son'', 1969 * ''Volmoed se gasie'', 1972 * ''Briekwa'', 1973 * ''Bliksoldate bloei nie'', 1975 * ''Die Klein Karoo: ’n Legkaart'' (saam met Paul Alberts), 1977 * ''Die uur van die idiote'', 1980 * ''Kortom,'' 1983 * ''Soms op ’n reis'' (’n keur deur André P. Brink), 1987 * ''Abraham H. de Vries: Skrywers in woord en beeld'', 1988 * ''Nag van die clown,'' 1989 * ''Kortom 2,'' 1989 * ''’n Plaaswinkel naby oral'', 1994 * ''Skaduwees tussen skaduwees'', 1997 * ''Kort vertel'', 1998 * ''Op die wye oop Karoo'', 2002 * ''Tot verhaal kom'', 2003 * ''Verhale uit ’n koel voorhuis'', 2005 * ''Rooikoos Willemse is soek'', 2006 * ''Onder hoë sterre'', 2006 * ''Verbeel jou dis somer'', 2009 * ''Die behoue huis,'' 2011 * ''Maar wie snoei die rose in die nag?'', 2013 === Samesteller === * ''Kort keur'', 1977 * ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', 1978 * ''Fees van die malles'' – André P. Brink, 1981 * ''Literêre dagboek 1987'', 1987 * ''Steekbaard'', 1995 * ''Eeu'', 1996 * ''Uit die kontreie vandaan'', 2000 * ''Alles goed en wel'', 2007 * ''Van heidebos en Skepper'' – ''R.K. Belcher'', 2008 === Redakteur === * ''Versamelde werke – Ingrid Jonker'', 1975 * ''Op die wyse van die taal'' – huldigingsbundel ter geleentheid van prof. Merwe Scholtz se 65ste verjaardag 8 Julie 1989, 1989 === Vertalings === * ''Die blinde uil'' – Sadegh Hedayat, 1965 * ''Jojakim van Babilon'' – Marnix Gijsen, 1967 * ''Zorba die Griek'' – Nikos Kazantzakis, 1968 * ''Die vonnis'' – W. Somerset Maugham, 1968 * ''Die ou sprokieskis'' – Els Stam, 1969 * ''Palmwyn'' – Adriaan van Dis, 2001 === Thys van der Vyver === * ''Die swart sirkel'', 1961 * ''Mense agter glas'', 1965 * ''Alibi van ’n verdagte,'' 1972 == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Elsiesrivier Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosch, Erna. ''Mosaïek''. Academica Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Jager, Johan. ''Allegaartjie''. De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Op pad Sjina toe,'' in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Du Toit, P.A. ''Abraham H. de Vries (1937-)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. ''Trekvoëls''. Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. ''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Moodie, Anita. ''Abraham H. de Vries'', in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. ''Mosaïek.'' HAUM Kaapstad Vierde druk 1969 * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie. Die verskuilde redakteur: ’n Voorlopige verkenning van die ek-verteller in die ‘Brood’-verhale van Abraham H. de Vries. Standpunte. Nuwe reeks 126, Desember 1976 * Brink, André P. Die jokkie, die idioot en die edelman. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 26 no. 3, Augustus 1988 * Du Toit, P.A. ’n Verkenning van enkele kortverhale uit ‘Kort keur’ deur Abraham H. de Vries. Tydskrif vir Letterkunde Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * Erasmus, Elara. Onreg teenoor De Vries reggestel. Beeld, 16 September 2004 * Ester, Hans. Braam: SA se Simon Carmiggelt. Rapport, 5 Februarie 2012 * Fransman, Willem Jr. Petersen-toekenning aan Braam de Vries. Rapport, 13 November 2005 * Greeff, Rachelle “Die mateloos energieke Abraham” “Rapport” 4 Februarie 2007 * Jacobs, Jaco. SA se 2 gesigte. Plus, 16 Augustus 2003 * Le Roux, André. Skrywer Abraham H. de Vries – die situasie op vyftig. Die Burger, 9 Februarie 1987 * Loots, Sonja. Veteraanverteller De Vries met RAU-prys bekroon. Rapport, 19 September 2004 * Marais, G.F. ’Die matras’ van Abraham H. de Vries. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Pieterse, Henning. Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel deur P.J. du Toit. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Pieterse, Henning. Vyf verhale uit ‘My mense’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Smith, Francois. Braam kom tot verhaal. Plus, 29 Junie 2002 * Van der Merwe, Kirby. Rakke vol stories in Braam se ‘winkel’. Rapport, 9 Junie 2002 * Van der Merwe, Peet. ’n Poging tot ’n interpretasie van ‘Jy moet jou by kry voor die kanon skiet’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Van der Merwe, Peet. ’Vlieë soek nie’ as programteks vir ‘Vliegoog’. Standpunte. Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998 * Van Zyl, Wium .Eer aan meesterskrywer van kort- én kontreiverhale gepas. Beeld, 9 Februarie 2012 === Internet === * Aucamp, Hennie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/11/04/KA/3/willemAucampstelvraeaanDeVries0931.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064630/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/11/04/KA/3/willemAucampstelvraeaanDeVries0931.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2013/10/30/SK/11/skdevries.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Burger, Willie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/07/17/KA/07/01.html * Erasmus, Elfra Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/09/16/KA/03/03.html * Greeff, Rachelle Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/02/02/RU/5/DEVRIES.html * Keyser, Gawie Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/04/29/17/5.html * Pople, Laetitia: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/01/25/SK/14/AfrikaansOnbeperk.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Pople, Laetitia Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/02/09/SK/10/AbrahamdeVries.html * Van der Merwe, Kirby Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/06/9/17/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Zyl, Wium Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/02/10/VB/8/adevries.html * Onderhoud deur André P Brink op [[LitNet]]: http://www.litnet.co.za/absa-ketting-andr-p-brink-gesels-met-abraham-h-de-vries/ * Onderhoud deur Marius Crouws op LitNet: http://www.oulitnet.co.za/mond/crous_de_vries.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213113322/http://www.oulitnet.co.za/mond/crous_de_vries.asp |date=13 Februarie 2012 }} * Onderhoud deur Herman Wasserman op LitNet: http://www.oulitnet.co.za/mond/gesprek.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907011027/http://www.oulitnet.co.za/mond/gesprek.asp |date= 7 September 2014 }} === Ongepubliseerde dokumente === * Van der Merwe, Willem Petrus. ''Aspekte van die kortkuns van Abraham H. de Vries''. M.A.-verhandeling Universiteit van Pretoria Junie 1983 == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="esaach">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=De_Vries,_Abraham_H(ermanus){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="mm">{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bekroonde-skrywer-abraham-de-vries-sterf/ |title=Bekroonde Skrywer Abraham de Vries Sterf |date=24 Augustus 2024 |lang=af }}</ref> <ref name="tsa">{{Cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/news/tributes-pour-in-for-beloved-afrikaans-writer-abraham-h-de-vries/ |title=Tributes pour in for beloved Afrikaans writer Abraham H. de Vries |date=24 Augustus 2024 |lang=en }}</ref> }} {{Sestigers|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Vries, Abraham H.}} [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] s5qezkps1hzq4hxoyn3mzz73hyfykhw 0 36815 2915468 2908829 2026-07-03T15:48:56Z Jcb 223 2915468 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas siekte |naam = Aarverkalking |beeld = Atherosclerosis diagram.png |beeldgrootte = 260px |onderskrif = Gesonde are (bo) en verkalkte are |DiseasesDB = 1039 |ICD10 ={{ICD10|I|70||i|70}} |eMedicineTopic = |MeshID = D001161 }} Chroniese [[hipertensie]] (hoë bloeddruk) is 'n [[siekte]] as gevolg van 'n Westerse leefstyl, en kan lei tot verskeie verdere kwale of siektes. Een van hierdie siektes is aterosklerose, wat weer die begin is van '''aarverkalking''', ook bekend as '''arteriosklerose'''. Aterosklerose is 'n degeneratiewe siekte van arteriële wande waarin die normaalweg gladde intima (binnewand) deur aanpaksels van vetterige [[weefsel]] vanuit die bloedstroom verdik word. Die growwe, geel, vettige plake word aterome genoem. Dit veroorsaak 'n vernouing van die arterieë, wat normale bloedvloei daardeur vesteur. Dit dien ook as vashouplek vir trombose (bloedklonte) en kan 'n arterie heeltemal blokkeer.<ref>VAN ELFEN: 2001; bl. 49</ref> Arteriosklerose (“verkalkte are”) is 'n chroniese toestand van die groter en middelslagarterieë. Dit word gekenmerk deur verdikking en verlies aan elastisiteit van die wand en vernouing van die lumen (kanaal) van die arteries.<ref name="vanelfen41" /> == Hipotese == Arteriosklerose (en aterosklerose) is 'n [[chroniese siekte]] wat veroorsaak word deur 'n Westerse leefstyl en kan daarom geklassifiseer word as 'n Westerse siekte. == Simptome == Ongelukkig verskyn die [[simptome]] van arteriosklerose/aterosklerose nie totdat die skade aan die arterieë reeds ernstig genoeg is om bloedvloei te verhoed nie.<ref>ONBEKEND: 2008; [http://www.healthscout.com/ency/68/38/main.html Healthscout.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204120027/http://www.healthscout.com/ency/68/38/main.html |date= 4 Februarie 2009 }}</ref> Die volgende kan egter wel as waarskuwingstekens en/of simptome geklassifiseer word: Die simptome word bepaal deur die ligging van die arteriosklerose, m.a.w. die liggaamdeel wat verminderde bloedvloei ontvang: * In die koronêre arterieë (hart): Borspyn, hartaanval of onverwagse [[dood]]. * In die nekslagaar ([[brein]]): skielike duiseligheid, blindheid, flouheid, afname in dink-, konsentrasie-, spraak- en motoriese vermoëns, asook seniele [[demensie]]. * In die dyslagaar ([[been]]): Ongerief of pyn in die bene, dye en boude (“kloudasie”) tydens inspanning wat by rus verdwyn. (periferale arteriosklerose)<ref name="vanelfen">VAN ELFEN: 2001; bl 40;41</ref> * In die renale arterieë ([[nier]]): hoë bloeddruk wat moeilik is om te beheer en skade aan die nier.<ref>DE MILTO: 2006; http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/ency/atherosclerosis.jsp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115043407/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=%2Fhealthatoz%2FAtoz%2Fency%2Fatherosclerosis.jsp |date=15 November 2008 }} www.healthatoz.com]</ref> * Hoë bloeddruk: 'n Persoon word met hipertensie gediagnoseer as die bloeddruk konstant 140/90 of hoër is.<ref name="sut3">SUTER : 2006; bl. 3.21</ref> * 'n Swak of afwesige pols in die lies, agter die [[knie]], by die [[enkel]] en op die [[voet]]. * [[Beroerte]]. (Indien bloed skielik heeltemal afgesny word van 'n deel van die brein as gevolg van 'n trombus of bloeding weens 'n gebarste arterie.) * By bejaardes is simptome soos swak geheue en balans, hartkwale ens. ook te wyte aan die agteruitgaan van die arterieë.<ref name="vanelfen" /> == Hoekom word arteriosklerose as Westers beskou? == Arteriosklerose word as Westers beskou na aanleiding van die oorsake van hierdie toestand. Van hierdie aanleidende oorsake: * Sêdentere (passiewe/onaktiewe) leefstyl en 'n oorerflikheid (familiegeneigdheid) is die belangrikste oorsake. * Hoofsaaklik hipertensie en verhoogde bloedcholesterol. (veral vir vetneerlegging – aterosklerose) * Hiperlipemie as gevolg van familieneiging, miksedeem, xantomatose, nefrotiese sindroom en diabetes mellitus.<ref>VAN ELFEN: 2001; bl 40;41;49</ref> Verdere oorsake en Westerse lewenstylgewoontes word onder “predisposisie” bespreek. == Predisposisie: die kans om arteriosklerose op te doen == Risikofaktore om arteriosklerose (of aterosklerose) op te doen: * rook * [[stres]] en simptome van [[kliniese depressie]] * verhoogde serumvlakke van urinesuur (ook verantwoordelik vir jig) * verhoogde fibrinogeen-konsentrasie in die [[bloed]] * hoë [[cholesterol]] * hipotiroïedisme (onderafskeiding van die tiroïedklier) * hoë inname van versadigde vette in jou dieet<ref>ONBEKEND: 2008; http://encyclopedia.thefreedictionary.com/ atherosclerosis</ref> * [[obesiteit]] * swangerskap * lang tye van stilstaan of sit<ref>SUTHERLAND: 2008; http://seniorjournal.com/NEWS/Health/2008/20080618-NewStudies.htm</ref> * tipe 2-diabetes (Diabetes mellitus) * ly aan emosionele spanning * onaktiewe leefstyl * manlike geslag * ouderdom – ouer as 40 jaar. Mans word vroeër as vroue aangetas omdat premenopousale vroue deur die natuurlike estrogeenhormone beskerm word. * hipertensie * aggressiewe persoonlikheid * oorerflikheid * ras – swart mense het 'n hoër vatbaarheidskans om aan hipertensie te ly, daarom ook om arteriosklerose op te doen.<ref>VAN ELFEN: 2001; bl 49</ref><ref>SUTER : 2006; bl. 3.21; 3.22</ref> Ander risikofaktore word onder die afdeling “Hoekom word arteriosklerose as Westers beskou” genoem. == Prognose indien arteriosklerose opgedoen word == In die geval van arteriosklerose, waar die arterieë verhard en verkalk, kan die are nie weer herstel nie. Gevolge van arteriosklerose, soos bv. seniele demensie en 'n beroerte, kan ook nie genees word nie. Indien 'n beroerte oorleef word, kan dit steeds ernstige gevolge oorhou bv. lamheid en sintuiglike belemmering. Hipertensie, 'n oorsaak van aterosklerose/arteriosklerose, wat klein skeurtjies in die endoteel van die bloedvate veroorsaak, verminder die bloedvloei na die brein en niere. Dit veroorsaak ook permanente skade aan die brein en niere.<ref name="sut3" /> Volgens De Milto, (2006; [http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/ency/atherosclerosis.jsp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115043407/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=%2Fhealthatoz%2FAtoz%2Fency%2Fatherosclerosis.jsp |date=15 November 2008 }}), kan aterosklerose/arteriosklerose, alhoewel dit nie genees kan word nie, wel vertraag, gestop of selfs omgekeer word. Dokters kan ook nou arteriosklerose/aterosklerose teen 'n vroeë stadium bespeur, wat vroeëre behandeling moontlik maak om die ernstigste komplikasies en gevolge te verhoed. Nuwe tegnologie en chirurgiese prosedures het al menige mense, wat normaalweg sou sterf, se lewens verleng. Vandag duur die navorsing voort. Antihipertensiewe (bloeddrukverlagende) en cholesterolverlagende middels kan wel geneem word om die bloedvate te verwyd en beroertes en hartaanvalle te voorkom. Siektes wat arteriële abnormaliteite vererger, soos bv. diabetes, word meestal ook behandel, asook beroertes en hartaanvalle.<ref name="vanelfen41">VAN ELFEN: 2001; bl 41</ref> Chirurgie, soos byvoorbeeld 'n hartomleiding, word ook uitgevoer; asook 'n angioplastiek, wat die nou en geblokkeerde arterieë verwyd. Hierdie behandeling is egter meestal nie permanent nie, aangesien die plake weer terugkeer. (SCOGNA: 2008; [http://science.jrank.org/pages/519/Arteriosclerosis-Diagnosis-treatment.html]) Deur 'n korrekte lewenstyl te handhaaf kan verdere skade aan die arterieë en die res van die liggaam egter voorkom word (sien “voorkoming”). == Voorkoming == Arteriosklerose kan vermy word deur die volgende te doen:<ref name="vanelfen41" /><ref name="sut322">SUTER : 2006; bl. 3.22</ref> (DE MILTO: 2006; [http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/ency/atherosclerosis.jsp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115043407/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=%2Fhealthatoz%2FAtoz%2Fency%2Fatherosclerosis.jsp |date=15 November 2008 }}) * Verlaging van cholesterolvlakke (of instandhouding 'n gesonde vlak) (SCOGNA: 2008; [http://science.jrank.org/pages/520/Arteriosclerosis-Prevention.html]) * Deur 'n [[gesonde dieet]] te volg en 'n hoë inname van diervette te vermy. Inname van genoeg groente en vrugte. (ONBEKEND: 2007; [http://www.faqs.org/health/Sick-V1/Atherosclerosis.html]) * Deur nie te rook nie * Gereelde oefening * Voorkom oorgewig * Gereelde toetsing van bloeddruk en instandhouding van 'n gesonde vlak, nl. 120/80. * Gebruik van medikasie om verdere skade te voorkom (sien “prognose”) * Die handhawing van 'n gesonde leefstyl. == Slot == 'n Verbeterde leefstyl bly dus die antwoord. Dit is goedkoop en daar is boonop ’n toename in die algemene lewensgehalte.<ref name="sut322" /> == Gevolgtrekking == Arteriosklerose is 'n chroniese toestand wat in 'n hoë mate oorerflik is, maar nietemin merendeels veroorsaak word deur 'n Westerse leefstyl. Daarom kan arteriosklerose geklassifiseer word as 'n Westerse siekte. == Bibliografie == * DE MILTO, L. 08/14/2006. [http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/ency/atherosclerosis.jsp Atherosclerosis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115043407/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=%2Fhealthatoz%2FAtoz%2Fency%2Fatherosclerosis.jsp |date=15 November 2008 }}. 04/11/2008 * ONBEKEND. 2008. [http://encyclopedia.thefreedictionary.com/atherosclerosis Atherosclerosis]. 04/11/2008 * ONBEKEND. [http://www.healthscout.com/ency/68/38/main.html Health Encyclopedia – Diseases and Conditions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204120027/http://www.healthscout.com/ency/68/38/main.html |date= 4 Februarie 2009 }}. 2008. 04/11/2008 * SCOGNA, K. [http://science.jrank.org/pages/520/Arteriosclerosis-Prevention.html Arteriosclerosis]. 2008. 04/11/2008 * SCOGNA, K. [http://science.jrank.org/pages/519/Arteriosclerosis-Diagnosis-treatment.html Arteriosclerosis]. 2008. 04/11/2008 * SUTER, R. & GROGAN, J. 2006. Lewenswetenskappe Handboek en Werkboek, 11. Sanlamhof: Allcopy Publishers * SUTHERLAND, T. [http://seniorjournal.com/NEWS/Health/2008/20080618-NewStudies.htm New Studies Impacting Deadly Atherosclerosis Have Potential to Save Millions of Lives]. 17/06/2008. 04/11/2008 * VAN ELFEN, J. 2001. Dokter in die huis. Goodwood:NBD * ONBEKEND. 2007. [http://www.faqs.org/health/Sick-V1/Atherosclerosis.html Atherosclerosis]. 04/11/2008 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Atherosclerosis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hartbloedvatsiektes]] bh6r8hup1z87nt88l3ka0idpj9f4tw3 2 39044 2915530 2914473 2026-07-03T19:33:01Z Oesjaar 7467 Daarsy! 2915530 wikitext text/x-wiki {{Babel|af|en-4|de-1|}} [[Beeld:User Oesjaar.png|duimnael|regs|Oesjaar]] {{Gebruiker Gebruikersboksies omraam| {{Gebruikersbydraes|20200}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|20200}} [[Lêer:Editor - lapis matter iii.jpg|centre|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service awards#Vanguard Editor (or Grand_Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|"Vanguard Editor" of Grand Gom (sien onder)]]<br />(17 jaar, 276&nbsp;000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] [[Lêer:Gom.jpg|regs|duimnael|[[:en:Wikipedia:Vanguard Editor|"Vanguard Editor" or Grand Gom,]]<br />is the Highest Togneme of the Encyclopedia and since 2025 Oesjaar is entitled to keep the floor plan of The Great Library of Alecyclopedias, including its ancient access keys.]] {{vyftienjaargemeenskap}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Gebruiker burokraat}} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Andorra |land=Andorra |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Belgium |land=België |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Botswana |land=Botswana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Brazil |land=Brasilië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Democratic Republic of the Congo |land=Demokratiese Republiek die Kongo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Denmark |land=Denemarke |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Germany |land=Duitsland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Egypt |land=Egipte |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=England |land=Engeland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ethiopia |land=Ethiopië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Finland |land=Finland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=France |land=Frankryk |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ghana |land=Ghana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Italy |land=Italië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ivory Coast |land=Ivoorkus |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Kenya |land=Kenia |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Lesotho |land=Lesotho |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritania |land=Mauritanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritius |land=Mauritius |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mexico |land=Mexico |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Morocco |land=Morocco |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mozambique |land=Mosambiek |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Namibia |land=Namibië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Netherlands |land=Nederland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Norway |land=Noorweë |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Senegal |land=Senegal |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Scotland |land=Skotland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Spain |land=Spanje |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Swaziland |land=Swaziland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Sweden |land=Swede |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Switzerland |land=Switserland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Tanzania |land=Tanzanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Togo |land=Togo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Zambia |land=Zambië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} }} [[Lêer:Translation Barnstar.svg|thumb|Thank you for reviewing the translation of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Your work helps to ensure a high quality text will be available to the community.]] Ons het tans '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikels. In my eerste 10 jaar (bereik op 6/1/2019) betrokke hier het ek reeds 5264 artikels geskep! Die 10 jaar was ongelooflik; wat 'n avontuur! Na 15 jaar (bereik op 6/1/2024) het ek 14,628 artikels en 1,156 kategorieë geskep, 225 066 verbeteringe gedoen en 30 535 verbeteringe op Wikidata gedoen! Dit is 'n voorreg! * Ek het op 12/01/2019 die 100,000 wysiging mylpaal op globale Wiki bereik! * Op 28/04/2019 het ek my 100,000ste wysiging op die Afrikaanse Wiki aangebring! * Op 22/12/2020 skep ek my 6,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aloe bussei]]''. * Op 6/1/2021 verwerf ek '''Grootmeesterredakteur''' status met my twaalfde jaar hier! * Op 12/6/2021 skep ek my 7,000ste artikel. * Op 17/9/2021 skep ek my 8,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Pauridia curculigoides]]'' * Op 21/1/2022 skep ek my 9,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aspalathus spiculata]]'' * Op 9/7/2022 het ek my 10,000ste artikel geskep: [[Lunar Orbiter 2]]! * Op 16/02/2023 het ek my 200,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/3/2023 het ek my 12,000ste artikel geskep: [[Senegalia donaldi‎]]! * Op 26/07/2023 het ek my 13,000ste artikel geskep: [[Pterocarpus dubius]]! * Op 1/11/2023 het ek my 14,000ste artikel geskep: [[Holothrix culveri]]! * Op 18/2/2024 het ek my 15,000ste artikel geskep: [[Malephora pienaarii]]! * Op 15/7/2024 het ek my 16,000ste artikel geskep: [[Xylopia letestui]]! * Op 19/7/2024 het ek my 200,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 6/12/2024 het ek my 17,000ste artikel geskep: [[Oxalis semiloba]]! * Op 15/6/2025 het ek my 18,000ste artikel geskep: [[Cyathula braunii]]! * Op 4/11/2025 het ek my 19,000ste artikel geskep: [[Grewia oncopetala]]! * Op 31/5/2026 het ek my 20,000ste artikel geskep: [[Campanulaceae]]! == Voorbladartikels == My doelwit van 'n voorbladartikel is bereik toe die [[Boeing B-17 Flying Fortress]] op 4 November 2019 op die voorblad gepryk het! * Op 1 Januarie 2020 verskyn my tweede voorbladartikel: [[Turboskroef]]! * In week 8 van 2020 het my derde voorbladartikel verskyn: [[Sherman Firefly]]. * In week 48 van 2020 het my vierde voorbladartikel verskyn: [[Tiger I-tenk]]. * In week 2 van 2021 het my vyfde voorbladartikel verskyn: [[Mariner 4]]. * In week 14 van 2021 het my sesde voorbladartikel verskyn: [[Pioneer 11]]. * In week 35 van 2021 het my sewende voorbladartikel verskyn: [[USS Maryland (BB-46)]]. * In week 29 van 2022 het my agste voorbladartikel verskyn: [[Centurion (tenk)]]. * In week 49 van 2022 het my negende voorbladartikel verskyn: [[USS Franklin (CV-13)]]. * In week 3 van 2023 het my tiende voorbladartikel verskyn: [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]]. * In week 51 van 2023 het my elfde voorbladartikel verskyn: [[Apollo 8]]. * In week 39 van 2024 het my twaalfde voorbladartikel verskyn: [[Geostasionêre wentelbaan]]. * In week 35 van 2025 het my dertiende voorbladartikel verskyn: [[Consolidated B-24 Liberator]]. * In week 16 van 2026 het my veertiende voorbladartikel verskyn: [[Apollo 13]]. Groete! Ek het begin [[bergfiets]]ry omrede my perd verdrink het tydens [[waterpolo]]! == Notas == {{div col|colwidth=22em}} * ''Annonaceae'' * ''[[Annona]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Artabotrys]]'' - foto's gelaai * ''[[Monanthotaxis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Hexalobus]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Monodora]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Xylopia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Monoon]]'' <uitheems> * ''[[Polyalthia]]'' <uitheems> * ''Picrodendraceae'' * ''[[Androstachys]]'' - foto's gelaai. * ''[[Hyaenanche]]'' - foto's gelaai. * ''Phyllanthaceae'' * ''[[Antidesma]]'' * ''[[Bridelia]]'' * ''[[Cleistanthus]]'' * ''[[Flueggea]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Heywoodia]]'' - foto gelaai en spesie geskep; montipies. * ''[[Hymenocardia]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Lachnostylis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Margaritaria]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Phyllanthus]]'' * ''[[Pseudolachnostylis]]''- monotipies, foto gelaai. * ''[[Pseudophyllanthus]]'' - monotipies, foto gelaai. * ''Peraceae'' * ''[[Clutia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. {{div col end}} == Ander dinge == * [[Gladiolus merianellus]] * [[Gladiolus jonquilliodorus]] * [[Protea venusta]] Hibried? * [[Moraea loubseri]] * [https://www.prolingua.org.za/dokumente/Plastiekwoordeboek.pdf Plastiekwoordeboek] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Candidates/Deon_Steyn Kandidaat] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:WikiProject_Tree_of_Life Tree of Life] == UCI == https://extranet.uci.ch/Commissaires/default.aspx ibtpvii2h0i8ovpr4pqy7wiwy7dm627 0 43465 2915541 2913379 2026-07-03T21:59:15Z Jcb 223 2915541 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Salomonseilande |volle_naam = <small>''Solomon Islands'' ([[Engels]])</small><br /><small>''Solomon Aelan'' ([[Pijin]])</small> |algemene_naam = die Salomonseilande |beeld_vlag = Flag of the Solomon Islands.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the Solomon Islands.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg |leuse = ''To Lead is to Serve''<br /><small>''([[Engels]] vir: "Om te lei is om te dien")''</small> |volkslied = ''[[God Save Our Solomon Islands]]''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lyricsondemand.com/n/nationalanthemlyrics/solomonislandsnationalanthemlyrics.html |title=Solomon Islands National Anthem Lyrics |website=Lyrics On Demand |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104072620/https://www.lyricsondemand.com/n/nationalanthemlyrics/solomonislandsnationalanthemlyrics.html |archive-date=4 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf |title=National Parliament of Solomon Islands Daily Hansard: First Meeting – Eighth Session Tuesday 9th May 2006 |year=2006 |publisher=Parlement van die Salomonseilande |page=12 |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030214914/http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf |archive-date=30 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Engels vir: "God beskerm ons Salomonseilande")''</small><br /><br />''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Pijin]] |hoofstad = [[Honiara]] {{Koördinate|9|28|S|159|49|O}} |latd = 9 |latm = 28 |latNS = S |longd = 159 |longm = 49 |longEW = O |grootste_stad = [[Honiara]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Goewerneur-generaal<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[David Tiva Kapu]]<br />[[Matthew Wale]] |oppervlak_rang = 143<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 28&nbsp;896<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|title=Solomon Islands|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=24 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124223028/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|archive-date=24 Januarie 2026|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 11&nbsp;157 |persent_water = 3,2 |bevolking_skatting = 726&nbsp;799<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 167<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = 720&nbsp;956<ref>{{en}} {{cite web |url=https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-islands-2019-population-and-housing-census_national-report-vol-1-2.pdf |title=2019 Population and Housing Census National Report |volume=1 |page=xxiii |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van die Salomonseilande |date=30 Oktober 2023 |accessdate=18 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718041751/https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-islands-2019-population-and-housing-census_national-report-vol-1-2 |archive-date=18 Julie 2025 |url-status=live}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2019 |bevolkingsdigtheid = 24,2 |bevolkingsdigtheidmi² = 62,7 |bevolkingsdigtheidrang = 200<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $2,275&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=813&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Solomon Islands |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $2&nbsp;799<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $2,020&nbsp;miljoen<ref name=imf2 /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $2&nbsp;485<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • van die [[Verenigde Koninkryk]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[7 Julie]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,584<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |MOI_rang = 156<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 37,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=SB |title=Gini index – Solomon Islands |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2012 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Salomonseilandse dollar|Dollar]] |geldeenheid_kode = SBD |land_kode = SB |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+11:00|+11]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+11:00|+11]] |internet_domein = [[.sb]] |skakelkode = 677 |voetskrif = }} Die '''Salomonseilande''' ([[Engels]]: ''Solomon Islands''; [[Pijin]]: ''Solomon Aelan'') is 'n [[eilandstaat]] in die [[Stille Oseaan]] en [[Oseanië]] suid van die [[ewenaar]] met 'n oppervlakte van 28&nbsp;896&nbsp;km² en 'n bevolking van 726&nbsp;799 in 2024. Die Salomonseilande is oos van [[Papoea-Nieu-Guinee]], suid van [[Nauru]], wes van [[Tuvalu]], noord van [[Vanuatu]] en noordoos van [[Australië]] geleë. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Honiara]], geleë op die eiland Guadalcanal. [[Lêer:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande]] [[Lêer:Solomon Islands 1989.jpg|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande in 1989 ([[Central Intelligence Agency|CIA]])]] [[Lêer:Solomon Islands provinces numbered.png|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande se administratiewe gebiede]] Die Salomonseilande bestaan uit ses hoofeilande en meer as 900 kleiner eilande. Dié land se naam is afgelei van die gelyknamige [[argipel]], wat tot [[Melanesië]] behoort en nog die Noordelike Salomonseilande rondom [[Bougainville]] insluit, wat tot Papoea-Nieu-Guinee behoort. Die Salomonseilande word deur die [[Koraalsee]] in die weste en die [[Salomonssee]] in die suide begrens. In die noorde is die oop Suidelike Stille Oseaan geleë. In 1568 het die [[Spanje|Spaanse]] ontdekkingsreisiger Álvaro de Mendaña de Neira die eilande vir [[Europa]] ontdek en na die [[Bybel]]se koning [[Salomo]] ''Islas Salomón'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://libweb5.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/pacific/mendana-queiros/mendana-queiros.html |title=Alvaro de Mendaña de Neira, 1542?–1595 |publisher=Princeton University Library |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417093613/http://libweb5.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/pacific/mendana-queiros/mendana-queiros.html |archive-date=2019-04-17 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Junie 1893 het die Salomonseilande onder [[Verenigde Koninkryk|Britse]] invloed gekom, nadat die Suidelike Salomonseilande deur kaptein Gibson R.N. van die HMS ''Curacoa'' tot Britse [[protektoraat]] verklaar is.<ref>{{en}} ''Commonwealth and Colonial Law'' by Kenneth Roberts-Wray, London, Stevens, 1966. bl. 897</ref> Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het gedurende die Salomonseilande-veldtog (1942–1945) tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Japannese Keiserryk]] hewige gevegte plaasgevind, soos die [[Slag van Guadalcanal]]. Op 7 Julie 1978 het die Salomonseilande van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik geword. Die Salomonseilande is 'n [[grondwetlike monargie]] binne die [[Britse Statebond]] met [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] as [[staatshoof]]. == Geografie == Die Salomonseilande bestaan uit tien administratiewe gebiede, waarvan nege provinsies is wat deur verkose provinsiale gemeentes geadministreer word en die tiende die hoofstad Honiara is wat deur die Honiara Stadsraad geadministreer word. {| class="wikitable sortable" ! # || Provinsie !! Hoofstad !! Premier !! Oppervlak<br />(km²) !! Bevolking<br />1999-sensus !! Bevolking<br />per km² (2009) !! Bevolking<br />2009-sensus |- | 1 || [[Lêer:Flag of Central Province Solomon Islands.png|23px]] Sentrale Provinsie || Tulagi || Patrick Vasuni ||align="right"| 615 ||align="right"| 21&nbsp;577 ||align="right"| 42,4 ||align="right"| 26&nbsp;051 |- | 2 || [[Lêer:Flag of Choiseul.png|23px]] Choiseul|| Taro-eiland || Jackson Kiloe ||align="right"| 3&nbsp;837 ||align="right"| 20&nbsp;008 ||align="right"| 6,9 ||align="right"| 26&nbsp;371 |- | 3 || [[Lêer:Flag of Guadalcanal.png|23px]] Guadalcanal || [[Honiara]] || Anthony Veke ||align="right"| 5&nbsp;336 ||align="right"| 60&nbsp;275 ||align="right"| 17,5 ||align="right"| 93&nbsp;613 |- | 4 || [[Lêer:Flag of Isabel Province Solomon Islands.png|23px]] Isabel || Buala || James Habu ||align="right"| 4&nbsp;136 ||align="right"| 20&nbsp;421 ||align="right"| 6,3 ||align="right"| 26&nbsp;158 |- | 5 || [[Lêer:Flag Makira and Ulawa.png|23px]] Makira-Ulawa || Kirakira || Stanley Siapu ||align="right"| 3&nbsp;188 ||align="right"| 31&nbsp;006 ||align="right"| 12,7 || align="right"| 40&nbsp;419 |- | 6 || [[Lêer:Flag of Malaiita.png|23px]] Malaita || Auki || Peter Ramohia ||align="right"| 4&nbsp;225 ||align="right"| 122&nbsp;620 ||align="right"| 32,6 || align="right"| 137&nbsp;596 |- | 7 || [[Lêer:Flag of Rennell and Bellona Province.svg|23px]] Rennell en Bellona || Tigoa || George Tuhaika ||align="right"| 671 ||align="right"| 2&nbsp;377 || align="right"| 4,5 ||align="right"| 3&nbsp;041 |- | 8 || [[Lêer:Temotu province flag.svg|23px]] Temotu || Lata || Fr. Charles Brown Beu ||align="right"| 895 ||align="right"| 18&nbsp;912 ||align="right"| 23,9 ||align="right"| 21&nbsp;362 |- | 9 || [[Lêer:Flag of Western Province Solomon Islands.png|23px]] Westelike Provinsie || Gizo || Wyne Maepio ||align="right"| 5&nbsp;475 ||align="right"| 62&nbsp;739 ||align="right"| 14,0 ||align="right"| 76&nbsp;649 |- | – || [[Lêer:Flag of Honiara.svg|23px|raam]] [[Honiara|Hoofstadgebied]] || [[Honiara]] || Mua (burgemeester) ||align="right"| 22 ||align="right"| 49&nbsp;107 ||align="right"| 2&nbsp;936,8 ||align="right"| 64&nbsp;609 |-style="background: #DDDDDD;" class="sortbottom" | &nbsp; || '''Salomonseilande''' || [[Honiara]] || – ||align="right"| 28&nbsp;400 ||align="right"| 409&nbsp;042 ||align="right"| 14,7 ||align="right"| 515&nbsp;870 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Solomon-Islands|title=Solomon Islands|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Mei 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|title=Solomon Islands|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 Mei 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Solomon Islands|Salomonseilande}} * {{en}} {{Wikivoyage|Solomon_Islands|Salomonseilande}} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Salomonseilande| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] n45239wnjngknx0zlh82wt9dp1zujz5 0 44316 2915450 2440200 2026-07-03T14:27:05Z BT1121 109898 2915450 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Olimpus | Foto = Mytikas summit PJS.jpg | Foto onderskrif = Olimpus se hoogste piek, Mýtikas. | Hoogte = 2 917 | Ligging = Grensgebied tussen Thessalië en [[Masedonië (Griekeland)|Masedonië]], [[Griekeland]] | Bergreeks = Olimpus-massiv | Prominence = | Koördinate = {{Koördinate|40|05|08|N|22|21|31|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = | Rotsouderdom = | Laaste uitbarsting = | Eerste bestyging datum = [[2 Mei]] [[1913]] | Eerste bestyging persoon = Christos Kakalos | Maklikste klimroete = Hiking | Vertaling van naam = | Taal = | Uitspraak = | duimdrukkerkaart = Griekeland | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | diumdrukkerkaartgrootte = 290 | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 40 | breedtegraad_m = 05 | breedtegraad_s = 08 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 22 | lengtegraad_m = 21 | lengtegraad_s = 31 | lengtegraad_OW = O }} Die berg '''Olimpus''' ([[Grieks]]: Όλυμπος) is die hoogste bergreeks in [[Griekeland]]. Olimpus se hoogste piek is Mýtikas, op 2 919 meter.<ref>[http://www.summitpost.org/show/mountain_link.pl/mountain_id/986 SummitPost – Olymbos (Olympus) – Bergklim]</ref> Dit is een van die hoogste pieke in [[Europa]].<ref>[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/EuroCoreP1500m.html Europe Ultra-Prominences: peaklist.org]</ref> In [[Griekse mitologie]] is die berg beskou as die blyplek van die twaalf [[Olimpiese gode]], die belangrikste twaalf gode van die [[panteon]].<ref>{{cite book|last=Wilson|first=Nigel|title=Encyclopedia of Ancient Greece|publisher=Routledge|location=Abingdon, Engeland|date=31 Oktober 2005|pages=516}}</ref> == Verwysings == :''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Mount Olympus]] {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.musesnet.gr/etimes/MOUNT%20OLYMPUS.htm Die berg Olimpus] * [http://www.olympusfd.gr/us/Default.asp Bestuur van die Olimpus- Nasionale Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807182519/http://www.olympusfd.gr/us/Default.asp |date= 7 Augustus 2013 }} {{Commons-kategorie inlyn|Mount Olympus}} [[Kategorie:Berge van Griekeland]] [[Kategorie:Bergreekse in Europa]] [[Kategorie:Plekke in die Griekse mitologie]] [[Kategorie:Mitologiese berge]] 1jceq98ubdccbao415w3j2xr4oqjlqg 0 45588 2915576 2911191 2026-07-04T06:29:43Z BT1121 109898 Sinskonstruksie is verbeter. 2915576 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Medusa |kleur = #FFCC99 |titel = ''Griekse monster'' |beeld = Medusa by Carvaggio.jpg |beeld_wydte = 150px |beeld_onderskrif = ''Medusa'', deur Caravaggio (1592-1600). |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Naam |1 = Medusa |opskrif2 = |2 = |opskrif3 = |3 = |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = Man |5 = [[Poseidon]] |opskrif6 = Kinders |6 = [[Pegasus]] en [[Chrysaor]] |opskrif7 = Ouers |7 = [[Phorkys]] en [[Keto]] |opskrif8 = Broers en susters |8 = Die [[Hesperide]]s, [[Stheno]], [[Euryale]], die [[Graeae]], [[Thoosa]], [[Scylla]] en [[Ladon (mitologie)|Ladon]] |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = |12 = |opskrif13 = |13 = |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''Medusa''' ([[Grieks]]: Μέδουσα) was in die [[Griekse mitologie]] ’n [[Gorgo]], ’n vroulike monster en een van drie susters. Sy het slange in plaas van hare op haar kop gehad en enigiemand wat na haar gekyk het, het in klip verander. Volgens Hesiodus<ref>Hesiodus, ''Theogonie'' 277</ref> was Medusa die enigste van die Gorgone wat sterflik was. [[Ovidius]] vertel Medusa was eers pragtig en het slange op haar kop gekry toe sy deur [[Athena]] vervloek is. Medusa het met [[Poseidon]] omgang gehad in ’n tempel van Atena nadat Poseidon deur die goue kleur van haar hare aangetrek is. Atena het toe die aanloklike goue hare in slange verander.<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' iv, 792-802</ref> Sy is eindelik deur [[Perseus (mitologie)|Perseus]] onthoof met die hulp van die gode [[Hermes]], [[Athena]] en [[Hades]]. Hermes het vir hom ’n antieke [[swaard]] gegee, Athena haar goed gepoleerde bronsskild en Hades sy helm van onsigbaarheid. Nimfe het vir hom die pad aangewys. Toe hy in die grot kom waar die Gorgone geslaap het, het hy na Medusa se weerkaatsing in Athena se blink skild gekyk. So kon hy veilig tot by haar kom en haar kop afkap. Van die bloed wat uit haar nek gespuit het, het Pegasus, haar seun by Poseidon, ontstaan. Volgens ander bronne het elke druppel bloed in ’n [[slang]] verander. Die ander twee Gorgone het Perseus probeer vang, maar danksy die helm van onsigbaarheid het hy ontsnap. ==Moderne vertolkings== ===Histories=== [[Beeld:Medusa.jpg|thumb|230px|''Medusa'', deur Arnold Böcklin, omstreeks 1878.]] ’n Paar vroeë geleerdes van klassieke letterkunde het die [[mite]] van Medusa vertolk as kwasihistories – "geskoei op of gerekonstrueer uit ’n gebeurtenis, gebruik, styl, ens. in die verlede",<ref>{{cite web |url=http://www.dictionary.com/browse/quasihistorical |title=the definition of quasihistorical |website=Dictionary.com |access-date=24 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218124414/https://www.dictionary.com/browse/quasihistorical |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> of ’n "veredelde" herinnering aan ’n werklike indringing.<ref>{{cite book|last=Graves|first=Robert|title=The Greek Myths|year=1955|publisher=Penguin Books|isbn=0241952743|pages=17, 244}}</ref><ref>{{cite book|last=Ellen Harrison|first=Jane|title=Prolegomena: To The Study Of Greek Religion|origyear=1908|date=5 Junie 1991|publisher=Princeton University Press|location=Princeton, New Jersey|isbn=0691015147|pages=187–188|url=https://archive.org/details/prolegomenatost01harrgoog}}</ref> ===Psigoanalise=== In 1940 is [[Sigmund Freud]] se ''Das Medusenhaupt (Medusa se kop)'' ná sy dood gepubliseer. In Freud se vertolking is "om te onthoof = om te kastreer". Die vrees vir Medusa is dus ’n vrees vir [[kastrasie]] wat verbind word met die sien van iets. "Talle ontledings het ons vertroud gemaak met die geleentheid hiervoor: Dit gebeur wanneer ’n seun, wat tot nog toe onwillig was om die bedreiging van kastrasie te glo, die vroulike [[Geslagsorgaan|geslagsdele]] sien, moontlik dié van ’n volwassene, omring deur hare, en veral dié van sy moeder."<ref>{{Cite journal|last=Freud|first=Sigmund|date=Summer 2017|title=Medusa's Head|url=|journal=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud.|publisher=The Hogarth Press|volume= XVIII|pages=273}}</ref> In hierdie perspektief is die "pragtige" Medusa (sien bo) die moeder wat in onskuld onthou word; voor die mitiese waarheid van kastrasie tot die onderwerp deurdring. Die klassieke Medusa, in teenstelling, is ’n Oedipus/libido-simptoom. Om na die verbode moeder te kyk (in haar haarbedekte geslagsdele, om dit so te stel) verstyf die onderwerp in ongeoorloofde begeerte en vries hom uit vrees vir die vader se vergelding. Daar is geen aangetekende geval van 'n vrou wat deur Medusa versteen is nie. ===Feminisme=== In die 20ste eeu het [[Feminisme|feministe]] Medusa se voorkoms in letterkunde en moderne kultuur herwaardeer, insluitende die gebruik van Medusa as ’n [[logo]] deur die modemaatskappy [[Gianni Versace|Versace]].<ref>{{cite web |url=http://gevrilgroup.com/versace/gianni-versace-medusa-logo/ |title=Versace Medusa Head Logo |website=gevrilgroup.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004021154/https://gevrilgroup.com/versace/gianni-versace-medusa-logo/ |archive-date=4 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>Pratt, A. (1994). ''Archetypal empowerment in poetry: Medusa, Aphrodite, Artemis, and bears : a gender comparison''. Bloomington: Indiana University Press. {{ISBN|0-253-20865-3}}</ref><ref>Stephenson, A. G. (1997). [http://worldcat.org/oclc/39703715 "Endless the Medusa: a feminist reading of Medusan imagery and the myth of the hero in Eudora Welty's novels."]</ref><ref name="Garber">Garber, Marjorie, Vickers, Nancy, ''The Medusa Reader'', Routledge; 1ste uitgawe (26 Februarie 2003), {{ISBN|978-0-415-90099-7}}.</ref> Die naam "Medusa" self word dikwels gebruik op maniere wat nie verband hou met die mitologiese figuur nie, maar om op die Gorgo se vermoëns te skimp of om boosaardigheid uit te beeld; ondanks haar aanvanklike skoonheid "het haar naam monster begin beteken".<ref name="Garber"/> In die boek ''Female Rage: Unlocking Its Secrets, Claiming Its Power'' deur Mary Valentis en Anne Devane word gesê: Wanneer ons vroue gevra het hoe vroulike woede daar uitsien, was dit altyd Medusa, die monster met die slange vir hare uit die mites, waaraan hulle gedink het ... In die een onderhoud ná die ander wat ons gevoer het, is vir ons gesê Medusa is die 'skrikwekkendste vrou in die wêreld' ... nie een van die vroue kon [egter] die besonderhede van die mite onthou nie."<ref name="Wilk">Wilk, Stephen R. (2007). ''Medusa: Solving the Mystery of the Gorgon''. Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-534131-7}}</ref> Medusa se beeld is intussen deur baie vroue aangeneem as die simbool van vroulike woede; een van die eerste publikasies wat dit gedoen het, was die feministiese tydskrif ''Women: A Journal of Liberation'' in hulle eerste uitgawe, volume ses van 1978. Op die voorblad was ’n uitbeelding van die Gorgo Medusa deur Froggi Lupton. In die tydskrif het die redakteurs verduidelik die beeld "kan ’n kaart wees om ons deur ons vrese te lei, deur die dieptes van ons woede na die bronne van ons mag as vroue."<ref name="Wilk"/> In die tydskrif ''Woman of Power'' se herfsuitgawe van 1986 verskyn ’n artikel met die opskrif "Gorgons: A Face for Contemporary Women's Rage" deur Emily Erwin Culpepper, wat skryf: "Die Amasoongorgo se gesig is die verpersoonliking van vroulike woede", en dat baie feministe Medusa se beeld aanvaar "as een gesig van ons eie woede".<ref name="Wilk"/> Die feministiese teoretikus Hélène Cixous het die mite van Medusa behandel in haar essay "The Laugh of the Medusa". Sy reken mans verander Medusa in ’n monster wanneer hulle haar verhaal oorvertel omdat hulle vroulike begeerte vrees. Die essay is grootliks ’n manier om vroue sover te kry om hulle identiteit deur hulle skrywes terug te eis, omdat sy die patriargale gemeenskap van die [[Weste]]rse kultuur verwerp. Deur skryfwerk sal ’n vrou toegang tot haar ingebore krag kry; dit sal haar plesiere, organe, haar groot liggaamlike streke wat bedek is, teruggee. "Ons moet die valse vrou doodmaak wat die lewende een keer om asem te haal."<ref name="cix">{{cite web |last1=Cixous |first1=Helene |title=The Laugh of the Medusa |url=https://artandobjecthood.files.wordpress.com/2012/06/cixous_the_laugh_of_the_medusa.pdf |accessdate=5 Desember 2018}}</ref> Cixous wil die [[Fallus|fallogosentriese]] stelsel vernietig en vroue se liggame en taal bemagtig.<ref>{{cite book |last1=Klages |first1=Mary |title=Literary Theory: A Guide for the Perplexed |url=https://archive.org/details/literarytheorygu0000klag |url-access=registration |date=2006 |publisher=Continuum International Publishing Group |location=New York, NY |page=[https://archive.org/details/literarytheorygu0000klag/page/99 99] }}</ref> "Jy moet net reguit na Medusa kyk om haar te sien," skryf Cixous. "En sy is nie dodelik nie. Sy is beeldskoon en sy lag."<ref name="cix" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Griekse mitologie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse legendariese wesens]] 3ortd6otritbww4ko2f3ydurbzwxe68 0 46929 2915544 2909071 2026-07-03T22:03:27Z Jcb 223 2915544 wikitext text/x-wiki Die '''Cottesloe-kerkeberaad''' was ’n beraad van 80 afgevaardigdes van agt [[Suid-Afrika]]anse lidkerke van die [[Wêreldraad van Kerke]] van [[7 Desember|7]] tot [[14 Desember]] [[1960]] in die gelyknamige [[Johannesburg]]se voorstad. Destyds was die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in Suid-Afrika (Kaapland) en die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal lede van die Wêreldraad van Kerke. Die beraad het regstreeks voortgespruit uit die protesoptog van duisende swart mense op [[21 Maart]] [[1960]] in [[Sharpeville]] in die [[Vaaldriehoek]] en die daaropvolgende [[Sharpeville-slagting]]. Die oorgrote meerderheid afgevaardigdes het hul goedkeuring verleen aan 'n verklaring wat ná die beraad uitgereik is. Die NG Kerke het egter sekere voorbehoude uitgespreek, terwyl die NH Kerk hulself gedistansieer het. Ná die beraad het felle politieke druk die Afrikaanse kerke genoop om uit die Wêreldraad van Kerke te bedank. Daarna is hulle gebrandmerk as "apartheidskerke". == Agtergrond == === Wêreldgebeure === [[Lêer:Prince of Wales-5.jpg|duimnael|links|270px|Roosevelt en Churchill met die opstel van die Atlantiese Handves.]] Die Atlantiese Handves kan beskou word as ʼn mylpaal in die wêreld se sienswyse. [[Winston Churchill]] en [[Franklin D. Roosevelt]] het op 14 Augustus 1941 ontmoet en ʼn kort verklaring opgestel waarin hul oogmerke vir die oorlog en die wêreld daarna uitgestip word. Paragraaf 3 het as volg gelui: "Alle volke het die reg op selfbeskikking". Hierdie beginsel is toegepas aan die einde van die oorlog en is ook ingevoeg in die Grondwet van die Verenigde Volke-organisasie. Die VVO het besluit om die Britse mandaatgebied in Palestina tussen Jode en Arabiere te verdeel. Die staat [[Israel]] is in die lewe geroep op 14 Mei 1948. Dit het gepaard gegaan met groot geweld. Brits-Indië het in 1947 onafhanklik geword. Dis verdeel tussen die twee groot geloofsoortuigings. Ingeligte Suid-Afrikaners het tog kennis geneem van hierdie gebeure. [[Libië]] het weer in 1951 onafhanklik geword. In [[Algerië]] het oproer voortgeduur van 1954 voordat hulle in 1962 onafhanklik geword het. [[Ghana]] het onafhanklik geword in 1957. Die Belgiese Kongo het in 1960 onafhanklik geword. Die [[Mau Mau]] het reeds in 1952 begin, maar Kenia het eers in 1960 onafhanklik geword. === Rassespanning === [[Beeld:Mense verbrand hul pasboek, aanloop tot die Sharpeville -slagting.jpg|duimnael|regs|220px|In die aanloop tot die [[Sharpeville-slagting]] het die [[PAC]] mense aangemoedig om hul pasboek by 'n polisiekantoor in te dien, maar die [[ANC]] het hulle aangespoor om dit te verbrand.]] Ná die onluste oor die paswette in 1919, was die swart bevolking heel rustig.<ref>Edward Roux, Time Longer than Rope, Victor Gollancz Ltd, Londen, 1948, p. 126</ref> Selfs tydens die Hertzog wetsontwerpe in 1935-6, skryf Roux, het die plakkaat van 'n Afrikaanse koerant gelees: "Naturelle bly stil".<ref>Roux, supra, p. 297.</ref> Toe die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitbreek, het die Africa National Congress in Durban vergader en besluit om die regering te steun in die oorlog.<ref>Roux, supra, p. 312.</ref> Die leierskap van die [[ANC]] was oud en afgeleef. In 1944 het ʼn honderdtal jong mans in Johannesburg bymekaargekom om ʼn jeugliga te stig. [[Oliver Tambo]], [[Walter Sisulu]], [[Robert Sobukwe]] en [[Nelson Mandela]] was ook daar. Hulle sou nuwe lewe in die kongres blaas.<ref>Nelson Mandela: Long Walk to Freedom, Abacus, Londen, 1995, p. 113.</ref> Die Nasionale Party het in 1948 aan bewind gekom. Hulle het nie diskriminasie op grond van ras uitgevind nie, maar dit probeer vervolmaak. Een van die vroeë stappe was die [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]] van 1949. Kort op sy hakke het die Wet op Bevolkingsregistrasie, No. 30 van 1950, gevolg. Ingevolge laasgenoemde kon een of ander staatsamptenaar besluit of jy 'n Ndlovu of 'n Oliphant is. In dieselfde jaar is die [[Groepsgebiedewet]] aanvaar. Die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme, No. 44 van 1950, was toe reeds nie alleen op kommuniste van toepassing nie. Die eerste rasse-onluste onder die nuwe regering was tussen Indiërs en Swartes. Dit het in Januarie 1949 by ʼn bus-terminus in Durban uitgebreek.  Na ʼn paar dae se gevegte was 53 Indiërs en 83 Swartes dood.<ref>Margaret Ballinger: From Union to Apartheid, Juta & kie, Kaapstad, 1969, p. 413-4.</ref> Die ANC kongres in Desember 1951 het besluit om die eerste minister te vra om sekere wette te herroep. As hy (soos hulle verwag het) geweier het, sou sekere protesoptredes uitgevoer word tydens die driehonderjarige herdenking van [[Jan van Riebeeck|Van Riebeeck]] se aankoms. Sommige optredes het hand uitgeruk en ʼn gebou is afgebrand en mense brutaal vermoor.<ref>Mandela, supra, p. 146, noem dit hul "Defiance Campaign" en reken dit was meer suksesvol as wat Ballinger dink.</ref> In Julie 1952 is Mandela, Sisulu, Ahmed Kathrada en agtien ander gearresteer en aangekla van "statutêre" kommunisme. Hulle is skuldig bevind en 'n [[opgeskorte vonnis]] opgelê.<ref>Mandela, supra, p. 156.</ref> Die regering se antwoord op die "defiance campaign" was twee nuwe wette tydens die 1953 sitting. Die Wet op Openbare Veiligheid het die regering gemagtig om ʼn noodtoestand uit te roep. ʼn Wysigingswet van die strafreg het dit ʼn misdaad gemaak om weerstand teen enige wet aan te moedig.<ref>Sien ook Mandela, supra, p. 153.</ref> Hoofman [[Albert Luthuli]] is na Pretoria ontbied en meegedeel om of sy hoofmanskap of sy betrokkenheid by die ANC op te sê. Hy het verkies om nie meer ʼn hoofman te wees nie. Aan die einde van die jaar is hy verban onder die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme. Vir ʼn tydperk van vyf jaar is hy verbied om sy tuisdorp van Groutville te verlaat.<ref>Ballinger, supra, p. 416</ref> Die Kaapse stemreg was een van die beskermde klousules van die [[Suid-Afrika-Wet]] (die Unie se Grondwet). ʼn Wysiging daarvan het ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting van die Volksraad en Senaat geverg en die Nasionale Party het nie genoeg stemme daarvoor gehad nie. Hul regsadviseurs het egter gereken dat die beskermde artikels wel met ʼn gewone meerderheid in aparte sittings gewysig kon word. So is die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers, No. 46 van 1951, aanvaar. Ingevolge hierdie wet is die Kleurlingkiesers in die Kaapprovinsie op ʼn aparte kieserslys geplaas. Hulle kon vier volksraadslede kies. Die Appèlhof het egter die wet ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and another, 1952(2) S.A. 428 (A). Om hierdie probleem te oorbrug, het die parlement ʼn Wet op die Hoë Hof van Parlement passeer en toe daarmee die Appèlhof beslissing omver gewerp. Die Appèlhof het daarop laasgenoemde wet ook ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and anothers, 1952(4) S.A. 769 (A). Eers drie jaar later het die Natte ʼn goeie plan uitgedink. In 1955 is die Senaatswet aangeneem, wat die senaat tot 89 lede vergroot het en die metode van aanwysing gewysig is om so die Nasionale Party ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting te gee. So is die bruin kiesers van die kiesersrol verwyder.<ref>Verloren Van Themaat, Staatsreg, Butterworths, Durban, 1967, p. 487-8.</ref> [[Sophiatown]] is een van die ou voorstede van Johannesburg. Dit is voor 1923 as dorpsgebied uitgelê, met die gevolg dat swartes die geregistreerde eienaars van sommige eiendomme was. Daar het ten minste 60,000 swartes in Sophiatown, Martindale en Newclare gewoon. Die regering het beplan om al hierdie mense na Meadowlands, 13 myl van die stad, te verskuif en hulle moes daar in wyke vir sewe verskillende etniese groepe gehuisves word. Die ANC het mense aangepor om weerstand teen die verskuiwings te bied. Die verskuiwing sou op 9 Februarie 1955 begin. Dit het plaasgevind onder toesig van 4000 polisiemanne en soldate.<ref>Mandela, supra, pp. 178-194</ref> [[Beeld:ZK Matthews.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. Z.K. Matthews.]] Prof. Z.K. Matthews het voorgestel dat die ANC ʼn nasionale konvensie hou om daar ʼn Vryheidsmanifes op te stel. In Maart 1954 is ʼn National Action Council in die lewe geroep om die konvensie te reël. Luthuli was die voorsitter, Sisulu het die ANC verteenwoordig, Yusuf Cachalia die Indiërkongres, Stanley Lollan die Kleurlingkongres en Lionel Bernstein die Blankekongres. Die nasionale konvensie is by Kliptown op 25 en 26 Junie 1955 gehou. Daar was meer as drie duisend mense. Hulle het die Vryheidsmanifes goedgekeur. Om 15:30 op die tweede dag het die polisie toegeslaan en die vergadering opgebreek.<ref>Mandela, supra, pp. 199-206; Ballinger, supra, p. 417</ref> Vir Mandela het die hoogverraadsaak op 5 Desember 1956 begin toe die veiligheidspolisie hom arresteer. 156 mense is landwyd gearresteer. Die voorlopige ondersoek het omtrent die hele 1957 in beslag geneem. Drie maande later het die staat die aanklagtes teen 61 beskuldigdes, insluitend Tambo, laat vaar. Die verhoor het ʼn aanvang geneem in Augustus 1958. Die Staat het, onder andere, aangevoer dat die Vryheidsmanifes bewys het dat die beskuldigdes die staat met geweld omwerp wou werp en met ʼn kommunistiese bestel wou vervang. Die verhoor het tot Maart 1961 geduur, toe al die beskuldigdes vrygespreek is.<ref>Mandela, supra, pp. 233-310</ref> In 1958 is nog 'n algemene verkiesing gehou. Die ANC het 'n staking vir dieselfde dag, 16 April, beplan. Die regering het alle vergaderings van swart mense in dorpsgebiede verbied. Die staking het misluk, maar die Nasionale Party het vir die eerste keer 'n meerderheid van stemme op hom verenig. In September het Dr. Verwoerd die land se eerste minister geword.<ref>Ballinger, supra, p. 418-9</ref> [[Beeld:Macmillan en Verwoerd.jpg|duimnael|links|Februarie 1960: Dr. [[H.F. Verwoerd]] verwelkom sy Britse eweknie, mnr. [[Harold Macmillan]], in [[Suid-Afrika]].]] Op 6 April 1959 word die Pan-Africanist Congress gestig met Robert Sobukwe as president. Hulle verwerp die ANC beleid van samewerking met ander rasse. Hulle voel dat die ANC nie militant genoeg was nie. Die ANC was nie in staat om die massa op te sweep nie. Die PAC was ook gekant teen die kommuniste. Die fokuspunt van hul strategie vir 1960 was die dra van bewysboeke. Die massa is aangesê om hul bewysboeke by die huis te los en dan na die naaste polisiestasie op te ruk om arresteer te word. "Geen borg, geen verweer, geen boete" was hul slagspreuk.<ref>Mandela, supra, p. 266; Ballinger, supra, p. 421.</ref> [[Beeld:Sharpeville-slagting, 21 Maart 1960.jpg|duimnael|links|200px|Die nadraai van die [[Sharpeville-slagting]] waarin die polisie 69 mense doodgeskiet het.]] Die PAC se eerste groot opmars is beplan vir Sharpeville, 'n lokasie naby Vereeniging. In Januarie 1960 het Dr Verwoerd aangekondig dat die land se blanke kiesers aan 'n referendum sou deelneem om aan te dui of Suid-Afrika 'n republiek moet word.<ref>Sien die artikel "Hendrik Verwoerd" in die Engelse Wikipedia, of beter nog, maak die link</ref> Op 3 Februarie 1960 het die Britse eerste minister, Harold MacMillan, die Suid-Afrikaanse Parlement toegespreek en sy bekende wind van verandering toespraak afgesteek: "The wind of change is blowing through this continent. Whether we like it or not, this growth of national consciousness is a political fact". Op 21 Maart 1960 het die PAC se opmars na die polisiestasie in Sharpeville plaasgevind. By Sharpeville word 69 mense doodgeskiet en 186 gewond deur polisie. In Langa, naby Kaapstad, word twee mense doodgeskiet en 47 gewond deur polisie. Die einde van die maand marsjeer 30,000 mense van Langa na Kaapstad.<ref>Verslag van die Waarheids-en-versoeningskommissie, Hoofstuk 3</ref> === Wêreldraad van Kerke === Onmiddellik ná die [[Sharpeville-slagting]] op 21 Maart 1960 het dr. Willem Visser 't Hoof, hoofsekretaris van die [[Wêreldraad van Kerke]] (WRK), dr. Robert S. Bilheimer, ’n Amerikaner en mede-hoofsekretaris van die WRK, na [[Suid-Afrika]] gestuur met ’n dringende versoek aan die agt lidkerke van die Raad in Suid-Afrika om in ’n kerkeberaad byeen te kom om die groot gaping in ekumeniese kontakte van die kerke in Suid-Afrika te begin oorbrug, maar veral om vir die eerste keer openhartig met mekaar oor rassespanning in die land te praat. Die WRK wou van die Suid-Afrikaanse lidkerke weet wat hulle gedoen het en doen om die spanning te ontlont.<ref>Beyers Naude: My Land van Hoop, Human & Rossouw, Kaapstad, 1995, p. 47</ref> Die agt lede was die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal, die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland), die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die Metodistekerk, die Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika, die Bantoe Presbiteriaanse Kerk,  die Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa) en die Kongregasionalistiese Kerk (Independente Kerk).<ref>Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel en Robert Vosloo (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice, African Sun Media, 2013, p. 41.</ref> Elke kerk moes ’n memorandum oor vyf hooftemas indien: die feitelike situasie in [[Suid-Afrika]]; die Christelike interpretasie van die hedendaagse geskiedenis uit ’n Christelike oogpunt; die betekenis van die huidige noodsituasie in die land; die getuienis van die kerk rakende geregtigheid; die sending en samewerking. Die memoranda sou vooraf aan mekaar gestuur word. Daarna sou die agt kerke onder leiding van die hooggeplaaste WRK-afvaardiging vergadering en dit bespreek.<ref>Naude, supra, p. 48</ref> In oorleg met Bilheimer is in Mei besluit om 'n beraad daardie Desember te hou in die koshuise van die Universiteit van die Witwatersrand in Cottesloe. === Gebeure tussen Maart en Desember 1960 === * 24 Maart 1960. 'n Noodtoestand word verklaar. 11&nbsp;503 mense word aangehou.<ref name="verslag">Verslag van die Waarheid- en Versoeningskommissie, hoofstuk 3.</ref> * 8 April 1960. Die ANC en PAC word verbied.<ref name="verslag" /> * 6 September 1966 Sluipmoordpoging op dr. Verwoerd. * 4 Mei 1960. Robert Sobukwe word skuldig bevind aan opstokery en gevonnis tot drie jaar gevangenisstraf. * 5 Oktober 1960. ʼn Klein meerderheid blankes stem ten gunste van ʼn republiek. * Die hoogverraadverhoor duur voort. * 7 November 1960. Net 'n paar weke voor die kerkeberaad sou begin, het dr. Verwoerd 'n toespraak in [[Johannesburg]] gelewer en gesê die regering en sy leiers sal "soos mure van graniet" teen die druk op hulle oor die NP se kleurbeleid moet staan "omdat die voortbestaan van 'n volk op die spel is".<ref>''[[Die Burger]]'', 1 Desember 1960.</ref> Intussen het die debat oor "nieblankes" se politieke regte in politieke kringe en die koerante op dreef gekom en het die gedagte veld gewen dat dit wenslik sou wees om die Kleurlinge mettertyd toe te laat om hul eie verteenwoordigers uit hul eie geledere vir die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] te kies. In die geledere van die [[Nasionale Party]] het die gedagte sterk houvas gekry en dit het tot 'n ernstige meningswisseling en eindelik meningsverskil gelei. Die debat is selfs tot in dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kabinet gevoer, maar ná deeglike bespreking het die kabinet 'n eenparige standpunt ingeneem teen regstreekse verteenwoordiging vir die Kleurlinge. == Kaapse Kerk se standpunt == Die Kaapse Kerk het 'n breë studiekommissie benoem en dié het weer vyf subkomitees benoem om memorandums oor die onderskeie punte op te stel. Hierdie memorandums is opgestel in die maande voor die regering by monde van dr. Verwoerd in die openbaar standpunt ingeneem het teen regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge. In sy memorandum maak die Kaapse Kerk onder meer die volgende standpunte: : "Die NG Kerk aanvaar dat dit moontlik is om in ons land ons rasseverhoudings op so 'n grondslag te reël dat dit die hoogste mate van bevrediging aan alle rassegroepe sal verseker. Dit is normatief dat die één groep sy belange en voortbestaan nie ten koste van die ander moet bevorder en beveilig nie. : "Vanweë die historiese en kulturele verwantskap met die blanke beklee die Kleurling 'n besondere posisie in Suid-Afrika waarmee noodwendig rekening gehou moet word." Die Kerk bepleit "geleentheid vir die Kleurling tot selfverwesenliking op staatkundige gebied. Daar kan geen beginselbeswaar wees teen direkte verteenwoordiging in die Parlement nie." In daardie stadium was daar politici binne-in die Nasionale Party wat dit met die Kaapse Kerk eens was. Die Kaapse en Transvaalse Kerk se afvaardigings het maande lank afsonderlik en gesamentlik voorbereidingswerk gedoen ter formulering van die Kerk se standpunt oor die vyf besprekingsake. John W. De Gruchy (A Theological odyssey: My Life in Writing, African Sun Media) skryf op bladsy 21: "The Cottesloe Statement is largely based on a statement of Scriptural Principles draft prior to the consultation by delegates from the NGK". == Beraad == === Afgevaardigdes === [[Beeld:Prof SP Engelbrecht.jpg|duimnael|links|170px|Prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die Hervormde Kerk.]] [[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F023138-0019, Frankfurt, Friedenspreis des Deutschen Buchhandels.jpg|duimnael|W A Visser't Hooft, Algemene Sekretaris van die Wêreld Raad van Kerke]] Wêreldraad van Kerke: Dr Franklin Clark Fry (voorsitter, sentrale komitee, president van die United Lutheran Church in die VSA), Dr W.A. Visser't Hooft (Algemene Sekretaris), Biskop Lakdasa de Mel (Anglikaanse Kerk in Ceylon), dr. Wilhelm Niesel (teologiese skool van [[Wuppertal]] in Duitsland), sir Francis Ibiam (Presbiteriaan van Nigerië), mnr. Charles Parlin (Metodistekerk, VSA), dr. Robert S. Bilheimer (medehoofsekretaris van die Wêreldraad van Kerke.<ref>Naude, supra, pp. 47-8</ref> Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika: Di. A.J.G. Oosthuizen (voorsitter van die Sinode), J.G.M. Dreyer (Ondervoorsitter van Sinode en redakteur van "Die Hervormer"), T.F.J. Dreyer (Sekretaris van die Sinode), P.M. Smith leraar van Pretoria-gemeente) en lid van die Sinodale Kommissie), J.P. Oberholzer (leraar, Rustenburg-gemeente), Proff. P.S. Dreyer (professor van teologie Universiteit van Pretoria, lid van die Sinodale Kommissie en voorsitter van die sendingkomitee) , [[S.P. Engelbrecht]] (argivaris), B.J. Engelbrecht ([professor van Dogmatiek en Christelike-etiek, Universiteit van Pretoria) en F.J. van Zyl (professor van Wetenskap van Godsdiens Universirteit van Pretoria) en dr. Naas Coertze (Nasionale Party LV en leek).<ref>Naude, supra, pp. 51,54; Walshe, loc.cit., p.11; Cottesloe Conference, pp. 96-7. [http://gelofteland.org/index.php/suid-afrika/148-wie-is-die-afrikaner-broederbond/2871-wie-is-die-afrikaner-broederbond-5.html Die Cottesloe-kerkeberaad op Gelofteland.co.za]</ref> [[Beeld:AJ_van_der_Merwe.jpg|duimnael|170px|Dr. [[Abraham van der Merwe]], Kaapse moderator van die NGK.]] Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland): Dr. A.J. van der Merwe (moderator en leraar van die gemeente Kaapstad), ds. W.A. Landman (skriba en direkteur van die Inligtingsburo), ds. A.P. Smit (argivaris), ds. P.E.S. Smith (algemene sendingsekretaris ), ds. Attie van Wijk (leraar, Stellenbosch-gemeente), prof. F.J.M. Potgieter (kweekskool Stellenbosch), prof.W.J. van der Merwe (kweekskool Stellenbosch), prof. P.A. Verhoef (kweekskool Stellenbosch), prof. T.N. Hanekom (kweekskool Stellenbosch), prof. C.H. Badenhorst (Hugenote-kollege, Wellington).<ref>Naude, supra, p. 48; Cottesloe Consultation, 95.</ref> [[Beeld:Ds AM Meiring.jpg|duimnael|links|170px|Ds. [[Arnold Meiring]], moderator van die Algemene Sinode van die NGK van Transvaal.]] Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal: ds. Arnold M. Meiring (moderator van die Algemene Sinode), ds. C.F.B. Naudé (assessor van die Suidelike Streeksinode), F.E.O'B. Geldenhuys (aktuarius van die Algemene Sinode), prof. E.P. Groenewald (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), prof. A.B. de Preez (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), ds. C.B. Brink (Sendingsekretaris, Noord Transvaal), ds. S.S. Tema (Assessor van NG-sendingkerk, Transvaal), ds. J. Selamolela (Assistant-sekretaris van NG-sendingkerk, Transvaal), dr. J. Alex van Wyk (verbonde aan die NGK se teologiese skool by Turfloop) en mnr. B. le Battie (ouderling , NG Sendinggemeente, Witwatersrand).<ref>Naude, supra, p. 48; Plaatjes, supra, p. 46;Cottesloe Consultation, 95-6</ref> [[Lêer:Alan Paton.jpg|duimnael|Alan Paton, afgevaardigde van Anglikaanse Kerk]] Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa): Hoogeerwaarde Joost de Blank (aartsbiskop van Kaapstad), eerw. Vernon Inman (biskop van Natal), hoogeerw. Bendyshe Burnett (biskop van Bloemfontein), hoogeerw. Alpheus Zulu (assistent-biskop van St. John's), agbare C.T. Wood (aartsdiaken van Kaapstad), vader George Sidebotham, prof. Monica Wilson (professor van antropologie, Universiteit van Kaapstad),Prof. Z.K. Matthews (emeritus professor by Fort Hare, strydros van ANC, beskuldigde in Hoogverraadsaak), prof. Edgar Brookes (professor van geskiedenis, Universiteit van Natal), Alan Paton (leier van die Liberale Party).<ref>Naude, supra, pp.48-9; Plaatjes, supra, p. 41; Peter Walshe: Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute, p.11; Cottesloe Consultation, p. 93.</ref> [[Kongregasionalistiese Kerk]]: Eerw. W.G.M. Abbott (voorsitter, Midland District Association), eerw. W.J. Bergins, (dominee Ebenezer-gemeente), eerw. S. Bimray (lid van CUSA), eerw. Basil H.M. Brown (ex-voorsitter CUSA), eerw. Leonard Heap (moderator van noordelike distrik), eerw. C.W. Hendrikse (lewensvoorsitter), eerw. S.W.T. Luzipho (lid van CUSA), eerw. Vernon E. Miller (algemene sekretaris), eerw. D.J. Williams (voorsitter van CUSA), prof. W.E. Philips (ex-voorsitter Natal Distrik).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 93-4</ref> Metodistekerk: Eerw. F.H. Edmonds (President van Konferensie), Dr. L.A. Hewson (ex-president van Konferensie), eerw. Edgar Wilkinson (ex-president van Konferensie), Dr. J.B. Webb (President-elect of Conference), eerw. S.M. Mokitini (Superintendent van Osborn Ring), eerw. E.E. Mahabane (algemene sendingssekretaris), eerw. J. Fourie (Superintendent van Goodwood Ring), eerw. Stanley Pitts (Goewerneur Healdtown Missionary Institution), mnr. H.W. Haley (plaaslike bediener), mnr. E.R. Cingo (Circuit Steward).<ref>Naude, supra, p.49, Walshe, supra, p.11; Cottesloe Conference, p.94-5</ref> Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika: Hoogeerwaarde R.B. Mitchell (moderator), eerw. J. Paterson-Whyte (algemene sekretaris en klerk van sinode), prof. William D. Maxwell (dekaan van fakulteit van Teologie, Rhodes), eerw. H.H. Munro (sameroeper van kerk-uitbreiding), eerw. A.G. Leask (ex-moderator van die sinode), eerw. Lediga (leraar), eerw. Jolobe (leraar), eerw. W.M.J. Lund (leraar in Adelaide, Kaap), eerw. R. Orr (leraar by St. John's Kerk, Boksburg) en mnr C.A. Woods (moderator van Natal Sinode).<ref>Cottesloe Consultation, p. 97</ref> Bantoe Presbiteriaanse Kerk: Hoogeerwaarde J.A. Anderson (moderator van die Algemene Vergadering), eerw. D.V. Sikutshwa (senior klerk en waarnemende algemene sekretaris), eerw. W.P.T. Ndibongo (pastor), eerw. B.M. Molaba (klerk van die Transvaal Ring), eerw. A.F. Chrisholm (dominee), eerw. D.W. Anderson (distriksendeling), eerw. G.G. Ndzotyana (dominee), eerw. T.P. Finca (dominee), eerw. J.S. Summers (teologiese leermeester), mnr C.D. Zulu (hoofbeampte van die kerk se pensioen, weduwee en weeskind fonds).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 92-3.</ref> Waarnemer: Eerw. Arthur Blaxall. === Handelinge === Van die tagtig afgevaardigdes, was daar een vrou, 18 swart mans en die res was wit mans. Dr. Fry het almal verwelkom. (p41) Aanvanklik het baie van die afgevaardigdes mekaar met agterdog bejeën. Visser 't Hooft beskryf dit soos volg: "Afrikaner en Engelssprekende, blank en swart, draaien om mekaar heen en beloeren elkaar. Maar weldra komen er persoonlijke contacten tussen mensen van verschillende afkoms. De Bijbelstudie, de humor, het samen eten droegen bij tot ontdooiing. En ten slotte was er een echte verbroedering. Mensen, die nie geneigd waren sentimenteel te worden, waren diep onder de indruk. We hadden het gevoel dat er iets groots gebeurd was."<ref>Plaatjes, supra, p. 41.</ref> Die afgevaardigdes het op die eerste dag in vier groepe verdeel om die onderwerpe stelselmatig deur te werk. Aan die einde van elke dag het almal weer byeengekom en verslag gedoen oor die afsonderlike besprekings. ’n Komitee het voorstelle geformuleer uit die groepe se konsensus wat dan aan die einde van die volle vergadering vir stemming voorgelê kon word.<ref>Naude, supra, pp. 50-1</ref> Op die eerste dag het afgevaardigdes besluit om vir die duur van die week geen persoonlike personderhoude toe te staan nie. Daar was ook geen voorneme om aan die einde ’n persverklaring uit te reik nie. Die beraad moes self hieroor besluit.Reeds op die derde dag van die beraad, 9 Desember, berig ''[[Die Transvaler]]'' dat "sommige afgevaardigdes" bedenkinge oor die nut van die beraad uitgespreek het. Die koerant beweer ook dat "Afrikaanse kerkleiers teleurgestel is deur die afbrekende kritiese houding wat sommige andersdenkendes inneem".<ref>Naude, supra, p. 51.</ref> Drie lede van die reëlingskomitee, Dr. Webb, Fred van Wyk en ds Beyers Naude, het ’n dringende gesprek met die koerant se redakteur gevoer, maar hy was nie bereid om sy bron bekend te maak nie, hoewel die vermoede bestaan het dat dit prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]] was. Ander koerante het toe gedreig om hulle onderneming te verbreek om nie binne-inligting te plaas nie, maar eindelik het hulle onderneem om te swyg, mits hulle aan die einde van die beraad ’n verklaring kry.<ref name="naude51">Naude, supra, p. 51</ref> [[Beyers Naudé]] het jare later geskryf: "As die lekkasie in ''[[Die Transvaler]]'' nie plaasgevind het nie, sou ’n openbare verklaring aan die einde nie noodsaaklik gewees het nie, en sou die Cottesloe-beraad nie tot die uitbarsting gelei het wat toe in werklikheid gebeur het nie."<ref name="naude51" /> Ernstige spanning en selfs wantroue tussen afgevaardigdes het mettertyd plek gemaak vir groter openlikheid en selfs onderlinge vertroue, veral omdat afgevaardigdes ’n week lank saam in die koshuise gebly, elke môre saam Bybelstudie gedoen en openhartige gesprekke gevoer het.<ref name="naude52">Naude, supra, p. 52.</ref> Volgens Naudé was die uitsondering die afgevaardigdes van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]]. Hulle het altyd saam geëet en was nie bereid om gedagtes met ander te wissel of gesellig te verkeer nie. Prof. Matthews onthou dat hulle nie soos ander afgevaardigdes in die koshuis geslaap het nie, maar elke aand na Pretoria teruggekeer het.<ref>Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my people: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press, p. 202.</ref> Op die laaste dag van die beraad (14 Desember 1960) het die afgevaardigdes, met 'n groot meerderheid van stemme, 17 besluite geneem.<ref name="naude52" /> Voor die konferensie verdaag het, het aartsbiskop Joost de Blank van die [[Anglikaanse Kerk]] sy kollegas in die NG Kerk verskoning gevra vir die dinge wat hy dikwels oor hulle kwytgeraak het. Hy het gesê hy stem nie noodwendig met hulle standpunte van die voorafgaande week saam nie, maar dat hy nie die reg gehad het om hulle te veroordeel nie.<ref>Naude, supra, p. 50.</ref> Na die beraad het dr. Visser 't Hooft 'n persverklaring uitgereik aan wagtende perslui. Een van hulle het gevra of hy besef dat die verklaring dinamiet bevat.<ref>Naude, supra, p. 53.</ref> Die afgevaardigdes van die NGK het hul eie verklaring bygevoeg. Die afgevaardigdes van die NHK het 'n afsonderlike verklaring uitgereik waarin hulle aangevoer het dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing was vir die land se rasse probleme. Sommige van hulle het openlik erken dat hulle oornag met die Eerste Minister, Dr. Verwoerd, beraadslaag het.<ref>Matthews, supra, p. 202.</ref> === Verklarings === ==== Konsultasie verklaring ==== ===== Deel I ===== Ons het ontmoet as afgevaardigdes van die ledekerke in Suid-Afrika van die Wêreldraad van Kerke, met verteenwoordigers van die Wêreldraad self, om die Heilige Gees se leiding te soek om die ingewikkelde probleme van menseverhoudings in die land te verstaan en mekaar te raadpleeg oor ons gemeenskaplike taak en verantwoordelikheid in die lig van die Woord van God. Ons aanbidding, Bybelstudie, gesprekke en persoonlike kontak het ons gelei na ʼn diepere besef van mekaar se oortuigings en optredes. Ons volgende taak sal wees om verslag te doen aan ons onderskeie kerke, met die besef dat die uiteindelike betekenis van ons vergadering sal bestaan uit die getuienis en besluite van die kerke self voortspruitend uit hierdie konsultasies. Die algemene tema van ons samesyn hierdie sewe dae was die Christelike houding jeens rasseverhoudings. Ons is verenig in ons verwerping van onregverdige diskriminasie. Nietemin was wyd uiteenlopende oortuigings uitgespreek oor die basiese geskilpunte oor apartheid. Hulle strek, aan die een kant, van die veroordeling dat dit in beginsel onaanvaarbaar, in stryd met die Christelike roeping en onwerkbaar in die praktyk is, tot die oortuiging aan die ander kant dat ʼn beleid van differensiëring verdedigbaar is uit ʼn Christelike oogpunt, dat dit die enigste realistiese oplossing vir die probleem van rasseverhoudings is en daarom in die beste belang van die onderskeie bevolkingsgroepe. Ten spyte van hierdie uiteenlopende sienswyse is ons nietemin in staat om die volgende bevestigings te gee oor menslike behoefte en geregtigheid, soos hulle die verhoudings tussen rasse van hierdie land affekteer. Uit die aard van die saak is die ooreenkomste hierin aangeteken nie – en gee nie voor om te wees nie – verteenwoordigend van die oortuigings van die ledekerke nie. Die Kerk van Jesus Christus, deur sy aard en roeping, is diep besorg oor die welvaart van al sy mense, beide as individue en as lede van sosiale groepe. Dit is geroepe om menslike behoeftes te bedien in watter omstandighede of vorme dit ook al verskyn, en om aan te dring dat dit met geregtigheid geskied. Met sy sosiale bediening moet die Kerk kennis neem van alle houdings, kragte, beleide en wette wat die lewens van mense affekteer; maar die Kerk moet verkondig dat die finale maatstaf van alle sosiale en politieke optrede behels die beginsels van die Woord met betrekking tot die verwesenliking van alle mense van ʼn lewe wat hul Godgegewe roeping werd is. Ons doen daarom hierdie beroep op ons Kerke en alle Christene, met die versoek om elke stelling te oorweeg waar hulle kan verenig in hul bediening namens die mense in die gees van eensgesindheid.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 73-74.</ref> ===== Deel II ===== # Ons erken dat alle rassegroepe wat permanent in ons land woon deel is van ons totale bevolking, en ons beskou hulle as inheems. Lede van hierdie groepe het ʼn gelyke reg om hul bydrae te maak tot die verryking van die land se lewe en om te deel in gevolglike verantwoordelikhede, belonings en voorregte. # Die huidige spanning in Suid-Afrika is die gevolg ʼn lang historiese ontwikkeling en alle groepe is verantwoordelik daarvoor. Dit moet ook gesien word in die konteks van gebeure in ander wêrelddele. Die Suid-Afrikaanse toneel word radikaal beïnvloed deur die magsverlies van die Weste en die drang na selfbeskikking deur die volke van Afrika. # Die Kerk het ʼn plig om getuienis te lewer van Christenskap aan blanke Suid-Afrikaners in hul ondersekerheid en aan nie-blanke Suid-Afrikaners in hul frustrasie. # In ʼn tydperk van snelle sosiale verandering het die Kerk 'n spesiale verantwoordelikheid om vreesloos getuienis te lewer in die samelewing. # Die Kerk, as liggaam van Christus, is ʼn eenheid en binne hierdie eenheid word die natuurlike verskeidenheid tussen mense nie vernietig nie, maar geheilig. # Niemand wat in Jesus Christus glo, mag uitgesluit word uit enige kerk op grond sy kleur of ras nie. Die geestelike eenheid van alle mense wat in Christus is, moet sigbaar tot uiting kom in handelinge van gemeenskaplike aanbidding en getuienis, in broederskap en raadpleging oor sake van gemeenskaplike belang. # Ons is diep besorg oor die herlewing in baie gebiede van die swart gemeenskap van heidense stamgewoontes wat onversoenbaar is met Christelike geloof en gebruike. Ons glo dit is gedeeltelik in reaksie op ʼn diepere sin van frustrasie en die verlies van geloof in die Westerse beskawing. # Die hele Kerk moet deelneem aan die yslike sendingtaak wat in Suid-Afrika onderneem moet word, welke taak ʼn gemeenskaplike strategie noodsaak. # Ons gesprekke het aan die lig gebring dat daar nie genoeg konsultasie en kommunikasie tussen die onderskeie rassegroepe in ons land is nie. Daar bestaan ʼn spesiale behoefte dat effektiewer konsultasie tussen die regering en erkende leiers van die nie-blanke mense van Suid Afrika plaasvind. Die skeiding van rassegroepe het plaasgevind sonder doelmatige konsultasie en dit behels diskriminasie wat lei tot swaarkry vir lede van sulke groepe. # Daar is geen Skriftuurlike gronde vir ʼn verbod op gemengde huwelike nie. Die welsyn van die gemeenskap en pastorale verantwoordelikheid vereis egter dat die nodige oorweging geskenk word aan sekere faktore wat die huwelik onwenslik mag maak. # Ons vestig weer aandag op die verbrokkelende gevolge van [[trekarbeid]] op swart lewens. ʼn Standvastige gemeenskap is onmoontlik tensy die kardinale belang van familielewe erken word, en, uit ʼn Christelike oogpunt, is dit noodsaaklik dat die onskendbaarheid van die familie bewaar word. # Dit word nou algemeen aanvaar dat die lone wat die groot meerderheid swart mense ontvang hulle verplig om ver onder die algemeen-aanvaarde minimum gesonde lewenstandaard te handhaaf. Gesamentlike optrede is noodsaaklik om hierdie ernstige toestand te herstel. # Die huidige stelsel van werkafbakening moet plek maak vir ʼn meer regverdige stelsel van werk wat belange van elkeen beskerm. # Geleenthede moet geskep word vir die inwoners van die tuislande om menswaardigheid te kan lewe. # Dit is ons oortuiging dat die reg om grond te besit waar hy ook al gedomisilieer is en om deel te hê aan die regering van sy land, deel is van die waardigheid van die volwasse mens, en om hierdie rede kan ʼn beleid wat aan nie-blankes permanent die reg tot medeseggenskap in die regering van die land waarvan hulle burgers is, ontsê, nie geregverdig kan word nie. # (a) Dit is ons oortuiging dat daar in beginsel geen beswaar kan wees teen die direkte verteenwoordiging van die Kleurling-bevolking in die Parlement nie. (b) Ons spreek die hoop uit dat oorweging verleen sal word aan die toepassing van hierdie beginsel in die afsienbare toekoms. # In soverre nasionalisme groei uit ʼn begeerte na selfverwesenliking, behoort Christene dit te verstaan en respekteer. Die gevaar van nasionalisme is egter dat dit sy doel wil bereik tot nadeel van die belange van ander en dat dit die volk ʼn absolute waarde maak wat die plek van God ontken. Die rol van die Kerk moet daarom wees om nasionalistiese bewegings te lei na regverdige en waardige oogmerke.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 74-76</ref> ===== Deel III ===== 1. '''Geregtelike Kommissies oor Langa en Sharpeville'''. Die Konsultasie wil sy waardering uitspreek vir die snelle ondersoek na die onlangse oproer en versoek die regering om so gou as moontlik die kommissies se bevindinge bekend te maak. 2. '''Geregtigheid in Verhoor'''. Daar word kennis geneem dat tydens die onlangse oproer ʼn groot aantal mense in hegtenis geneem en aangehou is vir verskeie maande sonder om verhoor te word. Alhoewel ons saamstem dat abnormale omstandighede in die land na vore kan tree wat ʼn afwyking van die normale prosedure kan noodsaak, wil ons klem lê daarop dat dit deel is van die Christelike opvatting van die reg, geregtigheid en vryheid dat in normale omstandighede mense nie gestraf moet word nie, behalwe na ʼn regverdige verhoor in ʼn ope hof vir ʼn vooraf-omskrewe misdryf. Enige afwyking van hierdie fundamentele beginsel moet beperk word tot die nouste grense en slegs gebruik word in buitegewone omstandighede. 3. '''Posisie van Asiate in Suid-Afrika'''. Ons verseker die Indiërs en ander Asiate in ons bevolking dat ons hulle nie vergeet het in ons gedagtes, besprekings en gebede nie. As Christene verseker ons hulle dat ons oortuig is dat dieselfde mate van geregtigheid wat hier vir ander bevolkingsgroepe geëis word, ook op hulle van toepassing is. 4. '''Vryheid van aanbidding'''. Gedagtig aan die dringende behoefte aan pastorale sorg van nie-Blankes wat op hul werkgewers se persele woon, behoort voorsiening gemaak te word vir genoegsame en gerieflike fasiliteite vir hul aanbidding. Die Konsultasie spoor Blanke-gemeentes aan om saam te werk deur hul eie geboue, wanneer ook al prakties moontlik, vir hierdie doel beskikbaar te stel. 5. '''Vryheid om die evangelie te verkondig'''. Die Kerk het ʼn plig en ʼn reg om die evangelie te verkondig aan enigiemand wat hy wil, in welke omstandighede ook al en waar ook al moontlik in ooreenstemming met die algemene beginsels van toepassing op openbare vergaderings in demokratiese lande. Ons beskou dit as onaanvaarbaar dat enige spesiale wetgewing die uitvoering van hierdie taak mag beperk. 6. '''Verhouding tussen Kerke'''. Die Konsultasie plaas dit op die gewete van ons almal om, wanneer ʼn Kerk dit nodig ag om ʼn ander kerk of kerkleier te kritiseer, dan eers te poog om dit in privaat te doen. Ons glo dat rekonsiliasie op hierdie manier meer geredelik sal plaasvind en dat Christenskap nie daardeur in die openbaar in oneer gebring sal word nie. 7. '''Uitruil van inligting'''. Die Konsultasie versoek dat maniere gevind word om gereeld alle amptelike dokumente tussen lede uit te ruil om onderlinge verstandhouding te bevorder. Dit word voorgestel dat alle gesprekke met die regering, afvaardigings, waar moontlik, veelrassig moet wees. 8. '''Toekomstige samewerking'''. Enige liggaam wat in die toekoms gestig word om samewerking te bewerkstellig, moet aandag gee aan die volgende: (a) ʼn konstruktiewe Christelike benadering tot aparte bewegings; (b) die onderwys van Bantoes; (c) die opleiding van nie-Blanke leiers vir verantwoordelike poste in alle sfere van die lewe; (d) die konsep van verantwoordelike Christelike gemeenskap in alle sfere in Suid-Afrika, insluitend die reservate; (e) die impak van Islam op Suid-Afrika. 9. '''Woongebiede'''. Met inagneming van wat reeds gedoen is vir die voorsiening van huisvesting vir nie-Blankes, betoog die Konsultasie vir groter verblyfsreg vir hulle en dat woongebiede beplan word met inagneming van die ekonomiese en kulturele vlak van die inwoners. 10. Die Konsultasie dring aan dat die regering ʼn verteenwoordigende kommissie aanstel om trekarbeid te ondersoek, want die Kerk is pynlik bewus van die skadelike gevolge van die stelsel op die familielewe van die Bantoes. Die Kerk beskou dit as sy spesiale verantwoordelikheid om te bepleit vir ʼn normale familielewe vir die Bantoes, wat ʼn groot deel van hul lewens in Blanke gebiede deurbring.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 76-78</ref> ==== NGK se verklaring ==== Die afgevaardigdes van die NG Kerk het kort voor die einde van die beraad afsonderlik byeengekom. Ds. Bertie Brink (moderator van die Suid-Transvaalse Streeksinode tot 1960) het hulle gewaarsku dat hulle moes voorberei op ’n baie stormagtige tyd. Die Kaapse moderator, dr. A.J. van Merwe, het gesê dit is noodsaaklik dat hulle moet besef watter gevolge die aanbevelings vir hulle kerke kan hê. Gelyktydig met die Cottesloe-verklaring het die NG afgevaardigdes van Kaapland en Transvaal 'n eie aanvullende verklaring uitgereik: "Die afgevaardigdes van die Nederduitse Gereformeerde Kerke van die Kaap en Transvaal wil verklaar dat hulle kom konsulteer het met die ander kerke in die lig van die Woord van God en met ʼn diepe besef van die verskillende en ingewikkelde probleme in verband met rasseverhoudinge in ons land. As Christene neem ons met besorgdheid kennis van die behoeftes van die verskillende bevolkingsgroepe en besef dat die Kerk ʼn woord tot hulle te spreek het. "Hiermee wil ons bevestig dat, soos in die voorrede van die Konsultasieverklaring vermeld, ʼn beleid van differensiasie uit ʼn Christelike oogpunt verdedigbaar is, die enigste realistiese oplossing vir die probleme van rasseverhoudinge aanbied en daarom die belange van die verskillende bevolkingsgroepe die beste dien. "Ons beskou nie die besluite, soos in die Konsultasieverklaring vermeld, in beginsel onversoenbaar met hierdie verklaring te wees nie. Met die stemming oor besluit 15 het die afvaardigings van die twee kerke hul siening soos volg aangeteken: Die ondergetekendes stem ten gunste van besluit 15, maar dit moet duidelik verstaan word dat deelname aan die regering van hierdie land verwys, in die geval van Blankegebiede, na Bantoes wat in die verklaarde blanke gebiede permanent woonagtig is en in daardie opsig geen ander tuisland het nie."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 80.</ref> ==== NHK se verklaring ==== "Ons as afgevaardigdes van die Nederduitsch Hervormde Kerk is dankbaar vir die geleentheid wat ons gehad het om te luister na en deel te neem aan die getuienis van die verskillende kerke. "Ons wil egter heeltemal duidelik verklaar dat ons oortuig is dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing vir ons rasseprobleme is. Ons verwerp integrasie in enige vorm as oplossing van die probleem. Die ooreenkoms wat bereik is bevat sulke verreikende verklarings dat ons dit nie kan onderskryf nie. "Ons wil ons dankbaarheid teenoor die regering op rekord plaas vir al die positiewe stappe wat dit geneem het om die probleem op te los en die welvaart van die verskillende groepe te bevorder. "Die Nederduitsch Hervormde Kerk aanvaar sy verantwoordelikheid om in die toekoms, net soos in die verlede, te getuig teenoor die regering en die mense ooreenkomstig die Woord van God."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 79</ref> == Reaksie == [[Beeld:Beyers_Naudé.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Beyers Naudé]] was so sterk ten gunste van die Cottesloe-besluite dat hy uiteindelik as leraar uit die NG Kerk bedank het.]] [[Beeld:Ds AJ_van_Wijk.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Attie van Wijk]], leraar van [[Stellenbosch]], was een van net vier lede van die Federale Raad van Kerke wat nie teen Cottesloe gekant was nie en lid van die WRK wou bly. Hy en dr. [[Andries Treurnicht]], wat as redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' heftig teen Cottesloe gekant was, was vroeër medeleraars in [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]].]] [[Beeld:Willie_Landman.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Willie Landman]] was een van net vier stemme in die NG Kerk se Federale Raad wat ten gunste van die Cottesloe-besluite was.]] [[Beeld:JD_Vorster.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. J.D. Vorster, actuarius van die Kaapse Kerk en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]], se voorstel dat die Kaapse Sinode die Federale Raad van die Kerke se besluit aanvaar wat die Cottesloe-aanbevelings verwerp, is met 'n groot meerderheid aangeneem.]] Reeds op 16 Desember 1960 saai die Hervormde Kerk ’n verklaring oor die radionuus uit dat die afgevaardigdes van dié kerk hulle nie met die Cottesloe-besluite vereenselwig nie. ''[[Die Transvaler]]'' skryf in ’n hoofartikel dat, ongeag hoe mooi die besluite van die beraad klink, "...die konsekwente toepassing daarvan tot die volledige ineenstorting en verdwyning van die Christendom self hier aan die suidpunt van [[Afrika]] moet lei". ''[[Die Vaderland]]'' het die besluite as "verwarrend" beskryf. Beyers Naudé het in ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' gereageer en gewaarsku "dat oorhaastige en misleidende gevolgtrekkings baie onnodige skade aan die saak van die Christendom en die blywende welsyn van die Afrikaner kan doen". Die uitsondering onder die Afrikaanse koerante was ''[[Die Burger]]'' wat op 19 Desember 1960 skryf die Kerk het die reg en plig "om politieke beleid te toets aan morele wette … om die heersers van die hierdie wêreld te vermaan en tereg te wys en om dit onbevrees te doen, omdat hy, indien hy suiwer ingestel is op die Werklikheid agter die werklikheid, ’n Hoër Gesag verteenwoordig as regerings, politieke partye of die volkswil." Dr. [[Andries Treurnicht]], wat daardie jaar redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' geword het, skryf in die kerkorgaan dat veral die besluite oor Kleurling-verteenwoordiging in die Parlement ’n "ontoelaatbare staatsgreep" is. Volgende kom dr. [[Hendrik Verwoerd]], eerste minister, aan die woord in sy Nuwejaarsboodskap aan die volk op 1 Januarie 1961. Sy uitlatings verongeluk enige positiewe uitwerking wat die beraad op die NG Kerk kon gehad het. Naudé het gesê: "Veral in die Transvaal het min lidmate dit hierna gewaag om die Cottesloe-besluite te verdedig." Verwoerd het die beraad beskou as ’n poging deur buitelanders om hulle in Suid-Afrika se sake in te meng. Hy voer aan dat ’n organisasie soos die WRK nie ’n blywende indruk op die denke en optrede van die land sou hê nie en sê die finale besluit berus by die kerke wanneer hul sinodes hulle stem sal laat hoor. Die [[Afrikanerbond (vereniging)|Afrikaner-Broederbond]] het ook sy invloed laat geld en lede wat aan die beraad deelgeneem het, versoek om hulle van die besluite te distansieer. Op [[21 Januarie]] [[1961]] vergader die Federale Raad van die [[Nasionale Party]] in [[Kaapstad]] en verklaar dat die party as beginselstandpunt aanvaar het en bly aanvaar dat Kleurlinge nie deur Kleurlinge in die Parlement of die Kaaplandse Provinsiale Raad verteenwoordig moet word nie. Die raad beskou regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge as 'n vorm van politieke integrasie. "Omdat dit 'n beginselstandpunt is en daarom nie 'n tydelike standpunt kan wees wat in die vooruitsig stel dat Kleurlinge later wel volgens Nasionale Party-beleid in die Parlement verteenwoordig kan word nie, moet duidelik beklemtoon word dat die Party aan dié beginsel glo nou en vir die toekoms. . ." == Gevolge in NG Kerk == Ondanks herhaalde verduidelikings en verklarings deur die NG afgevaardigdes het die stemming onder lidmate gou oorgegaan tot algehele verwerping van die Cottesloe-besluite, veral ná ’n reeks strategies goed beplande protesvergaderings teen Cottesloe in [[Pretoria]] en op die Transvaalse platteland. Van 22 tot 24 Maart 1961 besluit die Federale Raad van Kerke hy kan hom nie vereenselwig met die besluite nie. Die raad herbevestig sy standpunt ten gunste van afsonderlike ontwikkeling ook op kerklike gebied en hy benadruk weer dat die beleid van differensiasie Skriftuurlik gegrond is. Voorts raai hy die Kaapse en Transvaalse Sinodes aan om hul lidmaatskap van die Wêreldraad van Kerke op te sê. Die enigste teenstemme was van Naudé, Frans Geldenhuys, Attie van Wijk en Willem Landman. === Transvaalse Sinode === [[Beeld:Dr Francis Geldenhuys.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. F.E. O'Brien Geldenhuys.]] Die Transvaalse Sinode van die NG Kerk kom op 5 April 1961 in die [[Pretoria]]se stadsaal byeen. Die lidmate en gemeentes het in so ’n mate toegeneem dat die Sinodesaal in Visagiestraat te klein geword het om die 730 afgevaardigdes te huisves. Die atmosfeer was gespanne en almal het gewonder wie tot die nuwe moderatuur verkies sou word, gegewe die Cottesloe-beraad. Ds. [[Arnold Meiring]] is met net nege stemme as moderator van die Transvaalse Kerk se Algemene Sinode herverkies. Naudé is sy amp as assessor van die Suidelike Streeksinode met 280 teen 450 stemme kwyt en Geldenhuys, wat toe reeds 14 jaar aktuarius van die Transvaalse Algemene Sinode was, verloor die verkiesing met presies dieselfde meerderheid. Die Sinode het Cottesloe twee dae lank gedebatteer en eindelik is elke afgevaardigde kans gegee om ’n verklaring voor die Sinode te maak en homself te verdedig. Ds. [[Arnold Meiring]] het reeds die besluite verwerp en is tot moderator verkies; dus is daar nie van hom verwag om iets verder te sê nie. Naudé het die aand voor sy beurt geworstel oor wat sy verklaring sou wees. Hy skryf later hy het vooraf besluit: "As enigeen van die besluite wat by Cottesloe geneem is in stryd was met die waarheid van Gods Woord en die opdragte van die Evangelie, dan was dit vir my vanselfsprekend dat ek sou moes erken dat daardie besluite foutief was." Hy het laaste gepraat omdat hy die jongste afgevaardigde was: "In my kort verklaring het ek gesê as enige Sinodelid my kon oortuig dat enigeen van die besluite wat ons geneem het nie aan bogenoemde vereiste voldoen het nie … ek bereid sou wees om my verskoning aan te bied aan die Sinode en die Kerk. As daar egter nie so ’n bewys gelewer kan word nie, bly ek by my oortuiging om die Cottesloe-aanbevelings te steun. My verklaring is met doodse stilte aangehoor." Op Saterdag 10 April aanvaar die Sinode met net 150 teenstemme om die besluite van Cottesloe te betreur. Die Sinode besluit met 'n oorweldigende meerderheid: "Die Sinode keur die besluite van die Kerkeberaad, in die geheel gesien, af." Kort daarna besluit die Sinode ook om sy lidmaatskap van die WRK te beëindig. === Kaapse Sinode === Teen die tyd dat die Kaapse Kerk se Sinodesitting in Oktober daardie jaar gehou is, was die Cottesloe-besluite iets waaraan niemand behalwe in opposisiegeledere (destyds die [[Verenigde Party]] en die [[Progressiewe Party]]) met 'n tang sou wou vat nie. Cottesloe was op die agenda vir die oggend van 26 Oktober. Ter aanvang het dr. [[Abraham van der Merwe]], moderator, 'n ernstige woord tot die vergadering gerig. Hy het gesê die wêreld hou Suid-Afrika dop en dat daar mense is wat 'n hondegeveg in die Sinode verwag: sommige hoop daarop, ander vrees dit. Hy het 'n beroep op afgevaardigdes gedoen om hulle soos broers in die bediening te gedra. 'n Voorstel om die saak agter geslote deure te bespreek, is met 'n oorweldigende meerderheid verwerp. Daar was drie debatte. Die eerste was oor of die Kerk die Cottesloe-verslag kerkregtelik mag bespreek. Dit is met 'n meerderheidstem bevestig. Die tweede was oor of die verslag globaal of puntsgewys behandel moes word. Voorstanders van die globale bespreking het gesê dat die betrokke stukke reeds maande voor almal is, dat 'n puntsgewyse bespreking te lank sou duur en dat die saak so bespreek moes word dat daar op die hoofsaak gekonsentreer word, nie op bykomende punte nie. Teenstanders van die globale bespreking het aangevoer daar is punte waaroor almal kan saamstem, dat die goeie nie saam met die slegte uitgewerp moes word nie en dat daar nie teruggedeins moet word van menings oor die omstrede standpunte wat nie in party mense se kraal mag pas nie. Die voorstel vir 'n algemene bespreking is met 'n groot meerderheid aanvaar. Die derde debat het oor die Kerkeberaad se verslag en besluite self gehandel. Dr. Jacobus Daniël Vorster, aktuarius en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]] in [[Kaapstad]], stel voor die Sinode moet die besluit van die Federale Raad van die Kerke aanvaar. Drie amendemente is voorgestel, maar al drie is verwerp en die voorstel is met 'n groot meerderheid aanvaar. Die Kaapse Sinode tree kort daarna ook uit die WRK. ''[[Die Burger]]'' het die volgende dag meer as 12 kolom ruimte aan die Sinodeverrigtinge afgestaan; meer as twaalf duisend woorde. Twintig van dié woorde het ontsteltenis veroorsaak en die Sinodesitting lank daarna beïnvloed. Die derde paragraaf het gelui: "Die besluit beteken onder meer dat die Sinode hom beslis verklaar het teen regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge in die Parlement." Vir die koerant was dit bloot 'n verduideliking van die besluit oor een van die mees besproke en omstrede punte van Cottesloe wat die land meer as 'n jaar lank gaande gehou het. Die Sinode was egter in beroering omdat ''[[Die Burger]]'' "'n verkeerde vertolking van die besluit" gegee het. Vooraanstaande afgevaardigdes het beweer die Sinode het hom nie uitgespreek oor die wenslikheid of onwenslikheid van regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge nie, maar was bloot daarteen gekant dat so iets van kerkweë voorgeskryf is by Cottesloe. Ander weer het gesê die koerant se vertolking was reg en dat hy daarby moet bly, terwyl sekere afgevaardigdes verbaas was dat dit was waarop die Sinodebesluit neergekom het deur te beweer as hulle die besluit so verstaan het, sou hulle daarteen gestem het. Die verklaring vir die verwarring was waarskynlik omdat die Sinode die Cottesloe-verklaring globaal bespreek het en afgevaardigdes nie op individuele punte gelet het nie of dat predikante en ouderlinge politiek onbewus was, want met die res van die voorstelle van die beraad byna reeds vergete, was die verteenwoordiging van Kleurlinge teen daardie tyd amper die enigste strydpunt. == "Apartheidskerk" == In ''NG Kerk 350'' skryf Johan Botes oor die gevolge van Cottesloe: "Die NG Kerk het, met goeie bedoelings en al, finaal ’n etiket as apartheidsvennoot en apartheidskerk gekry. Die getuienis van die kerk is geneutraliseer en het dermate met sy omgewing versmelt dat daar in ’n krisistyd nie genoeg afstand was om werklik rigting te gee nie." == Bronnelys == * [[Beyers Naudé|Naudé, Beyers]]. 1995. ''My land van hoop, die lewe van Beyers Naudé''. Kaapstad: Human & Rousseau. * Cottesloe Consultation, The report of the Consultation among South African Member Churches of the World Council of Churches 7-14 December 1960 at Cottesloe, Johannesburg. * Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk. * http://kerkargief.co.za/doks/bely/DF_Cottesloe.pdf * Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel et al. (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice. * A.H. Lückhoff. ''Cottesloe, Tafelberg, 1978.'' * F.E. O'B Geldenhuys, ''In die Stroomversnellings,'' Tafelberg, 1985. * Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my People: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press. * Peter Walshe, Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute. * B.B. Keet, Suid-Afrika - Waarheen?, 1955 * Piet Strauss, Gereformeerdes onder die Suiderkruis, Sun Press, 2014, pp. 63-7 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Johannesburg]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] 5j8hkht6qxezhdsgkm80t73hfwgf9q0 2915545 2915544 2026-07-03T22:04:39Z Jcb 223 2915545 wikitext text/x-wiki Die '''Cottesloe-kerkeberaad''' was ’n beraad van 80 afgevaardigdes van agt [[Suid-Afrika]]anse lidkerke van die [[Wêreldraad van Kerke]] van [[7 Desember|7]] tot [[14 Desember]] [[1960]] in die gelyknamige [[Johannesburg]]se voorstad. Destyds was die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in Suid-Afrika (Kaapland) en die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal lede van die Wêreldraad van Kerke. Die beraad het regstreeks voortgespruit uit die protesoptog van duisende swart mense op [[21 Maart]] [[1960]] in [[Sharpeville]] in die [[Vaaldriehoek]] en die daaropvolgende [[Sharpeville-slagting]]. Die oorgrote meerderheid afgevaardigdes het hul goedkeuring verleen aan 'n verklaring wat ná die beraad uitgereik is. Die NG Kerke het egter sekere voorbehoude uitgespreek, terwyl die NH Kerk hulself gedistansieer het. Ná die beraad het felle politieke druk die Afrikaanse kerke genoop om uit die Wêreldraad van Kerke te bedank. Daarna is hulle gebrandmerk as "apartheidskerke". == Agtergrond == === Wêreldgebeure === [[Lêer:Prince of Wales-5.jpg|duimnael|links|270px|Roosevelt en Churchill met die opstel van die Atlantiese Handves.]] Die Atlantiese Handves kan beskou word as ʼn mylpaal in die wêreld se sienswyse. [[Winston Churchill]] en [[Franklin D. Roosevelt]] het op 14 Augustus 1941 ontmoet en ʼn kort verklaring opgestel waarin hul oogmerke vir die oorlog en die wêreld daarna uitgestip word. Paragraaf 3 het as volg gelui: "Alle volke het die reg op selfbeskikking". Hierdie beginsel is toegepas aan die einde van die oorlog en is ook ingevoeg in die Grondwet van die Verenigde Volke-organisasie. Die VVO het besluit om die Britse mandaatgebied in Palestina tussen Jode en Arabiere te verdeel. Die staat [[Israel]] is in die lewe geroep op 14 Mei 1948. Dit het gepaard gegaan met groot geweld. Brits-Indië het in 1947 onafhanklik geword. Dis verdeel tussen die twee groot geloofsoortuigings. Ingeligte Suid-Afrikaners het tog kennis geneem van hierdie gebeure. [[Libië]] het weer in 1951 onafhanklik geword. In [[Algerië]] het oproer voortgeduur van 1954 voordat hulle in 1962 onafhanklik geword het. [[Ghana]] het onafhanklik geword in 1957. Die Belgiese Kongo het in 1960 onafhanklik geword. Die [[Mau Mau]] het reeds in 1952 begin, maar Kenia het eers in 1960 onafhanklik geword. === Rassespanning === [[Beeld:Mense verbrand hul pasboek, aanloop tot die Sharpeville -slagting.jpg|duimnael|regs|220px|In die aanloop tot die [[Sharpeville-slagting]] het die [[PAC]] mense aangemoedig om hul pasboek by 'n polisiekantoor in te dien, maar die [[ANC]] het hulle aangespoor om dit te verbrand.]] Ná die onluste oor die paswette in 1919, was die swart bevolking heel rustig.<ref>Edward Roux, Time Longer than Rope, Victor Gollancz Ltd, Londen, 1948, p. 126</ref> Selfs tydens die Hertzog wetsontwerpe in 1935-6, skryf Roux, het die plakkaat van 'n Afrikaanse koerant gelees: "Naturelle bly stil".<ref>Roux, supra, p. 297.</ref> Toe die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitbreek, het die Africa National Congress in Durban vergader en besluit om die regering te steun in die oorlog.<ref>Roux, supra, p. 312.</ref> Die leierskap van die [[ANC]] was oud en afgeleef. In 1944 het ʼn honderdtal jong mans in Johannesburg bymekaargekom om ʼn jeugliga te stig. [[Oliver Tambo]], [[Walter Sisulu]], [[Robert Sobukwe]] en [[Nelson Mandela]] was ook daar. Hulle sou nuwe lewe in die kongres blaas.<ref>Nelson Mandela: Long Walk to Freedom, Abacus, Londen, 1995, p. 113.</ref> Die Nasionale Party het in 1948 aan bewind gekom. Hulle het nie diskriminasie op grond van ras uitgevind nie, maar dit probeer vervolmaak. Een van die vroeë stappe was die [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]] van 1949. Kort op sy hakke het die Wet op Bevolkingsregistrasie, No. 30 van 1950, gevolg. Ingevolge laasgenoemde kon een of ander staatsamptenaar besluit of jy 'n Ndlovu of 'n Oliphant is. In dieselfde jaar is die [[Groepsgebiedewet]] aanvaar. Die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme, No. 44 van 1950, was toe reeds nie alleen op kommuniste van toepassing nie. Die eerste rasse-onluste onder die nuwe regering was tussen Indiërs en Swartes. Dit het in Januarie 1949 by ʼn bus-terminus in Durban uitgebreek.  Na ʼn paar dae se gevegte was 53 Indiërs en 83 Swartes dood.<ref>Margaret Ballinger: From Union to Apartheid, Juta & kie, Kaapstad, 1969, p. 413-4.</ref> Die ANC kongres in Desember 1951 het besluit om die eerste minister te vra om sekere wette te herroep. As hy (soos hulle verwag het) geweier het, sou sekere protesoptredes uitgevoer word tydens die driehonderjarige herdenking van [[Jan van Riebeeck|Van Riebeeck]] se aankoms. Sommige optredes het hand uitgeruk en ʼn gebou is afgebrand en mense brutaal vermoor.<ref>Mandela, supra, p. 146, noem dit hul "Defiance Campaign" en reken dit was meer suksesvol as wat Ballinger dink.</ref> In Julie 1952 is Mandela, Sisulu, Ahmed Kathrada en agtien ander gearresteer en aangekla van "statutêre" kommunisme. Hulle is skuldig bevind en 'n [[opgeskorte vonnis]] opgelê.<ref>Mandela, supra, p. 156.</ref> Die regering se antwoord op die "defiance campaign" was twee nuwe wette tydens die 1953 sitting. Die Wet op Openbare Veiligheid het die regering gemagtig om ʼn noodtoestand uit te roep. ʼn Wysigingswet van die strafreg het dit ʼn misdaad gemaak om weerstand teen enige wet aan te moedig.<ref>Sien ook Mandela, supra, p. 153.</ref> Hoofman [[Albert Luthuli]] is na Pretoria ontbied en meegedeel om of sy hoofmanskap of sy betrokkenheid by die ANC op te sê. Hy het verkies om nie meer ʼn hoofman te wees nie. Aan die einde van die jaar is hy verban onder die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme. Vir ʼn tydperk van vyf jaar is hy verbied om sy tuisdorp van Groutville te verlaat.<ref>Ballinger, supra, p. 416</ref> Die Kaapse stemreg was een van die beskermde klousules van die [[Suid-Afrika-Wet]] (die Unie se Grondwet). ʼn Wysiging daarvan het ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting van die Volksraad en Senaat geverg en die Nasionale Party het nie genoeg stemme daarvoor gehad nie. Hul regsadviseurs het egter gereken dat die beskermde artikels wel met ʼn gewone meerderheid in aparte sittings gewysig kon word. So is die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers, No. 46 van 1951, aanvaar. Ingevolge hierdie wet is die Kleurlingkiesers in die Kaapprovinsie op ʼn aparte kieserslys geplaas. Hulle kon vier volksraadslede kies. Die Appèlhof het egter die wet ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and another, 1952(2) S.A. 428 (A). Om hierdie probleem te oorbrug, het die parlement ʼn Wet op die Hoë Hof van Parlement passeer en toe daarmee die Appèlhof beslissing omver gewerp. Die Appèlhof het daarop laasgenoemde wet ook ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and anothers, 1952(4) S.A. 769 (A). Eers drie jaar later het die Natte ʼn goeie plan uitgedink. In 1955 is die Senaatswet aangeneem, wat die senaat tot 89 lede vergroot het en die metode van aanwysing gewysig is om so die Nasionale Party ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting te gee. So is die bruin kiesers van die kiesersrol verwyder.<ref>Verloren Van Themaat, Staatsreg, Butterworths, Durban, 1967, p. 487-8.</ref> [[Sophiatown]] is een van die ou voorstede van Johannesburg. Dit is voor 1923 as dorpsgebied uitgelê, met die gevolg dat swartes die geregistreerde eienaars van sommige eiendomme was. Daar het ten minste 60,000 swartes in Sophiatown, Martindale en Newclare gewoon. Die regering het beplan om al hierdie mense na Meadowlands, 13 myl van die stad, te verskuif en hulle moes daar in wyke vir sewe verskillende etniese groepe gehuisves word. Die ANC het mense aangepor om weerstand teen die verskuiwings te bied. Die verskuiwing sou op 9 Februarie 1955 begin. Dit het plaasgevind onder toesig van 4000 polisiemanne en soldate.<ref>Mandela, supra, pp. 178-194</ref> [[Beeld:ZK Matthews.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. Z.K. Matthews.]] Prof. Z.K. Matthews het voorgestel dat die ANC ʼn nasionale konvensie hou om daar ʼn Vryheidsmanifes op te stel. In Maart 1954 is ʼn National Action Council in die lewe geroep om die konvensie te reël. Luthuli was die voorsitter, Sisulu het die ANC verteenwoordig, Yusuf Cachalia die Indiërkongres, Stanley Lollan die Kleurlingkongres en Lionel Bernstein die Blankekongres. Die nasionale konvensie is by Kliptown op 25 en 26 Junie 1955 gehou. Daar was meer as drie duisend mense. Hulle het die Vryheidsmanifes goedgekeur. Om 15:30 op die tweede dag het die polisie toegeslaan en die vergadering opgebreek.<ref>Mandela, supra, pp. 199-206; Ballinger, supra, p. 417</ref> Vir Mandela het die hoogverraadsaak op 5 Desember 1956 begin toe die veiligheidspolisie hom arresteer. 156 mense is landwyd gearresteer. Die voorlopige ondersoek het omtrent die hele 1957 in beslag geneem. Drie maande later het die staat die aanklagtes teen 61 beskuldigdes, insluitend Tambo, laat vaar. Die verhoor het ʼn aanvang geneem in Augustus 1958. Die Staat het, onder andere, aangevoer dat die Vryheidsmanifes bewys het dat die beskuldigdes die staat met geweld omwerp wou werp en met ʼn kommunistiese bestel wou vervang. Die verhoor het tot Maart 1961 geduur, toe al die beskuldigdes vrygespreek is.<ref>Mandela, supra, pp. 233-310</ref> In 1958 is nog 'n algemene verkiesing gehou. Die ANC het 'n staking vir dieselfde dag, 16 April, beplan. Die regering het alle vergaderings van swart mense in dorpsgebiede verbied. Die staking het misluk, maar die Nasionale Party het vir die eerste keer 'n meerderheid van stemme op hom verenig. In September het Dr. Verwoerd die land se eerste minister geword.<ref>Ballinger, supra, p. 418-9</ref> [[Beeld:Macmillan en Verwoerd.jpg|duimnael|links|Februarie 1960: Dr. [[H.F. Verwoerd]] verwelkom sy Britse eweknie, mnr. [[Harold Macmillan]], in [[Suid-Afrika]].]] Op 6 April 1959 word die Pan-Africanist Congress gestig met Robert Sobukwe as president. Hulle verwerp die ANC beleid van samewerking met ander rasse. Hulle voel dat die ANC nie militant genoeg was nie. Die ANC was nie in staat om die massa op te sweep nie. Die PAC was ook gekant teen die kommuniste. Die fokuspunt van hul strategie vir 1960 was die dra van bewysboeke. Die massa is aangesê om hul bewysboeke by die huis te los en dan na die naaste polisiestasie op te ruk om arresteer te word. "Geen borg, geen verweer, geen boete" was hul slagspreuk.<ref>Mandela, supra, p. 266; Ballinger, supra, p. 421.</ref> [[Beeld:Sharpeville-slagting, 21 Maart 1960.jpg|duimnael|links|200px|Die nadraai van die [[Sharpeville-slagting]] waarin die polisie 69 mense doodgeskiet het.]] Die PAC se eerste groot opmars is beplan vir Sharpeville, 'n lokasie naby Vereeniging. In Januarie 1960 het Dr Verwoerd aangekondig dat die land se blanke kiesers aan 'n referendum sou deelneem om aan te dui of Suid-Afrika 'n republiek moet word.<ref>Sien die artikel "Hendrik Verwoerd" in die Engelse Wikipedia, of beter nog, maak die link</ref> Op 3 Februarie 1960 het die Britse eerste minister, Harold MacMillan, die Suid-Afrikaanse Parlement toegespreek en sy bekende wind van verandering toespraak afgesteek: "The wind of change is blowing through this continent. Whether we like it or not, this growth of national consciousness is a political fact". Op 21 Maart 1960 het die PAC se opmars na die polisiestasie in Sharpeville plaasgevind. By Sharpeville word 69 mense doodgeskiet en 186 gewond deur polisie. In Langa, naby Kaapstad, word twee mense doodgeskiet en 47 gewond deur polisie. Die einde van die maand marsjeer 30,000 mense van Langa na Kaapstad.<ref>Verslag van die Waarheids-en-versoeningskommissie, Hoofstuk 3</ref> === Wêreldraad van Kerke === Onmiddellik ná die [[Sharpeville-slagting]] op 21 Maart 1960 het dr. Willem Visser 't Hoof, hoofsekretaris van die [[Wêreldraad van Kerke]] (WRK), dr. Robert S. Bilheimer, ’n Amerikaner en mede-hoofsekretaris van die WRK, na [[Suid-Afrika]] gestuur met ’n dringende versoek aan die agt lidkerke van die Raad in Suid-Afrika om in ’n kerkeberaad byeen te kom om die groot gaping in ekumeniese kontakte van die kerke in Suid-Afrika te begin oorbrug, maar veral om vir die eerste keer openhartig met mekaar oor rassespanning in die land te praat. Die WRK wou van die Suid-Afrikaanse lidkerke weet wat hulle gedoen het en doen om die spanning te ontlont.<ref>Beyers Naude: My Land van Hoop, Human & Rossouw, Kaapstad, 1995, p. 47</ref> Die agt lede was die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal, die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland), die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die Metodistekerk, die Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika, die Bantoe Presbiteriaanse Kerk,  die Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa) en die Kongregasionalistiese Kerk (Independente Kerk).<ref>Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel en Robert Vosloo (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice, African Sun Media, 2013, p. 41.</ref> Elke kerk moes ’n memorandum oor vyf hooftemas indien: die feitelike situasie in [[Suid-Afrika]]; die Christelike interpretasie van die hedendaagse geskiedenis uit ’n Christelike oogpunt; die betekenis van die huidige noodsituasie in die land; die getuienis van die kerk rakende geregtigheid; die sending en samewerking. Die memoranda sou vooraf aan mekaar gestuur word. Daarna sou die agt kerke onder leiding van die hooggeplaaste WRK-afvaardiging vergadering en dit bespreek.<ref>Naude, supra, p. 48</ref> In oorleg met Bilheimer is in Mei besluit om 'n beraad daardie Desember te hou in die koshuise van die Universiteit van die Witwatersrand in Cottesloe. === Gebeure tussen Maart en Desember 1960 === * 24 Maart 1960. 'n Noodtoestand word verklaar. 11&nbsp;503 mense word aangehou.<ref name="verslag">Verslag van die Waarheid- en Versoeningskommissie, hoofstuk 3.</ref> * 8 April 1960. Die ANC en PAC word verbied.<ref name="verslag" /> * 6 September 1966 Sluipmoordpoging op dr. Verwoerd. * 4 Mei 1960. Robert Sobukwe word skuldig bevind aan opstokery en gevonnis tot drie jaar gevangenisstraf. * 5 Oktober 1960. ʼn Klein meerderheid blankes stem ten gunste van ʼn republiek. * Die hoogverraadverhoor duur voort. * 7 November 1960. Net 'n paar weke voor die kerkeberaad sou begin, het dr. Verwoerd 'n toespraak in [[Johannesburg]] gelewer en gesê die regering en sy leiers sal "soos mure van graniet" teen die druk op hulle oor die NP se kleurbeleid moet staan "omdat die voortbestaan van 'n volk op die spel is".<ref>''[[Die Burger]]'', 1 Desember 1960.</ref> Intussen het die debat oor "nieblankes" se politieke regte in politieke kringe en die koerante op dreef gekom en het die gedagte veld gewen dat dit wenslik sou wees om die Kleurlinge mettertyd toe te laat om hul eie verteenwoordigers uit hul eie geledere vir die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] te kies. In die geledere van die [[Nasionale Party]] het die gedagte sterk houvas gekry en dit het tot 'n ernstige meningswisseling en eindelik meningsverskil gelei. Die debat is selfs tot in dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kabinet gevoer, maar ná deeglike bespreking het die kabinet 'n eenparige standpunt ingeneem teen regstreekse verteenwoordiging vir die Kleurlinge. == Kaapse Kerk se standpunt == Die Kaapse Kerk het 'n breë studiekommissie benoem en dié het weer vyf subkomitees benoem om memorandums oor die onderskeie punte op te stel. Hierdie memorandums is opgestel in die maande voor die regering by monde van dr. Verwoerd in die openbaar standpunt ingeneem het teen regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge. In sy memorandum maak die Kaapse Kerk onder meer die volgende standpunte: : "Die NG Kerk aanvaar dat dit moontlik is om in ons land ons rasseverhoudings op so 'n grondslag te reël dat dit die hoogste mate van bevrediging aan alle rassegroepe sal verseker. Dit is normatief dat die één groep sy belange en voortbestaan nie ten koste van die ander moet bevorder en beveilig nie. : "Vanweë die historiese en kulturele verwantskap met die blanke beklee die Kleurling 'n besondere posisie in Suid-Afrika waarmee noodwendig rekening gehou moet word." Die Kerk bepleit "geleentheid vir die Kleurling tot selfverwesenliking op staatkundige gebied. Daar kan geen beginselbeswaar wees teen direkte verteenwoordiging in die Parlement nie." In daardie stadium was daar politici binne-in die Nasionale Party wat dit met die Kaapse Kerk eens was. Die Kaapse en Transvaalse Kerk se afvaardigings het maande lank afsonderlik en gesamentlik voorbereidingswerk gedoen ter formulering van die Kerk se standpunt oor die vyf besprekingsake. John W. De Gruchy (A Theological odyssey: My Life in Writing, African Sun Media) skryf op bladsy 21: "The Cottesloe Statement is largely based on a statement of Scriptural Principles draft prior to the consultation by delegates from the NGK". == Beraad == === Afgevaardigdes === [[Beeld:Prof SP Engelbrecht.jpg|duimnael|links|170px|Prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die Hervormde Kerk.]] [[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F023138-0019, Frankfurt, Friedenspreis des Deutschen Buchhandels.jpg|duimnael|W A Visser't Hooft, Algemene Sekretaris van die Wêreld Raad van Kerke]] Wêreldraad van Kerke: Dr Franklin Clark Fry (voorsitter, sentrale komitee, president van die United Lutheran Church in die VSA), Dr W.A. Visser't Hooft (Algemene Sekretaris), Biskop Lakdasa de Mel (Anglikaanse Kerk in Ceylon), dr. Wilhelm Niesel (teologiese skool van [[Wuppertal]] in Duitsland), sir Francis Ibiam (Presbiteriaan van Nigerië), mnr. Charles Parlin (Metodistekerk, VSA), dr. Robert S. Bilheimer (medehoofsekretaris van die Wêreldraad van Kerke.<ref>Naude, supra, pp. 47-8</ref> Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika: Di. A.J.G. Oosthuizen (voorsitter van die Sinode), J.G.M. Dreyer (Ondervoorsitter van Sinode en redakteur van "Die Hervormer"), T.F.J. Dreyer (Sekretaris van die Sinode), P.M. Smith leraar van Pretoria-gemeente) en lid van die Sinodale Kommissie), J.P. Oberholzer (leraar, Rustenburg-gemeente), Proff. P.S. Dreyer (professor van teologie Universiteit van Pretoria, lid van die Sinodale Kommissie en voorsitter van die sendingkomitee) , [[S.P. Engelbrecht]] (argivaris), B.J. Engelbrecht ([professor van Dogmatiek en Christelike-etiek, Universiteit van Pretoria) en F.J. van Zyl (professor van Wetenskap van Godsdiens Universirteit van Pretoria) en dr. Naas Coertze (Nasionale Party LV en leek).<ref>Naude, supra, pp. 51,54; Walshe, loc.cit., p.11; Cottesloe Conference, pp. 96-7. [http://gelofteland.org/index.php/suid-afrika/148-wie-is-die-afrikaner-broederbond/2871-wie-is-die-afrikaner-broederbond-5.html Die Cottesloe-kerkeberaad op Gelofteland.co.za]</ref> [[Beeld:AJ_van_der_Merwe.jpg|duimnael|170px|Dr. [[Abraham van der Merwe]], Kaapse moderator van die NGK.]] Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland): Dr. A.J. van der Merwe (moderator en leraar van die gemeente Kaapstad), ds. W.A. Landman (skriba en direkteur van die Inligtingsburo), ds. A.P. Smit (argivaris), ds. P.E.S. Smith (algemene sendingsekretaris ), ds. Attie van Wijk (leraar, Stellenbosch-gemeente), prof. F.J.M. Potgieter (kweekskool Stellenbosch), prof.W.J. van der Merwe (kweekskool Stellenbosch), prof. P.A. Verhoef (kweekskool Stellenbosch), prof. T.N. Hanekom (kweekskool Stellenbosch), prof. C.H. Badenhorst (Hugenote-kollege, Wellington).<ref>Naude, supra, p. 48; Cottesloe Consultation, 95.</ref> [[Beeld:Ds AM Meiring.jpg|duimnael|links|170px|Ds. [[Arnold Meiring]], moderator van die Algemene Sinode van die NGK van Transvaal.]] Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal: ds. Arnold M. Meiring (moderator van die Algemene Sinode), ds. C.F.B. Naudé (assessor van die Suidelike Streeksinode), F.E.O'B. Geldenhuys (aktuarius van die Algemene Sinode), prof. E.P. Groenewald (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), prof. A.B. de Preez (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), ds. C.B. Brink (Sendingsekretaris, Noord Transvaal), ds. S.S. Tema (Assessor van NG-sendingkerk, Transvaal), ds. J. Selamolela (Assistant-sekretaris van NG-sendingkerk, Transvaal), dr. J. Alex van Wyk (verbonde aan die NGK se teologiese skool by Turfloop) en mnr. B. le Battie (ouderling , NG Sendinggemeente, Witwatersrand).<ref>Naude, supra, p. 48; Plaatjes, supra, p. 46;Cottesloe Consultation, 95-6</ref> [[Lêer:Alan Paton.jpg|duimnael|Alan Paton, afgevaardigde van Anglikaanse Kerk]] Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa): Hoogeerwaarde Joost de Blank (aartsbiskop van Kaapstad), eerw. Vernon Inman (biskop van Natal), hoogeerw. Bendyshe Burnett (biskop van Bloemfontein), hoogeerw. Alpheus Zulu (assistent-biskop van St. John's), agbare C.T. Wood (aartsdiaken van Kaapstad), vader George Sidebotham, prof. Monica Wilson (professor van antropologie, Universiteit van Kaapstad),Prof. Z.K. Matthews (emeritus professor by Fort Hare, strydros van ANC, beskuldigde in Hoogverraadsaak), prof. Edgar Brookes (professor van geskiedenis, Universiteit van Natal), Alan Paton (leier van die Liberale Party).<ref>Naude, supra, pp.48-9; Plaatjes, supra, p. 41; Peter Walshe: Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute, p.11; Cottesloe Consultation, p. 93.</ref> [[Kongregasionalistiese Kerk]]: Eerw. W.G.M. Abbott (voorsitter, Midland District Association), eerw. W.J. Bergins, (dominee Ebenezer-gemeente), eerw. S. Bimray (lid van CUSA), eerw. Basil H.M. Brown (ex-voorsitter CUSA), eerw. Leonard Heap (moderator van noordelike distrik), eerw. C.W. Hendrikse (lewensvoorsitter), eerw. S.W.T. Luzipho (lid van CUSA), eerw. Vernon E. Miller (algemene sekretaris), eerw. D.J. Williams (voorsitter van CUSA), prof. W.E. Philips (ex-voorsitter Natal Distrik).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 93-4</ref> Metodistekerk: Eerw. F.H. Edmonds (President van Konferensie), Dr. L.A. Hewson (ex-president van Konferensie), eerw. Edgar Wilkinson (ex-president van Konferensie), Dr. J.B. Webb (President-elect of Conference), eerw. S.M. Mokitini (Superintendent van Osborn Ring), eerw. E.E. Mahabane (algemene sendingssekretaris), eerw. J. Fourie (Superintendent van Goodwood Ring), eerw. Stanley Pitts (Goewerneur Healdtown Missionary Institution), mnr. H.W. Haley (plaaslike bediener), mnr. E.R. Cingo (Circuit Steward).<ref>Naude, supra, p.49, Walshe, supra, p.11; Cottesloe Conference, p.94-5</ref> Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika: Hoogeerwaarde R.B. Mitchell (moderator), eerw. J. Paterson-Whyte (algemene sekretaris en klerk van sinode), prof. William D. Maxwell (dekaan van fakulteit van Teologie, Rhodes), eerw. H.H. Munro (sameroeper van kerk-uitbreiding), eerw. A.G. Leask (ex-moderator van die sinode), eerw. Lediga (leraar), eerw. Jolobe (leraar), eerw. W.M.J. Lund (leraar in Adelaide, Kaap), eerw. R. Orr (leraar by St. John's Kerk, Boksburg) en mnr C.A. Woods (moderator van Natal Sinode).<ref>Cottesloe Consultation, p. 97</ref> Bantoe Presbiteriaanse Kerk: Hoogeerwaarde J.A. Anderson (moderator van die Algemene Vergadering), eerw. D.V. Sikutshwa (senior klerk en waarnemende algemene sekretaris), eerw. W.P.T. Ndibongo (pastor), eerw. B.M. Molaba (klerk van die Transvaal Ring), eerw. A.F. Chrisholm (dominee), eerw. D.W. Anderson (distriksendeling), eerw. G.G. Ndzotyana (dominee), eerw. T.P. Finca (dominee), eerw. J.S. Summers (teologiese leermeester), mnr C.D. Zulu (hoofbeampte van die kerk se pensioen, weduwee en weeskind fonds).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 92-3.</ref> Waarnemer: Eerw. Arthur Blaxall. === Handelinge === Van die tagtig afgevaardigdes, was daar een vrou, 18 swart mans en die res was wit mans. Dr. Fry het almal verwelkom. (p41) Aanvanklik het baie van die afgevaardigdes mekaar met agterdog bejeën. Visser 't Hooft beskryf dit soos volg: "Afrikaner en Engelssprekende, blank en swart, draaien om mekaar heen en beloeren elkaar. Maar weldra komen er persoonlijke contacten tussen mensen van verschillende afkoms. De Bijbelstudie, de humor, het samen eten droegen bij tot ontdooiing. En ten slotte was er een echte verbroedering. Mensen, die nie geneigd waren sentimenteel te worden, waren diep onder de indruk. We hadden het gevoel dat er iets groots gebeurd was."<ref>Plaatjes, supra, p. 41.</ref> Die afgevaardigdes het op die eerste dag in vier groepe verdeel om die onderwerpe stelselmatig deur te werk. Aan die einde van elke dag het almal weer byeengekom en verslag gedoen oor die afsonderlike besprekings. ’n Komitee het voorstelle geformuleer uit die groepe se konsensus wat dan aan die einde van die volle vergadering vir stemming voorgelê kon word.<ref>Naude, supra, pp. 50-1</ref> Op die eerste dag het afgevaardigdes besluit om vir die duur van die week geen persoonlike personderhoude toe te staan nie. Daar was ook geen voorneme om aan die einde ’n persverklaring uit te reik nie. Die beraad moes self hieroor besluit.Reeds op die derde dag van die beraad, 9 Desember, berig ''[[Die Transvaler]]'' dat "sommige afgevaardigdes" bedenkinge oor die nut van die beraad uitgespreek het. Die koerant beweer ook dat "Afrikaanse kerkleiers teleurgestel is deur die afbrekende kritiese houding wat sommige andersdenkendes inneem".<ref name="naude51" /> Drie lede van die reëlingskomitee, Dr. Webb, Fred van Wyk en ds Beyers Naude, het ’n dringende gesprek met die koerant se redakteur gevoer, maar hy was nie bereid om sy bron bekend te maak nie, hoewel die vermoede bestaan het dat dit prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]] was. Ander koerante het toe gedreig om hulle onderneming te verbreek om nie binne-inligting te plaas nie, maar eindelik het hulle onderneem om te swyg, mits hulle aan die einde van die beraad ’n verklaring kry.<ref name="naude51">Naude, supra, p. 51</ref> [[Beyers Naudé]] het jare later geskryf: "As die lekkasie in ''[[Die Transvaler]]'' nie plaasgevind het nie, sou ’n openbare verklaring aan die einde nie noodsaaklik gewees het nie, en sou die Cottesloe-beraad nie tot die uitbarsting gelei het wat toe in werklikheid gebeur het nie."<ref name="naude51" /> Ernstige spanning en selfs wantroue tussen afgevaardigdes het mettertyd plek gemaak vir groter openlikheid en selfs onderlinge vertroue, veral omdat afgevaardigdes ’n week lank saam in die koshuise gebly, elke môre saam Bybelstudie gedoen en openhartige gesprekke gevoer het.<ref name="naude52">Naude, supra, p. 52.</ref> Volgens Naudé was die uitsondering die afgevaardigdes van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]]. Hulle het altyd saam geëet en was nie bereid om gedagtes met ander te wissel of gesellig te verkeer nie. Prof. Matthews onthou dat hulle nie soos ander afgevaardigdes in die koshuis geslaap het nie, maar elke aand na Pretoria teruggekeer het.<ref>Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my people: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press, p. 202.</ref> Op die laaste dag van die beraad (14 Desember 1960) het die afgevaardigdes, met 'n groot meerderheid van stemme, 17 besluite geneem.<ref name="naude52" /> Voor die konferensie verdaag het, het aartsbiskop Joost de Blank van die [[Anglikaanse Kerk]] sy kollegas in die NG Kerk verskoning gevra vir die dinge wat hy dikwels oor hulle kwytgeraak het. Hy het gesê hy stem nie noodwendig met hulle standpunte van die voorafgaande week saam nie, maar dat hy nie die reg gehad het om hulle te veroordeel nie.<ref>Naude, supra, p. 50.</ref> Na die beraad het dr. Visser 't Hooft 'n persverklaring uitgereik aan wagtende perslui. Een van hulle het gevra of hy besef dat die verklaring dinamiet bevat.<ref>Naude, supra, p. 53.</ref> Die afgevaardigdes van die NGK het hul eie verklaring bygevoeg. Die afgevaardigdes van die NHK het 'n afsonderlike verklaring uitgereik waarin hulle aangevoer het dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing was vir die land se rasse probleme. Sommige van hulle het openlik erken dat hulle oornag met die Eerste Minister, Dr. Verwoerd, beraadslaag het.<ref>Matthews, supra, p. 202.</ref> === Verklarings === ==== Konsultasie verklaring ==== ===== Deel I ===== Ons het ontmoet as afgevaardigdes van die ledekerke in Suid-Afrika van die Wêreldraad van Kerke, met verteenwoordigers van die Wêreldraad self, om die Heilige Gees se leiding te soek om die ingewikkelde probleme van menseverhoudings in die land te verstaan en mekaar te raadpleeg oor ons gemeenskaplike taak en verantwoordelikheid in die lig van die Woord van God. Ons aanbidding, Bybelstudie, gesprekke en persoonlike kontak het ons gelei na ʼn diepere besef van mekaar se oortuigings en optredes. Ons volgende taak sal wees om verslag te doen aan ons onderskeie kerke, met die besef dat die uiteindelike betekenis van ons vergadering sal bestaan uit die getuienis en besluite van die kerke self voortspruitend uit hierdie konsultasies. Die algemene tema van ons samesyn hierdie sewe dae was die Christelike houding jeens rasseverhoudings. Ons is verenig in ons verwerping van onregverdige diskriminasie. Nietemin was wyd uiteenlopende oortuigings uitgespreek oor die basiese geskilpunte oor apartheid. Hulle strek, aan die een kant, van die veroordeling dat dit in beginsel onaanvaarbaar, in stryd met die Christelike roeping en onwerkbaar in die praktyk is, tot die oortuiging aan die ander kant dat ʼn beleid van differensiëring verdedigbaar is uit ʼn Christelike oogpunt, dat dit die enigste realistiese oplossing vir die probleem van rasseverhoudings is en daarom in die beste belang van die onderskeie bevolkingsgroepe. Ten spyte van hierdie uiteenlopende sienswyse is ons nietemin in staat om die volgende bevestigings te gee oor menslike behoefte en geregtigheid, soos hulle die verhoudings tussen rasse van hierdie land affekteer. Uit die aard van die saak is die ooreenkomste hierin aangeteken nie – en gee nie voor om te wees nie – verteenwoordigend van die oortuigings van die ledekerke nie. Die Kerk van Jesus Christus, deur sy aard en roeping, is diep besorg oor die welvaart van al sy mense, beide as individue en as lede van sosiale groepe. Dit is geroepe om menslike behoeftes te bedien in watter omstandighede of vorme dit ook al verskyn, en om aan te dring dat dit met geregtigheid geskied. Met sy sosiale bediening moet die Kerk kennis neem van alle houdings, kragte, beleide en wette wat die lewens van mense affekteer; maar die Kerk moet verkondig dat die finale maatstaf van alle sosiale en politieke optrede behels die beginsels van die Woord met betrekking tot die verwesenliking van alle mense van ʼn lewe wat hul Godgegewe roeping werd is. Ons doen daarom hierdie beroep op ons Kerke en alle Christene, met die versoek om elke stelling te oorweeg waar hulle kan verenig in hul bediening namens die mense in die gees van eensgesindheid.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 73-74.</ref> ===== Deel II ===== # Ons erken dat alle rassegroepe wat permanent in ons land woon deel is van ons totale bevolking, en ons beskou hulle as inheems. Lede van hierdie groepe het ʼn gelyke reg om hul bydrae te maak tot die verryking van die land se lewe en om te deel in gevolglike verantwoordelikhede, belonings en voorregte. # Die huidige spanning in Suid-Afrika is die gevolg ʼn lang historiese ontwikkeling en alle groepe is verantwoordelik daarvoor. Dit moet ook gesien word in die konteks van gebeure in ander wêrelddele. Die Suid-Afrikaanse toneel word radikaal beïnvloed deur die magsverlies van die Weste en die drang na selfbeskikking deur die volke van Afrika. # Die Kerk het ʼn plig om getuienis te lewer van Christenskap aan blanke Suid-Afrikaners in hul ondersekerheid en aan nie-blanke Suid-Afrikaners in hul frustrasie. # In ʼn tydperk van snelle sosiale verandering het die Kerk 'n spesiale verantwoordelikheid om vreesloos getuienis te lewer in die samelewing. # Die Kerk, as liggaam van Christus, is ʼn eenheid en binne hierdie eenheid word die natuurlike verskeidenheid tussen mense nie vernietig nie, maar geheilig. # Niemand wat in Jesus Christus glo, mag uitgesluit word uit enige kerk op grond sy kleur of ras nie. Die geestelike eenheid van alle mense wat in Christus is, moet sigbaar tot uiting kom in handelinge van gemeenskaplike aanbidding en getuienis, in broederskap en raadpleging oor sake van gemeenskaplike belang. # Ons is diep besorg oor die herlewing in baie gebiede van die swart gemeenskap van heidense stamgewoontes wat onversoenbaar is met Christelike geloof en gebruike. Ons glo dit is gedeeltelik in reaksie op ʼn diepere sin van frustrasie en die verlies van geloof in die Westerse beskawing. # Die hele Kerk moet deelneem aan die yslike sendingtaak wat in Suid-Afrika onderneem moet word, welke taak ʼn gemeenskaplike strategie noodsaak. # Ons gesprekke het aan die lig gebring dat daar nie genoeg konsultasie en kommunikasie tussen die onderskeie rassegroepe in ons land is nie. Daar bestaan ʼn spesiale behoefte dat effektiewer konsultasie tussen die regering en erkende leiers van die nie-blanke mense van Suid Afrika plaasvind. Die skeiding van rassegroepe het plaasgevind sonder doelmatige konsultasie en dit behels diskriminasie wat lei tot swaarkry vir lede van sulke groepe. # Daar is geen Skriftuurlike gronde vir ʼn verbod op gemengde huwelike nie. Die welsyn van die gemeenskap en pastorale verantwoordelikheid vereis egter dat die nodige oorweging geskenk word aan sekere faktore wat die huwelik onwenslik mag maak. # Ons vestig weer aandag op die verbrokkelende gevolge van [[trekarbeid]] op swart lewens. ʼn Standvastige gemeenskap is onmoontlik tensy die kardinale belang van familielewe erken word, en, uit ʼn Christelike oogpunt, is dit noodsaaklik dat die onskendbaarheid van die familie bewaar word. # Dit word nou algemeen aanvaar dat die lone wat die groot meerderheid swart mense ontvang hulle verplig om ver onder die algemeen-aanvaarde minimum gesonde lewenstandaard te handhaaf. Gesamentlike optrede is noodsaaklik om hierdie ernstige toestand te herstel. # Die huidige stelsel van werkafbakening moet plek maak vir ʼn meer regverdige stelsel van werk wat belange van elkeen beskerm. # Geleenthede moet geskep word vir die inwoners van die tuislande om menswaardigheid te kan lewe. # Dit is ons oortuiging dat die reg om grond te besit waar hy ook al gedomisilieer is en om deel te hê aan die regering van sy land, deel is van die waardigheid van die volwasse mens, en om hierdie rede kan ʼn beleid wat aan nie-blankes permanent die reg tot medeseggenskap in die regering van die land waarvan hulle burgers is, ontsê, nie geregverdig kan word nie. # (a) Dit is ons oortuiging dat daar in beginsel geen beswaar kan wees teen die direkte verteenwoordiging van die Kleurling-bevolking in die Parlement nie. (b) Ons spreek die hoop uit dat oorweging verleen sal word aan die toepassing van hierdie beginsel in die afsienbare toekoms. # In soverre nasionalisme groei uit ʼn begeerte na selfverwesenliking, behoort Christene dit te verstaan en respekteer. Die gevaar van nasionalisme is egter dat dit sy doel wil bereik tot nadeel van die belange van ander en dat dit die volk ʼn absolute waarde maak wat die plek van God ontken. Die rol van die Kerk moet daarom wees om nasionalistiese bewegings te lei na regverdige en waardige oogmerke.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 74-76</ref> ===== Deel III ===== 1. '''Geregtelike Kommissies oor Langa en Sharpeville'''. Die Konsultasie wil sy waardering uitspreek vir die snelle ondersoek na die onlangse oproer en versoek die regering om so gou as moontlik die kommissies se bevindinge bekend te maak. 2. '''Geregtigheid in Verhoor'''. Daar word kennis geneem dat tydens die onlangse oproer ʼn groot aantal mense in hegtenis geneem en aangehou is vir verskeie maande sonder om verhoor te word. Alhoewel ons saamstem dat abnormale omstandighede in die land na vore kan tree wat ʼn afwyking van die normale prosedure kan noodsaak, wil ons klem lê daarop dat dit deel is van die Christelike opvatting van die reg, geregtigheid en vryheid dat in normale omstandighede mense nie gestraf moet word nie, behalwe na ʼn regverdige verhoor in ʼn ope hof vir ʼn vooraf-omskrewe misdryf. Enige afwyking van hierdie fundamentele beginsel moet beperk word tot die nouste grense en slegs gebruik word in buitegewone omstandighede. 3. '''Posisie van Asiate in Suid-Afrika'''. Ons verseker die Indiërs en ander Asiate in ons bevolking dat ons hulle nie vergeet het in ons gedagtes, besprekings en gebede nie. As Christene verseker ons hulle dat ons oortuig is dat dieselfde mate van geregtigheid wat hier vir ander bevolkingsgroepe geëis word, ook op hulle van toepassing is. 4. '''Vryheid van aanbidding'''. Gedagtig aan die dringende behoefte aan pastorale sorg van nie-Blankes wat op hul werkgewers se persele woon, behoort voorsiening gemaak te word vir genoegsame en gerieflike fasiliteite vir hul aanbidding. Die Konsultasie spoor Blanke-gemeentes aan om saam te werk deur hul eie geboue, wanneer ook al prakties moontlik, vir hierdie doel beskikbaar te stel. 5. '''Vryheid om die evangelie te verkondig'''. Die Kerk het ʼn plig en ʼn reg om die evangelie te verkondig aan enigiemand wat hy wil, in welke omstandighede ook al en waar ook al moontlik in ooreenstemming met die algemene beginsels van toepassing op openbare vergaderings in demokratiese lande. Ons beskou dit as onaanvaarbaar dat enige spesiale wetgewing die uitvoering van hierdie taak mag beperk. 6. '''Verhouding tussen Kerke'''. Die Konsultasie plaas dit op die gewete van ons almal om, wanneer ʼn Kerk dit nodig ag om ʼn ander kerk of kerkleier te kritiseer, dan eers te poog om dit in privaat te doen. Ons glo dat rekonsiliasie op hierdie manier meer geredelik sal plaasvind en dat Christenskap nie daardeur in die openbaar in oneer gebring sal word nie. 7. '''Uitruil van inligting'''. Die Konsultasie versoek dat maniere gevind word om gereeld alle amptelike dokumente tussen lede uit te ruil om onderlinge verstandhouding te bevorder. Dit word voorgestel dat alle gesprekke met die regering, afvaardigings, waar moontlik, veelrassig moet wees. 8. '''Toekomstige samewerking'''. Enige liggaam wat in die toekoms gestig word om samewerking te bewerkstellig, moet aandag gee aan die volgende: (a) ʼn konstruktiewe Christelike benadering tot aparte bewegings; (b) die onderwys van Bantoes; (c) die opleiding van nie-Blanke leiers vir verantwoordelike poste in alle sfere van die lewe; (d) die konsep van verantwoordelike Christelike gemeenskap in alle sfere in Suid-Afrika, insluitend die reservate; (e) die impak van Islam op Suid-Afrika. 9. '''Woongebiede'''. Met inagneming van wat reeds gedoen is vir die voorsiening van huisvesting vir nie-Blankes, betoog die Konsultasie vir groter verblyfsreg vir hulle en dat woongebiede beplan word met inagneming van die ekonomiese en kulturele vlak van die inwoners. 10. Die Konsultasie dring aan dat die regering ʼn verteenwoordigende kommissie aanstel om trekarbeid te ondersoek, want die Kerk is pynlik bewus van die skadelike gevolge van die stelsel op die familielewe van die Bantoes. Die Kerk beskou dit as sy spesiale verantwoordelikheid om te bepleit vir ʼn normale familielewe vir die Bantoes, wat ʼn groot deel van hul lewens in Blanke gebiede deurbring.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 76-78</ref> ==== NGK se verklaring ==== Die afgevaardigdes van die NG Kerk het kort voor die einde van die beraad afsonderlik byeengekom. Ds. Bertie Brink (moderator van die Suid-Transvaalse Streeksinode tot 1960) het hulle gewaarsku dat hulle moes voorberei op ’n baie stormagtige tyd. Die Kaapse moderator, dr. A.J. van Merwe, het gesê dit is noodsaaklik dat hulle moet besef watter gevolge die aanbevelings vir hulle kerke kan hê. Gelyktydig met die Cottesloe-verklaring het die NG afgevaardigdes van Kaapland en Transvaal 'n eie aanvullende verklaring uitgereik: "Die afgevaardigdes van die Nederduitse Gereformeerde Kerke van die Kaap en Transvaal wil verklaar dat hulle kom konsulteer het met die ander kerke in die lig van die Woord van God en met ʼn diepe besef van die verskillende en ingewikkelde probleme in verband met rasseverhoudinge in ons land. As Christene neem ons met besorgdheid kennis van die behoeftes van die verskillende bevolkingsgroepe en besef dat die Kerk ʼn woord tot hulle te spreek het. "Hiermee wil ons bevestig dat, soos in die voorrede van die Konsultasieverklaring vermeld, ʼn beleid van differensiasie uit ʼn Christelike oogpunt verdedigbaar is, die enigste realistiese oplossing vir die probleme van rasseverhoudinge aanbied en daarom die belange van die verskillende bevolkingsgroepe die beste dien. "Ons beskou nie die besluite, soos in die Konsultasieverklaring vermeld, in beginsel onversoenbaar met hierdie verklaring te wees nie. Met die stemming oor besluit 15 het die afvaardigings van die twee kerke hul siening soos volg aangeteken: Die ondergetekendes stem ten gunste van besluit 15, maar dit moet duidelik verstaan word dat deelname aan die regering van hierdie land verwys, in die geval van Blankegebiede, na Bantoes wat in die verklaarde blanke gebiede permanent woonagtig is en in daardie opsig geen ander tuisland het nie."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 80.</ref> ==== NHK se verklaring ==== "Ons as afgevaardigdes van die Nederduitsch Hervormde Kerk is dankbaar vir die geleentheid wat ons gehad het om te luister na en deel te neem aan die getuienis van die verskillende kerke. "Ons wil egter heeltemal duidelik verklaar dat ons oortuig is dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing vir ons rasseprobleme is. Ons verwerp integrasie in enige vorm as oplossing van die probleem. Die ooreenkoms wat bereik is bevat sulke verreikende verklarings dat ons dit nie kan onderskryf nie. "Ons wil ons dankbaarheid teenoor die regering op rekord plaas vir al die positiewe stappe wat dit geneem het om die probleem op te los en die welvaart van die verskillende groepe te bevorder. "Die Nederduitsch Hervormde Kerk aanvaar sy verantwoordelikheid om in die toekoms, net soos in die verlede, te getuig teenoor die regering en die mense ooreenkomstig die Woord van God."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 79</ref> == Reaksie == [[Beeld:Beyers_Naudé.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Beyers Naudé]] was so sterk ten gunste van die Cottesloe-besluite dat hy uiteindelik as leraar uit die NG Kerk bedank het.]] [[Beeld:Ds AJ_van_Wijk.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Attie van Wijk]], leraar van [[Stellenbosch]], was een van net vier lede van die Federale Raad van Kerke wat nie teen Cottesloe gekant was nie en lid van die WRK wou bly. Hy en dr. [[Andries Treurnicht]], wat as redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' heftig teen Cottesloe gekant was, was vroeër medeleraars in [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]].]] [[Beeld:Willie_Landman.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Willie Landman]] was een van net vier stemme in die NG Kerk se Federale Raad wat ten gunste van die Cottesloe-besluite was.]] [[Beeld:JD_Vorster.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. J.D. Vorster, actuarius van die Kaapse Kerk en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]], se voorstel dat die Kaapse Sinode die Federale Raad van die Kerke se besluit aanvaar wat die Cottesloe-aanbevelings verwerp, is met 'n groot meerderheid aangeneem.]] Reeds op 16 Desember 1960 saai die Hervormde Kerk ’n verklaring oor die radionuus uit dat die afgevaardigdes van dié kerk hulle nie met die Cottesloe-besluite vereenselwig nie. ''[[Die Transvaler]]'' skryf in ’n hoofartikel dat, ongeag hoe mooi die besluite van die beraad klink, "...die konsekwente toepassing daarvan tot die volledige ineenstorting en verdwyning van die Christendom self hier aan die suidpunt van [[Afrika]] moet lei". ''[[Die Vaderland]]'' het die besluite as "verwarrend" beskryf. Beyers Naudé het in ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' gereageer en gewaarsku "dat oorhaastige en misleidende gevolgtrekkings baie onnodige skade aan die saak van die Christendom en die blywende welsyn van die Afrikaner kan doen". Die uitsondering onder die Afrikaanse koerante was ''[[Die Burger]]'' wat op 19 Desember 1960 skryf die Kerk het die reg en plig "om politieke beleid te toets aan morele wette … om die heersers van die hierdie wêreld te vermaan en tereg te wys en om dit onbevrees te doen, omdat hy, indien hy suiwer ingestel is op die Werklikheid agter die werklikheid, ’n Hoër Gesag verteenwoordig as regerings, politieke partye of die volkswil." Dr. [[Andries Treurnicht]], wat daardie jaar redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' geword het, skryf in die kerkorgaan dat veral die besluite oor Kleurling-verteenwoordiging in die Parlement ’n "ontoelaatbare staatsgreep" is. Volgende kom dr. [[Hendrik Verwoerd]], eerste minister, aan die woord in sy Nuwejaarsboodskap aan die volk op 1 Januarie 1961. Sy uitlatings verongeluk enige positiewe uitwerking wat die beraad op die NG Kerk kon gehad het. Naudé het gesê: "Veral in die Transvaal het min lidmate dit hierna gewaag om die Cottesloe-besluite te verdedig." Verwoerd het die beraad beskou as ’n poging deur buitelanders om hulle in Suid-Afrika se sake in te meng. Hy voer aan dat ’n organisasie soos die WRK nie ’n blywende indruk op die denke en optrede van die land sou hê nie en sê die finale besluit berus by die kerke wanneer hul sinodes hulle stem sal laat hoor. Die [[Afrikanerbond (vereniging)|Afrikaner-Broederbond]] het ook sy invloed laat geld en lede wat aan die beraad deelgeneem het, versoek om hulle van die besluite te distansieer. Op [[21 Januarie]] [[1961]] vergader die Federale Raad van die [[Nasionale Party]] in [[Kaapstad]] en verklaar dat die party as beginselstandpunt aanvaar het en bly aanvaar dat Kleurlinge nie deur Kleurlinge in die Parlement of die Kaaplandse Provinsiale Raad verteenwoordig moet word nie. Die raad beskou regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge as 'n vorm van politieke integrasie. "Omdat dit 'n beginselstandpunt is en daarom nie 'n tydelike standpunt kan wees wat in die vooruitsig stel dat Kleurlinge later wel volgens Nasionale Party-beleid in die Parlement verteenwoordig kan word nie, moet duidelik beklemtoon word dat die Party aan dié beginsel glo nou en vir die toekoms. . ." == Gevolge in NG Kerk == Ondanks herhaalde verduidelikings en verklarings deur die NG afgevaardigdes het die stemming onder lidmate gou oorgegaan tot algehele verwerping van die Cottesloe-besluite, veral ná ’n reeks strategies goed beplande protesvergaderings teen Cottesloe in [[Pretoria]] en op die Transvaalse platteland. Van 22 tot 24 Maart 1961 besluit die Federale Raad van Kerke hy kan hom nie vereenselwig met die besluite nie. Die raad herbevestig sy standpunt ten gunste van afsonderlike ontwikkeling ook op kerklike gebied en hy benadruk weer dat die beleid van differensiasie Skriftuurlik gegrond is. Voorts raai hy die Kaapse en Transvaalse Sinodes aan om hul lidmaatskap van die Wêreldraad van Kerke op te sê. Die enigste teenstemme was van Naudé, Frans Geldenhuys, Attie van Wijk en Willem Landman. === Transvaalse Sinode === [[Beeld:Dr Francis Geldenhuys.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. F.E. O'Brien Geldenhuys.]] Die Transvaalse Sinode van die NG Kerk kom op 5 April 1961 in die [[Pretoria]]se stadsaal byeen. Die lidmate en gemeentes het in so ’n mate toegeneem dat die Sinodesaal in Visagiestraat te klein geword het om die 730 afgevaardigdes te huisves. Die atmosfeer was gespanne en almal het gewonder wie tot die nuwe moderatuur verkies sou word, gegewe die Cottesloe-beraad. Ds. [[Arnold Meiring]] is met net nege stemme as moderator van die Transvaalse Kerk se Algemene Sinode herverkies. Naudé is sy amp as assessor van die Suidelike Streeksinode met 280 teen 450 stemme kwyt en Geldenhuys, wat toe reeds 14 jaar aktuarius van die Transvaalse Algemene Sinode was, verloor die verkiesing met presies dieselfde meerderheid. Die Sinode het Cottesloe twee dae lank gedebatteer en eindelik is elke afgevaardigde kans gegee om ’n verklaring voor die Sinode te maak en homself te verdedig. Ds. [[Arnold Meiring]] het reeds die besluite verwerp en is tot moderator verkies; dus is daar nie van hom verwag om iets verder te sê nie. Naudé het die aand voor sy beurt geworstel oor wat sy verklaring sou wees. Hy skryf later hy het vooraf besluit: "As enigeen van die besluite wat by Cottesloe geneem is in stryd was met die waarheid van Gods Woord en die opdragte van die Evangelie, dan was dit vir my vanselfsprekend dat ek sou moes erken dat daardie besluite foutief was." Hy het laaste gepraat omdat hy die jongste afgevaardigde was: "In my kort verklaring het ek gesê as enige Sinodelid my kon oortuig dat enigeen van die besluite wat ons geneem het nie aan bogenoemde vereiste voldoen het nie … ek bereid sou wees om my verskoning aan te bied aan die Sinode en die Kerk. As daar egter nie so ’n bewys gelewer kan word nie, bly ek by my oortuiging om die Cottesloe-aanbevelings te steun. My verklaring is met doodse stilte aangehoor." Op Saterdag 10 April aanvaar die Sinode met net 150 teenstemme om die besluite van Cottesloe te betreur. Die Sinode besluit met 'n oorweldigende meerderheid: "Die Sinode keur die besluite van die Kerkeberaad, in die geheel gesien, af." Kort daarna besluit die Sinode ook om sy lidmaatskap van die WRK te beëindig. === Kaapse Sinode === Teen die tyd dat die Kaapse Kerk se Sinodesitting in Oktober daardie jaar gehou is, was die Cottesloe-besluite iets waaraan niemand behalwe in opposisiegeledere (destyds die [[Verenigde Party]] en die [[Progressiewe Party]]) met 'n tang sou wou vat nie. Cottesloe was op die agenda vir die oggend van 26 Oktober. Ter aanvang het dr. [[Abraham van der Merwe]], moderator, 'n ernstige woord tot die vergadering gerig. Hy het gesê die wêreld hou Suid-Afrika dop en dat daar mense is wat 'n hondegeveg in die Sinode verwag: sommige hoop daarop, ander vrees dit. Hy het 'n beroep op afgevaardigdes gedoen om hulle soos broers in die bediening te gedra. 'n Voorstel om die saak agter geslote deure te bespreek, is met 'n oorweldigende meerderheid verwerp. Daar was drie debatte. Die eerste was oor of die Kerk die Cottesloe-verslag kerkregtelik mag bespreek. Dit is met 'n meerderheidstem bevestig. Die tweede was oor of die verslag globaal of puntsgewys behandel moes word. Voorstanders van die globale bespreking het gesê dat die betrokke stukke reeds maande voor almal is, dat 'n puntsgewyse bespreking te lank sou duur en dat die saak so bespreek moes word dat daar op die hoofsaak gekonsentreer word, nie op bykomende punte nie. Teenstanders van die globale bespreking het aangevoer daar is punte waaroor almal kan saamstem, dat die goeie nie saam met die slegte uitgewerp moes word nie en dat daar nie teruggedeins moet word van menings oor die omstrede standpunte wat nie in party mense se kraal mag pas nie. Die voorstel vir 'n algemene bespreking is met 'n groot meerderheid aanvaar. Die derde debat het oor die Kerkeberaad se verslag en besluite self gehandel. Dr. Jacobus Daniël Vorster, aktuarius en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]] in [[Kaapstad]], stel voor die Sinode moet die besluit van die Federale Raad van die Kerke aanvaar. Drie amendemente is voorgestel, maar al drie is verwerp en die voorstel is met 'n groot meerderheid aanvaar. Die Kaapse Sinode tree kort daarna ook uit die WRK. ''[[Die Burger]]'' het die volgende dag meer as 12 kolom ruimte aan die Sinodeverrigtinge afgestaan; meer as twaalf duisend woorde. Twintig van dié woorde het ontsteltenis veroorsaak en die Sinodesitting lank daarna beïnvloed. Die derde paragraaf het gelui: "Die besluit beteken onder meer dat die Sinode hom beslis verklaar het teen regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge in die Parlement." Vir die koerant was dit bloot 'n verduideliking van die besluit oor een van die mees besproke en omstrede punte van Cottesloe wat die land meer as 'n jaar lank gaande gehou het. Die Sinode was egter in beroering omdat ''[[Die Burger]]'' "'n verkeerde vertolking van die besluit" gegee het. Vooraanstaande afgevaardigdes het beweer die Sinode het hom nie uitgespreek oor die wenslikheid of onwenslikheid van regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge nie, maar was bloot daarteen gekant dat so iets van kerkweë voorgeskryf is by Cottesloe. Ander weer het gesê die koerant se vertolking was reg en dat hy daarby moet bly, terwyl sekere afgevaardigdes verbaas was dat dit was waarop die Sinodebesluit neergekom het deur te beweer as hulle die besluit so verstaan het, sou hulle daarteen gestem het. Die verklaring vir die verwarring was waarskynlik omdat die Sinode die Cottesloe-verklaring globaal bespreek het en afgevaardigdes nie op individuele punte gelet het nie of dat predikante en ouderlinge politiek onbewus was, want met die res van die voorstelle van die beraad byna reeds vergete, was die verteenwoordiging van Kleurlinge teen daardie tyd amper die enigste strydpunt. == "Apartheidskerk" == In ''NG Kerk 350'' skryf Johan Botes oor die gevolge van Cottesloe: "Die NG Kerk het, met goeie bedoelings en al, finaal ’n etiket as apartheidsvennoot en apartheidskerk gekry. Die getuienis van die kerk is geneutraliseer en het dermate met sy omgewing versmelt dat daar in ’n krisistyd nie genoeg afstand was om werklik rigting te gee nie." == Bronnelys == * [[Beyers Naudé|Naudé, Beyers]]. 1995. ''My land van hoop, die lewe van Beyers Naudé''. Kaapstad: Human & Rousseau. * Cottesloe Consultation, The report of the Consultation among South African Member Churches of the World Council of Churches 7-14 December 1960 at Cottesloe, Johannesburg. * Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk. * http://kerkargief.co.za/doks/bely/DF_Cottesloe.pdf * Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel et al. (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice. * A.H. Lückhoff. ''Cottesloe, Tafelberg, 1978.'' * F.E. O'B Geldenhuys, ''In die Stroomversnellings,'' Tafelberg, 1985. * Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my People: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press. * Peter Walshe, Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute. * B.B. Keet, Suid-Afrika - Waarheen?, 1955 * Piet Strauss, Gereformeerdes onder die Suiderkruis, Sun Press, 2014, pp. 63-7 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Johannesburg]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] 2n2a5m3qr2gvdsb05z5v2cwztu6samv 0 47043 2915494 2908881 2026-07-03T17:13:31Z Jcb 223 2915494 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Salvador Dalí}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Salvador Dalí | bynaam = | beeld = Salvador Dalí 1939.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Salvador Dalí in 1939 | geboortenaam = Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech | geboortedatum = [[11 Mei]] [[1904]] | geboorteplek = [[Figueres]], [[Katalonië]], [[Spanje]] | dood_datum = {{SDEO|1904|5|11|1989|1|23}} | sterfteplek = Figueres, Katalonië, Spanje | ouers = Salvador Dalí i Cusí<br />Felipa Domenech Ferrés | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Spanje}} | beroep = Skilder, grafiese kunstenaar, skrywer, beeldhouer en setontwerper | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Gala Dalí (Elena Ivanovna Diakonova) | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''[[Salvador Dalí]]''' was 'n Spaanse kunstenaar en een van die belangrikste skilders van die 20ste eeu. Sy lewensloop begin met sy geboorte op [[11 Mei]] [[1904]], in Katalonië, Spanje, alhoewel daar 'n paar gebeurtenisse vóór sy geboorte plaasgevind het wat tot sy bestaan gelei het. == Sy moeder: Felipa Domènech Ferrés == '''Felipa Domènech Ferrés''' ([[1874]] – [[6 Februarie]] [[1921]]) was die moeder van die [[surrealisme|surrealistiese]] kunstenaar [[Salvador Dalí]]. Felipa Domenech was die eerste kind van Anselm Domenech Serra, wat in [[1887]] op sewe-en-veertig jarige ouderdom gesterf het, en Maria Anna Ferres Sadurni. Haar vader was 'n kramery invoerder wat ekstensief in [[Frankryk]] gereis het. Felipa se geboorte is in [[1877]] gevolg deur die van haar broer Anselm en haar suster Catalina in [[1884]].<ref name="GIBSON">[http://www.nytimes.com/ The New York Times], [http://www.nytimes.com/books/first/g/gibson-dali.html Books: The Shameful Life of Salvador Dali By IAN GIBSON], besoek op 16 Junie 2007</ref> Felipa Domènech is op [[29 Desember]] [[1900]] met Dalí se vader, [[Salvador Dalí i Cusí]], 'n middelklas-advokaat en notaris,<ref name=Llongueras>Llongueras, Lluís. (2004) ''Dalí'', Ediciones B — Mexico. {{ISBN|84-666-1343-9}}.</ref> in [[Barcelona]] in die ''Nuestra Senora de la Merced'' kerk getroud. Die egpaar het in [[Figueres]] gewoon en Felipa, was na 'n paar weke na die huwelik reeds verwagtend met hulle eerste kind, Salvador Dalí se ouer broer, wat ook Salvador genoem is.<ref name="GIBSON" /> Die eerste Salvador is op [[12 Oktober]] [[1901]] gebore. Hy sterf egter op [[1 Augustus]] [[1903]] aan gastro-enteritis, nege maande voor die geboorte van die beroemde kunstenaar op [[11 Mei]] [[1904]]. Felipa skenk in [[1907]] geboorte aan die kunstenaar se suster [[Anna Maria Dalí|Anna Maria]]. Op vyfjarige ouderdom het Dalí se ouers hom na sy broer se graf geneem en aan hom vertel dat hy die [[reïnkarnasie]] van sy broer was,<ref name=sina/> iets wat Dalí mettertyd begin glo het.<ref name="adb">[http://www.astrodatabank.com/NM/DaliSalvador.htm Salvador Dalí biografie] by astrodatabank.com. Laaste besoek op 30 September 2006.</ref> Ana Maria sou die model wees vir baie van Dalí se skilderye totdat hy sy vrou Helena Diakonova, wat as "Gala" sou bekend staan, ontmoet het. Ana Maria het in [[1949]] 'n boek gepubliseer met die titel ''Salvador Dali, Visto Por Su Hermana'' (Dalí Soos Gesien Deur sy Suster).<ref name=artelino>{{cite web |url=http://www.artelino.com/articles/dali.asp |title=Dalí Biography 1904–1989 — Part Two |access-date=30 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314044836/http://www.artelino.com/articles/dali.asp |archive-date=14 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die uitgee van die boek sou tot 'n breuk in die verhouding tussen broer en suster lei aangesien Ana Maria se biografie nie ooreengekom het met Dalí se eie weergawe wat hy versigtig gekonstrueer het nie.<ref name="window">[http://www.moodbook.com/history/modernism/salvador-dali-early.html#figure-at-a-window Figure at a Window (1925)], besoek op 16 Junie 2007</ref> Felipa Domènech was afkomstig uit 'n gesien wat versierde waaiers, dosies en ander ''objets d'art'' verkoop het. Na haar huwelik met Salvador Dalí i Cusí het sy opgehou om in die familiebesigheid te werk maar sou haar jong seun amuseer deur was figure uit gekleurde kerse te maak. Sy het ook sy kreatiwiteit ondersteun en was blykbaar trots op dié se kindertekeninge.<ref name="smithsonian">[http://www.smithsonianmagazine.com/ The Smithsonian Magazine], [http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2005/april/dali.php The Surreal World of Salvador Dalí], besoek op 16 Junie 2007</ref> Felipa was 'n vrome katoliek, terwyl Dalí se vader 'n geswore ateïs was. Dalí sou aanvanklik sy vader se oortuiginge aanneem. Hoewel hy nooit besonder godsdienstig sou word nie het hy later godsdienstige temas in sy kuns gebruik. In 1958 is hy 'n ontmoeting met Pous Pius XII gegun waartydens hy 'n klein replika van Die Madonna van Lligathawe oorhandig het. Hy het ook probeer om pouslike toestemming te kry om met sy metgesel Gala Eluard te trou en van tyd tot tyd nagmaal bygewoon.<ref>Elizabeth Lev, Salvador Dalí Visions, [http://www. salvador-dali. net/_eng/_articulos/articulo_ver.asp?id=406 Rome's Impact on Dalí; a Font Reborn], besoek op 16 Junie 2007</ref> Felipa Domenech sterf op [[6 Februarie]] [[1921]] aan kanker.<ref name="print">[http://www.daliprintgallery.com/salvador-dali-bio.php?p=1 Salvador Dali's biography Part 1: 1904–1934] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225010245/http://daliprintgallery.com/salvador-dali-bio.php?p=1 |date=25 Februarie 2009 }} Besoek op 16 Junie 2007.</ref> Haar man en Dalí se vader, Salvador Dalí i Cusí, trou die volgende jaar met haar jonger suster Catalina.<ref>[http://www.artinthepicture.com/artists/Salvador_Dali/biography.html ART in the PICTURE .com – Artists – Salvador Dali – Biography], besoek op 16 Junie 2007</ref> Die jong Dalí, wat toe slegs 16 was, is diep getref deur Felipa se dood. In sy outobiografie skryf hy: "Dit was die grootste terugslag wat ek in my lewe ondervind het, ek het haar aanbid. . . . Ek het aan myself belowe dat ek my moeder uit die dood en lotsbestemming sou gryp met die swaarde van lig wat eendag wild om my glorieryke naam sou skyn!" Agt jaar na haar dood sou hy egter 'n buitelyn van Christus in 'n inktekening skets waaroor hy woorde sou krap waarin hy skryf oor spoeg op sy moeder se portret. Dalí se bedoeling was egter waarskynlik om 'n antigodsdienstige stelling te maak eerder as om sy moeder te beledig. Sy vader was egter erg verontwaardig en het hom sy huis belet.<ref name="smithsonian" /> == Sy vader: Salvador Dalí i Cusí == '''Salvador Dalí i Cusí''' ([[25 Oktober]] [[1872]] – [[21 September]] [[1950]]) was die vader van die beroemde kunstenaar [[Salvador Dalí]]. Salvador Dalí i Cusí was die oudste seun van Gal Josep Salvador en Teresa Cusi Marco. Sy jonger broer Rafael Narciso Jacinto is op [[23 Januarie]] [[1874]] gebore. Hy het ook 'n suster, Aniceta Francisca Ana, gehad wat op [[25 Julie]] [[1871]] gebore is, maar voor hy gebore is, gesterf het. Salvador Dalí i Cusí se moeder, Teresa Cusi Marco, was reeds getroud toe sy en Gal Josep Salvador begin uitgaan het. Die dogter en twee seuns is dan ook buite die eg gebore en die egpaar het eers getrou nadat Teresa se vervreemde man, Pedro Berta, twee maande na Rafael Narciso Jacinto gebore is, oorlede is. Dit is egter van die nageslagte weerhou.<ref name="GIBSON"/> Salvador Dalí i Cusí en sy broer is op die visserdorpie [[Cadaques]], Opper-Emporda in [[Katalonië]], gebore en het tot hy tien was daar gebly. Omstreeks [[1881]] het Gal Dali die gesin egter na [[Barcelona]] laat trek; oënskynlik omdat hy die ''tramuntana'' nie meer kon verdra nie. Die ''tramuntana'' was 'n hewige Noordewind wat deel was van die lewe in Opper-Emporda. 'n Ander rede vir die verhuising, was moontlik dat Salvador, wat toe tien was, in September 1882 met sy bachillerato (baccalaureat) moes begin wat slegs moontlik was aan 'n sekondêre staatskool. In Barcelona het Gal Dali die meeste van sy geld op die aandelebeurs belê. Nadat die beurs in duie gestort het en Gal groot geld verloor het, pleeg hy in April 1886 op ses-en-dertig-jarige ouderdom selfmoord.<ref name="GIBSON" /> Die broers Salvador en Rafael het hulle aangesluit by ondersteuners van 'n federale bedeling vir [[Katalonië]] en was vurige voorstanders van die [[Katalaans]]e taal. Albei was ook uitgesproke anti-kerklike ateïste. Salvador het veertig jaar later sy standpunt tydens die [[Spaanse Burgeroorlog]] verander waarna hy 'n vurige Katoliek geword het. Die broers het hulle Katalaanse passie aan hulle kinders, Salvador Dalí Cusi, [[Salvador Dalí|Salvador]] en [[Anna Maria Dalí]] en hulle niggie, Rafael se dogter Montserrat Dali.<ref name="GIBSON" /> Salvador Dalí Cusi het sy bachillerato in Oktober [[1888]] voltooi en by die regsfakulteit aan die Universiteit van Barcelona ingeskryf terwyl sy broer twee jaar later medies begin studeer het. In [[1893]] ontvang Salvador Dali Cusi sy graad in die regte waarna hy 'n tyd lank in die aktekantoor werk en deeltyds vir die Serraclara-familie. In [[1898]] slaag sy aansoek om notaris te word. In April 1900 slaag hy word hy na aanmoediging van 'n skool en universiteitsvriend, Josep (`Pepito') Pichot Girones, notaris in [[Figueres]].<ref name="GIBSON" /> Op [[29 Desember]] [[1900]] trou Salvador Dalí i Cusí met [[Felipa Domènech Ferrés]], die dogter van 'n krameryinvoerder in [[Barcelona]] in die ''Nuestra Senora de la Merced''-kerk. Die egpaar het in [[Figueres]] gewoon en Felipa, was na 'n paar weke na die huwelik reeds verwagtend met hulle eerste kind, Salvador Dalí se ouer broer, wat ook Salvador genoem is.<ref name="GIBSON" /> Die eerste Salvador is op [[12 Oktober]] [[1901]] gebore. Hy sterf egter op [[1 Augustus]] [[1903]], nege maande voor die geboorte van die beroemde kunstenaar op [[11 Mei]] [[1904]]. Felipa skenk in 1907 geboorte aan die kunstenaar se suster [[Anna Maria Dalí|Anna Maria]]. Op vyfjarige ouderdom het Dalí se ouers hom na sy broer se graf geneem en aan hom vertel dat hy die [[reïnkarnasie]] van sy broer was,<ref name=sina/> iets wat Dalí mettertyd begin glo het.<ref name="adb" /> Ana Maria sou die model wees vir baie van Dalí se skilderye totdat hy sy vrou Helena Diakonova, wat as "Gala" sou bekend staan, ontmoet het. Ana Maria het in 1949 'n boek gepubliseer met die titel ''Salvador Dali, Visto Por Su Hermana'' (Dalí Soos Gesien Deur sy Suster).<ref name=artelino /> Die uitgee van die boek sou tot 'n breuk in die verhouding tussen broer en suster lei aangesien Ana Maria se biografie nie ooreengekom het met Dalí se eie weergawe wat hy versigtig gekonstrueer het nie.<ref name="window" /> Salvador Dalí i Cusí se vrou Felipa Domenech sterf op [[6 Februarie]] [[1921]] aan kanker.<ref name="print" /> Hy trou die volgende jaar met haar jonger suster Catalina Domènech Ferrés.<ref>[http://www.artinthepicture.com/artists/Salvador_Dali/biography.html ART in the PICTURE .com – Artists – Salvador Dali – Biography], besoek op 16 Junie 2007</ref> In die somer van [[1929]] ontmoet die jonger Salvador Dalí sy toekomstige vrou en lewensmaat, Helena Diakanoff Devulina, beter bekend as Gala. Gala was op die stadium getroud met [[Paul Éluard]]. Salvador Dalí i Cusí was ontsteld oor die verhouding wat tussen Gala en die jonger Dalí ontwikkel het en sy seun se eksentrieke gedrag, dat hy om beskryf het as "'n verdorwe seun waarop jy nie vir enige iets kan vertrou nie". Salvador Dalí i Cusí verban sy kunstenaarseun permanent uit die familiehuis.<ref>Stanley Meisler, [http://www.smithsonianmagazine.com/ The Smithsonian Magazine], [http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2005/april/dali.php?page=2 The Surreal World of Salvador Dalí], besoek op 16 Junie 2007</ref> In [[1948]] is Salvador Dalí i Cusí met sy dogter Anna Maria versoen. == Salvador Dalí == === Vroeë lewe === Dalí is gebore op [[11 Mei]] [[1904]], 08:47 v.m. (MGT)<ref>Volgens sy geboorte sertifikaat. [http://www.astrotheme.fr/en/portrait.php?info=1&clef=V5w9Rfu55p7k ''Salvador Dalí astrological chart'']{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by astrotheme.fr. Laaste besoek op 30 September 2006.</ref> in die dorp [[Figueres]], in die Empordà-streek naby die Franse grens in [[Katalonië]], [[Spanje]].<ref>Dalí, The Secret Life of Salvador Dalí, 1948, London: Vision Press, bl.33</ref> Dalí se ouer broer, ook genaamd Salvador (*12 Oktober 1901), het nege maande tevore op 1 Augustus 1903 aan gastro-enteritis gesterf. Sy vader, [[Salvador Dalí i Cusí]], was 'n middelklas-advokaat en notaris.<ref name=Llongueras>Llongueras, Lluís. (2004) ''Dalí'', Ediciones B — Mexico. {{ISBN|84-666-1343-9}}.</ref> Salvador Dalí i Cusí is op [[29 Desember]] [[1900]] met Dalí se moeder [[Felipa Domenech]] getroud in [[Barcelona]] in die ''Nuestra Senora de la Merced'' kerk.<ref name="GIBSON"/> <!---wie se streng dissiplinêre whose strict disciplinarian approach was tempered by his housegirl, Felipa Domenech Ferres, who encouraged her son's artistic endeavors.<ref name=Rojas>Rojas, Carlos. ''Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait'', Penn State Press (1993). {{ISBN|0-271-00842-3}}.</ref>--->Op vyfjarige ouderdom het Dalí se ouers hom na sy broer se graf geneem en aan hom vertel dat hy die reïnkarnasie van sy broer was,<ref name=sina>[http://edu.sina.com.cn/en/2004-06-17/22707.html Salvador Dalí]. ''SINA.com''. Laaste besoek op 31 Julie 2006.</ref> iets wat Dalí mettertyd begin glo het.<ref name="adb" /> Van sy broer het Dalí gesê: "...[ons] het op mekaar gelyk soos twee druppels water, maar ons het verskillende weerkaatsings gehad" en "hy was tien teen een 'n eerste weergawe van myself, maar te veel in die absolute voorgestel".<ref>Oorspronklik aanhalings: ''"...[we] resembled each other like two drops of water, but we had different reflections."'' en ''" [he] was probably a first version of myself but conceived too much in the absolute."'' uit: Dalí, Secret Life. bl. 2</ref> Dalí het ook 'n suster gehad, Ana Maria, wat drie jaar ouer as hy was.<ref name=Llongueras /> Sy het in 1949 'n boek gepubliseer met die titel ''Salvador Dali, Visto Por Su Hermana'' ("Salvador Dalí, soos gesien deur sy suster).<ref name=artelino /> Dalí se jeugvriende het die toekomstige sokkerspelers Emilio Sagi Liñan en Josep Samitier ingesluit: tydens vakansies by die Katalaanse oord [[Cadaqués]], het die drie gereeld saam sokker gespeel. Dalí het as kind 'n tekenskool bygewoon. In [[1916]] het hy ook moderne skilderkuns ontdek tydens 'n somervakansie by Cadaqués saam met die familie van [[Ramon Pichot]], 'n plaaslike skilder wat gereelde uitstappies na [[Parys]] onderneem het.<ref name=Llongueras /> In die volgende jaar, [[1917]], het Dalí se pa 'n uitstalling van sy houtskooltekeninge by hul familiehuis gereël. Sy eerste openbare uitstalling was in die Munisipale Teater in Figueres in [[1919]]. Dalí se moeder het in 1921 aan borskanker gesterf. Volgens Dalí was sy moeder se dood "die grootste terugslag wat ek in my lewe ervaar het. Ek het haar aanbid . . . ek kon myself nie versoen met die verlies van 'n wese op wie ek staatgemaak het om die onvermydelike vlekke op my siel onsigbaar te maak nie".<ref>Dalí, Secret Life, bl.152–3. Die oorspronklike aanhaling lui: ''"[it] was the greatest blow I had experienced in my life. I worshipped her... I could not resign myself to the loss of a being on whom I counted to make invisible the unavoidable blemishes of my soul."''</ref> Na haar dood het Dalí se pa met sy oorlede vrou se suster getrou (Dalí se tante dus). Dalí het nie wrokgevoelens jeens dié huwelik gekoester nie, aangesien hy 'n groot liefde en respek vir sy tante gehad het.<ref name=Llongueras /> === Madrid en Parys === [[Lêer:Man Ray Salvador Dali.jpg|duimnael|350px|Die groot-oog gesigte van Dalí en mede-surrealistiese skilder, [[Man Ray]], in [[Parys]] op 16 Junie, 1934. Foto deur Carl van Vechten.]] Dalí het in 1922 na die ''Residencia de estudiantes'' ("studentewoning") in [[Madrid]] verhuis<ref name=Llongueras /> en daar aan die San Fernando-skool vir skone kunste gestudeer. Met 'n slanke figuur en 'n lengte van 1,72 meter is Dalí as eksentriek beskou met sy lang hare en die dra van 'n jas, sykouse en kniebroeke wat 'n eeu terug in die mode was. Dit was egter sy skilderye, waarin hy met [[kubisme]] geëksperimenteer het, wat sy medestudente se aandag die meeste getrek het. In hierdie vroeë kubistiese werke blyk dit egter dat hy die beweging nie heeltemal verstaan het nie. Die teorie word ondersteun deurdat sy enigste inligting rakende die kubistiese beweging afkomstig was van 'n paar artikels uit tydskrifte en 'n katalogus wat aan hom gegee is deur Pichot. Daar was ook geen ander kubistiese skilders in Madrid in hierdie tyd nie. Dalí het ook met [[Dada]] geëksperimenteer en sou vir die res van sy lewe daardeur beïnvloed word. By die San Fernando-skool vir Skone Kunste het hy 'n noue vriendskap met die filmmaker Luis Buñuel en die digter Federico García Lorca aangeknoop. Daar word ook geglo dat daar moontlik 'n romantiese verhouding tussen Dalí en Lorca ontstaan het.<ref name=coversations>Bosquet, Alain, ''[http://www.ubu.com/historical/dali/dali_conversations.pdf Conversations with Dalí]'', 1969. bl. 19. (PDF-lêer)</ref> Dalí is in [[1926]] geskors van die akademie, kort voor sy eindeksamens, na hy verklaar het dat geen lid van die fakulteit bekwaam genoeg is om hom te eksamineer nie.<ref name=olga>[http://www.abcgallery.com/D/dali/dalibio.html ''Salvador Dalí: Olga's Gallery''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413060418/http://www.abcgallery.com/D/dali/dalibio.html |date=13 April 2016 }}. Laaste besoek op 22 Julie 2006.</ref> Uit die foutlose, realistiese ''Mandjie met brood'' (1926), blyk dit dat Dalí egter teen die tyd reeds sy verfvaardighede bemeester het.<ref>Die portret, "A Basket of Bread", kan [http://www.dali-gallery.com/html/galleries/painting05.htm hier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827234135/http://www.dali-gallery.com/html/galleries/painting05.htm |date=27 Augustus 2010 }} besigtig word (www.dali-gallery.com).</ref> Hy het in dieselfde jaar sy eerste besoek aan [[Parys]] gebring, waar hy [[Pablo Picasso]] ontmoet het. Dalí het Picasso aanbid en was self ook reeds gunstig aan Picasso beskryf deur Joan Miró. Namate Dalí sy eie styl ontwikkel het, is 'n aantal van sy werke die daaropvolgende paar jaar sterk deur Picasso en Miró beïnvloed. [[Lêer:Diegovelazquezselfportrait.jpg|duimnael|200px|'n Selfportret deur Diego Velázquez. Dalí het sy ikoniese snor op dié van Velázquez gebaseer.]] Sommige aspekte van Dalí se werk wat hom sy hele lewe sou by bly was reeds merkbaar in die 1920's. Dalí het enige en alle invloede van alle kunsstyle wat hy kon vind, verorber en dan werke geproduseer wat strek van akademies klassieke werke tot die werke wat as [[avant-garde]] beskryf is,<ref>Hodge, Nicola, en Libby Anson. ''The A–Z of Art: The World's Greatest and Most Popular Artists and Their Works''. Kalifornië: Thunder Bay Press, 1996. [https://ucmshare.ucmerced.edu/docushare/dsweb/Get/Document-94961/Dali+Salvador.doc Online citation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060921144258/https://ucmshare.ucmerced.edu/docushare/dsweb/Get/Document-94961/Dali+Salvador.doc |date=21 September 2006 }}.</ref> somtyds in verskillende werke en somtyds gekombineerd. Uitstallings van sy werke in [[Barcelona]] het baie aandag getrek en 'n mengsel van lof en verwarde debatte van die kritici. Dalí het 'n flambojante snor gekweek, wat deel van sy ikoniese beeld sou word: 'n invloed van die snor van die sewentiende-eeuse Spaanse meesterskilder [[Diego Velázquez]]. === 1929 tot die Tweede Wêreldoorlog === Dalí het in 1929 saam met die surrealistiese filmregisseur Luis Buñuel gewerk aan die kort film, ''[[Un chien andalou]]'' ("'n Andalusiese hond"). Hy was hoofsaaklik verantwoordelik om Buñuel te help skryf aan die draaiboek. Dalí sou later beweer dat hy meer betrokke was by die verfilming, maar dié bewering word nie ondersteun deur ander destydse vertellings omtrent die projek nie.<ref>Koller, Michael. [http://archive.sensesofcinema.com/contents/cteq/01/12/chien.html ''Un Chien Andalou''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225061923/http://archive.sensesofcinema.com/contents/cteq/01/12/chien.html |date=25 Desember 2010 }}. ''senses of cinema'' Januarie 2001. Laaste besoek op 26 Julie, 2006.</ref> Hy het ook in daardie jaar sy muse, inspirasie en toekomstige vrou, Gala, ontmoet.<ref name=unbound>Shelley, Landry. [http://www.tcnj.edu/~unbound/spring2005/articles/a2 "Dalí Wows Crowd in Philadelphia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108082607/http://www.tcnj.edu/~unbound/spring2005/articles/a2 |date= 8 November 2017 }}. ''Unbound'' (The College of New Jersey) Lente 2005. Laaste besoek op 22 Julie 2006.</ref> Gala is gebore as Helena Dmitrievna Deluvina Diakonova, 'n [[Rusland|Russiese]] immigrant wat elf jaar ouer as Dalí was. Met hul ontmoeting was sy egter reeds getroud met die surrealistiese digter Paul Éluard. Dalí het ook in 1929 belangrike professionele uitstallings gehad en het homself amptelik by die surrealistiese groep kunstenaars in die [[Montparnasse]]-kwartier in [[Parys]] aangesluit (alhoewel sy werk reeds swaar deur surrealisme beïnvloed was vir die afgelope twee jaar). Die surrealiste was opgewonde oor wat Dalí die "paranoïese-kritiese metode" genoem het: om toegang tot die onderbewussyn te verkry vir beter kunssinnige kreatiwiteit.<ref name=Llongueras /><!-- <ref name=Rojas /> --> In 1931 het Dalí een van sy bekendste werke geskep, ''La persistencia de la memoria'' of "[[Die volharding van herinnering]]".<ref>[http://www.salvadordalimuseum.org/education/documents/clocking_in.pdf Clocking in with Salvador Dalí: Salvador Dalí’s Melting Watches] (PDF) van die Salvador Dalí Museum. Laaste besoek op 19 Augustus 2006.</ref> Die werk is bekend vir sy surrealistiese beelde van sagte, verwelkte sakhorlosies. Die algemene interpretasie van die werk is dat die sakhorlosies die nosie dat tyd rigied en deterministies is, afkraak. Hierdie denkwyse word ook ondersteun deur ander beelde in die skildery, soos 'n wyd-uitgebreide landskap en die miere en vlieg wat die ander horlosies verorber.<ref name=Conquete>Salvador Dalí, ''La Conquête de l’irrationnel'' (Parys: Éditions surréalistes, 1935), bl. 25.</ref> Dalí en Gala, wat sedert 1929 saamgewoon het, trou in 1934 tydens 'n burgerlike seremonie (hulle sou in 1958 tydens 'n Katolieke seremonie hertrou). Dalí het ook in die tydperk 'n vriend van die geskiedkundige en wetenskaplike [[Alexandre Deulofeu]] geword. In 1936 het Dalí deelgeneem aan die ''London International Surrealist Exhibition''. Sy lesing, getiteld ''Fantomes paranoiaques authentiques'', was gelewer met Dalí geklee in 'n duikpak.<ref>Jackaman, Rob. (1989) ''Course of English Surrealist Poetry Since the 1930s'', Edwin Mellen Press. {{ISBN|0-88946-932-6}}.</ref> Na [[Francisco Franco]] aan bewind gekom het in die nasleep van die [[Spaanse Burgeroorlog]], was Dalí een van die min Spaanse intellektuele wat die nuwe regering ondersteun het. Wat politiek aanbetref, het dit het hom oneens gemaak met sy hoofsaaklik [[Marxisme|Marxistiese]] mede-surrealistiese skilders en het dit gelei tot sy uiteindelike amptelike skorsing uit hierdie groep.<ref name=unbound /> Dalí se reaksie? ''Le surréalisme, c'est moi'': "ek is (die) surrealisme".<ref name=olga /> André Breton het vervolgens die [[anagram]] "avida dollars" (van "Salvador Dalí") geskep wat min of meer vertaal na "gretig vir dollars".<ref name=artcyclopedia>[http://www.artcyclopedia.com/artists/dali_salvador.html Artcyclopedia: Salvador Dalí]. Laaste besoek op 4 September 2006.</ref> Breton het hierdie term gebruik om na Dalí te verwys ná sy skorsing; die res van die groep het van Dalí slegs in die verlede tyd gepraat, asof hy dood is. Die surrealistiese beweging en die verskeie lede wat daaraan behoort het (soos Ted Joans), het volgehou met uiters brutale polemiek teen Dalí tot en met sy dood en selfs daarna. Met die ingang van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in [[Europa]] in [[1940]], het Dalí en Gala na die [[Verenigde State]] verhuis, waar hulle vir agt jaar gewoon het. In Amerika het Dalí teruggekeer na die beoefening van 'n Katolieke geloof. In [[1942]] het hy sy outobiografie, ''The Secret Life of Salvador Dalí'', gepubliseer. === Latere jare in Katalonië === [[Lêer:Dali museum.jpg|duimnael|250px|Die Dalí Teater en Museum in [[Figueres]].]] Met die ingang van 1949 het Dalí na sy geliefde Katalonië teruggekeer en die res van sy lewe daar spandeer. Dat hy in Spanje gewoon het terwyl Franco aan bewind was, het kritiek uitgelok van progressiewes en baie ander kunstenaars.<ref name=navarro>Navarro, Vicente, Ph.D. [http://www.counterpunch.org/navarro12062003.html "The Jackboot of Dada: Salvador Dalí, Fascist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411161227/https://www.counterpunch.org/navarro12062003.html |date=11 April 2008 }}. ''Counterpunch''. 6 December 2003. Laaste besoek 22 Julie 2006.</ref> Op grond hiervan is dit moontlik dat sommige van die algemene verwerping van Dalí se latere werke as gevolg van politiek was, eerder dan die eintlike meriete van die werke self. In [[1959]] het André Breton 'n uitstalling georganiseer, getiteld ''Homage to Surrealism'' ("Huldebetuiging aan surrealisme"), ter viering van die 40-jarige herdenking van surrealisme. Die uitstalling het werke deur Salvador Dalí, Joan Miró, Enrique Tábara en Eugenio Granell ingesluit. Met die ''International Surrealism Exhibition'' ("Internasionale surrealisme-uitstalling") in New York in 1960, het Breton driftig geveg teen die insluiting van Dalí se ''Sistine Madonna''.<ref name=lopez>López, Ignacio Javier. ''The Old Age of William Tell (A study of Buñuel's ''Tristana'')''. ''MLN'' 116 (2001): 295–314.</ref> Later in sy loopbaan het Dalí hom nie beperk tot skilder nie, maar geëksperimenteer met talle ongewone of nuwe media en prosesse: hy het bulletistiese werke gemaak, 'n proses waartydens ink op 'n blanko doek geskiet word,<ref name=bp>[http://www.bonjourparis.com/Articles/Museums_and_Sights/The_Phantasmagoric_Universe_%E2%80%94_Espace_Dal%C3%AD_%C3%80_Montmartre/ The Phantasmagoric Universe—Espace Dalí À Montmartre]. {{lang|fr|Bonjour Paris}}. Besoek op [[22 Augustus]], [[2006]].</ref> en was onder die eerste kunstenaars wat holografie in kuns gebruik het.<ref name=holo>[http://www.holophile.com/history.htm The History and Development of Holography]. ''Holophile''. Besoek op 22 Augustus, 2006.</ref> Verskeie van sy werke sluit optiese illusies in. In sy latere jare het jonger kunstenaars soos [[Andy Warhol]] beweer dat Dalí 'n belangrike invloed op popkuns uitgeoefen het.<ref name=warhol>[http://www.carnegiemuseums.org/cmag/bk_issue/1998/mayjun/feat2.htm Hello, Dalí] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927105155/http://www.carnegiemuseums.org/cmag/bk_issue/1998/mayjun/feat2.htm |date=27 September 2006 }}. ''Carnegie Magazine''. Besoek op 22 Augustus, 2006.</ref> Dalí het ook ywerig belanggestel in die natuurwetenskappe en wiskunde. Dit word in verskeie van sy skilderye verbeeld, vernaamlik in die 1950's toe hy sy onderwerpe geskilder het bestaande uit renosterhorings, wat op gewyde geometrie dui (aangesien die renoster se horing volgens 'n logaritmiese spiraal groei) en kuisheid (aangesien Dalí die renoster met die Maagd Maria verbind het).<ref>Elliott King in Dawn Ades (ed.), ''Dalí'', Bompiani Arte, Milan, 2004, p. 456.</ref> Dalí was ook gefassineer deur [[DNS]] en die hiperkubus, 'n 4-dimensionele kubus wat in die skildery ''Kruisiging (Corpus Hypercubus)'' voorkom. Die werke wat Dalí na die [[Tweede Wêreldoorlog]] geskep het, het die kentekens van tegniese vaardigheid en 'n belangstelling in optiese illusies getoon. Dalí se Katolieke geloof het steeds sterker geword en hy was tot so 'n mate geïnspireer deur die skok van [[Hirosjima]], dat hy na hierdie periode as "Kernmistiek" verwys het. In skilderye soos "Die Madonna van Port-Lligat" (eerste weergawe) van 1949 en "Corpus Hypercubus" van [[1954]] het Dalí probeer om Christelike ikonografie te vermeng met beelde van disintegrerende materiaal wat deur kernfisika geïnspireer was.<ref>[http://www.arton5th.com/Dali/bio.html Salvador Dalí Bio, Art on 5th] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504050531/http://www.arton5th.com/Dali/bio.html |date= 4 Mei 2006 }}. Laaste besoek op 22 Julie, 2006.</ref> Die tydperk het dan ook die noemenswaardige werke "Die stasie van Pergignan", [[1965]], en "Hallusinogeniese Stiervegter", 1968–1970 ingesluit. In [[1960]] het Dalí begin aan die Dalí-teater en Museum in sy geboortestad, [[Figueres]]: dit was sy grootste enkele projek en die hooffokus van sy energie in 1974. Hy het steeds tot in die mid-1980's aangehou om veranderings en toevoegings aan die museum aan te bring. Hy het egter wel tyd gevind om die Chupa Chups-kenteken in 1969 te ontwerp en 'n groot metaalstandbeeld vir die operahuis Teatro Real in [[Madrid]] ontwerp. In dieselfde jaar was hy ook verantwoordelik vir die advertensie-aspek van die 1969-''[[Eurovision Song Contest]]''. In 1982 het Koning [[Juan Carlos I van Spanje]] aan Dalí die titel "Markies van Pubol" toegeken. (Die koning het Dalí op sy doodsbed besoek, waar Dalí sy dank betuig het deur die koning die tekening "Kop van Europa" te gee. Dit was dan ook Dalí se laaste tekening voor sy dood.) Gala het op [[10 Junie]] [[1982]] gesterf. Na haar dood het Dalí self die wil om te lewe verloor. Hy het probeer selfmoord pleeg deur homself te dehidreer, moontlik in die hoop om in 'n [[skyndood]] te verval (hy het gelees dat daar sommige mikro-organismes was wat dit kon doen). Hy het verhuis van Figueres na die kasteel in Púbol: dié kasteel het hy oorspronklik vir Gala gekoop en dit was ook daar waar sy gesterf het. In [[1984]] het Dalí se slaapkamer aan die brand geslaan, terwyl hy daar in was,<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9905E1DB1038F932A3575AC0A962948260 "Dalí Resting at Castle After Injury in Fire"]. ''The New York Times''. [[1 September]], 1984. Laaste besoek op 22 Julie 2006.</ref> maar die omstandighede waaronder dit plaasgevind het is onduidelik: moontlik was dit nog 'n selfmoordpoging deur Dalí of slegs as gevolg van die roekeloosheid van sy personeel.<ref name=olga /> Hoe dit ook al sy, Dalí was gered en het teruggekeer na Figueres. Daar het 'n groep van sy vriende, begunstigers en mede-kunstenaars na hom omgesien, terwyl hy sy laaste jare in gemak in sy teatermuseum gewoon het. [[Lêer:Salvador Dali Crypt in Figueres.jpg|duimnael|250px|Dalí se grafkelder in Teatro Museo in Figueres.]] Daar is aantygings gemaak dat Dalí se voogde hom geforseer het om blanko skilderdoeke te onderteken, wat dan later (selfs na sy dood) beskilder kon word en as oorspronklike Dalí-skilderye verkoop kon word.<ref name="scandal">Mark Rogerson, 1989. ''The Dalí Scandal: An Investigation.'' Victor Gollancz. {{ISBN|0-575-03786-5}}</ref> As gevolg hiervan is kunshandelaars behoedsaam wanneer hul gekonfronteer word deur latere werke wat aan Dalí toegeken word. Dalí oorly op 89-jarige ouderdom aan 'n hartverlamming in Figueres op [[23 Januarie]] [[1989]]. Hy is in die grafkelder van die Dalí Teater en Museum begrawe. == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Biografieë]] [[Kategorie:Salvador Dalí]] blfw0t5rbp3aal6hao3vtr6gbv1uxo3 0 49520 2915547 2909032 2026-07-03T22:11:24Z Jcb 223 2915547 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = D.F. Malherbe | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die Hugenote-Seminarie op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /> In [[1907]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]] en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-Universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-Universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die Hoër Jongenskool in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop, waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder  te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in Halle an der Saale, waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy magna cum laude in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im'' ''Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer president Steyn geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou. Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie. In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie Afrikaanse susterskerke aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die Statebybel in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, Grieks en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land oorrompel deur plunderende woestynhordes en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die Bergrivier teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van Diana in Efese, waar Demetrios deur die prediking van Paulus tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van Asa, koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die rigter Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende moorde op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] bv2nlot1qnv6s1ed157pow9pxz8l4hg 0 51363 2915430 2908895 2026-07-03T12:11:03Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915430 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Laurelyhardy.svg|duimnael|regs|200px|Laurel en Hardy, een is ''brandmaer'' en die ander een ''spekvet''.]] '''Intensiewe vorme''' of '''intensiewe adjektiewe''', vroeër bekend as '''versterkte vorme''', is [[byvoeglike naamwoord]]e in die versterkende graad. Intensiewe vorme word gebruik om 'n sin trefkrag te gee en die taal op te kikker. 'n Voorbeeld hiervan is ''brandarm'', wat ''baie arm'' beteken. In [[Afrikaans]] word intensiewe vorme gewoonlik vas (as een woord) geskryf, met enkele uitsonderings, byvoorbeeld ''wawyd oop'' en ''nugter wakker''. == Afrikaans == === Stand === ''Die tale wat ons praat'' (2018) som die stand van intensiewe vorme in Afrikaans so op:<ref>Fourie, D. (sames.); Luther, J. & Pheiffer, F. (reds.). 2018. ''Die tale wat ons praat: [[Taaldinge]] uit die gewilde radioprogram''. Kaapstad: Penguin Books, pp. 80-81</ref> {{cquote| Baie van hierdie vorme het al geyk geraak. Jonger sprekers sal hulle nie noodwendig almal meer ken nie. Desondanks maak intensiewe vorme van taalleerplanne in skole, veral vir die aanleer van Afrikaans as addisionele taal, steeds 'n gewilde deel uit. Ook as 'n maklike en vinnige manier om toets- en eksamenvraestelle gevul te kry! Maar as leerders intensiewe - en baie ander! - vorme bloot papegaaiagtig moet baasraak: Hoeveel geleentheid laat dit hulle om self kreatief met Afrikaans om te gaan, die genot dáárvan en die hedendaagse seggingskrag van Afrikaans te ontdek? Op dieselfde manier as wat intensiewe vorme oorspronklik ontstaan het: Uit die kreatiewe, speelse, funksionele gebruik en aanwending van die lewende taal self. Van Afrikaanse skrywers, digters en joernaliste hang dit af of nuwer, varser intensiewe vorme geskep gaan word. Dat mense wat dit lees, sulke nuutskeppings in hulle algemene, alledaagse taalgebruik sal opneem, is natuurlik geen uitgemaakte saak nie. Van tyd tot tyd kom 'n mens in die omgang wel nuwe, interessante intensiewe vorme teë, maar ongelukkig word opvallend baie van dié skeppings met drie- en vierletterwoorde gevorm wat 'n mens in keurige geselskap nie kan herhaal nie. }} === Eienskappe === Intensiewe vorme word dikwels gevorm deur die volgende konstruksies<ref>Eksteen, L.C. 1984. Die Afrikaanse woordeskat. In: Botha, T.J.R. (red.). ''Inleiding tot die Afrikaanse taalkunde''. Pretoria: Academica, bl. 159</ref> {| class="wikitable" ! Woordsoortelike korrelate !! Voorbeeld |- | (i) Byvoeglike naamwoord (b.nw.) + byvoeglike naamwoord (b.nw.) || blinknuut, blinkvet, dolbly |- | (ii) Selfstandige naamwoord (s.nw.) + byvoeglike naamwoord (b.nw.) || kniediep, toringhoog, fluweelsag, koeëlrond, glashelder, snaarstyf, asvaal, koolswart, broodnodig, moddervet, sopnat |- | (iii) Werkwoord (ww.) + byvoeglike naamwoord (b.nw.) || skreeupers, skokpienk, troetelsag, stikwarm, gloeiwarm |- |} Nietemin kan niks in die skrywer se pad staan om met digterlike vryheid eie intensiewe vorme te skep wat alle reëls oorskry nie, soos: * ''Witwarm-bloedstollend-dring-in-sy-vleis-seer'' - <small>Uit: ''Ballade vir 'n Enkeling'', 2014, [[Leon van Nierop]], Kaapstad: Tafelberg, bl. 412</small> Hoewel aangevoer word dat intensiewe vorme van die adjektief normaalweg geen graadtrappe het nie (soos ''beeldskoon'', waarvan *''beeldskoner'' en *''beeldskoonste'' onmoontlik is),<ref>Carstens, W.A.M. 2003. ''Norme vir Afrikaans: Enkele riglyne by die gebruik van Afrikaans''. Vierde uitgawe. Van Schaik Uitgewers, bl. 82-83</ref> is daar wel by ''plankdun'', ''spierwit'' en ''stokoud'' slegs die stellende en oortreffende trap aangeteken:<ref>[[Fritz Ponelis|Ponelis]], F. 1973. ''Grondtrekke van die Afrikaanse sintaksis.'' Pretoria: J.L. Van Schaik, bl. 99</ref> : plankdun – plankdunste : spierwit – spierwitste : stokoud – stokoudste Gewoonlik is daar nie 'n vergelykender trap nie:<ref>Eksteen, L.C., Van der Walt, C.P & Van Aardt, C.P. 1973. ''Taalkunde vir die middelbare skool.'' Pretoria: Voortrekkerpers, bl. 97</ref> : pikswart – pikswartste : horingoud – horingoudste : goudgeel – goudgeelste Gedeeltelike reduplikasie is ook moontlik, solank 'n koppelteken toegevoeg word:<ref>Carstens, W.A.M. 2003. ''Norme vir Afrikaans: Enkele riglyne by die gebruik van Afrikaans''. Vierde uitgawe. Van Schaik Uitgewers, bl. 219</ref> : Hy is ''hond''-''hond''mak. : Die grond is ''klip''-''klip''hard. : Die sakeman is ''skat''-''skat''ryk. : Hy is ''spier''-''spier''wit en sy oë is so groot soos pierings gerek.<ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 40</ref> Soms word die intensiewe vorm selfs verder intensiveer met die aanvangskomponent ''morsdood-'' of ander verbindings: :morsdood + moeg → morsdoodmoeg<ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 5: ''Tog is hulle al drie'' '''morsdood moeg''' ''toe oom Charles uiteindelik die bak se agterste klap opslaan en hulle die pad terug huis toe vat.''</ref> :''morsdoodbang'', ''morsdoodgedaan'', ''morsdoodsiek'', ''morsdoodstil'', ''morsdoodverlief'' en ''morsdoodvervelig'' is verdere voorbeelde<ref name="WAT">[[WAT]]</ref> :blind + helderverlig → blindhelderverlig<ref>Leroux, E. 1962. ''Sewe dae by die Silbersteins''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 14: '' 'n Ligte tikkie op die deur, 'n aankondiging dat die gaste reeds vergader het en Henry vind sy weg na die getransformeerde voorkamer, wat'' '''blindhelder''' verlig, '' 'n bewegende mensheid bevat.''</ref> === Voorbeelde === 'n Aantal voorbeelde van intensiewe: * '''af''' – morsaf,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> regaf<ref name="Potgieter" />, pylregaf<ref>Louw, A.M. 1999. ''Vos''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 77: ''Hy fluit teen die reën in, maar dit val soos dit wíl: dán skuins, dan'' '''pylregaf'''.</ref> * '''agter''' – heelagter<ref name="Potgieter" /> * '''agteroor''' – rûensagteroor<ref name="Van Schoor1" /> * '''alleen''' – stokalleen,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> stoksielalleen,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad: [[Human & Rousseau]], bl. 68: ''Ek dink nou ook aan Johanna Goodall wat na haar man se dood'' '''stoksielalleen''' ''in 'n huis anderkant die ewe eensame Cecil Higgs gewoon het.''</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 217: '''"Stoksielalleen."'''</ref> moedersielalleen,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> moederstoksielsaligalleen,<ref name="Esterhuizen" /> vingeralleen,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /> doodalleen,<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>[http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/9486/Uitspraakwoordeboek%20van%20Afrikaans.pdf?sequence=1 Le Roux, T.H.; Pienaar, P. de Villiers . 1945. (1971-druk) ''Uitspraakwoordeboek van Afrikaans''. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 54] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200517082233/http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/9486/Uitspraakwoordeboek%20van%20Afrikaans.pdf?sequence=1 |date=17 Mei 2020 }} Hoflikheidswaarskuwing: '''14,12 MG groot'''.</ref> sielalleen, stoksielsaligalleen,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> mensalleen,<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 197: ''Ek het gedink ek is'' '''mensalleen''' ''oor met die vlese, die visse, die katte en die voëls van die aarde, vir altyd en altyd.''</ref> vroualleen, manalleen, skepsel-alleen<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 56: ''En wat gebeur met hul vrouens so'' '''skepsel-alleen''' ''by die huis?''</ref> * '''arm''' – brandarm,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodarm,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994">De Stadler, L.G. 1994. ''Groot tesourus van Afrikaans''. Halfweghuis: Southern Boekuitgewers.</ref> straatarm,<ref name="Van Schoor1" /> bedelarm,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> blêrarm<ref name="WAT" />, bloedarm<ref name="Esterhuizen" /> * '''bang''' – dood(s)bang,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: [[LAPA Uitgewers]]. bl. 112: ''Linda reageer beswaarlik. Sy is'' '''doodbang'''.</ref><ref name="Kruger1977" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 236-237: ''Soos die meeste mense met 'n drankprobleem is sy'' '''doodbang''' ''om in 'n hospitaal opgeneem te word, want daar is alkohol en sigarette taboe.''</ref> vrekbang,<ref name="Potgieter" /> yskoudbang,<ref name="Wolwedanswordfliek">[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/08/27/SK/16/wolwedans.html ''Springbokradio se ‘Wolwedans’ word fliek''] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20130817213318/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/08/27/SK/16/wolwedans.html |date=17 Augustus 2013 }}: ''My Broer se Bril'', ''Die Vlindervanger'' en ''Weerskant van die nag'' het riller-elemente gehad, maar nie werklik ’n rillerstorie wat ’n mens '''yskoudbang''' laat word nie.”</ref> skytbang en broekskytbang<ref name="WAT" /> (obseen), siekbang,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 27: ''"Ai, Oom!" Naas is opeens'' '''siekbang'''.</ref> sissiebang,<ref>Stander, Carina. 2004. Kleurblind. In: Cochrane, Neil (samest. & red.). ''Braaivleis in die bos en ander verhale''. Pretoria: Aktuapers, bl. 57: ''Ek het skuldig gevoel oor ek al sewentien is en'' '''sissiebang''' ''vir die storm''.</ref> haasbang,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 118: ''Dokter: Bog, man, sy was net'' '''haasbang'''.</ref> lambang,<ref>Green, M. 1998. ''Geheime Dossiere: Nagbewegings''. Midrand:Perskor, bl. 137: ''Jantjies was ook nie bereid om enigiets anders as dít te sê nie. Om die waarheid te sê, hy het gesukkel om daadie enkele woord uit te kry. En toe hy dit regkry, was dit bloot 'n hees preweling. Dit was asof hy'' '''lambang''' ''was''.</ref> hondbang * '''bedaard''' – doodbedaard<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #1: Die swaardvegter''. Pretoria: Fundi, pp. 30: ''"Ek weier om te gaan voordat ek weet wat die rede vir jul belaglike optrede is," antwoord Oloff'' '''doodbedaard''', ''maar sy stem sny die stilte.'' </ref> * '''bederf/bedorwe''' – diepbedorwe<ref>[[WAT]]: ''Ja, sondaars is ons'', '''diepbedorwe''' (Ges. 155:2)</ref> * '''bedroef''' – diepbedroef<ref name="Makrogids" /> * '''bedrywig''' – miernesbedrywig<ref>Goosen, H. 1989. Ontwerpers vir die praktyk. ''Suid-Afrikaanse Panorama'', Julie, p. 10: ''Die Y-ontwerperskool in Mamelodi, 'n'' '''miernesbedrywige''' ''Swart dorp vlakby Pretoria, lei eersteklas bou-ontwerpers op.''</ref> * '''bekend''' – alombekend,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 11: ''En so was dit ook met''As almal ver is ''- toe ek met mense begin praat en die eerste bydraes ontvang, was dit vinnig duidelik dat die redes hoekom baie mense en gesinne hulle goed wil vat, eintlik'' '''alombekend''' ''en voor die hand liggend is''.</ref> doodbekend,<ref name="Makrogids" /> wêreldbekend,<ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 106: ''Nie as jy klaar skatryk en'' '''wêreldbekend''' ''is nie.''</ref> wydbekend * '''bekommerd''' – doodbekommerd<ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 54: ''En as hulle terugkom op die aarde, hoe gaan hulle weer by hulle eie tyd uitkom? By hulle ouers, en oom Charles, en hulle broers en susters wat teen dié tyd seker al'' '''doodbekommerd''' ''oor hulle is.''</ref> * '''belangrik''' – lewensbelangrik<ref name="Esterhuizen" /> * '''beledig''' – doodbeledig<ref name="WAT" /> * '''belese''' – blinkbelese<ref>Meiring, J. 2019. Foute, foute, net waar jy kyk. ''Rapport Weekliks'', 30 Junie, bl. 12: ''Sonder so 'n agent'' - '''blinkbelese''' ''en markslim - kom die voornemende skrywer nie naby 'n uitgewer nie.''</ref> * '''bemind''' – teerbemind,<ref>Sadie, Thys. 1982. ''Reis na die onsigbare wêreld''. Pretoria:Folio Uitgewers. bl. 47 </ref> alombemind<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 112: ''In die dae toe Uys nog die'' '''alombeminde''' "golden boy" ''was wat in 'n vaarwater medemenslike warmte deur die lewe gepronk het, kon niemand sonder 'n warm laggie oor Uys praat nie.''</ref> * '''benoud''' – dood(s)benoud<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref name="WAT" /> * '''beroemd''' – wêreldberoemd<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''besig''' – druk besig, rasend besig,<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 215: ''"Ek het nie baie tyd nie, Jeroen. Dit is hier'' '''rasend besig.'''"</ref> dol besig<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 13: ''Daardie eerste paar maande toe ons'' '''dol besig''' ''was met verf en spyker en binnemure uitslaan, om onder meer ook 'n studeerkamer vir my in te ruim, het sy steeds meer 'n ver trek in haar oë gekry en die kos gereeld laat aanbrand.''</ref> * '''besope''' – stombesope<ref name="Potgieter" /> * '''betyds''' – doodbetyds<ref>Fryer, C. 1991. Snelskrif teen die dood. In: Gouws, T. & Roodt, P.H. 1992. ''Granaat: Eietydse essays''. Kenwyn: Jutalit. p. 99: ''Die dood is'' '''doodbetyds'''.</ref> * '''bewoë''' – diepbewoë<ref name="Makrogids" /> * '''bitter''' – galbitter,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref name="Kruger1977" /> alsbitter,<ref name="Kempen" /> alsembitter, aalwynbitter, alweebitter * '''blank''' – lelieblank,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> spieëlblank, sneeublank, silwerblank, pêrelblank, melkblank<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB06:000001768:pdf Coetzee, A.J. 1938. ''Die Afrikaanse Volksgeloof''. Amsterdam: N.V. Swets & Zeitlinger.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306023419/https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB06:000001768:pdf |date= 6 Maart 2021 }}, bl. 61: ''met hulle'' '''melkblanke''' ''liggame, hulle onoortreffelike skoonheid, en hulle betowerende sang.''</ref> * '''bleek''' – doodsbleek,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 91: ''Terwyl Nadine'' '''doodsbleek''' ''kyk na brandende bome wat op een plek tot in die pad neerstort, en Uys sy kop tot binne sy hemp se kraag ingetrek het om nie te hoef sien nie.''</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 24: ''Hy rus sy kop teen die kussing, sy oë toe, sy gesig'' '''doodsbleek.'''</ref> wasbleek,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 22: ''Hy's'' '''wasbleek.'''</ref><ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 13: ''En as mense vra wat gaan aan, draai die hele storie maar altyd weer by die'' '''wasbleek''' ''en yskoue Antonie alleen daar in sy kis''.</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 37: ''Sy gesig word'' '''wasbleek.'''</ref> fletsbleek,<ref>Soos verskyn op bl.122 van ''Die heidendogters jubel'', Riana Scheepers, 1995: ''Sy is'' '''fletsbleek'''.</ref> geelbleek,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 170: ''Kotie het'' '''geelbleek''' ''en uitgewas met hol wange en groot oë op die bed gelê.''</ref> wurmbleek,<ref>Rousseau, Leon. 2007. Derde uitgawe. ''Fritz Deelman en die skepe van Mars''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 40: ''Fritz kan nie uitmaak of die Marsman vriendelik probeer wees nie, want daar is geen uitdrukking op die'' '''wurmbleek''' ''gesig nie''.</ref> asbleek,<ref>Rabie, J.S. 2004. Gondel-deuntjie. In: ''Een-en-twintig plus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 28: ''Toe sy die marmertrappe afdaal, skeur die skielike son haar mond tot heftige gebloei in haar'' '''asbleek''' ''gesig''.</ref> maanbleek,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 49: ''Die plant wasbessiestruik lê die duine vas met sy lang ranke wat tot veertig meter wydlangs strek, elk so volgeryg met derduisende'' '''maanbleek''' ''bessies dat 'n mens dit oplig en soos jy 'n koei melk by die handevol in 'n emmer afstroop.''</ref> grafbleek,<ref name="WAT" /> melkbleek,<ref name="WAT" /> lykbleek<ref name="Esterhuizen" /> * '''blind''' – stokblind,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> stekelblind<ref name="Potgieter" /><ref name="Kruger1977" /> * '''blink''' – bottelblink, skitterblink,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 40: ''Laat die oggend kom hulle by die vakansiehuis aan: 'n dubbelverdieping met 'n groot swart dak en twee hoë nokke, grys mure en wit hortjies voor groot vensters wat op die'' '''skitterblink''' ''see uitkyk.''</ref> spieëlblink,<ref>Van Waart, Sue. 1992. Skoonlief en die spook. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl. 29: ''Ek het gedink aan 'n weerkaatsing van ons'' '''spieëlblink''' ''houtvloere, maar dit was ook onmoontlik.''</ref><ref>Jansen van Vuuren, Louis. 2013. 'Die geur van seep'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 153: ''Nomi hou die kamerstel'' '''spieëlblink''' ''met 'n spesiale byewas-en-politoer-konkoksie.''</ref> glinsterblink,<ref>Van Waart, S. 2006. ''Zitzekamma: Boomkatedraal van die Tuinroete''. Pretoria: LAPA, bl. 129: ''Dit is 'n edelhout en een van die mooiste ter wêreld. Donkerbruin.'' '''Glinsterblink'''.</ref> diamantblink,<ref name="Kruger1977" /><ref name="Kempen" /><ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagblom. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 15: ''In die koperbak het die dwergroos ontvou en 'n pragtige, robynrooi blom skitter'' '''diamantblink''' ''in die donker vertrek.''</ref> sonblink,<ref>Marais, Pets. 1984. ''Winter van die Nova''. Kaapstad: Daan Retief Uitgewers. bl. 104: ''In die gang kyk Stefan ook met verbasing oor die vrou voor hom se skouer na die netjiese Mercedes wat'' '''sonblink''' ''in die straat staan en pronk, kompleet met chauffeur in uniform en al.''</ref> sweetblink (spiere), silwerblink,<ref>Gilfillan, Rita. 2013. 'Ydelheid der ydelheden'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 105: ''Seker omdat dit lank gedra sal kan word met al die rek daarin, dink ek, wat klaar my hart verloor het op 'n meermingladde'' '''silwerblink''' ''baaikostuum in die enigste ander behoorlike klerewinkel op die dorp.''</ref> politoerblink,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 15-16: ''Sesduimers, vyftien cm breed, tot vyf meter lank.'' '''Politoerblink''' ''maar nou verduister deur sand.''</ref> kraakblink,<ref name="WAT" /> kristalblink,<ref name="WAT" /> poetsblink * '''blond''' – bottelblond,<ref>Soos verskyn op bl. 60 van ''Dansmaat'', Elsa Joubert, 1993:'' "Wounded," sê die'' '''bottelblonde''' ''vrou in die rooi geweefde jurk, "not my body, but my heart. I stoot in Budapest wen the tenks come in. My heart breaks. My heart still broken." ''</ref> vlasblond,<ref>Ferreira Jeanette. 1995. ''Die onsterflikes''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 10: ''Die liggaamsbou volmaak, die hare'' '''vlasblond''' ''en dig, die gesig sterk, met 'n vasberade uitdrukking in die ondeurdringbare blou van die oë.''</ref> sonblond,<ref>Van der Westhuizen, Vincent. 1992. Groen oë. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl. 226: ''Haar'' '''sonblonde''' ''hare is soos 'n sluier om die onderste gedeelte van haar gesig gewaai.''</ref> koringblond<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 130: ''Die eerste een by hulle is egter Sissie met haar'' '''koringblonde''' ''hare styf agtertoe getrek in 'n poniestert en haar wye glimlag met die eweredige tande; hy het al vergeet hoe aantreklik sy is.''</ref> * '''blou''' – potblou,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> botblou,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /> erdblou,<ref>De Lange, Johann. 2008. Vrywillige balling. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl.934: ''Sy kon dit aanvoel in die lug; / in die'' '''erdblou''' ''Spaanse lug / kon sy haar verlange voel versprei.''</ref> baftablou,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 15-16: ''Daarom het hy dan ook teen die einde van die geboorteproses, wat 'n hele dag en 'n nag geduur het'', '''baftablou''' ''geword''.</ref> hemelsblou,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Groenewald, P.W.J 1944">Groenewald, P.W.J. 1944. ''Praat en skryf Afrikaans: hulpboek vir Engelssprekende leerlinge''. Shuter and Shooter Publishers: Pietermaritzburg. bl.67</ref><ref>Rabie, J.S. 2004. Gondel-deuntjie. In: ''Een-en-twintig plus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 28-29: ''Kristaldruppel na kristaldruppel drup haar treurigheid af in die water wat flikker met groen en amber vlamme. En klim tussen strenge mure en seniel-grynsende vensters, op na die'' '''hemelsblou''' ''son''.</ref> blouselblou, branderblou * '''bly''' – doodbly,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Groenewald, P.W.J 1944" /> hondbly,<ref name="WAT" /> dankiebly,<ref name="Van Schoor1" /> dolbly,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 42: ''Vroeg die middag fluit ek vir my hond wat'' '''dolbly''' ''die voortou neem.''</ref> sielsbly<ref name="Potgieter" /> * '''bo''' – heelbo<ref name="Potgieter" /> * '''bont''' – papegaaibont,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 19: ''Die volgende dag sluit Jorie haar hemelateljee se deur ook op my neus: na byna 'n jaar en 'n half se ontstentenis spring sy aan die skilder in haar verfbesmeerdste, '''papegaaibontste''' klere, gulsig, alleen.''</ref> kakelbont,<ref name="Van Schoor1">[http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/15233/Die%20grammatika%20van%20standaard-Afrikaans.pdf?sequence=1&isAllowed=y Van Schoor, J.L. 1983. ''Die grammatika van standaard-Afrikaans.'' Kaapstad: Lex Patria.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331081740/http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/15233/Die%20grammatika%20van%20standaard-Afrikaans.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=31 Maart 2022 }}, p. 276-277</ref><ref>Bloemhof, F. 1994. Die beginsels van pyn. In: De Beer, L. (sames.). ''Vangnet: 32 speur- en misdaadverhale.'' Pretoria: J.P. van der Walt, p. 334: ''Ek kon sy'' '''kakelbont''' ''hemde en die silwermedalje in sy ewe silwer borshare nie verduur nie.''</ref> strontbont (plat)<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 104: ''Het hy vergeet van die menigte onwaarhede wat hy vertel het? Die wittes en die swartes en al die ander kleure van die reënboog, 'n'' '''strontbont''' ''spul''?</ref> * '''braai''' doodbraai<ref name="Esterhuizen" /> * '''brand''' doodbrand<ref name="Esterhuizen" /> * '''breed''' – hemel(s)breed,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> wêreldbreed,<ref name="Potgieter" /> bergbreed<ref>Leroux, E. 1962. ''Sewe dae by die Silbersteins''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 16: ''"Hoekom beweeg jy nie tussen die mense nie?" vra Jock wat langs hom kom sit het, sy skouers'' '''bergbreed''' ''in sy Harris-tweedbaadjie.''</ref> * '''broos''' – seepbelbroos<ref>Du Plooy, H. 1986. ''Verhaalteorie in die twintigste eeu''. Durban: Butterworth, 368: ''Elwiena besef hoe nodig die mens 'n skuiling het, al is dit 'n'' '''seepbelbrose''' ''skuiling van woorde, en die verteller kry hier saam met Elwiena een van die antwoorde op haar soeke na die waarheid en die mag van woorde.''</ref> * '''bros''' – kraakbros<ref name="Kruger1977" /><ref>Nel, Ronel. 2009. Die son ontbrand en ons ontkom. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 281: ''Die oggend was'' '''kraakbros''' ''soos jong slaaiblare – dog al wat daar werklik tussen ons was, was sewe onoorbrugbare jare''.</ref> * '''[[bruin]]''' – grondbruin, bergbruin (water; stroom), modderbruin,<ref>De Lange, Johann. 2008. Inval. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl.941: ''vir die'' '''modderbruin''' ''konvooi wat dwars- / oor die landskap soos 'n ruspe knars.''</ref> vetbruin,<ref>De Lange, Johann. 2008. Inval. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl.941: ''maak plek vir die ysblou lug, / vir klitsgras tussen landerye, /'' '''vetbruin''' ''sooie en groen / weiding, wolkwit troppe, 'n bron,''</ref> beskuitbruin,<ref>Van Coller, Dolf. 1992. 'n Stywe dop vir Kosie. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl.148: ''Op die sak van die hemp was die woorde:'' Man of the moment ''ingestik. Sy broek, gespe en'' '''beskuitbruin''' ''volstruisleerskoene, saam met die Rolex, het aan die woorde op die hemp gestalte gegee.''</ref> neutbruin,<ref>Oberholzer, Mike. 1992. 'n Koeël vir Leonora. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl.165: ''In sy verbeelding sien hy hulle saam in die Griekse son – Merryl'', '''neutbruin''' ''en slank in 'n bikini, die wind in haar hare.''</ref> bessiebruin,<ref>Maartens, Maretha. 2013. 'Die sagte oë van beeste'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 194: ''My pa wat voorwalletjies gooi, ek wat steeks toekyk, my kop by biblioteekboeke en Thomas se bene'', '''bessiebruin''' ''teen die wit van sy tennisbroek''.</ref> karamelbruin,<ref>Naudé, Charl-Pierre. 2009. Die pêrellig van haar lampe. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 75: ''Haar sexy lyfie was'' '''karamelbruin''' ''en klein''.</ref> waksbruin,<ref>Venter, Eben. 2009. Die twee lewens van Johannes Jakobus (Japie) Leonard. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 202: ''Bokant die besembosstrook verrys die kranse van'' '''waksbruin''' ''rots en gebrande ysterklip''.</ref> sjokoladebruin,<ref>Van Rensburg, Frans. 2009. ''Lammervanger''. Pretoria: LAPA Uitgewers, bl. 233: ''Binne weke verander my ma se melkwit vel in'' '''sjokoladebruin'''.</ref> heuningbruin,<ref>Coetzee, J.M. 1999 (2009). ''In oneer''. Vertaal deur Fanie Olivier. Kaapstad:Umuzi, bl. 5: ''Hy streel haar'' '''heuningbruin''' ''lyf''.</ref> toffiebruin,<ref>Viljoen, F. 2021. ''Wêreld van Wolwe: Tweede asem''. Pretoria: LAPA, bl.38: ''Hy sien 'n ou vrou in 'n los kaftanrok. Lang grys hare waai om haar gesig. Sy het 'n'' '''toffiebruin''' ''vel vol rimpels.''</ref> kraakbruin (kos)<ref name="WAT" /> * '''dapper''' – doldapper<ref>[https://issuu.com/kougaexpress/docs/kougaexpresskg_20140619/5 McCarthy. J. 2014. Speserye, klante lei na nuwe paaie. ''Kouga Express'', 19 Junie:5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225162546/https://issuu.com/kougaexpress/docs/kougaexpresskg_20140619/5 |date=25 Desember 2016 }}: '' 'n Liefde vir speserye, 'n groeiende klante-basis en'' '''doldapper''' ''bestuurders het nie net tot 'n ompad gelei nie, maar tot die ontdekking van geheime vlieë, boerekos en blinklyf-forelle.''</ref><ref>[http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2000/05/03/14/12.html Hambidge, J. 2000. Bundel word ironiese lykdig aan digter self. ''Die Burger'', 3 Mei:14]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: ''Jy raak roekeloos met jou sinne /'' '''doldapper''' ''/ gedrewe / bipolêr / en vol fin de siècle-hebbelikhede.''</ref><ref>[http://www.litnet.co.za/dryfhout-die-ontstaansgeskiedenis-2004/ Aucamp, H. 2007. Dryfhout: die ontstaansgeskiedenis 2004. ''LitNet Akademies'', 13 Junie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225171635/http://www.litnet.co.za/dryfhout-die-ontstaansgeskiedenis-2004/ |date=25 Desember 2016 }}: ''Dit was 'n dapper gebaar van mev Le Roux om my te nooi, want Hittegolf is uitgesproke homoëroties van inslag; en dit was 'n'' '''doldapper''', ''selfs onbesuisde gebaar van my om dié uitnodiging te aanvaar.''</ref> * '''deftig''' – kraakdeftig<ref name="Potgieter" /> * '''deur''' – middeldeur,<ref name="Potgieter" /> dwarsdeur<ref name="Potgieter" /><ref name="Kruger1977" /> * '''diep''' – afgronddiep,<ref name="Kempen" /> enkeldiep, kniediep (''kniediep'' in die moeilikheid; ''kniediep'' voordag (douvoordag)), pensdiep, skouerdiep, nekdiep,<ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 143: ''Hy weet die dokter gaan vies wees oor die vroeë uur, maar die kalf is nou'' '''nekdiep''' ''in die put.''</ref> kraakdiep<ref name="WAT" /> * '''dig''' – potdig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> botdig<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''dik''' – trommeldik,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> knuppeldik (met sy verwante ''knepeldik, kneweldik, knubbeldik, knipdik, knippeldik''),<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> dwarreldik<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagplek. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 96: ''Die bank en twee opgestopte stoele is motgevreet en oral lê die stof'' '''dwarreldik'''.</ref> * '''dof''' – droomdof<ref name="WAT" /> * '''dom''' – aartsdom, eseldom, horingdom, klipsteendom * '''donker''' – pikdonker,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> stikdonker,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 105: ''Dis 'n'' '''stikdonker''' ''nag''.</ref> nagdonker,<ref name="WAT" /><ref name="Potgieter" /> oliedonker,<ref>Soos verskyn op bl.64 van ''Die ambassadeur'', André P. Brink, 1963 (Sewende druk 1984): ''Die rivier is 'n trae,'' '''oliedonker''' ''strook onder die ligte van die brug verby''.</ref> skemerdonker,<ref>Soos verskyn op bl. 204 van ''Die ambassadeur'', André P. Brink, 1963 (Sewende druk 1984): ''Die'' '''skemerdonker''' ''garage wat altyd na vars strooi geruik het, en effens muwwerig, en iets na teer of olie.''</ref> gietdonker, angsdonker<ref>Viljoen, Fanie. 2010. In die huis van nagskimme was daar... In: Bloemhof, François, Jacobs, Jaco en Viljoen, Fanie. ''13 Spookstories''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 72 ''Dirk en Pierre het glo deur die'' '''angsdonker''' ''veld na die leë ou huis toe gesluip.''</ref> doodsdonker,<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 136: ''Maar uiteindelik verdwyn die laaste toneel in 'n fyn stippel van lig en is dit'' '''doodsdonker''' ''in die ruimtetuig''.</ref> gitdonker,<ref name="Potgieter" /> gitswartnagdonker,<ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 167: ''Weer donkerte''. '''Gitswartnagdonkerte'''.</ref> grotdonker,<ref name="Potgieter" /><ref>Stander, Carina. 2004. Kleurblind. In: Cochrane, Neil (samest. & red.). ''Braaivleis in die bos en ander verhale''. Pretoria: Aktuapers, bl. 57: ''Die onweer was ritmies. Behalwe vir die donderblitse was dit donker, Pa.'' '''Grotdonker''', ''soos 'n Groot Vasteland''.</ref><ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 32: ''Dis'' '''grotdonker''' ''en my oë raak nie gewoond daaraan nie.''</ref> dikdonker,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 146: ''Naby die wal skuil'' '''dikdonker''' ''wolke sardiens, elkeen wonderlik reëlmatig kop tot stert gespasieer in sy eie klein swemgebied.''</ref> tonneldonker,<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 156: ''Toe word die deksel toegedruk. Dis skielik'' '''tonneldonker.'''</ref> gatdonker,<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 166: ''Die verligting is groot. Die tonnel voel li's en li's ver en dis'' '''gatdonker'''.</ref> grafdonker<ref>Viljoen, F. 2022. ''Wêreld van Wolwe 3: Derde Mag''. Pretoria: LAPA, bl. 140: ''Dadelik is die huis... die hele huis...'' '''grafdonker'''.</ref> * '''dood''' – morsdood,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 72: ''Die romantiek van vroeër is'' '''morsdood.'''</ref> klipdood, dikdood<ref name="WAT" /> * '''dood''' (dooierig) – dikdood/dikdooi<ref>[[WAT]]: Op Nuwejaarsmôre is die meeste mense dikdood.</ref> * '''doof''' – stokdoof,<ref name="Esterhuizen">{{Cite web |url=https://scholar.ufs.ac.za/bitstream/handle/11660/7513/EsterhuizenHL.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Esterhuizen, H.L. 1974. Intensivering in Afrikaans. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling. Bloemfontein: Universiteit van die Oranje-Vrystaat. bl. 2, 5, 10-12, 14-23, 26 |access-date=12 Julie 2021 |archive-date=12 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210712130721/https://scholar.ufs.ac.za/bitstream/handle/11660/7513/EsterhuizenHL.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=live }}</ref><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 115: ''Hier probeer Jorie self praatkans inkry, in 'n amper skreeustem, want tant Babsie is'' '''stokdoof'''.</ref> potdoof * '''dor''' – beendor,<ref name="WAT" /> kraakdor,<ref name="WAT" /> kurkdor<ref name="WAT" /> * '''dries''' (astrant, aanmatigend, vermetel, brutaal) – doldries<ref name="WAT" /> * '''driftig''' – doldriftig<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 39: ''Ek het hom nooit gekeer as hy'' '''doldriftig''' '' 'n spoor wil volg nie.''</ref> * '''droef''' – kerkhofdroef * '''dronk''' – smoordronk,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> stomdronk,<ref name="Potgieter" /> dooddronk,<ref name="Esterhuizen" /> stormdronk, papdronk,<ref name="Potgieter" /> dikdronk, slingerdronk, poepdronk<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 117: ''"Die mens was'' '''poepdronk.'''"</ref> (plat), horingdronk,<ref>Marais, Danie. 2006. ''In die buitenste ruimte''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.77-78 (''Bundesstraße 51''): ''...en die lawaaierige bloeisels wat vir jou tong uitsteek / is om soos 'n'' '''horingdronk''' ''cowboy / die oorbodige landskap soos leë bierbotteltjies / van die tafel te wil afvee...''</ref> duiseldronk, bibberdronk,<ref>Brink, André P. 1965. ''Orgie''. Kaapstad: John Malherbe Edms. Bpk. bl.83: ''Kom terug na my, kom terug'' '''duiseldronk, bibberdronk''' ''dronk''</ref> katdronk,<ref name="WAT" /> diepdronk,<ref name="Makrogids" /> kanondronk * '''droog''' – kurkdroog,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 50: ''Lente word skielik somer by ons, en tussen September, Oktober en November word die veld vinnig'' '''kurkdroog.'''</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 19: ''Van In haal sy skouers op en smyt die lou mineraalwater in die'' '''kurkdroë''' ''glas''.</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 260: ''Haar mond is'' '''kurkdroog'''.</ref> botdroog,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /><ref name="Makrogids" /> poeierdroog,<ref>Verwey, P. 2015. ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 53: ''Die landskap verander van kurkdroog na '''poeierdroog'''''.</ref> horingdroog,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 140: ''Hy was nog ongeskeer en sy baard was stoppelrig en blou, die vel in sy nek'' '''horingdroog''' ''van baie buitewerk.''</ref> houthoringdroog,<ref name="WAT" /> stofdroog,<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/04/17/B1/6/tegmozvloed.html Gibson, Erica. 2007. Vloed help brûe bou. ''Beeld'', 17 April:6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128154307/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/04/17/B1/6/tegmozvloed.html |date=28 November 2015 }} : ''Ironies genoeg was daar sedert Februarie se vloede haas geen reënval in die gebied nie en die veld is'' '''stofdroog''' ''rondom die Zambezi-vloedvlakte.''</ref><ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/03/08/9/1.html Hill, Christopher. 2000. Kronieke koel maar interessant opgeteken. ''Die Burger'', 08 Maart:9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128153401/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/03/08/9/1.html |date=28 November 2015 }}: ''Dit wil nie sê dat die resultaat'' '''stofdroog''' ''is nie, ver daarvandaan.''</ref> tonteldroog, kurkhoringdroog,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 197: ''...soms kriewel iets hoorbaars in hulle'' '''kurkhoringdroë''' ''kelke.''</ref> dordroog,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 56: ''Toe smyt Effie haar boek ineens weg dat hy skuif oor die vloer. "Ek is gatvol vir die strooi! Oorsaak en gevolg, oorsaak, gevolg, nuwe oorsaak. Spul'' '''dordroë''' ''kaf..."''</ref> beendroog,<ref name="WAT" /> hooidroog,<ref name="WAT" /> kurkhooidroog,<ref>De Villiers, C.G.S. 1979. ''Soete inval: nagelate geskrifte van Con de Villiers.'' Tafelberg-Uitgewers, bl. 61: ''Die groot sentrale Spaanse plato is treurige wêreld; alles is vaal en'' '''kurkhooidroog'''.</ref> houtskooldroog,<ref name="WAT" /> kraakdroog<ref name="WAT" /> * '''duidelik''' – glasduidelik,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 83: ''Maar die hofpapier en die gruwelike woorde. Hulle was'' '''glasduidelik'''.</ref> klaarduidelik<ref name="WAT" /> * '''dun''' – plankdun,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> papierdun<ref name="Esterhuizen" />, vliesdun,<ref>[[C.M. van den Heever|Van den Heever, C.M.]]. 1935. ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 14-15: ''In verskillende mooi ontwikkelde persoonlikhede, indiwiduele bevoegdhede in die gemeenskap, kom die dieper skeppingskrag van die lewe, die universele vormingskrag tot persoonlike uiting; en omdat ons Afrikaners nie in 'n kleurlose benede-kultuurlikheid wil bly wegskuil nie, maaf ons kultuur-persoonlikheid tot die volheid van sy ontwikkeling wil bring, hier binne ons geografiese grense, daarom wil ons 'n eie Afrikaanse kultuur hê, nie 'n nageaapte vorm-dooie ding, 'n'' '''vliesdun''' ''vel wat ons oor die geraamte van 'n Wes-Europese land se beskawingsvorm getrek het nie, maar 'n eie, vollewende skepping wat die tekens van ons ervaring, ons geskiedenis dra.''</ref> haardun, kraakdun (porselein, glas of stem),<ref name="WAT" /> flenterdun, ragdun, riemdun, naalddun, dennenaalddun,<ref>Steenberg, Elsabe. 1987. ''O, om te fluit''. Pretoria: J.P. van der Walt en Seun. Bl. 32: ''Sy sing so'' '''dennenaalddun''' ''dat die ou kabouter die klip laat val en sy hande onder sy baard vou''.</ref> posbusdun (lippe),<ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 61: ''Maar nou is hulle gevrete vroom en hulle lippies'' '''posbusdun'''.</ref> grasdun,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 183: ''Sy fris boerebene van vroeër is nou'' '''grasdun'''.</ref> stokkiedun,<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 28: ''My bene is'' '''stokkiedun''' ''onder die sagte broek.''</ref> donkiebeendun,<ref>Maartens, Maretha. 2013. 'Die sagte oë van beeste'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 197: ''Hy sit die koevertjie in my hand, sy pols donkiebeenbenerig, sy arms'' '''donkiebeendun'''.</ref> rafeldun,<ref>Meiring, Jean. 2009. Brief aan Ariadne. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 173: ''Jy't onlangs 'n goeie ruk lank my e-posse met stilte begroet. Ná die tyd'' '''rafeldun''' ''verskonings (moet jy toegee) uitgedink oor jou werkgewer se IT-stelsel wat soms oorgretig boodskappe uit allerlei oorde keer of firewall of wat ook al''.</ref> asemdun,<ref>Du Plooy, H. 1986. ''Verhaalteorie in die twintigste eeu''. Durban: Butterworth, 375: ''...Tog buig die'' '''asemdun''' ''kleed die lig self en vang 'n wêreld in sy sfeer''.</ref> wafeldun, draaddun,<ref name="WAT" /> garingdun,<ref name="WAT" /> lemdun,<ref name="WAT" /> riempiesdun<ref>Van Nierop, L. 2018. ''Katelknaap: 'n roman''. Kaapstad:Penguin Books, p. 122: ''Die eienaar van die Toy Boy-agentskap, 'n'' '''riempiesdun''' ''vrou met 'n bril en 'n ontevrede trek om die mond beduie na die vorm wat Tristan gedeeltelik ingevul het.''</ref> * '''duur''' – peperduur,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> bitterduur, vrekduur<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/04/7/4/6.html Anime-fantasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128153353/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/04/7/4/6.html |date=28 November 2015 }} ''Dié kunsvorm is streng gesensor in die jare tagtig van die vorige met die gevolg dat dit deesdae vrekmoeilik – en'' '''vrekduur''' – ''is om anime van goeie gehalte in die hande te kry.''</ref> * '''dwars''' – plankdwars (jagtaal: wanneer 'n dier heeltemal dwars staan, gereed om geskiet te word)<ref name="WAT" /> * '''eens''' – doodeens<ref name="WAT" /> * '''eenvoudig''' – doodeenvoudig,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> blooteenvoudig,<ref name="WAT" /> kindereenvoudig<ref name="WAT" /> * '''eerlik''' – doodeerlik<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 310: ''Van ingebore aard was hy miskien 'n'' '''doodeerlike''' ''man wat jou nooit met 'n stuiwer sou tekort gedoen het nie''.</ref> * '''eg''' – goudeg * '''eie''' – bloedeie<ref name="Van Schoor1" /> * '''ellendig''' – doodellendig<ref name="Esterhuizen" /> * '''erg''' – dooderg<ref name="Esterhuizen" /> * '''ernstig''' – doodernstig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref name="Bourliaguet">Bourliaguet, L. 1963 (1961). ''Verhale uit Limousin''. Vertaal deur André P. Brink. (''Le Berceau Limousin''). Kaapstad: Human en Rousseau, bl. 103: ''Jean Jakkals - wat 'n baie paslike naam gekry het - haal sy skouers op en sê'' '''doodernstig''': ''"Laat hulle dan maar by Boucharchat gaan bly. Daar sal hulle'' '''doodtevrede''' wees."</ref><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova: Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 52: ''Lucas kan nie glo wat hy hoor nie, maar Ayanda is'' '''doodernstig'''.</ref> sielsernstig,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 9: ''"Stiefpa sal nooit weet nie," pleit Naas'' '''sielsernstig'''.</ref> vry-ernstig<ref name="Esterhuizen" /> * '''fiks''' – topfiks<ref>Van Schalkwyk, R. 1980. ''Sending Reijger''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers, p. 1: ''As gevolg van die aard van sy werk moet hy'' '''topfiks''' ''wees, want hy sal heel waarskynlik in die nabye toekoms, 'n ruimtereis onderneem.''</ref> * '''flou''' – stokflou,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 9: ''"Ons werk ons nou al twee maande'' '''stokflou'''," ''skryf ek op 3 Mei in my dagboek.''</ref> doodflou * '''fris''' (gesond) – perdfris,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 243: ''"Laat my eers eet, Pieter. 'n Paar happe en ek is weer'' '''perdfris'''."</ref><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 63: ''Wanneer Naas weer'' '''perdfris''' ''is, kan hy nie langer op Mooifontein bly nie.''</ref> kikfris,<ref>[[WAT]] (nie algemeen) ''Heeltemal fris; baie gesond; perdfris.'')</ref> appelfris<ref>[[WAT]]: Fris en bloesend van kleur: ''Haar'' '''appelfris''' ''gesiggie''.</ref> kikfris (nie algemeen)<ref name="WAT" /> * '''fris''' (vars) – doufris,<ref name="WAT" /> komkommerfris,<ref name="WAT" /> lentefris,<ref name="WAT" /> kraakfris<ref name="WAT" /> vonkelfris,<ref name="Kruger1977" /><ref>''Rooi Rose'', 13 Julie 1983, bl. 15, ''Radox''-advertensie: ''[...] en ure lank na badtyd sal jy nog so vars vertoon, en voel jy nog'' '''vonkelfris''' ''en sag en skoon.''</ref> tintelfris,<ref name="Steynberg" /> dartelfris<ref name="Steynberg">Steynberg, F. (red.). 1973. "Advertensies" in: Praktiese Afrikaans. Vraestel 1. Studiegids vir Afrikaans. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl. 62.</ref><ref name="Kruger1977" />, windfris<ref name="Kruger1977" /> * '''fyn''' – haarfyn,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 247: ''"My eie onderwyseres weet nog'' '''haarfyn''' ''watter rokkie ek met my eerste kommunie aangehad het."''</ref> ragfyn,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Rabie, J 1982">Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 120: ''As 'n mens se oog eers eenmaal deur so 'n waarneminkie geboei is, sien jy veel meer spore oor die duine raak: doekvoet-katspoortjies van 'n muishond, muskeljaatkat of meerkat; of die preutse stewelspore van 'n grysbok; die aweregse hiërogliewe van voëls, grotes, vernames, of'' '''ragfyn''' donslig soos die spoortjies van strandlopertjies wat byna sonder indruk oor die enorme vaalgeel lyf van die sand verbygesnel het...</ref><ref>Rabie, J.S. 2004. Ek het jou gemaak. In: ''Een-en-twintig plus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 81: ''Op 'n dag het Jacobs die'' '''ragfyne''' ''trourok van die wasbeeld afgepluk, en oor Andries se swart karkas gehang.''</ref> piekfyn,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> flenterfyn,<ref name="WAT" /> veselfyn,<ref name="Kempen" /> naaldfyn, kraakfyn,<ref name="WAT" /> poeierfyn (stof),<ref>Van Pletzen, Johan. 1992. Sy ma se beursie. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl.117: ''Ontploffings en 'n gewerskaf met stootskrapers woel die'' '''poeierfyn''' ''roesstof los en dit kleef aan boomblare, gras, dakke en tuine oor die hele dorp.''</ref> wasfyn,<ref>Smit, Hettie. 1970. ''Sy kom met die sekelmaan.'' Kaapstad: Nasionale Boekhandel. bl. 49: ''Blou bobbejaantjies'', '''wasfyn''' ''viooltjies, kalkoentjies en vygies soos die sterre van die melkweg!''</ref> spinnerakfyn/spinragfyn,<ref name="Potgieter" /><ref>Gilfillan, Rita. 2013. 'Ydelheid der ydelheden'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 107: ''Dit was 'n asempie van 'n rok, een wat 'n mens kon wegblaas, so'' '''spinnerakfyn''' ''was die materiaal.''</ref> porseleinfyn<ref>[[WAT]]</ref> vlinderfyn,<ref>Brümmer, W. 2008. ''Die dag toe ek my hare losgemaak het.'' Kaapstad: Human & Rousseau. p. 40: ''Pinkie-in-die-lug het sy vir haar mense geglimlag en'' '''vlinderfyne''' ''treetjies gegee.''</ref> feëfyn, <ref name="Kruger1977" /> stippelfyn<ref name="Kruger1977" /> * '''gaar''' – doodgaar<ref name="Potgieter" /><ref>Lutrin, Beryl. 1999. ''Afrikaans Handbook & Study Guide: An English student's guide to Afrikaans''. Birnam Park: B. Lutrin. bl. 44</ref> * '''gedaan''' – doodgedaan,<ref name="WAT" /> morsgedaan<ref name="WAT" />, morsdoodgedaan<ref name="WAT" /> * '''gedwee''' – hondgedwee<ref name="WAT" /> * '''gedienstig''' – hondgedienstig<ref name="WAT" /> * '''geduldig''' – doodgeduldig <ref name="ReferenceA">Groenewald, P.W.J. 1944. ''Praat en skryf Afrikaans: hulpboek vir Engelssprekende leerlinge''. Shuter and Shooter Publishers: Pietermaritzburg. bl.68</ref> * '''geel''' – goudgeel,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> kerriegeel, borriegeel,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Van Schoor1" /> knalgeel,<ref name="Van Schoor1" /> vlamgeel, kanariegeel,<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 44: ''Hy dra 'n skreeulelike pak, 'n'' '''kanariegeel''' ''hemp en 'n grasgroen das''.</ref> mosterdgeel, giggelgeel (skertsend), songeel,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Van Zyl, Wium. 2013. 'Na Doornkraal in die Duivenhoksvallei'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 284: ''Dat die werf'' '''songeel''' ''was met tulpe, van die aandblom in volle geur, skaamrosies wat bloos in die môredou, het ek toe nog nie geweet nie.''</ref> wortelgeel,<ref>Van Rensburg, Frans. 2009. ''Lammervanger''. Pretoria: LAPA Uitgewers, bl. 231: ''"Mevrou Santa het besluit dat ons 'n span gaan maak om by die Spar op Warmbad as karwagte diens te doen," sê die vrou met die'' '''wortelgeel''' ''hare aan die oorkant van die staaltafel en vat 'n sluk koffie uit 'n groen blikbeker''.</ref> piesanggeel,<ref>Berg, H. 2007. ''My storie van hoop''. Kaapstad: Lux Verbi, bl. 90: ''Toe ek 16 word, het my pa vir my my eerste motor gekoop. 'n'' '''Piesanggeel''' ''Datsun.''</ref> sonneblomgeel,<ref>{{Cite web |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/01/27/VY/03/01.html |title=Maré, Susan. 2005. Sy hart nog sonneblomgeel. ''Volksblad'', 27 Januarie:3 |access-date=20 Februarie 2015 |archive-date=28 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128154326/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/01/27/VY/03/01.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2007/12/20/KV/3/ktbrandrusoord.html |title=''Volksblad''. 2007. Rusoord op Brandfort kry nuwe lapa. 19 Desember:3 |access-date=20 Februarie 2015 |archive-date=28 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128154410/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2007/12/20/KV/3/ktbrandrusoord.html |url-status=live }}</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=-eRRBAAAQBAJ&pg=PT153&lpg=PT153&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=1VLLxPOOPa&sig=tgtIpfIoSvLrqrSwO5Kl9K34ZOY&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false Van Reenen, Lanie. 2013. ''C'est la vie: van lief en leed en kanse vat''. Kaapstad: Tafelberg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011423/https://books.google.co.za/books?id=-eRRBAAAQBAJ&pg=PT153&lpg=PT153&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=1VLLxPOOPa&sig=tgtIpfIoSvLrqrSwO5Kl9K34ZOY&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false |date= 5 Maart 2016 }}: ''Vir my is dit tans die weelde van hierdie lelike klein kamertjie met sy'' '''sonneblomgeel''' ''mure en neonbuisligte, 'n smal nonne-bedjie met 'n sintetiese blou deken, 'n vloer van saamgeperste houtskaafsels, 'n stoel, tafel, yskassie en kookplaat.''</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=Q3ZRBAAAQBAJ&pg=PT14&lpg=PT14&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=40xOCoYSQt&sig=wqbzEmFuD0U0-saEVklgNm5L8EE&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false Kalmer, Harry. 2014. 'n Duisend stories oor Johannesburg: 'n stadsroman. Kaapstad: Queillerie.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: ''Sy dra nie tuitkappies soos die ander vroue in die kamp nie, maar 'n'' '''sonneblomgeel''' ''strooihoed met 'n rooi laproos''.</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=GvBRBAAAQBAJ&pg=PT53&lpg=PT53&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=V-dF-L7-uw&sig=UNLNAdFiw8zq1KGMpi3fyiF-5g0&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false Els, Jeanne. 2011. ''As die stroom jou vat: die raaisel van selfmoord''. Kaapstad: Tafelberg.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305005907/https://books.google.co.za/books?id=GvBRBAAAQBAJ&pg=PT53&lpg=PT53&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=V-dF-L7-uw&sig=UNLNAdFiw8zq1KGMpi3fyiF-5g0&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false |date= 5 Maart 2016 }}: ''In 'n getypoel digby die Kampbaaise strand krys en fladder seemeeue opgewek in die turkoois water. Ek asem die sout van die see in; ruik die klapperolie in die sonbaaiers se rome waar hulle onder'' '''sonneblomgeel''' ''en kersierooi sambrele ontspan.''</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=ZGhRBAAAQBAJ&pg=PT109&lpg=PT109&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=9Vz5BowFZB&sig=gX14XTnCrd-m4JCQfu4c3xRjUA0&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false Van der Vyver, Marita. 2005. ''Bestemmings''. Kaapstad: Tafelberg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011907/https://books.google.co.za/books?id=ZGhRBAAAQBAJ&pg=PT109&lpg=PT109&dq=%22sonneblomgeel%22&source=bl&ots=9Vz5BowFZB&sig=gX14XTnCrd-m4JCQfu4c3xRjUA0&hl=af&sa=X&ei=Vo7nVOzzJcPoUsmVhKAK&redir_esc=y#v=onepage&q=%22sonneblomgeel%22&f=false |date= 5 Maart 2016 }}: '' 'n Turkoois T-hemp met 'n string skokpienk koraalkrale om die nek, 'n persbont sarong om haar breë heupe gedrapeer,'' '''sonneblomgeel''' ''plastieksandale aan haar stewige plaasvoete''.</ref> sonskyngeel,<ref>Krüger, K. 2014. ''Eggo’s in die Skimberge''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 91: ''Terwyl die Alfheimers van die kraanvoëls afklim, sien Henk hulle is almal lank, fris en blond – nes Lyra gesê het, en die'' '''sonskyngeel''' ''klere wat hulle aanhet, skitter met 'n goue gloed wat hulle nog meer indrukwekkend laat lyk.''</ref> bottergeel,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Jansen van Vuuren, L. 2020. ''Amper Frans: 'n lewe van fanfare en faux pas''. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers, p. 78: ''Die Creuse spog ook met natuurlike waterbronne en die'' '''bottergeel''' ''kalksteen waarvan die Franse argitektoniese erfenis deurtrek is.''</ref> koringgeel<ref name="Esterhuizen" /> * '''geesdriftig''' – doodgeesdriftig<ref>Bierman, B.E. 1955. ''Boukuns in Suid-Afrika''. Kaapstad: A.A. Balkema, p. 84: ''In Koning Willem se gevolg vaar baie kunstenaars saam, onder hulle Daniel Marot. Oor sy barok raak die Engelse nie te'' '''dood geesdriftig''' ''nie.''</ref> * '''gek''' – stapelgek,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> dolgek<ref name="WAT" /> * '''gelief''' – alomgelief<ref name="Makrogids" /> * '''gelukkig''' – doodgelukkig,<ref name="Potgieter" /><ref>Jaco, Paul. 2008. ''Die luiperds van Sh'ong''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 83: ''Shuna lê'' '''doodgelukkig''' ''op haar sy, sodat sy Carolus nog met een poot kan vashou, maar hy probeer nie eens meer om weg te kom nie.''</ref> dolgelukkig, sielsgelukkig,<ref name="Potgieter" /> stralend gelukkig, duifgelukkig<ref name="Kempen" /> * '''gemaklik''' – doodgemaklik<ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Wolwedans in die skemer''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 147: ''Hy ry redelik stadig oor die stofpad vol hobbels en klippe en kyk kort-kort om. "Jy moet vashou girl." "Ek is'' '''doodgemaklik'''."</ref> * '''gereed''' – slaggereed * '''gerus''' – houtgerus,<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> perdgerus,<ref name="WAT" /><ref name="Potgieter" /> doodgerus,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter">Potgieter, J.S. & Van Rooyen, P.G. 1981. ''Die Suid-Afrikaanse leerlinggids''. Vierde uitgawe. {{ISBN|0-623-01377-0}}. Pretoria: Maskew Miller, bl. 112-117.</ref><ref name="Stadler, L.G 1994" /> houtpopgerus,<ref name="Kempen" /> Engelsgerus<ref>{{Cite web |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/16/VB/7/taalkruie498.html |title=''Volksblad''. 2011. Taalkruie: Nugter alleen weet. 16 Desember:7 |access-date=19 Februarie 2016 |archive-date= 9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309124956/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/16/VB/7/taalkruie498.html |url-status=live }}</ref> * '''gesond''' – blakend gesond, kerngesond,<ref name="Potgieter" /><ref name="ReferenceA" /><ref>Bourliaguet, L. 1963 (1961). ''Verhale uit Limousin''. Vertaal deur André P. Brink. (''Le Berceau Limousin''). Kaapstad: Human en Rousseau, bl. 59: ''Hy was sowat dertig jaar oud, 'n hakkelaar, maar fris en lewenskragtig, met 'n primitiewe gees, en'' '''kerngesond''' ''en absoluut in sy vasberadenheid.''</ref> oergesond<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 115: ''Ek: Is haar familie nie'' '''oergesonde''' ''mense nie, die langslewendes in alle egverbintenisse, en sy pas vroeg in die dertig? Dit klop nie, mannetjie.''</ref> * '''getroos''' – doodgetroos<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /> * '''getrou''' – lewensgetrou,<ref>Preller, Martie. 2003. ''Eendag was daar 'n storie! 'n Praktiese storiemaakkursus.'' Tafelberg-Uitgewers. bl. 94: ''Dan werk jy terselfdertyd sommer skrywersblok en weerstand teë... en jy skep'' '''lewensgetroue''' ''karakters en jy raak ontslae van die emosies.''</ref> hond(s)getrou<ref name="WAT" /> * '''gevaarlik''' – doodsgevaarlik,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 215: ''Wat nou gaan plaasvind, is eintlik gevaarlik vir almal hier teenwoordig, maar veral vir my vrou. Vir haar is dit'' '''doodsgevaarlik'''.</ref> lewensgevaarlik * '''gevoelig''' – fyngevoelig,<ref>Fourie, Pieter. 2002. ''Ek, Anna van Wyk''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 19: ''STEM: Is dit nie net 'n geval van 'n '' '''fyngevoelige''' ''kind wat 'n insident nie kon verwerk nie?''</ref> teergevoelig * '''gewillig''' – doodgewillig,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> eselsgewillig<ref>[[WAT]] (1970, bl. 601-602): Steeds, volkome, onvoorwaardelik gewillig ''M/d rustige veronderstellings dat hy 'n'' '''eselsgewillige''' ''luisteraar sal wees. C.M. van den Heever''.</ref> * '''gewoon''' – doodgewoon,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 160: ''"Is dit nie te ver gevoer nie? Miskien het Provoost'' '''doodgewoon''' ''opgestaan omdat hy 'n verdagte geluid gehoor het."''</ref> blootgewoon<ref name="WAT" /> * '''giftig''' – groengiftig<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 390: ''Willem kyk ingedagte na Retief, die naaswenner van Skryf 3000 wat eenkant bly staan, 'n studie in'' '''groengiftige''' ''nydigheid van kop tot tone.''</ref> * '''glad''' – spieëlglad,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> seepglad,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> palingglad,<ref name="Kempen" /> snotglad, botterglad (tong), aalglad, ivoorglad, masjienglad, satynglad,<ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #1: Die swaardvegter''. Pretoria: Fundi, pp. 13 - 14: ''Van die volmaakte ronding van haar hals tot haar'' '''satyngladde''' ''voorkop onder die hooggekartelde pruik is sy asof deur 'n meesterhand geskep.''</ref> roomglad,<ref>Venter, De Waal. 1988. ''Vyffff''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.58: ''Ons styg'' '''roomglad''' ''op en doen ons eerste sprong''.</ref> blinkglad,<ref>Venter, De Waal. 1992. ''Mieg se kort en lang middag''. Somerset-Wes: Queillerie-Uitgewers. Bl. 7: ''Hy kyk 'n rukkie aandagtig daarna en vat dan versigtig aan die'' '''blinkgladde''' ''oppervlak van die kleinste enetjie, dan aan 'n ander een en streel lig oor die grote.''</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 89: ''Maak nie saak of jy by 'n mooi rondebors-boeremeisie kuier nie – die'' '''blinkgladde''' ''lyf in die venster, die vloei van ledemate en bewegings, die ritme.''</ref> meerminglad,<ref>Gilfillan, Rita. 2013. 'Ydelheid der ydelheden'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 105: ''Seker omdat dit lank gedra sal kan word met al die rek daarin, dink ek, wat klaar my hart verloor het op 'n'' '''meermingladde''' ''silwerblink baaikostuum in die enigste ander behoorlike klerewinkel op die dorp.''</ref> glipglad,<ref>[[Gabeba Baderoon|Baderoon, Gabeba]]. 2009. Swaarverkeer. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 154-155: ''Dis 'n taal waarmee hulle mekaar meet volgens die behendigheid van hande, of die vermoë om 'n vlak'' '''glipglad''' ''te skaaf, die gevoel vir haaksheid en reguit lyne''.</ref> kraakglad, <ref name="WAT" /> skiglad,<ref name="Kruger1977" /> straalglad, <ref name="Kruger1977" /> streelglad<ref name="Kruger1977" /> marmerglad<ref>[[T.J. Haarhoff|Haarhoff, T.J.]] 1925. ''Die Romeinse boer''. Kaapstad: J.L. van Schaik, p. 93: Hieruit kan ons vooraf leer ken die weer van die afwisselende hemel, hieruit die datum van maai en die tyd van saai, en wanneer dit pas om deur die verraderlike '''marmergladde''' see met roeiers te roei, om gewapende vlote van stapel te laat loop, of, op die regte tyd, die pynboom in die bos af te kap.</ref> * '''goed''' – bittergoed, doodgoed<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''goedkoop''' – spotgoedkoop,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodgoedkoop * '''goor''' – hondgoor * '''gou''' – blitsgou<ref name="Kruger1977" /> * '''graag''' – dolgraag,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 223: ''Die ondersoek sit vas en jy weet hoe'' '''dolgraag''' ''ek saam met jou Portugal toe wil gaan.''</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 290: ''Sy wil'' '''dolgraag''' ''saamwerk, maar...''</ref> bittergraag, hartsgraag,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 27: ''Hy sien sy is mooi, sommer baie mooi; mooier as wat sy ma of Ousus was, maar met iets in haar gesig; so asof wat sy'' '''hartsgraag''' ''begeer, haar nie gegun word nie.''</ref> doodgraag,<ref name="Potgieter" /> dubbelgraag<ref>[[WAT]]: ''Hy wou sy kinders'' '''dubbelgraag''' voor sy dood weer sien.</ref> * '''groen''' – [[grasgroen]],<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> lowergroen, [[smaraggroen]],<ref>Preller, Martie. 1994. ''Anderkantland''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl.4: ''Aan die deur is 'n groot, blink klopper in die vorm van 'n padda, 'n padda met helder smaraggroen oë.''</ref> knalgroen, klawergroen,<ref>Louw, A.M. 1999. ''Vos''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 224-225: ''Vos vertoef 'n rukkie by die massagraf... Elkeen om eie rede die'' '''klawergroen''' ''geboorteland verlaat op las van roekelose ou staatsmanne skeepgegaan om in dié wispelturige hoek van die Rôeveld deur Boereskerpskutters afgemaai te word.''</ref> nylgroen,<ref>De Lange, Johann. 2008. Correspondences. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.938: ''van sy welige krag is weinig oor: / uitgekalf, flanke modderdik gestol, / die blinkvet rug in dongas uitgehol, / het tyd, langsaam in 'n delta verstrik, / die '''nylgroen''' oë moerassig toegeslik.''</ref> knarsgroen, brommergroen (''van jaloesie''),<ref>Hambidge, Joan. [http://www.litnet.co.za/Article/n-belydenis-van-n-geskryfde-joan-hambidge 'n ''Belydenis van 'n geskryfde: Joan Hambidge''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901141003/http://litnet.co.za/Article/n-belydenis-van-n-geskryfde-joan-hambidge |date= 1 September 2014 }} (''LitNET'') : ''Die roman beslaan 244 bladsye, is uitgegee deur Tafelberg en gaan alle gefrustreerde joernaliste wat nog altyd ’n roman oor Naspers wou skryf,'' '''brommergroen van jaloesie''' ''maak.''</ref><ref>Hambidge, Joan. 1990. [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/08/16/5/17.html ''Prys vir slegste Afrikaanse digbundel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128154331/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/08/16/5/17.html |date=28 November 2015 }} (''Beeld''): ''Dié vers se onsubtiele beeld en toepassing word so grotesk uitgevoer dat 'n mens dit nie kan vergeet nie en die wyse waarop die natuur in seksuele beelde beskryf word, sou De Sade'' '''brommergroen van jaloesie''' ''gehad het.''</ref> varsgroen,<ref>Preller, Martie. 2003. ''Eendag was daar 'n storie! 'n Praktiese storiemaakkursus.'' Tafelberg-Uitgewers. bl. 94: ''Pleks van: "Die skurwe deur is groen", sê eerder: "Die deur is grof onder haar punte en'' '''varsgroen''', ''asof dit so pas geverf is." ''</ref> soelgroen,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 8: ''Soms gly hy wel sy ooglede boontoe, en die blik op dit wat Pa se oë geword het, voorheen'' '''soelgroen''' ''en indrukwekkend, laat Mattheüs omtrent wegkwyn al het hy hulle hoeveel maal al so gesien.''</ref> [[bottelgroen]]<ref name="Esterhuizen" /><ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 124: ''Hy hang nog 'n rukkie op sy fiets daar rond, die sigaret gebêre in die bosak van sy'' '''bottelgroen''' ''uniform.''</ref>, olyfgroen<ref name="Esterhuizen" />, banknootgroen<ref name="Esterhuizen" /> * '''groot''' – reusegroot<ref name="Esterhuizen" />, tamaaigroot, lewensgroot<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''grou''' – asgrou,<ref name="Kempen" /> loodgrou, vaalgrou<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 142: ''Toe die '''vaalgrou''' as nog louwarm smeul en mens die aarde se powere geraamte sonder die Josefskleed van plante uitgestrek kon sien lê, het die oorlewende skilpaaie wanhopig heen en weer gedwaal op soek na 'n groenigheidjie, na 'n bekkievol dou in lowerkoelte.''</ref> * '''grys''' – asgrys,<ref name="Potgieter" /> loodgrys,<ref>Venter, De Waal. 1992. ''Mieg se kort en lang middag''. Somerset-Wes: Queillerie-Uitgewers. Bl. 41: ''Sy wys oor die water en dan sien hy die swart driehoekvorms van haaivinne in die '''loodgrys''' water, voor dit agter 'n golf verdwyn.''</ref><ref>Venter, P. 1994. Wie is Agatha Christie? In: De Beer, L. (sames.). ''Vangnet: 32 speur- en misdaadverhale.'' Pretoria: J.P. van der Walt, p. 188: ''Mevrou Linde en Botha het laatmiddag opgedaag in die oorlede juffrou Le Clus se'' '''loodgrys''' ''Mercedes 500 SEC, bestuur deur Cyril Plaatjies.''</ref> * '''haastig''' – dolhaastig<ref name="Potgieter" /><ref name="WAT" /> doodhaastig<ref name="Esterhuizen" /><ref>[https://www.dbnl.org/tekst/mell003bart01_01/mell003bart01_01_0002.php Van Melle, J. 1936. ''Bart Nel, die opstandeling''. Amsterdam: Wereldbibliotheek N.V.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711140931/https://www.dbnl.org/tekst/mell003bart01_01/mell003bart01_01_0002.php |date=11 Julie 2021 }} bl. 144: ''Maar jy kan maar voor my ingaan as jy besigheid het, ek is nie so'' '''doodhaastig''' ''nie''.</ref> * '''hard''' – kliphard,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> ysterhard, keihard, keisteenhard,<ref name="Potgieter" /> klipsteenhard,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> klipsteenkalbashard, skreeuhard, staalhard,<ref name="Potgieter" /> steenhard, spykerhard, kwashard,<ref>De Lange, Johann. 2008. Alpebok. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.940-941: ''die klipram las / sy kloutjie voeg- / vas in 'n klip- / lys in hy knak / sy knie en / hys hom rats / die saagtand-/ kransrif uit - / teen sy kop / perfekte frats'' '''kwas- / hard''' ''soos skroef- / draad gedraai / lê die groewe / van die nautilus / en onder hoewe / kletter oerklip / van 'n baai''</ref> rotshard,<ref>Venter, De Waal. 1984. ''Die vyf-millimeter-avontuur''. Kaapstad: Human & Rousseau. Bl.86: ''Uit hierdie kol wat'' '''rotshard''' ''aan die plastiek van die pyp vassit, groei die tou waarmee hulle opgeklim het.''</ref> skokhard (klank),<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 88: ''Die knal suig alle ander klanke in die vertrek op. Maar dis'' '''skokhard''' ''en sekuur.''</ref> houthard,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 82: ''Sy gaan sit op 'n bankie. Dis'' '''houthard''' ''en regop te midde van 'n landskap waarin sap op- en uitstoot''.</ref> olienhouthard,<ref>Van Zyl, Wium. 2013. 'Na Doornkraal in die Duivenhoksvallei'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 285: ''Húl oom, die'' '''olienhoutharde''' ''patriarg oom Kallie Crous aan wie ons menige Sondagmiddag-besoek gebring het, het daarteenoor gesorg dat King George en sy gekroonde gemalin in vergulde rame sy en die einste tant Mêggie van die koperpennie ('n suster van my Ouma van Zyl) se klein voorhuis domineer.''</ref> harshard,<ref>Du Plooy, H. 1986. ''Verhaalteorie in die twintigste eeu''. Durban: Butterworth, 351: ''Die saak word hier ietwat uitvoeriger gestel – daar word melding gemaak van die bloedvergiftiging, die koors en die pyn en ook die uiteindelike'' '''harsharde''' ''krom vinger.''</ref> beenhard,<ref name="WAT" /> kraakhard,<ref name="WAT" /> diamanthard<ref name="Kruger1977" /> * '''heet''' – brandheet, snikheet,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> stikheet, smoorheet<ref name="Esterhuizen" />, bloedheet, brandendheet<ref name="WAT" /> * '''helder''' – glashelder,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 59: ''Die beeld op Lucas se ma se tabletrekenaar is'' '''glashelder'''.</ref> klokhelder,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 204: ''Haar lag is'' '''klokhelder'''.</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 228: '' 'n Skeurgeluid – oorverdowend, soos uitgerekte donderweer – en dan is die nag se geluide terug,'' '''klokhelder.'''</ref> kristalhelder,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> jenewerhelder, knalhelder, silwerhelder, skelhelder, stroophelder,<ref>De Lange, Johann. 2008. Laatherfs. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.935: ''1 / Die dag krimp. Die klok lui'' '''stroophelder'''.</ref> skreeuhelder (kleure), sonhelder,<ref>Bredenhann, Douwleen. 2013. 'Bessiengstraat se deurkosyn'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 40: ''So vou die Dakota se deur toe in 1964 'n landskap op Windhoek se lughawe oop wat so'' '''sonhelder''' ''is dat mens jou oë daarteen moes knip.''</ref> yshelder,<ref>Jurgens, R.B. 2009. Moet dit nie tuis probeer nie! In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 229: ''Dit was 'n verloëning van al daardie wintertonele van die ou meesters waarin dit lyk asof dit 'n nasie is hierdie wat werklik verlief is op noorderweer, op daardie'' '''yshelder''' ''dae wanneer die lug blou is en die wind stil, en dit 'n ieder se instink is om in Friesland te gaan ysskaats''.</ref> brandhelder,<ref>[https://books.google.co.za/books?id=OItRBAAAQBAJ&pg=PT127&lpg=PT127&dq=%22brandhelder%22&source=bl&ots=5TP6IJLO2l&sig=wBjAB3GlDJt9UcLL_de1snQS2p4&hl=af&sa=X&ei=k5KSVJvGIJDvaJnwgZAF&redir_esc=y#v=onepage&q=%22brandhelder%22&f=false Eloff, K. 2010. ''Stiletto: my lewe in die seksbedryf''. Kaapstad: Tafelberg.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305010027/https://books.google.co.za/books?id=OItRBAAAQBAJ&pg=PT127&lpg=PT127&dq=%22brandhelder%22&source=bl&ots=5TP6IJLO2l&sig=wBjAB3GlDJt9UcLL_de1snQS2p4&hl=af&sa=X&ei=k5KSVJvGIJDvaJnwgZAF&redir_esc=y#v=onepage&q=%22brandhelder%22&f=false |date= 5 Maart 2016 }}: ''Na al my woede, die'' '''brandhelder''' ''haat, die ontsettende teleurstelling en die brutale misbruik, het ék verlief geraak''.</ref> waterhelder<ref>[https://wikisource.org/wiki/Die_Afrikaanse_gedagte/Kwasstrepe C.M. van den Heever: ''Die Afrikaanse gedagte''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160221174622/https://wikisource.org/wiki/Die_Afrikaanse_gedagte/Kwasstrepe |date=21 Februarie 2016 }} ''As ons Mocke se gedigte sorgvuldig lees dan is dit duidelik dat hy nog van die woordskuim moet afroom as hy sy siening'' '''waterhelder''' ''vir ons wil maak.''</ref> * '''honger''' – hondshonger, doodhonger,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Krüger, K. 2014. ''Eggo’s in die Skimberge''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 67: ''Skielik onthou hulle dat hulle'' '''doodhonger''' ''is.''</ref> skreeuhonger, wolfshonger, bloedhonger<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 52: ''Maar hy kom telkens terug; tuur dan na sy prooi met'' '''bloedhonger''' ''oë.''</ref> * '''hoog''' – hemelhoog,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 14: ''"Sonder twyfel. 'n Huis deur ons voorouers gebou is meer solied as vandag s'n. Ligmaar die dak."'' '''Hemelhoog'''.</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 180: ''In die doeanepakhuis lê honderde kiste sterk drank'' '''hemelhoog''' ''opgestapel.''</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 281: ''"Werkloses, mans wat gebuk gaan onder die las van onbetaalbare onderhoudskostes, gesinne met'' '''hemelhoë''' ''skuld, studente sonder beurse en ongetroude vroue," sê hy kopskuddend.''</ref> bergehoog/bergenshoog/berghoog/berghoë<ref name="WAT" /><ref name="Kempen" /><ref>Rabie, J. 1985. Suid-Afrika in Europa. In: Rabie, J. 1989. ''Buidel''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 21: ''Toe ons sê: "Ja, ons ken hom ook," het ons'' '''berghoog''' ''in aansien by hom gestyg.''</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 145: ''Sommer baie dae is die see so stormagtig afstootlik, met'' '''berghoë''' branders wat neerdonder in vuilgeel skifsels van geweld, dat 'n mens dit nie naby waag nie.''</ref> toringhoog,<ref name="Kempen" /><ref name="Potgieter" /> helhoog (in spreektaal gebruik), sterhoog<ref>Haarhoff, T.J. 1931. ''Die Klassieke in Suid-Afrika''. Pretoria: J.L. van Schaik: ''Die lewe wat so vol van moontlikheid Vir inspirasie vatbaar, '''ster-hoog''' ''styg,''</ref> * '''jammer''' – doodjammer<ref name="Esterhuizen" /> * '''jong''' (attributief)/ '''jonk''' (predikatief) – bloedjonk,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 223: ''Jy's nog'' '''bloedjonk,''' ''Zuayne.''</ref> piepjonk,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> stralend-jong<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 26: ''Ek onthou hoe verontwaardig ek toe gedink het: hoe durf mislike lae-orde ou bosluisies 'n sterke'' '''stralend-jonge''' ''dier soos Skilo dood toe wil sleep.''</ref> * '''kaal''' – poedelkaal,<ref name="Van Schoor1" /> poedelnakendkaal<ref>Smit, Bartho. 2008. ''Die Keiser''. (Drie-en-dertigste druk). Kaapstad:Perskor. bl.3: ''KULTUUR: Dis juis ons grootste bedreiging – die hitte. As ons eers aan die hitte begin toegee en maar ons klere begin afgooi, dan staan ons netnou'' '''poedelnakendkaal''' ''voor die wêreld – soos ons Majesteit se vader – en waar's ons beskawing dán?''</ref> (kyk ook na '''naak'''), winterkaal (landskap, tuin),<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 37: ''Dis of die sukkelende struike, tegelyk'' '''winterkaal''' ''en verwaarloos, die brandsiek perkie en al die ander rypgestroopte bome ineens uitbars in oordadige bloei.''</ref> rotkaal<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 48: ''"Hulle het dit teruggeneem vir skuld!" sê sy uitdagend. "S-k-u-l-d, skuld! Want G.T. kon nie betaal nie. G.T. is'' '''rotkaal.'''</ref> * '''kak''' – hondkak (plat){{feit}} * '''kalm''' – doodkalm<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Aspe, Pieter. 2011. ''Die Midasmoorde'' (Afrikaanse vertaling deur Daniel Hugo). Pretoria: LAPA-Uitgewers. Bl. 52: ''Dit gebeur selde dat julle 'n moordsaak kry en jy sê'' '''doodkalm''' '':'' ''uitstekend.''</ref> * '''kil''' – yskil,<ref>Haarhoff, T.J. 1935. Die storie van Orpheus en Eurydice. In: ''Die kortverhaal van die Grieke en Romeine.'' Pretoria: J.H. de Bussy. p.82: ''Sewe maande lank, sewe lang maande, so vertel hulle, bekla hy sy lot onder 'n stygende rots by die water van die eensame Strymon en ontvou sy verhaal onder die'' '''yskil''' ''sterre: tiere streel hy met sy lied, en eikebome volg agter hom aan.''</ref> doodkil<ref>Haarhoff, T.J. 1935. Die storie van Orpheus en Eurydice. In: ''Die kortverhaal van die Grieke en Romeine.'' Pretoria: J.H. de Bussy. p.83: ''Selfs toe die Hebrus, sy vader se rivier, die kop, afgeskeur van die marmerwit liggaam, in sy stroom voortrol, selfs toe het die blote stem en die'' '''doodkille''' ''tong met wegvlugtende asem uitgeroep: „Eurydice, helaas ! ongelukkige Eurydice !"''</ref> * '''klaar''' (duidelik) – klinkklaar<ref name="Van Schoor1" /><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 92: ''Hy hardloop, druk verby die troepe, verby Duart met die frons op sy voorkop, Olive met haar hande voor haar geskokte mond, Ayanda en haar ma wat mekaar vashou asof hulle mekaar nooit weer gaan sien as hulle laat los nie, Brandon wat senuweeagtig prewel, sy oë dobberend in hulle kasse omdat die'' '''klinkklare''' ''antwoorde op die aand se gebeure nie in duidelike swart en wit hulself wil kom aanbied nie''.</ref> * '''klam''' – slymklam<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 121: ''Al dié spore, merke, tekens van'' '''slymklam''' ''lewe op hierdie dorre hoogtes onder die son, slingerend, kurwend oor sandriffels wat self volgens kontoere golf, getuig van die anargistiese rigtingsoeking van lewense wesens.''</ref> * '''klein''' – piepklein,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Van Schoor1" /> muisklein, voëltjieklein,<ref>Hambidge, Joan. 2008. Uit: My ou Dad, 'n reeks. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.1003: ''Sy's'' '''voëltjieklein''' '', / broos soos 'n eierdop / rats soos 'n raaf / skraal soos 'n tinktinkie...''</ref> varkklein (oë),<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagdwaler. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 120: ''Die oë is'' '''varkklein''' ''gedruk deur bollende wange.''</ref> speldklein<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 240: ''...Jack'' '''speldklein''' ''aanwesig...''</ref> * '''knies''' - doodknies<ref name="Esterhuizen" /> * '''koel''' – komkommerkoel,<ref name="Potgieter" /> doodkoel<ref name="ReferenceB">Groenewald, P.W.J. 1944. ''Praat en skryf Afrikaans: hulpboek vir Engelssprekende leerlinge''. Shuter and Shooter Publishers: Pietermaritzburg. bl.69</ref> * '''kook''' – doodkook<ref name="Esterhuizen" /> * '''koppig''' – vrekkoppig<ref name="Potgieter" /> * '''koud''' – yskoud,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 178: ''Melchior Muys is 'n gesette man met'' '''yskoue''' ''slangoë.''</ref> piskoud (plat), bibberkoud, klipkoud, rilkoud,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagplek. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 94: '' 'n'' '''Rilkoue''' ''windvlaag waai die reën soos ysprikke teen sy gesig aan''.</ref> vars-koud,<ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 12: ''Buite is dit nog'' '''vars-koud''', ''skemer en verlate by die gholfbaan.''</ref> doodkoud,<ref name="Potgieter" /> kraakkoud, <ref name="WAT" /> vrieskoud, <ref name="Kruger1977" /> ritteltitkoud<ref>Van Nierop, L. 2000. ''Skrikkelkind: Girly se storie''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 179: ''Voor Checkers staan 'n paar kindertjies. Dis'' '''ritteltitkoud'''.</ref> * '''krom''' – hoepelkrom<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''kwaad''' – smoorkwaad,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodkwaad,<ref name="Makrogids" /> booskwaad,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Geyer, A.L. 1969. ''Vier jaar in Highveld''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl. 80: ''So het Anna en ek op 'n slag by 'n onthaal in die paleis aanskou hoe hy [George VI], klaarblyklik'' '''booskwaad''', ''die arme Lord Clarendon, sy Lord Chamberlain, kwaai invlieg terwyl die Koningin intussen alleen met gaste, wat voorgestel word, gesels asof niks op aarde verkeerd is nie.''</ref> rasend kwaad,<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 53: ''Die man is'' '''rasend kwaad.'''</ref> rooikwaad,<ref>Rabie, J.S. 2004. Plek vir een. In: ''Een-en-twintig plus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 67: ''Die kondukteur se'' '''rooikwaad''' ''gesig ruk na ander gesigte agter hom, soek in wilde handhawing na die ware burger gereed om sy plig te doen''.</ref> siedend kwaad<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 383: ''Arnan is'' '''siedend kwaad''', ''ook vir homself: hy moes lankal begin vrae vra het.''</ref>, blindkwaad * '''laag''' – hondlaag (gemeen)<ref>[[WAT]]: ''Dié'' '''hondlae''' ''vent'' ([[C.M. van den Heever]]).</ref> * '''lag''' – doodlag<ref name="Esterhuizen" /> * '''lam''' – boeglam,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodlam<ref>[https://docplayer.net/storage/72/66533043/1534498884/Yv8Q-UllIFer0NyEJHm9uQ/66533043.pdf Bauling, F. E. & Jooste, J. M. 1921. ''Practical text book of the Afrikaans language for English students. Part 1.'' Pretoria: J.L. Van Schaik]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 102: ''Die arme man skrik hom'' '''doodlam''' ''en moes teen 'n boom leun om nie om te val nie''.</ref> * '''lang''' – ellelang<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Barnard, Chris. 2009. In die straat van die kat wat visvang. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 65:''Sy weet presies wanneer jy gebore is, hoekom jy in Parys is, wat jou beroep is of was, en waar jy oral rondgeswerf het. Hoe weet sy dit? Omdat jy, wanneer jy die eerste dag by haar hotel instap en blyplek vra, al dié besonderhede en nog meer op 'n'' '''ellelange''' ''vorm moet invul''.</ref> * '''lank''' – lewenslank, doodlank<ref name="WAT" /> * '''leeg''' – dolleeg,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> botleeg,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> dopleeg<ref name="WAT" /> * '''lekker''' – smullekker,<ref name="Makrogids" /><ref name="Kruger1977" /> watertandlekker<ref name="Steynberg" /><ref name="Kruger1977" />, vreklekker, vingerleklekker, doodlekker,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> kraaklekker<ref>Op Weetbix-kartondoos: ''Gebruik koue melk vir 'n'' '''kraaklekker''' ''somerontbyt''.</ref> * '''lelik''' – skreeulelik,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> skreelelik, skulelik, hondlelik,<ref name="WAT" /> foeilelik,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> blêrlelik, vreklelik,<ref name="ReferenceB" /> rondomlelik<ref name="WAT" /> * '''lewendig''' – springlewendig<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 217: ''Sy naam is Wouter van der Walt en hy sê Mercia Hayward was'' '''springlewendig''' ''en gesond toe sy die aand van 17 Junie vertrek het.''</ref> * '''lig''' – veerlig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 84: ''Lucas maak soos die Sterreloper vra en dadelik voel dit of hy'' '''veerlig''' ''opstyg.''</ref> vlinderlig, strooilig''te'' (''vermaak''), helderlig,<ref name="Van Schoor1" /> klaarlig, veertjielig,<ref>Van Nierop, Leon. 2004. ''Die nagreisiger''. Swellendam: Hartbees Uitgewers. bl. 151: ''Sonder dat sy dit so beplan het, selfs sonder dat dit ooit in haar gedagtes opgekom het, buk sy vooroor en soen hom sag,'' '''veertjielig''' ''op sy lippe.''</ref> donslig<ref name="Rabie, J 1982" /> luglig<ref name="Kruger1977" /> * '''logies''' – doodlogies<ref>Eksteen, L. 1984. '' 'n Beeld van Afrikaanse woorde: kort stukke oor die woordeskat uit die radiorubriek 'Weeklikse Woordeboek' ''. Kaapstad: Akademica, bl. 58: ''Want by nadere ondersoek is baie van die sogenaamde onlogiese maniere van uitdrukking in 'n taal tog op die ou end'' '''doodlogies''', ''d.w.s. dit klop in alle onderdele, en dit druk uit wat die spreker wil sê.''</ref> * '''lui''' – doodlui, aartslui,<ref name="Potgieter" /> sleglui,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 263: ''Hy is'' '''sleglui''', ''hy voel goed...''</ref> donkielui,<ref>[http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/download/1035/551 ''Lexikos''(6):243] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027143247/http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/download/1035/551 |date=27 Oktober 2015 }}: ''Slotkomponent van byv. komposita waarin -lui in betekenis parallel is aan lui (1LUI), by. aartslui,'' '''donkielui''', ''vreklui''.</ref> vreklui<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" />, katlui<ref>Hoffman, E. 2008. Anna van die nag. In: De Beer, L. ''Bevange: Speur- en misdaadstories.'' Swellendam: Hartbees Uitgewers, p. 31: ''Die ooglede wat'' '''katlui''' ''afsak oor die pupille en die indruk skep dat hulle jou onbeskaamd afloer!''</ref> * '''luiters''' – doodluiters,<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Fourie, Pieter. 2002. ''Ek, Anna van Wyk''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 92: ''Dit het gebeur, presies só gebeur.'' '''Doodluiters''' ''asof daar gepraat word oor die weer of die dag se gebeure in die wingerd.''</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl.31: ''Die vabondjie sit haar'' '''doodluiters''' ''en lek, maar haar oë loer tog skelm.''</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #1: Die swaardvegter''. Pretoria: Fundi, pp. 94: ''"Vir wie wag jy?" vra hy'' '''doodluiters'''.</ref><ref>Sadie, J. 1979. ''Terra Piering 1''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers, p. 35: '' 'As mens nie sterk is nie, moet jy slim wees,' sê Albert'' '''doodluiters'''.</ref> doodleuters<ref name="Stadler, L.G 1994" /> * '''lus''' – doodlus<ref>Sadie, J. 1979. ''Terra Piering 1''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers, p. 60: '' 'Julle is seker'' '''doodlus''' ''vir 'n ordentlike bord kos, of hoe?' ''</ref> * '''maer''' – brandmaer,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> biltongmaer (informeel), doodmaer, plankmaer, seningmaer, vrekmaer,<ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 24-25: ''Ek het eers ses osse ingespan, en toe twaalf, en toe agtien. En ook geen'' '''vrekmaeres''' ''of stokoues nie, nog minder kalwers.''</ref> riemmaer,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 87: ''Tussen Rooioog van Stade en sy'' '''riemmaer''' ''vrou het hulle nog 'n kind gemaak wat die droë vlaktes kon uitkoggel''.</ref> broodmaer, houtmaer<ref name="WAT" />, graatmaer<ref>Antonissen, R. 1966. ''Spitsberaad: Kroniek van die Afrikaanse Lettere 1961-1965''. Kaapstad: Nasou Beperk, p. 2: ''Goeie styl is altyd "ryk" styl, ook wanneer dit, in funksie van dit wat gesê moet word,'' '''graat-maer''' ''is of kaal tot op die been.''</ref> * '''mak''' – hondmak,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 195: ''Kriek is'' '''hondmak''', ''sag in die bek en uiters hanteerbaar.''</ref> skaapmak,<ref>Soos verskyn op bl. 75 van '' 'n Annerster soort'', Thijs Nel, 1997: ''Die vis is '' '''skaapmak.''' ''</ref> doodmak<ref name="Potgieter" /><ref name="ReferenceB" />, doodmak<ref name="Esterhuizen" /> * '''maklik''' – doodmaklik,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 288: ''Jy was die eerste meisie wat die pad'' '''doodmaklik''' ''deur die doolhof kon kry''.</ref> spotmaklik, hondmaklik<ref>[http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2012/03/23/LB/56/01.html Groenewald, A. 2012. Baba-bakkie praktiese werkesel. ''Landbouweekblad'', 23 Maart:56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225162508/http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2012/03/23/LB/56/01.html |date=25 Desember 2016 }} :''Sodra die gedagte aan die linkerstuur nie meer so vreeslik pla nie, is dit eintlik'' '''hondmaklik''' ''om die 800D te bestuur''.</ref> * '''mal''' – stapelmal,<ref name="Kruger1977" /> aapmal,<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 112: ''"A, flip," sug Duart. "Dan is hy nog crazy ook. Net wat ons nodig het – 'n'' '''aapmal''' ''alien!"''</ref><ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 113: ''"'' '''Aapmal''', ''ek het julle gesê," fluister Duart vir Lucas agter sy bakhand.''</ref> stapelmal<ref name="Potgieter" /> * '''min''' – bloedmin,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Kruger1977">{{Cite web |url=https://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/23741/thesis_kruger_Pieter_Andries.pdf;jsessionid=64B7404D10E1B721F7E2476366991E14?sequence=1 |title=Kruger, P.A. 1977. Die graderingsbeginsel by die adjektief in Afrikaans. D.Litt. et Phill.-proefskrif. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl. 152 tot 159. |access-date=28 November 2021 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117102210/https://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/23741/thesis_kruger_Pieter_Andries.pdf;jsessionid=64B7404D10E1B721F7E2476366991E14?sequence=1 |url-status=live }}</ref> broodmin<ref name="Potgieter" /> * '''mislik''' – kotsmislik (plat) * '''modern''' – kraakmodern,<ref name="WAT" /> Piet Modrian-modern<ref>Botha, L. 2015. ''[[Wonderboom (roman)]]''. Kaapstad:Queillerie, p. 218: ''Die gebou was'' '''Piet Mondrian-modern''' – ''wild vir Pretoria in 1973 – en haar oom het skilpaaie aangehou sodat sy pasiënte hulle deur die kykvensters kon dophou.''</ref> * '''moeg''' – doodmoeg,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 89: ''Net soos plaaslike mense in toeristelande soos Griekeland is ons plaaslike Onrusters'' '''doodmoeg''' ''na die somervakansie, en vat dit 'n week of twee om uit te rus en weer mens te word.''</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 10: ''Glimlag hulle nog vir die skrywer met grondnaels en eelte, vertel ek hulle in my beroep word mens se oë'' '''doodmoeg''' ''van biljoene eenselwige lettertjies''.</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 205: ''Gisteraand was sy'' '''doodmoeg''' ''toe sy eenuur bed toe kom.''</ref> sterwensmoeg, lewensmoeg,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagdwaler. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 124: ''Hy is moeg...'' '''lewensmoeg.'''</ref> hondmoeg,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagdwaler. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 129: ''Dit is laatmiddag toe hy uiteindelik'' '''hondmoeg''' ''in die skraal skadu van die bome met die yl blaarbedekking neersak.''</ref> stokmoeg<ref name="Potgieter" /> * '''moeilik''' – doodmoeilik, hondmoeilik, vrekmoeilik,<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/04/7/4/6.html Anime-fantasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128153353/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/04/7/4/6.html |date=28 November 2015 }} ''Dié kunsvorm is streng gesensor in die jare tagtig van die vorige met die gevolg dat dit deesdae'' '''vrekmoeilik''' ''- en vrekduur – is om anime van goeie gehalte in die hande te kry.''</ref> mensmoeilik<ref name="WAT" /> * '''mooi''' – beeldmooi,<ref name="Potgieter" /> popmooi,<ref name="Potgieter" /> prentjiemooi, wondermooi,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> blinkmooi, droommooi,<ref>Viljoen, F. 2020. ''Wêreld van Wolwe: Eerste bloed''. Pretoria: LAPA, bl. 51: ''Alles lyk betowerend mooi.'' '''Droommooi.''' ''Dis seker hoekom hulle die plek "Droombos" noem, dink Joshua''.</ref> glansmooi,<ref name="Kruger1977" /> hoendervleismooi, hoendervelmooi, feetjiemooi, poskaartmooi, sprokiesmooi<ref>Viljoen, F. 2022. ''Wêreld van Wolwe 3: Derde Mag''. Pretoria: LAPA, bl. 228: ''En op 'n'' '''sprokiesmooi''' ''somersdag het Joshua 'n driehoekige hangertjie in die bos gevind.''</ref>, vrekmooi, reënboogmooi,<ref>Du Plooy, H. 1986. ''Verhaalteorie in die twintigste eeu''. Durban: Butterworth, 341: ''Maar woorde is bedrieglik: woorde wat'' '''reënboogmooi''' ''is, is nie altyd waar nie, en net soveel sieninge van 'n saak as wat daar is (wat elkeen tog 'n element van waarheid bevat), net soveel woorde is daar om daardie saak mee te beskryf.''</ref> skittermooi<ref>Botha, L. 2015. ''Wonderboom: roman''. Kaapstad: Queillerie, bl. 114-115: ''Dus sit ek hier om vieruur in die oggend wanneer mens op jou reinste is, behalwe hierdie keer staar ek nie na die skerm nie maar vertoef verontrus oor die swembad, gedagtig aan die behoeftigheid van die dag, die volslae en onbeperkte uitlewering van die mens wat niks het nie, en net daaragter – die'' '''skittermooi''' ''berg binne bereik: 'n ander wêreld.''</ref> * '''naak (nakend)''' – poedelnaak (-nakend),<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 145: ''Provoost lê op sy rug. Hy is'' '''poedelnakend'''. ''In sy mond is daar 'n prop.''</ref> spiernaak,<ref name="Potgieter" /> splinternakend,<ref name="Esterhuizen" /> moedernaak, spleinakend,<ref name="Esterhuizen" /> * '''naby''' – doodnaby<ref name="gedig: leksikografie – Daniel Hugo">[http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2009/12/28/SK/9/BB%20gedig%20daniel%20h.html gedig: leksikografie – Daniel Hugo]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''nat''' – papnat,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> sopnat,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 81: ''My klere was vol bloed en'' '''sopnat'''.</ref> waternat,<ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 141: ''Om halfvier het hy'' '''waternat''' ''van die sweet wakker geskrik.''</ref> papwaternat,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 18: ''Gans te laat'', '''papwaternat'''-''tevergeefs''.</ref> papsopnat, sopwaternat,<ref name="Makrogids" /> druipnat,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /> kletsnat,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 18: ''Ons storm rond om ons meubels op die stoep – die enigste halfdroë plek – uitgesleep te kry, en my'' '''kletsnat''' ''boekrakke enigsins teen die ergste vloede te beskerm.''</ref> sweetnat,<ref>Steyn, Ilse. 1998. ''Liefde in die ruimte''. Pretoria: J.P. van der Walt en Seun. Bl. 119: ''Sy klap liggies teen sy'' '''sweetnat''' ''wang''.</ref> brandernat,<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 61: ''Toe die vrou van die stalle die twee perde na die vakansiehuis toe bring, is Lucas se handpalms al'' '''brandernat''' ''gesweet.''</ref> blinknat,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 136: ''Hy sien die water net roer en wanneer hy mooi kyk, die'' '''blinknat''' ''lyf''.</ref> watersopnat,<ref name="Potgieter" /> katnat,<ref name="Potgieter" /> deurnat<ref name="Potgieter" /> * '''natuurlik''' – doodnatuurlik<ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 258-259: ''Aerts staan op en loop'' '''doodnatuurlik''' ''na die naaste telefoonhokkie.''</ref><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 180: ''Dit is 'n'' '''doodnatuurlike''', ''spontane ding dat sy arms vir haar oopgaan; sy in sy omhelsing stap.''</ref> * '''netjies''' – kraaknetjies<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 64: ''Sy het sy huishouding goed behartig, bekwaam en sorgsaam, sy klere selfs gereeld geborsel en gepars sodat hy altyd'' '''kraaknetjies''' ''kantoor toe kon gaan.''</ref> * '''nodig''' – broodnodig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 283: '''Broodnodige''' ''proviand, toerusting en wapentuig is ook agtergelaat in die proses.''</ref> hoognodig<ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 373: ''Dat daar by homself reeds so 'n'' '''hoognodige''' ''besef van sy toestand ontstaan het kan ek geen tekens van bespeur nie.''</ref> * '''nood''' – doodsnood<ref name="Esterhuizen" /> * '''noodsaaklik''' – lewensnoodsaaklik<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 276: ''Dit kom omdat hy doelbewus afgesien het van die donkergrys pakke wat sy kollegas onontbeerlik ag vir die o so'' '''lewensnoodsaaklike''' ''voorkoms.''</ref> * '''normaal''' – doodnormaal<ref name="Potgieter" /> * '''nugter''' – doodnugter,<ref name="WAT" /><ref name="Potgieter" /> bloednugter,<ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 285: ''"Skaars 'n uur later bel Brys my. Hy het senuagtig geklink, maar ek het die indruk gekry dat hy'' '''bloednugter''' ''is."''</ref> spooknugter<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/05/18/18/4.html Die skildery op Riaan se solder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309124849/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/05/18/18/4.html |date= 9 Maart 2016 }}: ''Landuit is hy wel, daarvan kan ek getuig, want die laaste keer wat ek hom gesien het, was in 'n woonwapark in Windhoek, maar glo my, hy was'' '''spooknugter.'''</ref><ref>[http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2005/10/15/DB/6/vak15.html Die eiervraag en openbare vervoer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309124914/http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2005/10/15/DB/6/vak15.html |date= 9 Maart 2016 }}: ''En teen daai tyd kan die'' '''spooknugter''' ''lede van die gemeenskap kos maak en na 7de Laan kyk.''</ref> * '''nuttig''' - doodnuttig<ref>[[Rob Antonissen|Antonissen, R]]. 1966. ''Spitsberaad''. Kaapstad: Nasou Beperk, p. 212: ''Vir die res is hierdie kiem steriel: 'n volkome onvrugbare mengsel van moderndoenery en onbelangrike mededelings oor die biofisiese en biopsigiese toestand van ene p. de w.v. (wat my onbekend, waarskynlik 'n'' '''doodnuttige''' ''burger en miskien selfs 'n digter is; wat gans in staat is om simpele sin te praat, al spreek hy ook graag berekende wartaal en bestudeerde gestamel; vir wie ek, ook sonder digterlike bewyse, op sy woord wil glo dat Frans, Duits en Latyn soet of suur op sy tong, glad of etterig in sy skedel lê; wat, na onse Blum, sy dit met ietwat minder welslae, die ongeseglike Afrikaanse woord binnestebuite durf keer, op sy kop sit, uithol en weer opvul om hom die onsegbare dinge van die hart en die laer sintuie te laat sê.'')</ref> * '''nuuskierig''' – doodnuuskierig,<ref>Van der Berg, Willem. 1953. ''Reisigers na nêrens''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, bl. 19: '',,Vertel verder," sê Julia, ,,ons is mos nou aan die skinder en ek is'' '''doodnuuskierig'''.</ref> aartsnuuskierig <ref>Preller, Martie. 2003. ''Eendag was daar 'n storie! 'n Praktiese storiemaakkursus.'' Tafelberg-Uitgewers. bl. 94: '' 'n Eekhoring sal byvoorbeeld dalk nie op 'n bedjie slaap en saans slaaptydstories hoor nie, maar hy mag'' '''aartsnuuskierig''' ''wees.''</ref> * '''nuut''' – splinternuut,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> spiksplinternuut,<ref name="Potgieter" /> winkelnuut, kraaknuut,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Soos verskyn op bl. 99 van ''My Kubaan'', Etienne van Heerden, 1983:''Geel soos van 'n eiland, vreemd met die fyn neusvleuels en die sensuele neusvleuels het hy uit die skaduwee gestap 'n plas son binne, sy roomkleurige uniform'' '''kraaknuut''' ''en hiperkorrek aan sy lyf.''</ref><ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 358-359: ''Die reën van die vorige nag het alles weer vars en geurig gemaak, skoongewas en'' '''kraaknuut''', ''asof daar oornag 'n totale herlewing was op Terraduo.''</ref> blinknuut,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Viljoen, Fanie. 2013. 'Ek onthou'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 294: ''Ek onthou 'n kamer met 'n'' '''blinknuwe''' ''fiets langs die bed, die nuuskierige bure wat by die draad staan en lag terwyl ek vallend leer fietsry.''</ref> gloednuut, vonkelnuut,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> pronknuwe, skelnuut,<ref>Bloemhof, François. 1991. ''[[Die nag het net een oog]]''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. Bl. 34: ''Sy het skynbaar nou eers agtergekom dat daar klandisie is, of miskien ook nie, want die naels wat die spyskaarte – met 'n rooi-en-wit geruite patroon... - voor hulle neersit, glim van 'n'' '''skelnuwe''' ''laag lak''.</ref> nikkelnuut,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagkluis. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 72: Onze Heim ''het jare laas so'' '''nikkelnuut''' ''daar uitgesien – vars geverf, ruim grasperk borselkop gesny, die roostuin in volle blom en donkergroen struike wat sagte skadu's oor die geplaveide tuinpaadjie gooi.''</ref> pleisternuut,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 5: ''Met 'n huis miskien nog, ja. Al is dit wildvreemd en'' '''pleisternuut''', '' 'n iets wat deur ander mense gebou is.''</ref> fluitnuut<ref name="WAT" /> glinsternuut<ref name="Steynberg" /><ref name="Kruger1977" /> * '''onder''' – botonder<ref>[[WAT]]: ''Die son was al'' '''botonder'''.</ref><ref name="Esterhuizen" /> * '''ongelukkig''' – sielsongelukkig, doodongelukkig<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /> * '''onnosel''' – kliponnosel,<ref>Bloemhof, François. 2006. "Vampiere in Londen" in: ''Rillers-Omnibus''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 375: ''"Hier's groot fout," sê Ken. "Ons sal'' '''kliponnosel''' ''wees as ons dit nie weet nie."''</ref> stomonnosel, stomponnosel,<ref>Preller, Martie. 1994. ''Anderkantland''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 56: ''Alle prinsesse is beeldskoon en … dom. Ja, sowaar! Hulle is almal beeldskoon en'' '''stomponnosel'''. ''Neem nou maar vir Sneeuwitjie''.</ref> domonnosel<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 49: ''"Ken jy slangkop?" vra oom Dolf aan Naas en besluit dan self. "Jy sal hom tog nie ken nie. Daarvoor is jy te'' '''domonnosel'''."</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 120: '''Domonnosel''' ''kyk mens rond en glad op in die verblindende hemel.''</ref> * '''onskuldig''' – doodonskuldig<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Van Rensburg, Frans. 2009. ''Lammervanger''. Pretoria: LAPA Uitgewers, bl. 280: ''Maar die selfoon-stem antwoord'' '''doodonskuldig''': "Niks. Ek wil net hê jy moet uit daardie huis kom."''</ref>, broodonskuldig (''gewestelik'')<ref name="WAT" /> * '''ontsteld''' – sielsontsteld<ref>Du Plooy, H. 1986. ''Verhaalteorie in die twintigste eeu''. Durban: Butterworth, 349: ''Die twee dogters is uiters verleë en Elwiena is'' '''sielsontsteld''' ''oor die aaklige rusie''</ref> doodontsteld<ref>Cillie, T. 1971. ''Die aarde het gebewe!'' Ceres: Forelle. p. 109: ''Toe die aardskok tref, het die tannie benoud na haar man geroep en gesê hulle moet uitgaan want sy dink dat dit sekerlik niks anders as die oordeelsdag is nie! Toe hulle'' '''dood ontsteld''' ''buite kom, en die vure teen die berhange sien, was hulle oortuig daarvan dat hulle veronderstelling juis was.''</ref> * '''oop''' – wawyd oop<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Makrogids" /> * '''oortuig''' – doodoortuig<ref>Marais, Pets. 1984. ''Winter van die Nova''. Kaapstad: Daan Retief Uitgewers. bl. 70: ''Dis 'n vereensamende belewenis om'' '''doodoortuig''' ''te wees van iets, net om te vind dat jou medemens vir jou lag en met die vinger na die kop wys so gou jy daaroor begin praat.''</ref><ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 86: ''Sý sal weet, daarvan is Chris'' '''doodoortuig'''.</ref> * '''op''' – doodop<ref>[[WAT]]: ''Ek kan my nie herinner dat ek my ooit so heeltemal'' '''doodop''' ''gevoel het nie'' ([[Sangiro]]).</ref> * '''oranje''' – skeloranje <ref>Kirsten, Jaco. 2009. ''Om na 'n wit plafon te staar''. Kaapstad:Tafelberg Uitgewers. bl.116: ''Pylgewere en 'n '' '''skeloranje''' ''boei''.</ref> * '''orent''' – penorent,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> kiertsorent,<ref>Karsten, Chris. 2011. ''Abel se lot''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 22 : ''Junior agter die stuurwiel, pa en seun albei'' '''kiertsorent''', ''yl vaal hare plat teen hulle skedels.''</ref> pennetjieorent<ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 81: ''Maar hierdie een laat haar so diep wegsak dat dit voel asof sy 'n agterstand het teen Rebecca Greyling wat so'' '''pennetjieorent''' ''sit''.</ref> * '''oud''' – stokoud,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> horingoud,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 88: ''Die meeste verslae waarmee Van In besig is, is'' '''horingoud.'''</ref><ref name="Kruger1977" /> beenoud,<ref name="Potgieter" /> oeroud,<ref>Venter, De Waal. 1992. ''Mieg se kort en lang middag''. Somerset-Wes: Queillerie-Uitgewers. Bl. 101: ''Die son skyn oor die'' '''oeroue''', ''steriele maanlandskap en straal energie uit oor die klein groen wêreldjie waar Daaf se plante so welig groei.''</ref> stokhoringoud<ref>Van Nierop, Leon. 1996. ''Die sielsmokkelaar''. Johannesburg: Perskor. bl. 23-24: ''Hy word oud in daardie oomblik -'' '''stokhoringoud''' ''soos iemand wat al dertig keer geleef het en dertig keer gesterf het.''</ref> * '''pap''' – lam-pap<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 111: ''Hy is'' '''lam-pap'''.</ref> * '''pers''' – skreeupers, pimpelpers * '''pienk''' – skelpienk <ref>Soos verskyn op bl. 34 en 41 van ''Sending na Planeet 55-7:Die Artaarse koffie-krisis'', Yvonne Botha, 1996: ''Boonop is alle oppervlakke die aakligste kombinasie van olyfgroen, pers, oranje en'' '''skelpienk''';''Kommandeur Secundo het al byna al sy'' '''skelpienk''' ''hare uit sy kop getrek terwyl hy saggies, met sy oë toe, voorraadopnames geprewel het''.</ref> knalpienk, [[skokpienk]], skreepienk, skreeupienk, uitkloppienk, felpienk, fokkieng pienk (vulgêr; ''shocking'' + ''fok''),<ref>Scheepers, Riana. 1995. ''Nou lieg jy mos, Katriena!'' Pretoria:JP van der Walt. Bl. 80: ''Toe raak sy naderhand ongedurig en skree sommer vir Vaselina daar op die steppies: "Ek soek nie die gryspienk daar onner nie, ek soek daai '''fokkieng pienk''' ''heel bo"''</ref> koejawelpienk<ref>[[Rachelle Greeff|Greeff, Rachelle]]. 2013. 'Broadway à la Bellville'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 114: ''Wanneer ons in die'' '''koejawelpienk''' ''Zephyr terugry huis toe, bestuur my ma.''</ref> * '''prettig''' – doodprettig,<ref name="Potgieter" /> dolprettig<ref name="Potgieter" /><ref name="WAT" /> * '''raak''' – doodraak – ('n hou ''doodraak'' slaan) * '''reg''' (reguit) – loodreg<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''reg''' (orde, toestand, korrektheid, gereedheid) – doodreg,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Venter, De Waal. 1984. ''Die vyf-millimeter-avontuur''. Kaapstad: Human & Rousseau. Bl.25: ''"Alles is'' '''doodreg,''' '' ou maat," lag hy.''</ref> roerreg<ref name="WAT" /> * '''regaf''' – loodregaf<ref name="WAT" /> * '''regop''' – penregop,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Jaco, Paul. 2008. ''Die luiperds van Sh'ong''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 139: ''Buite vind ek Shuna'' '''penregop''' ''in haar boks, met 'n doodverveelde uitdrukking op haar gevreet''.</ref><ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 61: ''Vasberade swaai hy hulle vegvliegtuig in 'n wye draai, pluk die stuurstok skielik nader aan hom en toe die vliegtuig oombliklik'' '''penregop''' ''die lug begin inklim, voel dit vir hom asof sy maag in sy skoene gaan sit.''</ref> kersregop,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> kiertsregop,<ref name="Potgieter" /> peilregop,<ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 28: ''Toe ek weer sien krul die olifant sy slurp met hond en al om en hy lig hom'' '''peilregop''' ''tot daarbo in die lug''.</ref> aartsregop,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 144: ''Digter Uys Krige kan 'n hond nie verdra nie, en uitgewer Koos Human ewe min. Maar Arieb is geweldig lief vir Koos. 'n Mens sou dink die rede lê voor die hand: wanneer Koos uit sy kantoor kom, is hy baie lief vir braai. As hy, as'' '''aartsregop''' ''hoëpriester van die braai, dan in 'n bedwelmende wierook van vleise en kruie en roke en ruike daar voor sy altaar staan, betoon Arieb sy aanbidding met helder bidkrale wat oor sy kake drup. Al verdryf Koos hom gereeld met 'n bulderende "Voertsek!"''</ref> loodregop,<ref name="WAT" /> erdmanregop,<ref name="WAT" /> haaksregop<ref name="WAT" /> * '''reguit''' – pylreguit,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> penreguit,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> reëlreguit,<ref name="Van Schoor1" /> koeëlreguit, snaarreguit,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 37: '' 'n Teerpad is'' '''snaarreguit''', ''en so oop en oninteressant soos verveling self.''</ref><ref>[[Elizabeth Kotze|Kotze, E.]] 2000. ''Die slag van die breekbrander''. Kaapstad: Tafelberg, bl.46: ''Ek het geleer om te aanvaar dat hy, wat aan die skietlood en waterpas glo, die plantlyn'' '''snaarreguit''' ''sou span, al sê wie ook wat, die gate sou druk, ewe diep en ewe ver van mekaar, asof dit 'n uie- of koolbedding is.''</ref> lynreguit,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 121: ''Maar deesdae is daar ook 'n ander soort spoor oor ons kusduine: anorganies, brutaal'', '''lynreguit''', ''die breekspore van die mens se Frankenstein-speelgoed: gemotoriseerde voertuie, jeeps, veldfietse, [[duinebesie]]s'', '''lynreguit''', ''oopgeploeg dwarsoor alles in brullende, stinkende besoedeling.''</ref> stokreguit,<ref>[http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/wat-het-tog-geword-van-goeie-ou-gesinsvermaak.53307.php ''Republikein''. 2006. Wat het tog geword van goeie, ou gesinsvermaak? 1 November]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: ''Eers skrik die lewe'' '''stokreguit''' ''tot in elke arm, been en toon- en vingerpunt.''</ref><ref>[http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2004/07/9/60/1.html Potgieter, C. 2004. ''Die Burger'', 9 Julie:9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225171158/http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2004/07/9/60/1.html |date=25 Desember 2016 }} ''Sy nek staan lank en'' '''stokreguit''' ''voor hom en dit lyk of hy al agter sy kop aan hol.''</ref><ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/12/09/VB/10/ildejongstem.html ''Volksblad''. 2006. My tyd het eindelik gekom . 9 Desember:10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Dit voel werklik soms of ek nog ’n meisietjie is wat soggens met my deurmekaar'', '''stokreguit''', ''blonde pageboy-haarstyl en haasbekkie opstaan.''</ref> strykplankreguit<ref>Brümmer, W. 2008. ''Die dag toe ek my hare losgemaak het.'' Kaapstad: Human & Rousseau. p. 40: ''In sub B het sy met balletklasse begin in die kerksaal naby hul huis in Milnerstraat, maar as sy plié, was haar rug nie'' '''strykplankreguit''' ''en in lyn met haar boude nie.''</ref> * '''rein''' – hemelrein,<ref name="Potgieter" /> engelrein<ref name="Potgieter" /><ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 23: ''Nooit het ek haar 'n vloekwoord of 'n vuil woord hoor sê nie; sy was altyd'' '''engelrein''' ''in haar woorde en in haar dade en in haar hart.''</ref> * '''rond''' – koeëlrond,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 49: ''Die wasbessie is eienaardig ook omdat dit oor twee reënseisoene strek – van laat lentereëns in Oktober/November wanneer die'' '''koeëlronde''', ''groen bessies begin vorm, tot Mei of selfs Junie om vroeë winterreëns te benut vir die finale uitswel.''</ref> balrond,<ref name="Van Schoor1" /> appelrond (gesig, wange),<ref name="Kempen">Kempen, W. 1982. ''Samestelling, afleiding en woordsoortelike meerfunksionaliteit in Afrikaans''. 3de druk. Kaapstad: Nasou Beperk, pp. 148 - 150.</ref> bolrond,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Karsten, Chris. 2011. ''Abel se lot''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 383: ''"Kaja?" sê Abel by die kis met die glansende'' '''bolronde''' ''deksel.''</ref> tolrond,<ref name="Potgieter" /> pieringrond<ref>Wassenaar, T. 1939. ''Uit my Griekse dagboek: Twee maats in die land van Homeros''. Pretoria: Voortrekkerpers, bl. 146: ''Soos 'n stuk suiwer goud,'' '''piering-rond''', ''kom die maan juis agter die Arachnaion-gebergte van Argolis op.''</ref> * '''rooi''' – bloedrooi,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> skarlakenrooi,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 25: ''Bokant'' die '''skarlakenrooi''' ''pandak pak onweerswolke saam''.</ref> knalrooi,<ref name="Van Schoor1" /> krasrooi, tamatierooi,<ref>Soos verskyn op bl. 9 van ''Sending na Planeet 55-7:Die Artaarse koffie-krisis'', Yvonne Botha, 1996: ''Sy gesig word'' '''tamatierooi'''.</ref> brandrooi,<ref>Louw, A.M. 1999. ''Vos''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 69: ''Die liggies spring om die beurt op en af tot hulle die gestalte aanneem van 'n'' '''brandrooi''' ''man wat om die kring wandel en dan verander in wat Vos voorkom as 'n bejaarde kerkraadslid met 'n manel en gestyfde borshemp en boordjie.''</ref> bitterrooi,<ref>Marais, Danie. 2009. ''Al is die maan 'n misverstand''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.23 (''Asseblief II''): ''Onthou, Marais, niks was ooit soos jy gedink het / dit gaan wees nie - / jou laaste liefde het jou / "Alles Schlechte!" toegewens / voor sy vir altyd / met haar'' '''bitterrooi''' ''Volkswagen Polo / weggery het...''</ref> oorlogrooi,<ref>Marais, Danie. 2006. ''In die buitenste ruimte''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.85 (''Barcelona – 2 en 'n ½ jaar later''): ''en jou bril is donker en jou top is'' '''oorlogrooi'''</ref> vlamrooi,<ref>Diedericks-Hugo, Carina. 2011. ''Permanente ink''. Pretoria: LAPA Uitgewers. Bl. 8: ''Robert met sy'' '''vlamrooi''' ''hare wat dink die lewe is 'n enorme grap''.</ref><ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 153: ''Hy besef skielik dat hy nie een maal gehakkel het nie en bloos'' '''vlamrooi'''.</ref> vuurrooi,<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 289: ''Fyn onderklere, pienk beddegoed, CD's met die walse van Strauss en die simfonieë van Beethoven, 'n plakkaat met 'n ondergaande son, 'n halfopgebrande kers en 'n'' '''vuurrooi''' ''bankstel dui aan dat Carine 'n romantiese siel is.''</ref> robynrooi,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagblom. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 15: ''In die koperbak het die dwergroos ontvou en 'n pragtige'', '''robynrooi''' ''blom skitter diamantblink in die donker vertrek.''</ref> ryprooi,<ref>Gunter, Helena. 2013. 'Elma lieg die waarheid'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 123: ''Soos sy deur die driffie stap, en die dikkoppe se "pi-pi-pi-peo" al hoe verder wegraak in die lug, sien sy skilpadbessies'' '''ryprooi''' ''hang aan 'n bos.''</ref> posbusrooi, <ref name="Esterhuizen" />, kersierooi<ref>Hoffman, E. 2008. Anna van die nag. In: De Beer, L. ''Bevange: Speur- en misdaadstories.'' Swellendam: Hartbees Uitgewers, p. 31: ''Maar dis haar gul mond wat'' '''kersierooi''' ''glimlag en die groot oë met swaar ooglede wat direk na hom kyk wat hom onkant betrap.''</ref> * '''rou''' – bloedrou (vleis)<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> * '''rustig''' – doodrustig<ref>Marais, Renée. 2004. 'n Naweek op die plaas. In: Cochrane, Neil (samest. & red.). ''Braaivleis in die bos en ander verhale''. Pretoria: Aktuapers, bl. 81: ''Ons gesels oënskynlik'' '''doodrustig''' ''oor koeitjies en kalfies terwyl ons kyk na die weerligskouspel asof dit 'n National Geographic-video is.''</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #1: Die swaardvegter''. Pretoria: Fundi, pp. 94: ''Die twee wagte sit nog '''doodrustig''' onder die afdak teen die paalomheining.''</ref> * '''ryk''' – skatryk,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> bossiesryk, stinkryk, vrotryk * '''ryp''' – papryp,<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodryp<ref>''Die Ooste teen die Weste: Herodotus se Geskiedenis''. 1994. Vertaal deur J.P.J. van Rensburg. Menlopark: Hans Kirsten Uitgewery. bl. 6: ''Só het hy herhaaldelik teen Miletos opgeruk en dit beleër: net wanneer die oes op die lande'' '''doodryp''' ''was, dan het hy met sy leër binnegeval, en met die begeleiding van herderspype en harpe en sopraan- en basklarinette opgeruk.''</ref>, kraakryp, <ref name="WAT" /> vrotryp<ref name="Kruger1977" /> * '''saai''' – doodsaai (vervelend) * '''saf''' – papsaf<ref name="WAT" /> * '''sag''' (tekstuur) – papsag,<ref name="WAT" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /> donssag,<ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /> doeksag/doeksaf, satynsag, troetelsag, murgsag,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 239: ''…'' '''murgsagte''' ''bees op hulle plaas vetgevoer en geslag,...''</ref> smeltsag,<ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 158: ''Die vleis is'' '''smeltsag''', ''die smaak perfek – daar's nie 'n ander woord nie.''</ref> fluweelsag<ref name="Makrogids" /><ref name="Kempen" />, katsag,<ref>Marais, Danie. 2009. ''Al is die maan 'n misverstand''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.27 (''Groot was my verbasing''): ''Ek het oor jou vel gestreel / en die bang nag het '''katsag''' ''in my skoot opgekrul.''</ref> engelsag,<ref>Ferreira, Jeanette. 1995. ''Die onsterflikes''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 76: ''Behalwe die weerloosheid van 'n bokkie, behalwe die'' '''engelsagte''' ''soetheid en skoonheid, behalwe die vlymskerp intellek en die gevatte sarkasme, sou daar uiteindelik tog vuur in die vou van haar donkerrooi mantel verskuil wees, hartstogtelike asem en begeerte as hy sou . . . ? ''</ref> asemsag,<ref name="Kempen" /> bottersag,<ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 17: ''Vir die tweede keer dié aand maak Rampie sy deur'' '''bottersag''' ''oop''.</ref> poeiersag,<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 133: ''Die sand is'' '''poeiersag''' ''en die gevoel van lae swaartekrag is heerlik.''</ref> melksag,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 28: ''Sy – want dit is 'n sy – is seker een van 'n werpsel wat naweekgangers van die Kaap so dikwels hier in die bosse los. Nog'' '''melksag''' ''en tog het sy dit oorleef.''</ref> roomsag,<ref name="Kruger1977" /><ref>''Rooi Rose'', 21 Oktober 1970, bl. 151, ''Nestum''-reklame: ''Vier'' '''roomsagte''' ''graankosse''; '' 'n Afgemete hoeveelheid graankos gemeng met melk - maak 'n ryk'', '''roomsagte''' ''babakos.''</ref> blouselsag, <ref name="Kruger1977" /> droomsag,<ref name="Kruger1977" /> leunstoelsag,<ref name="Kruger1977" /> soepelsag, <ref name="Kruger1977" /> streelsag,<ref name="Kruger1977" /> wolksag<ref name="Kruger1977" /><ref>Le Roux, H. 1995. ''Bloedoffer vir Lilith''. Pretoria: J.P. van der Walt. p. 14: ''Hy neem oorkant Lilith plaas in 'n stoel met'' '''wolksagte''' ''kussings.''</ref> * '''sag''' (klank) – fluweelsag<ref name="Makrogids" /><ref name="Kempen" /> (stem), fluistersag<ref>Hoffman, E. 2008. Anna van die nag. In: De Beer, L. ''Bevange: Speur- en misdaadstories.'' Swellendam: Hartbees Uitgewers, p. 32: ''Okkert stuur 'n blink straal die nag in, tel die konsertina op en'' '''fluistersag''' ''klink die soet melodie die nag in''.</ref> * '''salig''' – sielsalig<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 86-87: ''Ook baie van my tyd was nodig om houtstompe te saag sodat die familie winteraande'' '''sielsalig''' ''voor die kaggelvuur kan lê en stoom''.</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 111: '''Sielsalig'' ''geesdriftig''.</ref> * '''seker''' – doodseker,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 87-88: ''As Jorie of ek vervaard uit tuin of kombuis opdaag om hulle te verwelkom en dalk skimp op gister en eergister se baie besoekers, dan is die jongste aankomelinge altyd'' '''doodseker''' ''ons praat van ander mense, nie van hulle nie.''</ref><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 217: ''"En toe is die hoed leeg, en sy vra: 'Waar is my sleutels?' en sy sê sy hét dit ingesit, sy is'' '''doodseker''' ''..."''</ref> klipseker * '''sekuur''' – doodsekuur,<ref name="Potgieter" /><ref>Jaco, Paul. 2008. ''Die luiperds van Sh'ong''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 198: ''Sy gryp haar sak uit my hande en pluk haar selfoon uit. Vasberade druk sy die nommers'' '''doodsekuur''' ''en is binne oomblikke met iemand in verbinding; iemand wat ek ken!''</ref> fynsekuur<ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 355: ''Steekbaard had 'n'' '''fyn-sekure''' ''standaard van gedrag vir homself en vir almal in die omgewing.''</ref> * '''siek''' – hondsiek, doodsiek,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="ReferenceC">Groenewald, P.W.J. 1944. ''Praat en skryf Afrikaans: hulpboek vir Engelssprekende leerlinge''. Shuter and Shooter Publishers: Pietermaritzburg. bl.70</ref><ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 122: ''… sy pa is'' '''doodsiek''' ''…''</ref> vrotsiek, skandesiek<ref name="WAT" /> * '''simpel''' – doodsimpel<ref name="WAT" /> * '''sindelik''' – kraaksindelik<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''skaam''' – doodskaam,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /> rooiskaam<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 249: ''Kyk, as hy helder dink, kan hy'' '''rooiskaam''' ''daaroor raak.''</ref> * '''skaars''' – doodskaars,<ref>[https://issuu.com/bolandgazette/docs/theewaterskloof_gazette_3_dec_2013 Fourie, H. 2013. "The Akkedisberg Chronicles" ''Theewaterskloof Gazette, 3 Desember, bl. 6]{{Dooie skakel|date=Mei 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: : ''Weer 'n drenkeling in my dam gekry, hierdie keer 'n vreemde, skynbaar'' '''doodskaars''' ''akkedis, sowat 12&nbsp;cm lank, blekerig, wat glo gewoonlik ondergronds woon.''</ref> droogteskaars<ref>[[WAT]]: ''So skaars soos bv. goeie weiding in tyd van droogte; baie skaars'': 'Dagga is darem nie so' '''droogteskaars''' 'nie'. (D.H. van Zijl)</ref> * '''skeef''' – windskeef<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Langenhoven, C.J. 1956. ''Versamelde Werke, Deel II''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 21: ''Toe ek die ding weer op sy pote het, hang die blad nes 'n'' '''windskeef''' ''afdak en die poot by die hoë hoek se kant steek byna waterpas uit asof hy wou groet''.</ref> * '''skelm''' – jakkalsskelm<ref name="WAT" /> * '''skerp''' – vlymskerp,<ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 274: ''De Kee het met 'n'' '''vlymskerp''' ''hou sy naelstring deurgesny.''</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 60: ''Die'' '''vlymskerp''' ''punte van die wapens beweeg gevaarlik tussen die vegters.''</ref> elsskerp, haarskerp (beeld), rasperskerp, skeermesskerp,<ref name="WAT" /> naaldskerp,<ref name="Kempen" /> blitsskerp (beeld),<ref name="WAT" /> bliksemskerp (beeld),<ref name="WAT" /> droomskerp (beeld, detail),<ref name="WAT" /> lemskerp,<ref name="WAT" /><ref>Basson, G. 1994. Die nabootser. In: De Beer, L. (sames.). ''Vangnet: 32 speur- en misdaadverhale.'' Pretoria: J.P. van der Walt, p. 366: ''Die man sê niks nie, kruis net sy bene en maak seker dat die'' '''lemskerp''' ''plooi van sy broek nie kreukel nie.''</ref> krisskerp,<ref name="WAT" /> priemskerp, <ref name="WAT" /> swaardskerp<ref name="Kruger1977" /> * '''skoon''' (estetika) – beeldskoon,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> bloedskoon,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="WAT" /> porseleinskoon (vel, gelaat),<ref>Van Waart, Sue. 1992. Skoonlief en die spook. In: De Beer, Lindeque. (samest.) ''Naglopers: verhale van die bonatuurlike en onverklaarbare''. Pretoria: J.P. van der Walt. bl. 28: ''Geen spoor is op haar'' '''porseleinskone''' ''vel te sien van die teistering deur jare se saamleef met 'n aktiewe spook in haar pragtige ou volstruispaleis nie''.</ref> wonderskoon,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> blomskoon<ref name="Potgieter" /> * '''skoon''' (helder) – kristalskoon,<ref name="WAT" /><ref>De Wit, Andries. 1989. ''Operasie bom''. Tafelberg-uitgewers. Bl. 20: ''Chris en Linda kyk asemloos om hulle rond: die kolossale span van'' Springbok ''se vlerke bo hulle, miljarde sterre reg rondom en 'n '' '''kristalskoon''' ''planeet onder hulle.''</ref> * '''skoon''' (higiëne) – silwerskoon,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> kraakskoon,<ref name="Potgieter" /><ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 171: ''Hy sê nou huisie, maar dis 'n ordentlike plek''. '''Kraakskoon'''.</ref> blinkskoon,<ref>Soos verskyn op bl. 9 van ''Monsterduiwe'', Lien Roux-de Jager, 2001: ''Hy kan nie help om die dorp met die kliniese ruimtestasie en die'' '''blinkskoon''' ''tuig te vergelyk nie.''</ref><ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 60: ''Sy oordink alles weer van die begin af!''' '''Hoe hulle in die'' '''blinkskoon''' ''beheerkamer van die aarde se verdedigingshoofkwartier aangeland het nadat sy en Chris met die koningin van Skeba se kombi-horlosie-wekker-ding gekarring het[...]''</ref> skitterskoon<ref name="WAT" /><ref>Krüger, K. 2014. ''Eggo’s in die Skimberge''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 22: ''En julle los die kombuis vir my'' '''skitterskoon'''.</ref><ref name="Kruger1977" />, sprankelskoon, <ref>''Rooi Rose''. 1980. ''Good and Clean''-waspoeieradvertensie. 10 September. p. 171: ''Wasgoed is'' '''sprankelskoon''' ''as dit vars ruik.''</ref> glansskoon<ref name="Kruger1977" /> * '''skraal''' – rietskraal,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 249: ''Nee, toe ek vir Johnnie die eerste keer sien, toe's hy 'n jong poliesmantjie in so 'n mooi blou uniform,'' '''rietskraal''' ''en baie handsome.''</ref> geraamteskraal<ref>Strydom, Kobus. 1989. Hoe's dit, my ou? 'n Kabaret, uit: ''Tienertoneel: Verhoogtekste deur Gerhard Strydom, Peet van Rensburg, Marietjie Pretorius, Elise van Wyk. Kobus Strydom''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 109: ''Die klein meisietjie van sestien'' / ''staan'' '''geraamteskraal''' / ''en glimlag uitdagend vir die kamera''.</ref> * '''skrik''' – doodskrik<ref name="Esterhuizen" /> * '''skrum''' – doodskrum<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /> * '''sku''' – skilpadsku<ref>Stander, Carina. 2004. Kleurblind. In: Cochrane, Neil (samest. & red.). ''Braaivleis in die bos en ander verhale''. Pretoria: Aktuapers, bl. 58: ''Hy het'' '''skilpadsku''' ''weggeskram toe ek my hand vir hom hou''.</ref> * '''skurf''' – rasperskurf<ref>[https://archive.org/stream/tydskrifvirlette00uns_u47/tydskrifvirlette00uns_u47_djvu.txt ''My hart het soos ’n hakkopslang / orent geruk, / toe ’n'' '''rasperskurwe''' ''hyging uit sy rietskraal / lyfie boor.'']</ref> * '''slank''' – soepelslank<ref name="Kruger1977" /> * '''slap''' – papslap<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> * '''sleg''' – doodsleg,<ref name="Potgieter" /> papsleg,<ref name="Van Schoor1" /> daggasleg, vreksleg, vrotsleg, hondsleg,<ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 27: ''"Ag kom nou. Dis net rou groente." Ma beduie vir Dêrra om nog 'n sluk te vat. "Nee, Bok, dis'' '''hondsleg'''. ''Skuus, maar ek gaan dit nie in my lyf kry nie."''</ref> kaksleg (obseen)<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 121: ''Jy's te'' '''kaksleg''' ''om self daardie band aan te sit.''</ref> * '''slim''' – vrekslim<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/07/04/vb/7k/02.html Waar kom die wallieskaap vandaan?]:<br /> ''Ek het baie simpatie met opvoeders wat vandag se bloedjies Afrikaans moet leer, maar soms wonder 'n mens darem oor die inligting wat oorgedra word. Een ouer het paniekerig (namens sy eie kind) by 'n paar professore begin soek na die intensiewe vorm van slim. Nou is intensiewe deur die eeue in Afrikaans in redelik vaste vorme ingeburger. Ons praat van grasgroen, bloedrooi, seepglad, goud- of borriegeel, potblou, ensovoorts. In hierdie gevalle kan 'n mens die intensief ook omstel tot so groen soos gras, so rooi soos bloed, ensovoorts. Maar dan is daar ook woorde soos doodgoed, doodlekker en ander wat nie letterlik so goed of so lekker soos die dood is nie. Hier beteken die dooddeel eintlik maar net "goed, lekker in die allesoortreffende trap".''<br /> ''Maar wat het dit nou met slim te doen? Nouja, die antwoord wat deur die opvoeder aan die leerling (ná sy vrugtelose soektog) gegee is, is superslim. Nee kyk, so maklik kan dit darem regtig nie. Super- kan vooraan 'n hele klomp ander byvoeglike naamwoorde geplak word, soos superfiks, superfyn, supermodern. Kan 'n mens vir iemand sê dat'' '''vrekslim''' ''(wat nie beteken so slim dat hy vrek nie), verkeerd is en dat net superslim reg is? Haikôna.)</ref> * '''slinks''' – jakkalsslinks<ref name="WAT" /> * '''snaaks''' – skreeusnaaks,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> skreesnaaks, rasend snaaks,<ref>Steyn, Ilse. 1996. ''Prinses in die ruimte''. Parow: JP van der Walt en Seuns. Bl.52 ''Dit mag vir jou'' '''rasend snaaks''' ''wees om so 'n grappie met 'n agterlike Aardmens en die onbelangrikste van jou bemanning te maak, maar laat ek jou vertel, Kaptein: ek sou nie met jou getrou het al was jy die laaste man in die heelal nie!''</ref> doodsnaaks<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 66: ''Dis eintlik onskuldig en'' '''doodsnaaks''' ''vir die seuns, seniors en slawe''.</ref> * '''snel''' – blitssnel,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 108: '''Blitssnel''' ''steek Arieb vas''.</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 119: '''Blitssnel''' ''sak die matrose op hulle toe en oorrompel hulle.''</ref> bliksemsnel,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> koeëlsnel, pylsnel,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> rasendsnel, orkaansnel,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 90: ''Toe,'' '''orkaansnel''', ''gebeur die onverwagte.''</ref> windsnel, <ref>Funcke, E.W. 1989. Offisiële geloof en kettery in die Middeleeue as tema rondom Umberto Eco se verhaal 'Die naam van die roos'. In: Ohlhoff, C.H.F. & Brink, M. (reds.). '' 'n Blik op die Middeleeue''. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. p. 28: ''Joachim lê wel deemoedig sy geskrifte ter beoordeling aan die pouslike stoel voor, sy gedagtes daarin brei egter'' '''windsnel''' ''uit.''</ref> stralersnel<ref name="Kruger1977" /> * '''soet''' – suikersoet,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 67: ''"Mevrou Aerts," sê hy met 'n'' '''suikersoet''' ''stem.''</ref> stroopsoet,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> heuningsoet,<ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> engelsoet<ref>[[WAT]]: Die kindertjies is engelsoet. 'n Engelsoete voorkoms. Engelsoete woordjies fluister.</ref> * '''sout''' – pekelsout<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> * '''stadig''' – doodstadig<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="ReferenceC" /><ref>Du Plooy, Heilna. 2013. 'Die foto'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 88: ''Later het ek besef ek moet hierdie aandagafleidende gesig uitskakel as ek werklik effektief wil oefen, wanneer ek klein passasies en frases oor en oor moes speel om dit goed reg te kry, of die stukke afbreek in dele, of dit'' '''doodstadig''' ''deurspeel om seker te maak ek gaan geen note mis as ek weer vinnig speel nie.''</ref>, skilpadstadig,<ref name="Esterhuizen" /> slakstadig<ref name="Esterhuizen" /> * '''sterk''' – ystersterk,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> beersterk,<ref name="Kempen" /> wondersterk, reusesterk, stormsterk (wind), oersterk, beessterk,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagloper. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 33: ''Martiens vloek, beur met al sy krag om uit die ystergreep los te kom, maar die man is'' '''beessterk'''.</ref> draadsterk,<ref>[[WAT]]: 'n Jong man met draadsterke spiere</ref> gifsterk (''koffie/tabak''),<ref name="WAT" /> klipsterk<ref name="WAT" /> * '''stil''' – doodstil,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Stadler, L.G 1994" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 187: ''En daar's nie geluide nie. Soos in niks. Dis'' '''doodstil. Dood-, dood-, doodstil.'''</ref><ref>Radlof, G. 1999 (1957). ''Oloff die Seerower, #2: Die Seewraak.'' Pretoria: Fundi, pp. 69: ''Oloff staan'' '''doodstil.'''</ref> tjoepstil,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /> bladstil,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> botstil,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 46: ''G 'n ritsel of roer, al vier die rigtings'' '''botstil.'''</ref><ref name="Kruger1977" /> botdoodstil,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> stokstil<ref name="Esterhuizen" />, muisstil,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Laurie, Trienke. 2013. 'Klein kind hurk muisstil'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 180.</ref> grafstil,<ref name="Kempen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> kerkstil,<ref name="Potgieter" /> kerkhofstil,<ref name="Potgieter" /> klipstil, stofstil,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 47: ''Toe is sy in die werwelkolk, binne-in sy'' '''stofstil''' ''hart.''</ref> witstil,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 83: ''Hy was bleek en'' '''witstil''' ''die hele tyd wat sy by die venster gestaan het, het glad nie geroer nie, net gelê met die wit gesiggie bokant die wit laken''.</ref> nagstil<ref name="WAT" />, grotstil<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 19: ''Die eggo's sterf weg... dit raak'' '''grotstil'''.</ref>, tonnelstil,<ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 20: ''Dit raak weer'' '''tonnelstil'''.</ref> kiepstil (nie algemeen)<ref name="WAT" /> * '''styf''' – stokstyf,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 121: ''Linda bly 'n paar sekondes'' '''stofstyf''' ''sit.''</ref> boomstyf (argaïes saam met liggaamsdele/ledemate gebruik; ook ''boomvas''),<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> snaarstyf<ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> (draad, senuwees, spanning, situasie), kraanstyf,<ref>De Lange, Johann. 2008. Kusdorp. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.937: ''Hier veg die see sy landgoed terug: / dit sien mens aan die soutsweet / teen 'n ruit, 'n windpomp'' '''kraanstyf''' ''/vasgeroes, bome deur die seewind / teruggedryf, 'n plaag duiwe / op 'n weggeroesde dak.''</ref> kraakstyf, klipstyf, nertsstyf<ref>Van Nierop, L. 2018. ''Katelknaap: 'n roman''. Kaapstad:Penguin Books, p. 152: ''Die meisie skuif tot teen hom. Hy merk weer haar'' ''nertsstywe'' ''broekie wat beswaarlik alles bedek.''</ref> * '''suinig''' – vreksuinig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 15: ''Ek was'' '''vreksuinig''' ''daarmee, maar het darem klein sakkies vol ook vir Gregoire Boonzaier en Uys Krige geneem.''</ref> stiksuinig * '''suiwer''' – kristalsuiwer,<ref name="WAT" /> glassuiwer<ref>[[C.M. van den Heever|Van den Heever, C.M.]]. 1935. ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 49-50: ''En ons sal al meer in daardie rigting groei, hoe sterker ons die hoofmomente in die lewe leer aanvoel en dit leer weergee in 'n taal wat'' '''glassuiwer''' ''daardie innerlike gespanne lewe suggereer.''</ref> * '''sukkel''' – doodsukkel<ref name="Esterhuizen" /> * '''suur''' – asynsuur,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> brandsuur,<ref>[http://www.netwerk24.com/Ontspan/Naweek/Breestraat-die-nuwe-Langstraat-20140419 Lategan, H. 2014. Breëstraat die nuwe Langstraat? Netwerk 24] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309124901/http://www.netwerk24.com/Ontspan/Naweek/Breestraat-die-nuwe-Langstraat-20140419 |date= 9 Maart 2016 }}: ''Selde het ek sulke nors'', '''brandsuur''' ''mense in een dag teëgekom.''</ref><ref>[http://www.dbnl.org/tekst/wiel033jako01_01/wiel033jako01_01_0004.php G.R. von Wielligh. 1921. ''Jakob Platjie''. Pretoria: HAUM, bl. 26]: ''‘Dit sal ons so nooit as nooit doen nie!’ roep die twee uit. Bob vat'' '''brandsuur''' ''bier en gee daarvan aan ieder 'n glas vol''.</ref> doodsuur<ref>[[WAT]]: ''Die appels is nog'' '''doodsuur'''.</ref> * '''swaar''' – loodswaar,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> klipswaar,<ref name="WAT" /> stormswaar (gesigte),<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 189: ''Maar aan oom Dolf en tant Maria se'' '''stormswaar''' ''gesigte weet hy hulle is bewus van haar toestand; dra hulle kruis woordeloos.''</ref> kraakswaar,<ref name="WAT" /> kreunswaar,<ref name="WAT" /> hamerswaar (hou, slag)<ref>Le Roux, H. 1995. ''Bloedoffer vir Lilith''. Pretoria: J.P. van der Walt. p. 36: ''Hugo slaag daarin om die eerste hou net-net met sy linkerarm af te keer, maar toe seil die kleiner man onder sy verdediging deur en hy ontvang twee'' '''hamerswaar''' ''houe op die krop van sy maag wat hom snakkend vorentoe laat knipmes.''</ref><ref>Le Roux, H. 1995. ''Bloedoffer vir Lilith''. Pretoria: J.P. van der Walt. p. 104-105: ''Die lig in die oorkantste vertrek word oombliklik afgeskakel en meteens is dit doodstil behalwe vir die'' '''hamerswaar''' ''slae van sy hart.''</ref> * '''swak''' – kuikenswak,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodswak,<ref name="Van Schoor1" /> hoenderswak<ref name="Potgieter" /> * '''swart''' – pikswart,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> gitswart,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> pikgitswart, nagswart,<ref name="WAT" /> roetswart, koolswart, (pik)gietswart, raafswart,<ref>Van Nierop, Leon. 1996. ''Die sielsmokkelaar.'' Johannesburg: Perskor. bl. 55-56: ''Hy sien die bekende'' '''raafswart''' ''hare, die volmaakte gelaatstrekke, die vol, rooi mond en die glimlaggies in haar oë waaraan hy so gewoond geraak het.''</ref><ref>Krüger, K. 2014. ''Eggo’s in die Skimberge''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 142: ''Sy het'' '''raafswart''' ''hare en is geklee in iets wat soos pers pajamas lyk''.</ref> steenkoolswart,<ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 104: ''Brys het sy'' '''steenkoolswart''' ''BMW voor die villa geparkeer.''</ref> skemerswart,<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 79: ''Die groen van sy oë is'' '''skemerswart''', ''die pupille onnatuurlik groot.''</ref> blinkswart,<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 204: ''Ingedagte streel hy oor die'' '''blinkswart''' ''lasergeweer wat dwars oor sy knieë lê''.</ref><ref>Sadie, J. 1979. ''Terra Piering 1''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers, p. 63: ''Die sterlig speel in haar'' '''blinkswart''' ''hare.''</ref> inkswart<ref name="Potgieter" /><ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 54: ''Buitekant is daar niks... net die'' '''inkswart''' ''duisternis met die duisende derduisende blinkende, flonkerende sterre.''</ref> * '''swoeg''' – doodswoeg<ref name="Esterhuizen" /> * '''taai''' (buigsaam, maar moeilik breekbaar) – seningtaai,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /><ref>Leroux, E. 1962. ''Sewe dae by die Silbersteins''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 44: ''Tussen die verwaarloosde meisies met hulle armoedige bikini's en'' '''seningtaai''' ''bene van die mans, tussen almal met die groteske dierekoppe wat hulle gesamentlike masker is, beweeg Henry volkome uitgeslote op soek na Salome.''</ref> biltongtaai, rubbertaai * '''taai''' (gehard, ook moeilik) – rateltaai,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /> toffietaai (''wedstryd''), hondstaai, karootaai (''plant'') * '''taai''' (klewerig) – heuningtaai,<ref>Van der Berg, Willem. 1953. ''Reisigers na nêrens''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, bl. 98: ''Voor die wydope vensters fladder die gordyne stadig en lui en laat af en toe 'n geur van blomme, te soet na sy smaak, swaar en'' '''heuningtaai''', ''die kamer binne.''</ref> toffietaai * '''tevrede''' – doodtevrede,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Bourliaguet" /><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 24: ''Dis karee, taaibos, buffeldoring, soetdoring, bloubos, witstinkhout, deurmekaarbos, rosyntjiebos – 'n wye versameling bome, groot en klein, wat hier hulle staning het; hier almal'' '''doodtevrede''' '' 'n bont boomfamilie saam.''</ref> oertevrede<ref>Grové, H. 1983. ''Die kêrel van die Pêrel of Anatomie van 'n leuenaar: drie vertellings waarin die liefde ter sprake kom''. Kaapstad: Tafelberg, 43: ''G.T. glimlag'' – '''oertevrede.'''</ref> * '''tjank'''– doodtjank<ref name="Esterhuizen" /> * '''toe''' – bottoe,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 274: ''Maxie was reg. Hy kyk na hierdie saak met sy oë'' '''bottoe'''.</ref> pottoe,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> digtoe<ref name="Van Schoor1" /> * '''treur''' – doodtreur<ref name="Esterhuizen" /> * '''trou''' – hond(e)trou<ref name="WAT" /> (byvoorbeeld: ''hondetroue oë'') * '''vaak''' – doodvaak * '''vaal''' – asvaal,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> muisvaal,<ref>Van Nierop, L. 2000. ''Skrikkelkind: Girly se storie''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 28: ''Dalk het daar iewers 'n mooi vrou weggekruip onder die'' '''muisvaal''' ''hare en die moesies wat soos bosluise onder haar een oog gesit het.''</ref> roetvaal,<ref>Van Rooyen, Piet. 2005. ''Akwarius''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 19: ''Deur aangewasemde ruite kan hy meeue in mistroostige groepies op die kaai sien sit, sommige helderwit, ander'' '''roetvaal'''</ref> doringvaal,<ref>Blignault, Audrey. 1969. Een vreemdeling op de aarde. In: ''Trekvoëls: 'n Keur uit Afrikaanse Reisverhale met Inleiding en Aantekeninge deur AP Grové''. Johannesburg: Voortrekker, bl. 134: ''Klein eilandjies — die grootste beslaan maar twintig akker — dor'', '''doringvaal''', ''met die enigste uitsig dié oor die see, eindelose blou myle van see en see en nogmaals see.''</ref> loodvaal<ref>Van Blerk, H.S. 1994. Weary Willie. In: De Beer, L. (sames.). ''Vangnet: 32 speur- en misdaadverhale.'' Pretoria: J.P. van der Walt, p. 243.</ref> * '''vars''' – neutvars,<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 149: ''Die omgewingstemperatuur was konstant en die lyk'' '''neutvars'''.</ref> oondvars, kraakvars,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 9-10: '''Kraakvars''' ''goeie groente dwarsdeur die jaar''.</ref> kersvers (of kersvars), douvars,<ref name="Makrogids" /> kekkelvars (informeel), tuinvars, reënvars (grond, lug, groente ens.),<ref name="WAT" /> seevars, stoomvars (gebak), lentevars (blomme, huis, voorkoms), plaasvars,<ref name="WAT" /> bloedvars<ref>Viljoen, Fanie. 2010. Modderdonker Christiaan. In: Bloemhof, François, Jacobs, Jaco en Viljoen, Fanie. ''13 Spookstories''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 31 ''In my het 'n droom nog'' '''bloedvars''' ''gebroei.''</ref>, blinkvars, <ref>Fourie, L. 2019. Op die rug van 'n olifant - laat die wiele draai. Plus 50. 14 (3) Julie: ''Dit is eers as ’n mens fyner begin kyk, dat jy die mooi raaksien – in die detail van die eeue-oue bouwerk, die'' '''blinkvars''' ''groente en vrugte van die straatverkopers, die fyn handwerk te koop, die kleure van die vroue se sari’s, in die vriendelike gesigte van die mense en natuurlik die stringe gousblomme wat om jou nek gehang word om jou welkom te heet.''</ref> blomvars, <ref name="Kruger1977" /> parfuumvars<ref name="Kruger1977" /> * '''vas''' – rotsvas,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Leroux, E. 1962. ''Sewe dae by die Silbersteins''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 22: ''Hy probeer eers 'n gesprek met haar aanknoop en gesels oor die aangename partytjie, die sjarmante gaste, die interessante leefwyse van die Silbersteins, maar sy staan'' '''rotsvas''', ''vierkantig voor hom, haar ogies met onbeweegbare haat op hom gerig.''</ref><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 53: ''Die suidpunt van Afrika is die'' '''rotsvaste''' ''Kaap Agulhas, maar deskundiges is nog altyd onseker waar die skeiding tussen die Atlantiese en die Indiese Oseaan is.''</ref><ref>Rabie, J.S. 2004. Voor die muur. In: ''Een-en-twintig plus''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 73-74: ''Ons is bome van deernis wat in al die takke van ons skepping bewe; al die liefdevolle wetenskap van ons wil om skoonheid en 'n'' '''rotsvaste''' ''doel deur middel van die spel skep, sidder deur ons met 'n pylpunt pyn om ons nog meer aan te spoor''.</ref> doodvas, bankvas,<ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Smit, Bartho. 2008. ''Die Keiser''. (Drie-en-dertigste druk). Kaapstad:Perskor. bl.55: ''KEISERIN: Dis 'n lieflike dag buite, Majesteit. Hulle sê daar's nie meer plek vir 'n muis langs die strate nie – die mense staan'' '''bankvas''' ''ingeryg om ons optog te sien.''</ref> paalvas<ref name="Van Schoor1" /> (''blik, kyk, uitdrukking; houding; feit of stelling''), klipvas, ystervas,<ref>[[C.M. van den Heever]]. 1935. ''[[Die Afrikaanse gedagte]], bl. 104: ''Prof. T. J. Haarhoff is een van die vernaamste werkers in hierdie opsig. Hy gaan langs glad 'n ander weg te werk as die skoolvos, wat die hele ou beskawing weggesnoei het tot 'n aantal'' '''ystervaste''' ''reëls waarin jou opvatting pas of nie pas nie.''</ref> neetvas (sit/kleef)<ref name="WAT" /> * '''veel''' – dolveel<ref name="Potgieter" /> * '''veilig''' – doodveilig<ref>Van Nierop, Leon. 1996. ''Die sielsmokkelaar.'' Johannesburg: Perskor. bl. 118: '''"Doodveilig."''' ''Sy kyk op. "Kyk, dis amper volmaan"''</ref><ref name="Kruger1977" /> * '''verbaas''' – stomverbaas,<ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2011. ''Die Midasmoorde'' (Afrikaanse vertaling deur Daniel Hugo). Pretoria: LAPA Uitgewers. Bl. 157: ''Croos luister'' '''stomverbaas'''.</ref> doodverbaas<ref name="Potgieter" /><ref>Hendriks, H. 1994. Een misdaad te veel. In: De Beer, L. (sames.). ''Vangnet: 32 speur- en misdaadverhale.'' Pretoria: J.P. van der Walt, p. 259: ''David Meiklejohn frons, kyk 'n oomblik uit die hoogte na die offisier en na na die bestuurder. "Wie is die meneer en weet hy met wie hy praat?" vra hy'' '''doodverbaas'''.</ref> * '''ver''' – doodver<ref name="gedig: leksikografie – Daniel Hugo" /> * '''vererg''' – doodvererg<ref name="Potgieter" /> * '''verkluim''' – doodverkluim<ref name="WAT" /> * '''verlate''' – doodverlate<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> * '''verlief''' – smoorverlief,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> doodverlief,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> dolverlief,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kruger1977" /> malverlief <ref>Marais, Danie. 2009. ''Al is die maan 'n misverstand''. Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.92 (''Help''): ''Toe ek'' '''malverlief''' ''was op jou / het jy sag en kaal vir my dankie, dankie gesê: / "Dankie dat jy my raakgesien het." ''</ref> * '''verleë''' – doodverleë<ref name="WAT">[[WAT]]</ref> * '''verlig''' – helderverlig <ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Wolwedans in die skemer''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 82: ''Sy loop met die trappe af tot by die'' '''helderverligte''' ''parkeerterrein''.</ref> * '''vermoeid''' – doodvermoeid<ref name="Esterhuizen" /> * '''versigtig''' – doodversigtig<ref>[[Elizabeth Kotze|Kotze, E.]] 2000. ''Die slag van die breekbrander''. Kaapstad: Tafelberg, bl.75: '''Doodversigtig''' ''doen ek navraag, weeg ek pryse en modelle teen mekaar op.''</ref> * '''verskrik''' – doodverskrik<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Makrogids" /><ref>Bourliaguet, L. 1963 (1961). ''Verhale uit Limousin''. Vertaal deur André P. Brink. (''Le Berceau Limousin''). Kaapstad: Human en Rousseau, bl. 42: '' 'n'' '''Doodverskrikte''' ''swerm kraaie het met hees krete in die lug rondgedraai en nie geweet waarheen hulle kon vlug nie.''</ref> * '''verskriklik''' – allerverskriklik<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagblom. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 19: ''"Dis 'n soort wonderblom... 'n nagblom, want volgens wat Kerneels vertel, blom die ding'' '''allerverskriklik''' ''mooi in die laatnag..."''</ref> * '''verslae''' – doodverslae<ref>Stevenson, R.L. 1951. ''Skateiland''. Libri-reeks II (vertaal en verwerk). Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 179: ''Hands was'' '''dood-verslae''' ''toe hy dit sien.''</ref> * '''verslete''' - doodverslete<ref>Antonissen, R. 1966. ''Spitsberaad: Kroniek van die Afrikaanse Lettere 1961-1965''. Kaapstad: Nasou Beperk, p. 15: ''[...] ek moet darem mooi kyk of daar agter die skynbaar'' '''doodverslete''' ''beeldspraak-procédé dalk tog niks besonders skuilgaan nie.''</ref> * '''verveel''' – doodverveel<ref name="Esterhuizen" /> * '''verveeld''' – doodverveeld,<ref>Jaco, Paul. 2008. ''Die luiperds van Sh'ong''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 139: ''Buite vind ek Shuna penregop in haar boks, met 'n'' '''doodverveelde''' ''uitdrukking op haar gevreet''.</ref> siekverveeld<ref>[[François Verster]]. 2016. ''Omega, oor en uit: Die storie van 'n opstandige troep'' : ''Maar my mater het my manier van staan – boude uitgestoot en met 'n'' '''siekverveelde''' ''uitdrukking op my bakkies – blykbaar vermaaklik gevind''.</ref> * '''vervelend''' – stomvervelend,<ref name="Potgieter" /> doodvervelend<ref name="Potgieter" /><ref>Meyer, Deon. 2009. ''Karoonag en ander verhale''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 41: ''Hulle arresteer jou nie omdat jou vrou en jou lewe jou'' '''doodverveel''' ''nie.'' (as werkwoord gebruik)</ref> * '''vervelig''' – doodvervelig,<ref name="Stadler, L.G 1994" /> vaalvervelig<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 82: ''Hulle is almal mooier en skraler as sy, wat soos 'n baksteen gebou is en net so'' '''vaalvervelig''' ''ook.''</ref>, oervervelig<ref>Van Wyk, A. 2012. ''Wie is reg? Tien jaar se regspunte''. Kaapstad: Tafelberg. p.222: ''Met die eerste oogopslag lyk die tegniese en vir vele mense'' '''oervervelige''' ''terrein van rekeningkundige standaarde baie ver verwyderd van politiek van enige aard''.</ref> * '''verwonderd''' – doodverwonderd,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /> stomverwonderd<ref name="Potgieter" /><ref>[[Elizabeth Kotze|Kotze, E.]] 2000. ''Die slag van die breekbrander''. Kaapstad: Tafelberg, bl.145: ''Sy wou weer x-strale laat neem, en'' '''stomverwonderd''' ''het ons na die plate gekyk waarop daar g'n teken van gewasse of uitsaaiings was nie.''</ref> * '''vet''' – blinkvet,<ref name="Potgieter" /> spekvet,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> moddervet,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> varkvet, rondvet,<ref>Potgieter, D.J. 1942. ''Juta se nuwe Afrikaanse grammatika vir middelbare skole''. Vyfde hersiene uitgawe. Kaapstad: Juta en kie, bl. 69</ref> appelvet<ref name="WAT" /> * '''vies''' – doodvies<ref name="Esterhuizen" /><ref name="WAT" /> * '''vinnig''' – blitsvinnig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /> bliksemvinnig,<ref name="Kempen" /> helvinnig, kwikvinnig,<ref>De Lange, Johann. 2008. Oer. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.942: '' 'n oog soos jaspis en'' '''kwik- / vinnig''', ''blits sonder deernis,''</ref> slang-vinnig<ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 16:''"...gaan nie kuier nie... het dit net goedgedink om namens die gemeente julle gesin aan die Here op te dra..." hoor Rampie nog die dominee voordat hy'' '''slang-vinnig''' ''terug na sy kamer begin seil''.</ref> * '''vol''' – stampvol,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 55: ''Die klein onderdakstoep van Heer Halewijn sit'' '''stampvol'''.</ref><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 75: ''Die veerboot na Palermo sit'' '''stampvol'''.</ref> propvol,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> barstensvol, tjokvol,<ref name="Potgieter" /> tjok-en-blok vol (informeel), boordensvol<ref>De Lange, Johann. 2008. Laatherfs. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.935: ''Die ouspens is'' '''boordensvol''' ''bottels.''</ref> (ongewoon), skepvol,<ref>De Lange, Johann. 2008. Laatherfs. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.935: ''Die knus kombuis is'' '''skepvol''' ''skottels / heuning, room en deeg. Voëls in pare verlaat hul neste onder geute.''</ref> windvol,<ref>De Lange, Johann. 2008. Vrywillige balling. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.934: ''Sy het voor die ruit bly staan / en sy het ruim en sterk gevoel / en haar hande was'' '''windvol''' ''papiere''</ref> stikvol,<ref name="Van Schoor1" /> emmersvol,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 49: ''Dan dreun die weer, giet die reëndruppels skielik'' '''emmersvol''' ''uit 'n wolk wat in 'n oogwenk swart en onheilspellend, swaardragtig van water geword het.''</ref> randvol (glas water), kreunvol<ref name="WAT" /> * '''voos''' – grysvoos<ref>Venter, Eben. 2009. Die twee lewens van Johannes Jakobus (Japie) Leonard. In: Marais, Danie (samest.). ''As almal ver is: Suid-Afrikaners skryf huis toe''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 196: ''Jare later, toe sy goeie huwelik en stabiele werk'' '''grysvoos''' ''begin raak het, het selfs die bruisende energie van sy ma daardie dag tussen die jagters, iets wat hy altyd bly vashou het, begin vervaag''.</ref> * '''vreemd''' – wildvreemd,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> wondervreemd * '''vrek''' – morsdoodvrek<ref>Viljoen, F. 2022. ''Wêreld van Wolwe 3: Derde Mag''. Pretoria: LAPA, bl. 77: ''Flippit, dit was nou amper of ons was'' '''morsdoodvrek'''.</ref> * '''vriendelik''' – katvriendelik, doodvriendelik<ref>Jaco, Paul. 2008. ''Die luiperds van Sh'ong''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 80: ''Toe Tensy die deur oopmaak, spring sy uit en loop op die bedremmelde meisie af om haar snorbaard'' '''doodvriendelik''' ''teen haar arm te skuur – nie in die minste bekommerd oor die verwoeste leersitplekke nie''.</ref> * '''vrolik''' – dolvrolik, <ref name="Potgieter" /><ref name="WAT" /> vonkelvrolik<ref name="Kruger1977" /> * '''vrot''' – papvrot<ref name="Esterhuizen" /><ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 96: ''Ek het gou agtergekom die beste is om net die blaarkoppe af te kap – om die stele op te kap is te veel werk – en dit so 'n tien dae lank in 'n komposhoop klam te hou totdat dit'' '''papvrot''' ''en so sag soos botter is.''</ref> * '''vry''' – voëlvry,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> skotvry,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Pieterse, R. 1985. ''Die Koningin van Skeba se tydmasjien''. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 86: ''Hy het nou wel'' '''skotvry''' ''weggekom toe hy en Adri op Mars gaan kuier het''[...]</ref> doodvry<ref name="WAT" /><ref name="Esterhuizen" /> tolvry<ref name="Esterhuizen" /> * '''vuil''' – kaiingvuil, moddervuil * '''wakker''' – wawyd wakker,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Makrogids">Uys, I. 1998. ''Die Afrikaanse makrogids''. Kaapstad: Queillerie, bl. 215-218.</ref> nugter wakker,<ref name="Esterhuizen" /> haaswakker,<ref>Swart, Keina. 2014. ''Bloujaar''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 39: ''"En nou: die trofee vir die belowendste tennisspeler," hoor hy meneer Steyn se bekende stem oor die mikrofoon. Nou is Rampie'' '''haaswakker'''.</ref> helder wakker<ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Insomnia''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 67: ''Opeens is hy'' '''helder wakker'''.</ref><ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 281: ''Later, toe almal tevrede en versadig in hulle slaapsakke lê, is Mohlomi'' '''helder wakker'''. </ref> * '''warm''' – vuurwarm,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> gloeiwarm,<ref name="Potgieter" /> kokendwarm,<ref name="Esterhuizen" /> kookwaterwarm,<ref>Van Nierop, L. 2013. ''Plesierengel''. Kaapstad: Tafelberg. Agterbladteks: Plesierengel'' is 'n nuwe, aangepaste weergawe van Leon Van Nierop se 1998-blitsverkoper, maar dié slag'' '''kookwater-warm''', ''onbevange en onbevrees vertel.''</ref> rooiwarm, skroeiwarm, smoorwarm,<ref name="Esterhuizen" /><ref>Krüger, K. 2014. ''Eggo’s in die Skimberge''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 139: ''Dis'' '''smoorwarm''' ''in die vallei, en doodstil.''</ref> snikwarm, stikwarm, witwarm, hondwarm,<ref>Verwey, P. 2015. ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok''. Kaapstad: Tafelberg, bl. 55: ''Budde is uiteindelik klaar. Dit was nie maklik nie. Dis'' '''hondwarm''' ''en die sweet loop spinnerakke deur die stof op sy rooi wange.''</ref> smeltwarm<ref>Kotze, K. 1973. ''Oggendblom en bitterkalbas''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 13: ''Dit was duidelik dat hierdie nie maar net nog 'n meisie was wat Brand huis toe gebring het vir aandete nie ; dit het uit die '''smeltwarm''' blik tussen hulle gespreek''.</ref><ref>Human, M. 2017. ''Held in 'n oorpak''. Pretoria: Romanza: “Mamma, man, maak nou gou, jy weet mos ek wil piepie,” skril die driejarige Karli se stemmetjie terwyl sy ongeduldig op haar pienk tekkies op die parkeerterrein se '''smeltwarm''' teer staan en trippel.</ref>, smeulwarm<ref>Ackermann, M.F. 2010. Satire, spraakvryheid, sensuur en siviele aanspreeklikheid en 'Portretjie en ander verhale'. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Universiteit van Pretoria. bl. 69-70: ''Die gesteelde stoorkameruurtjies het intussen weer instelling geword, maar in die plek van die'' '''smeulwarm''' ''passie van vroeër, is daar nou 'n waardige, stil teerheid.''</ref>, wreedwarm, helwarm,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 170-171: ''"Soos bedsere, net dieper, party kompleet of hulle daar met 'n'' '''helwarm''' ''yster ingebrand is en byne ammal op plekke waar mens g'n bedsere kry nie."''</ref> oondwarm,<ref>Van Nierop, Leon. 2004. ''Die nagreisiger''. Swellendam: Hartbees Uitgewers. bl. 140: ''Stellenbosch is vroeg al '' '''oondwarm''' ''en bedompig.''</ref> bakoondwarm,<ref>Van Nierop, Leon. 2012. ''Wolwedans in die skemer''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 69: ''"Dis frieken'' '''bakoondwarm''', ''Adéle – chill girl!"''</ref> brandwarm,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 57: ''"Tant Lenie, dis nog'' '''brandwarm''' ''," waarsku sy die ouer vrou, wat die beker versigtig uit haar hande neem.''</ref><ref>Meiring, Rouxnette. 2018. ''Snak: ||Hui !Gaeb Boek 2''. Kaapstad: Tafelberg. p. 283: ''Die sand wat'' '''brand-warm''' ''deur die dag was, is nou yskoud onder sy kaal voete.''</ref> bloedwarm,<ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 76: ''Maar op 'n dag in die koringland, onder 'n'' '''bloedwarm''' ''middagson, toe nog net die laaste koring 'n yl strepie op die lande staan, word Barkus siek.''</ref><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 97: ''Sy is vir hom soos sy ma, mooi en onvergelyklik; soos Ousus'', '''bloedwarm''' ''van erbarming; en nie mooi, maar koud en vals nie.''</ref> goudwarm,<ref>[[C.M. van den Heever|Van den Heever, C.M.]]. 1935. ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''. Pretoria: J.L. van Schaik, bl.36: ''Om van 'n digter soos Gezelle oor te gaan na een soos Van de Woestijne, beteken om 'n rustige tuin te verlaat waar die son'' '''goud-warm''' ''gloei agter die blomme en takke en verhelderend val deur die hoë beskilderde rame van die Kerk en om daarvandaan te gaan na 'n koel-vogtige herfsveld, waar die swak strale van die ondergaande son bewe oor die sorgvuldig-versorgde kasplante en die wandelaar diep wegsak in die sagte, donker aarde.''</ref> swoelwarm,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 51: ''Ons eet hulle natuurlik ook wanneer hulle goudryp,'' ''swoelwarm''', ''songebak en nog sag is.''</ref> bliknerswarm,<ref>Van Nierop, L. 2015. ''Adrenalien: Die Waarheid''. Kaapstad: Tafelberg, p. 94: ''Hy draai die ruit af. Dit is nou'' '''bliknerswarm'''.</ref> siswarm,<ref name="WAT" /> kraaiwarm, <ref name="WAT" /> helwitwarm<ref>Van Nierop, L. 2000. ''Skrikkelkind: Girly se storie''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 84: ''Dis een van daardie'' '''helwitwarm''' ''dae wanneer die Karoo vir sy eie hitte skrik. Wat selfs die horison nie meer bewe nie.''</ref> * '''waterpas''' – doodwaterpas<ref name="Esterhuizen" /> * '''weemoedig''' – oerweemoedig<ref>Gilfillan, Rita. 2013. 'Ydelheid der ydelheden'. In: Scheepers, Riana & Kleyn, Leti (samest.). ''Spoorvat: Jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers''. Pretoria: LAPA uitgewers, bl. 105: '''Oerweemoedig''' ''is die wysie wat sy so sit en [[neurie]] met daardie rokerige, deurgeslykte stem van haar.''</ref> * '''weg''' – witweg,<ref>Du Plessis, P.G. 2011. ''Fees van die ongenooides''. bl. 171: ''Daar pik hoenders, langs 'n muur kou 'n bok 'n lap, voor hulle tussen die potklippe vrek 'n vuur'' '''witweg''' ''in sy as onder 'n amper leë pappot.''</ref> skoonveldweg<ref name="Esterhuizen" /> * '''weinig''' – bloedweinig,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /> broodweinig<ref name="Esterhuizen" /> * '''werk''' – doodwerk<ref name="Esterhuizen" /> * '''wit''' – spierwit,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Kruger1977" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 181: ''Sy kneukels word'' '''spierwit'''.</ref> poeierwit,<ref>Botha, L. 2015. ''Wonderboom: roman''. Kaapstad: Queillerie, bl. 186: ''Teen die motorruit leun 'n lang, skraal figuur in swart geklee met 'n'' '''poeierwit''' ''gesig wat onder die swart bolhoed flits''.</ref> raapwit, melkwit,<ref name="Potgieter" /> krytwit,<ref name="Potgieter" /> papierwit, sneeuwit,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref>Aspe, Pieter. 2013. ''Die kinders van Chronos''. (Vertaal deur Wium van Zyl). Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 266: ''Niemand het nog ooit die'' '''sneeuwit''' ''klawers aangeraak nie en dit sou ook nooit gebeur nie.''</ref> wolkwit,<ref>De Lange, Johann. 2008. Inval. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.941: ''maak plek vir die ysblou lug, / vir klitsgras tussen landerye, / vetbruin sooie en groen / weiding,'' '''wolkwit''' ''troppe, 'n bron,</ref> lykwit,<ref name="Van Schoor1" /> haelwit,<ref name="Potgieter" /><ref name="Kempen" /><ref>Hambidge, Joan. 2008. My jeug. In: Brink, André P. (samest.) ''Groot Verseboek''. (Eerste uitgawe in drie dele). Kaapstad:Tafelberg-Uitgewers. bl.998: ''Ek loop deur die nuwe huis; / besigtig alles voetjie vir voetjie: / 'n engel wat harp speel / voor die hemelpoorte; / die Bybel-in-kalfsleer; / 'n skildery / wat iets uitblaker / van '' '''"haelwit''' '' gestapelde wolke" / en vele boeke oor die politiek / deur Verwoerd en Malan, / die wysvinger van P.W. / ook hier verewig.''</ref> meelwit,<ref>Ferreira Jeanette. 1995. ''Die onsterflikes''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 9: ''Maar die ontvangsdame het reeds begin om op die Nederlanders met hulle'' '''meelwit''' ''hare en hulle pienkgebrande velle, se talryke vrae te probeer antwoord.''</ref> lakenwit,<ref>Van den Heever, C.M. 1939. [http://www.dbnl.org/tekst/heev001laat01_01/heev001laat01_01.pdf ''Laat vrugte''] Kaapstad: Nasionale Pers. 127-128: ''Mense kuier daarheen aan en vir 'n oomblik kyk hulle na die uitgeleefde, bleekgeel gesig, nou klein en verrimpel onder haar wit mussie, na die taai hande, wat soveel gewerk, soveel dinge op hulle regte plek laat staan het,'' '''lakenwit''' ''hande wat nou vir goed gekruis lê op haar bors, op die wit nagkleed wat sy eenmaal, jare, jare gelede gedra het gedurende haar wittebroodsdae.''</ref><ref>Van Blerk, H.S. 2008. ''Braakland van die bose''. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 89: ''En Cornelia staan eenkant'', '''lakenwit''' ''en toekyk''.</ref> wolwit,<ref>Verster, F. 2013. ''[[Deur na Nebula Nege]]''. Thompson Boekdrukkery, bl. 323: ''Hier op die plat ou berg, waar die wind binne minute alles met 'n klam deken van doudruppels kan bedek, waar die'' '''wolwit''' ''mis menige ongeïnisieerde al gillend teen die kranse afgestuur het.''</ref> skitterwit,<ref name="WAT" /><ref>Karsten, Chris. 2011. ''Abel se lot''. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 370: ''Tot dan sal sy goed kan uitrus in haar snoesige bed van kraakvars,'' '''skitterwit''' ''linne, selfs 'n kussing onder haar kop.''</ref> droomwit,<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 40: ''Die sand is'' '''droomwit''' ''en na regs staan rotsplate tot waar die kuslyn weer in die verte wegdraai''.</ref> sonwit,<ref>Viljoen, Fanie. 2013. ''Nova:Sterreloper''. Pretoria: LAPA Uitgewers. bl. 63-64: ''Toe hulle uit die bos breek, lê die strand'' '''sonwit''' ''voor hulle uitgestrek.''</ref> kalkwit,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 76: '' 'n Breë en plat toonnael wat getuig van goeie voetgene, nou'' '''kalkwit''' ''en net-net onderskeibaar van die vel op die brug van die voet, met 'n pienk rand regs waar die nael venynig die vlees binnedring.''</ref> spookwit,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 45: ''Wasbessies ryp oplaas'' '''spookwit''' ''op die bleek duine, en koekemakrankas se goue blindedermpies steek oornag uit droë vleigrond uit.''</ref><ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 159: ''… die grasperk'' '''spookwit''' ''met dou wat net-net na frisser herfsdou begin ruik.''</ref> siekwit,<ref>Venter, Eben. 2013. ''Wolf, wolf''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers. bl. 223: ''Sissie, ook'' '''siekwit''', ''spring op, "Mattie," sy trippel agter om haar stoel om hom in te haal, vas te hou, maar hy druk haar weg en hol uit die eetkamer met ant Sannie wat vadoek voor die mond in die kombuisdeur kom staan het.''</ref> beenwit,<ref>[http://slipnet.co.za/view/reviews/johann-de-lange-se-beenwit-woorde Johann de Lange se beenwit woorde (Slipnet)]</ref><ref>Uit e-WAT: '''Beenwit''' ''wolke pluim en groei … middag na middag op die ver gesigseinder (Sarie, 3 Jun. 1970, 164)''</ref> styselwit,<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/07/17/OB/9/01.html Smith, Francois. 2003. 'Toorbos' voltooi woud se verhaal: Matthee skryf oor laaste houtkappers. ''Die Burger'', 15 Julie:10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128153423/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/07/17/OB/9/01.html |date=28 November 2015 }}: ''Haar oë soek agterdogtig deur die'' '''styselwit''' ''hotelkamer''.</ref> ryswit,<ref>[https://books.google.co.za/books?id=lldSBAAAQBAJ&pg=PT241&lpg=PT241&dq=%22ryswit%22&source=bl&ots=iy1QBHtFA9&sig=36eSyTn8ZrYMVzKwFIVL_QQo5GA&hl=af&sa=X&ei=2iL8VJTKCYuv7AaV7ICoBA&redir_esc=y#v=onepage&q=%22ryswit%22&f=false''Die Afrikaanse Kortverhaalboek: Sewende, hersiene uitgawe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305010007/https://books.google.co.za/books?id=lldSBAAAQBAJ&pg=PT241&lpg=PT241&dq=%22ryswit%22&source=bl&ots=iy1QBHtFA9&sig=36eSyTn8ZrYMVzKwFIVL_QQo5GA&hl=af&sa=X&ei=2iL8VJTKCYuv7AaV7ICoBA&redir_esc=y#v=onepage&q=%22ryswit%22&f=false |date= 5 Maart 2016 }}. 2012. ''Toe sy op 'n dag 'n miernes ontdek onder haar sitkamervloer – dit was ná haar ouers se dood, toe sy alleen in die hoekhuisie in die dorp gewoon het – was sy baie omgekrap: die wriemelende, krioelende,'' '''ryswit''' ''insekte – tonnels vol onder die hout.''</ref> vuurwit,<ref>Resensie in die ''Taalgenoot'', Somer 2015, bl. 24, rakende ''Fragmente uit die Ilias'' ([[Homeros]]; vertaal deur Cas Vos): ''Die Griekse koning, Agamemmon ...se hart is'' '''vuurwit''' ''van woede...(bl. 87) en hy sweer wraak''.</ref> kraakwit (klere en linne)<ref name="WAT" />, waswit, marmerwit<ref>[[T.J. Haarhoff|Haarhoff, T.J.]] 1925. ''Die Romeinse boer''. Kaapstad: J.L. van Schaik, p. 181: Selfs dan, toe Oeagriese Hebrus die hoof, afgeskeur van die '''marmerwit''' nek, in die middel van sy stroom afrol, het die blote stem en die koue tong met vlugtende asem uitgeroep: "Eurudice, a, ongelukkige Eurudice!" en "Eurudice" het die oewers oor die hele stroom weergalm.</ref> * '''woes''' – dolwoes<ref name="Potgieter" /><ref name="WAT" /> * '''wyd''' – wawyd,<ref name="Esterhuizen" /><ref name="Potgieter" /><ref name="Van Schoor1" /><ref name="Kempen" /> wêreldwyd,<ref name="Esterhuizen" /> hemelwyd, horingwyd,<ref>Cornelius, Gert. 2008. Nagdwaler. In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike''. Swellendam: Twaalfuurkop Uitgewers. bl. 119-120: ''Hy kyk op na die bonkige gestalte bo hom, sien die dik bene in die kakie-uniform, die blink knope aan die tuniek, die rooi gesig met die blonde snor wat'' '''horingwyd''' ''verby die rooi wange krul.''</ref> hekwyk/hartwyd,<ref>Rabie, J. 1982. '' 'n Boek vir Onrus''. Kaapstad:Human & Rousseau, bl. 93: ''Ek sal nog net byvoeg ons herberg staan nog'' '''hekwyd''', '''hartwyd''' ''oop langs die see, stoele, koffie en wyn gereed, hoe ons ook al soms mag klink of ons klae.''</ref> wawielwyd<ref>Leroux, E. 1962. ''Sewe dae by die Silbersteins''. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 79: ''Braaivleis met bier in die sonlig saam met die slank Mrs Silberstein, haar blou rok oor die gras versprei, haar oë beskadu deur 'n'' '''wawielwye''' ''sonhoed, haar rus tot sluimering gesus deur die larie van paramour Van Eeden wat, hande agter die kop, op die naat van sy rug, sotto voce sy liefdesinspirasie in die son vertolk.''</ref> == Deens == * '''bleg''' – dødbleg<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''blind''' – stekeblind<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''blødt''' – gennemblødt<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''blå''' – himmelblå<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''dristig''' – dumdristig<ref name="VanGoorDeens1970">''Van Goor's Klein Deens Woordenboek''. 1970. 9e druk. Den Haag: G.B. van Goor Zonen's U.M.</ref> * '''død''' – stokdød, stendød<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''døv''' – stokdøv<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''fattig''' – bundfattig, ludfattig<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''falden''' – himmelfalden<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''fast''' – klippefast<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''fin''' – hårfin<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''fuld''' – propfuld<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''gal''' – ravgal, splittergal<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''glad''' – kisteglad<ref>Høeg, P. 2023 (1992). ''Frøken Smillas fornemmelse for sne''. Københaven: Gyldendal, s. 27: ''Når hun er fuld, er hun'' '''kisteglad''' ''og dansant''.</ref> * '''god''' – ejegod, tossegod, hjertensgod<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''hård''' – stenhård<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''mager''' – radmager<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''mørk''' – bælgmørk<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''ny''' – splinterny<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''nøgen''' – splitternøgen<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''rig''' – stenrig<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''skarp''' – knivskarp<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''snar''' – lynsnar<ref>Høeg, P. 2023 (1992). ''Frøken Smillas fornemmelse for sne''. Københaven: Gyldendal, s. 45: ''Han svinger øjeblikkeligt og'' '''lynsnart''', ''som over for min mor, fra forurettelse til omsorg.''.</ref> * '''sort''' – kulsort<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''stille''' – blikstille<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''sur''' – eddikesur<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''syg''' – dødssyg<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''ung''' – purung<ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''våd''' – drivvåd, dyngvåd, <ref name="VanGoorDeens1970" /> * '''vågen''' – lysvågen<ref name="VanGoorDeens1970" /> == Duits == * '''aktuell''' – brandaktuell, topaktuell * '''allein''' – mutterseelenallein * '''alt''' – steinalt,<ref>Bredendick, A. 2013. ''Die Jagd der Wölfin''. Elbwood-Verlag, S. 80: ''Der'' '''steinalte''' ''Ochse lag unter den Zweigen einer Fichte, als wollte die Taiga seinen Tod vor den Augen des Sommers verbergen.''</ref> uralt * '''angst''' – himmelangst * '''anständig''' – grundanständig * '''arm''' – bettelarm<ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 77: ''Dann verzichtet sie lieber auf ihren ersten Lohn und geht'' '''bettelarm''' ''in die Fremde.''</ref>, blutarm<ref>[[Henning Mankell|Mankell, Henning]]. 2005. Aus dem Schwedischen von Wolfgang Butt. ''Vor dem Frost: Roman'' München:Deutscher Taschenbuch Verlag, S. 253: ''Meine Mutter stirbt daran, daß sie mit einem'' '''blutarmen''' ''Prokuristen lebt''.</ref> * '''besoffen''' – stockbesoffen, sturzbesoffen,<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 171: '' ,,Der ist doch'' '''sturzbesoffen'', ''Herr Hauptmann", bemerkte jemand anders nüchtern.''</ref> stinkbesoffen * '''betrübt''' – tiefbetrübt * '''betrunken''' – stockbetrunken<ref>Vaqué, K. 2004. ''An der Hand Gottes: Von Pommern nach Südafrika''. Pretoria: Varama Publishers. S.168: ''Mary war'' '''stockbetrunken''' ''und hatte sich in meiner Bar ausgiebig bedient.''</ref> * '''billig''' – spottbillig * '''bitter''' – gallenbitter * '''blank''' – blitzblank, spiegelblank<ref>[[Henning Mankell|Mankell, Henning]]. 2005. Aus dem Schwedischen von Wolfgang Butt. ''Vor dem Frost: Roman'' München:Deutscher Taschenbuch Verlag, S. 70: ''Das Wasser war spiegelblank, im Hafenbecken schwamm ein Hund.''</ref> * '''blaß''' – leichenblass, totenblass * '''blau''' – knallblau, saphirblau<ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 266: ''In der Mitte des Raumes stand ein runder Teakholztisch'' [...] ''die mit '''saphirblauer''' ''und'' '''smaragdgrüner''' ''Seide bezogen waren.''</ref> * '''bleich''' – todbleich, totenbleich,<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 106: ''Das Gesicht des braunhaarigen Mannes war'' '''totenbleich''', ''die Augen aufgerissen, eine Hand vor der Brust verkrampf, mit der anderen deutete er in die Richtung der hohen Fenster''</ref><ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 163: ''"Du bist'' '''totenbleich'''. ''Du hast dich geschnitten, da im Gesicht."''</ref> schreckensbleich,<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 418: ''Am oberen Ende der Treppe stand Valentine, des Gesicht'' '''schreckensbleich''', ''in nicht mehr als ein dünnes Nachthemd gehüllt.''</ref> kreidebleich<ref>Stine, R.L. 2016 (1998). ''Gänsehaut: Der Werwolf aus den Fiebersümpfen''. Aus dem amerikanischen Englisch von Günter W. Kienitz. Garbsen: cbj Kinder- und Jugendbuchverlag, S. 5: ''Ich blickte durchs Fenster zum'' '''kreidebleichen''' ''Mond hinauf und lauschte.''</ref><ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 118: ''„Das kann doch gar nicht sein! Seit wann sind sie denn fort? So sagt es mir doch, ich bitt Euch!“, stammelt Mäu, die'' '''kreidebleich''' ''geworden ist.''</ref> * '''blöde''' – saublöde (plat), stinkblöde * '''böse''' – bitterböse * '''braun''' – britzebraun * '''brav''' – kreuzbrav * '''bunt''' – knallbunt, kunterbunt, grellbunt<ref>Fosar, G. & Bludorf, F. 1996. ''Das Erbe von Avalon: verborgene Geheimnisse in den europäischen Mysterien wiederentdeckt.''. München: Herbig, p. 83: ''Unter lautem Puffen, wie bei einem knallenden Sektkorken, entlädt sich die Energie in einem'' '''grellbunten''' ''kosmischen Feuerwerk''.</ref>, prallbunt,<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 48: ''Im Dickicht kaum zu sehen, doch dafür schon auf viele Meter hin zu riechen sind riesige'', '''prallbunte''' ''Blüten, deren Duft dich schwindlig macht.''</ref> regenbogenbunt<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 164: ''Vor meinen Augen schwammen'' '''regenbogenbunte''' ''Kreise, die sich mal weiteten, mal enger wurden, und mein Herz war schwer wie ein Pflasterstein.''</ref> * '''dicht''' – hageldicht * '''dick''' – faustdick, knüppeldick * '''dreckig''' – saudreckig * '''dreist''' – tolldreist * '''dumm''' – blitzdumm, kreuzdumm, saudumm (plat), stockdumm, strohdumm * '''dunkel''' – stockdunkel<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 277: ''Draußen vor dem Fenster war es'' '''stockdunkel''', ''doch ich war hellwach.''</ref> * '''dünn''' – hauchdünn, papierdünn, haardünn,<ref>Fosar, G. & Bludorf, F. 1996. ''Das Erbe von Avalon: verborgene Geheimnisse in den europäischen Mysterien wiederentdeckt.''. München: Herbig, p. 151 : ''Aus ihr formte sich eine zweite Spirale, danach eine dritte, aus der ein'' '''haardünner''' ''weißer Lichtstrahl kam, der meinen Hinterkopf berührte''.</ref> holzsplitterdünn<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 199: ''Borchert sah einer Prostituierten hinterher, die mit'' '''holzsplitterdünnen''' ''Beinen apathisch über den Bürgersteig wankte.''</ref> * '''dürr''' – knochendürr, rappeldürr, spindeldürr * '''duster''' – zappenduster, stockduster<ref>[http://www.kapstadt-entdecken.de/reiseinformationen-suedafrika/zeitverschiebung/ Zeitverschiebung Südafrika – wieviel Uhr ist es in Südafrika?]: ''Die Dämmerungsphase in Südafrika ist kurz, etwa eine halbe Stunde nach Sonnenuntergang ist es'' '''stockduster'''.</ref> * '''egal''' – scheißegal (plat) * '''ehrlich''' – grundehrlich<ref>Fosar, G. & Bludorf, F. 1996. ''Das Erbe von Avalon: verborgene Geheimnisse in den europäischen Mysterien wiederentdeckt.''. München: Herbig, p. 153: ''Überhaupt macht der inzwischen 44jährige den Eindruck eines'' '''grundehrlichen''', ''geradlinigen Mannes, der sich trotz seiner nur geringen Schulbildung erstaunlich gewandt auszudrücken pflegt''.</ref> * '''eigen''' – ureigen * '''elend''' – hundeelend * '''entschlossen''' – wildentschlossen * '''ernst''' – bierernst, todernst * '''ewig''' – urewig * '''fahl''' – aschfahl<ref>Kröhn, J. 2011. ''Tochter des Nordens''. Köln: Bastei Lübbe. S. 418: ''Die Welt, nicht länger reich an Farben, sonder'' '''aschfahl,''' ''schien getäuscht worden zu sein von der trügerischen Sonne wie Gisla von Thure.''</ref> * '''falsch''' – grundfalsch * '''faul''' – stinkfaul * '''fein''' – haarfein, hauchfein * '''fest''' – bombenfest, felsenfest<ref>Vaqué, K. 2004. ''An der Hand Gottes: Von Pommern nach Südafrika''. Pretoria: Varama Publishers. S.148:''Ich wußte, Gott hatte zu mir gesprochen und war jetzt'' '''felsenfest''' ''davon überzeugt, daß Sabine wieder völlig gesund werden würde''.</ref> * '''fidel''' – kreuzfidel, mopsfidel, quietschfidel * '''finster''' – stockfinster<ref>Vaqué, K. 2004. ''An der Hand Gottes: Von Pommern nach Südafrika''. Pretoria: Varama Publishers. S.151: ''Er wurde in'' '''stockfinsterer''' ''Nacht zu ihr geschickt, um die Thronfolgerin zu zeugen.''</ref> * '''fit''' – topfit * '''fleißig''' – ameisenfleißig, bienenfleißig * '''flink''' – wieselflink * '''forsch''' – nassforsch * '''frech''' – rotzfrech * '''fremd''' – wildfremd, stockfremd<ref>Pausewang, G. 1984. ''Roman aus der Friedensbewegung''. Verlag: Meier, Ravensburg. S. 64: ''Jeder steif an seinem Platz... Als ob wir einander'' '''stockfremd''' ''wären – zufällig an diesem Tisch zusammengeraten.''</ref> * '''freundlich''' – katzenfreundlich, scheißfreundlich (plat en ironies bedoel vir aangeplakte vriendelikheid) * '''frisch''' – taufrisch * '''fromm''' – lammfromm * '''gefährlich''' – brandgefährlich<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 157: ''Am Ende war ich mitten in eine'' '''brandgefährliche'' ''Räuberpistole geraten, deren Akteure hinter alten Büchern von unschätzbarem Wert her waren.''</ref> * '''geil''' – affengeil, oberaffengeil, saugeil (plat), schweinegeil (plat) * '''gelb''' – quittegelb, weizengelb<ref>Angelowski, M. 2013. ''Der Werwolf von Köln''. Hamburg: Hermann-Josef Emons Verlag. S. 201: ''"Vielleicht sind es seine'' '''weizengelben''' ''Haare oder die zarten Finger, die sich nie in die Erde eines Ackers gegraben haben. Wer weiss das schon! Ich rate dir jedenfalls, sie dir aus dem Kopf zu schlagen!"''</ref> * '''gelehrt''' – grundgelehrt * '''geliebt''' – heißgeliebt * '''gemein''' – hundsgemein * '''gemütlich''' – urgemütlich * '''genau''' – haargenau<ref>Fitzek, S. 2006. ''Die Therapie''. München: Knaur Taschenbuch Verlag. S. 269: '''Haargenau''' ''dieselbe E-Mail, die ihm die Chefredaktion geschickt hatte.''</ref> * '''gerade''' – bolzengerade, kerzengerade<ref>Angelowski, M. 2013. ''Der Werwolf von Köln''. Hamburg: Hermann-Josef Emons Verlag. S. 222: ''Amanda setzte sich'' '''kerzengerade''' ''auf''.</ref><ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 311: ''Sie sah keine Zombies oder Menschen, und die wenigen Bäume, die'' '''kerzengerade''' ''in der Sonne standen, sahen trostlos und einsam aus.''</ref><ref>Fitzek, S. 2018 (2016). ''Das Paket''. München: Knaur, S. 184 '''Kerzengerade''' ''saß er in seinem Sessel, ohne im Geringsten angestrengt zu wirken.''</ref> * '''gescheit''' – blitzgescheit, grundgescheit * '''gesund''' – kerngesund<ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 104: ''Und was mich anbetrifft, weißt du genau, dass ich schon mein halbes Leben hier bei den Aussätzigen wohne en ich bin immer noch'' '''kerngesund!'''</ref> * '''gewandt''' – katzengewandt * '''glatt''' – aalglatt (glibberig), spiegelglatt (gelyke oppervlak) * '''glücklich''' – kreuzunglücklich * '''grau''' – aschgrau, unwettergrau,<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 64: '' 'Simon Sachs, unser Waisenkind', sagte der Pfleger und blieb nach wenigen Schritten vor einer'' '''unwettergrauen''' ''Tür mit der Aufschrift 'Physiotherapie' stehen.''</ref> mausgrau<ref>Fitzek, Sebastian. 2017. ''AchtNacht''. München: Knaur Verlag, S. 334: ''Kleine'' '''mausgraue''' ''Klebestreifen, mit denen Musiker lose Kabel sicherten und Aufbauanweisungen gaben, damit die Roadies wussten, an welcher Stelle sie die Verstärker zu plazieren hatten.''</ref> * '''groß''' – riesengroß * '''grün''' – giftgrün, katzengrün(e Augen)<ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 140: ''Ihre'' '''katzengrünen''' ''Augen'' [...] ''verrieten, dass sie vor Zorn bebte'' [...]</ref> * '''gut''' – herzensgut, saugut (plat) * '''gütig''' – grundgütig * '''hart''' – beinhart, eisenhart, knallhart, knochenhart, knüppelhart, stahlhart,<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 359: ''...dass der'' '''stahlharte'' ''Griff der Miliz am Ende vielleicht doch stärker war als die tödliche Umarmung jener Fangarme...''</ref> steinhart,<ref>Kröhn, J. 2011. ''Tochter des Nordens''. Köln: Bastei Lübbe. S. 139: ''"Wahrscheinlich ist auch dein Bett steinhart''' ''!", rief Fulrad.''</ref> betonhart<ref>Fitzek, S. 2018 (2016). ''Das Paket''. München: Knaur, S. 232 ''Er sei denn, er buddelt sich einen Tunnel, dachte Emma, aber die Bodenplatte war'' '''betonhart''' ''und die Erde darunter ganz sicher gefroren.''</ref> * '''häßlich''' – grundhäßlich, potthässlich * '''heimlich''' – klammheimlich<ref>Hammesfahr, P. 2009. ''Ein fast perfekter Plan: psychothriller''. Reinbek bei Hamburg:Rowohlt Taschenbuch Verlag, p. 16: ''Still für sich dachte sie oft darüber nach,'' '''klammheimlich''' ''zu verschwinden.''</ref> * '''heiser''' – stockheiser * '''heiß''' – brühheiß, bullenheiß, höllenheiß, knallheiß * '''hell''' – taghell, glockenhell<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S.125:''"Zwar ist Coppet Provinz, aber doch nicht derartig unzivilisiert", erwiderte Madame de Staël mit einem'' '''glockenhell''' ''Lachen''.</ref> * '''hoch''' – haushoch, himmelhoch, turmhoch * '''hübsch''' – wunderhübsch * '''hungrig''' – heißhungrig<ref>Pausewang, G. 1989 (2006). ''Die Wolke''. Ravensburger Buchverlag. S. 93: ''Sie war geradezu'' '''heißhungrig'''.</ref> * '''jung''' – blutjung<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 371: '''Blutjunge''' ''Milizazubis mit Segelohren verjagten halbherzig einige Plünderer von den zerplatzten Vitrinen schicker Boutiquen...''</ref> * '''kahl''' – ratzekahl * '''kalt''' – eiskalt, hundekalt, lausekalt, frostkalt<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 130: ''... ich bemerkte weder den'' '''frostkalten''' ''Wind, noch den einsetzenden Regen.''</ref> * '''klar''' – glasklar, sonnenklar, wasserklar, kristallklar * '''klein''' – klitzeklein * '''komisch''' – urkomisch * '''krank''' – sterbenskrank, todkrank, todsterbenskrank * '''kühn''' – tollkühn * '''lang''' – baumlang * '''langweilig''' – kotzlangweilig (plat), scheißlangweilig (plat), sterbenslangweilig, todlangweilig, todsterbenslangweilig * '''lebendig''' – quicklebendig,<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 104: ''Die Träume unterschieden sich im Wesentlichen nur durch die Umstände, unter denen ich entdeckte, dass mein Hund eigentlich gar nicht tot, sondern im Gegenteil'' '''quicklebendig''' ''und bei bester Laune war.''</ref> springlebendig * '''leicht''' – babyleicht, federleicht, kinderleicht * '''matt''' – sterbensmatt, hundematt * '''miserabel''' – hundsmiserabel * '''modern''' – topmodern * '''müde''' – hundemüde,<ref>Kuegler, S. 2005 (2011). ''Dschungelkind''. München: Knaur Taschenbuch Verlag. S. 78: ''Papa war'' '''hundemüde''', ''völlig entmutigt und wusste nicht, was er tun sollte.''</ref><ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 125: ''Ich für mein Teil bin'' '''hundemüde.'''</ref> todmüde * '''munter''' – putzmunter * '''mutig''' – todesmutig<ref>Kuegler, S. 2005 (2011). ''Dschungelkind''. München: Knaur Taschenbuch Verlag. S. 74: ''So schnell es ging, wurde dieser Satz in drei verschiedene Sprachen übersetzt, und Papa stand'' '''todesmutig''' ''zwischen den Pfeilspitzen.''</ref> * '''nackt''' – pudelnackt, splitternackt * '''nah''' – hautnah * '''närrisch''' – pudelnärrisch * '''nass''' – patschnass, pitschnass,<ref>Bredendick, A. 2013. ''Die Jagd der Wölfin''. Elbwood-Verlag, S. 30: '''Pitschnass''' ''standen sie da.''</ref> pudelnass, tropfnass, klatschnass<ref>[[Henning Mankell|Mankell, Henning]]. 2005. Aus dem Schwedischen von Wolfgang Butt. ''Vor dem Frost: Roman'' München:Deutscher Taschenbuch Verlag, S.177:''Er war'' '''klatschnaẞ''', ''seine Stiefel waren lehmverschmiert, doch er kam mit groẞen Neuigkeiten.''</ref><ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 180: ''"Du bist ja'' '''klatschnass!"'''</ref>, klitschnaß<ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 119: ''Erst jetzt bemerkt Mäu, wie durchgefroren sie ist und befreit sich nach und nach von den'' '''klitschnassen''' ''Kleidungsstücken''.</ref> * '''neu''' – brandneu, funkelnagelneu, nagelneu<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 64: ''Die'' '''nagelneuen''' ''Reifen surrten sanft über den glänzenden Fußboden, als Picasso den Rollstuhl wieder anschob.''</ref> * '''normal''' – stinknormal * '''nüchtern''' – stocknüchtern * '''offen''' – sperrangelweit offen<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 371: ''Alle Eichentüren an den Eingängen standen'' '''sperrangelweit offen''' ''und würgten schäumende Ströme dreckversmierter, stolpernder und blinzelnder Passagiere hervor.''</ref> * '''reich''' – schwerreich, steinreich, stinkreich * '''rein''' – astrein,<ref>Pausewang, G. 1989 (2006). ''Die Wolke''. Ravensburger Buchverlag. S. 18:»'''Astreine''' ''Panik«, sagte Lars trocken. »Die wollen alle zur Autobahn.«''</ref><ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 78: ''„Abdecker, ich kann es kaum glauben, dass Ihr der Vater einer so'' '''astreinen''' ''Tochter sein könnt!“''</ref> hasenrein, lupenrein * '''richtig''' – goldrichtig<ref>Fitzek, S. 2018 (2016). ''Das Paket''. München: Knaur, S. 108: ''Das war'' '''goldrichtig'''.</ref> * '''rocken''' – brottrocken * '''rot''' – feuerrot,<ref>[[Henning Mankell|Mankell, Henning]]. 2005. Aus dem Schwedischen von Wolfgang Butt. ''Vor dem Frost: Roman'' München:Deutscher Taschenbuch Verlag, S.215:''Sie war ein paar Jahre jünger als Linda, hatte'' '''feuerrotes''' ''Haar mit blauen Schleifen, und von einem Nasenloch zum Ohr führte eine Kette.''</ref> knallrot, krebsrot, puterrot,<ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 194 ''Er wurde'' '''puterrot'''.</ref> rosenrot, rubinrot, <ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 140: ''Sie trug ein'' '''rubinrotes''' ''Seidenkopftuch''.</ref> tomatenrot <ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 163: ''Newberry trat zu ihr mit'' '''tomatenrotem''' ''Gesicht''.</ref> * '''rund''' – kreisrund, kugelrund * '''satt''' – knüppelsatt, pappsatt * '''sauber''' – blitzsauber<ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 290: ''Albert fällt auf, wie'' '''blitzsauber''' ''alles ist.''</ref><ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 307: ''Zwei Maler in'' '''blitzsauberen''' ''orangefarbenen Overalls waren gerade damit beschäftigt, die Decken nachzustreichen.''</ref> * '''sauer''' – stinksauer,<ref>Angelowski, M. 2013. ''Der Werwolf von Köln''. Hamburg: Hermann-Josef Emons Verlag. S. 221: ''"Ich war'' '''stinksauer''' ''auf Sie."''</ref> stocksauer<ref>Franz, Andreas. 2006. ''Unsichtbare Spuren''. München: Knaur. S. 363: ''Ich bin'' '''stocksauer'''!</ref> * '''schade''' – jammerschade * '''scharf''' – haarscharf,<ref>[[Henning Mankell|Mankell, Henning]]. 2005. Aus dem Schwedischen von Wolfgang Butt. ''Vor dem Frost: Roman'' München:Deutscher Taschenbuch Verlag, S.151: ''Irgendwo im Tivoli spielte ein Orchester, der Trompeter blies ständig'' '''haarscharf''' ''an den richtigen Tönen vorbei.''</ref> messerscharf, <ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 202: ''Doch trotz seines trunkenen Zustands arbeitete sein Verstand'' '''messerscharf'''.</ref> rasiermesserscharf<ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 417: ''Drei stahlgepanzerte,'' '''rasiermesserscharfe''' ''Flossen pflügten durchs Wasser,''</ref> * '''schick''' – todschick * '''schief''' – windschief<ref>Kröhn, J. 2011. ''Tochter des Nordens''. Köln: Bastei Lübbe. S. 115: ''Als Gisla sich noch weiter vorbeugte, sah sie nicht nur Kirchen oder mächtige Römermauern, sonder auch kleine,'' '''windschiefe''' ''Gebäude.''</ref><ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 266: ''...das ich es einfach spannender fand, den Staub der Prärie mit den Hufen meines Pferds aufzuwirbeln und'' '''windschiefe''' ''Forts vor Rothäuten zu verteidigen...''</ref><ref>Fitzek, S. 2018 (2016). ''Das Paket''. München: Knaur, S. 144: ''Die Gastenpforte hatte schon bessere Tage gesehen und hing'' '''windschief''' ''an einem verrosteten Eisengestänge.''</ref> * '''schlank''' – gertenschlank * '''schlau''' – bauernschlau * '''schlecht''' – grottenschlecht * '''schnell''' – blitzschnell, windschnell<ref>Bredendick, A. 2013. ''Die Jagd der Wölfin''. Elbwood-Verlag, S. 61: ''Ein anderes Mal wich der'' '''windschnelle''' ''Nodin zu spät seiner Beute aus und wurde vom Geweih einer Elchkuh gegen einen Fichtenstamm geschleudert.''</ref> * '''schön''' – bildschön, engelschön, wunderschön * '''schwarz''' – kohlrabenschwarz, kohlschwarz, nachtschwarz, pechrabenschwarz,<ref>[[Stefanie Gercke|Gerke, Stefanie]]. 2001. ''Ins dunkle Herz Afrikas''. München: Droemer Knaur. S. 162: ''Es war'' '''pechrabenschwarz''' ''draußen, die Wohnzimmerlampen spiegelten sich in den hohen, dunklen Fenstern, und der Fernseher lief, wie immer.''</ref> pechschwarz<ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 112: '''Pechschwarze''', ''volle Haare umrahmen ein herzförmiges Gesicht mit schräg geschnittenen hellgrünen Augen.''</ref>, rabenschwarz, tiefschwarz * '''schwer''' – bleischwer, sauschwer (plat), zentnerschwer * '''sehnt''' – heißersehnt * '''sicher''' – bombensicher, todsicher * '''schnell''' – pfeilschnell * '''stark''' – bärenstark,<ref>Angelowski, M. 2013. ''Der Werwolf von Köln''. Hamburg: Hermann-Josef Emons Verlag. S. 250: ''Er hatte einen großen,'' '''bärenstarken''' ''Mann erwartet, stattdessen führte man ihm einen mickrigen Kerl mit vernarbtem Gesicht und gelben Haaren vor, stark gezeichnet von der langen Zeit im Verlies''.</ref> baumstark, bullenstark, stierstark * '''steif''' – stocksteif<ref>Kröhn, J. 2011. ''Tochter des Nordens''. Köln: Bastei Lübbe. S. 122: ''Gisla blieb'' '''stocksteif''' ''stehen.''</ref><ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 291: ''...bekam mein Hund einen heftigen Anfall von Panik. Eigentlich war er immer ein ausgeglichener, friedlicher Typ gewesen, doch an diesem Tag blieb er'' '''stocksteif''' ''auf der Schwelle des Zimmers stehen...''</ref>, statuensteif<ref>Fitzek, S. 2018 (2016). ''Das Paket''. München: Knaur, S. 164: ''Heute trug sie statt dem üblichen Designerkleidchen einen mausgrauen Jogginganzug und saß'' '''statuensteif''' ''auf der Kante der Couch.''</ref> * '''still''' – mäuschenstill, mucksmäuschenstill * '''süß''' – honigsüß, zuckersüß<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 258:''"Es geht nicht um mich", erklärte Esmeralda'' '''zuchersüß''' ''und wies auf Niccolo. "Das hier ist ein junger Mann, der den Bischof sprechen möchte."''</ref> * '''taub''' – stocktaub * '''teuer''' – schweineteuer; sauteuer (plat) * '''tief''' – abgrundtief<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 290: ''Dann taumelte er in den Wald hinein un wollte sein kaputtes Leben zurückhaben, das er vor zwei Tagen noch so'' '''abgrundtief''' ''gehasst hatte.''</ref><ref>Neeb, U. 2008. (2006). ''Die Siechenmagd: Historischer Frankfurt-Roman''. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Societäts-Verlag, S. 114: ''Demnach müsse der Täter sein Opfer'' '''abgrundtief''' ''gehasst haben, dass er ihm eine solche Qual zugefügt hätte.''</ref> * '''tot''' – mausetot * '''traurig''' – tieftraurig, todtraurig<ref>Kuegler, S. 2005 (2011). ''Dschungelkind''. München: Knaur Taschenbuch Verlag. S. 254: ''Es war für mich ein'' '''todtrauriger''' ''Moment, wie wir da mit unserem Boot abfuhren und schlieẞlich nur noch die Trauerlieder der Fayu weithin über den Fluss schallen hörten.''</ref> * '''trocken''' – staubtrocken,<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 384: ''Sterns Finger berührten die'' '''staubtrockene''' ''Haut der Frau, als er ihr den Schlüssel aus der Hand nahm.''</ref><ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 216: ''Meine Kehle war'' '''staubtrocken''', ''das Schlucken schmerzte.''</ref> knochentrocken<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 302: ''Selbst wenn ihr'' '''knochentrockener''' ''Verstand wider Erwarten in der Lage wäre, meine Erklärung der Vorfälle aufzunehmen und zu glauben - was brachte das?''</ref> * '''übel''' – speiübel,<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 233-234: ''Stern wurde'' '''speiübel''', ''als er erkannte, wie sinnbildlich die unechte Kulisse dieses Hauses für die gesamte Situation war, in der er seit wenigen Tagen steckte''.</ref> kotzübel (plat, letterlik kotsmislik) * '''umkämpft''' – heißumkämpft * '''umstritten''' – heißumstritten * '''unglücklich''' – todunglücklich * '''vergnügt''' – quietschvergnügt * '''verschieden''' – grundverschieden * '''voll''' – knallvoll, proppenvoll, randvoll,<ref>Pausewang, G. 1989 (2006). ''Die Wolke''. Ravensburger Buchverlag. S. 77:''Nur vor einem Supermarkt gab es Lärm: Scharen von Leuten packten die Kofferräume ihrer Wagen'' '''randvoll''' ''mit Lebensmitteln.''</ref> sternhagelvoll (dronk) * '''vornehm''' – scheißvornehm (plat), stinkvornehm * '''wach''' – hellwach<ref>Pausewang, G. 1989 (2006). ''Die Wolke''. Ravensburger Buchverlag. S. 76:''Janna-Berta war'' '''hellwach''' ''geworden.''</ref> * '''warm''' – brühwarm * '''weich''' – butterweich, samtweich, wachsweich, watteweich,<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 324: ''Riesige weiße Flocken fielen langsam herab, schon hatten sich dicke'', '''watteweiche''' ''Schneehaufen gebildet,...''</ref> windelweich, gummiweich<ref>Glukhovsky, D. 2010. (2007). ''Sumerki: Dämmerung''. München: Wilhelm Heyne Verlag: S. 381: ''Du versuchst zu laufen, doch setzt du völlig vergeblich ein'' '''gummiweiches''' ''Bein vor das andere, ohne von der Stelle zu kommen.''</ref> * '''weiß''' – blütenweiß, kalkweiß,<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 106: ''Die übrigen Gäste hatten sich alle um den'' '''kalkweißen''' ''Dichter versammelt, der schnell und hastig atmete, während Mary sein schweißfeuchtes Gesicht vorsichtig mit einer Serviette abtufte.''</ref><ref>Kröhn, J. 2011. ''Tochter des Nordens''. Köln: Bastei Lübbe. S. 342: ''Gisla war'' '''kalkweiß''' ''im Gesicht vor Angst um Runa.''</ref> schneeweiß, schlohweiß,<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 224: ''Gleichzeitig wurde der Verschlag an der anderen Seite aufgerissen, und ein zweiter Mann, mit'' '''schlohweißen''' ''Haaren und deutlich älter als der Junge am Fenster, erschien in der Öffnung.''</ref> milchweiß,<ref>Hardebusch, C. 2009. ''Die Werwölfe.'' München: Heyne Verlag, {{ISBN|978-3-641-02978-4}}, S. 58: ''Die langen roten Haare, die nun gelöst über ihren Körper hingen, bildeten einen reizvollen Gegensatz zu ihrer'' '''milchweißen''' ''Haut.''</ref> wolkenweiß - <ref>Brook, M. 2011 (2010). ''Die Eiserne See: Wilde Sehnsucht''. (Übersetzerin: Beate Bauer). Köln: Egmont-Lyx Verlag. S. 139: ''Anders als das kugelförmige Schlachtschiff, das Sheffield gebaut hatte, trug die'' Lady Corsair ''einen langen,'' '''wolkenweißen''' ''Ballon über dem hölzernen Schiff'', [...]</ref> * '''weit''' – himmelweit, meilenweit, sperrangelweit<ref>Fitzek, Sebastian. 2008. ''Das Kind: Psychothriller''. München: Knaur, S. 104: ''Sie stand'' '''sperrangelweit''' ''offen''.</ref> * '''wenig''' – blutwenig * '''wild''' – fuchsteufelswild * '''wohl''' – pudelwohl * '''wütend''' – stinkwütend<ref>Kuegler, S. 2005 (2011). ''Dschungelkind''. München: Knaur Taschenbuch Verlag. S. 210: ''Sie war noch immer'' '''stinkwütend''', ''das Papa es gewagt hatte, sie anzuschreien.''</ref> * '''zahm''' – handzahm * '''zart''' – babyzart, hauchzart, pfirsichzart == Engels == * '''ahead''' - dead ahead<ref>Fabbri, R. 2014. ''Masters of Rome: Vespasian V''. London: Corvus. p. 90: ''Vibius kicked his mount forward, looking'' '''dead ahead''' ''with blank eyes; the Gallic and legionary cavalry streamed through the gap behind him unaware of what their legate was expecting of them.''</ref> * '''black''' - pitch black * '''broke''' - stone broke, stony-broke * '''cheap''' - dirt cheap * '''clear'''- crystal-clear<ref name="Esterhuizen" /> * '''cold''' - ice cold, stone-cold<ref name="Esterhuizen" /><ref>Browne, Adam. 2020. ''Dogs of Mars: Dog from the Machine''. Dayfly Publications, p. 11: ''Lost a lot of good dogs to these abominations. The black ones were the worst.'' '''Stone-cold''' ''killers, every last one of 'em.''</ref> * '''crazy''' - batshit crazy (plat) * '''dead''' - stone dead<ref>Browne, Adam. 2017. ''Imperium Lupi''. Dayfly Publications, p. 558: ''The cocktail of poisons in Rafe's body would kill any of us'' '''stone dead''' ''...even you my Alpha.''</ref>, dog-dead<ref>Cape Fear (1991) ''"Best-case scenario: you kill Cady'' '''dog-dead.'''"</ref> * '''deaf'''- stone-deaf<ref name="Esterhuizen" /> * '''drunk''' - dead drunk, blind drunk * '''dry''' - bone dry, cotton-dry (mouth) * '''earnest''' - blood-earnest * '''full''' - chock full * '''hard''' - rock hard * '''hot''' - sizzling hot, melting hot * '''mad''' - stock raving mad, stark raving mad * '''naked''' - stark naked * '''new''' - brand new * '''poor''' - dirt poor * '''quiet''' - church quiet<ref>Navarro, Y. 2005. ''Elektra''. New York: Pocket Books, p. 143: ''Everything was lush and green and, except for their own breathing and the bugs, nearly'' '''church quiet'''.</ref> * '''red''' - blood red * '''serious''' - dead-serious<ref>Browne, Adam. 2017. ''Imperium Lupi''. Dayfly Publications, p. 680: ''Uther laughed the offer off, as if it were a joke, but Lorna looked'' '''dead-serious'''.</ref> * '''sharp''' – razor sharp * '''silent''' - dead silent * '''still''' - stock still<ref name="Esterhuizen" /> * '''straight''' - ramrod straight * '''thin''' - razor thin<ref>Paulsen, R. & Fleeman, M. 2019. ''Voice Lessons: How a Couple of Ninja Turtles, Pinky and an Animaniac Saved My Life''. Jersey City: Viva Editions. pp. 57: ''I came to realize that the margin of error in Hollywood was'' '''razor thin'''.</ref>, stick-thin, rake-thin * '''tired''' - dog-tired<ref name="Esterhuizen" /><ref>''Collins Unabridged French-English Dictionary'', 1981 (1978) p. 191, ''être sur les dents'' (épuise) to be worn out, '''dog-tired'''</ref> * '''upright''' - bolt upright * '''white''' - snow-white<ref name="Esterhuizen" /> == Nederlands == === Middelnederlands === Die onderstaande voorbeelde is geteleskopeerde vergelykings, bv. steendoot = so doot als een steen:<ref>De Klerk, G.J. 1982. ''Middelnederlands: 'n eerste kennismaking''. Pretoria: J.L. van Schaik, p. 166</ref> * '''claer''' - silverclaer * '''doot''' - steendoot * '''graeu''' - ascgraeu * '''hart''' - iserhart * '''naeckt''' - moedernaect * '''root''' - bloetroot * '''sat''' - coesat * '''vast''' - erdvast, lantvast * '''wit''' - snewit === Moderne Nederlands === In Nederlands kan ''versterkte adjectieven'' ook vir verskillende beklemtonings in spesifieke kontekste gebruik word. So kan ''gortdroog'' gebruik word vir 'n vervelige (saai) boek en ''kurkdroog'' vir klimaat, of ''beeldschoon'' gesê geword van vroue en ''brandschoon'' van linnegoed of kleedkamers.<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 165:''Alle wc's waren'' '''brandschoon''', ''en hij liep terug de gang in en stak op zijn beurt zijn hand op naar de beheerder.''</ref> In 'n 2007-opname is 'n sekere aantal Nederlandse en Belgiese studente tussen 18 en 25 jaar oud gevra om die onderstaande byvoeglike naamwoorde (in '''vetdruk''') in die spesifieke konteks van die voorbeeldsin te versterk. Die respondente is toegelaat om meer as een moontlikheid neer te pen:<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/_ver016200701_01/_ver016200701_01_0022.php ''Het gebruik van samengestelde adjectieven met een versterkend betekenisaspect in het Nederlands'' Philippe Hiligsmann & Christine Meurs]</ref> * '''alleen''': moederziel alleen, zielsalleen, doodalleen. * '''arm''': straatarm, doodarm, hondsarm, broodarm, superarm, keiarm. * '''bang''': doodsbang, superbang, doodbang, hondsbang. * '''bekend''': superbekend, alombekend, overbekend, wereldbekend, oerbekend, gigabekend, megabekend, welbekend. * '''bezopen''': straalbezopen,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 266:'' 'Een zooitje. Vuil, verwaarloosd, bierkratten manshoog opgestapeld op het balkon. Moeder'' '''straalbezopen'''…</ref> strontbezopen, ladderzat, stomdronken, ladderbezopen. * '''bleek''': lijkbleek<ref>D'Haese, M. 1979 (1967). "De terechtwijzing''. In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 32: ''Toen werd hij'' '''lijkbleek''' ''omdat hij besefte dit tamelijk dubbelzinnig gezegde te hebben uitgesproken.''</ref>, doodsbleek, lijkwit, witbleek. * '''blij''': dolblij, superblij, reuzeblij, keiblij, zielsblij, doodblij, razendblij, doodsblij, hondsblij. * '''breed''': kamerbreed, superbreed, megabreed, hemelsbreed, keibreed, duimbreed, stratenbreed, ultrabreed, oeverbreed, schouderbreed, gevelbreed, duimenbreed. * '''dom''': oliedom, oerdom, keidom, megadom, steendom, ezelsdom, oerstom, oliekoekerdom, aartsdom. * '''donker''': pikdonker, stikdonker, pikkedonker, aardedonker<ref>Mulisch, H. 1979 (1967). "Wat gebeurde er met sergeant Massuro?". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 64: ''Het was intussen'' '''aardedonker''' ''geworden, de lamp straalde als een planeet en ontwierp tegen de woudrand een supergriezeligheid van'' [...]"</ref>, aardsdonker, stekedonker, steendonker, aarddonker, aartsdonker, stikkedonker, oerdonker. * '''dood''': morsdood, steendood. * '''dronken''': stomdronken, ladderzat, steendronken, lamdronken, blauwdronken, straalbezopen. * '''dun''': flinterdun, splinterdun, ultradun, extradun, superdun, filterdun, ragfijn, papierdun, vliesdun, draaddun<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 195:''Hoewel hij niet verwachtte iets te zullen aantreffen, opende hij alle kastdeurtjes en vond een halfvergane muis naast een roestig blik doperwten van een merk dat al jaren niet meer in de handel was. Hij droeg het lijkje aan de'' '''draaddunne''' ''staart naar buiten.''</ref> * '''duur''': peperduur, superduur, keiduur, pokkeduur, stikduur, strontduur, tyfusduur, steenduur. * '''eenvoudig''': doodeenvoudig, poepeenvoudig, supereenvoudig, poepsimpel, simpeleenvoudig, doodsimpel, supersimpel. * '''ellendig''': doodellendig, superellendig, doodsellendig, kei-ellendig, oerellendig, strontellendig, straatellendig, bere-ellendig, allerellendigst, zielsellendig, doodongelukkig, hondsellendig. * '''gek''': stapelgek, knettergek, knotsgek, goedgek, supergek. * '''gelukkig''': dolgelukkig, doodgelukkig, zielsgelukkig, overgelukkig, supergelukkig, reuzegelukkig, dolblij, ingelukkig. * '''gevaarlijk''': levensgevaarlijk, supergevaarlijk, aartsgevaarlijk, doodsgevaarlijk, keigevaarlijk, reuzegevaarlijk, doodgevaarlijk, megagevaarlijk. * '''goed''': beregoed, supergoed, steengoed, keigoed, megagoed, ingoed, reuzegoed, retegoed. * '''goedkoop''': spotgoedkoop, supergoedkoop, megagoedkoop, ultragoedkoop. * '''groot''': reuzegroot, supergroot, megagroot, levensgroot, beregroot, keigroot. * '''gruwelijk''': doodgruwelijk, aartsgruwelijk, supergruwelijk, keigruwelijk, oergruwelijk, godsgruwelijk. * '''heet''': bloedheet,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 233:''Hij had opdracht gegeven de verwarming in het kamertje open te draaien, en het was er inmiddels'' '''bloedheet.'''</ref> superheet, snikheet, kokendheet, loeiheet, vuurheet, gloedheet, keiheet, pokkenheet, stikheet. * '''hoog''': torenhoog, huizenhoog, superhoog, megahoog, metershoog, mijlenhoog, reuzehoog, hemelhoog, kilometershoog, wolkenhoog, knetterhoog. * '''jaloers''': stikjaloers, superjaloers, doodjaloers, hondejaloers, strontjaloers, zielsjaloers, megajaloers, aartsjaloers, rotjaloers<ref>Vandeloo, J. 1979 (1967). "De Croton". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 96: ''Ze zijn allemaal'' '''rotjaloers''' ''op de croton, denkt hij.''</ref> * '''jong''': piepjong, superjong, berejong, kei-jong, megajong, bloedjong. * '''kalm''': doodkalm, doodskalm, ijskalm. * '''lekker''': superlekker, kiplekker, keilekker, berelekker, reuzelekker, megalekker, steenlekker, doodlekker, hemelslekker, ovenlekker, overheerlijk. * '''lief''': poeslief, superlief, doodlief, keilief, hondslief, megalief. * '''lui''': superlui, aartslui, aardslui, hondslui, keilui, oerlui, doodlui, vetlui, megalui, berelui. * '''mager''': graatmager, doodmager, broodmager, keimager, supermager, latmager. * '''moe''': doodmoe,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 63:''De hele eindeloze dag was gevuld met uitsluitend negatieve feiten, en hoewel hij'' '''doodmoe''' ''was en licht in zijn hoofd omdat hij niet had geluncht, besloot Vegter zichzelf te trakteren op een blik op het huisje.''</ref> hondsmoe, supermoe. * '''naakt''': poedelnaakt, spiernaakt, piemelnaakt. * '''nat''': kletsnat, doornat, kleddernat, zeiknat, drijfnat, strontnat, druipnat, zuipnat, kliedernat. * '''nieuw''': gloednieuw,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 125:'' 'Ik denk niet dat er aanleiding is om bang te zijn,' zei Talsma. Ze liepen met hem mee de gang in en hij zag de'' '''gloednieuwe''' ''veiligheidsketting die aan de deur was bevestigd. 'Maar een goed slot is natuurlijk nooit verkeerd'.''</ref> splinternieuw, spiksplinternieuw, nagelnieuw, gladnieuw, ultranieuw. * '''rijk''': schatrijk, steenrijk, superrijk, poeprijk, smoorrijk, keirijk, stinkrijk, strontrijk. * '''saai''': oersaai, doodsaai, keisaai, megasaai, beresaai, supersaai, bloedsaai, pokkesaai, apesaai, doodvervelend. * '''serieus''': bloedserieus, doodserieus, doodernstig, stikserieus. * '''trots''': ape(n)trots, beretrots, supertrots, megatrots, reuzetrots. * '''verbaasd''': stomverbaasd<ref>Vandeloo, J. 1979 (1967). "De Croton". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 95: ''Ziezo, dan weten de bezoekers er alles van en ze hoeven alleen maar'' '''stomverbaasd''' ''het hoofd te schudden om meneer H. volmaakt gelukkig te maken.''</ref>, superverbaasd, keiverbaasd. * '''vers''': dagvers, supervers, kakelvers, kersvers, levensvers, kraakvers, marktvers, slachtvers, visvers, vriesvers, poepvers, botervers, krakelvers, diepvriesvers. * '''vervelend''': oervervelend, stomvervelend, doodvervelend, strontvervelend, supervervelend, rotvervelend, stiervervelend, stikvervelend, stinkvervelend. * '''vlug''': vliegensvlug, supervlug, razendvlug, razendsnel, keivlug, kattenrap, vingervlug. * '''vreemd''': supervreemd, keivreemd, knalvreemd, wereldvreemd. * '''ziek''': doodziek, hondsziek, keiziek, megaziek, paardeziek, strontziek. * '''zoet''': mierzoet, suikerzoet, superzoet, megazoet, honingzoet, overzoet, koekezoet, peperzoet, zeemzoet. * '''zot''': stapelzot, apezot, stapelgek, superzot, stekezot, keizot, stikzot, toppezot, tokkezot, megazot, dolzot, oerzot, ladderzot, knetterzot, knettergek. Hierdie opname strook ook met die bevinding van die Nederlandse taalkundige en skrywer René Appel, in die radiotaalprogram, ''De Taalstaat''. Intensiverende voorvoegsels soos "super-" (bv. ''super''spannend, ''super''leuk...) is "enorm populaire" in Nederlands. Ander voorvoegsels wat ook aan die beurt kom is ''bere''leuk, ''rete''goed, ''kei''hard, ''kei''leuk, ''knetter''leuk, ''knetter''goed en selfs ''foei''lekker.<ref>[http://radiobox2.omroep.nl/broadcaststream/file/467578.mp3 ''De taalstaat''-potgooi, Radio 1, 7 Mei 2016, 40:28 – 41:40]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (60,3 Megagreep)</ref> Ander voorbeelde: * '''blank''': roomblank * '''bleek''': kurkbleek<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 55: ''En zij vestigde daarbij, onbewust en volstrekt zonder bedoeling, haar ogen, waarin de liefde leefde, op de'' '''kurkbleke''' ''apotheker tegenover haar, die al in geen twintig jaren de grenzen overschreden had.''</ref> * '''druk''': knetterdruk<ref>[https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5245525/hoe-druk-op-de-weg-frankrijk-duitsland-italie-zwarte-zaterdag-anwb rtlnieuws. 2021. "'Ergste zwarte zaterdag ooit' verwacht, gisteren al 1000 kilometer file" 31 juli.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: ''Het is dit weekend'' '''knetterdruk''' ''op de Europese wegen''.</ref> * '''dun''' - palingdun<ref>De Vries, D. ''China'' ''Als je je raampje vijf centimeter opendraait en een seconde de anderekant opkijkt, kruipt er tot je niet geringe verbazing een'' '''palingdun''' ''Chineesje naarbinnen.''</ref> * '''dwaas''': doldwaas<ref>[http://www.vandale.be/column-van-milfje-meulskens-de-gevreesde-dt-fout De gevreesde dt-fout.]: In die ''doldwaze'' paniek passen ze de regels verkeerd toe.</ref> * '''eerlijk''': doodeerlijk, goudeerlijk, brandeerlijk<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p. 15: ''Marie, ze was zo'' '''brandeerlijk''' ''geweest toen ze zei: 'Ik speel geen komedie, Age Folgersma! Denk niet dat ik straks verliefd om je nek zal hangen want ik ben niet verliefd.''</ref> * '''eigenwijs''': stronteigenwijs * '''eng''': doodeng * '''enthousiast''': dolenthousiast<ref>Kuegler, S. 2007 (2006). ''Terug naar de jungle''. Vertaler: Katja Hunfeld. Amsterdam:Sirene, p. 55: ''Dankzij het fantastische uitzicht over het woud waren we'' '''dolenthousiast''' ''over onze nieuwe huisvesting.''</ref> * '''fijn''': naaldfijn<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 41: ''Het'' '''naaldfijn''' ''kerktorentje stak, als met sille vinger, flauw op uit de neveligheid, om hem de plek te wijzen''.</ref> * '''gaaf''': puntgaaf<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.69: ''Ruud knikte: 'Wina in de Drentse bossen en ik hier in het hoge noorden en toch is ons huwelijk'' '''puntgaaf'''</ref><ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p. 214: ''Hun huwelijk was'' '''puntgaaf''', ''al woog het gemis van kinderen voor Geertje nog altijd erg zwaar.''</ref> * '''geel''': goudgeel<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 57:''In zijn kamer stond Vegter voor het raam en keek naar het eetcafé aan de overkant, waar'' '''goudgeel''' ''licht door de beslagen ruiten scheen.''</ref> * '''gezond''': kerngezond<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 30: ''Want de ouders hadden aan deze kindervrijage tussen de'' '''kerngezonde''' ''knaap en het zwakke dochtertje uit de Overijsselse pastorie nooit betekenis willen hechten en de moeder wist niet te benaderen wat er omging in de gesloten jongen, met de lengte en het lichaam van een man en de blaauwe oopopslag van een kind.''</ref> * '''glad''': spekglad<ref>Kuegler, S. 2007 (2006). ''Terug naar de jungle''. Vertaler: Katja Hunfeld. Amsterdam:Sirene, p. 44: ''Vooral niet bij regen, wanneer de versleten planken ook nog eens'' '''spekglad''' ''waren.''</ref> * '''grauw''': asgrauw<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.198: '''Asgrauw''' ''van kwaadheid had hij schor gefluisterd: 'Ga uit mijn ogen, jongen, of ik doe je wat...' ''</ref> * '''groen''': gifgroen, bronsgroen, knalgroen, biljartgroen<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 59: ''Zij zag inderdaad een bos'', '''biljartgroene''' ''struiken''.</ref> * '''grijs''': muisgrijs<ref>Mulisch, H. 1979 (1967). "Wat gebeurde er met sergeant Massuro?". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p.71: ''Ik zag dat heel dat Europese land er anders uitzag dan nu, sprookjesachtiger, warmer, olijfgroen, met bizarre'' '''muisgrijze''' ''rotsen die tussen de huizen uit de grond groeiden...[...]''</ref> * '''hard''': bikkelhard, glashard, keihard, knalhard, knoerhard, oerendhard * '''helder''': kraakhelder, glashelder * '''klaar''': zonneklaar * '''klein''': popklein,<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 107: ''Zij zag een blootgewoeld voetje eronderuit glippen...'' '''pop-klein''', ''kleiner dan zij nog ooit een menselijke voet had gezien, de teentjes als een rijtje pepermuntjes onder tegen de rozige voetbal gedrukt, en het glimmend hieltje, dat scherp als een wigje toeliep.''</ref> appelklein,<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 118: ''En zij wist niet wat daaraan toe te voegen, zó'' '''appelklein''' ''kwam haar, het middelpunt der zware wol-verschuivingen, onder een totemutsje met kolossale pluim, het rimpelgezichtje en dit menselijk wezen voor.''</ref> piepklein * '''koud''': stervenskoud * '''lang''': levenslang,<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 77: ''En ik vrees, dat ik'' '''levenslang''' ''als de roepende in de woestijn zal blijven naar de goede Mens, deze, of een andere, aan wie ik mijn schuld, en die mijner reisgenoten, zal mogen voldoen''.</ref> ellenlang * '''lelijk''': spuuglelijk * '''leuk''': doodleuk<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.395: ''De jongens, Renko en Heiko, hadden hun auto's diep onder de grond verstopt en reden nu weer'' '''doodleuk''' ''met de koets over de wegen!''</ref> * '''licht''': vlinderlicht<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 53: ''Zij droeg een jurkje uit een sjaal geknipt, zó'' '''vlinderlicht''' ''en ingepind, zó heupeloos en strak, dat er geen hemdje onder scheen, ternauwernood een lijfje.''</ref><ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.424: ''Onno drukte vol tederheid een'' '''vlinderlichte''' ''kus op haar haar.''</ref> * '''misselijk''': hondsmisselijk<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 187:''Ze werd'' '''hondsmisselijk''' ''van de chemokuren, en de medicijnen die ze had gekregen om dat te bestrijden, hielpen niet erg.''</ref> * '''mooi''': bloedmooi<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 132:''Ze had een Antilliaanse vader, had haar jeugd op Aruba doorgebracht en was'' '''bloedmooi'''.</ref> * '''nat''': drijfnat<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.527: ''Deze nacht viel Fenneke het eers in slaap. Na een lange tijd waarin ze geluidloos haar verdriet uithuilde en waarbij enkel haar hoofdkussen'' '''drijfnat''' ''werd, viel ze uitgeput in slaap.''</ref> * '''nieuw''': fonkelnieuw<ref>Dijkzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 5: ''Een'' '''fonkelnieuwe''' ''rode meisjesfiets''.</ref> * '''nijdig''': spinnijdig<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.199: ''Martje Vederius'', '''spinnijdig''' ''als ze was, keek niet op toen ze haar schoonmoeder zacht hoor zeggen: 'Ik weet wat je wilde zeggen met dat "later", meidje.''</ref> * '''recht''': kaarsrecht<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 165:''In de hal zat Sonja Gerets'' '''kaarsrecht''' op een van de stoelen.</ref> * '''rond''': radijsrond,<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 146: ''Vorbei Frankfurt,' herhaalde hij onbewogen, als hadden zomin de'' '''radijs-ronde''' ''paarlen in de oren van mevrouw Tuk, als de gekeerde demi-saison van de oude professor, die zich door haar verdringen liet, zijn aandacht bereikt.''</ref> kogelrond<ref>Mulisch, H. 1979 (1967). "Wat gebeurde er met sergeant Massuro?". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 66: ''Met'' '''kogelronde''' ''ogen stond hij in de tent te wankelen, als een robot, van het ene been op het andere''.</ref> * '''rood''': bloedrood,<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 63: '''Bloedrood''' ''werd hij tot onder zijn kuifje''.</ref> vuurrood<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 190:''In de spiegel zag hij een nieuwe,'' '''vuurrode''' ''puist net naast zijn neus.''</ref> granaatrood<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 122: '''Granaat-rood''' ''werd het kinderhoofdje met het wijde, fronselende vel...''</ref> * '''scherp''': messcherp,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 258:'' 'Hij is rijp,' zei Talsma. In het doodse licht van de tl-buizen leek zijn gezicht een pentekening van Toorop. De jukbeenderen'' '''messcherp''', ''de holtes eronder inktzwart.''</ref> haarscherp,<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.326: ''Het was voor Nanne niets meer dan een bevlieging en ze begreep nu'' '''haarscherp''', ''dat Nanne er niets meer voor voelde om een verhouding aan te knopen met een weduwe!''</ref> vlijmscherp * '''stijf''': beeldstijf,<ref>Streuvels, S. 1965 (achttiende druk). ''De oogst''. Brugge: Desclée de Brouwer, bl. 10: ''Ze zat'' '''beeldstijf''' ''te staren''.</ref> stokstijf * '''stil''': doodstil<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 115: ''Het eerste jaar... toen van heinde en ver de vrienden naar het melodieuze huisje kwamen en 's avonds op het'' '''doodstil''' ''gazon Michaels viool al wat geen woorden vond naar de sterrenhemel opzong''.</ref> * '''toevallig''': stomtoevallig<ref>Thijssing-Boer, H. 2004 (1980). ''Fenne:Trilogie''. Kampen: Zomer & Keuning familieromans, p.235: ''Age en Thijs hadden elkaar'' '''stomtoevallig'' ''bij het busstation in Groningen ontmoet en waren natuurlijk samen naar het dorp gereisd.''</ref> * '''verdiend''': dikverdiend * '''verliefd''': stapelverliefd * '''vet''': moddervet<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 225:''Drie'' '''moddervette''' ''goudvissen zwommen panisch rond.''</ref> * '''vol''': stampvol,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 133:''De kroeg was groter dan hij gedacht had, en het was er'' '''stampvol'''.</ref> bomvol,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 232:''Het eetcafé aan de overkant had zijn lichten ontstoken en zat'' '''bomvol'''.</ref> tjokvol, overvol * '''wakker''': klaarwakker<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 153: '''Klaarwakker''' ''werd zij van de inspanning en van de vloeken, die in alle talen haar achterna gonsden.''</ref> * '''wit''': sneeuwwit, spierwit, melkwit,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 206:''Gefascineerd staarde hij naar het dijbeen, waarvan de'' '''melkwitte''' ''huid zichtbaar was rond een grapende wond, en hij was vagelijk verwonderd dat de werkelijkheid van rauw, bloedende vlees de beelden zoals hij die van de televisie kende overtrof.</ref> hagelwit,<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 230:''Haar ogen zwierven door de kamer, gleden langs de planten, het vijvertje, de'' '''hagelwitte''' ''vitrage.''</ref> waswit<ref>Naeff, T. 1928 (1965). ''Klein avontuur''. Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij. bl. 155: ''Een oude vrouw zat daar, met in haar schoot het'' '''waswit''' ''gezicht van een jongere, een meisje, dat zij tussen haar rimpelhanden koesterde.''</ref> * '''wel''': wonderwel<ref>Vandeloo, J. 1979 (1967). "De Croton". In: Grové, A.P., De Pauw W. & Steyn, J.L. ''Nederlandse verhale van ons eie tyd''. Kaapstad: Academica. p. 93: ''In een paar maande heeft de croton zich hier'' '''wonderwel''' ''aangepast.''</ref> * '''zenuwachtig''': doodzenuwachtig * '''zwaar''': loodzwaar<ref>Dijzeul, L. 2007 (2008). ''Koude lente''. Amsterdam: Anthos, p. 283:''De alcohol had zijn armen en benen'' '''loodzwaar''' ''gemaakt, en nog meer bier zou de vermoeidheid alleen maar versterken''.</ref> * '''zwart''': grijmselzwart,<ref>Streuvels, S. 1965 (achttiende druk). ''De oogst''. Brugge: Desclée de Brouwer, bl. 41: '' 't Was'' '''grijmselzwarte''' ''avond reeds als Rik opschoot en wist dat 't al leugens waren en zinsbedrog!''</ref> pikzwart * [https://nl.wiktionary.org/wiki/Categorie:Intensief_in_het_Nederlands sien ook] == Noors == * '''blid''' - smørblid ("botterbly")<ref name="Niday">[https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/57358/MA-Sara-Niday.pdf Niday, S.M. 2017. Shit-cool and Giant-interesting words: A study of noun+adjective compounds in Norwegian. MA-thesis in Linguistics. Oslo: University of Oslo.]</ref> * '''blind''' - steinblind ("steenblind")<ref name="Niday" /> * '''blå''' - knallblå ("knalblou")<ref name="Niday" /> * '''bra''' - dritbra ("strontgoed")<ref name="Niday" /> * '''daud''' - steindaud ("steendood")<ref name="Niday" /> * '''dauv''' - steindauv ("steendoof")<ref name="Niday" /> * '''dyr''' - svindyr ("swynduur")<ref name="Niday" /> * '''ekte''' - rotekte ("wortel-eg")<ref name="Niday" /> * '''falsk''' - botnfalsk ("bodemvals")<ref name="Niday" /> * '''feit''' - smellfeit ("knalvet")<ref name="Niday" /> * '''fersk''' - blodfersk ("bloedvars")<ref name="Niday" /> * '''fin''' - brillefin ("brilfyn")<ref name="Niday" />, smellfin ("knalfyn")<ref name="Niday" /> * '''flat''' - paddeflat ("paddaplat")<ref name="Niday" /> * '''flink''' - dritflink ("strontslim")<ref name="Niday" /> * '''full''' - breddfull ("randvol")<ref name="Niday" /> * '''galen''' - steingalen ("steengek")<ref name="Niday" /> * '''gamal''' - eldgamal ("eeue-oud")<ref name="Niday" />, hundgamal ("hondoud")<ref name="Niday" />, steingamal ("steenoud")<ref name="Niday" /> * '''glad''' - hjarteglad ("hartebly")<ref name="Niday" />, kisteglad ("kisbly")<ref name="Niday" />, sjeleglad ("sielsbly")<ref name="Niday" /> * '''god''' - hjartegod ("hartegoed")<ref name="Niday" />, kjempegod ("reusegoed")<ref name="Niday" />, knallgod ("knalgoed")<ref name="Niday" />, krutgod ("kruitgoed")<ref name="Niday" />, naudgod ("noodgoed")<ref name="Niday" /> * '''gul''' - knallgul ("knalgeel")<ref name="Niday" /> * '''hard''' - knallhard ("knalhard")<ref name="Niday" />, knivhard ("meshard")<ref name="Niday" /> * '''heldig''' - griseheldig ("otjie-gelukkig", "varkiegelukkig")<ref name="Niday" />, svineheldig ("swyngelukkig")<ref name="Niday" /> * '''kald''' - bikkjekald ("hondkoud")<ref name="Niday" />, smellkald ("knalkoud")<ref name="Niday" />, steinkald ("steenkoud")<ref name="Niday" />, svinekald ("swynkoud")<ref name="Niday" /> * '''kjedeleg''' - dødskjedeleg ("doodvervelig")<ref name="Niday" /> * '''klar''' - klokkeklar ("klokhelder")<ref name="Niday" />, krystallklar ("kristalhelder")<ref name="Niday" />, soleklar ("sonhelder")<ref name="Niday" /> * '''kvit''' - kritkvit ("krytwit")<ref name="Niday" /> * '''lei''' - dritlei ("strontkeelvol"; vergelyk Nederlands: "strontvervelend")<ref name="Niday" />, skitlei ("skytkeelvol")<ref name="Niday" /> * '''mørk''' - belgmørk ("peuldonker")<ref name="Niday" /> * '''nydeleg''' - dritnydeleg ("strontlieflik")<ref name="Niday" /> * '''pen''' - dritpen ("strontmooi")<ref name="Niday" /> * '''rask''' - lynrask ("bliksemsnel", "blitssnel")<ref name="Niday" /> * '''raud''' - knallraud ("knalrooi")<ref name="Niday" /> * '''redd''' - dødsredd ("doodsbang")<ref name="Niday" />, livredd ("lewensbang")<ref name="Niday" /> * '''rein''' - gullrein ("goudrein")<ref name="Niday" />, klokkerein ("klokrein")<ref name="Niday" />, krystallrein ("kristalrein")<ref name="Niday" /> * '''rik''' - steinrik ("steenryk")<ref name="Niday" /> * '''rosa''' - sjokkrosa ("skokpienk")<ref name="Niday" /> * '''sikker''' - bombesikker ("bomseker")<ref name="Niday" /> * '''skjønn''' - dritskjønn ("strooiskoon/-mooi")<ref name="Niday" /> * '''snar''' - eldsnar ("vuurvinnig")<ref name="Niday" />, lynsnar ("blitsvinnig")<ref name="Niday" /> * '''snill''' - kjempesnill ("reusegaaf")<ref name="Niday" /> * '''stilig''' - dritstilig ("strontstylvol", "-cool")<ref name="Niday" /> * '''stille''' - blikkstille<ref name="Niday" /> ("blikstil" - vergelyk Sweeds "blickstilla", aanvanklik die spieëlgladde weerkaatsing op die water, wat later 'n betekenisverruiming ondergaan het vir enigiets wat stilstaan), dødsstille <ref name="Niday" />("doodstil"), musestille ("muisstil")<ref name="Niday" /> * '''svolten''' - naudsvolten ("noodshonger")<ref name="Niday" /> * '''søt''' - dritsøt ("strontsoet", "-oulik")<ref name="Niday" />, kjempesøt ("reusesoet", "-oulik")<ref name="Niday" /> * '''tynn''' - syltynn ("palingdun")<ref name="Niday" /> * '''tørr''' - knusktørr ("tonteldroog")<ref name="Niday" /> * '''vakker''' - smellvakker ("knalmooi")<ref name="Niday" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Sien ook == * [[Trappe van vergelyking]] * [[Vergelykings (taalkunde)]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|intensiewe vorm}} [[Kategorie:Taalkunde]] gm6qgx436hxtolv9rp8vu0bwqkgh07o 0 64584 2915444 2861495 2026-07-03T13:46:31Z Makenzis 94013 2915444 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Al-Ahly Logo.png|150px]] | klubnaam = Al-Ahly | vollenaam = النادي الأهلي الرياضي‎ <br /> Al-Ahly Sportklub | stigting = {{Start date and age|1907|4|24|df=y}} | stadion = Kaïro-stadion, [[Kaïro]] | kapasiteit = 75 000 | voorsitter = {{vlagikoon|EGY}} ‏‎Mahmoud El Khatib‎‏ | bestuurder = {{vlagikoon|DEN}} Jess Thorup | liga = Egiptiese Premiersokkerliga | seisoen = 2025/26 | posisie = 3de van 21 | patroon_la1 = _alahly2526h | patroon_b1 = _alahly2526h | patroon_ra1 = _alahly2526h | patroon_sh1 = _alahly2526h | patroon_so1 = _alahly2526hl | linkerarm1 = cc0000 | liggaam1 = cc0000 | regterarm1 = cc0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = cc0000 | patroon_la2 = _alahly2526a | patroon_b2 = _alahly2526a | patroon_ra2 = _alahly2526a | patroon_sh2 = _alahly2526a | patroon_so2 = _alahly2526al | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 }} '''Al-Ahly''' ([[Arabies]]:النادي الأهلي الرياضي‎) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] [[sokker]]span uit [[Kaïro]] wat in die Egiptiese Premiersokkerliga speel. Die span speel sy tuiswedstryde in die Kaïro-stadion, wat met 'n kapasiteit van 75&nbsp;000 toeskouers die grootste stadion in Egipte is. Die ''Rooi Duiwels'' (soos hulle bynaam lui) word as een van die 15 suksesvolste sokkerspanne in [[Afrika]] beskou.<ref>{{Cite web|date=29 March 2021|title=The 15 Most Successful Football Clubs in Africa|url=https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/|url-status=live|access-date=7 October 2021|website=Speeli.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920011528/https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/ |archive-date=20 September 2020 }}</ref> ''Al-Ahly'' het die [[CAF Champions League]] reeds ses keer gewen en het ook 36 keer die nasionale titel gewen. ''Al-Ahly'' kry sterk mededinging van sy stadsgenoot Al-Zamalek SC. Die [[derby (sport)|derby]] tussen hierdie twee spanne is moontlik die strafste derby in Afrika en staan as die Kaïro Derby bekend. Al-Ahly is waarskynlik die waardevolste sportklub in Afrika, met 'n markwaarde van €30&nbsp;miljoen teen die 2023-24 seisoen.<ref>https://www.statista.com/statistics/1231531/most-valuable-football-clubs-in-africa/</ref> == Erelys == * '''Kampioen van Egipte (45)''' : 1948/1949, 1949/1950, 1950/1951, 1952/1953, 1953/1954, 1955/1956, 1956/1957, 1957/1958, 1958/1959, 1960/1961, 1961/1962, 1974/1975, 1975/1976, 1976/1977, 1978/1979, 1979/1980, 1980/1981, 1981/1982, 1984/1985, 1985،1986, 1986/1987, 1988/1989, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2013/2014, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/20, 2022/23, 2023/24, 2024/25 : (naaswenner (10): 1966/67, 1977/78, 1983/84, 1987/88, 1990/91, 1992/93, 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2003/04) * '''Egiptiese Beker (36)''' : 1924, 1925, 1927, 1928, 1930, 1931, 1937, 1940, 1942, 1943, 1945, 1946, 1947, 1949, 1950, 1951, 1953, 1956, 1958, 1961, 1966, 1978, 1981, 1983, 1984, 1985, 1989, 1991, 1992, 1993, 1996, 2001, 2003, 2006, 2007, 2017 : (naaswenner (11): 1926, 1935, 1941, 1944, 1952, 1959, 1973, 1976, 1997, 2004, 2010) * '''Egiptiese Superbeker (11)''' : 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018 : (naaswenner (3): 2009, 2016, 2019) * '''[[CAF Champions League]] (8)''' : 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012, 2013, : (naaswenner (4): 1983, 2007, 2017, 2018) * '''Afrika-Bekerwenner-beker (4)''' : 1984, 1985, 1986, 1993 * '''Afrika-Superbeker (7)''' : 2002, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2021 : (naaswenner (2): 1993, 2015) == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|ANG}} Gilberto * {{vlagikoon|ANG}} Flávio Amado * {{vlagikoon|EGY}} Saleh Selim * {{vlagikoon|EGY}} Taha Ismail * {{vlagikoon|EGY}} Mahmoud El Khatib * {{vlagikoon|EGY}} Mohamed Barakat * {{vlagikoon|EGY}} Emad Moteab * {{vlagikoon|EGY}} Wael Gomaa * {{vlagikoon|EGY}} Mokhtar El Tetsh * {{vlagikoon|EGY}} Mohamed Aboutrika * {{vlagikoon|EGY}} Hossam Hassan == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker|Egipte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Egipte]] [[Kategorie:Sokkerklubs in Afrika]] prmvimep4vha5mtucyihv4vwlu1817k 2915556 2915444 2026-07-03T23:34:27Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915556 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Al-Ahly Logo.png|150px]] | klubnaam = Al-Ahly | vollenaam = النادي الأهلي الرياضي‎ <br /> Al-Ahly Sportklub | stigting = {{Start date and age|1907|4|24|df=y}} | stadion = Kaïro-stadion, [[Kaïro]] | kapasiteit = 75 000 | voorsitter = {{vlagikoon|EGY}} ‏‎Mahmoud El Khatib‎‏ | bestuurder = {{vlagikoon|DEN}} Jess Thorup | liga = Egiptiese Premiersokkerliga | seisoen = 2025/26 | posisie = 3de van 21 | patroon_la1 = _alahly2526h | patroon_b1 = _alahly2526h | patroon_ra1 = _alahly2526h | patroon_sh1 = _alahly2526h | patroon_so1 = _alahly2526hl | linkerarm1 = cc0000 | liggaam1 = cc0000 | regterarm1 = cc0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = cc0000 | patroon_la2 = _alahly2526a | patroon_b2 = _alahly2526a | patroon_ra2 = _alahly2526a | patroon_sh2 = _alahly2526a | patroon_so2 = _alahly2526al | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 }} '''Al-Ahly''' ([[Arabies]]:النادي الأهلي الرياضي‎) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] [[sokker]]span uit [[Kaïro]] wat in die Egiptiese Premiersokkerliga speel. Die span speel sy tuiswedstryde in die Kaïro-stadion, wat met 'n kapasiteit van 75&nbsp;000 toeskouers die grootste stadion in Egipte is. Die ''Rooi Duiwels'' (soos hulle bynaam lui) word as een van die 15 suksesvolste sokkerspanne in [[Afrika]] beskou.<ref>{{Cite web|date=29 March 2021|title=The 15 Most Successful Football Clubs in Africa|url=https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/|url-status=live|access-date=7 October 2021|website=Speeli.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920011528/https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/ |archive-date=20 September 2020 }}</ref> ''Al-Ahly'' het die [[CAF Champions League]] reeds ses keer gewen en het ook 36 keer die nasionale titel gewen. ''Al-Ahly'' kry sterk mededinging van sy stadsgenoot Al-Zamalek SC. Die [[derby (sport)|derby]] tussen hierdie twee spanne is moontlik die strafste derby in Afrika en staan as die Kaïro Derby bekend. Al-Ahly is waarskynlik die waardevolste sportklub in Afrika, met 'n markwaarde van €30&nbsp;miljoen teen die 2023/24 seisoen.<ref>https://www.statista.com/statistics/1231531/most-valuable-football-clubs-in-africa/</ref> == Erelys == * '''Kampioen van Egipte (45)''' : 1948/1949, 1949/1950, 1950/1951, 1952/1953, 1953/1954, 1955/1956, 1956/1957, 1957/1958, 1958/1959, 1960/1961, 1961/1962, 1974/1975, 1975/1976, 1976/1977, 1978/1979, 1979/1980, 1980/1981, 1981/1982, 1984/1985, 1985،1986, 1986/1987, 1988/1989, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2013/2014, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/20, 2022/23, 2023/24, 2024/25 : (naaswenner (10): 1966/67, 1977/78, 1983/84, 1987/88, 1990/91, 1992/93, 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2003/04) * '''Egiptiese Beker (36)''' : 1924, 1925, 1927, 1928, 1930, 1931, 1937, 1940, 1942, 1943, 1945, 1946, 1947, 1949, 1950, 1951, 1953, 1956, 1958, 1961, 1966, 1978, 1981, 1983, 1984, 1985, 1989, 1991, 1992, 1993, 1996, 2001, 2003, 2006, 2007, 2017 : (naaswenner (11): 1926, 1935, 1941, 1944, 1952, 1959, 1973, 1976, 1997, 2004, 2010) * '''Egiptiese Superbeker (11)''' : 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018 : (naaswenner (3): 2009, 2016, 2019) * '''[[CAF Champions League]] (8)''' : 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012, 2013, : (naaswenner (4): 1983, 2007, 2017, 2018) * '''Afrika-Bekerwenner-beker (4)''' : 1984, 1985, 1986, 1993 * '''Afrika-Superbeker (7)''' : 2002, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2021 : (naaswenner (2): 1993, 2015) == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|ANG}} Gilberto * {{vlagikoon|ANG}} Flávio Amado * {{vlagikoon|EGY}} Saleh Selim * {{vlagikoon|EGY}} Taha Ismail * {{vlagikoon|EGY}} Mahmoud El Khatib * {{vlagikoon|EGY}} Mohamed Barakat * {{vlagikoon|EGY}} Emad Moteab * {{vlagikoon|EGY}} Wael Gomaa * {{vlagikoon|EGY}} Mokhtar El Tetsh * {{vlagikoon|EGY}} Mohamed Aboutrika * {{vlagikoon|EGY}} Hossam Hassan == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker|Egipte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Egipte]] [[Kategorie:Sokkerklubs in Afrika]] rzwitrm1wmdu5uq8q14nine42vuwuhq 0 64909 2915582 2230502 2026-07-04T08:50:59Z Aliwal2012 39067 uitgebrei uit nl:wp 2915582 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Ipswich |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad & Borough |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Common Quay, Ipswich Docks - geograph.org.uk - 1077476.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Common Quay. |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Engeland |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Engeland]] |onderafdelingnaam2=[[Suffolk]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Ben Gummer |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=39.42 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2=15.22 |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|52|03|34|N|1|09|20|O|display=}} |bevolking_soos_op=2001 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=128300 |bevolkingsdigtheid_km2=3,255 |bevolkingsdigtheid_myl2=8,430 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik=141658 |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=42UD |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.ipswich.gov.uk/ ipswich.gov.uk] }} '''Ipswich''' is 'n stad in die [[Engeland|Engelse]] [[graafskap]] [[Suffolk]]. Met sowat 138&nbsp;000 inwoners is die stad ook die grootste nedersetting in Suffolk. Die oppervlakte is 40 km². Ipswich is geleë aan die monding van die Orwellrivier en is die hoofstad van die graafskap Suffolk in Oos-Anglia. Die sokkerklub Ipswich Town FC is in Ipswich gesetel. 16,8% van die bevolking is ouer as 65 jaar. Werkloosheid staan ​​op 3,5% van die arbeidsmag (2001-sensussyfers). == Naam == Oorspronklik was die naam van hierdie plek Gipeswic. Die huidige naam is hiervan afgelei. == Sport == Ipswich Town FC is die professionele sokkerklub van Ipswich en speel sy wedstryde in die Portman Road-stadion. Die klub het die [[UEFA Beker|UEFA-beker]] in 1981 gewen. {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Suffolk]] 9rciv1aj5bi6dd49c7hpziqgtv9pl2f 2915584 2915582 2026-07-04T08:59:43Z Aliwal2012 39067 +foto vanaf nl:wp geneem 2915584 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Ipswich |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad & Borough |beeld_stadsilhoeët=Common Quay, Ipswich Docks - geograph.org.uk - 1077476.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Common Quay. |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Engeland |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Engeland]] |onderafdelingnaam2=[[Suffolk]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Ben Gummer |oppervlak_totaal_km2=39.42 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2=15.22 |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|52|03|34|N|1|09|20|O|display=}} |bevolking_soos_op=2001 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=128300 |bevolkingsdigtheid_km2=3,255 |bevolkingsdigtheid_myl2=8,430 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=42UD |webwerf=[http://www.ipswich.gov.uk/ ipswich.gov.uk] }} '''Ipswich''' is 'n stad in die [[Engeland|Engelse]] [[graafskap]] [[Suffolk]]. Met sowat 138&nbsp;000 inwoners is die stad ook die grootste nedersetting in Suffolk. Die oppervlakte is 40 km². Ipswich is geleë aan die monding van die Orwellrivier en is die hoofstad van die graafskap Suffolk in Oos-Anglia. Die sokkerklub Ipswich Town FC is in Ipswich gesetel. 16,8% van die bevolking is ouer as 65 jaar. Werkloosheid staan ​​op 3,5% van die arbeidsmag (2001-sensussyfers). [[Beeld:Ipswich St Nicholas St.jpg|duimnael|links|280px|Vakwerkhuise in St. Nicholasstraat, Ipswich]] [[Beeld:Ipswich Ancient House.jpg|duimnael|links|280px|'n Antieke huis in Ipswich]] == Naam == Oorspronklik was die naam van hierdie plek Gipeswic. Die huidige naam is hiervan afgelei. == Sport == Ipswich Town FC is die professionele sokkerklub van Ipswich en speel sy wedstryde in die Portman Road-stadion. Die klub het die [[UEFA Beker|UEFA-beker]] in 1981 gewen. {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Suffolk]] fcosesh7xgig1qa0jlhbxj0oa3qmnp3 0 74875 2915470 2908832 2026-07-03T15:50:30Z Jcb 223 2915470 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Adriaan Hofmeyr | Beeld = Adriaan Hofmeyr nuut.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Adriaan Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. A.J.L. Hofmeyr | Geboortenaam = Adriaan Jacobus Louw Hofmeyr | Geboortedatum = [[13 April]] [[1854]] | Geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = [[1 Mei]] [[1937]] | Sterfteplek = [[Bellville]], [[Kaapland]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]], [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]] | Jare aktief = 1881–1933 | Kweekskool = [[Kweekskool]], [[Stellenbosch]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Adriaan (Attie) Jacobus Louw Hofmeyr''' ([[Calvinia]], [[13 April]] [[1854]] – [[Bellville]], [[1 Mei]] [[1937]]) was ’n geliefde maar omstrede predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], bekend as een van die Kerk se welsprekendste en boeiendste leraars<ref name="stock">Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.</ref> asook ’n politieke agitator. In sy meer as halfeeu lange dog onderbroke dienstyd as predikant het hy net vier gemeentes bedien, naamlik van 1881 agtereenvolgens [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] en tot 1899 [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], en daarna eers weer van 1928 tot 1933 [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Vandat hy dus in 1881 in sy eerste gemeente ontvang is totdat hy 52 jaar later sy emeritaat aanvaar het, het hy langer buite die Kerk se diens gestaan as binne. Dié lang onderbreking was te wyte aan twee beweerde "onfatsoenlike" verhoudings met vroue, waarvan die eerste betreklik gou in die kiem gesmoor is danksy streng optrede deur die Ring van George, maar die tweede, wat volgens oorlewering ernstiger van aard was, daartoe gelei het dat hy die Kerk se diens van 1899 tot 1928 moes verlaat ná ’n bittere twis, waarskynlik juis oor sy onbetaamlike optrede, tussen hom en die kerkraad van die [[NG gemeente Wynberg]]. So het van sy vroeë potensiaal om, net soos sy vader en ander gesiene Hofmeyr-familielede in diens van die evangelie, 'n leidende rol in die NG Kerk te speel, niks tereg gekom nie. Sy broer [[Jan Hofmeyr|Jan]] is in 1887 as predikant geskors nadat hy bedank het, ook weens onsedelike gedrag. Toe ds. Adriaan Hofmeyr eindelik in 1933 aftree as predikant van die NG gemeente [[Kuruman]], was hy die leraar in die NG Kerk met die langste diens, hoewel hy toe bloot 'n betreklik onbekende predikant van 'n verafgeleë gemeente was, maar darem 'n tyd lank as Ringsvoorsitter gedien het. Nietemin het sommige Afrikaners hom vir altyd gebrandmerk as ’n volksverraaier omdat hy tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as agent van die Britse regering die Boere wou omhaal om die wapen neer te lê.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]].</ref> == Herkoms == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|190px|Adriaan Hofmeyr se vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]]. Hy was van 1851 tot 1858 die eerste leraar van die [[NG gemeente Calvinia]], wat so genoem is op sy voorstel ter ere van die kerkhervormer [[Johannes Calvyn]].]] [[Lêer:Victoria-kollege eerste BA-klas 1873.jpg|duimnael|links|320px|Die eerste B.A.-klas aan die Victoria-kollege, die voorloper van die [[Universiteit Stellenbosch]]. Adriaan Hofmeyr, toe nagenoeg 19 jaar, sit-lê voor in die middel. Links van hom is J.M. Zahn (seun van die sendeling [[Gustav Zahn]] en van 1889 tot 1905 leraar van die Lutherse kerk in Strandstraat, Kaapstad)<ref>{{en}}[http://www.safrika.org/Articles/Strand%20Street%20History.html Die geskiedenis van die Lutherse kerk in Strandstraat]. URL besoek op 10 Mei 2016.</ref> en regs J.M. Hoffman. Agter sit H.J. Neethling en G.W. Lückhoff.]] Adriaan Hofmeyr is in die NG [[pastorie]] op [[Calvinia]] in die Noordwes-Kaap gebore waar sy vader predikant was. Hy was die oudste van 13 kinders, van wie twee ook predikant geword het: [[Jan Hofmeyr|Jan]], wat geskors is, en [[Nico Hofmeyr|Nico]], wat ná 'n kort bediening bedank het. Die jong ds. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] was ’n seun van die vermoënde en goedhartige Jan Hendrik Hofmeyr (1798–1862) en Hester Sophia Joubert van [[Welgemeend]], die [[Kaapstad]]se Hofmeyr-woning wat in 1944 in die besit van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] gekom het nadat die provinsiale administrasie van Kaapland dit onteien het. N.J. Hofmeyr was 'n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]]. Jan Hendrik se vader, Stephanus Johannes Hofmeyr (1760–1826), was die tweede seun van die Hofmeyrs se stamvader, Johann Heinrich Hofmeyr (1721–1805). Een van N.J. Hofmeyr se broers was ds. [[Servaas Hofmeyr]]. Hy trou op sy 25ste verjaardag met Maria Magdalena Louw (1834–1918). Hulle het ses seuns en sewe dogters gehad. Hy het in 1859 ’n beroep aanvaar om, saam met ds. [[John Murray]], een van die eerste twee hoogleraars aan die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] te word. Adriaan Hofmeyr se ma, Maria Magdalena Louw (1834–1918), was ’n kleindogter van Johannes Wynand Louw (1786–1854), en die oudste van sewe susters wat almal met ’n predikant getroud was. Hulle was: 1. Maria (Miemie); 2. Louisa Adriana (Wiesie) getroud met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]]. Adriaan se grootouers aan moederskant was Adriaan Jacobus Louw van Babylons Toren, [[Paarl]], en Charlotte Louise Herold, ’n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]] (1788–1857). Sy oom Adriaan Jacobus Louw (1859–1935) het ’n leidende rol in die [[Transvaal]]se NG Kerk gespeel van 1894 en veral van 1916 tot 1924 toe hy Transvaalse moderator was. Hy was 38 jaar predikant van die NG gemeente [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. ’n Tante van Adriaan, Susanna Maria Louw (1813–1887), was getroud met die Kaapse bankier Arend Hofmeyr (1802–1887), en hulle was die ouers van ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] (1835–1908), 31 jaar predikant van die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Sy vrou, Isabella, was ’n suster van prof. [[John Murray]]. Omdat Adriaan skaars vyf was toe die gesin [[Stellenbosch]] toe verhuis, geniet hy sy eintlike jeugjare en opvoeding in die Eikestad. Hier studeer hy eers aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] en later aan die [[Kweekskool]], waar hy einde 1879 as predikant gelegitimeer is. Op Stellenbosch was hy ’n baanbreker op musiekgebied en het onder meer konserte gehou met ’n orkes van sowat 40 blaas- en strykinstrumente. Hy was ook die leier van ’n groot "gewyd zangkoor". == Huwelik en gesinslewe == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr gesin.jpg|regs|duimnael|320px|Prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] en sy gesin. Voor: Maggie, Lucy, Lily (Susanna); middel: Adriaan met Wynand op sy skoot, Miemie, Tobie; agter: [[Geertruida Kestell|Truida]] (wat getroud was met ds. [[John Daniel Kestell]]), [[Nico Hofmeyr|Nico]], Annie (Adriaan se vrou), Charlie, [[Jan Hofmeyr|Jan]] en Hessie.]] [[Lêer:Adriaan Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr as jong predikant.]] Op [[8 Maart]] [[1880]] trou hy met Anna Jacoba Joubert ([[27 Augustus]] [[1856]] – [[23 Junie]] [[1944]]). Die huwelik was kinderloos, maar die egpaar het wel 'n seun, John William, van wyle ds. Richard van Reenen Barry as hul eie aangeneem. Ds. Barry was die eerste leraar van die [[NG gemeente Calitzdorp]], van 1874 tot 1915 (dit was sy enigste gemeente). Hy is op [[Calitzdorp]] oorlede op [[16 November]] [[1920]] in die ouderdom van 71 jaar.<ref>[[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. Calitzdorp: NG Kerkraad.</ref> Ds. Barry is op die skrikkeldag van 1872 deur Adriaan se vader, prof. Hofmeyr, in die huwelik bevestig met Elisabeth Wilhelmina, wat op [[5 Desember]] [[1853]] op die familieplaas Spier naby [[Stellenbosch]] gebore is as die tweede jongste dogter van Paul A. van der Byl en sy vrou, 'n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], se tien kinders. Die eerste mev. Barry is op Donderdagaand [[28 Junie]] [[1888]] oorlede nadat sy lank bedlêend was. Adriaan Hofmeyr, toe leraar van die nabygeleë [[NG gemeente Prins Albert]], was een van die leraars wat die begrafnisdiens die Saterdagmiddag in die kerk op [[Calitzdorp]] gelei het en daar was om die bedroefde familie by te staan. Tydens die diens het ds. Hofmeyr die tussen 500 en 600 toehoorders aangespoor tot bekering en die gelowiges tot volharding in die werk van Here. Hy het hulle ook daaraan herinner hoedat mev. Barry gedurig biddend saam met haar eggenoot gewerk het. By die graf het ds. Hofmeyr die bedankings waargeneem. Mev. Barry is net meer as 'n maand ná die geboorte van haar tiende kind oorlede. Toe die kinderlose ds. Hofmeyr en sy vrou, 'n niggie van wyle mev. Barry, ná die begrafnis na [[Prins Albert]] terugkeer, neem hulle die vierjarige Reggie Barry vir 'n tydjie met hulle saam. Hulle wou hom later aanneem, maar ds. Barry bied hulle die baba, John William (Willie, [[16 Mei]] [[1888]] – [[31 Augustus]] [[1927]] op [[Bethlehem]]),<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |title=RootsWeb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170347/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |url-status=dead }}</ref> aan wat hy gereken het die sorg van 'n moeder die nodigste gehad het. Ds. Barry het hierna gereeld met kar en perde Prins Albert toe gery om klein Willie te besoek en so kry hy mettertyd 'n ogie op die prinsipale van die plaaslike skool, Christina Maria (1883–1933), met wie hy op [[22 April]] [[1890]] op [[Stellenbosch]] trou. Sy was 'n leerling in prof. Hofmeyr se [[Bybel]]klas op Stellenbosch. By haar het ds. Barry nog ses kinders gehad. Soos die geval in die huwelik van sy aanneemouers, was ook Willie se huwelik met [[Helena Barry-Hofmeyr|Helena Brink]] op [[8 Junie]] [[1918]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], kinderloos. Sy is in 1887 gebore en op [[29 Januarie]] [[1954]] in die ouderdom van 66 jaar oorlede<ref>[http://www.genealogieonline.nl/en/stamboom-eric-esterhuizen/I11773.php Genealogieonline.com]</ref> oorlede.<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |title=Rootsweb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170418/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |url-status=dead }}</ref> Willie was blykbaar ten tyde van sy dood 'n bankbestuurder op Bethlehem.<ref>[http://www.genealogieonline.nl/stamboom-eric-esterhuizen/I11772.php Genealogieonline.com]</ref> Helena Barry-Hofmeyr was lid van die Provinsiale Raad vir die kiesafdeling Bethlehem vir die [[Nasionale Party]] vanaf die provinsiale verkiesing in 1949 tot in 1953 en daarna nog sekretaresse van die [[Nasionale Party|N.P.]] se tak Bethlehem-Wes, toe sy by Burgerstraat 39,<ref>[http://goo.gl/maps/1wiH0 Die huis op Google Maps]</ref> gewoon het.<ref>Goosen, D.P. (red.). 1953. ''Die triomf van Nasionalisme in Suid-Afrika (1910–1953)''. Johannesburg: Impala Opvoedkundige Diens (Edms.) Bpk.</ref> Dit was waarskynlik as gevolg van sy aangenome seun en skoonsuster se verbintenis met Bethlehem dat ds. Hofmeyr gevra is om op [[28 Februarie]] [[1931]] die wydingsdiens waar te neem tydens die ingebruikneming van die [[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerk Bethlehem-Wes]]. Ds. Hofmeyr, wat bekend was om sy liefde vir kinders, het Willie soos hul sy eie grootgemaak. Hy het die seun gereeld saam geneem met huisbesoek, ook op die omliggende plase. By sy vader het klein Willie sy liefde vir perde gekry.<ref name="rose">[http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component Capeinfo.com/blogs Karoo Rose se blog, ''Letters from a Parsonage''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151014170424/http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component |date=14 Oktober 2015 }}.</ref> == Willowmore == [[Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|duimnael|regs|250px|Die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]], waarskynlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager]]. Ds. Hofmeyr was skaars drie jaar lank predikant hier voor hy die beroep na [[Prins Albert]] aangeneem het.]] Aan die begin van 1881 word ds. Adriaan Hofmeyr met handeoplegging deur sy vader in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], bevestig, waar hy baie goeie werk verrig het, veral ten behoewe van die jeug. Dié gemeente was toe skaars 17 jaar oud nadat dit in 1864 gestig is. Die eerste leraar, ds. P.N. Ham, is in November 1865 bevestig, maar hy is oorlede ná 'n bediening van slegs 10 maande. Die gemeente was hierna 'n verdere drie jare vakant omdat die nodige geld nie gekry kon word om 'n leraar te betaal nie. Nietemin besluit die kerkraad in 1869 om weer 'n leraar te beroep sodat ds. [[George Murray]] in Julie van daardie jaar bevestig word as die gemeente se tweede leraar. Van toe af kon die gemeente onder dié seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] en 'n broer van dr. [[Andrew Murray]] se geseënde arbeid begin bloei en groei. Tydens sy bediening word ook die ou kerk vervang deur 'n groot en doelmatige gebou wat moontlik ontwerp is deur die grootste eksponent van die neogotiese kerkboustyl in Suid-Afrika, [[Carl Otto Hager]], en in 1879 ingewy is. Die kerk het sitplek gebied aan 800 kerkgangers, maar is in 1963 gesloop om plek te maak vir die huidige. Ds. Hofmeyr vertrek ná sy kort dienstyd van hier na die nabygeleë [[Prins Albert]] nadat ’n volstrekte meerderheid van die kerkraad op [[27 Augustus]] [[1883]] besluit het om hom te beroep, die tweede predikant wat beroep is tydens die vakature wat gelaat is nadat ds. W.A. Krige in Junie 1883 sy emeritaat aanvaar het. Ds. Hofmeyr is op [[15 Desember]] [[1883]] plegtig ingeseën. == Leraar op Prins Albert == === Ontvangs en bevestiging === [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|links|210px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Prins Albert]] waarin ds. Hofmeyr die Woord bedien het van 1883 tot 1895. Die hoeksteen van dié gebou is op [[1 Oktober]] [[1860]] gelê.]] Die skrywer van ''Eeufees van die gemeente Prins Albert, 1842–1942'', wat net as "’n Seun van die gemeente" in die boek bekendstaan, maar in ander bronne as E. Stockenstrom geëien word, skryf ds. Hofmeyr was ’n "forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van skaars 26 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was met baie talente bedeel. Dit was veral wat musiek en sangkuns betref, en welsprekendheid het nie by hom ontbreek nie. By sy gespierde gestalte het hy ’n soetklinkende stem en ’n innemende geaardheid gehad, waardeur hy die hart van gemeentelede van die staanspoor af gewen het. Sy eggenote was ’n sterkgeboude, hoflike dame, wat oor die eienskappe van ’n ideale predikantsvrou beskik het." Jare nadat dié boek verskyn het, het Norrie Steyn in ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore 1864–1964'' ds. Hofmeyr amper presies dieselfde beskryf: "Die nuwe leraar … was 'n forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van omtrent 24 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was baie talentvol. Dit was veral in die sangkuns en musiek wat hy uitgeblink het, en aan welsprekendheid het dit hom nie ontbreek nie. Sy soetklinkende stem gepaard met sy innemende geaardheid en sy fyn sin vir humor het uit die staanspoor die harte van sy nuwe gemeentelede gewen." === Sy bydrae tot die gemeenskap === [[Lêer:NG kerkraad Prins Albert 1893.jpg|duimnael|320px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr en sy kerkraad op Prins Albert, omstreeks 1893. Hy sit vyfde van links.]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert orrel.jpg|duimnael|links|210px|Onder ds. Hofmeyr se geesdriftige leiding het die gemeente op Prins Albert £850 vir die kerkorrel ingesamel. Dit is van [[Engeland]] bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] ingewy toe ds. Hofmeyr self die orrel bespeel het.]] Ds. Hofmeyr het op Prins Albert, soos op [[Willowmore]] hom onvermoeid beywer vir die opheffing van die armes en minderbevoorregtes en die opvoeding van behoeftige kinders in die gemeente. Binne ’n jaar ná sy bevestiging, op [[8 November]] [[1884]], het die kerkraad op sy aandrang besluit om uit die kerkkas £24 per jaar aan die opvoeding van arm kinders in die samelewing te bestee. Hy het ook ’n groot bydrae gelewer tot die musieklewe van die gemeente en dorp, soos Helena Marincowitz eenmaal in die dorpskoerant, die Prins Albert Vriend geskryf het: "Ds. Adriaan Hofmeyr het vir die musiekkultuur op hierdie dorp baie beteken, maar veral vir die kerk. Onder sy geesdriftige leiding het die gemeente gou £850 vir die kerkorrel ingesamel. Die persone wat veral bygedra het, was die broers Samuel en Jan Luttig en Frederick Oosthuizen. Die orrel is van Engeland bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] was die inwyding van die orrel. Ds. Adriaan Hofmeyr het self die orrel bespeel saam met die nuwe orreliste, mej. Fischer. Hy het ook die koor afgerig en ’n Musiek- en Letterkundige Vereniging op die dorp gestig, waarby die magistraat ook betrek is, veral by die literêre aanbiedings. By geleentheid het hy selfs 'n kantate in die kerk gereël vir die Woensdag voor die Nagmaal. Met die goudstormloop in die distrik van Prins Albert in 1891, het ds. Adriaan by die delwers besoek gaan aflê en ook daar ’n delwerskoor op die been gebring."<ref>[http://princealbertfriend.blogspot.com/2007/04/prince-alberts-national-monument.html Prince Albert Friend].</ref> Die distrik Prins Albert is gereeld deur periodieke droogtes geteister wat met groot verlies van lewende hawe gepaard gegaan het en noodwendig tot ’n haglike finansiële toestand gelei het, ook in die gemeente. So ’n ongunstige toestand het weer aan die begin van 1888 geheers toe ds. Hofmeyr, met die oog op die benarde omstandighede waarin die inwoners van die distrik verkeer het, op [[31 Maart]] [[1888]] ’n brief aan die kerkraad geskryf het waarin hy hulle meedeel dat hy ten volle bewus is van die sorgwekkende toestand van die gemeente. Hy bied aan dat hulle die pastorie-erf en -tuin verhuur wat jaarliks sowat £60 tot die kerkkas sou bydra en dat hy dan op eie onkoste ’n huisie sou huur. Hy sou dus £50 van sy jaarlikse salaris kan afgee. Die kerkraad het egter nie van dié aanbod van die leraar gebruik gemaak nie. Gedurende die laaste maande van 1888 het ds. Hofmeyr moeilikheid met sy keel ondervind en die kerkraad het hom gevolglik verlof vir afwesigheid van enige maande toegestaan. Op [[6 Februarie]] [[1889]] het die dominee en sy vrou na Europa vertrek. Hulle het in Junie veilig teruggekeer en die gemeente het van heinde en verre toegestroom om hulle by hul aankoms op die pastorie-terrein te verwelkom. Daar was ’n reuse-opkoms en skoolkinders het die "geliefde leraar en sy beminlike wederhelf" ’n lied toegesing. Dié lied, "Kom dank nou almal God" het hulle in Engels gesing: "''Now thank we all our God / With heart and hands and voices / Who wondrous things hath wrought / In whom this world rejoices''." === Nuwe pastorie === [[Lêer:Prins Albert NG pastorie.jpg|duimnael|regs|285px|Die NG pastorie op [[Prins Albert]] is tydens ds. Hofmeyr se tyd gebou en ingewy op [[3 April]] [[1893]]. Die hoofspreker tydens die verrigtinge was prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], ds. Hofmeyr se vader. Jan Luttig, die seun van Prins Albert wat die eerste toespraak in Hollands in die Kaapse Parlement gelewer het, het toe tydens ’n kort toespraak die leraar en sy vrou gemaan om die woorde van die profeet Josua in hul nuwe tuiste hul leuse te maak: "Aangaande mij en mijn huis wij zullen den Heere dienen."]] In ds. Hofmeyr se tyd op Prins Albert is besluit om die ou pastorie, wat amper vyftig jaar vantevore in aller yl opgetrek moes word en in die loop van jare bouvallig en ondoelmatig geword het, deur ’n nuwe te vervang. In Julie 1890 het die kerkraad gevolglik besluit om ’n nuwe pastorie te bou, en op ’n vergadering op [[2 Augustus]] is die plan van die boumeester, G. Alexander (waarskynlik die argitek [[George Murray Alexander]]), vir die voorgestelde gebou reeds aan die kerkraad voorgelê. Die bouery het egter nie dadelik begin nie en amper drie jaar sou verloop voordat die voltooide gebou eindelik ingewy kon word nadat die bouaannemers, die here Townsend en Roberts, dit in Maart 1893 afgelewer het. Die inwydingsgeleentheid het op [[3 April]] [[1893]], tien dae voor die leraar se 39ste verjaardag, plaasgevind. Die hoofspreker tydens dié verrigtinge was sy vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] van Stellenbosch. Hy het ’n treffende rede op die stoep van die pastorie gelewer. === 'n Gewilde leraar === Ds. Hofmeyr se algemene gewildheid onder sy gemeentelede word geïllustreer deur twee gebeure waarvan die besonderhede behoue gebly het. In Desember 1886 het die plaaslike magistraat en sy vriende 'n groot geselligheid vir die Hofmeyrs in die Hofsaal gereël waarheen 60 gaste genooi is. Dit was kort nadat ds. Hofmeyr van die Sinodesitting af teruggekeer het. Die aand het onder meer bestaan uit klavier- en sangsolo's. Die tweede gebeurtenis was op [[10 Maart]] [[1893]] toe ds. Hofmeyr twee kerkdienste op Prins Albertweg-stasie gehou het. Tussen die oggend- en die middagdiens het die boere, wat van alle kante af daarheen gestroom het om die dienste by te woon, ’n politieke vergadering gehou waarop hulle eenparig versoek het dat die dominee die voorsitterstoel inneem. Die eerste bewys van sy politieke belangstelling was sy verrassende aankondiging op die kerkraadsvergadering van [[12 Augustus]] [[1893]] dat hy "op verzoek van vele vrienden" voorlopig besluit het om hom as parlementslid vir [[Somerset-Oos (kiesafdeling)|Somerset-Oos]] verkiesbaar te stel. Ná die mededeling het hy die versoek goed oorweeg en drie maande later aan die kerkraad bekendgemaak dat hy beslis besluit het om dit van die hand te wys. Dit was die tweede sodanige versoek aan die gewilde leraar van Prins Albert, want in Januarie daardie jaar, na afloop van die [[Burgersdorp]]se Taalmonument se feestelike onthulling, het die plaaslike [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Doppers]] hom met die versoek genader dat hy as kandidaat in hul kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing moes staan. Toe het hy dit sonder verdere oorweging geweier. Sy optrede op Prins Albert het Hollands- en Engelssprekendes saamgesnoer en deur die musiekaande wat hy in die pastorie gereël het, die vereniging wat hy gestig het en sy bevordering van kerkmusiek, was ds. Hofmeyr "letterlik die middelpunt van lewe op die dorp".<ref name="botes">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Eerste skandaal === Reeds hier, enkele jare voordat 'n soortgelyke skandaal op Wynberg tot 'n lang onderbreking in sy bediening sou lei, het sy aantreklike voorkoms hom na bewering in die moeilikheid gelei en het sy reputasie en goeie aansien die eerste keer skade gely. Terwyl hy in die pastorie met sy vrou en aangenome seun gewoon het, het hy in die geheim gekorrespondeer met ene mej. Jemima Orr van [[Willowmore]], sy vorige gemeente. Inwoners van Willowmore het snuf in die neus gekry en ds. Hofmeyr verkla by die Ring van [[George]]. Luidens dokumente van dié Ring is klagtes teen die leraar van Prins Albert en twee "onfatsoenlike" dames van Willowmore ingedien. Volgens 'n ander bron<ref name="botes" /> is die klag by die Ring reeds op Willowmore ingedien en het dit dus gespruit uit gebeure voor sy aanname van die beroep na Prins Albert. Dit het verband gehou met sy optrede teenoor twee vroue wat as "onvoorzigtigheid" beskryf is. Die voorval het 'n opskudding in kerklike kringe veroorsaak en die pers het selfs daaroor berig. Die Kerk het die aantygings teen ds. Hofmeyr deeglik ondersoek (dit is indertyd as 'n romantiese onbesonnenheid beskryf) en in Julie 1884 'n verklaring uitgereik dat die predikant se morele karakter suiwer en bo verdenking was, maar dat sy woorde en dade aanleiding tot gerugte gegee het wat skadelik was vir sowel sy karakter as sy werk vir die Here. Hy is tereggewys en toepaslik gestraf. In die Ringsverslag van 1884 is 'n apologie van ds. Hofmeyr vervat waarin hy geskryf het die voorafgaande ses maande was 'n tydperk van liefde en leed, lig en duisternis, vrede en onrus. Hy het voorts geskryf die saak het hom, die gemeente en kerkraad nader aan mekaar gebring.<ref name="rose" /> Die godsdiensverslag van 1884 van die gemeente Prins Albert aan die Ring van George het hoofsaaklik gehandel oor ds. Hofmeyr se sedelike lewe. Dit was 'n saak van groot hartseer. In ''Gemeente onder die Swartberg, 1842–1992. Ned Geref Kerk Prins Albert'' skryf P.J. en M. Botes: "Sy onversigtige optrede teenoor 'n ongetroude jongdame wat 'n uitgerekte ringsaak tot gevolg gehad het, het diepe hartseer vir hom en die gemeente meegebring. Ten spyte van die leed, getuig die godsdiensverslag dat 'er nogthans een zeer ryke zegen op alles wat er geschiedde in den Naam des Heeren' gerus het. Dat 'n gemeente deur so 'n smeltkroes gegaan het en dieselfde ds. Hofmeyr as 'n gewaardeerde leraar van Prins Albert opgeteken staan, toon dat die liefde van God inderdaad in mense se lewens kan seëvier".<ref>Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Afskeid van Prins Albert === [[Lêer:Ds Attie en Anna Hofmeyr.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Adriaan en mev. Anna Hofmeyr omstreeks 1885 op [[Prins Albert]].]] In Mei 1895 het skokgolwe deur Prins Albert getrek toe ’n koerant bekendmaak dat ds. Hofmeyr ’n beroep na die [[NG gemeente Wynberg]] naby [[Kaapstad]] ontvang het. Binne enkele minute het die berig deur die hele dorp versprei en was dit gou onder die hele gemeenskap ’n punt van bespreking. Twee of drie weke lank het die gemeente in groot spanning verkeer en was dit, volgens die skrywer van die gemeente Prins Albert se ''Eeufees-Gedenkboek'', asof daar by die meeste ’n voorgevoel was dat die leraar nie dié keer die beroep van die hand sou wys nie. Hy skryf: "So het dit ook werklik gebeur, en ’n traan het oor menigte wang gerol toe die beminde leraar op die stille Sondagoggend na die diens met tasbare gemoedsaandoening aan die gemeente bekendgemaak het dat hy besluit het om die beroep aan te neem."<ref name="stock" /> In die adres wat die kerkraad ds. Hofmeyr aangebied het, het hulle melding gemaak van die groot dienste wat hy tydens sy dienstyd aan die samelewing bewys het. Dit het ywer vir die sendinggemeente en sy groot werk in verband met die oprigting, bevordering en uitbreiding van die Christelike Jongeliedevereniging ingesluit, asook die oprigting van nuwe skole in die buitewyke van die gemeente en die onvermoeide bevordering van die onderwys. Soos op [[Willowmore]] het hy hom beywer om die lot van die armes en behoeftiges te verbeter. In een jaar het byvoorbeeld £30 aan skoolgeld vir die kinders van behoeftige ouers uit sy eie sak betaal. Hy het ook af en toe kinders in die pastorie onthaal en byvoorbeeld op ’n aand, kort ná die inwyding van die nuwe pastorie, ’n groot aantal kinders daarheen genooi en ’n paar uur gesellig daar deur te bring. == Besoek aan Masjonaland == [[Lêer:Stegmann-Hofmeyr-reis 1891 Mashonaland.jpg|duimnael|regs|420px|Di. Hofmeyr en Stegmann en mnre. Fourie en Luttig langs die pad op hul reis na Masjonaland in 1891. Die Kaapse Kerk het dié viermankommissie aangestel om ondersoek in te stel na die beter bearbeiding van lidmate in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word.]] Op die kerkraadsvergadering op [[20 Desember]] [[1890]] het ds. Hofmeyr die lede in kennis gestel dat hy deur die Sinode afgevaardig is om na [[Masjonaland]] te gaan om die lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word, te gaan opsoek. Omdat hy geruime tyd uit die gemeente afwesig sou wees, sou die kerkraad voorsiening vir ’n plaasvervanger moes maak. Op [[28 Februarie]] [[1891]] het die kerkraad toe besluit om prop. R. McLachlan te vra om die dienste tydens die leraar se afwesigheid te kom waarneem. ’n Kerklike kommissie van vier lede, van wie twee predikante was, naamlik Prins Albert se ds. Adriaan Hofmeyr en ds. G. Stegmann van [[Oudtshoorn]], het op [[31 Maart]] [[1891]] van Prins Albert-stasie per trein vertrek na [[Kimberley]] waar hulle waens afgelaai is, om vier ander sterker vere te laat insit, en vandaar is hulle per trein na [[Vryburg]] vervoer. Ds. [[John Daniel Kestell|J.D.]] en mev. [[Geertruida Kestell|Truida]] Kestell (mev. Kestell was ds. Hofmeyr se suster) van die [[NG gemeente Kimberley]] het hul verder raad gegee in verband met benodigdhede vir die reis, en so is hulle noordwaarts. Op weg na Taung-stasie moes hulle aanskou hoe ’n bende inboorlinge al die besittings van ds. en mev. [[George Frederick Charles Faustmann|George Faustmann]], nes ds. Hofmeyr in latere jare ’n leraar van die [[NG gemeente Wynberg]], op pad na hul eerste gemeente, [[Schweizer-Reneke]], geplunder en verniel het. Op [[Vryburg]] weer het hulle hul eerste ondervinding met rysmiere gehad toe hulle sien hoe die insekte die nog onuitgepakte huisraad en linne van die pas aangekome ds. David en mev. Wilcocks opgevreet het. Hier was hulle moeilike taak om uit 600 tot 800 beeste een span uit te soek; die diere was vet, maar ongeleerd en menige os het met riem en al weggeraak. Deur die vriendelikheid van maj. (later sir) [[Hamilton John Goold-Adams]] is die rytuig van [[sir Frederick Carrington]], bevelvoerder van [[Betsjoeanaland]] se polisiemag, tot hul beskikking gestel om dienste op Molopo en in die distrik [[Lichtenburg]] te gaan hou. Hul reis van Vryburg na [[Mafikeng|Mafeking]] het elf dae geduur en alles is so deur die slegte en modderige pad beskadig, dat hulle om ’n tweede wa en een span osse wat [[Cecil John Rhodes]] hulle gegee het, moes vra. Op Mafeking het hulle ook ’n goeie wadrywer, Andries, wat al dikwels na [[Masjonaland]] gereis het, bygekry. Ds. Hofmeyr het vooruitgegaan na die aanleg om drie dienste te hou, die oggend in Hollands, die middag ’n kinderpreek in Engels en die aand ’n Engelse diens vir ’n baie groot opkoms. (Daar was maar net 30 van die N.G. Kerk-lidmate). Van Mafeking is hulle na [[Zeerust]], waar hulle Sondag ’n Hollandse en Maandag ’n Engelse diens gehou het. Hulle besoek ook die Hermanusberg-sendingstasie op Ikalifynstad, Chapani en Kamoutsa, terwyl ds. Stegmann ook vir die polisie op Aasvogelkop diens kon hou. Die twee predikante het dus onverskrokke die dienste waargeneem, selfs in die distrikte waar die groot kerkstryd van daardie jaar gewoed het. Hulle het onder meer die vermaarde Voortrekker Jan Viljoen op sy plaas, Vergenoeg, gaan besoek. "Mnr. Viljoen as ouer jagter het ons baie goeie raad gegee, en vir enige ure baie van sy binnelandse jagtogte vertel, en ook van sy persoonlike kennis met Lobengula," aldus H.W. Fourie, een van die reisgenote. Vandaar is hulle na die regte grootpad, langs Tokwanirivier tot by sy inloop in die [[Krokodilrivier]], en toe deur Khamasland na Macloutsie al langs die Krokodilrivier. By die Rhodes-Limpopodrif was die dispuut tussen die [[Adendorff-trek]] en [[Leander Starr Jameson]] juis aan die gang, maar die trekkers se deurgang is deur [[Onze Jan Hofmeyr]] gereël. === In Masjonaland === [[Lêer:Fort Salisbury 1890.jpg|duimnael|links|320px|Toe die geselskap van di. Hofmeyr en Stegmann in Fort Salisbury aankom, het die een jaar oue nedersetting reeds sowat 450 inwoners gehad, hoewel baie nog in tente gewoon het soos die pioniers op dié foto wat waarskynlik kort ná die stigting van die dorpie geneem is. Vandag is dié plek in die middestad van [[Harare]].]] [[Beeld:Ds Adriaan Hofmeyr, Gedenkboek NG gemeente Calvinia.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hofmeyr, omstreeks 1890.]] Vanaf Fort Tuli by die Shashirivier, waar hulle op 8 Junie aangekom het, hul voorrade aangevul en die stam wat ds. Helm moes bearbei, besoek het, is hulle na [[Masvingo|Fort Victoria]], waar hul enige dae vertoef het, en deur die Koloniale Trek-kommissie uit die Suide, by name Jan Eksteen ([[Paarl]]), Adriaan de Waal ([[Stellenbosch]]) en Jan Vosloo (Klipfontein, [[Somerset-Oos]]) ingehaal is en saam die [[Groot-Zimbabwe|Zimbabwe-ruïnes]] gaan besigtig het. Daar is seker die eerste Hollandse Psalms en Gesange deur die Afrikaners gesing, weergalmend deur die ou bouvalle. Dié kommissie het verder saamgereis na [[Harare|Salisbury]] en op pad help soek na ene Van der Riet, wat 42 dae weg was. Hulle doen aan by Fort Victoria op pad na Fort Charter deur die Lundi-, Umfuli- en Hunyanirivier totdat hulle ná ’n reis van drie maande en sewe dae aan die begin van Julie in Salisbury aankom, destyds ’n dorpie van 400 tot 500 inwoners, waar behalwe waens en tente, heelwat hutte van pale en grasdakke was. Een van die reisigers het berig: "Iedereen skyn dadelik ’n winkel te begin, skynbaar ten einde oortollige goed te verkoop." Op Fort Salisbury was daar benewens die militêre en siviele amptenare, en ’n hospitaal, ook ’n Rooms-Katolieke en ’n Anglikaanse kerk. Die Administrateur en die militêre bevelhebber het hulle vriendelik ontvang en van alle benodigdhede voorsien, sodat hul kort ná hul aankoms hul eerste diens in die hoofstad van die nuwe land onder bokseile kon hou met ’n gehoor wat verteenwoordigers van gemeentes vanaf Mafeking tot by [[Somerset-Wes]] ingesluit het, onder wie lede van bekende ou Kaapse families soos Morkel, Van der Byl, Krige, De Villiers en Lategan. "Hier aangekomen,” skryf hulle in ’n brief aan ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' ([[20 Oktober]] [[1891]]) "vonden wij alles in rep en roer, de manskappen liggen aan de Krokodilrivier met het oog op den voorgenomen trek der Boeren, en kanonnen en ammunitie werden in aller haast ten gevolge van den aanval deur Portugezen naar Manika opgezonden. Aangenaam was het om te zien hoe het gekleurde volk uit de kolonie de Zondagdiensten, zoo de Engelsche as de Hollandsche en dikwijls ook onze gewone huisgodsdienst bijwoonde." Die kerkverteenwoordigers het dan ook gou opgemerk dat bearbeiding deur die N.G. Kerk onder wit en swart ’n dringende vereiste was, veral aangesien ’n Engelse biskop met sowat ses Dominikaanse susters alreeds op Manica (later genoem [[Mutare|Umtali]]) gearbei het. Dr. Harris, sekretaris van die [[British South Africa Company]], het hul geleentheid gegee om die omliggende landstreke en goudvelde te besigtig. Dat ’n groot delwersbevolking spoedig daarheen sou getrek word, was vir hulle baie duidelik. "Even zeker is het dan ook naar ons oordeel dat het land eerlank eene boerebevolking zal hebben, uitgelokt door de gunstige voorwaarden waarop grond verkrijgen kan worden, en aangezien er streken zijn, uitnemend geschikt voor landbou en veeteelt in de nabijheid van de markten die de goudvelden zullen verschaffen." Talle jong manne vind hulle op buiteposte en forte en baie transportryers het hul verskyning gemaak, manne wat sou bly totdat die spoorweë aangelê is. Die talle trekke op pad (die Van der Byl-trek met 25 jong manne uit die [[Kaapland|Kolonie]] het toe al aangekom) het hulle laat besef dat die land ’n groot bevolking sou lok. Mnr. Fourie is per skotskar en ses osse verby Mt. Hampden na die Mazoevallei om vir hulle na plase uit te sien, terwyl die trekkommissie via [[Beira]] is om Manikaland en Oos-Rhodesië te gaan besigtig. So het hulle die land en omstandighede goed opgeneem, kennis gemaak met al die owerhede, onder andere ook die jagter [[Frederick Courtney Selous|Selous]] wat hulle meegedeel het hoeveel Lobengula mnr. Jan Viljoen as ’n man van sy woord geëer het, en waar hy (Selous) Viljoen in die binneland van Afrika ontmoet het. === Terug na die Suide === [[Lêer:Ds G Stegmann.jpg|duimnael|210px|links|Ds. G Stegmann, wat ds. Hofmeyr na [[Masjonaland]] vergesel het. Die ander twee lede van die kommissie was mnre. Fourie en Luttig.]] Die harmonium ([[mondfluitjie]]) waarmee ds. Hofmeyr die aande en reis vervrolik en geïnspireer het, het hy aan die Engelse kerk gegee om as ’n pionierstuk bewaar te word. Nadat hulle as ’n viertal ’n rapport oor die land opgestel het, het hulle op [[10 Augustus]] [[1891]] weer vertrek. Op Fort Victoria is hul deur dr. [[Leander Starr Jameson|Jameson]] uitgenooi om die aand in die offisiersmenasie te kom eet. Mnr. Fourie het gemeen dat hy nog nooit in sy lewe so ’n maaltyd beleef het nie. Almal, selfs die vrolike ds. Hofmeyr, was stil en die enigste woordvoerders was dr. Jameson en ds. Stegmann wat oor [[Onze Jan Hofmeyr]] en staatkundige probleme gesels het. Blykbaar het die dominee die dokter goed die waarheid vertel en so ’n indruk op laasgenoemde gemaak dat hy later aan Fourie gesê het: "Ek gaan dadelik aan (Cecil John) Rhodes skrywe dat hy die grootste en bekwaamste in Suid-Afrika nog nie ontmoet het nie — en dit moet hy sy eerste werk maak." Nadat hulle die manne gegroet het, is hul daardie nag nog erder. Maar so opgeruimd en voorspoedig as hul reis noordwaarts was, so stil en bedroef was die terugreis. Ds. Stegmann het kort ná hul vertrek van Fort Victoria ernstig siek geword. ’n Dokter is uit Fort Tuli ontbied, waar die laaste diens gehou en die jongmanne ds. Stegmann vir laas kom groet het. Hy is daar verpleeg, terwyl Luttig met die waens en jongmanne oor Macloutsi na Vryburg en huis toe is. Ds. Hofmeyr is die volgende dag na [[Transvaal]], terwyl Fourie by ds. Stegmann gebly het totdat hy agt dae later na [[Polokwane|Pietersburg]], toe [[Pretoria]] en eindelik na [[Johannesburg]] is, waar hy sy siek vriend en metgesel op [[1 November]] [[1891]] aan die dood moes afgee.<ref>Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. Bulawayo: Ring van Bulawayo.</ref> (Volgens eerw. [[Andries Dreyer]] is hy egter op [[17 November]] [[1891]] oorlede op [[Oudtshoorn]].<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref>) So het dan gesterf een van die allerbriljantste N.G. Kerk-predikante, die "Spurgeon van Suid-Afrika", in die eerste bediening van sy stamgenote in die nuwe land, volgens S.P. Olivier. === Verslag aan die Sinode === Ds. Hofmeyr en die kommissie het in hul aanbevelings aan die Sinode onder meer gesê as die Kerk sou besluit op ’n arbeidsveld, dan sou twee leraars gestuur moes word, een na Fort Salisbury en een meer ooswaarts. Die werk kon nie later as die volgende jaar uitgestel word nie, en dit was die verantwoordelikheid van die Kerk in die Suide, in die eerste plek. Wat vereis word, het hulle gesê, is manne gevul met die Heilige Gees, met wysheid, en besiel met geesdrif, met ’n ruim hart en aanpassingsvermoë. Hulle merk aan hoedat die inboorlinge g’n begrip van sending of van Christus het nie, en voel dat ook op dié gebied ’n onmiddellike begin gemaak moet word, voor ander kerkgenootskappe die voortou neem. In dié verband stel hulle voor dat ds. Helm, in plaas van om die Banyai te bearbei, onder die Masjonas moes kom werk, en dat hy die belangrike werk onder die blankes kon doen, totdat hy die taal magtig was. Ds. Helm en eerw. [[Andries Adriaan Louw sr.|A.A. Louw]], meen hulle, sou meer in samewerking met ander leraars wat sou kom, uitrig as wat hulle in aparte uitgestrekte streke sou doen. "Waar die Afrikanervolk gevestig word, moet die Kerk sorg dat die naburige inboorlinge bearbei word, om sodoende misverstande en moeilikhede tee te werk." == Burgersdorpse Taalfees == === Aanloop === [[Lêer:Ou NG kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr het tydens die fees in ’n volgepakte [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerkgebou]] op [[Burgersdorp]] gepreek. Dié gebou se hoeksteen is in die naweek van [[18 April]] [[1848]] gelê. Die nuwe en huidige kerkgebou is eers op [[13 Desember]] [[1913]] ingewy.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonument bewoording.jpg|duimnael|regs|210px|Die bewoording aan die sykant van die voetstuk van die replika van die Taalmonument op Burgersdorp. Die oorspronklike monument, opgerig in 1893, is "beskadig en weggevoer deur die vyand van die Afrikaner in die oorlog van 1899–1902. In 1939 teruggevind in [[King William’s Town|Kingwilliamstown]] waar dit begrawe was. In ere herstel deur die Afrikaners van Burgersdorp op [[10 Oktober]] [[1957]]", luidens die inskripsie op die monument se voetstuk.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonumente.jpg|duimnael|regs|210px|Die taalmonument (regs) is op [[18 Januarie]] [[1893]] voor ’n skare van sowat 3&nbsp;000 onthul. Britse soldate het dit tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] beskadig en weggevoer sodat dit eers in 1939 op [[King William’s Town]] opgegrawe is en na [[Burgersdorp]] teruggebring is. Die gedenkteken links is ’n replika wat die Britse Owerheid in 1907 op aandrang van die Burgersdorpers moes oprig.<ref>Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref>]] Adriaan Hofmeyr was een van agt predikante wat genooi is na die onthulling van die Taalmonument op [[Burgersdorp]] in Januarie 1893. Omdat ds. Bosman van [[Pretoria]], wat die hoofdiens in die [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerk op Burgersdorp]] moes waarneem, weens onvermydelike omstandighede nie teenwoordig kon wees nie, moes ds. Hofmeyr as plaasvervanger optree. Die boeiende rede wat hy daar gelewer het, het die aanwesiges so getref dat ’n aantal van die vooraanstaande [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]] hom ná die verrigtinge genader het met die versoek om hom as kandidaat vir daardie kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing verkiesbaar te stel. Hy het dit egter van die hand gewys. Vir die fees was Burgersdorp in ’n feesgewaad "soos ’n bruid" versier in rooi, blou, geel en allerlei kleure, die strate vol vaandels en vlae. Die dorp het gewemel van besoekers, karre en waens. Die doel van die fees, wat geduur het van 15 tot 18 Januarie 1893, was die onthulling van die Burgersdorpse Taalmonument as ’n gedenkteken ter herinnering daaraan dat Hollands gelyke regte met Engels in die [[Kaapland|Kaapkolonie]] gekry het. === Saterdag en Sondag === Die Saterdagaand tree ds. Hofmeyr die eerste keer op toe hy ’n Engelse voorlesing hou in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] Skoolgebou oor Masjonaland. Die Sondagaand kom hy weer aan die beurt toe hy ’n diens lei in die NG kerkgebou wat deur sowat duisend mense bygewoon is. Die toe reeds 44 jaar oue kerkgeboutjie was te klein en honderde van die toehoorders moes buite staan. Sy teks was uit Haggai 1:7 en 8: "Alzo zegt de HEERE der heirscharen: Stelt uw hart op uw wegen. Klimt op het gebergte, en brengt hout aan, en bouwt dit huis, en Ik zal een welgevallen daaraan hebben, en verheerlijkt worden, zegt de HEERE" (''[[Statebybel]]''). Hy het gepraat oor die vernaamste wat nodig is ter oprigting van die volkskarakter: eerbied vir ander se gevoelens, vatbaarheid vir oortuiging, die moed om ’n oortuiging uit te spreek, en gehoorsaamheid aan die Groot Koning. === Maandag === Die volgende môre (Maandag) was ds. Hofmeyr flink uit die vere, want om seweuur reeds het hy sowat 300 boere onder voorsitterskap van mnr. Johannes van den Heever toegespreek in die Gereformeerde Skoolgebou en wel oor die [[armblankevraagstuk]]. Die vergadering het ten gunste van verpligte onderwys besluit en daar is eenparig ooreengekom dat hulle die regering sou vra om "waar noodig, vrije scholen te stichten en gedwongen onderwijs (skoolplig) in te voeren". Maandagmiddag het omtrent 500 burgers op die markplein byeengekom waar verskeie adresse aangebied is, onder meer aan mnr. J. Luttig wat heel eerste Hollands in die ou Kaapse Parlement gepraat het en aan ds. Hofmeyr. Die verrigtinge op Markplein is gevolg deur ’n wapenskouing op die vlakte van Dreunberg en die aand was daar ’n "duisternis van mensen" op die markplein waar ’n indrukwekkende vuurwerkvertoning te sien was, terwyl die orkes gespeel het. === Dinsdag === ’n Groot menigte mense en rytuie het die Dinsdagoggend opgeruk na die Dreunbergvlakte vir ’n piekniek. In die predikante-wedloop was ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] eerste, ds. Postma (die bron vermeld dit nie, maar dit was waarskynlik ds. [[Petrus Postma|Petrus]], [[Martinus Postma|Martinus]] of [[Dirk Postma jr.]]) laaste en ds. Hofmeyr in die middel, "kort agter den manelpanden van den [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstownschen]] atleet". Die Dinsdagmiddag is belangrike besoekers, onder wie [[Onze Jan Hofmeyr]], ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] en die Nederlandse konsul-generaal De Waal by die stasie afgehaal deur ’n 330-tal ruiters. Onze Jan is op ’n perd gesit en aan die hoof van die burgery het hy die dorp ingery gekom tot op die markplein waar ’n adres hom aangebied is. Hy het ’n paar woorde gespreek en gewys op die vreedsame wyse waarop die taaloorwinning behaal is, en is toe in ’n kar deur enige burgers getrek na sy tuisgaanplek, die huis van prokureur J. van den Heever. Daardie aand was daar ’n konsert in die klubgebou waar Afrikaanse liedere van mev. (dr.) Kannemeyer en burgemeester Kannemeyer dawerend toegejuig is. === Woensdag === Die Woensdagoggend, op die dag van die groot onthulling, is adresse aan van die vername besoekers by hul verblyfplekke aangebied. Ds. Du Toit was baie geaffronteer omdat, ten spyte van alles wat hy in belang van die taalbeweging en selfs in verband met die monument gedoen het, sy naam op die steen weggelaat is. Hy het egter gesê hy werk nie vir "adressen en ydele eer" nie, maar vir sy volk; "het nageslacht oordeele over myn daden". Die onthulling het om 10:15 plaasgevind. Ná prokureur Jan van Heerden telegramme van press. [[Paul Kruger]] en [[F.W. Reitz]], ’n paar burgemeesters, sir Jas. Sivewright (uit [[Egipte]]) en mejj. Schroeder en Jansen, Hollandse onderwyseresse op [[Stellenbosch]], het [[Daantjie van den Heever]], die voorsitter van die reëlingskomitee (en grootoupa van die Afrikaanse skrywer [[Eben Venter]]), die woord geneem en gesê "sy hart is byna te vol om te praat van blydskap".<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> "Zie daar een steen waarop ons volk zyn nationaliteit kan gronden," was sy boodskap. Sy teks was die opskrif op die medalje wat [[Marie Koopmans-De Wet]] vir die geleentheid geskenk het: "Zij worstelt maar zij zinkt niet." Onder die speel van die ''Bondslied'' (die lied van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]) is die standbeeld toe onthul in die teenwoordigheid van sowat 3 000 mense. Aan die voorkant van die voetstuk staan die volgende woorde: "Eerste volksbesluit voor de Hollandsche taal te Burgersdorp in Junij, 1879, op voorstel van den weledelen heer D.P. van den Heever, L.W.R eerste acte van Hollandsch in ’t Parlement, Acte No. 1, 1882, voorsteller J.H. Hofmeyr, L.W.V. eerste kandidaat der nationale herleving, J. Joubert, L.W.V. eerste Hollandsche spreker in ’t Parlement, J. Luttig, L.W.V." Aan die regterkant staan: "Bewaar Gij onze Taal o Heer, tot Uw en Onzer Vad’ren eer." Agter staan: "Voor Moedertaal en Vaderland, staat hier deez’ eerzuil geplant. Onthuld 1893 namen der Comiteeleden tot oprigting van den steen: D.P. van den Heever, L.W.V., J.D.P. van den Heever, W.A. Smit, N. Kruger,. J.C. van den Heever, procureur." Aan die linkerkant staan: "Erkend is nu de Moedertaal, in Raad, Kantoor, en Schoollokaal." Die monument het sowat £430 gekos.<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> Ná die onthulling het dr. [[Frans Engelenburg]], redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'', met die lees van ’n adres twee medaljes oorhandig aan Daantjie van den Heever en as voorsitter van die reëlingskomitee, een van goud en een van silwer. [[Onze Jan Hofmeyr]] het toe die geskiedkundige verloop van die taaltoestand van 1806 af geskets en gewys hoedat die Hollandse taal se regte telkens ingekrimp is op allerlei maniere en op alle gebiede; en daarna kortliks die stappe opgesom wat gedoen is tot herstel van die griewe, met verwysing na [[Burgersdorp]] se aandeel. Hierna het ds. Du Toit die feesrede gehou. Hy het gevra: Sou die monument "een pyramide wezen ter gedachtenis aan verleden grootheid" of "een gedenkzuil … van toekomstige grootheid"? Hy het gewys op die marmer van die beeld en gesê: "Eerder zou het marmer als zuiker wegsmelten dan de taal der Afrikaners uitsterven." Vir hom was die oorwinning slegs die spoorslag vir verdere strewe. Hierna het toesprake gevolg deur onder meer konsul De Waal, landdros De Beer namens pres. Reitz, Jan Luttig en ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], van die [[Gereformeerde kerk Philipstown]] namens die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], wat gepraat het van die taaiheid en krag van die Afrikaanse volk. In [[Mossamedes]] het dit hom getref hoe geheg die volk aan sy taal, godsdiens en voorvaderlike sedes is. Hy het gesê hy mis "de oude ''Langklip van Willem''" wat nog daar begrawe lê. Ds. Hofmeyr antwoord hierop: "Die ou klip het gegroei." Hy roep die Afrikaners toe om steeds hoër te strewe, nooit moed te verloor nie, op te hou twis, en nie alleen geesdriftig te wees in woord nie, maar ook in daad. Prof. [[Stephanus Postma]] van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool op Burgersdorp het daarop gewys dat die Afrikaanse taal, die taal van die volk, veredel en verbeter moet word deur die studie van die ryk Hollandse letterkunde en deur onderwys. Ná ’n toespraak deur ds. M.P.A. Coetzee, ’n Gereformeerde predikant, is gekollekteer "op een wyze zoo als men maar zelden geszien heeft", sodat die £40-skuld op die monument net gou gedek is. ''[[The Friend]]'' het dan ook onder meer berig: "The utmost good-feeling prevailed, and the simple and loyal conduct of the thousands present deeply touched the English visitors." Daardie aand is die vyf dag lange afgesluit met ’n dinee in die Gereformeerde Kerkskool, waar sowat 200 gaste teenwoordig was en waarvan die uitstekende spyskaart, met meer as 50 geregte en soorte drank, in Hollands was. Weer is talle toesprake gehou en heildronke ingestel. === Die monument en die Boereoorlog === Die Taalmonument-beeld is tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] deur vandale geskend wat die wysvinger en neus afgebreek het. Later is die beeld van die voetstuk afgestoot en die arm en ook die gesig verwyder. Ná die oorlog het lord [[Alfred Milner]] die monument heeltemal laat afbreek en verwyder. Die Burgersdorpers het geëis dat die Britse regering hul monument teruggee, maar omdat dit nie opgespoor kon word nie, het die Britse owerheid in 1907 ’n replika op dieselfde plek op Kerkplein laat oprig. Daar is ’n Taalfees gehou met die onthulling van dié monument op 24 en 25 Mei 1907, want dit was die 25ste herdenking van die erkenning van Nederlands deur die Kaapse Parlement. Dié monument is in 1933 na Markplein verskuif. Die oorspronklike is, in die beskadigde toestand waarin dit in 1939 op [[King William's Town]] opgegrawe is sonder die kop en een arm, teruggebring na Burgersdorp en in 1957 agter die replika opgerig.<ref>Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> == Leraar van Wynberg == [[Beeld:NG kerk Wynberg orrelgalery.jpg|duimnael|links|270px|Die Wynbergse NG kerk se orrelgalery.]] [[Beeld:Adriaan Hofmeyr Wynberg.jpg|210px|duimnael|regs|Ds. Hofmeyr se portret wat vandag nog hang in die konsistorie van die [[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 1916.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. Hofmeyr was ten nouste betrokke by die vergroting van die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Wynberg]]. Dié foto is omstreeks 1916 geneem, 17 jaar ná die inwyding van die nuwe gebou.]] [[Lêer:NG kerk Wynberg binne 1906.jpg|duimnael|links|305px|Soos op [[Prins Albert]] is op Wynberg ’n nuwe orrel tydens ds. Hofmeyr se dienstyd in gebruik geneem, maar in die Kaapse gemeente het dit gepaard gegaan met die inwyding van ’n nuwe, oftewel vergrote, kerkgebou. Die binneruim van die [[NG gemeente Wynberg|Wynbergse NG kerkgebou]], soos dit daar uitgesien het in 1906, sewe jaar ná die gebou en orrel ingewy is en ook sewe jaar ná ds. Hofmeyr die gemeente moes verlaat.]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr gesin.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Hofmeyr en sy vrou met hul aangenome seun, Willie, gebore Barry.]] Ds. Adriaan Hofmeyr is op [[11 Julie]] [[1895]] op [[Wynberg]] as die nuwe leraar van die [[NG gemeente Wynberg|plaaslike NG gemeente]] bevestig deur ds. C.F.J. Muller, wat die konsulent was en die nuwe leraar se oom aan moederskant. Dié [[Kaapstad|Kaapse]] gemeente, die derde oudste in die Skiereiland naas [[NG gemeente Kaapstad|die moedergemeente]] en [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]], is in 1829 van [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] afgestig. Sy eerste leraar was dr. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] van 1834 tot 1882 en die tweede ds. [[Pieter Adam Strasheim|P.A. Strasheim]] van 1883 tot 1895. Ds. Hofmeyr was dus slegs die derde leraar in meer as 65 jaar. === Weer 'n nuwe pastorie === Soos op Prins Albert is ook hier, spoedig ná sy koms, besluit om die ou pastorie met ’n nuwe te vervang. Die oue is gesloop en die nuwe op die dieselfde perseel, maar net ’n bietjie hoër op, teen ’n koste van £1 530 opgerig. Maar die uitstaande gebeurtenis tydens ds. Hofmeyr se kort dienstyd op Wynberg was die bou van die nuwe kerk. Dié besluit is geneem op ’n gemeentevergadering op [[24 November]] [[1896]] toe deur die kerkraad daartoe volmag gegee is. Nog voor die bouwerk begin het, het die leraar saam met ouderling Tom Louw, wat al die onkoste betaal het, na Europa gegaan. Die kerkraad het dié broer later bedank vir sy "liefdesdiens" aan die leraar bewys. === Wynberg se vergote kerkgebou === Om die nodige geld vir die kerkgebou te kry is ’n deel van die pastoriegrond teen £1 500 verkoop en is daar op [[4 Augustus]] [[1897]], op ds. Hofmeyr se voorstel, besluit dat ouderling Louw gevolmagtig word om met dr. Muir te onderhandel oor die verkoop van die skoolgeboue op die aangewese grond aan die regering vir ’n bedrag van nie minder nie as £4 000. Dié skoolgeboue was die kerk se eiendom en het die meisieskool gehuisves wat ds. Strasheim gestig het. Teen dié voorstel het sekere lidmate beswaar gemaak, maar wat die verloop van die saak was, blyk nie uit die ses blanko bladsye in die notuleboek van destyds nie. Die verkoop het nietemin deurgegaan en so het die gemeente ’n kosbare besitting kwytgeraak, maar in die plek daarvan ’n nuwe, sierlike kerkgebou gekry wat op [[17 Maart]] [[1899]] ingewy is met ’n redevoering deur prof. Muller oor [[Miga]] 4:2: "Komt en laat ons opgaan tot den berg des HEEREN, en ten huize van den God Jakobs, opdat Hij ons lere van Zijn wegen, en wij in Zijn paden wandelen (''[[Statebybel]]'')." Ná prof. Muller se toespreek het ds. Hofmeyr ’n kort oorsig gegee van die geskiedenis van die kerkgebou en die bedankings waargeneem. Dieselfde aand is ’n pragtige nuwe orrel ter waarde van digby die £1 000 ingewy deur ds. G.F.C. van der Lingen van [[NG gemeente Vishoek|Simonstad]]. Die nuwe kerk met sy toring ingereken, het £4 000 gekos. Die goewerneur sir [[Alfred Milner]] was teenwoordig by die inwyding. Volgens oorlewering het ds. Hofmeyr vir hom Hollandse lesse gegee. Volgens eerw. [[Andries Dreyer]], wat die Wynbergse gemeente se geskiedenis met sy eeufees in 1929 opgeteken het, was die latere lord Milner "toe seker nie ’n ''persona grata'' by die Afrikaanse volk nie, want geen ses maande daarna het die vreeslike oorlog van Engeland teen die Transvaalse en Vrystaatse Republieke uitgebreek."<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers, Beperk.</ref> === Skielike einde aan sy ampstyd === Eerw. Dreyer verstrek in dié gedenkboek geen besonderhede oor hoekom ds. Hofmeyr in daardie jaar (1899) nog die gemeente verlaat het of wat die omstandighede van sy vertrek was nie. Hy skryf net: "... voor die eerste oorlogsvuur ontbrand is, is daar ’n einde gekom aan die betrekking tussen leraar en gemeente en het ds. Hofmeyr Wynberg verlaat." Ds. Gerdrie van der Merwe, in die NG gemeente Kuruman se gedenkboek ter viering van daardie gemeente se 75ste bestaansjaar, skryf oor die einde van ds. Hofmeyr se dienstyd in Wynberg: "Sy verblyf hier het hom in besonder(s)e gevaarlike versoeking gebring, want deur sy genialiteit en briljante talente, het hy gemaklik ingang gevind in die hoogste kringe en word hy ’n persoonlike vriend van [[Cecil John Rhodes]] en (l)ord Milner. Dit het hom pens en pootjies in die politiek ingesleep, tot nadeel van sy beroep." Van der Merwe sê die band tussen ds. Hofmeyr, so bemind en geëerd op Prins Albert, en Wynberg se gemeente is losgemaak weens "bittere tweedrag en twis".<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991. Kuruman: Kerkraad.</ref> Die geskiedkundige [[D.W. Krüger]] skryf die Ring het hom in Junie 1899 aan "ernstige wangedrag" skuldig bevind en geskors.<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> == Tweede Anglo-Boereoorlog == [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr handtekening.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr se handtekening voorin sy herinneringe aan die [[Anglo-Boereoorlog]], "The story of my captivity" (1900).]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr in aanhouding.jpg|duimnael|270px|regs|’n Skets van Adriaan Hofmeyr toe hy gevange gehou is in die Staatsmodelschool in [[Pretoria]].]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr 1900.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr, oftewel "Adrian Hofmeyr", soos hy voorin die boek verskyn wat hy in 1900 in Engeland die lig laat sien het oor sy ervaring as ’n krygsgevangene van die Boeremagte tydens die vroeë maande van die [[Anglo-Boereoorlog]].<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up Google Books]</ref>]] In ’n berig in ''[[Die Burger]]'' van [[20 Maart]] [[1999]], "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster", met die oog op die Wynbergse kerkgebou se honderdste bestaansjaar, skryf Danie de Villiers egter oor die omstandighede waaronder die leraar Wynberg verlaat het: "Met die inwyding van hul herboude kerkgebou honderd jaar gelede het die lidmate van die NG gemeente Wynberg seker nooit kon droom dat hul flambojante predikant, ds. Adriaan Hofmeyr, die pad só byster sou raak dat hy later as ’n vyand van sy eie mense gebrandmerk sou word nie. Hofmeyr was ’n gesiene en verfynde man met ’n goeie musiekkennis. Hy was lid van ’n toonaangewende Kaapse Afrikaanse familie … Adriaan Hofmeyr was die gerespekteerde middelpunt van sy vorige gemeente op Prins Albert en ’n boeiende prediker geliefd by oud en jonk. En was dit nie deur sy Hollandse lesse aan die Kaapse Goewerneur sir Alfred Milner, dat Milner die inwyding self bygewoon het nie? Dit is ook waarskynlik danksy sy vriendskap met Cecil John Rhodes dat laasgenoemde vier granietpilare vir die herboude Wynberg-kerk aan die gemeente geskenk het." === Deur die Boere gevange geneem === De Villiers beweer min Wynbergse lidmate het geweet ds. Hofmeyr se vermeende "onbehoorlike" verhouding met ’n musiekonderwyseres was die oorsaak van sy skorsing net vier maande ná die inwyding van die herboude kerkgebou. Dit was kort ná sy skorsing en net voor die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] dat ds. Hofmeyr op [[11 Oktober]] [[1899]] na [[Betsjoeanaland]] gegaan het waar hy, volgens Van der Merwe, "onder Afrikaners ’n ongunstige reputasie as sterk Britsgesinde verwerf". De Villiers skryf dat Hofmeyr "oornag ’n vyand van sy eie mense geword" het en uit [[Betsjoeanaland]] "as ''lojale Britsgesinde'' die Zuid-Afrikaansche Republiek met politieke propaganda teengewerk het". Die Boeremagte het die protektoraat in November daardie jaar binnegeval en ds, Hofmeyr gevange geneem en, soos onder meer [[Winston Churchill]], in die [[Staatsmodelschool]] in [[Pretoria]] aangehou. Hier het die gewese predikant vir gevange Britse offisiere op 'n harmonium musiek gemaak. === Vrygelaat === Met die inname van Pretoria in Junie 1900 deur die Britse magte onder bevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]] herwin Hofmeyr sy vryheid. De Villiers skryf hy is "as ’n agent aangestel om die Boere te probeer omhaal om die wapen neer te lê". Dit het onder meer behels dat hy saam met kmdt.genl. [[Piet de Wet]], die broer van genl. [[Christiaan de Wet]], vroue in Britse konsentrasiekampe probeer oortuig het dat die Boeresaak verlore was en dat hulle hul mans op kommando moet aanraai om liewer die wapen neer te lê as voort te veg teen die Britse oormag. Hiermee het Hofmeyr min sukses behaal en reis Engeland waar hy ’n boek skryf met die titel "The Story of my captivity during the Transvaal War 1899-1900" deur "Adrian Hofmeyr". Dit is in 1900 uitgegee deur die uitgewery Edward Arnold van [[Londen]]. Hofmeyr dra dit op met "sincere affection and heartfelt gratitude" aan die Britse offisiere, sy mede-krygsgevangenes. In die voorwoord skryf hy: "The greater party of my ‘Story’ was written in prison. One feels then more keenly and poignantly, and suffers more accutely. I have given vent to such feelings, and this will account for many seemingly hard words. Will the kind reader please remember this? Now that I am free I cherish no hard thoughts; I have forgotten all indignity heaped upon me. To pacify, to conciliate the genuine Boer, whom I love and respect, I would do anything. My ardent desire is that he, too, soon may experience the inestimable advantages of a beneficient British rule, as we all do in the Cape Colony. What a grand, happy country South Africa then will be – the brightest jewel in our gracious sovereign’s crown. May I live to see my dream realised!"<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n16/mode/1up Google Books]</ref> Hofmeyr verduidelik sy standpunt met betrekking tot die oorlog wanneer hy in die eerste hoofstuk skryf: "I happened to be one of those colonial-born Africanders who believed that the Transvaal ought to have given in to the demand for a five years’ franchise. I could not see how that could have endangered Transvaal independence. I felt persuaded that a refusal to do so would undermine that independence. Why? Because, first of all, history teaches us that equal rights bestowed upon the inhabitants of a country never endanger such a country’s safety. And secondly, because it is unnatural to expect a majority to consent to the supremacy of a minority. Wherever a minority rules it tyrannises, and when that takes place the fires of dissatisfaction are always smouldering, and sooner or later civil war ensues. I feared this for the Transvaal. I felt assured that giving in to the Uitlanders’ just claims (all were not just) would be a masterstroke of policy. And, therefore, I advocated the "climb down" on the Kimberley and Beaconsfield platforms in the month of July. I then said that I knew I would be made to suffer for my opinions. I never dreamt, however, what horrors of vengeance awaited me." De Villiers skryf "met sy briewe aan die Britse pers het Hofmeyr probeer om die onthullings van Emily Hobhouse oor die haglike toestande in konsentrasiekampe te weerlê. Hobhouse se woede het klaarblyklik oor dié verfynde vrou die oorhand gekry toe sy hom soos volg beskryf het: ‘What a coarse, repulsive looking man he is!’ [[Onze Jan Hofmeyr]] noem sy neef ewe vies in ’n brief aan Hobhouse ‘that scapegrace of a cousin of mine’. [[John X. Merriman]] se moeder verwys na Adriaan Hofmeyr as ‘that hipocritical sneak’." Volgens hom was Hofmeyr in Engeland "’n gewilde spreker wat lesings oor die hele land gegee het ter ondersteuning van die regeringsparty se verkiesingsveldtog. In die proses het hy die Boere en hul saak verder beswadder en benadeel." Hy het ook propaganda gemaak teen die besoek van die Kaapse politici [[John X. Merriman]] en [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] aan Engeland van Januarie tot Julie 1901.<ref>[http://ancestry24.com/articles/emily-hobhouse/ Biografie op Ancestry24.com]</ref> "Sy kruit het egter nat geword," vervolg De Villiers, "toe die Britse opposisiepers die feite oor sy skorsing as predikant openbaar gemaak het. Dié koerante het dit ook beklemtoon dat Hofmeyr deur sy eie mense geminag en verwerp word." Vir dié feite steun De Villiers op die geskiedkundige D.W. Krüger se lewenskets van Hofmeyr in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] (deel III) waarin hy skryf: "Sy saak word egter vertroebel deur die openbaarmaking deur die Liberale opposisiepers van die feite met betrekking tot sy skorsing as predikant en die beklemtoning ban die omstandigheid dat Hofmeyr geen status of aansien onder sy eie mense geniet nie.".<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> In teenstelling met Van der Merwe se weergawe dat Hofmeyr sy aansien onder sy eie mense "ná jare … herwin toe die Ned. Geref. Kerk hom in 1926 weer as predikant toelaat," skryf De Villiers: "Van Hofmeyr het in 1937 as verstoteling en kinderloos in Bellville heengegaan, vir altyd gebrandmerk as ’n verraaier." == Kuruman == === Swerfjare === [[Lêer:Ds Attie Hofmeyr ouer.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. Hofmeyr, waarskynlik omstreeks 1916 in die tydperk toe hy nie ’n predikant was nie nadat die band tussen hom en die [[NG gemeente Wynberg]] in 1899 losgemaak is weens bittere onenigheid. Die Kerk het hom eers in 1925 of '26 weer as predikant toegelaat toe hy hulpprediker op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] word.]] Hofmeyr het hom ná die Driejarige Oorlog op [[Kuruman]] gaan vestig. Dis nie bekend presies wanneer of hoekom nie en ook nie wat hy daar gedoen het om liggaam en siel aan mekaar te hou nie. Dit is wel bekend dat hy 'n tyd lank onderwys in 'n tweemanskool op die plaas Arbeid Adelt in die distrik [[Kestell]] in die [[Vrystaat]] gegee het. Van 1921 tot 1925, toe hy weer predikant predikantstatus ontvang het, het Hofmeyr die betrekking van orrelis in die [[NG gemeente Winburg]] beklee. Oor sy tydperk as Winburgse orrelis skryf dr. I.L. Ferreira in dié gemeente se gedenkboek: “Hy het inderdaad die gemeente ‘verbaasd en verkwikt deur sy wondervolle musiek-talent’. Sy preke was ‘uitmuntend’ voorgedra, ‘overtuigend’ en ‘gloedvol’ en van 'n ‘bewonderenswaardige woordenrijkdom’. Hy neem op Sondag [[3 Mei]] [[1925]] in 'n stampvol kerkgebou afskeid en by daardie geleentheid was ‘geen oog droog’.” In 1925, toe hy 71 of 72 jaar oud was, het hy na [[Heilbron]] in die [[Vrystaat]] vertrek om in die [[NG gemeente Heilbron|plaaslike NG gemeente]] as hulpprediker te werk nadat hy die beroep daarheen aangeneem het. Dit was in daardie jaar dat die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] hom ná 27 jaar weer tot die bediening toegelaat en wel as emeritus-predikant nadat hy om die herstel van sy status aansoek gedoen het. Op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] sou ds. en mev. Hofmeyr net twee jaar bly (hulle aangenome seun is in dié tyd op [[Bethlehem]] oorlede), want in 1928 aanvaar hy 'n beroep na [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Hy was toe al 73 jaar oud en reeds die kerkraad se vierde beroep. Die eerste drie het almal vir die beroep bedank. Van der Merwe skryf daar was aanvanklik vrae oor sy hoë ouderdom, maar "hy het vriend en vyand verras met sy dinamiese werkkrag en besielende lewe". Die kerkraad en lidmate was terdeë bewus van sy verlede. === Eindelik weer evangeliedienaar === So is ds. Hofmeyr, ná die ongelukkig gebeure op Wynberg, sy gevangenskap tydens die oorlog, die tydperk in Londen, die verwerping deur sy eie mense, die dood van sy aangenome seun en 'n kwarteeu sonder 'n vaste standplaas, dus langer as wat hy in sy drie eerste gemeentes gestaan het, eindelik weer in 'n gemeente as herder en leraar bevestig, naamlik op [[21 April]] [[1928]], agt dae ná sy 74ste verjaardag. Ten spyte van sy hoë ouderdom, kon hy die jongmense besiel en kom daar 'n kentering onder die jeug van Kuruman. Hy was altyd 'n uitsonderlik prediker en kon selfs op dié hoë ouderdom nog altyd die Woord met krag en mening bring. Van der Merwe skryf: "Sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer … Hy was 'n man met 'n indrukwekkende voorkoms en innemende geaardheid." Van ds. Hofmeyr getuig die matrieks van 2006, dekades nadat hy daar predikant was, op ’n webtuiste: "Op 21 Mei 1928 word die 74-jarige ds. A.L.J. Hofmeyr herder en leeraar op Kuruman, iemand met ’n dinamiese werkkrag en ’n besieling vir die jeug. Hy gee baie aandag aan albei skole, sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer. Hy was besonder musikaal en het gewoonlik ’n opvoubare orreltjie saamgery en musiek vir die kinders gemaak. Ds. Adriaan Hofmeyr skryf en toonset ’n skoollied wat met die eeuwenteling nog deur Laerskool Seodin en Hoërskool Kalahari gebruik word. Hierdie skoollied met sy onsterflike woorde bring altyd ’n knop in die keel, dit bind steeds leerlinge en oud-leerlinge oor die land saam aan Seodin."<ref>[https://archive.is/20130422151936/matrix2006.tripod.com/info.htm Hoërskool Kalahari Matrieks 2006].</ref> Enkele weke ná ds. Hofmeyr se bevestiging op Kuruman, het ds. D.J. le R. Marchand ná 19 jaar op 'n kerkraadsvergadering op Prins Albert bekendgemaak dat hy wil aftree. Hy ontvang sy emeritaat op [[28 Julie]] [[1928]] en tydens die gevolglike vakature bring die kerkraad vyf beroepe uit. Vier keer verskyn die naam van 'n geliefde oudleraar van Prins Albert op die groslys, naamlik dié van ds. A.J.L. Hofmeyr. Ná meer as drie dekades is dié indrukwekkende dominee nog nie deur sy ou gemeente, waar hy deurentyd ten spyte van teëspoed 'n goeie verhouding met sy kerkraad gehandhaaf het, vergeet nie, selfs al was hy toe al 74 jaar oud. Op die vyfde beroepsvergadering haal ds. Hofmeyr die tweetal saam met ds. J.S. Theron van [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] en in die stemmery verloor hy met 15 stemme teen ds. Theron se 28.<ref>Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> Tydens sy dienstyd in die verre [[Kalahari]] het die gryse leraar nog vir oulaas sy ou gemeente op Prins Albert besoek toe 'n aansienlike aantal inwoners hom tegemoetgaan. === Afrikaanse Bybel in gebruik geneem === Heel aan die einde van sy dienstyd op Kuruman en dus ook van sy evangeliebediening, wat ruim 53 jaar gelede op [[Willowmore]] begin het, het ds. Hofmeyr die voorreg gehad om die ingebruikneming van die ''[[Bybel]]'' in [[Afrikaans]] mee te maak. Die naweek wat daarvoor opsygesit is, was ook 'n biddag om reën, want dit het midde-in die knellendste droogte in menseheugenis geval. Dié naweek is talle dienste gehou, waartydens talle sprekers opgetree het. Ds. Hofmeyr het oudergewoonte besonderse aandag aan die jeug gegee. Hy het hulle aanmoedig om onvermoeid te ywer totdat elkeen sy eie Bybel het. "Maar jul pennies bymekaar, kinders, en koop vir julle 'n mooi, sterk Afrikaanse Bybel. Ek het een wat my vader in 1849 in Londen gekoop het, nog heeltemal mooi en sterk." Die Bybelfees is afgesluit met 'n konferensie, waar ook die predikante van die ander kerkgenootskappe en die skoolhoof van Kuruman, mnr. S.J. Botha, opgetree het. Iemand het aan die ''[[Kerkbode]]'' geskryf: "Wat was dit tog 'n aangename feesdag. Dit was lieflike weer, lieflike woorde en 'n lieflike stemming." === Nogeens 'n nuwe pastorie === Kuruman was ds. Hofmeyr se derde gemeente agtereenvolgens waar 'n nuwe pastorie tydens sy dienstyd betrek is, al was dit moeilike tye, soos op Prins Albert met die destydse droogte. Tydens die [[Groot Depressie]], wat met die bejaarde leraar se dienstyd saamgeval het, was daar byna geen kontant beskikbaar nie, nietemin was die kerkraad by verskeie transaksies betrokke wat 'n geweldige skuldlas meegebring het. Aan die einde van 1929, die jaar waarin die depressie begin het, koop die kerkraad 'n plaas aan waarvan die opstal as koshuis vir behoeftige kinders moes dien. Ook in dié tyd moes elektrisiteit in die kerkgebou en die pastorie geïnstalleer word, nog 'n groot uitgawe. Die pastorie wat in 1913 deur die gemeente se eerste leraar betrek is, was nie meer geskik vir sy doel nie. Met die aankoop van 'n nuwe en al die ander uitgawes, skuif die gemeente se skuld in 1932 op tot £3 000, destyds 'n aardige bedrag. Die jaar daarop bereik die gemeente se geldsake 'n krisispunt, toe ds. Hofmeyr vrywillig afstand doen van 'n deel van sy salaris as tydelike hulpmaatreël. Nogtans besiel hy die kerkraad en lidmate met geloofsmoed en spoor hy hulle aan om met toewyding voort te gaan. == Sy aftrede en dood == In 1933 was ds. Hofmeyr, toe 79 jaar oud, die oudste diensdoende predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]]. In die voorafgaande jaar was hy soms ernstig siek en so word hy genoodsaak om sy emeritaat op [[22 Oktober]] [[1933]] te aanvaar. In die ''[[Kerkbode]]'' van [[8 November]] [[1933]] skryf ds. N.E. Nel van die [[NG gemeente Daniëlskuil]] oor dié naweek: "Sondagmôre ná die bediening van die nagmaal en ná 'n hartroerende gebed by die tafel van die gryse leidsman tot sy gemeente, het hy in die teenwoordigheid van ongeveer 600 mense demissie ontvang. Dit was 'n plegtige en indrukwekkende gebeurtenis toe die byna 80-jarige ou vader voor die kansel verskyn vir die losmaking." Met die gemeentekonferensie die Sondagaand deel "hierdie prins van die predikers van die Ned. Geref. Kerk, met sy welluidende sterk stem, iets aan die gehoor mee van sy eie lewenservaring: 'Een maal het ek skipbreuk gely, maar God het my lewe gered; een maal was ek so siek dat vyf geneeshere vir my geen hoop gehad het nie, maar die Heiland het my weer herstel; twee maal het mense my met rewolwers bedreig omdat ek vir my land en volk gepraat het, maar die Here het my beskerm, sodat ek nou kon aftree, op vyf maande na 80 jaar'<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. Kuruman: Kerkraad."</ref> Ds. Hofmeyr lewer eers op [[17 Desember]] [[1933]] sy afskeidspreek en verlaat die gemeente. Minder as 'n week voor sy dood in 1937 het hy nog 'n feesboodskap met die oog op die gemeente se kwarteeufeesviering in 1941 geskryf: "Met die afneming van liggaamlike kragte gaan my gedagtes gedurig in liefde uit na die geliefde gemeente waar dit my voorreg was om enige jare as leraar te staan. Maar u is nie alleen gedurig in my gedagtes nie, maar ook in my gebede voor die genadetroon." Hy is kort hierna in [[Bellville]] in die Kaapse Skiereiland oorlede. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{af}} Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' [[Burgersdorp]]: Burgersdorpse Seëlkomitee. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, [[Stellenbosch]] en [[Bloemfontein]]: [[Nasionale Pers]], Beperk. * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. [[Calitzdorp]]: NG Kerkraad. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. [[Kaapstad]]: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1946. ''Nederduitse Gereformeerde Kerk Burgersdorp. Eeufees-Gedenkalbum 1846–1946. ’n Oorsig van die Geskiedenis van die Gemeente.'' Burgersdorp: Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. [[Bulawayo]]: Ring van Bulawayo. * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. [[Hanover]]: N.G. Kerkraad. * {{af}} Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. * {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. [[Kuruman]]: Kerkraad. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]]. * [http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up The story of my captivity in the Transvaal War 1899–1900, volledig geskandeer en op Google te sien.] * [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=580828 Grafsteen van die Hofmeyrs se aangenome seun op Eggsa.org]. * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/07/31/3/7.html ''Historiese pastorie op Prins Albert vanjaar 'n eeu oud''], ''[[Die Burger]]'', [[31 Julie]] [[1993]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Adriaan}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1854]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] 30dwx7yu2e8yvety2v9kchmb92ko274 0 87789 2915447 2561755 2026-07-03T14:13:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915447 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = George-lughawe | image = PWBothaLughawe.jpg | image-width = 240px | caption = | IATA = GRJ | ICAO = FAGG | type = Openbaar | owner = | operator = Airports Company South Africa | city-served = George, Suid-Afrika | location = | elevation-f = 639 | elevation-m = 195 | coordinates = | latd = 34 | latm = 00 | lats = 24 | latNS = S | longd= 22| longm= 22 | longs= 51 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = '''GRJ''' | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 11/29 | r1-length-f = 6&nbsp;561 | r1-length-m = 2&nbsp;000 | r1-surface = Teer | r2-number = 02/20 | r2-length-f = 4&nbsp;002 | r2-length-m = 1&nbsp;220 | r2-surface = Teer | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = }} '''George-lughawe''' ([[IATA-kode]]: '''GRJ''', [[ICAO]]: '''FAGG''') is 'n openbare [[lughawe]] in [[George]], [[Suid-Afrika]]. Dit het voorheen bekend gestaan as die '''P.W. Botha Lughawe''', genoem na [[Pieter Willem Botha|die staatspresident]] wie tot sy dood naby George gewoon het. Dit is in 1977 gebou as 'n replika van die lughawe op [[Keetmanshoop]], [[Namibië]], maar weens sy uitbreiding en renovasie lyk dit nou heelwat anders. George-lughawe het die toekenning vir Afrika se beste lughawe in die kategorie "onder twee miljoen passasiers per jaar" sewe keer ingepalm, die laaste keer in 2018. Dit is ook die veiligste lughawe van Afrika en dié vasteland se eerste ene wat net met [[sonkrag]] aangedryf word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnews.co.za/article/22073/george-airport-wins-2018-best-airport-by-region-at-2018-aci-awards |title=George Airport wins 2018 Best Airport by Region at 2018 ACI Awards |website=Ricochet News |date=3 Oktober 2018 |accessdate=3 Oktober 2018 |archive-date= 9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121434/https://www.rnews.co.za/article/22073/george-airport-wins-2018-best-airport-by-region-at-2018-aci-awards |url-status=dead }}</ref> Die prys word deur die Airports Council International (ACI) toegeken.<ref>{{cite web |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/General/george-airport-winner-in-airport-service-quality-awards-201803081015 |title=George Airport wins award |website=George Herald |date=8 Maart 2018 |access-date=3 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121434/https://www.georgeherald.com/News/Article/General/george-airport-winner-in-airport-service-quality-awards-201803081015 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die lughawe het 785&nbsp;486 passasiers in 2017 bedien, vergelyke met die 154&nbsp;000 in 2003. Op 7 Desember 2009 het 'n [[Embraer ERJ familie|Embraer ERJ 135]]-vliegtuig van [[Airlink]], tydens 'n geskeduleerde vlug (''SA-8625''), in nat weerstoestande by die einde van die aanloopbaan afgegly en op die [[R404 (Suid-Afrika)|R404]]-pad tot stilstand gekom.<ref>{{cite news|url=http://www.theherald.co.za/article.aspx?id=508281|title=Minister could ground airline|author=Katherine Wilkinson and Cathy Dippnall|date=2009-12-09|publisher=The Herald|accessdate=9 December 2009}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lugrederye en bestemmings == {| class="wikitable" style="text-align:center; |[[Airlink]] || [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]] |- |[[CemAir]] || [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|Bloemfontein]],<ref>[https://www.flycemair.co.za/ flycemair.co.za]</ref> [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]],<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/closure-of-plettenberg-bay-airport-to-commercial-flights-sparks-outcry-20210812|title=Closure of Plettenberg Bay Airport to commercial flights sparks outcry}}</ref> [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flycemair.co.za/?checkin=true|title=CemAir / Scheduled flights in South Africa|access-date=24 Februarie 2023|archive-date=11 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611164707/https://www.flycemair.co.za/?checkin=true|url-status=dead}}</ref> |- |[[FlySafair]] || [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]] |} == Navigasiehulp == * [[Ongerigte radiobaken]] – GG260.0 & GL 237.0 * "VHF alomgerigte bestek" – GRV 116.60 == Verkeersvolume == {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="5" style="border-collapse:collapse" |+ '''Jaarlikse passasiersverkeer'''<ref name="Statistics">{{cite web | url = http://www.airports.co.za/home.asp?pid=148 | title = ACSA Passenger Statistics | publisher = Airports Company South Africa | accessdate = 23 Oktober 2013 | archive-date = 29 Oktober 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131029192659/http://www.airports.co.za/home.asp?pid=148 | url-status = dead }}</ref> ! Jaar || Passasiers || % verandering |- ! 2006 | 589&nbsp;674 || {{increase}}&nbsp; 4,2% |- ! 2007 | 652&nbsp;031 || {{increase}}&nbsp;10,6% |- ! 2008 | 630&nbsp;385 || {{decrease}}&nbsp;&nbsp;3,3% |- ! 2009 | 548&nbsp;498 || {{decrease}}&nbsp;13,0% |- ! 2010 | 526&nbsp;823 || {{decrease}}&nbsp;&nbsp;4,0% |- ! 2011 | 565&nbsp;291 || {{increase}}&nbsp; 7,3% |- ! 2012 | 555&nbsp;386 || {{decrease}}&nbsp;&nbsp;1,8% |- ! 2013 | 560&nbsp;432 || {{increase}}&nbsp;0,9% |- ! 2014 | 597&nbsp;637 || {{increase}}&nbsp;6,6% |- ! 2015 | 698&nbsp;187 || {{increase}}&nbsp;16,8% |- ! 2016 | 738&nbsp;475 || {{increase}}&nbsp;5,8% |- ! 2017 | 785&nbsp;486 || {{increase}}&nbsp;6,4% |- ! 2018 | 836&nbsp;699 || {{increase}}&nbsp;6.5% |- ! 2019 | 840&nbsp;813 || {{increase}}&nbsp;0,49% |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|George Airport|George-lughawe}} * [http://www.acsa.co.za/home.asp?pid=233 George-lughawe se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625055658/http://www.acsa.co.za/home.asp?pid=233 |date=25 Junie 2013 }} * [http://africa.cwsurf.de/George.htm Meer bruikbare inligting oor George-lughawe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520165651/http://africa.cwsurf.de/George.htm |date=20 Mei 2009 }} * [http://maps.google.com/maps?ll=-34.005001,22.379494&z=3&t=k 'n Lugfoto op Google-kaarte] {{Passasierslughawens van Suid-Afrika}} {{en-vertaal|George Airport}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] huzhcn7y3odqrhl1qu8v6orpy13x9fj 0 94254 2915446 2705188 2026-07-03T14:09:58Z Aliwal2012 39067 2915446 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ronald Lamola, International Relations and Cooperation of South Africa, on 16 July 2024 (cropped).jpg|duimnael|180px|Die huidige minister, Ronald Lamola]] [[Lêer:Naledi Pandor 2012.jpg|duimnael|180px|Die vorige minister, Naledi Pandor]] Die '''Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking''' is die minister van Buitelandse Sake van die [[Suid-Afrika]]anse regering, met die politieke verantwoordelikheid vir [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika|Suid-Afrika se buitelandse betrekkinge]] en die [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]]. Die huidige minister is [[Ronald Lamola]], wat op 3 Julie 2024 deur [[President van Suid-Afrika|President]] [[Cyril Ramaphosa]] aangestel is. Na afloop van die skepping van die [[Unie van Suid-Afrika]] as 'n Britse onderdaan in 1910 is sy buitelandse betrekkinge aanvanklik deur die Britse Buitelandse Kantoor behartig. Die Suid-Afrikaanse regering het egter in 1927 die Departement van Buitelandse Sake op die been gebring. Van 1927 tot 1955 het die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] ook gedien as Minister van Buitelandse Sake. == Lys van Ministers van Buitelandse Sake van Suid-Afrika == {|class="wikitable" |- !Minister !Party ! !Onder |- |[[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] |[[Nasionale Party|NP]]/[[Verenigde Party|VP]] |1927–1939 |rowspan="4" align="center"|''Die portefeulje was deur die [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste Minister]] gehou'' |- |[[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] |UP* |1939–1948 |- |[[Daniël François Malan|D.F. Malan]] |NP |1948–1954 |- |[[Hans Strijdom]] |NP |1954–1955 |- |rowspan="2"|[[Eric Louw]] |rowspan="2"|[[Nasionale Party|NP]] |1955–1958 |Regering van Eerste Minister Hans Strijdom |- |1958–1964 |rowspan="2"|Regering van Eerste Minister [[Hendrik Verwoerd|H.F. Verwoerd]] |- |rowspan="2"|[[Hilgard Muller]] |rowspan="2"|NP |1964–1966 |- |1966–1977 |rowspan="2"|Regering van Eerste Minister [[John Vorster|B.J. Vorster]] |- |rowspan="4"|[[Pik Botha]] |rowspan="4"|NP |1977–1978 |- |1978–1984 |Regering van Eerste Minister [[P.W. Botha]] |- |1984–1989 |Regering van [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] P.W. Botha |- |1989–1994 |[[Kabinet van F.W. de Klerk|Regering van Staatspresident F.W. de Klerk]] |- |[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Alfred Nzo]] |[[African National Congress|ANC]] |1994–1999 |[[Kabinet van Nelson Mandela|Regering van President Nelson Mandela]] |- |rowspan="2"|[[Nkosazana Dlamini-Zuma]] |rowspan="2"|ANC |1999–2008 |[[Kabinet van Thabo Mbeki|Regering van President Thabo Mbeki]] |- |2008–2009 |[[Kabinet van Kgalema Motlanthe|Regering van President Kgalema Motlanthe]] |- |[[Maite Nkoana-Mashabane]] |ANC |2009–2018 |[[Kabinet van Jacob Zuma, Mei 2009|Regering van President Jacob Zuma]] |- |[[Lindiwe Sisulu]] |ANC |27 Februarie 2018 – 29 Mei 2019 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Feb 2018|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Naledi Pandor]] |ANC |29 Mei 2019 – 30 Junie 2024 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Mei 2019|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Ronald Lamola]] |ANC |''Ampsbekleër'' |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |} == Sien ook == * [[Minister van Binnelandse Sake (Suid-Afrika)]] * [[Minister van Verdediging en Militêre Veterane (Suid-Afrika)]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ministers of Foreign Affairs of South Africa}} * {{en}} [http://www.dirco.gov.za/ Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking] [[Kategorie:Regering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van ministers|Suid-Afrika]] 7jnyjekg8vgaytgmauoy1mcnailhude 2915448 2915446 2026-07-03T14:17:29Z Aliwal2012 39067 /* Lys van Ministers van Buitelandse Sake van Suid-Afrika */ skakels 2915448 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ronald Lamola, International Relations and Cooperation of South Africa, on 16 July 2024 (cropped).jpg|duimnael|180px|Die huidige minister, Ronald Lamola]] [[Lêer:Naledi Pandor 2012.jpg|duimnael|180px|Die vorige minister, Naledi Pandor]] Die '''Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking''' is die minister van Buitelandse Sake van die [[Suid-Afrika]]anse regering, met die politieke verantwoordelikheid vir [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika|Suid-Afrika se buitelandse betrekkinge]] en die [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]]. Die huidige minister is [[Ronald Lamola]], wat op 3 Julie 2024 deur [[President van Suid-Afrika|President]] [[Cyril Ramaphosa]] aangestel is. Na afloop van die skepping van die [[Unie van Suid-Afrika]] as 'n Britse onderdaan in 1910 is sy buitelandse betrekkinge aanvanklik deur die Britse Buitelandse Kantoor behartig. Die Suid-Afrikaanse regering het egter in 1927 die Departement van Buitelandse Sake op die been gebring. Van 1927 tot 1955 het die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] ook gedien as Minister van Buitelandse Sake. == Lys van Ministers van Buitelandse Sake van Suid-Afrika == {|class="wikitable" |- !Minister !Party ! !Onder |- |[[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] |[[Nasionale Party|NP]]/[[Verenigde Party|VP]] |1927–1939 |rowspan="4" align="center"|''Die portefeulje was deur die [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste Minister]] gehou'' |- |[[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] |UP* |1939–1948 |- |[[Daniël François Malan|D.F. Malan]] |NP |1948–1954 |- |[[Hans Strijdom]] |NP |1954–1955 |- |rowspan="2"|[[Eric Louw]] |rowspan="2"|[[Nasionale Party|NP]] |1955–1958 |[[Kabinet van Hans Strijdom|Regering van Eerste Minister Hans Strijdom]] |- |1958–1964 |rowspan="2"|[[Eerste kabinet van Hendrik Verwoerd|Regering van Eerste Minister [[Hendrik Verwoerd]]]] |- |rowspan="2"|[[Hilgard Muller]] |rowspan="2"|NP |1964–1966 |- |1966–1977 |rowspan="2"|[[Eerste kabinet van John Vorster|Regering van Eerste Minister [[John Vorster]]]] |- |rowspan="4"|[[Pik Botha]] |rowspan="4"|NP |1977–1978 |- |1978–1984 |[[Eerste kabinet van P.W. Botha|Regering van Eerste Minister [[P.W. Botha]]]] |- |1984–1989 |Regering van [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] P.W. Botha |- |1989–1994 |[[Kabinet van F.W. de Klerk|Regering van Staatspresident F.W. de Klerk]] |- |[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Alfred Nzo]] |[[African National Congress|ANC]] |1994–1999 |[[Kabinet van Nelson Mandela|Regering van President Nelson Mandela]] |- |rowspan="2"|[[Nkosazana Dlamini-Zuma]] |rowspan="2"|ANC |1999–2008 |[[Kabinet van Thabo Mbeki|Regering van President Thabo Mbeki]] |- |2008–2009 |[[Kabinet van Kgalema Motlanthe|Regering van President Kgalema Motlanthe]] |- |[[Maite Nkoana-Mashabane]] |ANC |2009–2018 |[[Kabinet van Jacob Zuma, Mei 2009|Regering van President Jacob Zuma]] |- |[[Lindiwe Sisulu]] |ANC |27 Februarie 2018 – 29 Mei 2019 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Feb 2018|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Naledi Pandor]] |ANC |29 Mei 2019 – 30 Junie 2024 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Mei 2019|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Ronald Lamola]] |ANC |''Ampsbekleër'' |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |} == Sien ook == * [[Minister van Binnelandse Sake (Suid-Afrika)]] * [[Minister van Verdediging en Militêre Veterane (Suid-Afrika)]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ministers of Foreign Affairs of South Africa}} * {{en}} [http://www.dirco.gov.za/ Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking] [[Kategorie:Regering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van ministers|Suid-Afrika]] mjlupvhpv03vq7qy38wneqv9ppdkwc1 2915449 2915448 2026-07-03T14:25:41Z Aliwal2012 39067 /* Lys van Ministers van Buitelandse Sake van Suid-Afrika */ herstel foutiewe skakels 2915449 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ronald Lamola, International Relations and Cooperation of South Africa, on 16 July 2024 (cropped).jpg|duimnael|180px|Die huidige minister, Ronald Lamola]] [[Lêer:Naledi Pandor 2012.jpg|duimnael|180px|Die vorige minister, Naledi Pandor]] Die '''Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking''' is die minister van Buitelandse Sake van die [[Suid-Afrika]]anse regering, met die politieke verantwoordelikheid vir [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika|Suid-Afrika se buitelandse betrekkinge]] en die [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]]. Die huidige minister is [[Ronald Lamola]], wat op 3 Julie 2024 deur [[President van Suid-Afrika|President]] [[Cyril Ramaphosa]] aangestel is. Na afloop van die skepping van die [[Unie van Suid-Afrika]] as 'n Britse onderdaan in 1910 is sy buitelandse betrekkinge aanvanklik deur die Britse Buitelandse Kantoor behartig. Die Suid-Afrikaanse regering het egter in 1927 die Departement van Buitelandse Sake op die been gebring. Van 1927 tot 1955 het die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] ook gedien as Minister van Buitelandse Sake. == Lys van Ministers van Buitelandse Sake van Suid-Afrika == {|class="wikitable" |- !Minister !Party ! !Onder |- |[[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] |[[Nasionale Party|NP]]/[[Verenigde Party|VP]] |1927–1939 |rowspan="4" align="center"|''Die portefeulje was deur die [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste Minister]] gehou'' |- |[[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] |UP* |1939–1948 |- |[[Daniël François Malan|D.F. Malan]] |NP |1948–1954 |- |[[Hans Strijdom]] |NP |1954–1955 |- |rowspan="2"|[[Eric Louw]] |rowspan="2"|[[Nasionale Party|NP]] |1955–1958 |[[Kabinet van Hans Strijdom|Regering van Eerste Minister Hans Strijdom]] |- |1958–1964 |rowspan="2"|[[Eerste kabinet van Hendrik Verwoerd|Regering van Eerste Minister Hendrik Verwoerd]] |- |rowspan="2"|[[Hilgard Muller]] |rowspan="2"|NP |1964–1966 |- |1966–1977 |rowspan="2"|[[Eerste kabinet van John Vorster|Regering van Eerste Minister B.J. Vorster]] |- |rowspan="4"|[[Pik Botha]] |rowspan="4"|NP |1977–1978 |- |1978–1984 |[[Eerste kabinet van P.W. Botha|Regering van Eerste Minister P.W. Botha]] |- |1984–1989 |Regering van [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] P.W. Botha |- |1989–1994 |[[Kabinet van F.W. de Klerk|Regering van Staatspresident F.W. de Klerk]] |- |[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Alfred Nzo]] |[[African National Congress|ANC]] |1994–1999 |[[Kabinet van Nelson Mandela|Regering van President Nelson Mandela]] |- |rowspan="2"|[[Nkosazana Dlamini-Zuma]] |rowspan="2"|ANC |1999–2008 |[[Kabinet van Thabo Mbeki|Regering van President Thabo Mbeki]] |- |2008–2009 |[[Kabinet van Kgalema Motlanthe|Regering van President Kgalema Motlanthe]] |- |[[Maite Nkoana-Mashabane]] |ANC |2009–2018 |[[Kabinet van Jacob Zuma, Mei 2009|Regering van President Jacob Zuma]] |- |[[Lindiwe Sisulu]] |ANC |27 Februarie 2018 – 29 Mei 2019 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Feb 2018|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Naledi Pandor]] |ANC |29 Mei 2019 – 30 Junie 2024 |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Mei 2019|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |- |[[Ronald Lamola]] |ANC |''Ampsbekleër'' |[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van President Cyril Ramaphosa]] |} == Sien ook == * [[Minister van Binnelandse Sake (Suid-Afrika)]] * [[Minister van Verdediging en Militêre Veterane (Suid-Afrika)]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ministers of Foreign Affairs of South Africa}} * {{en}} [http://www.dirco.gov.za/ Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking] [[Kategorie:Regering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van ministers|Suid-Afrika]] 7386o4f4phl8yrszwj6o5t3lnojd54x 0 94935 2915443 2762644 2026-07-03T13:02:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915443 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Genève Internasionale Lughawe | nativename = <small>''Aéroport international de Genève''</small> | nativename-r = | image = Geneva airport from air 2.jpg | image-width = 300 | image2 = | image2-width = | IATA = GVA | ICAO = LSGG | type = Openbaar | owner = Stad Genève | operator = Stad Genève | city-served = [[Genève]], [[Switserland]] | location = Meyrin en <br />Le Grand-Saconnex | hub = [[easyJet]] Switzerland | focus_city= [[Swiss International Air Lines]] | metric-elev = yes | elevation-m = 430 | elevation-f = 1 411 | coordinates = {{Koördinate|46|14|18|N|006|06|34|E|type:airport_region:CH-GE|aansig=inlyn,titel}} | latd = 46 | latm = 14 | lats = 18 | latNS = N | longd= 006 | longm= 06 | longs= 34 | longEW= E | coordinates_region = CH-GE | pushpin_map = Switserland | pushpin_label = LSGG | pushpin_map_caption = <center>Ligging van die lughawe in Switserland</center> | website = [http://www.gva.ch/en/desktopdefault.aspx gva.ch] | metric-rwy = Y | r1-number = 05/23 | r1-length-m = 3 900 | r1-length-f = 12 795 | r1-surface = Beton | r2-number = 05L/23R | r2-length-m = 823 | r2-length-f = 2 700 | r2-surface = Gras/Grond | stat-year = 2024 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 17 796 333 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 179 106 | stat3-header = Vrag (ton) | stat3-data = 92 621 | footnotes = Bron: Switserse Lugvaartinligtingspublikasie by EUROCONTROL<ref name="AIP">[http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp EAD Basic]</ref> }} '''Genève Internasionale Lughawe''' ([[IATA-kode]]: '''GVA''', [[ICAO]]: '''LSGG'''), voorheen bekend as Cointrin Lughawe en amptelik as '''Genève Aéroport''', is die [[internasionale lughawe]] van [[Genève]], [[Switserland]]. Dit is geleë 4&nbsp;km noordwes<ref name="AIP"/> van die sentrum van die stad en het 14 085 282 passasiers bedien met 163 168 vliegtuigbewegings in 2022.<ref>{{Cite web |url=http://www.gva.ch/en/desktopdefault.aspx/tabid-244/ |title=Genève Internasionale Lughawe statistiek |access-date=16 Desember 2014 |archive-date=14 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160714130905/http://www.gva.ch/en/desktopdefault.aspx/tabid-244/ |url-status=dead }}</ref> Dit is 'n [[Spil (lughawe)|spilpunt]] vir [[easyJet]] Switserland en 'n fokusstad vir [[Swiss International Air Lines]]. Sy noordelike grens is langs die [[Switserland|Switsers]]-[[Frankryk|Franse]] grens en die lughawe kan vanaf albei lande bereik word. Die vragbedrywighede is ook toeganklik van beide lande, dit maak van Genève 'n Europese Unievragmiddelpunt hoewel Switserland nie 'n lid van die EU is nie. Die lughawe is gedeeltelik geleë in die kommune van Meyrin en gedeeltelik in die munisipaliteit van Le Grand-Saconnex.<ref name="Meyrinmap">"[http://www.meyrin.ch/jahia/webdav/site/meyrin/shared/documents/informations%20utiles/Plan%20Commune%20Meyrin.pdf Plan de commune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706235513/http://www.meyrin.ch/jahia/webdav/site/meyrin/shared/documents/informations%20utiles/Plan%20Commune%20Meyrin.pdf |date= 6 Julie 2011 }}." Meyrin. Besoek op 29 September 2009.</ref><ref>"[http://daelmap.etat-ge.ch/dael/PDL/PDCom_Grand-Saconnex/PDCom_Gd-Sac_12.pdf PLAN DIRECTEUR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706225730/http://daelmap.etat-ge.ch/dael/PDL/PDCom_Grand-Saconnex/PDCom_Gd-Sac_12.pdf |date= 6 Julie 2011 }}." Le Grand-Saconnex. 117 (3/4). Besoek op 29 September 2009.</ref> == Fasiliteite == === Aanloopbane === Die lughawe het 'n enkele betonaanloopbaan (22/04), wat die langste in Switserland is met 'n lengte van 3 900 m (12 795 voet) en een van die langste in Europa, wat dit geskik maak vir gebruik deur vliegtuie van alle bestaande groottes. Langs die kommersiële aanloopbaan is 'n kleiner, parallelle, grasaanloopbaan (04L/22R) vir ligte vliegtuie. Sedert sy opening was die aanloopbaan bekend as 05/23 tot 13 September 2018, toe dit verander is na 04/22 as gevolg van die magnetiese noordpool wat beweeg het. Gewoonlik word aanloopbaan 22 gebruik wanneer die wind stil is. As die wind sterker as 4 knope (7,4 km/h) is en in 'n rigting van 320 tot 140 grade waai, sal aanloopbaan 04 gebruik word. === Terminale === Genève-lughawe het twee passasiersterminale: die nuwer en groter Terminaal 1 (T1), wat die meeste vlugte bevat, en die kleiner en slegs seisoenaal gebruik Terminaal 2 (T2). Dit het ook 'n Business Aviation Terminal, ook bekend as Terminaal 3 (T3). ==== Terminaal 1 ==== Terminaal 1, ook bekend as Hoofterminaal (M) is verdeel in 5 piere, A, B, C, D en F. Piere A, B, C en D is aan die Switserse kant van Terminaal 1 geleë. Passasiers wat vanaf hierdie hekke (na Switserse of internasionale bestemmings) reis, meld by die hoof-inboeksaal in en gebruik die sentrale sekuriteitskontrole bokant die inboeksaal. Pier A is direk voor die hoofwinkelgebied geleë en bedien bestemmings in die Schengen-area. ==== Terminaal 2 ==== Terminaal 2 word slegs gedurende die winterhuurseisoen gebruik. Dit is Genève-lughawe se oorspronklike terminaal. Dit is in 1946 gebou en het in gebruik gebly tot die 1960's toe die hoofterminaal geopen is. Fasiliteite by Terminaal 2 is swak, met net een restaurant en geen belastingvrye winkels nie. ==== Business Aviation Terminal ==== Die "Business Aviation Terminal", of Terminaal 3 (T3), is geleë aan die suidwestelike punt van die lughawe, sowat 2 km vanaf Terminaal 1. Hierdie terminaal is 'n spilpunt vir private stralerhuurmaatskappye (ook bekend as Fixed-Base Operators, of FBO's) wat fasiliteite bied, insluitend BBP-sitkamers, private immigrasie en doeaneklaring. Parkering by Terminaal 3 is beperk.<ref>{{cite web|url=https://www.albajet.com/private-jet/switzerland-ch/geneva-lsgg#private-jet-terminal|title=Geneva Airport Business Aviation Terminal|website=albajet.com|access-date=2019-10-30|archive-date=23 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023235641/https://www.albajet.com/private-jet/switzerland-ch/geneva-lsgg#private-jet-terminal|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Geneva International Airport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Geneve Internasionale Lughawe}} [[Kategorie:Lughawens in Switserland]] [[Kategorie:Genève]] ns0220loojnktd10kj0s9vir3i19gaa 0 95651 2915550 2909080 2026-07-03T23:17:44Z Jcb 223 2915550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dolf van Niekerk | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Rudolf Johannes van Niekerk | geboortedatum = 22 Februarie 1929 | geboorteplek = [[Edenburg]] | sterfdatum = {{SDEO|1929|2|22|2022|12|31}} | sterfteplek = [[Pretoria]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = Boeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Eugène Maraisprys]]<br />[[MER-prys]]<br />[[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Rudolf Johannes van Niekerk''' ([[22 Februarie]] [[1929]] - [[31 Desember]] [[2022]]) was ’n voormalige direkteur van Landbou-inligting in die Departement van Landbou en ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]], [[digter]] en [[dramaturg]], wat as deelnemer aan die [[Sestigers|Sestiger-beweging]] vernuwing in die Afrikaanse [[prosa]] bring.<ref name="mm-dberig" /><ref name="litnet" /><ref name="versindaba" /> == Lewe en werk == Van Niekerk is op [[22 Februarie]] [[1929]] in [[Edenburg]] gebore. Sy ma, Bettie, is skaars ’n maand na sy geboorte oorlede en sy pa, die kleremaker Rudolf Johannes, trou weer later. Sy halfsuster wat uit hierdie huwelik gebore is, Maria, is op tweejarige ouderdom oorlede. Hy matrikuleer in 1946 aan die Hoërskool Edenburg. In 1949 behaal hy ’n B.A.-graad aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat|Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat]] en later ’n honneursgraad in Wysbegeerte aan [[Unisa]]. In die jare 1950 tot 1956 is hy omroeper en regisseur by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] in Johannesburg en [[Kaapstad-stadion|Kaapstad]], terwyl hy deeltyds verder studeer. In 1954 behaal hy die B.A. Honneurs-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Met die stigting van die Departement van Landbou se radiodiens ''Landbouradio'' in 1957 word hy radiobeampte en later hoof van hierdie departement se radiodiens. Sy belangstelling in wedvlugduiwe lei later tot die skryf van die boek “''Skrik kom huis toe''” en hy is ook verantwoordelik vir die duiwerubriek wat in die sestigerjare deur die [[SAUK]] uitgesaai is. In 1967 verwerf hy ’n M.A.-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] met ’n verhandeling oor “''Vryheid as fundamenteel-eksistensiële prinsipe in'' ''‘Aantekeningen uit het ondergrondse' van F.M. Dostojefski''”. In 1978 word hy direkteur van die Direktoraat Landbou-inligting – ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1994 beklee.<ref name="nb">[http://www.nb.co.za/authors/255 Biografiese inligting op nb.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }}, besoek op 16 Januarie 2015</ref>”. In 1969 word hy bevorder tot assistent-direkteur in die afdeling Landbou-inligting van die Departement van Landbou en in 1972 tot adjunk-direkteur. Sy studies word afgerond toe hy in 1982 ’n Ph.D.-graad in Wysbegeerte aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf op grond van ’n proefskrif oor “''Bewaring as sedelike prinsipe in die Suid-Afrikaanse bodembenuttingsituasie: ’n Kultuurfilosofiese studie''”. By drie geleenthede word hy deur sy departement na die buiteland gestuur om ’n studie te maak van kommunikasiedienste binne landbouverband. Van sy vakkundige artikels word in tydskrifte soos ''Conserva'' gepubliseer. Na aftrede is hy per geleentheid ’n aanbieder by die Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria se Winterskool vir beginner- en gevorderde skrywers en hy neem ook deel aan die Boekjol by die Universiteit van Pretoria en die Versindaba in Stellenbosch. Hy is twee keer geskei voordat hy in 1967 met Susan trou. Hy het vyf kinders en woon in [[Murrayfield]] in Pretoria. == Skryfwerk == === Inleiding === Hoewel Dolf van Niekerk buite die letterkundige binnekring beweeg, word hy as een van die Sestigers gereken wat betekenisvolle verandering in ons prosa teweeg gebring het. Hy is by uitstek die skrywer wat die buitestaanderfiguur in Afrikaans teken en selfs sy jeugboeke fokus op sulke figure. Hy begin reeds op skool en universiteit skryf en debuteer in 1953 met gedigte in die tydskrif ''Standpunte'', terwyl daar later ook gedigte van hom in ''Die Brandwag'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. In hierdie vroeë tyd verskyn ook die vervolgverhaal “''Erfgename van Libertas''” in ''Die Huisvrou''. Terwyl hy deeltyds studeer en as omroeper werk, skryf hy hoorspele, hoorbeelde en radiovervolgverhale. Van sy bekendste radiovervolgverhale is “''Die man met ’n blaar in sy hand''”, “''Voëls op takke''”, “''Cicero word getem''”, “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''”. Hy skryf later ook die vervolgverhaal “''Tempelhof''”, wat in 1996 oor [[Radio Sonder Grense]] uitgesaai word en die grond en omgewing as tema het. Die jong, onervare François en Anina du Toit op hul erfplaas in die Vrystaat is die hoofkarakters. Die drama beeld ook die omgee en saamstaan van [[Ficksburg]] se gemeenskap uit en die lang pad van ontbering wat die moderne boer moet loop om die foute van vroeëre onkundigheid reg te stel. === Romans en novelles === Sy eerste roman,<ref name="Kern en tooi">{{cite book |first=Antonissen |last=Rob |title=Kern en tooi |publisher=Nasou Beperk |edition=1ste |location=Elsiesrivier |date=1963 }}</ref> “''Gannavlei''”, word op sy radiovervolgverhale “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''” gebaseer en in 1958 gepubliseer. Dit is die verhaal van die lief en leed van eenvoudige mense op ’n klein plattelandse dorpie. Reeds in “''Gannavlei''” is die twee hoofkarakters (Dawid en Duif) deur hulle asosiale gedrag buitestaanders, al val hierdie roman nog met sy romantiese toonaard, kleindorpse milieu en oordrewe beeldgebruik binne die kader van die ouer prosa. Die uitbeelding van die buitestaanders bring egter ’n mate van vernuwing in die tradisie van die kleindorpse vertelling. Die gelyktydige ontwikkeling van verskeie uiteenlopende motiewe gee ’n episodiese bou aan die roman, terwyl die verwisseling van die verteller vanaf die ongekwalifiseerde “ons”, later een van die dorpsgenote en nog later ’n aktiewe karakter nie strook met die regstreekse aanbieding van Dawid en Duif se binnegedagtes nie. “''Die son struikel''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 34, April 1961</ref> word gereeld aan skole en op universiteit voorgeskryf.<ref name="Kern en tooi"/> Hierdie novelle behandel die trauma van oorlog (die Rebellie van 1914 tot met die geweld tydens die Randse mynwerkerstaking van 1922) op ’n buitestaander-figuur.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 5 Maart 2001</ref> Die styl van die roman is in kort, staccato-agtige sinne wat in die bewussynstroomtegniek die gevoelens en innerlike lewe van die hoofkarakter, Diederik Versveld, weerspieël. Hy is ’n volslae outsider wat geen plek het op aarde nie en sy lewe in angs en eensaamheid deurbring. As baie jong seun is sy ouers in die [[Anglo-Boereoorlog]] dood en hy word in afsondering deur sy ouer broer groot gemaak, maar met sy broer se dood word hy alleen die wêreld ingestoot, op soek na ’n eie identiteit en ’n plek om te behoort. Hy worstel dan in sy onvolwassenheid en eensaamheid met die kernvrae van die lewe, soos wie God is en wat die sin van die lewe is. So word hy ’n simbool van die groter onafgerondheid en onvolwassenheid van die mensdom en verkry sy worsteling universele betekenis as uitbeelding van die enkeling se stryd teen kragte en situasies wat hy nie verstaan nie en wat sterker is as hy. Die omringende karakters is verteenwoordigend van die magte van die kerk, staat en volk, wat as die bedreigende “hulle” deurentyd op die periferie aanwesig is. Die “hulle” propageer rebellie en staking en gee op hierdie wyse die historiese werklikheid aan die novelle, terwyl Diederik in sy volkome afwysing van hierdie magte en onttrekking in homself die sin van die geskiedenis ontken, opnuut gebore wil word en in die dood raad met God wil hou. Daarom dat hy vir die omringende karakters kan sê dat hy nie een van hulle is nie en terwyl hy staak, hy nie saam met hulle staak nie. Deur sy volstrekte weiering om mee te doen aan enige aksie is Diederik Versveld die mees konsekwente buitestaander-figuur in die Afrikaanse letterkunde. Met hierdie roman lewer Van Niekerk ’n wesenlike bydrae tot die vernuwing wat Sestig in ons prosakuns gebring het. “''Die moeder''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref> skets ’n groepie oorlewendes na ’n kernontploffing wat in ’n toegesluite kompartement verkeer.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref>Die tyd is iewers in die toekoms, in die laaste fase van die groot botsing tussen Oos en Wes om Afrika. Die ek-verteller neem bestek op van sy lewe in ’n relaas van gebeure wat deurmekaar die verlede en hede belig en sodoende langsaam die hele prentjie skets. Suiderkruis kan gesien word as die volmaakte kernbom-installasie, ’n soort tweede Ark. Die hoofkarakter was as spioen betrokke in ’n aanval op die leier van die Suiderkruis-organisasie en word daarna deur ’n jong vrou van die teenspioenasie, Maria, in beskerming geneem. By haar verwek hy ’n kind. Sy gaan front toe en hy word as klerk gebruik by Suiderkruis, waarna die kernbom ontplof. Aan die einde sien hy vir Maria op ’n televisieskerm, die vrou by wie hy ’n kind verwek het, met die duidelike simboliek van ’n nuwe Christus wat as verlosser vir die oorgeblewenes gebore gaan word en só hoop bied aan die vervalle mens wat gans verlore blyk te wees. “''Koms van die hyreën''”<ref>De Vries, Abraham “Die Burger” 21 September 1994</ref> is ’n novelle waarin veral die probleem<ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> van grondbesit aangespreek word, met die boer,<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 16 Oktober 1994</ref> die staat en die oorspronklike Sanbewoners, die Kousops van die Twagroep, wat almal daarop aanspraak maak.<ref>Weideman, George “Insig” Desember 1994 / Januarie 1995</ref> Johannes du Plessis kyk magteloos toe hoe sy erfplaas deur die genadelose droogte afgetakel word en dan lê landboubeamptes nog ’n klag teen hom weens oorbeweiding. Hy is noodlottig gebonde aan hierdie stuk grond wat nie meer in sy lewensbehoeftes kan voorsien nie. Dis in hierdie omstandighede wat Kousop sy grond kom opeis, wat sy voorgeslagte na bewering deur onwettige verkwanseling verloor het. Kousop word gearresteer na ’n reeks veediefstalle en Johannes word by sy aankoms by die tronk herinner aan die wandade van sommige Afrikaners tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die droogte word ’n metafoor vir die sondeval, met grond en reën as genadegawes. Wanneer Kousop se moeder sterf, laat Johannes hom toe om die lang nagwaak by die lyk op sy plaas te hou. Op hierdie nag, wat versoening en insig tussen die partye kon bring, kom egter die verwoestende hyreën. Die skrikwekkende donder, blitse en hael bring egter nie verlossing nie, maar is geweld van ’n ander aard, wat ’n gesprek tussen die Afrikaner en die San verydel. Eindelik word die natuur ’n mede-karakter in hierdie boek, waarin daar geen klinkklare antwoorde is nie maar baie om oor na te dink. === Kortprosas === Hy skryf ook prosa in korter formaat en publiseer van sy kortverhale in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Die drie verhale (kort novelles) in <ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 49, Oktober 1963</ref>“''Skepsels''” is die titelverhaal, “''Bitterbos''” en “''Jan Fiskaal''”. Hierin word karakters beskryf wat as gevolg van mislukking of verlies van een of ander aard ’n onbevredigde lewe lei. Telkens het hulle eie geskiedenis ook ’n bepalende invloed op huidige gebeure. “''Bitterbos''” se verhaal word opgebou uit suggesties, beelde, simbole en die teenstellings van dinge, sodat hier van ’n fragmentariese en soms selfs surrealistiese effek gebruik gemaak word. Die jongman Erik se bene is gebreklik en hy lewe saam met sy driflose vrou Alet. Sy is verkrag toe sy ’n kind was en hunker steeds na die verkragter, sodat haar lewe en verhoudings ook verydel is. Op vernuftige wyse word mens en dier teenoor mekaar gestel, met die menswêreld wat afgeskyn word op en gestel word teenoor die dierewêreld. Die mens maak dinge onnatuurlik (soos ’n bronsbeeld van ’n perd) en daarom misluk die toenadering tussen man en vrou, terwyl die toenadering tussen die perde in die natuurlike wêreld wel suksesvol is. “''Jan Fiskaal''” het die staatsamptenaar Stofberg en sy kollegas as onderwerp, waarin hulle vaal werklikheid gekontrasteer word met hulle drome. Stofberg droom groot drome oor sy toekoms en wil tot nadeel van ’n kollega opgang maak maar word ontmasker as ’n ydel en ondoeltreffende mens wie se ondergang feitlik geen impak het nie. “''Skepsels''” beeld die innerlike stryd uit van ’n man (die wrede Dawid) wat sy donker drange beveg, maar sy wellus lei later tot moord in ’n poging om sy gewete uit te wis. Dawid glo dat hy vir die mishandeling van sy vrou deur die Here gestraf is met hulle kind Magriet, ’n lelike skepsel met gesplete verhemelte en verstandelik vertraag. Toe Magriet haar eie soort liefde vind in samesyn met ’n Italianer, vernietig hy haar om verlos te word van die gedurige herinnering van die vergrype aan sy vrou. “''Skepsels''” ontvang in 1964 die Eugène Marais-prys. “''Kort lewe van ’n reisiger''”<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> bevat vyf kortverhale oor outsider-figure wat deur sielkundige kwellinge geteister word.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 149, Oktober 1980</ref> Die titelverhaal, ’n hoogtepunt in die bundel, behandel Dawid Muller se terugkeer na baie jare na sy geboortedorp op soek na skakels met sy verlede.<ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> Hy poog om sy vroeg gestorwe moeder se graf te vind en meer omtrent haar te wete te kom.<ref>Viljoen, Hein “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref> Verder soek hy na inligting oor die vrou van sy jeug, Santro, met wie hy getroud was en wat hom klaarblyklik verlaat het. Dit word ’n soektog nie net na ’n verlore wêreld nie, maar na sin en betekenis, waar die wêrelde van die verlede en hede ook teenoor mekaar gestel word in ironiese jukstaposisie. Die soeke na die vroue in sy lewe word ook ’n soeke na die self. “''4-af''” (ook in die versamelbundel “''Drielaag''” opgeneem) is die verhaal van die eenvoudige, verstandelik vertraagde spoorwegwerker Stompie se hartstog vir ’n trein (die 4-af van die titel). Sy ander positiewe assosiasies is sy vader en God, maar sy hele bestaan word omvergegooi wanneer 4-af verantwoordelik is vir die dood van sy vader en God dit nie verhoed het nie. Hierna is Stompie se verhouding met 4-af ’n haat-liefde verhouding. Wanneer hy hoor dat 4-af in ’n ongeluk betrokke was en dus ook in sy terme gesterf het, jaag Stompie in die nag op sy motorfiets na sy eie dood. “''Die maagd''” se hoofkarakter is Marlene, wat gekonfronteer word deur die nuus van haar pa se dood. Sy het haar hele lewe tot dusver gesoek na ’n man soos haar pa en haar soektog na hom laat haar ook wegvlug van hom, waarna hy haar  verwerp. Die titel verwys nie na Marlene se fisiese ongeskondenheid nie, maar na haar emosionele toestand omdat sy nog nie ’n betekenisvolle verhouding met ’n ander man as haar pa gehad het nie. In “''Dood van ’n nesbreker''” verwoes die vinkmannetjie die nes, maar hy doen dit omdat die wyfie die nes verwerp het. Die gebeure in die vinknes word gebruik as parallel vir die menslike verhoudinge in die verhaal van ’n ou man wat by sy kinders inwoon, waar hy op sy dood wag. “''Koors''”<ref>Anoniem “Beeld” 19 Junie 1997</ref> is ’n kortverhaalbundel met twaalf verhale oor die liefde, veral soos dit uiting vind in die verbrokkeling van verhoudings en die probleem van werklike kommunikasie tussen mense.<ref>Burger, Willie “Beeld” 2 Maart 1998</ref> Hierin word die broosheid van die mens met fyn sielkundige insig en deernis verwoord.<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 20 Julie 1997</ref> ’n Hoogtepunt is “''Die tweede geboorte van Don Juan''”, waarin die surrealistiese beelde op treffende wyses die prenatale staat van die fetus weergee.<ref name="kann" /> Hierop volg dan die eksistensiële vrae van die seun aan sy swyende vader, in ’n vergeefse poging om iets meer te wete te kom van sy gestorwe moeder en homself. “''Karookoors''”, ’n verhaal oor verbrokkeling van ’n huwelik, bevat ’n treffende weergawe van die huiwering en stiltes tussen die partye, wat hulle onvermoë tot kommunikasie en intimiteit weerspieël. “''Lang reis van ’n briewebesteller''” vertel van ’n jong seun se ontsteltenis toe hy as briewebesteller sy pa se handskrif herken op ’n brief aan ’n mooi weduwee. “''Brandoffer''” <ref>Cilliers, Cecile “Beeld” 30 November 1998</ref>bevat verhale oor die Anglo-Boereoorlog, wat geïnspireer word deur navorsing by die Oorlogsmuseum in Bloemfontein<ref>Wybenga, Gretel “Rapport” 31 Januarie 1999</ref> en deur verhale wat persoonlik aan die skrywer vertel is. Hy bundel hierin vier verhale en 36 kort tekste bestaande uit aangehaalde briewe en ander dokumente en verwerkings in verhaalvorm van vertellings, dagboekinskrywings en bestaande literatuur. Die proloog is ’n brief van president Steyn gerig aan lord Kitchener, wat in antwoord is op ’n brief van Kitchener waarin hy die totale skuld vir alles wat tydens die oorlog gebeur het voor die deur van die Boererepublieke lê. Die res van die boek is ’n sterk antwoord en weerlegging van Kitchener se brief. Die titel van die bundel verwys na die vuur waarmee die plase en huise verwoes is, asook na die offer wat aan die Here gebring word. Dit is veral die offer wat die vroue en kinders betaal het wat in die verhale weerklank vind en meeste verhale word uit die oogpunt van die vrou aangebied. In onopgesmukte en ontroerende wyse word hier vertel van die verskriklike smart wat die oorlog meebring en die oorwinnende aanvaarding van die offer wat gebring is. Die bundel “''Drielaag''” is ’n versamelbundel van kortverhale van hom, [[Mikro]] en [[Hendrik van Blerk|H.S. van Blerk]]. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Die terugkeer van ’n soldaat''” in “''Windroos''” en “''Kortverhale vir verkenning''”. In hierdie verhaal word uitgebeeld ’n waansinnig geworde vrou se vergeefse wag op die terugkoms van haar seun wat in die oorlog gesterf het. Ander versamelbundels waarin sy kortverhale opgeneem word, sluit in “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer, “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''” van F.V. Lategan, “''Vertellers''” van Merwe Scholtz, “''Mooiloop''” van Gerrit Rautenbach, “''Kortgolf''” van Tom Gouws en P.H. Roodt en “''Steekbaard''” en “''Uit die kontreie vandaan''”, beide van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Paul Kruger se laaste hoofstad''” word deur Chris Barnard opgeneem in “''Die Transvaalse Laeveld''”. “''Die anatomie van ’n eerste dood''” is jeugherinneringe oor die dood van sy halfsuster, wat hy spesiaal skryf vir opname in “''Herinnering se wei''”, ’n stuk wat later ook in “''Vuurslag''” opgeneem word. Hy lewer ook ’n bydrae tot die versamelbundel “''Amfiteater''”, waarin werk van oudstudente van die Universiteit van Pretoria opgeneem word. “''Land van ons vaders''” bevat van sy eie en ander medewerkers (insluitende Abraham H. de Vries, A.A.J. van Niekerk en H.S. van Blerk) se radiopraatjies oor die geskiedenis en natuur van Suid-Afrika.<ref>Brink, André P. “Rapport” 8 Julie 1979</ref> “''Woord in die môre''” bevat uitgesoekte essays wat in die<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> radioreeks “''Uit my peuselboek''” uitgesaai is, en sluit “''Oujaar 1977''” in waarmee hy ’n Artes-toekenning as beste radioteks verower het. Die bundel word in twee afdelings verdeel, naamlik “''Gister''” en “''Van nou''”. “''Gister''” behandel hoofsaaklik geskiedkundige figure en ook datums en gebeurtenisse. “''Van nou''” behandel persoonlike indrukke oor allerlei onderwerpe wat vir die Afrikaner betekenis het, soos Kersfees en Oujaarsnag, vreugde oor reën en parstyd in die Boland. Diverse sketse, wat voorheen oor die Afrikaanse Diens van die SAUK uitgesaai is, word saamgebundel in “''’n Bietjie Luisterkuier''”.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 8 Maart 2004</ref> “''Die aarde waarop ek loop''” bevat biografiese sketse, waarin hy skryf oor mense wat sy lewe verryk het soos Mikro, John en Willem van der Berg, M.E.R., D.J. Opperman en ander. Die verhale het ’n fyn verbloemde chronologiese gang, vanaf die “oom”-verhale van kleintyd, verhale uit sy skool- en studentejare en later die ontmoetings tydens sy uitsaaidae. Hierdie chronologiese gang en die beskrywing van die impak van die ontmoeting op hom veroorsaak dat die verhale ook besondere betekenis het as outobiografiese sketse. === Jeugverhale === Met sy jeugverhale verskuif hy die bakens van hierdie genre en skryf ernstige verhale waar die jeugdige leser nie onderskat word nie. In “''Skrik kom huis toe''” het die jong seun Albert Muller ’n slegte verhouding met sy stiefma, wat haar verbittering dat sy nie haar eie kinders kan hê nie, op hom uithaal. Van sy pa kry hy geen ondersteuning nie, maar bly nogtans geheg aan hom, hoewel die huislike onmin ’n sterk negatiewe invloed op hom het. Die twee betekenisvolle dinge in sy lewe is ’n vrou in die dorp, Ma-Bet, wat hy as sy tweede ma aanvaar weens haar insig in en begrip vir hom, en sy duiwe, waaraan hy sy volle toewyding gee en wat sy waardevolste besittings is. Hy noem sy gunstelingduif Skrik, omdat sy stiefma van die begin af al sy duiwe laat skrik het. Die duiwe word tot simbole ontwikkel en wanneer Skrik huis toe kom, suggereer dit ’n versoening tussen die seun en sy stiefma. Hierdie boek doen baanbrekerswerk in dié opsig dat dit die kind se gevoelslewe met groter insig en op ’n breër skaal verken as die norm tot op daardie stadium in Afrikaans. “''Die haasvanger''”<ref>De Jager, Frederik “Die Burger” 18 Februarie 1991</ref> behandel weereens emosionele probleme in ’n gesin, waar die huwelik verbrokkel het.<ref name="snyman">Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 1, Maart 1987</ref> Die seun Lourens (sy bynaam is Kiewiet, wat aanduidend is van sy verbondenheid aan die veld) ervaar sy ma as koud en verbitterd.<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986</ref> Die gebrek aan liefde en sekuriteit in sy lewe lei tot Kiewiet se vereensaming. Hy is ’n alleenloper wat nie maats het nie. Om van die stramheid en liefdeloosheid in die huis weg te kom, vlug hy na die veld. Hy begin ook ernstig deelneem aan atletiek en ontmoet ’n meisie, Janet, met wie hy ’n aarselende verhouding begin. Sy pa is ondersteunend, maar afwesig en besig met ’n ander verhouding, waar daar tog blyke is van die koestering en sekuriteit waarna Kiewiet smag. Wanneer Kiewiet groter insig kry in sy ma se optrede, kom daar ’n versagting in sy gevoelens, wat weereens groter volwassenheid suggereer. Die einde laat die hoop op beter verhoudings vorentoe opvlam. Veral opvallend is hoe knap die innerlike lewe en gedagtes van die seun weergegee word, en daarmee saam die groei op pad na volwassenheid. “''Die haasvanger''” word in 1986 met die M.E.R.-prys en ook die Scheepers-prys bekroon en saam met Nic van Rensburg verwerk Van Niekerk hierdie werk ook vir die verhoog. Dit word onder andere in die Nico Malan-teater in Kaapstad opgevoer. Hierdie verwerking maak gebruik van rolprentinsetsels om tonele soos op die atletiekbaan uit te beeld, waar dit moeilik of onmoontlik sou wees om dit op die verhoog te doen. “''Karel Kousop''”<ref name="snyman" /> speel af teen die agtergrond van die Tweede Wêreldoorlog en die stryd wat in hierdie tyd tussen andersdenkendes in die land heers.<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986</ref> Dit is ’n eerstepersoonsvertelling deur die seun Gerrit, maar handel eintlik oor die San-seun Karel Kousop wat by ’n blanke gesin grootword. Sy pa het uit die leër gedros en ’n moord gepleeg en word gesoek hiervoor, maar nogtans bly Karel gebonde aan sy eie ouers. Hoewel hy ten volle aanvaar word in die wit gesin, is hy nie op sy gemak nie en gaan slaap gereeld in die buitekamer, selfs al is daar vir hom plek in die huis. Hy handhaaf sy eiewaarde, lewe sy eie lewe as unieke mens en word nie aan die nuwe omgewing gelyk gemaak nie. “''Karel Kousop''” is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys. === Drama === Reeds vroeg lewer hy ook op dramagebied werk van betekenis.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 51, Februarie 1964</ref> “''Kwart voor dagbreek''” speel afwisselend in die hede en verlede af.<ref name="ant" /> Die verhoog word ook in vier ruimtes verdeel om die sentrale karakters se huidige en verlede te verteenwoordig.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Januarie 1980</ref> Hierdie faktore, asook die vindingryke gebruik van beligting en bandopnemers, is nuut in die Afrikaanse drama.<ref>P.S. “Die Vaderland” 30 Mei 1961</ref> Die inhoud van die drama is gebaseer op ’n driehoeksverhouding in die verlede,<ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> die gevolge waarvan die karakters nie kan ontsnap nie en wat hulle steeds in die hede saam met hulle dra. Sonja en Markus is in ’n ongelukkige huweliksverhouding vasgevang. Markus is menssku vanweë sy vader wat hom laat glo het dat hy vir sy moeder se dood verantwoordelik was. Daarenteen speel Sonja se vader se drankmisbruik en haar ouers se mislukte huwelik weens haar moeder se ontrou steeds op haar in. Kasper is die verleier en skurk, wie se lewe self gevorm is deur ’n onbegrypende vader. Die stuk het ’n oop slot waar Sonja eindelik vir Markus verlaat, maar verby Kasper stap en beide dus die rug toekeer, sodat die dag steeds nie breek nie. “''Kamer 99''” is sy eerste gepubliseerde radiodrama. Die bestekopname wat die Baas, verteenwoordig deur ’n stem uit ’n masjien, in Kamer 99 maak, word ’n laaste oordeel. Wanneer die karakters deur die onpersoonlike Baas vir verantwoording ontbied word, verdwyn hulle of sterf spoedig. Al die karakters is ouer as 65 jaar en bevind hulle in ’n niemandsland tussen oortolligheid en afskryfbaarheid. Elkeen het ’n geskiedenis wat inspeel op hul frustrasies en die Baas word die ewige regter wat elke karakter se selfkonfrontasie vir hom reël. “''Kamer 99''” illustreer die meedoënloosheid van die nuttigheidsbeginsel en die ontmensliking van die “uitgediende” mens. In 1971 word “''Kamer 99''” met die SAUK-prys vir Radiohoorspele bekroon. Hy lewer ook van die eerste televisiedramas in Afrikaans. In<ref>Anoniem “Die Transvaler” 7 Januarie 1977</ref> “''Die nagloper''” word die titelstuk<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 134, April 1978</ref> en “''Die lykbesorgers''” saamgebundel.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Oktober 1976</ref> “''Die nagloper''” is een van die eerste Afrikaanse dramas wat verfilm word en oor televisie gebeeldsaai word.<ref>Odendaal, L.B. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no. 4, Desember 1977</ref> Dit handel oor die sku Dawid wat deur skinderstories van sy meisie vervreem is, wat hom tot die drank gedryf het. As ’n gerehabiliteerde alkoholis kom hy weens skaamte oor sy vorige toestand slegs snags uit die huis waar hy by sy moeder woon. In hierdie karakter word die vreemdheid en eensaamheid van die mens gesuggereer, wat tog deur wilskrag oorwinning oor homself kan verkry. Na sy moeder se dood word hy gedwing om sy teruggetrokkenheid af te skud en weer werk as verwer te kry, om die kerk te verf. Hy herwin weer sy menswaardigheid en het selfs weer kontak met die vrou, Anna, met wie hy voorheen ’n verhouding gehad het. “''Die nagloper''” word deur P.J. du Toit opgeneem in die versamelbundel “''Fasette''”. Die komedie<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 134, April 1978</ref> “''Die lykbesorgers''” hanteer die magstryd tussen kleindorpse ouderlinge (Krisjan, Stoffel en Louis), wat elkeen in die afwesigheid van ’n geordende predikant self die begrafnisdiens van ’n sterwende medebroeder, die burgemeester Dawid, wil lei. Daar is egter groot ontnugtering wanneer die broeder Dawid begin beter word. Die stuk ontbloot die menslike verwaandheid en selfsug op komiese wyse. In beide hierdie dramas is die dramatiese gegewe bietjie dun en voorspelbaar, hoewel die tegniese gebruik van die televisiemedium goed uitgebuit word deur suggestie in die dinge wat gesien word, eerder as dialoog. ''“Die paddas''” is ’n satiriese eenbedryf wat in P.J. du Toit en A. Kloppers se versamelbundel “''Tema en tegniek''” opgeneem word en ook deur [[Dalro]] gepubliseer word. “''Niemand se dag nie''” is ’n radiodrama oor 27 Februarie 1881, die dag van die Slag van Amajuba. Dit beeld die geestelike emansipasie van Paul Kruger uit, wat hom in staat stel om sy mense op hierdie dag triomferend deur die Eerste Vryheidsoorlog te lei. “''Niemand se dag nie''” is in 1983 op die kortlys vir die toekenning van die Perskorprys en in 1984 ontvang Dolf van Niekerk die Ruiterbeeld-toekenning van die Federasie van Rapportryerskorpse vir hierdie hoorspel en ander werke. Hy skryf ook die ongepubliseerde eenbedryf “''Terugkeer van ’n soldaat''” (gebaseer op sy gelyknamige kortverhaal) en die ongepubliseerde vollengte drama “''Die beeldhouers''”. In 1965 ontvang hy vir die hoorbeeldreeks “''Land van ons vaders''” die SAUK-prys vir Radiohoorspele en hy verwerf ook ’n Artes-toekenning vir die beste radioteks in 1977 vir “''Oujaar 1977''”. === Poësie === Sy eerste gepubliseerde werk is gedigte wat hy vanaf 1953 in ''Standpunte'' en ander tydskrifte publiseer en dwarsdeur sy kreatiewe loopbaan gaan hy voort om in hierdie genre te skep. Sy eerste bundel gedigte verskyn egter eers in 1975. Sy gedigte getuig van fyn waarneming en suggestie, wat in ’n gestroopte styl weergegee word.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Julie 1975</ref> “''Karoosange''”<ref>Cilliers, Rika “Beeld” 18 Augustus 1975</ref> is liries van aard en bestaan hoofsaaklik uit kort verse,<ref>Johl, Johann “Standpunte” Nuwe reeks 125 Oktober 1976</ref> wat sober filosofie of die natuur aan die bod bring.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 16 no. 2, Junie 1976</ref>Die titel illustreer reeds die eenvoudige landelikheid en pretensieloosheid van hierdie verse. Niel van der Watt toonset enkele gedigte uit hierdie bundel, wat deur die Tukkie-koor op CD opgeneem word. In<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 5 Augustus 1996</ref> “''Dubbelster''” <ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref>word die gedigte van “''Karoosange''” weer opgeneem saam met sowat veertig nuwe verse. Die sentrale tema van die dubbelster simboliseer die keersye van lewe en dood, wat veral in die aarde en die natuur weerspieël word. In eenvoudige maar treffende verse dig hy dan ook hoofsaaklik oor die natuur, met voëls, skoenlappers en selfs [[brommers]], skape en ander diere as onderwerpe saam met die wind, wolke, reën, blomme en stilte en afsondering.<ref>Weideman, George “Rapport” 18 Augustus 1996</ref> Hierdie temas ontlok dan ook verskeie godsdienstige gedigte. Hy begin die bundel met familieportrette oor ’n ouma, ma en pa, waarmee hy dan die mens en sy plek in die natuur vestig. Die aangrypende sonnetreeks van nege gedigte, “''Elegie vir verlore aarde''”, behandel ’n greep uit die geskiedenis van die oorspronklike Noord-Amerikaners. “''Nag op ’n kaal plein''”<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 4 Desember 2006</ref> is vol gedigte van die misterie van die lewe en die wonder van die dood.<ref>http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801110022/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf |date= 1 Augustus 2019 }} Myburgh, Melt “Rapport” 29 April 2007</ref> Hierin verwerk hy die visioene en drome van sy jeugjare op sy geboortedorp, wat hy weer intens beleef na ’n besoek aan hierdie dorp. Sy inspirasie vir die bundel kry hy nadat hy na baie jare sy tuisdorp besoek en toe hy in die nag op die kaal dorpsplein staan, weer die mense, ervarings en herinneringe van die verlede herleef. Die gedigte het nie titels nie, slegs nommers, en kan dus aaneenlopend gelees word as slegs een gedig met 26 dele. Die gedigte kyk terug na die herinnerings van die jeug, maar vanuit die jeug kyk dit ook vorentoe na die einde, sodat die relevansie van ’n lewe oor en weer gekaats word en daardeur groter perspektief verkry. Hy behandel ook verskeie karakters in hulle werksaamhede as skoolhoof, winkelier, skoenmaker of kleremaker, tiperend van hulle rol in die gemeenskap eerder as in hulle eie identiteit. Hierdeur word die gemeenskaplike van hierdie klein dorp simbool van die groter samelewing. In die bedrieglike eenvoud van die taal en beelding lê veel van die bekoring van die bundel opgesluit. Die titel van “''Lang reis na Ithaka''”<ref>Hugo, Daniel LitNet: http://www.litnet.co.za/vaalheid-oorheers-in-dolf-van-niekerk-se-teleurstellende-lang/</ref> verwys na Odysseus se lang swerftog na sy tuiste na die uitgerekte Trojaanse oorlog.<ref>Malan, Lucas “Rapport” 24 Mei 2009</ref> Odysseus beleef soveel teenslae dat sy tuiste amper ’n onbereikbare bestemming word. Die digter skryf hierin oor sy lewenservaringe, verlange na afgeleë bestemmings en die soeke na ’n geliefde en sielsmaat wat hy nooit tydens sy aardse reis ontmoet het nie. Die eerste afdeling, “''Pellafolio''”, doen verslag oor ’n eertydse reis in die dorre streke van Namakwaland met die geliefde as reisgenoot, waarin die natuur uitgebeeld word as beide ’n simpatieke en negatiewe element wat sy hunkering na die geliefde verydel. Die tweede afdeling is “''Historia''”, wat besinnende herinneringsverse bevat en die bundel word afgesluit met “''Lang reis na Ithaka''”. “''Bleek planeet''”<ref>Cochrane, Neil “Beeld” 20 Mei 2013</ref> se tema is [[omgewingsbewustheid]], waarin ’n ontnugterende en ontstellende blik op die toekoms van die aarde weens omgewingsvernietiging verbeeld word. Die titel se “bleek”<ref>Jacobs, Ihette “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref> verwys in Afrikaans na kleurloos, dof <ref>Lourens, Amanda “Rapport” 3 Augustus 2013</ref>en selfs bladgroenloos, terwyl die Engelse “bleak” ook die betekenisnuanses van donker, verlate en vreugdeloos byvoeg. ’n Pessimistiese toekomsperspektief word gestel in die openingsgedig “''2111''”, waar die “geel planeet” nou niks meer is as ’n museumstuk in die ruim nie. In die “''Nuwe seisoen''”-trilogie slaag die spreker goed daarin om die Bybelse verhaal van die genesing by Betesda (Johannes 5:1-17) in verband te bring met ’n planeet wat smag na ’n wonderwerk, maar soos die verlamde man by Betesda nooit ’n kans kry om by die helende badwater uit te kom nie. Hoewel ’n wonderwerk nodig is, wys die titel van die siklus dat daar steeds hoop is vir ’n herbegin. Die bundel behandel deurlopend teenstellende begrippe en hulle samehang, soos lewe en dood, einde en begin, verlede en toekoms. Die gedig “''25/12''” is ’n geslaagde herinterpretasie van die geboorte van Christus waar die wit vlinders hulle evangelie van skoonheid probeer verkondig, maar dit weens hulle kort lewensverwagting nie op ’n volgehoue wyse kan doen nie, sodat hulle met die boodskap sterf. Die gedig belig die kortstondige skoonheid van sekere spesies in die natuur op ’n ontroerende wyse. Die tema en helende krag van stilte vind uiting in ’n aantal gedigte, soos in “''Meditasie''”, waar die stilte die mens laat kontak maak met God, terwyl “''Missa Solemnis''” ’n soortgelyke gedagte uitspreek oor woorde wat bande het in stilte. In ’n aantal gedigte is daar sprake van ’n terugkeer na ’n oorsprong, sodat die verwoesting veroorsaak dat alles weer eindig by die begin soos in “''Osoon''”. Kompakte verse soos “''Die sterrewag by Sutterland''”, “''25ste uur''”, “''Tuinier''” (laasgenoemde twee oor die saambestaan van alle dinge) en “''Golden Gate''” is geslaag. Juis omdat alle dinge in ’n fyn ewewig verkeer, het die mens se vergrype aan die aarde fatale gevolge, soos die aangrypende reeks “''Elegie vir verlore aarde''” oordra. By monde van die inheemse hoofman See-at-hl (wat sy grondgebied moes ontruim om hervestig te word  in ’n Amerikaanse reservaat), word die verbondenheid van alle dinge bevestig. Die lang “''Ballade van die hande''”, die hoogtepunt in die derde afdeling, handel oor die interessante en vreemde lewe van [[Helen Martins]], die uilvrou van [[Nieu-Bethesda]]. Dit is veral die spanning tussen natuur en kultuur (en die uiteindelike versoening tussen dié twee wêrelde) wat in hierdie gedig oortuigend belig word. “''Portrette in my gang''”<ref>Hambidge, Joan “Beeld” 18 Januarie 2016: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2016/01/dolf-van-niekerk-portrette-in-my-gang.html</ref> se titel verwys na die portrette van lank gelede wat steeds<ref>Hugo, Daniel “Rapport” 13 Desember 2015</ref> lewendig gehou word deur die herinnering. Hierdie bundel bevat dan ook verse oor die aard van tydsverloop, met “''Muse''” wat verklaar dat baie inspirasie kom van geheue en die bewussyn van wat verby is. Ekologiese gedigte sluit in “''Swartberg''” en “''Tablet''”, waarin die gevare wat hidrobreking vir die Karoo inhou die tema is. Herinnering aan die ouers vind gestalte in “''Mastos''”, gerig aan die moeder wat kort na sy geboorte oorlede is, en “''Verhuising''”, oor die dood van die vader. “''Mutant''” is ’n treffende politieke gedig waarin die blanke in Afrika beskryf word as ’n “eurobaster”, wat nie genoeg geëvolueer het om deel van die vasteland te word nie en dus tot ondergang en uitwissing gedoem is. Daar is ook talle gedigte met verwysings na ander kunstenaars, soos Van Wyk Louw, Opperman, Watermeyer, Fagan en A. Roland Holst. Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Die dye trek die dye aan''” en die “''Versindaba''” bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hy het ook die skoollied van die Laerskool Skuilkrans geskryf. == Eerbewyse == In 2001 ontvang hy die Laureaat-toekenning vir besondere prestasie van die Alumniraad van die Universiteit van Pretoria en in 2008 ontvang hy ’n CLRU-toekenning vir sy uitstekende bydrae tot die Afrikaanse jeugboek. Sy werk is die onderwerp van verskeie meestersgraad- en doktorsgraadstudies. Die boek “''Geteleskopeerde visie''” is ’n ontleding van “''Die son struikel''”, en word gepubliseer na aanleiding van Anita Lindenberg se proefskrif vir haar Ph.D.-graad. Die [[Eugène Maraisprys]] is in 1963 aan hom toegeken vir die bundel novelles ''Skepsels''. In 1986 word die [[MER-prys]] asook die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]] aan hom toegeken vir die jeugverhaal ''Die Haasvanger''.<ref name="nb" /> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1958 |Gannavlei |- |1960 |Die son struikel |- |1963 |Kwart voor dagbreek |- | |Skepsels |- |1964 |Drielaag (saam met Mikro en H.S. van Blerk) |- |1965 |Die moeder |- |1968 |Skrik kom huis toe |- | |Die paddas |- |1971 |Kamer 99 |- |1975 |Karoosange |- |1976 |Die nagloper |- |1978 |Woord in die môre |- |1979 |Kort lewe van ’n reisiger |- |1982 |Niemand se dag nie |- |1983 |’n Bietjie luisterkuier |- |1985 |Karel Kousop |- | |Die haasvanger |- |1994 |Koms van die hyreën |- |1996 |Dubbelster |- |1997 |Koors |- |1998 |Brandoffer |- |2003 |Die aarde waarop ek loop |- |2006 |Nag op ’n kaal plein |- |2009 |Lang reis na Ithaka |- |2013 |Bleek planeet |- |2015 |Portrette in my gang |- |2017 |Kroniek van turf<ref>https://www.litnet.co.za/kroniek-van-turf-deur-dolf-van-niekerk-n-fmr-resensie/ Opgespoor en besoek op 30 November 2023</ref> |- |2019 |Legkaart van 'n jong lewe ([[memoires]])<ref>https://joanhambidge.blogspot.com/2019/04/resensie-dolf-van-niekerk-legkaart-van.html.Opgespoor op 13/05/2019.Besoek op 13/05/2019</ref> |- | |Berigte uit die skemerland |- |2021 |Splintertyd |- !Redakteur |- |1966 |Land van ons vaders |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Elsiesrivier Derde  hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie “Kort voor lank” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene  uitgawe 1986 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe prosa” “Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde  druk 1972 * Brink, André P. “Vertelkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Du Plessis, P.G. “Dolf van Niekerk” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Du Toit, P.A. “Die son struikel” Blokboeke 10 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1986 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers   Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Van Niekerk, Dolf “Die anatomie van ’n eerste dood” in “Herinnering se wei” Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Van novelles en gedigte tot radiotekste” “Beeld” 22 Januarie 2001 * Botha, Elize “’n Skrywer van hierdie aarde” “Beeld” 19 Februarie 2001 * Jackson, Neels “’n Groen wekroep vir almal” “Beeld” 20 April 2013 * Jonker, Linda “Dolf boer op die letterkunde se wenakker” “Die Transvaler” 13 Januarie 1979 * Kloppers, A. “By die lees van ‘Verlore paradyse” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Lombard, Jean “Die verhouding Afrika- en Westerse tradisies, soos uitgebeeld in enkele Afrikaanse verhale oor die watergees” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1,  November 1997/Februarie 1998 * Muller, Martie “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1,Februarie 1986 * Nieuwoudt, Stephanie “Beeld” 21 November 2004 * Pieterse, Henning “’Die son struikel’: ’n Logiese benadering vir die klaskamer” “Tydskrif vir  Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986 * Pieterse, Henning “Die sonder-motief in ‘Die son struikel’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986 * Snyman, N.J. “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Steenberg, Elsabe “’n Haas se lêplek” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Swart, Keina “Skrik kom (weer) huis toe” “Rapport” 3 April 2011 * Tempelhoff, Elise “Die Skepping moet benut én versorg word” “Beeld” 20 Februarie 2009 * Van Deventer, Susanne “Verbeelde werklikheid en kontras in vier verhale uit ‘Verlore paradyse’” * “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Van Rensburg, Chrisna “My besoek aan Dolf van Niekerk” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004 * Van Rensburg, Chrisna “Toer saam na Edenburg” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004 === Internet === * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Rudolf_Johannes_van_Niekerk * Good Reads: http://www.goodreads.com/author/show/104918.Dolf_van_Niekerk * LitNet ATKV-Skrywersalbum 26 Maart 2008: www.litnet.co.za * NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/255 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }} * Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604161844/http://oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp |date= 4 Junie 2017 }} * Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226114737/http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf |date=26 Desember 2016 }} * Van Vuuren, Helize Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/03/8/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AVan+Niekerk%2C+Dolf.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings|3|verwysings= <ref name="mm-dberig">https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/huldeblyke-na-dolf-van-niekerk-sterf/</ref> <ref name="litnet">https://www.litnet.co.za/dolf-van-niekerk-1929/</ref> <ref name="versindaba">https://versindaba.co.za/2023/01/03/dolf-van-niekerk-1929-2022-die-duif-is-huis-toe/</ref> }} {{Sestigers|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Niekerk, Dolf}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1929]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] if8hs620786j5yuoyd2hi5p7hz3o2a7 0 96045 2915488 2908837 2026-07-03T17:00:07Z Jcb 223 2915488 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alexander Strachan | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[9 Junie]] [[1955]] | geboorteplek = [[Ladysmith]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Eugene Maraisprys]]<br />[[W.A. Hofmeyr-prys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alexander Strachan''' (1955-) is 'n [[Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skrywer]]. Hy matrikuleer in 1972 aan die Hoër Landbouskool Tweespruit. Hy studeer tale aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] en later ook literatuur-wetenskap aan Unisa. Hy word 'n professor in [[Zoeloe]] aan die [[Universiteit van Zoeloeland]]; hy praat Zoeloe vlot. Ná sy bedanking skryf hy voltyds en sit sy wildboerdery voort. == Lewe en werk == [[Lêer:Tweespruit School Buildings.jpg|duimnael|regs|300px|Geboue op die perseel van die destydse Hoër Landbouskool Tweespruit, later die Hoërskool Unicorn, waaraan Strachan in 1972 gematrikuleer het.]] Alexander Strachan is op [[9 Junie]] [[1955]] op [[Ladysmith]] in Natal gebore as die oudste van drie kinders. Hy het ’n jonger broer en suster. Sy voorouers is aanvanklik van [[Skotte|Skotse]] afkoms, maar hulle verafrikaans gou in [[Suid-Afrika]]. Sy oupagrootjie was bekend as oom Daantjie, wat ’n houtbeen gehad het en ’n slaghuis op [[Harrismith]] besit het. Selfs nadat hy blind geword het, gaan hy aan om die slaghuis te bestuur en beeste aan te koop deur op beskrywings staat te maak. Alexander is vernoem na sy oupa, Alexander Strachan, wat op 3 Oktober 1899 in [[Bloemfontein]] gebore is, agt dae voor die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]]. Sy oupa word tydens die oorlog in die [[Sannaspos]]-konsentrasiekamp geplaas, maar oorleef hierdie ontbering om eindelik 78 jaar oud te word. Van Bloemfontein trek sy oupa, pa en neefs oos en beland so in die Collingspas-distrik, waar sy oupa die familieplaas Oude Hamelberg bekom deur huurlande met ’n span osse te bewerk. Later bekom hy ook die buurplaas deur die eerste motor in die kontrei vir die plaas te verruil. Alexander word groot op die beesplaas Monoughmore naby Ladysmith waar hy saam met werkerskinders speel en vlot [[Zoeloe]] leer praat. Aanvanklik leer sy ma hom op die plaas en hy begin sy formele skoolopleiding dan aan die Keatestraat Skool op Ladysmith. Op dertienjarige ouderdom trek hulle na ’n ander plaas toe en na ’n paar jaar gaan hy in standerd agt koshuis toe en matrikuleer in 1972 aan die Hoër Landbouskool Tweespruit naby Bloemfontein. In matriek is hy die [[Dux-leerling]] van die skool. Tydens sy [[militêre diensplig]] hierna word hy valskermsoldaat en hy word gekeur vir die verkenningskommando, algemeen bekend as die recce's. Hy neem deel aan verskeie Weermagoperasies, onder andere in [[Angola]], welke ondervindings ’n groot invloed het op sy latere skryfwerk. Hierna studeer hy verder aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in [[Bloemfontein]] en behaal in 1977 die B.A.-graad met Afrikaans-Nederlands, Zoeloe en Suid-Sotho as hoofvakke. In 1979 verwerf hy die B.A. Honneurs-graad in Bantoetale en in 1980 die M.A.-graad met ’n verhandeling oor “''Karakterisering in J.M. Ngcobo se ‘Qhude Manikiniki’''”. Nadat hy Etienne Leroux ontmoet en na ’n letterkundekonferensie op Leroux se plaas by [[Koffiefontein]] genooi word, begin hy skryf. Hy neem in 1978 ’n betrekking aan as dosent in Afrikatale by sy alma mater in Bloemfontein, waarna hy in 1981 aangestel word by die Universiteit van Suid-Afrika as lektor in die Departement Afrikatale. In 1982 is hy terug by die Universiteit van die [[Oranje-Vrystaat]] as senior lektor en in 1985 keer hy terug na die Universiteit van Suid-Afrika as senior lektor. Hy skryf hom by die [[Universiteit van Pretoria]] in vir sy doktorsgraad en behaal in 1988 die D.Litt.-graad met ’n proefskrif oor “''’Uthingo Iwenkosazana’ van D.B.Z. Ntuli: ’n narratologiese ondersoek''”. In Pretoria woon hy in ’n meenthuis in [[Faerie Glen]]. By die [[Vista-universiteit]] net buite Pretoria word hy hierna in 1990 aangestel as professor in Zoeloe, ’n pos wat hy in 1994 verlaat om lektor in Afrikaans te word aan die Universiteit van Zoeloeland, terwyl hy op sy eie wildsplaas Moyeni (wat “Plek van die wind” beteken) by Ladysmith in [[Natal]] bly. In 1995 word hy bevorder tot senior lektor. In hierdie tyd doen hy navorsing vir ’n tweede doktorsgraad, hierdie keer in Afrikaans, met die onderwerp ’n vergelyking van “''Toorberg''” van Etienne van Heerden met enkele Zoeloe tekste deur D.B.Z. Ntuli. Hierdie navorsing doen hy aan die Universiteit van Stellenbosch onder leiding van Louise Viljoen. Na sy bedanking uit die akademie hou hy hom voltyds besig met wildboerdery en sy skryfwerk. Hy is verantwoordelik vir vele navorsingpublikasies in vaktydskrifte, asook populêre publikasies wat in ''[[De Kat]]'', ''Insig'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. In 1995 kry hy ’n Pica-toekenning vir joernalistiek met sy artikel “''Terug na die Caprivi''”, wat in Julie 1995 in ''De Kat'' verskyn. In 2002 skryf hy ’n artikel in ''Insig'' oor die Suid-Afrikaanse militêre operasies in [[Angola]], waarvoor hy benoem word vir ’n Mondi-benoeming vir die beste artikel. Hy tree op by die Wits-beraad van 1985, waar hy sy eie werk en dié van tydgenote soos Etienne van Heerden, Louis Krüger en Koos Prinsloo bespreek. In 1997 gee hy by die Indaba skryfslypskool op [[Brits]] leiding met die skryf van prosa, terwyl hy ook verskeie lesings by die Afrikaanse Skrywersgilde se beraad en die ''[[Weekly Mail]]'' se boekeweek hou. Sy professionele lidmaatskappe sluit in die Afrikaanse Skrywersgilde (waar hy ook vir ’n termyn van twee jaar voorsitter is), die Afrikaanse Letterkundevereniging en die Afrikatale-vereniging van Suider-Afrika. Waar hy aanvanklik gaste op die chalets op sy wildsplaas Moyeni naby Ladysmith ontvang en ook ’n restaurant bedryf, stop hy op die ingewing van die oomblik hierdie bedrywighede en bly daarna in privaatheid alleen op die plaas. Later trek hy tydelik [[Johannesburg]] toe, waar hy ’n kothuis in [[Melville]] huur en steeds universiteits- en korporatiewe opleiding gee. Hy koop verder die wildsplaas Mphemba (wat “draaijakkals” beteken) net buite [[Heidelberg]], wat hy na drie jaar weer in 2001 verkoop. In 2004 koop hy en sy broer Johannes sy oupa se familieplaas naby Harrismith in Natal waar hy met beeste boer. Aangesien die oorspronklike opstal vernietig is, vestig hy hom in ’n huis op die dorp. Hy is ’n vlot Zoeloespreker en hou hom deeltyds besig met industriële teater wat hy volledig via die medium van die inheemse tale aanbied. Op jeugdige ouderdom is hy vir drie jaar getroud voordat hy skei en gedurende 1988 ly hy aan erge depressie, so erg dat hy slegs tussen lig en donker kon onderskei. Daarna verkies hy om swart en wit klere te dra. Later verhuis hy na [[Clarens]] in die [[Vrystaat]], waar hy voltyds skryf. == Skryfwerk == === Kortverhale === In 1979 begin hy om kortverhale te skryf, waarvan sommiges (soos “''Huldeblyk''” in Februarie 1980) in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer word. Hy maak sy debuut met die kortverhaalbundel<ref>Aucamp, Hennie “Dagblad” HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref> “''’n Wêreld sonder grense''”, bestaande uit nege aaneengeskakelde kortverhale,<ref name="buys">Buys, Junita “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005</ref> wat almal onderdele is van ’n oorlogsverhaal.<ref>Roos, Henriette “Standpunte” Nuwe reeks 184, Augustus 1986</ref> Deur die tema van die grensoorlog verkry die titel beide ’n ironiese en paradoksale betekenis. Die grense binne die mens en die grense van menslikheid word ook oorgesteek sodat die mens mettertyd al hoe verder gaan en al hoe meer soos ’n dier of masjien word, met die geweld wat in kort sinne en emosieloos beskryf word. Hoewel sommige van die kortverhale beide binne die geheel en afsonderlik funksioneer, kan ander se vermoë om outonoom te funksioneer bevraagteken word weens ’n te sterk afhanklikheid van die kruisverwysings in die bundel.<ref>Smuts, J.P. “Die Burger” 13 September 1984</ref> In hierdie verhale is deurlopende bindingselemente die soektog na ’n dubbelganger, ’n bloedskandelik-getinte verhouding tussen ma en seun (na aanleiding van die Oedipus-figuur in die mitologie),<ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> buitestaanderskap, eksistensiële wanhoop en bevestiging van bestaan deur sinlose seks en geweld. Die afstomping wat volg na blootstelling aan te veel geweld word geïllustreer deur die gebrek aan emosie waarmee andersins skokkende gebeurtenisse oorgedra word.<ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref> Daar is egter ’n toonaard van werklikheid en onmiddellikheid in die verhale wat die leser laat voel dat die verteller die gebeure werklik deurleef het. Deur die loop van die boek groei die verteller van jong seun wat nie die weermag en oorlog ken nie tot ’n geharde soldaat, wat na sy traumatiese ervarings sukkel om in die samelewing en in gesinsverband aan te pas. “''Visioen''” is die laaste verhaal in die bundel. Die verteller word weer uit die burgerlike milieu opgeroep en beveel om die groep soldate wat een van Swapo se basisse ingeneem het en weier om te onttrek, te oorreed om terug te keer. Die bevelvoerder van hierdie eenheid is Jock, die verteller se eertydse spanleier en vriend. Jock weier om te onttrek, waarna die verteller hom vermoor. Hy neem bevel oor van die groep soldate en probeer dan om die visioen van sy vader, naamlik ’n eie volk om oor te regeer, te verwesenlik. Hierdie kortverhaal word deur Abraham H. de Vries in “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” opgeneem, die belangrikste versamelbundel van Afrikaanse kortverhale. “''’n Wêreld sonder grense''” word in 1985 met die Eugène Marais-prys bekroon en verower ook die FAK se Helpmekaar-prys vir ontspanningsleesstof. In 1987 word die verhaal verfilm, waarvoor Strachan self die draaiboek skryf. Die boek word ook in Engels en Nederlands vertaal en aan verskeie universiteite voorgeskryf. “''Agter die suikergordyn''”<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 22 Maart 1998</ref> se nege kortverhale het ’n opmerklik ligter aanslag.<ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> Die titel het betrekking op ’n Zoeloelandse verblyf, maar dui ook op afgesonderdheid en ’n wêreld met grense, waar dinge aan verskillende kante van die grens anders beleef word.<ref name="col">Van Coller, H.P. “Insig” Maart 1998</ref> Hierdie bundel ondersoek veral die Afrikaanse leefwyse na demokratisering, met verskeie van die verhale wat kennelik outobiografies is.<ref name="col" /> Op die oog af verander weinig aan die leefwyse, met rugby, partytjies, jagtogte en seks wat bedryf word soos voor die koms van demokrasie.<ref>Visagie, Andries “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 2, Mei 1998</ref>Hierdie leefwyse word gekontrasteer met die flardes herinneringe aan die traumatiese ervarings as soldaat aan die grens. Terwyl die grensoorlog steeds nie verdwyn het uit die Afrikaner-psige nie, gesels eertydse vyande tydens ’n herbesoek aan die Caprivi lekker saam. Nou is die Boere-soldate egter vegters aan die kant van die MPLA in Angola en nie Unita nie, want ’n soldaat veg aan die kant wat hom goed betaal. So word morele oortuigings nou vervang deur ekonomiese oorwegings. Deur suggestie gee die bundel dan indringende kommentaar op die rigtingloosheid van die Afrikaner na demokratisering. Soos in sy eerste bundel kortverhale is hier ’n hegte eenheid, wat meegebring word deur ’n ek-verteller in al die verhale en verskeie karakters wat in opvolgende verhale herverskynings maak, terwyl die verhale ook chronologies op mekaar volg. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''”, “''Story Flight''”, “''Koker''”, “''Kort-kort''”, “''Die wond en ander verhale''” en “''Vuurslag''”. Hy publiseer ook kortverhale in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. === Romans === Sy belangrikste werk is sy langer prosa. In 1990 wen<ref>Britz, Etienne “Tydskrif vir Letterkunde” “Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991</ref> “''Die jakkalsjagter''”<ref name="buys" /> die De Kat-Antenne-Saambou-Tafelberg Groot Romanwedstryd en hierdie boek word in dieselfde jaar genomineer vir die Rapportprys en is in 1991 op die kortlyste vir die W.A. Hofmeyr-prys en M-Net-prys en in 1992 op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]].<ref name="kann" /> Dit word in 1991 deur die beoordelaars van die ATKV-Prosaprys uitgesonder as ’n boek met besondere meriete.<ref>Pakendorf, Gunther “Die Burger” 13 Desember 1990</ref> In hierdie boek is die jakkalsjagter (wat regdeur die roman naamloos bly) op die plaas van ’n weduwee op soek na die wit hond wat die skape vang en wat gedood moet word.<ref>Rabie, Jan “Insig” November 1990</ref> Die soektog is terselfdertyd ’n soeke na die self. Die verhaal word vertel in fragmente en terugflitse uit die verlede,<ref>Van Coller, H.P. “Rapport” 27 Januarie 1991</ref> waar die liefdelose huwelik tussen sy ouers ’n groot invloed uitoefen op die hoofkarakter Lenka (wat merkwaardige ooreenkomste met die jakkalsjagter toon) se ontwikkeling en ontwakende manlikheid. Jag is die essensie van manlikheid en daarom staan dood, wreedheid en vernietiging sentraal in hierdie soeke na oorlewing en selfherkenning. Jag is ook ’n metafoor vir die oermenslike stryd tussen mens en natuur. Die natuur skuil ook in die mens se wese en so vind die jagter sy prooi in die gemeenskap, veral die vrou, en ook in die eie psige. So is Lenka dan voortdurend aan die beweeg, met sy soeke na homself wat ook as ’n vlug gesien kan word. Hy was getroud met Gillian, maar die huwelik het misluk. Ook Gillian voer ’n stryd om Lenka uit haar gedagtes te kry. Verskeie gebeurtenisse en persone word in die ander weerspieël. So is die jag op die hond, op die voortvlugtige aan die grens en op die jakkals variasies van dieselfde verhaal. Terselfdertyd is daar onsekerheid oor identiteit, sodat die mense aan die begin van die laaste hoofstuk onseker is oor wie in die lykswa lê. Vir sommige is dit die man wat alleen op die plaas gewoon het, vir ander die jakkalsjagter en vir ander die man wat die boeke geskryf het. Hierdie is ’n geslaagde verwerking van die tema van die manlike psige in ’n patriargale bestel, wat aanleiding gee tot geweld, sielkundige verbrokkeling en ongevoeligheid, waardeur die buitestaander-figuur nie tyd inruim vir langdurige verhoudings nie. Die W.A. Hofmeyr-prys word in 1995 toegeken aan <ref name="buys" />“''Die werfbobbejaan''”,<ref>De Lange, Johann “Die Burger” 28 Junie 1995</ref> wat in 1993 ’n tweede plek verower het in die Sanlam-De Kat-Kuns op Een-romanwedstryd en in 1995 op die kortlys was vir die M-Net-prys. In hierdie boek betrek die jong Kaapstadse vrou Khera vir ’n jaar lank ’n buitekamer van ’n Zoeloelandse hotel om ’n biografie te skryf van die swerwer en avonturier met wie sy getroud was en oor wie sy ’n obsessie het.<ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1994</ref> Deurentyd kry sy egter uit die briewe, die dagboeke en kanttekeninge wat sy as bronne gebruik die indruk dat die objek van haar ondersoek besig is om haar in ’n bepaalde rigting te lei.<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 25 September 1994</ref> Sy voel dat daar gedurig ’n moontlikheid is dat hy weer sy verskyning kan maak.<ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>Hy doen dit dan ook in die vorm van die werfbobbejaan (in Zoeloekultuur die verpersoonliking van die bonatuurlike) wat in sy seksuele frustrasie na die vrou uitreik. Die bobbejaan is vasgemaak aan ’n ketting en sy sirkelgang rondom die paal word ook simbool van die vele lewenssirkels wat in die roman aangeraak word. Khera vind nie aansluiting by die ander inwoners van die hotel nie, maar haar ontmoeting met die jong musikant en veral die wildvanger veroorsaak oomblikke van herkenning, waarin die verlede helder word. Al hierdie mans word inkarnasies van die ontwykende man oor wie sy ’n obsessie het. Wanneer die werfbobbejaan van sy ketting losbreek, agtervolg die wildvanger hom en kry die jag met volgehoue intensiteit besondere betekenis. Die gebeure van “''Die jakkalsjagter''” word op postmodernistiese wyse ingebed in die verhaal sodat beide Lenka (as die onderwerp van die biografie) en Khera (as Gillian) in verskuilde vorm hulle verskyning maak. Daar is ook ooreenkomste tussen die wildvanger en die werfbobbejaan, sodat jagter en gejaagde een word, terwyl daar ook aanduidings is dat die wildvanger en die jakkalsjagter van die vorige boek ooreenkomste toon. Agter die gebeure in die hede is daar ’n stuk werklikheid wat telkens na die oppervlak beur en poog om die onmiddellike werklikheid te verdryf. Weereens is die mense as spoorsnyers en jagters steeds aan die beweeg om hulle eie alleenheid te besweer. “''Dwaalpoort''”<ref>Anker, Johan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 48 no. 1, Herfs 2011</ref> verower in 2010 die derde prys in Sanlam se Groot Romanwedstryd en word in 2011 bekroon met die W.A. Hofmeyr-prys nadat dit ook op die kortlys was vir die toekenning van die M-Net-prys en die Universiteit van Johannesburg-prys.<ref>Harper, Susanne “Beeld” 22 November 2010</ref> Die titel verwys na die eeue-oue familieplaas wat ’n jagtersparadys is iewers op die grens tussen Vrystaat en Natal en die roman ontstaan uit die gegewe van sy drama “''Kloof''”, wat hy grondig verwerk en aanpas. Die vyf karakters (Rentia, die eienaar), Henning (haar eggenoot), Bullet (Rentia se vorige minnaar en nou wildvanger) en die besoekers, Jurgens en sy vrou Anne, ’n voormalige ontkleedanseres, word om die beurt in opeenvolgende hoofstukke aan die woord gestel. Elkeen van hulle het ’n eiesoortige perspektief en meermale ook ’n geraamte of twee in die kas, wat die spanning in die interaksie tussen die karakters verhoog. Die hedendaagse gebeure waarvan hulle vertel speel af oor die verloop van ’n naweek, maar die roman het vele verwysings na die verlede. In die kloof hou die uiters seldsame wit hartbeeste, wat op magiese manier waghou oor die plaas. Vanuit die familiekerkhof is ook die voorouers nie rustig nie, want Henriette het gesweer om Dwaalpoort ná haar dood gereeld weer te besoek. Sy is die grootouma wat tydens die Anglo-Boereoorlog ’n verhouding het met ’n Engelse offisier en na die oorlog die baba alleen op die afgebrande Dwaalpoort moet grootmaak. Aktuele eietydse kwessies soos grondhervorming en plaasonteiening vorm ook deel van die tematiek, met die altyd heersende bedreiging van einde en uitwissing wat oor mens, dier en plaas hang. In 2015 word “''Brandwaterkom''”<ref>Burger, Willie Vrouekeur: http://www.vrouekeur.co.za/artikel.aspx?id=79890{{Dooie skakel|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> met die derde prys bekroon van NB-Uitgewers se Groot Afrikaanse Romanwedstryd. Hierdie roman het die Anglo-Boereoorlog as agtergrond en speel af in die [[Brandwaterkom]] en nabygeleë gebiede,<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 28 Junie 2015: http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Brandwaterkom-Alexander-Strachan-maak-geskiedenis-20150628 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110150518/http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Brandwaterkom-Alexander-Strachan-maak-geskiedenis-20150628 |date=10 November 2016 }}</ref> met die fokus wat veral val op die groot veldslae in die eerste jaar van die oorlog. Geskiedkundige feite word vernuftig met fiksie vermeng, terwyl die roman ook op intertekstuele wyse gesprek voer met veral sy vorige roman “''Dwaalpoort''”.<ref>Koen, Dewald “Beeld” 13 Julie 2015</ref> Daar is verskeie vertellers, met die lewensverhale van meer as een karakter wat vanuit verskillende hoeke vertel word. Die stem van die boodskapper verskaf verdere verskeidenheid van perspektief. Esther van Emmenes is ’n navorser wat haar tydelik op Fouriesburg vestig om in die omgewing navorsing oor die oorlog te doen vir haar proefskrif. Sy wil veral die twyfelagtige rol van kommandant Fanie Vilonel tydens die oorlog ondersoek. Esther se eie verlede spook egter ook by haar en belemmer haar navorsing. Sy ontmoet onder andere vir Bullet, ’n karakter uit “''Dwaalpoort''”, wat haar op haar navorsing begelei. In hierdie navorsing word die grensoorlog ook betrek as verwysingspunt en die impak daarvan vergelyk met die Anglo-Boereoorlog, met Dwaalpoort wat volgens Bullet die plek is waar hierdie oorloë bymekaar kom. Die navorsing beland dan op ’n onverwagte afdraaipad. ’n Parallelle verhaallyn handel tydens die oorlog oor die regsgeleerde Fanie Vilonel, wat sy verantwoordelikhede ernstig opneem  en ’n belang&shy;rike rol speel tydens die verskeie veldslae waaraan hy deelneem. Hy is egter in verskeie traumatiese voorvalle betrokke wat sy houding teenoor die lewe en oorlog beïnvloed. Hy raak ook betrokke by ’n liefdesintrige, wat sy lojaliteit teenoor sy eggenoot en vaderland beproef. Die roman bevat ’n uitgebreide bibliografie en erkennings, wat blyk is van die deeglike navorsing wat gedoen is om die gebeure lewensgetrou uit te beeld. === Drama === In 2000 debuteer sy postmodernistiese drama “''Hartebees''” by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees. Hy verwerk en herskryf die drama en dit word as<ref>Coetser, Johan “Beeld” 15 Desember 2003</ref> “''Kloof''” gepubliseer. Die aksie sentreer rondom ’n jagnaweek op ’n wildsplaas wat aan die egpaar Emma en Henning behoort.<ref>[[Eben Cruywagen]] “Die Burger” 29 Desember 2003</ref> Hier is ’n regter (Jurgens), getroud met ’n gewese ontkleedanseres (Riana), hulle gaste vir die naweek. Bullet is ’n professionele jagter sonder beginsels wat ook op die plaas werk. Sake begin verkeerd loop wanneer die karakter Bullet vir Riana as ontkleedanseres herken en sy later voor hom en Henning ’n vertoning lewer. Die motief van jag word uitgebeeld in Jurgens se jag van ’n rooihartbees en ook die jag van mans op vroue. Seksuele innuendo is heeltyd aanwesig in hierdie drama, waar die titel die kloof of paradys aandui waar nog nooit gejag is nie en die magiese withartbees (simbool van die vergeldende gees van die verontregtes of die vloek van die voorvaders) onversteurd bestaan. Gierigheid, bedrog en wellus dompel die uitstappie in rampspoed en deurgaans word al die karakters figuurlik ontklee om in al hulle naaktheid en menslikheid ontbloot te word. Die drama maak hier ook gebruik van ’n tydlose, alomteenwoordige waarnemer wat as verteller die gehoor op hoogte hou van hede, verlede en toekoms. Alexander was ook deel van SABC2 se projek ''Vierspel 2'', en sy riller “''Sjampanje vir Vrydagaand''” is in April 1996 gebeeldsend met André Jacobs en Michelle Botes in die hoofrolle. Antoinette Wilkinson was die regisseur. ’n Historikus keer terug van oorsee waar hy sy jongste werk bekend gestel het. Hy word dan die slagoffer van ’n paar gebeure wat hom tot op die randjie van ’n ineenstorting lei. == Eerbewyse == Hy wen die [[Eugene Maraisprys]] in 1984 met ''n Wêreld sonder grense'', die [[W.A. Hofmeyr-prys]] in 1994 met ''Die werfbobbejaan'' en weer in 2011 met ''Dwaalpoort''. In 2016 wen hy die ''kykNet-Rapport-boekprys'' van R 200,000 met sy boek ''Brandwaterkom'' vir die beste fiksiewerk.<ref>Afrikaans skrywers oes wye lof en geld in. Rapport. 25 September 2016</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1984 |’n Wêreld sonder grense |- |1990 |Die jakkalsjagter |- |1994 |Die werfbobbejaan |- |1997 |Agter die suikergordyn |- |2003 |Kloof |- |2010 |Dwaalpoort |- |2015 |Brandwaterkom |} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] == Bronnelys == === Boeke === * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Van Coller, H.P. “Alexander Strachan (1955-)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  2006 === Vakkundige artikels === *Anker, Willem. 2006. Guerilla-aanvalle op koning Oedipus. 'n Skisoanalitiese lees van Alexander Strachan se kortverhaal 'Herinnering' (1984). ''Stilet.'' *Anker, Willem. 2009. Nomades, oorlogmasjiene, Freud en The Doors- ’n Skisoanalise van Alexander Strachan se “Visioen” (1984) met verwysing na Apocalypse Now. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Burger, Willem. 1995. ''Die Werfbobbejaan'' van Alexander Strachan - Wêrelde sonder grense. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Klopper, EMM. 1996. Die gebruik van die mite in ''Die werfbobbejaan'' van Alexander Strachan. ''Literator.'' *Meyer, Susan. 2012. Stemme van agter die plaas se hek. die mens-natuur-gesprek in ''Dwaalpoort'' van Alexander Strachan. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Visagie, Andries. 2002. White Masculinity and the African Other- ''Die werfbobbejaan'' by Alexander Strachan. ''Alternation.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Snelvuur” “Beeld” 20 Junie 2011 * Brümmer, Willemien “Ek is die jakkalsjagter” “By” 25 September 2010 * Burger, Willem “’Die werfbobbejaan’ van Alexander Strachan: Wêrelde sonder grense” “Tydskrif vir * Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995 * Buys, Junita “Alexander Strachan” “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005 * Coetzee, Carol “Jagter na liefde” “Rapport” 9 Desember 1990 * Coetzer, Susan “Hy koes liewer en kies koers” “Rooi Rose” Maart 2001 * Fourie, Corlia “Zander en sy grense” “Rooi Rose” 27 Mei 1998 * Hough, Barrie “Plaas toe, op Zander se spoor” “Rapport” 25 September 1994 * Le Roux, André “Oor Zander – wat jag sonder om te skiet” “Die Burger” 15 Februarie 1995 * Louw, Anika “Zander is wonderlik anders” “Rooi Rose” 9 Augustus 1995 * Nieuwoudt, Stephanie “Bevry jou van tradisionele prosagrense, sê Strachan” “Plus” 21 November 1997 * Nieuwoudt, Stephanie “Strachan wikkel hom los uit sy skryfkokon” “Plus” 20 Januarie 1998 * Prins, M.J. “Enkele verhale uit ‘Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur A.P. * Grové" “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 3, Augustus 1986 * Robinson, Marguerite “Alexander Strachan, jagter en prooi” “Die Burger” 23 September 1994 * Smuts, J.P. “Commendatio vir die W.A. Hofmeyr-prys 1994 Alexander Strachan: ‘Die werfbobbejaan’” * “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 3, Augustus 1995 * Strachan, Alexander “Ons jong skrywers doen dit nou anders” “Rapport” 21 Julie 1985 * Strachan, Alexander “Terug na die Caprivi” “De Kat” Julie 1995 * Strachan, Alexander “’n Spoor in die stof” “By” 5 Mei 2012 * Van Coller, H.P. “Tussen nostalgie en parodie: die Afrikaanse prosa in die jare negentig (1)” “Tydskrif   vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995 === Internet === * Facebook: https://www.facebook.com/zander.strachan.96 * Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2015/07/joan-hambidge-n-nota-by-alexander.html * Klopper, E.M.M. Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/619/789 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 4 Februarie 2015: http://www.litnet.co.za/alexander-strachan-1955/ * Meyer, Susan Scielo: http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512012000200010 * NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/346 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427060711/http://www.nb.co.za/Authors/346 |date=27 April 2015 }} * Pretorius, Charmaine Universiteit van Johannesburg: https://ujdigispace.uj.ac.za/handle/10210/6578{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Visagie, Andries Universiteit van Pretoria: http://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/19455/Visagie_White(2002).pdf?sequence=1 * Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n85-35861/ == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Strachan, Alexander}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van die Vrystaat]] [[Kategorie:Akademiese personeel van Vista-universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] ol9jdopca8ibk7buy17zu1w3uegbkje 0 99404 2915519 2411129 2026-07-03T19:07:57Z Aliwal2012 39067 2915519 wikitext text/x-wiki {{Renmotor | Name = Ford Fiesta RS WRC | Image = [[Lêer:Latvala 2011 WRC Portugal.jpg|280px]] | Caption = Jari-Matti Latvala bestuur die Ford Fiesta RS WRC by die 2011 Portugese Tydren. | Category = Wêreldtydrenmotor | Constructor = [[Ford Motormaatskappy|Ford]]/M-Sport | Designer = | Predecessor = [[Ford Focus RS WRC]] | Team = Ford Wêreldtydrenspan<br />M-Sport Wêreldtydrenspan<br />Jipocar Tsjeggiese Nasionale tydrenspan<br />''voorheen''<br />Katar Wêreldtydrenspan | Drivers = {{vlagikoon|QAT}} Nasser Al-Attiyah<br />{{vlagikoon|VSA}} Ken Block<br />{{vlagikoon|CZE}} Martin Prokop<br />{{vlagikoon|POL}} Robert Kubica<br />{{vlagikoon|WAL}} Elfyn Evans<br />{{vlagikoon|ITA}} Lorenzo Bertelli<br />{{vlagikoon|EST}} Ott Tänak | Chassis = Versterkte bakwerk met 'n gesweisde veelpuntrolhok | Front suspension = | Rear suspension = | Length = 3963 mm | Width = 1820 mm | Height = | Weight = 1200 kg | Wheelbase = 2480 mm | Track = | Engine name = [[Ford EcoBoost-enjin|Ford EcoBoost]] | Capacity = 1.6 L | Configuration= [[Inlynviersilinder|Viersilinder]], 16-klepper | Turbo/NA = turbo | Engine position = voor | Gearbox name = | Gears = 6-gang | Type = sekwensiële [[handratkas]] | Differential = | Fuel = BP | Tyres = [[Michelin]]<br/>[[Pirelli]]<br/>DMACK | Debut = 2011 Sweedse Tydren | Races = | Wins = 6 }} Die '''Ford Fiesta RS WRC''' is 'n wêreldtydrenmotor wat vir die Ford Wêreldtydrenspan gebou is deur Ford en M-Sport vir gebruik in die 2011 Wêreldtydrenseisoen. Dit is gebaseer op die [[Ford Fiesta]] padmotor, en die [[Ford Focus RS WRC]], wat in verskeie weergawes deelgeneem het sedert 1999. Dit is ook gebou volgens die nuwe wêreldtydrenmotorregulasies vir 2011, wat gebaseer is op die bestaande Super 2000 regulasies, maar aangedryf word deur 'n [[Ford EcoBoost-enjin|Ford EcoBoost]] turbo-aangejaagde 1.6 liter-enjin, eerder as die normaalgeaspireerde 2 liter-enjin wat in Super 2000 motors gebruik word. M-Sport en Ford het 'n [[Ford Fiesta S2000|Super 2000-weergawe van die Ford Fiesta]] aan die begin van 2010 ontwikkel, wat deel vorm van die basis van die WRC-motor. Die renjaers Matthew Wilson en Henning Solberg van die Stobart Ford Wêreldtydrenspan het in 2010 baie van die ontwikkelingswerk aan die motor gedoen, met Per-Gunnar Andersson, M-Sport se besturende direkteur, en Ford-spandirekteur Malcolm Wilson wat ook die motor toetsbestuur het. == Tydrenoorwinnings van die Fiesta RS WRC == :{|class="wikitable" style="font-size: 95%; " ! No. ! Tydren ! Seisoen ! Oppervlak ! Bestuurder ! Navigator |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 1 | {{Vlagikoon|SWE}} 59ste Sweedse Tydren | 2011 | Sneeu | {{Vlagikoon|FIN}} [[Mikko Hirvonen]] | {{Vlagikoon|FIN}} [[Jarmo Lehtinen]] |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 2 | {{Vlagikoon|AUS}} 21ste Australiese Tydren | 2011 | Grond | {{Vlagikoon|FIN}} [[Mikko Hirvonen]] | {{Vlagikoon|FIN}} [[Jarmo Lehtinen]] |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 3 | {{Vlagikoon|VK}} 67ste Walliese Tydren GB | 2011 | Grond | {{Vlagikoon|FIN}} [[Jari-Matti Latvala]] | {{Vlagikoon|FIN}} [[Miikka Anttila]] |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 4 | {{Vlagikoon|SWE}} 60ste Sweedse Tydren | 2012 | Sneeu | {{Vlagikoon|FIN}} [[Jari-Matti Latvala]] | {{Vlagikoon|FIN}} [[Miikka Anttila]] |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 5 | {{Vlagikoon|POR}} 46ste Portugese Tydren | 2012 | Grond | {{Vlagikoon|NOR}} [[Mads Østberg]] | {{Vlagikoon|SWE}} [[Jonas Andersson]] |- |align="right" style="padding-right: 0.5em;"| 6 | {{Vlagikoon|VK}} 68ste Walliese Tydren GB | 2012 | Grond | {{Vlagikoon|FIN}} [[Jari-Matti Latvala]] | {{Vlagikoon|FIN}} [[Miikka Anttila]] |} [[Lêer:003-2012 10 05 09-43Rallye France, ES2, Jari-Matti Latvala.jpg|450px|duimnael|links|Jari-Matti Latvala in aksie in Frankryk]] == Sien ook == * [[Citroën DS3 WRC]] * [[Ford Focus RS WRC]] * [[Hyundai i20 WRC]] * [[Mini John Cooper Works WRC]] * [[Toyota Yaris WRC]] * [[Volkswagen Polo R WRC]] [[Kategorie:Ford]] [[Kategorie:Tydrenmotors]] j71rc928m5az6bavgq3xk0iq5dhbwik 0 101182 2915433 2910818 2026-07-03T12:14:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915433 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dieoorlewendestweededrukvoorblad.jpg|duimnael|Die Oorlewendes]] [[Lêer:Wintervandienovavoorblad.jpg|duimnael|Winter van die NOVA ]] [[Lêer:ProjekXVreemdelingevoorblad.jpg|duimnael|Projek X: Vreemdelinge]] [[Lêer:Een biljoen jaar NC.png|duimnael|Een biljoen jaar NC]] [[Lêer:T!Nax'u.png|duimnael|T!Nax'u]] [[Lêer:Deur na Nebula Nege.jpg|duimnael|Deur na Nebula Nege]] [[Lêer:Diebruinplaneet1.jpg|duimnael|Die Bruin Planeet]] Hierdie '''lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie''' is chronologies sorteer en sluit slegs die oorspronklike werke in. Hierdie lys sluit ook, waar moontlik, radiodramas, kortverhale en TV-reekse in. == Oorsig == Reeds in '''1960''' skryf [[Jan Rabie]] die artikel "Toekomsfiksie en die letterkunde".<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-12.</ref> Rabie stel in hierdie artikel die wetenskapsfiksie-genre as wêreldletterkunde aan die leser bekend, hoewel hy ook drie Afrikaanse outeurs noem: hyself, [[Leon Rousseau]] en [[Tiaan Eybers]].<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-10.</ref> Rabie bespeur oor die algemeen 'n element van wêreldontvlugting, feëverhale,<ref>Kannemeyer, J. 2004. Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyse. Kaapstad: Tafelberg, p. 267</ref> herleefde legendes en mites<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):10.</ref>en “kommenterende gewete van die mensdom” <ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> in “toekomsfiksie”, wat hy spesifiek in een sin as sinoniem vir “Afrikaanse wetenskapsfiksie” of “ruimterillers” of “science fiction” uitstip.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9.</ref> Rabie eien die potensiaal van 'n genre wat die vermoë het om kultuurskeppend te wees, maar gaan een stappie verder: wetenskapsfiksie kan die grens oorbrug tussen humanisme en die wetenskap, kuns en wetenskap, “tussen 'n roos en 'n atoom”.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> Rabie sien hierdie genre teen die onsekere dampkring van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog. '''1976''': Een fokus wat Rabie sowel in sy artikel as in 'n toegestane onderhoud op [[Onrus]]<ref> Pieterse, L. 1976. 'n Kuiertjie by Jan Rabie op Onrus. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(2):5-6</ref> deel, is sy belangstelling in en bekommernis oor die toekoms van die mens en die Afrikaner, maar ook die uitreik van die mens na die buitenste ruimte. Twee vrae word beantwoord, waaronder: {{cquote| ''Jan, hoe skakel jou ruimteromans of toekomsfiksie nou by jou ander werk in? Is dit dan nie juis jy wat die genré (sic) in Afrikaans begin het nie?'' Ja! Die hele planeet behoort aan my! En nog 'n ding: Engels is die bril waarmee die gemiddelde Afrikaner na die wêreld kyk en ek het Engels omseil. Ek het Frans goed gaan leer, Grieks ook en Franse en Griekse romans vertaal ek hope van in Afrikaans. Die planeet behoort aan ons almal! Ek is nuuskierig, daarom het ek Europa toe gegaan, wat in China gebeur is ook my erfenis, maar ek is fanaties Afrikaans! Maar ek weet, as ek die hele planeet lief het, is ek verantwoordelik vir een stukkie daarvan. Ek kom weer op daai ding terug! }} en {{cquote| ''Dus is die tuin en duikery jou afleiding?'' Dit was bergklim ook, musiek ook, klassieke musiek, ruimtefiksie! Laasgenoemde miskien omdat ek so bekommerd is oor die Afrikaner se toekoms dat ek belangstel in die toekoms verder, in die ruimte, waarheen ons eendag sal uittrek! }} '''1983''': "Sciencefiction: problematiek en perspektief", deur C.E. Ungerer, is die eerste proefskrif omtrent die wetenskapsfiksie in die Afrikaanse taal.<ref>[http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter, De Waal. 2000. Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang? Literator 21(2): 28. ]</ref> Sy vra haar af:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p. 203</ref> {{cquote| Wat is die situasie in Suid-Afrika? Sciencefiction in Afrikaans - en nou is SF van gehalte nie eens ter sprake nie - kan feitlik op die vingers van mens se twee hande getel word. ''Sekondêre literatuur - met ander woorde literatuur oor SF - bestaan, na my wete, glad nie in Afrikaans nie.'' }} In haar proefskrif kyk sy wel na wetenskapsfiksie-elemente in die oeuvre van [[Etienne Leroux]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[Breyten Breytenbach]], [[P.G. du Plessis]], [[Anna M. Louw]] en Jan Rabie. Laasgenoemde se ''Swart ster oor die Karoo'' (1957) en ''Die hemelblom'' (1971) word as "suiwer SF-verhale" beskou. Sy skryf voorts: "Dit is interessant dat die meeste SF in Afrikaans op die jeugdige leser toegespits is."<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p.224 </ref> ''Ekliptika X'' (Pierre Conradie, 1971), ''Die bruin planeet'' (Kobus Smit, s.j.) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg, 1981) kom almal onder die loep<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 224-227</ref> en elkeen word respektiewelik as ''space opera'', avontuurboek en fantasie ingedeel: ietwat teleurstellende pogings tot wetenskapsfiksie (omdat daar weinig sprake van komplekse organisasie met verskillende strata of betekenisvlakke is), hoewel die tekste almal aan SF-kriteria voldoen. Voorts word ''Loeloeraai'' ([[C.J. Langenhoven]], 1923) en "Fofelooi is Sjorsjor" (Pierre Haarhoff, Augustus 1980) uitvoerig bespreek. Na Ungerer se mening slaag ''Loeloeraai'' nie as wetenskapsfiksie nie, al is dit ook geslaagde fiksie, omrede die wetenskapfiktiewe struktuurelemente nie geloofwaardig is nie; die wetenskapfiktiewe gegewens word nie oortuigend gerasionaliseer nie, en sommige word eksplisiet verswyg.<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 260</ref> "Fofelooi is Sjorsjor" slaag wel, omdat die wetenskapfiktiewe ''novum'' (nuutjie, gegewe) oorheersend en logies verklaarbaar is, maar daar is ook ander simboliese (maatskaplike) eienskappe opgesluit, asook geen optimale ''Endzustand'' nie (daar is in die moderne epistemologie en filosofie van die wetenskap 'n visie van die wêreld met sy gebreke, maar geen optimale oplossing nie).<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 272-273</ref> Oor die Afrikaanse konteks skryf sy:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 277-278</ref> {{cquote| Die situasie van SF in Afrikaans is ietwat enigmaties. In Nederland het die belangstelling in SF ook relatief laat gekom, maar sedert die sestigerjare het dit toenemend gegroei. Die aantal SF-jeugboeke in Afrikaans is relatief baie. Navorsing dui aan dat dit gewild by skoolkinders is, maar vir die gesofistikeerde leser is SF-leesstof minimaal. Aan die ander kant is die moderne prosa en die sogenaamde absurde gegewe, nie vreemd in ons taal nie. In van hierdie prosa, is daar wel sciencefiction-elemente aanwesig, maar dit is nie so dominant dat die werke as SF gekategoriseer kan word nie. Die moderne prosa het ook relatief laat in Afrikaans gekom, maar soos aangetoon het SF parallel daarmee in ander Westerse lande ontwikkel. In Afrikaans is dit nie die geval nie. Redes hiervoor kan nie wetenskaplik verantwoord word nie, daar kan hoogstens gespekuleer word. Is dit miskien die feit dat die deursnee Afrikaner nog moet sukkel om die finansiële en kulturele agterstand in te haal en nog besig is om sy ''Umwelt'' uit te sorteer sonder om hom nog oor die sterre te bekommer? Maar hoekom dan die Nuwe Prosa en die implementering van die absurde? Of is dit maar net toevallig dat daar nog min betekenisvolle SF geskryf is, as mens in ag neem dat ons taal jonk is, die Afrikanernasie van die kleinste in die wêreld en die aantal skrywers relatief min is? Absolute antwoorde is daar nie. Die Afrikaanse tekste in die ondersoek is egter 'n manifestasie van die feit dat ons skrywers in ons taal oor die kompetensie beskik om SF van gehalte te lewer. }} '''1985''': Volgens Prophet<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5.</ref> word wetenskapsfiksie in jeugliteratuur deur literatore, onderwysers en andere as 'n genre van weinig literêre of skolastiese waarde beskou. Om hierdie rede word dit selde, indien ooit, op skole aangebied, "especially in South Afrika (sic) where the genre has yet to become respectable." Kinders glo daarom dat wetenskapsfiksie lektuur is wat geen meriete het of van belang is nie.<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 1.</ref> In Hoofstuk 6, ‘Children's SF in South Africa’<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 43-45</ref>, word gedeeltes uit Goldstuck se artikel, 'Low-flying sci-fi' (''Fontline'', Desember 1984), aangehaal: {{cquote| "In the vast symphony of classic works that science fiction has produced South African efforts rank as mere ditties" [...] "From C.J. Langenhoven's aliens-in-the-backyard to Claude Nune's time-travelling bushmen to Wessel Ebersohn's androids in the canefields, sf in this country has never aspired to the status of literature." }} Die Afrikaanse werke wat bespreek word, is die ''Fritz Deelman''-reeks (Leon Rousseau), die ''Leon Hugo''-reeks (Leon Kock), ''Sending Reyger'' (Rocco van Schalkwyk), die ''Atlantis''-reeks (Helene Hugo), ''Swart Ster oor die Wêreld'' (sic) en ''Hemelblom'' (sic) (Jan Rabie) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg). Met die uitsondering van ''Blou vier, groen vier'' ("one of the best Afrikaans children's science fiction works"), en die tienerpoging ''Sending Reyger'' wat verskoon word, word die meerderheid werke oor die algemeen van swak karaktertekening en "stock situations" beskuldig. In die samevatting staan:<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 49-50</ref> {{cquote| "South African children's sf, both in quality and application, lags far behind the rest of the literary world. Most of the sf produced so far has been in Afrikaans and is of extremely low literary merit. There are, however, a few encouraging signs that we too may eventually develop a strong sf literature for children - perhaps when it becomes more respectable in universities and schools." }} '''1988''': Volgens [[Elsabe Steenberg]]<ref>Steenberg, Elsabe. 1988. Primêre behoeftes van tieners waarin hul boeke voorsien. In: Cilliers, Isabel (red.). ''Op weg na begrip: Kinderliteratuur vir Suider-Afrika''. Kaapstad: Maskew Miller Longman. bl. 171-172</ref> kan Afrikaanse wetenskapsfiksie skaars as 'n volwaardige subgenre van jeugliteratuur beskou word, weens gebreke wat betref karakterisering en struktuur. Aan die positiewe kant beskik wetenskapsfiksie oor 'n intelligente opset, opwindende toekomsgerigtheid, en eis intellektuele samewerking van die leser: {{cquote| Daar is tieners wat dit eksklusief lees vir twee tot vyf jaar. In Afrikaans is daar nog min bevredigende wetenskapfiksie beskikbaar – Frans Coetzee se ''RIKUS''-reeks is byvoorbeeld eerder vir kinders geskik as vir tieners. Dat dit jeugdiges daarom laat Engels lees om hierdie behoefte te kan bevredig, het geen nadeel nie. }} Sy lig die volgende kenmerke van Afrikaanse jeugwetenskapfiksie uit: # Superwetenskap word dikwels met die fantasie en towery vermeng. # Vreemde kreature en veral masjiene speel 'n rol. # 'n Onbekende wêreld word betree. # Menslike problematiek, waarin die tiener ook na homself kan terugverwys, manifesteer: liefde teenoor haat, angs en krisis, oorwinning teenoor nederlaag. '''1988''': Inger Preis brei in die laaste hoofstuk van die verhandeling "Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal" meer uit oor die Afrikaanse wetenskapsfiksie.<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 121-156</ref> Die volgende opmerking word gemaak:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 134-135</ref> {{cquote| Daar is nog maar weinig Afrikaanse wetenskapfiksie geskryf en verreweg die meeste daarvan val onder avontuurverhale vir die jeug. Die wetenskaplike elemente in hierdie verhale dien slegs tot vermaak van jong lesers en die werke is van min literêre belang. Bydraes tot die jeugverhale kom van skrywers soos L. Rousseau, J. Kock, K. Smit, J. Bredell, J. Rabie, E. Maritz, I. Steenberg en P. Conradie. Daar is 'n paar betekenisvolle wetenskapfiksiewerke soos P.G. du Plessis se drama ''Plaston: DNS-kind'', en Anna M. Louw se se roman ''Die koms van die komeet'', maar die meeste relevante bydraes tot Afrikaanse wetenskapsfiksie kom uit die kortverhaalgenre. }} Op grond van Warrick, Greenberg en Olander se wetenskapsfiksie-elemente "grounded in scientific knowledge", "sense of noveltyd", "dislocation in space and time", "awareness of unity", "SF addresses itself to the mind", "a new awareness" en "moment of illumination", word 'n handjievol Afrikaanse wetenskapsfiksie/fantasie-kortverhaaltekste heerteen geweeg, waaronder "Ek het jou gemaak" deur Jan Rabie, "Die nuwe profeet" deur Breyten Breytenbach, "Fofelooi is Sjorsjor" deur Pierre Haarhoff, "Die man wat gewag het op die vuur" deur Eduard de Waal, "Kommune van die lyke" deur Alexis Retief, "End" deur Henk Wybenga, asook "Die besoekers van Epsilon Centauri" deur P.C. Haarhoff. Preis kom tot die gevolgtrekking:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 155-156</ref> {{cquote| Die vooroordeel teen Afrikaanse wetenskapfiksie sal opgehef word as die verhale volgens nuwe kriteria geëvalueer word. Die realiteite wat deur wetenskapfiksie ondersoek word, is nie uitsluitlik binne die gebied van die empiriese nie, maar ook binne die metafisiese en geestelike gebied. Etiese, geestelike en sielkundige aspekte wat aan universele vrae verbonde is, word in wetenskapfiksie teen die agtergrond van 'n kognitiewe novum ondersoek. Dit is die perfekte interaksie tussen verbeelding en [[kognisie]], wat volgens Scholes die perfekte fiksie skep: "In the perfect structural fabulation, idea and story are so wedded as to afford us simultaneously the greatest pleasures that fiction provides: sublimation and cognition." }} '''1988''' is sonder toeval ook die jaar waarin [[P.C. Haarhoff]] die [[Eugène Maraisprys]] verower vir sy bundel ''Uit 'n ander Wêreld'' (1987), op 24 Junie.<ref>''Tydskrif vir Letterkunde''. 1988. Literêr Aktueel: 'Prof. Elize Botha, by die oorhandiging van die Eugène Marais-prys vir 1987 aan P.C. Haarhoff, 24 Junie 1988' / 'Antwoord van Pierre Haarhoff'. XXVI, 3 Augustus: pp. 97-99.</ref> In die '''1990's''' verower drie wetenskapsfiksieboeke die Sanlamprys (kinder- en jeugboekkompetisie, waarvoor manuskripte ingeskryf word). Hieronder tel ''Rebel'' deur Tertia Botha (brons, 1994, tema: ligte inslag), ''In die tyd van die Esob'' deur Martie Preller (goud, 1996, tema: sport of buitelug), en ''Die teken van Crux'' deur Elsa Hamersma (goud, 1998, tema: millenniumwending).<ref>Van der Walt, T. 2005. Bekronings en toekennings vir Afrikaanse kinder- en jeugboeke. In: Wybenga, G. & Snyman, M. (reds.). ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom: ʼn gids tot die Afrikaanse kinder- en jeugboek''. Pretoria: Lapa. pp. 163-176.</ref> Teen '''1995''', met die verskyning van Jeanette Ferreira se wetenskapsfiksieroman, ''Die onsterflikes'', is bevind "In Afrikaans bestaan egter so te sê geen wetenskapsfiksie vir volwassenes nie." Van die redes wat aangevoer word is omdat daar nooit eintlik wetenskapsfiksie in Afrikaans geskryf is nie, lesers ook nie daarvoor gevra het nie, dat wetenskapsfiksie as "kinderlik" beskou is [en nie vir volwassenes bedoel is nie], dat die boekemark te klein is (dat daar net 'n publikasiekans sou wees as dit óf 'n boekklubboek óf ernstige literatuur is), dat die letterkundiges nie wetenskapsfiksie ernstig opneem nie (en dit vereenselwig met middelmoot- of lughaweliteratuur), al het talle ernstige skrywers se werk wetenskapsfiksie-elemente.<ref>Wasserman, H. 1995. Waar is ons skrywers van Wf? ''Die Burger'', 15 November: 2</ref> '''2000''': De Waal Venter vra hom in sy artikel, [https://literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang?], af waarom daar so min wetenskapsfiksie in Afrikaans is, vergeleke met die teelaarde van moderne wetenskapsfiksie in Amerika. Hy wonder of die Afrikaanse skrywers vrees dat hul werk as minderwaardig of minder belangrik beskou sal word sou hulle in hierdie genre skryf. Ook hier word Pierre Haarhoff se bundel ''Uit 'n ander wêreld'' uitgelig as "seker een van die sterkste kandidate van Afrikaanse volbloed-SF". Hy verwys ook na die titels wat in Carien Ungerer se proefskrif (1983) behandel word. Hy glo Afrikaanse letterkunde het wetenskapsfiksie nodig en sluit af met die woorde: {{cquote| Afrikaans, omdat dit Afrikaans is en geen ander taal nie, bied toegang tot nuuthede en insigte wat nog nie deur ander tale ontgin is nie. Afrikaanse skrywers is in hierdie opsig in 'n gelukkige situasie. Hulle staan voor 'n ''terra incognita'', 'n SF-Afrika wat wag om ontdek te word. }} '''2001''': In ''Brug na Eden'' (Charles F. Stofberg) se resensie, wys Philip John op die skraal tradisie Afrikaanse wetenskapfiksie, maar ook die uitbeelding van menseverhoudinge wat op die vlak bly van Ena Murray-verhale; meganies, eendimensioneel, en vry van eksistensiële en sielkundige verwikkeling, hoewel die volgehoue aksie asook die praktiese kant van die ruimtereise hiervoor vergoed. Ook hier word die boek "vir 'n paar dae se ontspanne vakansielees" aanbeveel, maar tog beskou as 'n welkome toevoeging.<ref>John, P. 2001. Afrikaanse wetenskapfiksie kry 'n 'Eden'. ''Beeld'', 26 November, p. 30</ref> '''2004''': Betsie van der Westhuizen skryf in ''Die Kerkblad:''<ref>Van der Westhuizen, B. 2004. Ons kinders en boeke... ''Die Kerkblad'', 107(3164):29-30.</ref> {{cquote| Ruimtefiksie en ander soorte wetenskapsfiksie kan as uitstekende basis vir tienerfilosofie funksioneer, mits die aksie en boeikrag in die verhaal groter gewig dra as die besinning. ’n Heel lesenswaardige ruimtefiksietitel is ''Die teken van Crux'' (Elsa Hamersma); Crux dui op die algemeen geldende betekenis van die Kruis. De Waal Venter se verhale, soos ''Die vyf-millimeteravontuur'', ''Vyffff'', ''Mieg se kort en lang middag'' en ''In die klein woud'' handel oor die plantkunde, fisika en ruimtefisika en is besonder ryk aan detail. Sy werk handel, op ’n dieper vlak beskou, onder andere oor ewigdurende beweging in die heelal, moontlikhede, ontdekking, selfontdekking en die mens se verantwoordelike ontwikkel van die wetenskap en tegnologie. }} '''2004''': 'n Vaktydskrifartikel, 'Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n opdatering', is deur Nieman en Hugo <ref> Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-14.</ref> geskryf ter aanvulling van De Villiers (1992) se navorsing<ref>De Villiers, C.M. 1992. Die uitbeelding van die vrou in ’n aantal bekroonde Afrikaanse jeugboeke. Ongepubliseerde M.Bibl.-verhandeling. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit.</ref> betreffende die uitbeelding van genderidentiteit in bekroonde Afrikaanse jeugboeke voor 1992 wat slegs die Scheeperspryswenners in aanmerking geneem het. Die artikel gaan van die standpunt uit dat die Suid-Afrikaanse (maar ook die internasionale) samelewing van so 'n aard verander het, dat die genderrol van die vrou ingrypend verander het. Daarvolgens word gekyk hoe die manlike en vroulike karakters in Afrikaanse bekroonde jeugboeke strook met die werklikheid ten opsigte van die "current changes since 1992"<ref>Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-2,5</ref>. In hierdie artikel word ook die drie bovermelde en bekroonde Sanlampryswenners van nader bekyk. '''2005''': Aan sekere universiteite is Afrikaanse wetenskapsfiksie ook as gemarginaliseerde literatuur doseer, byvoorbeeld aan tweedejaarstudente aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (die sillabus vanaf 2005 tot en met 2015), waar die kortverhale "Die Miljardplaatjies" en "Fofelooi is Sjorsjor" deur P.C. Haarhoff, asook die roman ''Loeloeraai'' deur C.J. Langenhoven, behandel is.<ref>Genre en Tema: AFK202U, later AFK2601. Die studiegids ter sprake is: Roos, H. 2005. "In die buitenste ruimtes." In: Beer, L. (red.). Genre en tema: Enigste studiegids vir AFK202U. Pretoria: UNISA, pp. 24-32.</ref> '''2005''': Martie Preller se ''Die hart van Zeebak'' (2004) word vir die M-Net-Via Afrika se MER-literêre prys vir jeuglektuur benoem.<ref>''Beeld''. 2005. Dié skrywers vir Via Afrikas benoem. 21 Mei. 5. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/05/21/B5/05/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref><ref>Erasmus, Elfra. 2005. Kortlys vir boekpryse. ''Beeld'', 10 Junie:4. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/06/10/KA/04/02.html)</ref><ref>Marais, Willem. 2005. Swaargewigte op belangrike literêre kortlys. ''Volksblad'', 21 Mei, 2005. ( http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/21/VB/10/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref> Vanaf '''2010''' (veral ná die verskyning van ''[[District 9]]'' in 2009, maar ook Amerikaanse rolprente wat munt probeer slaan het uit 'die einde van die wêreld' op 21 Desember 2012, en ander distopieë, asook Lauren Beukes se ''Zoo City'' (2010) wat oorsee gunstig ontvang is) blyk daar opnuut 'n belangstelling in die Afrikaanse wetenskapsfiksie in die akademiese en literêre kringe te wees. In hierdie dekade is die grootste strydrosse vir die Afrikaanse wetenskapsfiksie by name Afrifiksie en [[Thompson Boekdrukkery]]. Die stigting van Thompson Boekdrukkery neem 'n lang aanloop. In 2001, toe Gerhard Thompson op pad was na Engeland om daar skool te gee, kry hy 'n afskeidsgeskenk van sy broer; dit was wetenskapsfiksie - A4-velle wat met ringbinding gebind is. Met die verhuising na Taiwan in 2003 besluit Thompson om sy vrou se reisjoernale asook sy broer se boek te laat druk. Aanvanklik is hierdie drukkery maar klein. In 2007 begin Thompson, op voorstel van sy vrou, 'n jaarlikse Afrikaanse Wetenskapsfiksie- en Fantasie-kortverhaalkompetisie, in samewerking met die Orania Beweging, reël. In 2008 is die eerste vier inskrywings ontvang. Die doel van hierdie kompetisie was om 'n boek uit te gee met hierdie kortverhale, sodat die wins hieruit opnuut as prysgeld aangebied kon word. Baie Afrikaanssprekendes, so het Thompson gou bevind, weet nie wat Wetenskapsfiksie en Fantasie behels nie. In 2010 word die webtuiste Afrifiksie gestig waar inligting vryelik aan die publiek verskaf word. In '''2011''' kontak die skrywer, [[Eben van Renen]], vir Thompson, en so word Thompson Boekdrukkery se eerste boek, ''Arwantië 2953'', uitgegee. Die uitgewery kon Thompson slegs deeltyds behartig, omrede hy skoolgee. Thompson glo nie die (hoofstroom)uitgewers is soseer die remskoen wat Afrikaanse wetenskapsfiksie kniehalter nie, maar eerder die lesers wat nie genoegsame belangstelling toon nie of bloot oningelig is.<ref>''Die Kaapse bibliotekaris.'' 2013. 'n Nuwe son kom op in die Ooste: Thompson Drukkery vir Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie. Julie/Augustus, pp.28-30.</ref> By die 2014 Boekebeurs is die Thompsons (wat spesiaal uit Thailand ingevlieg het) se stalletjie goed ondersteun.<ref>{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |title=Verster, F. 2014. Die nuwe Suid-Afrikaanse Boekebeurs: 'n nuwe blaadjie, of net 'n ander omslag? ''Die Kaapse bibliotekaris'', November/Desember, pp. 21-22./ |access-date=30 April 2019 |archive-date=16 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516003728/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |url-status=dead }}</ref> '''2010''': Erika Lemmer ondersoek in haar proefskrif [http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/3889/thesis_lemmer_e.pdf?sequence=1&isAllowed=y "Ingrid Winterbach, 'n derde kultuur en die Neo-Victoriaanse romantradisie (1984-2006)"] ook van die wetenskapsfiksie-elemente wat in Winterbach se werke as deel van die (Neo-)Victoriaanse stroming manifesteer. '''2011''': Steenkamp ondersoek die rol van identiteit en omgewingskwessies in Suid-Afrikaanse spekulatiewe fiksie ('n omvattende, dog vae begrip wat kan neig vanaf politieke toekomsromans en bespiegelende fiktiewe geskiedenisherskrywing tot stralerpak-wetenskapsfiksie) in haar proefskrif in die Anglistiek. Sy stel dit duidelik<ref>{{Cite web |url=https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |title=Steenkamp, E. L. 2011. Identity, belonging and ecological crisis in South African speculative fiction. Unpublished D.Phil.-dissertation, Rhodes University, Grahamstown. p. 190 |access-date=30 April 2019 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111033503/https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |url-status=dead }}</ref> dat die bespreekte Afrikaanse werke beperk word tot die Engelse vertalings van die boeke van Karel Schoeman (''Promised Land'') en Eben Venter (''Trencherman''): {{cquote| However, it must be noted that there exists a rich tradition of science fiction and speculative fiction within Afrikaans literature, which regrettably falls outside of the scope of this study. Afrikaans speculative novels, such as Jan Rabie’s ''Die Groen Planeet'' (1961) and ''Swart Ster oor die Karoo'' (1957), C.J. Langenhoven’s Loeloeraai (1923), Karel Schoeman’s Afskeid en ''Vertrek'' (1990) and Koos Kombuis’s ''Hotel Atlantis'' (2003) may be of further interest to scholars working in the field of South African speculative fiction. }} '''2012''': LitNet bied vir die eerste maal 'n wetenskapsfiksiekortverhaalkompetisie vir leerlinge aan. Die beoordelaars was Koos Kombuis, Lauren Beukes, Fanie Viljoen en Elzette Steenkamp.<ref>[https://www.litnet.co.za/aandag-alle-leerders-wen-groot-pryse-met-jou-wetenskapfiksie-kortverhaal/ LitNet:Aandag alle leerders: Wen groot pryse met jou wetenskapfiksie-kortverhaal!]</ref> Sowel [https://www.litnet.co.za/tien-wenke-as-jy-wetenskapfiksie-wil-skryf/ Jaco Jacobs] as [https://www.litnet.co.za/wat-jy-moet-weet-van-wetenskapfiksie/ Fanie Viljoen] het 'n paar wenke gegee. Die top-tien-finaliste is aangewys: "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Marko Blignaut" deur Kabelo Mpurwana, "LILIT" deur Heinrich Niehaus, "Nagmerrie" deur Werno Katzke, "Kloon" deur Trudie Coetzee, "Kittel" deur Carli Blignaut, "Papie" deur Emlyn Allwright, "00:00" deur Lara du Preez en "Eksperiment AL1:ALONe" deur Stephan Bester.<ref>[https://www.litnet.co.za/wf-2012-top-tien-finaliste-aangewys/ LitNet:WF 2012: Top-tien-finaliste aangewys!]</ref> Stephan Bester behaal die derde plek met "Eksperiment AL1:ALONe"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-derde-prys-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisi/ LitNet: Ontmoet die derde-prys-wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, Emlyn Allwright is die naaswenner met "Papie"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-naaswenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ LitNet:Ontmoet die naaswenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, en die wenner is Trudie Coetzee met "Kloon"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ Ontmoet die wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref> '''2012''': Steenkamp voer 'n onderhoud met [[Eben van Renen]] en vra hom waarom hy die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhaal ''Arwantië 2953'' geskryf het.<ref>[https://www.litnet.co.za/lank-lewe-die-arwantyne-elzette-steenkamp-gesels-met-eben-van-renen-oor-afrikaanse-wf/ Steenkamp, E. 2012. Lank lewe die Arwantyne!: Elzette Steenkamp gesels met Eben van Renen oor Afrikaanse wetenskapfiksie. ''LitNet Akademies'', 29 September.]</ref> Sy antwoord is: {{cquote| Ek wou iets skep wat nie terugstaan vir Engelse sci-fi nie. Dit moes nie Oude-Doos-Afrikaanse-Wetenskapfiksie wees nie, maar ''District 9''-Skop-Jou-Gat-Wetenskapfiksie [...] En boonop moes dit nie soos ’n vertaalde boek lees nie, maar uniek Afrikaans wees, met verskeie kulturele verwysings. Die meeste Afrikaanse wetenskapfiksie boeke is óf oude doos óf in Brabbelmieks geskryf. Al twee tipes boeke is rede vir ’n goed-ontwikkelde minderwaardigheidskompleks onder jong Afrikaanse lesers. }} Volgens Van Renen word die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhale soos dié van Jan Rabie en Fritz Deelman nie gedeel nie, omdat "ons drome [...] geproduseer, gebottel en ingevoer [word] vanuit Kalifornië. Die jonger geslag vereenselwig wetenskapsfiksie met Engels, die uitgewers beskou Afrikaanse wetenskapfiksie as 'n "niewinsgewende nismark". Hy is daarvan oortuig dat selfs die ''Harry Potter''-manuskrip deur die grootste Afrikaanse uitgewerye afgekeur sou word (volgens hom het Afrikaanse fantasie nooit bestaan nie). Voorts sê hy: {{cquote| Afrikaanse mense moet die geleentheid hê om te droom in hulle eie taal, om hierdie wêreld heeltemal te ontvlug op die enorme vlerke van drake, of teen die spoed van lig. Ons kan nie die taal aan die lewe hou alleenlik met hoge Silberstein-drome nie. Ons kort ook skop-skiet-en-donder-die-robot/draak-drome. Wat sê dit vir ons as ons lesers net ’n Engelse toekoms kan voorsien? Ons is so trots op ons poësie en prosa (pyn, drama en lyding kan ons blykbaar maklik in Afrikaans verbeel), maar ons verloor duisende lesers elke jaar aan Engelse wetenskapfiksie en fantasie. Hoekom? Wel, Engelse sci-fi het Hollywood as bemarkingsagent! Afrikaanse wetenskapfiksie het ... ’n minderwaardigheidskompleks. Ons lesers kyk bedroef na die piepklein, verouderde Afrikaanse WF-boeke en stap dan oor na die Engelse rakke. (Terloops: Wat doen dít aan ’n mens se identiteit?) G’n wonder die meeste mense kan nie meer drie sinne in Afrikaans voltooi nie. Hulle loop deur die lewe met hul gekrenkte taal-ego’s soos wannab''english'' zombies. Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie is twee deure wat lesers kan lok en behou, sodat hulle later ook die res van ons taal se literatuurskatte kan ontgin. Ek wil selfs hoër as dit mik. Ek wil ''Engelse'' lesers oorbring na Afrikaans boeke toe. }} Sy raad aan voornemende jong skrywers is om vir hulself 'n weg oop te baan - neem aan kompetisies deel, publiseer sélf jou eie boek, en bou 'n ondersteuningsnetwerk op. Skryf egter omdat jy daarvoor lief is. '''2012''': Henriëtte Loubser kyk vlugtig in haar akademiese LitNet-artikel, <ref name="gert">[https://www.litnet.co.za/van-n-tegnologiese-moontlikheid-tot-n-ryke-leergeleentheid-die-opvoedkundige-waarde-van/ 'Van ’n tegnologiese moontlikheid tot ’n ryke leergeleentheid: die opvoedkundige waarde van wetenskapsfiksie']</ref>, die leergeleentheid wat wetenskapsfiksie (in Afrikaans) kan bied wat deur ouers en onderwysers ontgin kan word. Dit is baie gewilde leesstof onder sowel kinders as jongmense en wetenskapsfiksie kan benewens die ontwikkeling van geletterdheidsvaardighede, kritiese denkvaardighede, ook as ideale medium dien vir die ondersoek van wetenskaplike, ekologiese en sosiale kwessies, maar kan terselfdertyd ook die wetenskap interessant maak, veral in Suid-Afrika waar die prestasie in die Wiskunde en Wetenskap "veel te wense laat". Op heel optimistiese trant sê sy: {{cquote| In Afrikaans is daar verskeie voorbeelde van WF, waarvan die eerste waarskynlik CJ Langenhoven se Loeloeraai is (Wybenga en Snyman 2005:18). Later volg skrywers soos WA de Klerk, Helena Hugo, Leon Rousseau, Tertia Botha, John Coetzee, Elsa Hamersma, Chris Karsten, Empie Maritz, Martie Preller en Jan Rabie. Nuwer stemme is onder andere Francois Bloemhof, Jaco Jacobs, Fanie Viljoen en Elizabeth Wasserman, laasgenoemde met haar briljante ''Anna Atoom''-reeks. Ons eie taal bied dus ’n ryke bron waaruit ouers en onderwysers kan put.</br> [...]</br> WF is ’n instrument wat met ’n opvoedkundige doel aangewend kan word. Dit kan deelname, die kommunikering van idees, ’n genieting van die navorsingsproses, korrelering en aanwending van data, laterale-denke-vermoëns, kritiese ontleding en sosiale interaksie aanmoedig. Dit kan ook lei tot die ontwikkeling van ander lewensvaardighede, soos goeie begrip, leesvermoë en ’n gevorderde woordeskat.</br> Die impak van wetenskap op alle lewensterreine van die mens is onteenseglik. Om wetenskap verstaanbaar en genotvol te maak, moet dit relevant gemaak word. Wetenskap moet met ander woorde lewendig gemaak word. Dit is hier waar WF aangewend kan word in die ontvreemding van wetenskap en om ’n brug te bou na openbare bewustheid. WF kan wetenskap uit die laboratorium gaan haal en dit in kultuur inbring }} '''2013''': In 'n onderhoud word Charles F. Stofberg die kuns afgevra, maar ook sy verwagtinge van die Afrikaanse Wetenskapsfiksie in die toekoms.<ref>[https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/cl_jan-feb_2014.pdf Verster, F. 2014. Charles F Stofberg: 'n argivaris as kampvegter vir Afrikaanse Wetenskapfiksie. ''Die Kaapse bibliotekaris'', Januarie/Februarie, 21-22]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{cquote| Sy raad aan aspirant-Afrikaanse WF-skrywers is om aan te hou lees, en aan te hou skryf in Afrikaans. Die taal is ongelooflik buigbaar – ook in die ruimte en die toekoms. Ons is in Afrikaans net so goed en oorspronklik as in enige ander taal. Afrikaans se reputasie en teenwoordigheid in die WF-industrie is nog beperk, maar hy dink die belangstelling is groot. ‘Dog dink ek sommige persone sal ‘onnodiglik’ in Engels gaan skryf as hulle kan - en dis jammer.’</br> Charles is onseker oor die toekoms van Afrikaanse WF – hy sê ‘n mens sien min resensies in die koerante hieroor terwyl die fokus op historiese romans en misdaadrillers is. Hy vermoed uitgewers is onwillig om WF te publiseer. ‘Maar waarom nie daaroor skryf nie – ás die boek goed is, sal dit uitgegee word.’ }} '''2013''': Barendse skryf in haar proefskrif, 'Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999', se inleiding <ref>{{Cite web |url=http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |title=Barendse, Joan-Mari. 2013. Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999. Ongepubliseerde DPhil-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch. p. 3 |access-date=30 April 2019 |archive-date= 5 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205022309/http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref>: {{cquote| Wat wetenskapsfiksie in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde betref, is daar nie veel voorbeelde nie [...]. Van die eerste skrywers om wetenskapfiksie vir volwassenes te publiseer, is C.J. Langenhoven met ''Loeloeraai'' wat in 1923 verskyn [...]. Jan Rabie publiseer in 1957 ''Swart ster oor die Karoo'' en in 1961 ''Die groen planeet'', asook ''Die Hemelblom'' (1971)[...]. Verdere werke binne die genre van Afrikaanse wetenskapsfiksie is die kortverhaalbundel Uit 'n ander wêreld (1987) deur P.C. Haarhoff en ''Die onsterflikes'' (1995) deur Jeanette Ferreira [...]. 'n Meer onlangse toevoeging is ''Brug na Eden'' (2000) deur Charles F. Stofberg waarin daar 'n kolonie op Mars gestig is nadat die Aarde grotendeels vernietig is. Die tradisie van wetenskapfiksie kom sterker na vore in jeugliteratuur soos ''Seuns van die wolke'' (1932) deur August van Oordt, ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' (1957) en die res van die ''Fritz'' Deelman-reeks deur Leon Rousseau, ''Mieg se kort en lang middag'' (1992) en ''Swaartekrag een komma een'' deur De Waal Venter en ''Virus'' (2009) deur Jaco Jacobs [...]. Ten spyte van die skakel wat bestaan tussen utopiese literatuur en wetenskapsfiksie, word die Afrikaanse wetenskapsfiksie tekste nie in hierdie studie bespreek nie. Die rede hiervoor is dat wetenskapsfiksie in Afrikaans steeds skaars is en daar nie 'n merkwaardige toename in hierdie tydperk ná 1999 sprake is nie. }} '''2014''': In [[Koos Kombuis]] se ''Poolshoogte''-rubriek op LitNet verskyn die artikel getiteld [https://www.litnet.co.za/poolshoogte-is-daar-n-alien-op-jou-stoep/ “Is daar 'n alien op jou stoep?”]. In kontras met Barendse, maar eenparig met Steenkamp se siening, skryf hy: "As jy eers begin grawe, besef jy dat die lys gepubliseerde Afrikaanse SF-werke heeltemal te lank is om volledig in een rubriek op te noem." Kombuis bemerk dat die "nuwe SF-gier" in Suid-Afrika (wat sowel Afrikaans as Engelse werke insluit) meer as bloot die oplewing van 'n nuwe genre is – dit is trouens 'n herlewing "van 'n baie ou en inderdaad gevestigde genre". Hy spreek in die artikel ook sy misnoeë uit oor boekwinkels wat nog nie die heroplewing van die belangstelling in Afrikaanse wetenskapfiksie snap nie. Kombuis stel ook die vraag: "Is SF nie dalk bes moontlik die belangrikste genre van ons tyd nie?" Kombuis se artikel adem dieselfde gees as "Toekomsfiksie en die letterkunde" wat deur Jan Rabie geskryf is in 1960. Rabie bekyk die genre teen die onsekere agtergrond van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog, terwyl Kombuis let op die onsekerheid van die huidige sosio-politieke / ekonomiese klimaat van die eietydse Suid-Afrika. '''2015''': Die skrywer Pieter Verwey ondersoek in sy verhandeling, getiteld [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/50826/Verwey_Steampunk_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y “[[Steampunk]] – ‘n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood van Wyk en die moordenaarsklok'”] "Steampunk" (of, soos hy voorstel, ''ketelkoolteerkultuur'')-elemente en -temas in sy eie boek ''Clint Eastwoord Van Wyk en die Moordenaarsklok'' wat in dieselfde jaar deur Tafelberg uitgegee word as jeugfiksie. Oor die reeds bestaande jeugwetenskapsfiksie in Afrikaans, en te midde van 32 jaar wat ondertussen verloop het, gee hy eenvoudig te kenne<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 23-24}</ref>: ''Daar word nie gepoog om 'n omvattende perspektief op Afrikaanse wetenskapsfiksie te gee nie. Sien C.E. Ungerer se proefskrif ''[...]'' hieroor.''</br> Verwey tipeer Afrikaanse wetenskapsfiksie as volg<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. p.92-93</ref>: ''... Afrikaanse wetenskapsfiksie ''[handel]'' byna uitsluitlik oor een van twee onderwerpe: όf die ruimte, όf die toekoms, en dit is hoofsaaklik op die jeugmark gerig''. Tog gee hy te kenne dat uitsonderings voorkom, maar dat Afrikaanse uitgewers, by name LAPA, Human & Rousseau, Tafelberg, Random House Struik, Jacana Media en Kwêla Books nie eers 'n kategorie vir wetenskapsfiksie het nie. Juis omdat die uitgewers "klaarblyklik min aandag aan wetenskapsfiksie as genre bestee, is dit nie moeilik om te glo dat daar tot vandag toe nog geen Afrikaanse wetenskapsfiksie-literatuur bestaan wat ''Steampunk'' in enige formaat verteenwoordig nie." '''2016''': [[Thompson Boekdrukkery]] sluit weens Thompson se sware werkslading, hoewel [[Afrifiksie]] bly voortbestaan. Die boeke wat by die uitgewery gepubliseer is, word voortaan gedruk en verkoop by die privaatuitgewer Groep7 Drukkers<ref>[https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie?p=1 Groep7 Drukkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430112956/https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie%3Fp%3D1 |date=30 April 2019 }}</ref>. '''2017''': Wetenskapsfiksie word al hoe meer gesog onder Afrikaanse uitgewers, al is daar nie baie van hierdie leesstof in Afrikaans nie, word in die Herfsuitgawe van ''Taalgenoot'' vermeld. Dit word toegeskryf aan die groeiende belangstelling onder jonger lesers, en die Afrikaanse leser wat van dieselfde verskeidenheid genres as die Engelse lesers bedien wil word. Die verbeelding word vrye teuels in (verskeie velde van die) wetenskap gegee en dié genre word nie vereenselwig met 'n "nasionale letterkunde" nie. Die genre kan ook oor ouderdoms- en geslagsgrense heen strek. Die temas behels onder meer die impak van die virtuele wêreld, simulasies, identiteit, ekologiese kwessies en sosiale spanning – dikwels aangebied as simptoom van groter magte in ’n komplekse samelewing; hoewel distopiese en post-apokaliptiese temas tans die meeste aangeroer word.<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/AfrikaanseSci-fi.pdf De Villiers, M. 2017. Om die toekoms oop te skryf. ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, pp. 19-21]</ref> '''2017''': In dieselfde uitgawe skryf [[Koos Kombuis]] in sy rubriek wetenskapsfiksie is belangrik; dit gaan nie alleen oor die vooruitskou nie, maar die meeste uitvindsels en verandering van die omgewing (sosiaal, ekologies, ekonomies) begin in die verbeelding en "verskuif van die vermaak- na die nuuskanale". Dieselfde reëls van goeie fiksie geld egter steeds: "Karakters moet geloofwaardig en driedimensioneel wees; optrede moet gemotiveerd wees; die tydsberekening en spanningslyn moet deurentyd boei."<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/KoosKombuis.pdf Kombuis, K. 2017. Ruimtefantasieë ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, p. 75]</ref> '''2018''': Ilse Salzwedel gesels met Machiel Viljoen, die webmeester van Afrifiksie.com op RSG se "Skrywers en boeke" (14 Februarie). Die luisteraarterugvoer wat Salzwedel gekry het, toon daar is heelwat wetenskapsfiksieaanhangers, maar daar is nie genoeg boeke in Afrikaans nie. Volgens Viljoen is die belangstelling onder die Afrikaanssprekendes veral in die jare geprikkel van die ruimtewedloop tussen die Westerse lande en die Sowjetunie; omrede Afrikaans by die ander Europese tale ingeskakel het (maar die sprekers ook polities Westers gesentreerd was), is daar oor en weer met belangstelling aan die fiksie gelees en het vertalings plaasgevind wat in hierdie vraag voldoen het. Na raming is daar ongeveer 120 oorspronklike werke in Afrikaans. Viljoen sê hy is deur Thompson destyds genader om 'n webwerf te stig wat kan help met die bevordering, bewusmaking, uitgee en verkoop van wetenskapsfiksieboeke. Toe Thompson Boekdrukkery gesluit het (om tegniese en finansiële redes), is daar wel besluit om die ywerige wetenskapfiksiegemeenskap wat ondertussen spontaan ontstaan het lewendig te hou. Nie alleen lesers doen mee nie, maar ook skrywers. Die gemeenskap poog om betrokkenheid te bevorder deur skryf- en skepkompetisies, maar ook die verskaffing van inligting.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG:Skrywers en boeke |access-date=30 April 2019 |archive-date=21 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821065847/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> '''2018''': Herman Cronjé word op 30 November as naaswenner bekroon in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie met sy manuskrip, ''Die selle''.<ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG: Joernalis wen radiodrama kompetisie].</ref> '''2020''': Op [[PRAAG]] verskyn 'n artikel wat uitvaar teen die utopiese Solarpunk as subgenre van wetenskapsfiksie en spekulatiewe fiksie: dit moet maar liefs uit die Afrikaanse boekewêreld bly. Die hoofrede wat aangevoer word is die materialistiese ingesteldheid van die politieke beweging wat uit hierdie genre tot stand gekom het en neerslag vind in die literatuur, d.w.s. dat gelyke mag, gelyke hulpbronne, antikapitalisme en teenwerking van die hiërargie onder die mensdom wat deur hernieubare energie daargestel sal word, noodwendig die menslike gees of sosiale struktuur positief sal beïnvloed. Die politieke beweging is daarby ook nie daadwerklik inklusief soos hy voorgee nie, dit stel onrealistiese verwagtinge daar wat reeds in die werklike lewe verkeerd bewys is (selfs op straatvlak in Suid-Afrika). Dit toon ook suiwer blinde optimisme wat hom hoofsaaklik op die estetika verlaat, met tydrowende gevolge wat strydig is met die [[modernisme]] en ekonomie, waarvan laasgenoemdes se hoofdoel dit is om die meeste met die minste geld en tyd te bereik. Dit politiek van 'solarpunk' is revolusionêr van aard, nie evolusionêr nie. Die uiteinde kweek 'n benepe parogiale ingesteldheid (wat nader lyk op 'n kommune uit 'n distopie). Te midde van die paradyslike mooi voorkoms, word die ontginning van grondstowwe elders steeds benodig om hernieubare energie op te wek, wat die omgewing steeds bly skaad (maar wel: uit die oog, uit die hart); ook dwelms, korrupsie en besoedeling op ander vlakke is nie noodwendig gevrywaar in hierdie utopie nie.<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=47244 |title=Suidpunt. 2020. Nee, Afrikaans het nie 'Solarpunk' nodig nie. PRAAG, 9 Mei. |access-date=18 Mei 2020 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093517/http://praag.co.za/?p=47244 |url-status=dead }}</ref> '''2021''': [[PRAAG]] voer 'n onderhoud met die webmeester van ''Afrifiksie.com'', Machiel Viljoen. Die onderwerpe wat aangeroer word, sluit in die oprigting en doelstelling van ''Afrifiksie'', sowel as die paar tegniese aspekte rondom die voorwaardes van die skryfkompetisies. Die gesprek loop dan in die rigting wie verantwoordelik gehou moet word vir die stadige opgang van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die wenslikheid om filosofie in die skryfwerk te verweef. Die vooruitsigte van Afrikaanse wetenskapsfiksie die toekoms in word bespreek, onder meer rakende die beskikbaarheid, die toeganklikheid van en belangstelling in die boeke, die herdrukke, die bande wat met Nederlandse kringe gesmee moet word. Ook of vertalings van Afrikaanse boeke in ander tale oorweeg moet word. Trope, die diversiteit, simboliek en van die clichés van die skrywers, asook die verwagtinge van die lesers, word vlugtig onder die loep geneem. Laastens word ook gekyk na die privaatuitgee van die manuskripte.<ref>[https://web.archive.org/web/20210426201818/http://praag.co.za/?p=47766 Suidpunt. 2021. Afrikaanse wetenskapsfiksie (onderhoud met Machiel Viljoen). PRAAG. 9 Januarie]</ref> '''2021''': Halfpad deur die jaar sluit die Afrifiksie-webwerf; die domeinnaam word te koop aangebied.<ref>[https://web.archive.org/web/20210712151315/http://afrifiksie.com/ archive.org toon die webwerf wat te koop is]</ref> Maar, Afrifiksie.com word herleef onder die naam https://afrifiksie-nova.com/ . {{cquote| Ons webwerf (Afrifiksie) se naam was geregistreer by SiteGround en die werf self was bedryf deur Dreamhost. Met ander woorde, ons het twee afsonderlike rekeninge gehad vir fooie t.o.v. die webwerf. Toe die registrasie van ons naam verval, kon die kredietkaart nie verwerk word nie, want die nuwe kaart het ‘n nuwe sekuriteitskode gehad wat nie wou deurgaan nie. Weens 'n spelfout in ons e-pos-adres kon ons nie in ons eie rekening inkom om die besonderhede by te werk nie. Wat ‘n fiasko! Teen die tyd dat ons uiteindelik in ons rekening kon inkom, het SiteGround reeds ons naam op ‘n veiling laat verkoop – en ons kon niks verder doen om die situasie te red nie. Ons het gewonder of ons moet voortgaan met die werf, of dit maar as ‘n teken sien dat ons tyd gekom het om die hoofstuk af te sluit. Maar, uiteindelik het ons besluit dat daar eenvoudig net té veel materiaal en té veel geskiedenis was om sommer so maklik maar net op te gee. Einde ten laaste het ons besluit om maar noodgedwonge ‘n nuwe naam te registreer en ons inhoud na die nuwe naam oor te dra. Ons het besluit om ons verhouding met SiteGround te beëindig en beide ons naamregistrasie en die bedryf van ons webwerf na Dreamhost oor te skuif.}} '''2021''': Annerle Barnard verower die Goue prys vir ''Spel'' in die Sanlam-prys vir Jeuglektuur 2021.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510155318/https://www.nb.co.za/af/blog/d979433152664c7480043d3aaaf79951 NB Uitgewers. NB Uitgewers: Wenners van Sanlampryse vir Jeuglektuur 2021 bekend gemaak, 23 November 2021]</ref> '''2021''': [[Cecillia du Toit]] verower die derde plek, en ontvang R15 000 vir ''Sterstof'', in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510091051/https://www.rsgplus.org/student-se-universele-gesinsdrama-wen-skryfkompetisie/ RSG-Plus: Student se universele gesinsdrama wen skryfkompetisie]</ref> '''2023''': Ter viering van die eeuwording van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die 150ste herdenking van Langenhoven se geboortedag, en meer te wete die publikasiedatum ''Loeloeraai'' in die besonder, het LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds kontantpryse uitgeloof aan die moontlike kandidate wie se wetenskapsfiksiekortverhale op [[LitNet]] se webwerf vanaf 12 Augustus 2023 tot 31 Desember 2023 verskyn. Die pryse sluit in: 1ste plek - R 3&nbsp;000,00; 2de plek - R2&nbsp;000,00 en 3de plek - R1&nbsp;000,00.<ref>[https://www.litnet.co.za/litnet-en-die-langenhoven-gedenkfonds-soek-jou-wetenskapfiksieverhaal/?fbclid=IwAR1y9Y7IUkyD1vExc9F-7TAHv7dpLuGMXEHM65wuv-UFiSskOjD5g4MMOXg ''Litnet''. 2023. LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds soek jou wetenskapfiksieverhaal! 10 Augustus]</ref> == Volgens jaartal == === 1923 === * ''Loeloeraai'' – [[C.J. Langenhoven]]. === 1931 === * ''Seuns van die wolke'' – August van Oord. === 1954 === * "Ek het jou gemaak." In: ''21'' – [[Jan Rabie]]. (Reeds geskryf in Juniemaand 1954) === 1957 === * ''Swart Ster oor die Karoo'' – [[Jan Rabie]]. * ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' – [[Leon Rousseau]]. === 1959 === * ''Die Skarlaken Eskader'' – [[W.A. de Klerk]]. * ''Monsters van Venus'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Planeet van verskrikking'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Wagter in die ruimte'' - André Marais. === 1960 === * ''Die Geheimsinnige vlieënde piering'' – M. Steyn van Rooyen. * ''Voordat die son verduister'' – Nellis Fourie. * ''Jasper''-reeks, No. 5: ''Jasper en die ruimtemanne'' – [[C.F. Beyers-Boshoff]]. * ''Orde van Kreon'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Ridders van die ruimte'' – [[Tiaan Eybers]]. === 1961 === * ''Die groen planeet: 'n toekomsfantasie'' – [[Jan Rabie]]. === 1962 === * ''Die vlieënde piering'' - L. Terblanche (Pronkboeke) === 1964 === * ''Rowers van die ruimte-eeu'' – André van der Merwe. * ''Slawe van die Marsmanne'' – André van der Merwe. === 1966 === * ''Dood in die ruimte'' – Jeff Sutton. * ''Tydvlug 2200'' – Kobus Maritz. === 1969 === * ''Gevange op die metaalplaneet'' – Eben de Jager. === 1971 === * ''Ekliptika X'' – Pierre Conradie. * ''Die Hemelblom'' – Jan Rabie. (Is reeds as weeklikse radiovervolgverhaal in 1957 uitgesaai)<ref>Kannemeyer, J.C. 2004. ''Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyser''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 266</ref> === 1979 === * ''Atlantis'' – [[Helena Hugo]]. * ''Terra Piering 1'' – Juan Sadie. === 1980 === * ''Atlan, Prins van Atlantis'' – Jan Combrink. * ''Avontuur op Mars'' – Empie Maritz. * ''Galapolos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Sending Kosmos'' – I.D. Lamprecht. * ''Sending Reijger'' - Rocco van Schalkwyk. === 1981 === * ''Bestemming Xenos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Blou vier en groen vier'' – Ilse Steenberg. * ''Leon Hugo: Ruimteloods'' – Johan Kock. * ''Planeet Malustra'' – Juan Sadie. * ''Kaptein Kristen: Planeet 3'' – [[Wille Martin]]. === 1982 === * ''Kaptein Kristen: Atlantis'' – [[Wille Martin]]. * ''[[Ruimteskip Celeste]]''- Johan Bredell. * ''Leon Hugo: Ruimtevegter'' – Johan Kock. * ''Narcissus'' – [[Wille Martin]]. * Sias en Mias-reeks: ''Sias se ruimtetuig'' – [[Mikro]]. === 1983 === * ''Arendsvlug'' – Bertie Reynecke. * ''Die weerstandsbeweging van Ikaros, 2027'' - Rocco van Schalkwyk. * ''Onheil in die ruimte'' – Cobus van Wyk. === 1984 === * ''[[Die Oorlewendes]]'' – Johan Bredell. * ''Die vyf-millimeteravontuur'' – [[De Waal Venter]]. * ''[[Winter van die NOVA]]'' – Pets Marais. === 1985 === * ''Floris Sapiens: 'n fantasie'' – Chris Karsten. === 1986 === * ''Rikus en die ding met die Dukse'' – [[Frans Coetzee]]. === 1987 === * ''As die wit duiwe vlieg'' – Nanda Pauw. * ''Uit 'n ander wêreld'' – [[P.C. Haarhoff]]. (bundel van 12 kortverhale wat vanaf Augustus 1979 oorspronklik in ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn het). === 1988 === * ''Vyffff'' – [[De Waal Venter]]. * ''Die laaste profeet: 'n toekomsverhaal oor vryheid, vrede en liefde'' – Nanda Pauw. === 1989 === * ''Operasie Bom'' – Andries de Wit. * ''Dwergplaneet'' – Pieter Steen. * ''Wotan SQ7'' – Pieter Steen. === 1990 === * ''Snater'' – Brenda Schröder. * "[[Geslag (28.11.88)]]". In: ''Tydskrif vir Letterkunde'' 28(1):58-65. - [[De Waal Venter]]. === 1991 === * ''Bietjie-kier en die man in die Karoo'' – [[Marietjie de Jongh]]. (Onsigbare [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] (en natuurmag) besoek heimlik die aarde) === 1992 === * ''Mieg se kort en lang middag'' – [[De Waal Venter]]. === 1993 === * ''Agon en die donker planeet'' – [[John Coetzee]]. * ''As ons die maan mis ry'' – Amelia Kellerman. * ''De Bruyn se brein'' – Braam van der Vyver. * ''Pegasus'' – [[Helena Hugo]]. === 1994 === * ''Rebel'' – [[Tertia Botha]]. * ''Swaartekrag een komma een'' – [[De Waal Venter]]. * "Yslik baie oeslak". In: ''Van die banke op die planke'' – [[De Waal Venter]]. (Kindertoneel) * ''Die weghollers van Teev'' – [[De Waal Venter]]. * ''Peet en die rekenaarridders'' – Carl Steyn. * "Moord" - [[Gert Basson]] (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). * "Die nabootser" - Gert Basson (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). === 1995 === * ''Windvlug'' – Empie Maritz. * ''Die onsterflikes'' – Jeanette Ferreira. === 1996 === * ''In die tyd van die Esob'' – Martie Preller. * ''Die gedoente op planeet Boris'' – [[John Coetzee]]. * ''Sending na Planeet 55-7: Die Artaarse koffiekrisis'' – Yvonne Botha. * ''Prinses in die ruimte'' – Ilse Steyn. === 1997 === * ''Geheime dossiere: Vreemde verskynsels'' – [[Michael Green]]. * ''Projek X: Kodenaam Centaurus'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde Werklikheid'' – Heila Fourie. === 1998 === * ''Geheime dossiere: Nagbewegings'' – Michael Green. * ''Projek X: Op eie risiko'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde visioene'' – Heila Fourie. * ''Die teken van Crux'' – [[Elsa Hamersma]]. * ''Liefde in die ruimte'' – [[Ilse Steyn]]. * ''Ouma Hester en die Intergalactic V-919 Supercomet'' – Janie Oosthuysen. === 1999 === * ''Kwet & Kwit se rare rit'' – [[Ellen Botha]]. * ''Geheime dossiere: Sieners'' – Michael Green. * ''[[Projek X: Vreemdelinge]]'' – Heila Fourie. === 2000 === * ''Brug na Eden'' – [[Charles F. Stofberg]]. === 2001 === * ''Monsterduiwe'' – Lien Roux-de Jager. (Herdruk verskyn in 2006 saam met die "Ruimte"-trilogie)<ref>[https://books.google.co.za/books?id=8jjhAAAAMAAJ&q=monsterduiwe&dq=monsterduiwe&hl=af&sa=X&ei=rxyhVdDJMo-w7AbGjbJg&ved=0CCwQ6AEwAg Kaapse bibliotekaris. 2006. Volume 50, bl. 23]</ref> * ''Die teken'' – Jonita Swart. === 2002 === * ''Een skoenlapper'' – Paul C. Venter. (SABC-dramareeks van 6 episodes, vanaf 4 Julie gebeeldsend).<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |title=''Die Burger''. 2002. SA mynhope word Antarktika. 21 Junie:5 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711175324/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |url-status=live }}</ref> === 2004 === * ''Die hart van Zeebak'' – Martie Preller. * Net aliens eet spinasie. In: ''Net aliens eet spinasie'' – Jaco Jacobs. * ''Alex en die geheime kristal'' – Hannchen Koornhof & Helen Schoeman. === 2005 === * ''Melkwegryke'' – Nicolaas van der Wath. === 2006 === * ''Die Doemprofeet'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Woestynvuur'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Ondulan'' – [[Gerrit van Dijk]].<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |title=''Die Burger''. 2006. Groot verbeelding vind ruimte vir storie op CD. 11 Julie:10 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711202044/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |url-status=live }}</ref> === 2007 === * ''Stad aan die einde van die wêreld'' – François Bloemhof. * ''Vin die Virusjagter'' – Jeanine Henning. === 2008 === * "[[Nagblom (kortverhaal)|Nagblom]]". In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike'' – [[Gert Basson|Gert Cornelius]]. * "Megamoeder" - Nell Breda (kortverhaal opgeneem in ''Bevange: Speur- en misdaadstories'', samesteller [[Gert Basson|Lindeque de Beer]]). === 2009 === * "Die aliens is hier". In: ''Middernagfees'' – Jaco Jacobs. * ''Virus'' – Jaco Jacobs. * ''Flipom'' – [[François Bloemhof]]. * "Die laaste opstel". In: ''Sweef'' – Martie Preller. * ''Lang Henning en die toekomsmense'' – Mary Sadler. === 2010 === * ''Nova: Die Begin'' – Fanie Viljoen. * ''VVV oor die Karoo – die ontvoering'' – Chris Moolman. === 2011 === * ''Arwantië 2953'' – Eben van Renen. * ''Doodskontrak'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee.<ref>{{Cite web |url=http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |title=Groep7Drukkers: Boeke en Goete: Doodskontrak deur Izak A. Coetzee |access-date= 7 Desember 2019 |archive-date= 7 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191207084416/http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |url-status=live }}</ref> * ''Nova:Vuurdoop'' – Fanie Viljoen. * ''Die Regulus-agenda, 2012'' – Chris Moolman (opvolg van ''VVV oor die Karoo – die ontvoering''). * ''Een en twintig Mei Twintig Elf'' / ''21 Mei 2011'' – Jan F. Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 24 November 2011). * ''Helkruin'' – [[Gert Basson|Hugo le Roux]]. * ''Die Verste Uur'' – [[Steve Hofmeyr]]. === 2012 === * ''Nova: Bloedbroers'' – Fanie Viljoen. * ''[[Een biljoen jaar NC]]'' – [[Charles F. Stofberg]]. * ''Poppekas'' – Deborah Steinmar. * ''Professor Fungus en die zombie-tamaties'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die ongelooflike miniatuur-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''[[T!Nax'u]]'' – Gerrit van Dijk. === 2013 === * ''Lakadiga – die geheim van die verlore stad'' – Troula Goosen. (Fiksieboek met kantnotas vir tweedetaalleerders van Afrikaans). * ''Marsnik III'' – Marinus Keet. * ''Meneer Monster'' – Jaco Jacobs (Illustreerder: Johann Strauss). * ''Nova: Sterreloper'' – Fanie Viljoen. * ''Professor Fungus en die mensvreter-piranhas'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die skrikwekkende Snotzilla'' – Jaco Jacobs. * ''Breking'' – Fanie Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 10 Oktober 2013). === 2014 === * ''Nova: Eindspel'' – Fanie Viljoen. * ''Sanri Steyn: Die aliens oorkant die straat'' – Theresa van Baalen (Illustreerder: Johann Strauss). * ''[[Deur na Nebula Nege]]'' – [[François Verster]]. * ''Emma en die geheime gang'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Professor Fungus en die dino-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die robotkrisis'' – Jaco Jacobs. * ''Kinders van As'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee. * ''Sonstorm'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 05 Junie 2014). * ''2092:God van klank'' – Wilken Calitz (RSG-radiodrama, uitgesaai 30 Oktober 2014). * ''Die Jagter Kronieke I: Die Halfbloed'' - Nico Smit. * ''Die Jagter Kronieke II: Koue Vuur'' - Nico Smit. * "[[Maslow (kortverhaal)|Maslow]]" - Susan Gaigher (as kortverhaal opgeneem in ''Nuwe Stories 3'', saamgestel deur Suzette Kotzé-Myburgh en Leti Kleyn) === 2015 === * ''Emma en die creepy komplot'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Die Kristalblou Engel'' – Philip Brand. * ''Professor Fungus en die jelliemonsters van Mars'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die BreinDrein-eksperiment'' - Jaco Jacobs. * ''Ricky Erasmus en die interdimensionele rolstoel'' – J.V. van Wyk. * ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok'' – Pieter Verwey. * ''Die roofdier'' - Louise Viljoen. * ''Engel van die nag'' - Eben van Renen. * ''[[Inversium]]'' - [[François Verster]]. * ''Die Jagter Kronieke III: Skemer Oorlog'' - Nico Smit. === 2016 === * ''Axion'' - Mike Leach. * ''Leo'' - Anna van der Walt. * ''Stellamarie'' - Anna van der Walt. * ''Professor Fungus en die diepsee-dilemma'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die vreeslik gevaarlike tuinkabouters'' - Jaco Jacobs. === 2017 === * ''Die maan val bewusteloos'' (kortfilm)<ref name="woordfees">{{Cite web |url=https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |title=Woordfeesprogram |access-date= 3 Mei 2019 |archive-date= 3 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503111051/https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |url-status=dead }}</ref> * ''Ek het jou gemaak'' (kortfilm, verwerking van Jan Rabie se kortverhaal)<ref name="woordfees"/> * ''Professor Fungus en die sneeumasjien'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die monsterformule'' - Jaco Jacobs. * ''Soos gister'' (kortfilm)<ref name="woordfees"/> === 2018 === * ''Die ongenooides'' (kortfilm) * ''Kop'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 17 Mei 2018)<ref>{{Cite web |url=http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |title=RSG: Futuristiese drama oor eerste kopoorplanting |access-date= 6 Januarie 2019 |archive-date= 3 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103184212/http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |url-status=dead }}</ref> * ''Kraak'' (||Hui !Gaeb Boek 1) – Rouxnette Meiring * ''Oorgang'' (kortfilm) * ''Snak'' (||Hui !Gaeb Boek 2) – Rouxnette Meiring * ''Stof'' – Alettie van den Heever<ref>[https://www.litnet.co.za/stof-deur-alettie-van-den-heever-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Stof-resensie (LitNet)]</ref> * ''Die Skoppensboer'' – Eben van Renen * ''Grilgrypers 3: Kamp vir monsters'' – De Wet Hugo === 2019 === * '' Die Selle'' – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 18 April 2019) <ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |title=RSG Potgooi: Die Selle |access-date=19 April 2019 |archive-date=19 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419110710/http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG Sanlam Radiodramawenners 2018]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |title=''RSG-Plus''. 2019. 'Die Selle' = heerlike klug met wetenskapfiksie-krulstertjie. 12 April. |access-date=23 April 2019 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423113106/https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |url-status=dead }}</ref> * ''Zenkion-Aarde-Komplot (Z-A-K): die blou planeet.'' – Theresa van Baalen. === 2020 === * ''Die nag ruik na spoed'' – Schalk Schoombie * ''Toekomsmens'' – Isa Konrad * ''Skepsel'' – [[Willem Anker]] * ''Boetie ontmoet 'n alien'' – Johann Smith (RSG-radiodrama, uitgesaai 26 November 2020) * ''Goue Koors'' – [[Charles J. Fourie]] (RSG-radiomiddagvervolgverhaal, uitgesaai 7 Desember 2020 - 1 Maart 2021) * ''Z-A-K: Die reis na Zenkion'' – Theresa van Baalen * ''Weerlose meganika'' – Anton Roodt<ref>[https://web.archive.org/web/20220510094756/https://www.litnet.co.za/weerlose-meganika-deur-anton-roodt-n-resensie/ Fürstenburg, C. 2020. Weerlose meganika deur Anton Roodt: ’n resensie. Litnet. 10 Desember.]</ref> === 2021 === * ''Z-A-K: Die avonture van Lionel Afrika'' – Theresa van Baalen * ''Donkerbloed'' – Elrien Scheepers * ''Spel'' – Annerle Barnard * ''Kring'' – Renier Houy * ''Onderstebodië'' – De Wet Hugo (Kortverhaal in ''Die skool vir rampspoedige talente ander gelukkige stories'' – Lapa) === 2022 === * ''Sterstof'' – [[Cecillia du Toit]] (RSG-radiodrama, uitgesaai 21 April 2022)<ref>[https://web.archive.org/web/20220428134952/https://www.rsgplus.org/luister-donderdagaand-na-spanningsvolle-futuristiese-drama-sterstof/ RSGPlus: Luister weer na spanningsvolle futuristiese drama ‘Sterstof’. 22 April 2022]</ref> * ''Uitverkies'' – Noreen Nolte === 2023 === * ''Die Man van Proxima'' – Ina Cantoni * ''Waar jakkalse huil'' – Elrien Scheepers === 2024 === * ''My nommer is 4271'' – Luandi Brand === 2025 === * ''[https://open.spotify.com/episode/1BxHVH7apzgxjobFmo98zB?si=xjWK3WXIQYeswHKb4o-URA Die Besoeker] – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 2 Oktober 2025)'' === Sine Anno === * ''[[Die Bruin Planeet]]'' – Kobus Smit. * ''Die Nata, Deel 1: Onskuld (Leviatan van die Ruimte)'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 2: Ontnugtering'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 3: Ontdekkingsreis'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 4: Almach & Antares'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 5: 786'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Interster'' – SAUK (TV-reeks). * ''Saad van onheil'' – G.J. Combrink * ''Vreemde vallei'' – Heila Fourie. == Bronne == * [http://afrifiksie-nova.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir tieners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811054111/http://afrifiksie.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ |date=11 Augustus 2015 }} * [http://afrifiksie-nova.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir volwassenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811062048/http://afrifiksie.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ |date=11 Augustus 2015 }} *[http://afrifiksie-nova.com/in-afrikaans/boeke/tydlyn/ Afrifiksie-nova.com: Tydlyn] * [http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=desktopwc&workstation=&extra= Wes-Kaapse Biblioteekkatalogus]. * Amazon.com * Radio Sonder Grense-potgooie: Radiodramas. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde|Wetenskapfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkunde|Wetenskapsfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Wetenskapsfiksieboeke]] d5nhccoi576ce6c9mm4zex7xn3niahf 0 101387 2915575 2692397 2026-07-04T02:47:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915575 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gereformeerde Kerk Benoni Morné van Rooyen.jpg|links|320px|duimnael|Die saamgesmelte gemeente gebruik die kerkgebou van die voormalige [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|GK Benoni-Noord]].]] [[Beeld:Gereformeerde kerk Benoni.jpg|duimnael|regs|320px|Die ou Gereformeerde kerk Benoni wat in 1991 gesloop is. Die argitekte was [[Leendert Geers|Leendert]] en [[Geurt Geers]].]] [[Beeld:Benoni CBD.jpg|links|duimnael|250px|Goud is in 1887 op Benoni ontdek. In 2011 het dié [[Oos-Rand]]se stad 158&nbsp;777 inwoners gehad.<ref>{{en}} [http://census2011.adrianfrith.com/place/797011 AdrianFrith.com se samevatting van die 2011-sensusstatistiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190811121647/https://census2011.adrianfrith.com/place/797011 |date=11 Augustus 2019 }}. URL besoek op 26 Julie 2015.</ref>]] Die '''Gereformeerde kerk Benoni''' is ’n gemeente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in die Oos-Randse stad [[Benoni]]. == Dorpstigting en naamgewing == [[Beeld:Totius aan die woord tydens die ingebruikneming van die Gereformeerde kerk Benoni op Saterdag 18 Julie 1938.jpg|duimnael|links|260px|[[Totius]] aan die woord tydens die ingebruikneming van die eerste kerkgebou op Saterdag [[18 Julie]] [[1938]].]] [[Beeld:Ds Louis van der Walt.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Louis van der Walt, leraar van 1936 tot 1941 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]].]] [[Beeld:Dr PJ Coetzee.jpg|duimnael|links|160px|Dr. Petrus Johannes Coetzee, Benoni se leraar van 1942 tot 1945.]] [[Beeld:Ds JJS Venter.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. J.J.S. Venter, leraar van 1945 tot 1949.]] [[Beeld:Gereformeerde kerk Benoni-Noord, nou Benoni, 30 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|links|300px|Die gemeente se tuiste sedert die samesmelting van Benoni en Benoni-Noord is laasgenoemde se kerk in Miles Sharpstraat, [[Rynfield]].]] [[Beeld:Ds Benonie Duvenage.jpg|duimnael|regs|170px|Dr. [[Benoon Duvenage|Benonie Duvenage]], leraar van 1950 tot 1953.]] [[Beeld:Ds LS Kruger.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Louis Kruger|L.S. Kruger]], leraar van 1954 tot 1958.]] [[Beeld:Ds_GHJ_Kruger GKSA.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. [[Gerrit Kruger|G.H.J. Kruger]], leraar van 1958 tot 1969, waarna [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] tot 1977.]] [[Lêer:Lakeside Mall, Benoni, Morné van Rooyen, 30 Desember 2017.jpg|duimnael|regs|270px|Die Lakeside Mall is deels op die perseel van die eerste kerk gebou, wat gesloop is om daarvoor plek te maak.]] In die ou dae in [[Transvaal]] was daar, by gebrek aan landmeters, ’n bepaalde metode om plase af te baken. ’n Middelpunt is geneem en dan moes ’n man te perd ’n halfuur lank op ’n matige pas ry in ’n noordelike rigting, dan dieselfde afstand van die middelpunt af in ’n suidelike rigting en ook wes- en ooswaarts. Wanneer die vier punte aanmekaargelas word, vorm dit die nuwe plaas se grense. So het daar egter onreëlmatige stukke grond tussen die afgebakende plase oorgeskiet, wat "[[uitvalgrond]]" genoem is. Hierdie uitvalgrond het staatseiendom gebly. In 1881 het die ZAR se regering besluit om al die uitvalgrond behoorlik te laat opmeet en van name te voorsien. Die taak is opgedra aan [[Johann Friedrich Bernhard Rissik|Johann Rissik]], later landmeter-generaal en administrateur van Transvaal. Rissik het op 'n dag baie moeilikheid ondervind met 'n stuk uitvalgrond ongeveer 19 myl van Johannesburg af. Dit was baie onreëlmatig en moeilik om op te meet. Rissik was baie godsdienstig en het sy Bybel goed geken. Terwyl hy so gesukkel het, het hy aan Ragel in haar barensnood gedink, soos opgeteken in [[Genesis]] 35:18: "En toe haar siel uitgaan – want sy het gesterwe – noem sy hom Ben-Oni." "Ben-Oni" beteken "kind van smarte", en dit is die naam wat Rissik aan die stuk grond gegee het: Benoni. Hierdie verklaring word gestaaf deur [[Owen Letcher]] in ''The gold mines of Southern Africa''. Letcher beweer dat twee pioniers van Benoni die storie van Johann Rissik self gehoor het. Dit is ook die verklaring van J.G. van Alphen (''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 3 September 1943). In 1885 het die Republikeinse regering besluit om staatsgrond te verkoop of te verhuur omdat die tesourie op 'n laagwatermerk was. Landdros Maré moes die plase waardeer. Sy waardasie van Benoni was £75. In Oktober 1885 is die plaas aan E.W. Noyce van [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]] verhuur vir £10 per jaar. In September 1887 is [[goud]] op Benoni ontdek, en die jaar daarop is dit as gouddraende plaas geproklameer. Goudsoekers het nou toegestroom. Een mynonderneming het geslaag, maar twee het misluk. Die mynonderneming Florence se masjinerie is opgekoop deur die swart opperhoof [[Lobengula]] en na [[Rhodesië]] vervoer. Goud is nou egter ook op die omliggende plase Kleinfontein, Vlakfontein en Modderfontein ontdek. Mynontginning het nou snelle vordering gemaak. Mynkampe het ontstaan waar 'n paar jaar tevore eensame boereplase was, maar dis eers in 1904 dat die eerste persele verkoop is, nie op Benoni nie, maar op die aangrensende plaas Kleinfontein. Die naam is egter oorgeneem vir die nuwe dorp. In 1906 is 'n gesondheidsraad vir Benoni in die lewe geroep. Dit het egter spoedig geblyk dat die Raad se magte nie voldoende was om met die snelle vooruitgang van die dorp tred te hou nie, en in Desember 1907 het die Transvaalse administrasie besluit om 'n dorpsraad in die lewe te roep. == Gemeentestigting == Reeds in 1917 het lidmate van die Gereformeerde Kerk eredienste op aanliggende dorpe bygewoon. Hulle was Afrikaners wat meestal op die myne gewerk het. Die gemeente is gestig op [[13 Mei]] [[1935]]. Die kerkraad het twee standplase, no. 342 en 344, bekom op die hoek van Bunyan- en Victoriaweg en die eerste kerkgebou is ingewy op [[18 Julie]] [[1938]]. Die boukoste was £3&nbsp;457 en die argitekte [[Leendert Geers|Leendert]] en [[Geurt Geers]]. Sewe leraars het die gemeente bedien tot 1968, toe ds. H. van der Bijl beroep is en die gemeente sowat 28 jaar lank bedien het tot in 1997. == Die sending == Sendingwerk het in 1951 in die ou Apex-township, Daveyton, Actonville en die polisieopleidingskollege New Modder begin. Lidmate soos ouderling P. Goede was hierby betrokke. Die kerkgebou in Daveyton is in 1956 opgerig onder leiding van die Gereformeerde kerk op erf 10021 in Eiselenstraat. In 1974 is ’n kerk opgerig vir die Zoeloesprekende gemeente in Daveyton en in 1975 vir bruin lidmate in Actonville in Mayetstraat. Met die ontbinding van Sinode Middellande is Actonville onder die sorg van die gemeente Benoni gestel. Dié lidmate word bedien as 'n wyk van die moedergemeente. == Kerkgeboue == Die eerste kerk, op die hoek van Bunyan- en Victoriaweg, is in 1991 gesloop om plek te maak vir ’n winkelsentrum. Hierna is ’n nuwe gebou met moderne geriewe opgerig op die hoek van Genevieve- en Daffodilstraat, Farrarmere, Benoni, waar dr. B. Kruger die predikant was. Dié kerkgebou is later verkoop aan die [[Apostoliese Geloofsending]], wie se gemeente Farrarmere daarin gehuisves word. In 2002 het die gemeente Benoni 251 belydende en 80 dooplidmate gehad en [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] (gestig in 1968) 270 en 93. Benoni was vakant en dr. D.J.S. Steyn was Noord se leraar. In 2009 het die Noord-gemeente by die moedergemeente ingeskakel sodat die gesamentlik gemeente teen 2015 550 belydende en 163 dooplidmate gehad het, onderskeidelik 29 meer en 10 minder as die samestellende dele 13 jaar vantevore. Springs en Brakpan, albei ook in die Klassis van Verre Oosrand, het albei 'n soortgelyke patroon gevolg: [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] is in 1935 gestig en [[Gereformeerde kerk Springs-Oos|Springs-Oos]] in 1967, waarna die gemeentes in 2013 verenig het onder moedergemeente se naam. [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] is gestig in 1926 en [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] in 1979, waarna die gemeentes saamgesmelt het onder die moedergemeente se naam, ook in 2013. == Leraars == * [[Jan Schutte|Schutte, J.A.]], 1935 * Van der Walt, Louis Stefanus, 1936–1941 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]]) * Coetzee, Petrus Johannes, 1942–1945 * Venter, Jurie Johannes Stefanus, 1945–1949 * [[Benoon Duvenage|Duvenage, dr. Benonie]], 1950–1953 * [[Louis Kruger|Kruger, Louis Stephanus]], 1954–1958 * [[Gerrit Kruger|Kruger, Gerrit Hendrik Jacobus]], 1958–1969 (waarna [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] tot 1977) * Kruger, Gert Lodewikus, 1965–1968 * Van der Bijl, Hinne, 1969–1997 * Venter, Lodewikus Johannes, 1998–2000 * Krüger, Abraham Jacobus (Braam), 2002 – [[31 Augustus]] [[2024]] (aanvaar sy emeritaat) * Van der Walt, Sarel Petrus, Benoni-Noord/[[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]]: 2005–2007, Benoni-Noord: 2007–2009, Benoni: 2009–2011 * Buys, Louis Johannes, 2011 – 2018 * Pretorius, Rynhardt Jacobus, [[20 Januarie]] [[2019]] – hede == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand]] * [[NG gemeente Benoni]] * [[Predikante van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] == Bronne == * {{af}} Harris, C.T., [[Hannes Noëth|Noëth, J.G.]], Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. ''Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * [http://www.gkbenoni.co.za/ Die gemeente se webtuiste]. URL besoek op 23 Julie 2015. * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.google.com/maps/@-26.171569,28.300435,3a,75y,293.3h,96.26t/data=!3m6!1e1!3m4!1sCbWo9zgiJATTsVxXIt-Oog!2e0!7i13312!8i6656 Die gemeente se vorige tuiste op die hoek van Genevieve- en Daffodilstraat, Farrarmere, soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 23 Julie 2015. * [https://www.google.com/maps/@-26.157395,28.327373,3a,75y,348.38h,95.79t/data=!3m6!1e1!3m4!1sjoDT-bIT4ec1Rg2uPStBJA!2e0!7i13312!8i6656 Die huidige kerkperseel van die Gereformeerde kerk Benoni by Miles Sharpstraat 24A, Rynfield, soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 23 Julie 2015. * [https://www.facebook.com/GKBenoni Die gemeente se Facebook-blad]. URL besoek op 23 Julie 2015. {{GKSA}} {{DEFAULTSORT:Benoni, Gereformeerde kerk}} [[Kategorie:Benoni]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Benoni]] mf73m18qbk07446nf7drjydmzrus02c 0 101495 2915596 2844063 2026-07-04T10:07:51Z Aliwal2012 39067 /* Voormalige wenners */ link Duitse Grand Prix 2915596 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-02915, Berlin, AVUS, Großer Preis von Deutschland.jpg|duimnael|Rudolf Caracciola en sy meganikus Eugen Salzer vier hul oorwinning by die nooiens- Duitse Grand Prix in 1926.]] [[Lêer:Großer Preis von Europa -1954 Nürburgring, Juan Manuel Fangio, Mercedes (3)x.JPG|duimnael|[[Juan Manuel Fangio]] wen die [[Europese Grand Prix]] by die ''Ring'' in 1954 in 'n [[Mercedes-Benz]] W196.]] [[Lêer:1962-08-05 Graham Hill, BRM - Hatzenbach (sw).jpg|duimnael|[[Graham Hill]] wen die ren in 1962 oppad na die Wêreldkampioenskapskroon.]] [[Lêer:Stewart, J., Matra MS10, 2. Rd 1968-08-04.jpg|duimnael|Die Skot [[Jackie Stewart]] in 'n ''Matra MS10'' teken 'n dominante oorwinning aan in 1968]] [[Lêer:Nürburgring - Grand-Prix-Strecke.svg|duimnael|320px|Die Nürburgringbaan]] [[Lêer:Hockenheim2012.svg|duimnael|320px|Die Hockenheimbaan]] Die '''Duitse Grand Prix''' is 'n [[Formule Een]] motorwedren wat afwisselend<br />by die [[Nürburgring]] en [[Hockenheimring]] in [[Duitsland]] gehou word. == Voormalige wenners == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! 2020–<br/>2025 | style="background:#ddd;" colspan="3" |''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2019 Duitse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | rowspan="2"| [[Hockenheimring]] |- ! [[2018 Duitse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! 2017 | style="background:#ddd;" colspan="3" |''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2016 Duitse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Hockenheimring]] |- ! 2015 | style="background:#ddd;" colspan="3" |''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2014 Duitse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Hockenheimring]] |- ! [[2013 Duitse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | [[Nürburgring]] |- ! [[2012 Duitse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari]] | Hockenheimring |- ! [[2011 Duitse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Nürburgring |- ! [[2010 Duitse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari]] | Hockenheimring |- ! [[2009 Duitse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | Nürburgring |- ! [[2008 Duitse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Hockenheimring |- ! 2007 | style="background:#ddd;" colspan="3" |''gekanselleer, vervang met Europese Grand Prix'' |- ! [[2006 Duitse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="21"| [[Hockenheimring]] |- ! [[2005 Duitse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2004 Duitse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Duitse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2002 Duitse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Duitse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Ralf Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2000 Duitse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Duitse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|VK}} [[Eddie Irvine]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1998 Duitse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1997 Duitse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1996 Duitse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1995 Duitse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Duitse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1993 Duitse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Duitse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1991 Duitse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Duitse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Duitse Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Duitse Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Duitse Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Duitse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Duitse Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Nürburgring|Nürburgring GP-Strecke]] |- ! [[1984 Duitse Grand Prix|1984]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | rowspan="8"| [[Hockenheimring]] |- ! [[1983 Duitse Grand Prix|1983]] | {{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1982 Duitse Grand Prix|1982]] | {{vlagikoon|FRA}} Patrick Tambay | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1981 Duitse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! [[1980 Duitse Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] | {{vlagikoon|AUS}} Alan Jones | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] | {{vlagikoon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! [[1977 Formule Een-seisoen|1977]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1976 Formule Een-seisoen|1976]] | {{vlagikoon|GBR}} [[James Hunt]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |rowspan="6"| [[Nürburgring|Nürburgring Nordschleife]] |- ! [[1975 Formule Een-seisoen|1975]] | {{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! 1974 | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1973 | {{vlagikoon|GBR}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! 1972 | {{vlagikoon|BEL}} [[Jacky Ickx]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1971 | {{vlagikoon|GBR}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |- ! 1970 | {{vlagikoon|AUT}} Jochen Rindt | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | [[Hockenheimring]] |- |} [[Kategorie:Duitse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] k46ueyne9i55wu3owdn8ewaxcosgp4j 0 103501 2915595 2908852 2026-07-04T10:04:26Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915595 wikitext text/x-wiki {{Sjabloon:Regshulp}} [[Beeld:DowwesensuurstempelbiblioteekboekOrgieAndreP.Brink.jpg|duimnael|Sensuurwet:''Orgie'' was een van André P. Brink se boeke wat vir 'n tyd lank nie vir die oop biblioteekrakke beskore was nie.]] Die sensuurwet onder [[Apartheid]] verwys na die '''Wet op Publikasies en Vermaaklikhede''' wat sedert 1963 deur die parlement aanvaar is om binnelandse publikasies aan sensuur te onderwerp. Die bepaling van hierdie wet kon 'n publikasie ongewens verklaar indien die werk, of deel daarvan, onbetaamlik, onwelvoeglik, aanstootlik of skadelik vir die openbare sedes en/of godslasterlik sou wees en dit enige bevolkingsdeel van die Republiek van Suid-Afrika belaglik of veragtelik sou maak. == Agtergrond en aanloop == === Tweede Wêreldoorlog === Beheer oor publikasies is voor die eerste wetgewing van 1963 deur die Volksraad toegepas deur verskeie koloniale of provinsiale wette, doeanewette en die Sensuurwet van 1931. Van die Apartheid-Sensuurwetgewing toon wel duidelike ooreenkomste met dié tydens die Tweede Wêreldoorlog, toe Suid-Afrika deel van die Britse Ryk was. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is onder meer 'n paar Afrikaanse boeke verbied, kragtens ’n regulasie '''dat boeke wat aan enige deel van die gemeenskap aanstoot mag gee, nie aangekoop mag word nie.''' Die verhouding tussen die Afrikaans- en Engelssprekendes was op daardie stadium swak - want daar was veral spanning tussen Republikeinsgesindes (wat onafhanklikheid nastreef) en Rojaliste (wat vir die Britse Ryk veg). Hoewel die meerderheid soldate wat aan die oorlog deelgeneem het inderdaad Afrikaanssprekend was, het veral die Engelssprekende soldate en Afrikaanssprekende burgerlikes mekaar aangerand. Een aanval op ''[[Die Vaderland]]'' en ''[[Die Transvaler]]'' se geboue op Saterdagaand, 1 Februarie 1941, waar manuskripte en persklaar romans, toneelstukke en akademiese artikels vernietig is, volg op 'n lang aanloop. Verdagmakery begin reeds na afloop van Heldedagviering op 28 Oktober 1939 op Vryburg. Speurders wou verneem oor die gedig "Voor in die wapad brand 'n lig" deur A.G. Visser, want die aanleiding tot die ondersoek was blykbaar "'n simboliese voorstelling van moedersmart in die konsentrasiekampe".<ref name="SteynNov1991" /> Die eerste boek wat op amateuragtige wyse deur 'n burger self 'n verbod op geplaas is (glo op las van die Regering), is die topverkoper ''Ek rebelleer!'' deur J.A. Smith (assistent-kommandant-generaal van die Ossewabrandwag), waarin hy sy ervarings as Kaaplandse skoolseun en Rebel tydens die Anglo-Boereoorlog meedeel. Die boek is uit eie beweging deur die Engelse voorsitter van 'n skoolraad te Port Elizabeth laat verwyder uit die stad se skoolbiblioteke; by nadere ondersoek was daar geen sprake van enige opdrag van die militêre owerheid of Minister van Verdediging nie. Toe hierdie nuus aan die lig kom, het skoolkomitees met dank die skenkings van die boek in ontvangs geneem en die omsendbrief ignoreer.<ref name="SteynNov1991" /> Generaal [[Manie Maritz]] se boek, ''My lewe en strewe'', is die eerste Afrikaanse boek wat deur die regering tydens die Tweede Wêreldoorlog verban is, in Maart 1941. Dit is gedoen kragtens die noodregulasies tydens die duur van die oorlog - omdat dit '''een deel van die bevolking teen die ander ophits'''. Die eerste oplaag was toe reeds uitverkoop. Die boek is sterk gegrond op die "Protokolle" van die "Geleerdes Oues van Zion" en anti-Joods. Die staat voer aan dit is 'n heftige aanval op die Jode en propaganda, veral met die woorde "Laat ons die kanker wat aan ons volkslewe vreet - naamlik die Jood - verwyder." Maritz meen hy het nie bedoel dat die Jode met geweld magteloos gemaak moes word nie, maar op ander maniere. In sy oë was dit die knoeiery van die Jode wat aanleiding gegee het tot die 27&nbsp;000 Afrikanervroue- en kinders wat hul lewens in die konsentrasiekampe tydens die Anglo-Boereoorlog verloor het. Hy voel dit is sy plig as burger om in te gryp as daar dinge gebeur wat moontlik aanleiding tot die bloedvergieting van sy eie volk sou lei. Maritz ontken dat Christus en sy dissipels Jode was, maar wel Judas Iskariot. Hy beskou ook nie die Jood as medemens nie. Maritz is weens sy minagting van die hof (weens uitbarstings) en verdere uitlatings 'n verswarende 75 pond-boete opgelê, of nege maande gevangenisstraf. Die boete is nie betaal nie en 'n lasbrief vir die gevangesetting is uitgereik. 'n Prokureur, W.G. Kirsten, het na afloop van Maritz se inhegtenisname wel die boete inbetaal.<ref name="SteynNov1991" /> Twee boeke loop 'n jaar later dieselfde bloutjie: ''Helkampe'' deur Ewald Steenkamp en ''Só het hulle gesterf!'', 'n vertaling van ''Hoe zij stierven'' deur G. Jordaan. In albei gevalle handel dit weer oor die wreedheid van die Anglo-Boereoorlog wat uitgebeeld word. Die boekeverbod het feitlik geen aandag in die Engelse pers geniet nie. Albei boeke is verbied kragtens 'n noodregulasie oor die '''beslaglegging op boeke of dokumente waarin die informasie wat gebruik mag word om die landsverdediging te strem''', vervat is. Ook ''Tant Alie van Transvaal'', 'n dagboek van Alida Badenhorst, is later in die Tweede Wêreldoorlog 'n tyd lank verbied, maar na volgehoue protes weer ontban.<ref name="SteynNov1991" /> Ironies genoeg is die "hoogs anti-Britse" boek wat deur 'n Duitse sender (Radio Zeesen, wat ook na Suid-Afrika uitgesaai het) gebruik is, '' 'n Eeu van onreg'', destyds, tydens die Anglo-Boereoorlog, geskryf deur niemand anders nie as die nou dienende Eerste Minister, [[Jan Smuts]] self. Die vraag is geopper deur [[J.G. Strijdom]], na aanleiding van die vermelde Afrikaanse boeke, wanneer Smuts se werk dan nou verban gaan word. Namens die Minister van Binnelandse Sake is geantwoord : "Hierdie boek is nog nie onder my aandag gebring nie". Generaal Jan Kemp voer in 1942 aan hierdie antwoord kom maar "net omdat die boek deur die Eerste Minister geskryf is". In 'n persoonlike verklaring skryf Smuts reeds in 1939 die woorde wat hy veertig jaar tevore geskryf het, was geregverdig; daardeur kon 'n verenigde Suid-Afrika geskep word, "en daar is verder die vooruitsig dat ons 'n verenigde volk sal opbou. Ons geniet ook die waardevolle toegeneentheid en vriendskap van die hele Britse Gemenebes. [...] Niks waarvoor ons geveg en gely het, het op die ou end verlore gegaan nie, maar ons het selfs meer gewen as [waarop] ons gehoop het."<ref name="SteynNov1991" /> ''Die Transvaler'' was woedend oor die verbod op hierdie Afrikaanse boeke, juis in 'n tydperk wanneer "volkskadelike lektuur, naamlik oor die kommunisme" meer vryheid toegeken is. Ook voer ''Die Transvaler'' aan: feite bly feite, en wat die Britte aan die Afrikaner gedoen het sal nie gou uit die volksgeheue uitgevee word nie. Ook ''Die Burger'' voeg sy stem by: die dade van Brittanje staan swart as 'n ewige aanklag teen hom, en dit gaan maar moeilik om steun en geesdrif vir die Empire te werf wat presies dié gruweldade aan sy vyande toeskryf waaraan hy self skuldig is - kerke afbrand, onmenslike behandeling van vroue en kinders; alles onder die vaandel van Brittanje se stryd vir die Christelike beskawing. Die ''Volksblad'' het weer aangevoer daar was nooit voorheen 'n verbod op ''Hoe zij stierven'' nie - hoekom nou skielik? Dit is bloot die Britte se eie gewete wat hul aankla.<ref name="SteynNov1991">[https://archive.org/details/tydskrifvirlette00uns_u6k/page/30 Steyn, J.C. 1991. Politieke redes vir die verbod op 'n paar Afrikaanse boeke. ''Tydskrif vir Letterkunde'', 29(4):30-38]</ref> === Ná die Tweede Wêreldoorlog === In 1947 kom die beheer oor binnelandse publikasies ter sprake, maar ook sit die Transvaalse Hooggeregshof in 1953 met 'n netelige probleem in verband met die kopieregskending van 'n 'obsene' artikel wat die ''Keur''-tydskrif na bewering van die ''Fyn Goud'' gesteel het. Die saak was een van die hoofoorsake wat aanleiding gegee het tot die samestelling van die Cronjé-kommissie om die 'euwel van onwelvoeglike, aanstootlike of skadelike leesstof’ te ondersoek. Die verslag van die Cronjé-kommissie word aan die Volksraad voorgelê en in 1957 gepubliseer. Reeds in die 1940's het die houding wat die Kerk en georganiseerde kultuur ingeneem het die uitgewersbesluite beïnvloed, onder meer op Nasionale Persboeke. In tydskrifte en koerante is eindeloos geskryf oor die gevaar van pornografie. Sensuur is bepleit. Op 28 November 1953 rig H.L. Roux, bestuurder van die Nasionale Boekhandel, 'n brief aan ''Die Volksblad'' waarin staan dat die Afrikaanse volk met sy kultuur en letterkunde voor 'n krisis staan. Die sedelike waardes word bedreig deur 'n "stortvloed pornografiese leesstof". [[Koos Human|J.J. Human]] skryf op 26 Maart 1954 aan ''Die Huisgenoot'' dat daar 'n verskil is tussen "pornografie" en "prikkellektuur". Prikkellektuur word nie geskryf nie, maar ''gedink''. Dit is die onoordeelkundige lees van die leser wat die vuil in 'n teks uitlig waarvan dikwels geen sprake is nie of waarvan dit nie die bedoeling is nie (Human skryf op 18 Januarie 1956 dat mens selfs van die [[Hooglied van Salomo]] pornografie kan maak). Hy verwys onder meer na die seksuele verhouding tussen Johanna en Henning in die roman ''Laat vrugte'' – wat nêrens ter sprake is nie – maar waar Sybrand se kleinkind tog uit gebore moet word. Human pleit eerder vir 'n grondige hervorming in die moedertaalonderwys en veral by die studie in die letterkunde. Die voorsitter van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]], dr. T. E. W. Schumann, het egter op 3 Julie 1954 onwelvoeglike lektuur vergelyk met gifgas: ''Indien die wet my verbied om in die middel van Eloff- en [[Adderleystraat]] 'n ontwikkelaar van gifgas aan die gang te sit, waarom sal hy my nie ook verbied om geestelike gifgas in die land te versprei nie? Die argument dat die publiek hierdie gifgas verlang, maak op my geen indruk nie.'' By letterkundiges soos Gerrit Dekker en [[C.M. van den Heever]] was daar kommer oor die dekadensie asook sensasielus wat besig was om die verskyning van suiwer letterkunde in Afrikaans te verdring. Van den Heever wys onder meer na wellustige seks wat godsdiens verdring; dat dit amper 'n obsessie in die poësie en prosa was. In die vyftigerjare het die Nasionale Boekhandel dikwels meer gewaag met die digkuns as met die prosa. ''Steenbok tot poolsee'' (1955) van [[Peter Blum]] het oor die algemeen gemengde resensies ontvang. Maar na die verskyning van die bundel het die een klagte op die ander gevolg, ook van die Uitsaaikorporasie. Geen resensies van die boek is deur die [[SAUK]] uitgesaai nie, hoewel hul nie die boek in die ban gedoen het nie. Die heftigste beswaar was teen "Oor monnemente gepraat". (Ironies genoeg is die sonnet in 1986 afgedruk op die eksamenvraestel in die letterkunde vir Afrikaans Hoër Graad (Senior Sertifikaat) van die Kaapse Onderwysdepartement). [[N.P. van Wyk Louw]] het oor Radio Nederland Wereldomroep 'n goeie woordjie vir die digbundel gedoen. == Die Sensuurwet aanvaar == Die eerste poging van die Cronjékommissie om 'n sensuurwet ingesteld te kry, het misluk weens die verreikende voorstelle in verband met beheer. Ná herhaalde pogings het dit geluk. Die [http://www.historicalpapers.wits.ac.za/inventories/inv_pdfo/AD1715/AD1715-24-3-4-001-jpeg.pdf Wetsvoorstel is in 1962 ter tafel gelê] en ingedien deur die Minister van Binnelandse Sake; met die amptelike benaming: ''Wetsontwerp om die produksie en verspreiding te verbied van publikasies en voorwerpe wat ongewens is, en om voorsiening te maak vir aangeleenthede wat daarmee in verband staan; en om die "Police Offences Ordinance, 1902" (Oranje-Vrystaat), die "Criminal Law Amendment Act, 1909" (Transvaal), die Doeanewet, 1955, en die Poswet, 1958, te wysig.'' In 1963 is die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aanvaar. Die wet bepaal dat 'n Raad saamgestel sou word wat minstens uit nege lede bestaan en waaruit ses deskundiges van kuns, taal en die lettere of regspleging moes wees. Hierdie aanstelling sou gedoen word deur die Minister van Binnelandse Sake, wat ook die paneel sou aanwys waaruit die Raad kommissies in die lewe kon roep. Die komitees moes dan onder die Raad se gesag verslag doen oor 'n publikasie wat aan hom voorgelê word. Die publiek kon publikasies vryelik voor die Raad gaan voorlê, maar die skrywer, uitgewer of invoerder moes by die Hooggeregshof (en daarna ook by die Appèlhof) appèl gaan aanteken. Die Raad hoef volgens die wet nie redes vir sy besluite te verstrek nie. Die koerante wat lid was van die Suid-Afrikaanse Persunie was van hierdie wet vrygestel. Die Suid-Afrikaanse Wet (No. 26 van 1963) vir die Beheer oor Publikasies en Vermaaklikhede bevat destyds die volgende klousules:<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, pp. 64-66</ref> :''Klousule 5 (2)'' :'n Publikasie of voorwerp word geag ongewens te wees indien dit of 'n deel daarvan – ::(a) onbetaamlik of onwelvoeglik is of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is; ::(b) godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is; ::(c) enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelik maak; ::(d) vir die betrekkinge tussen enige bevolkingsdele van die Republiek skadelik is; ::(e) vir die veiligheid van die Staat, die algemene welsyn of die vrede en goeie orde nadelig is; :''Klousule 6 (1)'' :Indien by 'n regsgeding ingevolge hierdie Wet die vraag ontstaan of enige stof onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is, word daardie stof geag – ::(a) onbetaamlik of onwelvoeglik te wees indien dit na die oordeel van die hof die strekking het om die gedagtes van persone wat waarskynlik aan die uitwerking of invloed daarvan blootgestel sal word, te verderf of te laat ontaard; of ::(b) vir die openbare sedes aanstootlik te wees indien dit na die oordeel van die hof waarskynlik skokkend of walglik sal wees vir persone wat dit waarskynlik sal lees of sien; of ::(c) vir die openbare sedes skadelik te wees indien dit na die oordeel van die hof op onbetaamlike wyse handel met moord, selfmoord, die dood, grusaamheid, wreedheid, bakleiery, rusie, mishandeling, wetteloosheid, rampokkery, roof, misdaad, die tegniek van misdaad en misdadigers, drinkery, dronkenskap, handel in of verslaafdheid aan verdowingsmiddels, smokkelary, geslagsverkeer, prostitusie, promiskuïteit, blanke slavinnehandel, losbandigheid, wellus, hartstogtelike liefdestonele, homoseksualiteit, seksuele aanranding, verkragting, sodomie, masochisme, sadisme, seksuele bestialiteit, vrugafdrywing, geslagsverandering, naglewe, liggaamlike houdinge, naaktheid, skamele of ontoereikende kleding, egskeiding, huweliksontrouheid, owerspel, buite-egtelikheid, menslike of maatskaplike afwyking of ontaarding, of 'n ander soortgelyke of verwante verskynsel; of ::(d) onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik te wees indien dit na die oordeel van die hof op enige ander wyse die sedes ondermyn. :''Klousule 10'' :Die raad keur nie 'n rolprent goed nie wat volgens sy oordeel – ::(a) iets voorstel wat afbreuk doen aan die veiligheid van die Staat; ::(b) die uitwerking kan hê om – :::(i) die vrede of goeie orde te versteur; :::(ii) die algemene welsyn te benadeel; :::(iii) ten opsigte van welvoeglikheid aanstoot gee; :::(iv) ten opsigte van die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstoot te gee; :::(v) enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelike te maak; :::(vi) die betrekkings tussen enige bevolkingsdele in die Republiek te benadeel; of :::(vii) kommunisme, soos in die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme, 1950 (Wet No. 44 van 1950), omskryf, te propageer of te bevorder; of ::(c) 'n aanstootlike voorstelling gee van – :::(i) die Staatspresident; :::(ii) die Republiek se gewapende magte of 'n lid daarvan; :::(iii) die dood; :::(iv) mensegestaltes; :::(v) liefdestonele; :::(vi) polemiese of internasionale politiek; :::(vii) openbare figure; :::(viii) jeugmisdaad; :::(ix) misdadigheid en misdadigerstegniek; :::(x) wrede bakleiery; :::(xi) dronkenskap en rusie; :::(xii) verslaafdheid aan verdowingsmiddels; :::(xiii) tonele van geweld waarby blankes en nie-blankes betrokke is; :::(xiv) vermenging van blanke en nie-blanke persone; of :::(xv) gewelddadigheid teenoor of mishandeling van vrouens en kinders. Die heftigste kritiek was die kriterium van die verbod, spesifiek artikels 5 en 6, volgens Kannemeyer: {{quote| Volgens 5 (2) is 'n publikasie ongewens indien dit of 'n deel daarvan onbetaamlik of onwelvoeglik is of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is; godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is; enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelik maak; vir die betrekkinge tussen enige bevolkingsdeel van die Republiek skadelik is; of vir die veiligheid van die Staat, die algemene welsyn of die vrede en goeie orde nadelig is.<br /> Artikel 6 gee dan 'n omskrywing wat onder ‘onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik’ verstaan moet word: indien dit na die oordeel van die hof die strekking het om die gedagtes van persone wat waarskynlik aan die uitwerking of invloed daarvan blootgestel sal word, te verderf of te laat ontaard; waarskynlik skokkend of walglik sal wees vir persone wat dit waarskynlik sal lees of sien; of op onbetaamlike wyse handel met 'n lang reeks onderwerpe soos moord, wetteloosheid, verslaafdheid, allerlei vorme van seksualiteit e.d.m. Daarby mag die doel van die skrywer of uitgewer nie by die vasstelling van onbetaamlikheid of onwelvoeglikheid in ag geneem word nie. }} Daarby dus kon 'n boek byvoorbeeld op grond van "of 'n deel daarvan" met 'n enkele woord of paragraaf onbetaamlik of onwelvoeglik wees en verbied word. Daar was geen sprake dat 'n kunswerk in sy geheelbeeld beoordeel (of veroordeel) kon word nie; dit was nie in die wet ingebou nie. Die estetiese oorwegings was totaal irrelevant – '''die eerste verbod op 'n publikasie wat kragtens die wet tot 'n regsgeding lei''' was die boek ''When the Lion Feeds'' deur Wilbur A. Smith. N.P. van Wyk Louw, een van die grootste teenstanders van die wet, het die wetgewing beskou as 'n effektiewer manier om die Afrikaanse taal en literatuur dood te smoor as wat [[Alfred Milner|Milner]] kon bedink het: as jy nie iets in Afrikaans kon sê nie, publiseer dit in Engels: ''Vir die jong aspirant-skrywer (ook die Afrikaanse!) in Suid-Afrika – is dit asof hier vir hom gesê word: Boeta, as jy jou sê wil sê, skryf Engels! En as jy nie Engels goed genoeg ken nie, léér dit, soos Joseph Conrad; maar skryf in Engels en behou jou siel!'' Op 25 April 1963 het W.A. de Klerk en Mary Renault 'n verklaring (gesteun deur 117 Suid-Afrikaanse skrywers en 41 kunstenaars) met beswaar teen die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aan sen. [[Jan de Klerk]], minister van binnelandse sake, oorhandig. Onder die beswaarmakers was: {{div col|colwidth=20em}} * [[Rob Antonissen]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Ronnie Belcher|R.K. Belcher]] * [[André P. Brink]] * [[Guy Butler]] * [[Jack Cope]] * [[Johan Degenaar|J.J. Degenaar]] * [[W.A. de Klerk]] * [[Anna de Villiers]] * [[Abraham H. de Vries|Abraham de Vries]] * [[Eitemal|W.J. du P. Erlank (Eitemal)]] * [[Elisabeth Eybers]] * [[Athol Fugard]] * [[Sarah Goldblatt]] * [[Nadine Gordimer]] * Pieter Grobbelaar * [[Wilhelm Grütter]] * [[T.J. Haarhoff]] * [[Doc Immelman]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Elsa Joubert]] * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Karl Kielblock]] * [[Uys Krige]] * [[Etienne Leroux]] * R. E. Lighton * [[Freda Linde]] * [[Anna M. Louw]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * E.G. Malherbe * F.E.J. Malherbe * [[Leo Marquard]] * [[Johannes Meintjes]] * [[C.J.M. Nienaber]] * [[G.S. Nienaber]] * M. Nienaber-Luitingh * [[D.J. Opperman]] * [[Alan Paton]] * S.V. Peterson * [[P.J. Philander]] * M. Preller * [[Gert Pretorius]] * [[Jan Rabie]] * [[Mary Renault]] * [[Leon Rousseau]] * [[Jan Schutte]] * [[Adam Small]] * Barend Toerien * [[Sannie Uys]] * [[Laurens van der Post]] * Vincent van der Westhuizen * [[Ernst van Heerden]] * J.P.J. van Rensburg * [[Marthinus Versfeld]] * [[A.J.J. Visser]]. {{div col end}} Eers met die aanstel van die afgetrede prof. [[Gerrit Dekker]] as die eerste voorsitter van die Publikasieraad is die geskil besleg. Dekker was aanvanklik onwillig, maar Van Wyk Louw het met hom onderhandel. Sy aanstelling het die skrywers grootliks kalmeer. Drie prominente Afrikaanse literatore – [[A.P. Grové]], [[Merwe Scholtz]] en [[T.T. Cloete]] – is tot lede benoem. 'n Oud-Nasionale Persman, Jannie Kruger, het Dekker opgevolg toe sy termyn verstryk het. Op grond van Kruger se publikasies en literêre aansien kon hy nie dieselfde respek van sy voorganger afdwing nie. Die tydskrif ''Scope'' word herhaaldelik in die 1960's deur die Publikasieraad verbied, wat dan later deur die Hooggeregshof ter syde gestel word. Die ongunstige beeld van belastingbetalers se geld wat vermors word, laat felle kritiek en skerp reaksies ontstaan. Uit die oorgevoelige leserspubliek het die stof egter nog lank nie gaan lê nie: onder andere was 'n woord soos "kutteltjies" in ''Voëlvry'' deur D.J. Opperman beskou as "gekruide" taal (in 'n brief van 24 Mei 1967). == ''When the Lion Feeds'' == Vroeg in 1964 word die boek ''When the Lion Feeds'' uitgegee, geskryf deur Wilbur Smith. Die verhaal handel rondom die pioniersdae in Natal en Transvaal, hoofsaaklik ligte leesstof. Binne drie maande (April, Mei en Junie) word 10 000 eksemplare van die hand gesit; dus, 'n topverkoper. In Julie 1964 het die Raad van Beheer oor Publikasies die boek onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik bevind. Appèl teen hierdie besluit word aangeteken by die Kaapse Hooggeregshof. Met 'n meerderheidsbeslissing van twee regters teen een regter word die appèl gehandhaaf. Hierteen teken die Raad van Beheer oor Publikasies nou sy appèl aan - die bevinding word nou na die Appèlhof verwys. Hoofregter L.C. Steyn, asook appèlregters G.N. Holmes en Potgieter is dit eens dat die boek wel onbetaamlik en onwelvoeglik is, en dat die Raad gelyk had. Appèlregters F.H.L. Rumpff en Williamson verskil. Met die meerderheidsbeslissing word die boek onder sensuur geplaas.<ref name="Steyl" /> Rumpff het (in sy uitspraak wat in Engels was) 'n probleem dat die boek ''in sy geheel'' as onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik beskou is. Na sy mening is daar slegs twee passasies waaroor daar ernstig geredeneer kan word (naamlik Hoofstuk 11 en 13). Die beskuldiging van sadisme en wreedheid is ongeregverdig. Indien die uittreksels in isolasie beskou sou word, of misplaas in 'n storie vir kinders verskyn het, sou hy nie gehuiwer het om hulle onwenslik te noem nie. Hy vergelyk dit met Michelangelo se Dawidsbeeld waarvan die geslagsdele verwyder sou word "en aan 'n stukkie moderne nie-figuratiewe beeldhouwerk gehang word". Michelangelo het verwag dat sy skepping as 'n eenheid deur die normale volwasse wêreld beskou sou word, "en niemand sal droom om die beeld te verbied omdat sekere giggelende jeugdige tienderjariges of 'n seksbehepte indiwidu die onbedekte geslagsdele verliefderig begluur of een of ander oujongnooi met te min seksgevoel hulle walglik mag vind nie."<ref name="Steyl" /> Volgens Rumpff beteken sedes in die Wet basies 'n kwessie van smaak, die heersende smaak van die samelewing waarop die Wet betrekking het, en nie dié van 'n gemeenskap van die vromes nie. Die Hof kan niemand keer om oor seks te lees wat so beskryf is dat dit min aan die verbeelding oorlaat nie. Ook sal die Hof nie die gedagtes van die mense van gister in ag neem nie, maar die mense van die eietydse samelewing (d.i. 1965).<ref name="Steyl" /> Hy voer aan die boek is nie vir jeugdiges of preutse mense geskryf nie: dit is vir volwassenes bedoel en "sal in besonder inslaan by mans van die wêreld wat iets van die lewe af weet, sowel as van die geskiedenis van Natal en Transvaal, die Laeveld en sy wild." Vir Rumpff is dit verkeerd om burgers van die Republiek van Suid-Afrika 'n leesbare roman te ontneem omdat daar verwysings is na seksuele gewoontes wat mens as taboe sou beskou.<ref name="Steyl" /> In '''Hoofstuk 11''' beeld die skrywer kortliks die oorgang van die twee broers van kinderjare na jongmanjare uit. Dit toon hoe die karakter Sean deur die vurige plaasmeisie Anna verlei word nadat sy naak geswem het. Sy neem sy hemp en droog haar gesig daaraan af, "standing naked and unashamed - she had too many brothers for modesty." Na Rumpff se mening val hierdie aangeleenthede binne die atmosfeer en kleur van die tydperk wat in die boek uitgebeeld word, en ook die seksuele gebeurtenisse vorm nie 'n onnatuurlike deel van die intrige nie. Die beskrywing word in toom gehou, is selfs delikaat, hoewel die inhoud gewaag is.<ref name="Steyl" /> In '''Hoofstuk 13''' word 'n liefdestoneel verkeerdelik deur die Hof aan twee kinders toegedig. In die minderheidsuitspraak word daarna verwys as 'seksuele perversie' en 'dierlike hartstog', "en die mening word gehuldig dat die reaksie van die huisvrou wat na die Wynbergse (Kaapse) biblioteek gaan (en wat vermoedelik dus opgevoed is) een van walging sal wees." Rumpff is van mening dat die gemiddelde hedendaagse leser, indien hy 'n normale, gesonde lewe lei, seksueel en andersins, nie aan wellustige gedagtes sal toegee as hy die boek lees nie.<ref name="Steyl" /> Die Hof behoort nie bloot op grond van die rede ''parce qu'une mère ne le donnera pas à sa fille'' (omdat 'n moeder dit nie aan haar dogter sal gee nie) die boek te verbied nie. Dit word nie as jeugboek geadverteer nie. Maar al sou 'n jong, tere meisie die boek ook lees, sal sy gou tot die besef kom dat 'n mansmens 'n wrede skepsel kan wees, dat 'n vrou wat haarself aan die manlike geslag oorgee ná oppervlakkige liefdesbetuigings, 'n groot waagstuk onderneem. Die boek bied dus 'n dure sedeles.<ref name="Steyl" /> Laastens beskou Rumpff die vryheid van spraak "'n duur verworwe en kosbare bate [...], wat nietemin maklik verloor kan word" sodra hierdie presedent eers geskep is.<ref name="Steyl">Steyl, G.C (samesteller). 1971. 'Moderne Sedes, Michelangelo se Beeld en die Vryheid van Spraak.' In: ''Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof''. Kaapstad: Tafelberg. pp. 25-30.</ref> == ''Kennis van die aand'' == ''Rapport'' lewer op 18 November 1973 'n baie gunstige resensie van ''Kennis van die aand'', deur André P. Brink. Die eerste oplaag was amper in die winkels uitverkoop en daar was sprake van 'n herdruk. E. Lindenberg het dit in ''Die Burger'' (8 November 1973) as 'n gedurfde roman in baie opsigte beskou, maar oor die algemeen 'n mislukking – grootliks omrede dit naïef is om die hoofkarakter uit te beeld as 'n wit hooffiguur, wat dink, voel en reageer soos 'n tipiese Westerse intellektueel, wat in 'n bruin vel gestop is. C.W. Malan lewer sy mening in ''Die Volksblad'' op 27 November 1973: die bevooroordeelde leser sal die boek selde 'n hoër status toeken as dié van 'n omstrede politieke propagandaskrif. In Desember 1973 het dr. Hennie Terblanche, die voorsitter van die Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans, die boek by die veiligheidspolisie gaan aanmeld. Tot dusver was daar nog nie 'n enkele Afrikaanse boek verbied nie. Die publisiteit aan die klagtes wat hierdie situasie by ''Die Vaderland'' en ander media geniet het, het die verkope die hoogte in laat skiet. Die boekwinkels in die stede Bloemfontein, Johannesburg, Pretoria en Kaapstad het nie genoeg eksemplare beskikbaar gehad nie – die waglyste het aanhou groei. [[Jaap Steyn]] som die geskiedenis so op: {{quote| Rykie van Reenen het op 20 Januarie 1974 in ''Rapport'' se hoofberig ''Die Vaderland'' aangehaal wat beweer het dat Brink met ''Kennis'' die Langenhoven van die sewentigerjare geword het, omdat hy sy volk weer leer Afrikaans lees het. Die eer kom miskien eerder Hennie Terblanche toe, het Rykie van Reenen geskryf. "Hy basuin vroeg en laat uit dat die boek bevat, wel getel, vyftig seksdade (wat 'n gemiddeld van een per tien bladsye beteken). Hy gee die versekering, nota bene, as woordeboekmaker, dat daar geen woord in die Afrikaanse sekstaal is wat nie daarin voorkom nie. Dr. Terblanche het ook gesê: "In die ganse wêreldgeskiedenis, in enige taal, het daar nog nooit so 'n vieslike boek verskyn nie." }} Twee Pretoriase vroue, Christine van Wyk, leraarsvrou en lid van die NG Kerk se vrouehulpdiens, en T.C. Pienaar, skryfster en lid van die Afrikaanse Vrouefederasie het ook hul klagte gaan indien. Die Publikasieraad se bevinding het gevolg na 'n aanklag wat op 21 November 1974 deur ds. J.J. Swart van die NG Gemeente Tygerberg ingedien is. Die nuus dat die Publikasieraad moontlik ''Kennis van die aand'' sou verbied, het die Johannesburgse Afrikaanse Skrywerskring 'n fonds in die lewe laat roep om die hofkoste te dra. 'n Protesbyeenkoms is in Johannesburg vir Vrydag, 1 Februarie 1975, gereël, waar uit Brink se boek voorgelees sou word. Die verbod is egter vervroeg tot 29 Januarie in 'n buitengewone staatskoerant. Die protesvergadering is op Donderdagaand, 31 Januarie gehou, en verskeie letterkundiges het opgetree, soos Louis Eksteen (Universiteit van Pretoria), E. Lindenberg en [[Ampie Coetzee]] (Wits), Jan Spies, Chris van der Merwe en H.C.T. Müller (RAU). Ds. D.P.M. Beukes, voorsitter van die [[FAK]], maar ook twee NG-moderatore dr. J.D. Vorster (van die Algemene Sinode, en broer van die eerste minister, John Vorster) en ds. Gericke het die verbod verwelkom. Die minister van binnelandse sake, [[Connie Mulder]], het ook sy skok oor die "vulgêre, liederlike en blatante aanbieding van woordkeuse" van die werk uitgespreek. Die Kaapse Hooggeregshof het die appèl teen die verbod van die hand gewys. '''Regter Theo van Wyk''' bevind "dat die roman ingevolge die begrippe omskryf in die wet onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik en skadelik vir die openbare sedes is. Dit sal waarskynlik skokkend en walglik wees vir 'n wesenlike aantal lesers, en handel op onbetaamlike wyse met grusaamheid, dronkenskap, wellus, hartstogtelike liefdestonele, sadisme en soortgelyke verskynsels. Dit is aanstootlik vir die godsdienstige gevoelens van 'n bevolkingsdeel en dit maak 'n bevolkingsdeel, te wete die blankes, veragtelik."<br /> '''Regter J.H. Steyn''' het nie die boek as godslasterlik beskou nie, maar bevind die roman wemel van oordrywinge en onjuisthede. "Die profiel wat dit van die Afrikaner skets, is nie vleiend nie, maar die leser besef dat hy met 'n geniepsige skrywer te doen het wat die roman gebruik om te kwets." Regter Steyn blyk dat hy dié besluit ‘vanweë die behoefte aan 'n viriele letterkunde in die Afrikaanse taal’ teensinnig neem.<br /> '''Regter M.A. Diemont''' beskou volgens die reg nie die boek as godslasterlik nie, maar baie lesers sou dele daarvan aanstootlik vind, veral waar godsdiens en seks met mekaar gekoppel word. == Aksie Morele Standaarde == [[Lêer:Inskrywingsvormaksiemorelestandaarde.JPG|regs|duimnael|350px|Inskrywingsvorm van (die gewese) Aksie Morele Standaarde]] Volgens die drukgroep, Aksie Morele Standaarde, was die wet "geheel en al ontoereikend" en moes onverwyld opgeknap word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p .9, 68</ref> In hul boek spesifiek toegewy aan die Afrikaner,<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 10</ref> maar ook veral Christene,<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 80</ref> getiteld ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika'' (1974), speel die Staat so reg in die hand van die gewetenlose geldwolwe (wat "verlei, verlok en verneder"),<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 79</ref> wat op hul beurt so reg in die hand speel van die Kommuniste. Die grootste vyand, en dus die Kommuniste se grootste bondgenote, is die swygende en onbetrokke meerderheid Christene van Suid-Afrika wat geen standpunt inneem nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.60, 77</ref> Afgesien van die betrokke Wetgewing word die hele vraagstuk bekyk teen die aanhef van die Grondwet van Suid-Afrika:<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.64-65</ref> {{cquote| In nederige erkentlikheid teenoor die Almagtige God, Beskikker oor die lotgevalle van nasies en die geskiedenis van volkere; Wat ons voorgeslagte uit baie lande byeengebring en hulle hier in hul eie gevestig het; Wat hul weë deur geslagte bepaal het; Wat hulle so wonderbaarlik deur gevare gelei het; Verklaar ons, wat hier as verteenwoordigers van die volk vergader is, dat aangesien ons Bewus is van ons verantwoordelikheid voor God en die mensdom; Oortuig is van die noodsaaklikheid om saam te staan Om die onskendbaarheid en vryheid van ons land te beveilig; Om die wet en die orde daarin te handhaaf; Om die geluk en die geestelike en stoflike welvaart van almal te bevorder; Bereid is om ons plig te aanvaar om gesamentlik met alle vredeliewende volkere wêreldvrede te soek; en Die opdrag wil uitvoer om die Republiek van Suid-Afrika te vestig en 'n Grondwet daaraan te gee wat die beste sal aanpas by die tradisies en geskiedenis van ons vaderland. }} Van die standpunte en retoriese vrae sluit in: * Gesien teen die agtergrond van die Koue Oorlog moet, wat moraliteit betref, voet by stuk gehou word. Of dit nou deur middel van pornografie, bloufilms, popfeeste en ander vorms van permissiwiteit is wat die Westerse wêreld oorspoel, die morele standaarde in die Ystergordynlande word streng gehandhaaf. "Die vernaamste rede hiervoor is dat die kommunisme wêreldoorname beplan en daarom word geen toegeeflikheid geduld wat hulle kan verswak en hierdie allesoorheersende ideaal kan verydel nie."<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.11</ref> Die Kremlin steun op omverwerping en sedeloosheid; hulle hoop dat die morele verbrokkeling spoedig oor die Westerse wêreld sal versprei, sodat hulle sonder slag of stoot kan oorneem.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 21</ref> :Die Italiaanse Kommunisteparty het onder meer 'n antwoord gekry op die vraag wat hulle te doen staan teenoor die losbandige teaterproduksies wat vanuit die Weste na Italië ingevoer word<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.22</ref>: {{cquote| Ons is daarin geïnteresseerd om hierdie soort spel aan te moedig en is ook bereid om toneelspelers wat in sulke stukke optree, as kampioene van die vryheid van die kunste aan te prys. Ons wil sulke produksies aanmoedig, en moet mense aanleiding gee om soortgelyke stukke te skep wat seksueel selfs nog meer uitdagend is. As 'n taktiese beleid is ons doelwit om 'n onderneming te steun wat pornografies is en wat geheel en al vry van enige beperkings of gewone morele kodes is. Die regisseur en toneelspelers is soos miere wat vrywillig en sonder koste van ons kant eet aan die wortels van die bourgeois gemeenskap. Hoekom sal ons hulle werk probeer stopsit? Hoekom sal ons hindernisse in hulle weg lê? }} :Bovermelde aanhaling eggo Lenin se woorde dat Rusland die Westerse wêreld sou inneem sonder militêre oorlogvoering: "Die betroubaarste oorlogstrategie is om die finale krygsverrigting uit te stel totdat die morele agteruitgang van die vyand die doodshou sowel maklik as moontlik maak." Ook Stalin het gesê: "Nou sal ons die Weste sonder oorlog vernietig - sonder om ons soldate of kanonne te gebruik, maar met die Weste sal ons die Weste vernietig." <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.47</ref> :Naas die Bosoorlog ("militêre terrorisme op die grens") was daar ook sprake van "morele terrorisme" onder die dekmantel van "vrede bewaar met die wêreld", "die mensdom het volwasse geword" en "demokratiese vryheid":<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.78-79</ref> {{quote| Die verwoesting van morele norme is nie op sigself 'n doel nie. Dit is eerder die sleutel wat die agterdeur vir die vyand ontsluit. Wanneer hy aanland - en hy beweeg onteenseglik in ons rigting uit die noorde en die ooste - sal hy 'n verswakte, kragtelose prooi vind wat geen weerstand bied nie. [...] Vreemd, nie waar nie, maar ook 'n openbaring, dat die Russiese kommuniste, wat gestadig die wêreld begin oorheers en by die jongste Olimpiese Spele meer goue medaljes gewen het as enige ander nasie, die produksie van enige pornografie, bloufilms en dwelmmiddels vir hulle mense verbied. Vroeg in hul geskiedenis het hulle die vernietigende krag van hierdie permissiewe elemente ontdek, wat nou die Westerse wêreld wil verswelg. Daar is vandag lande in Europa waar die sedelike bederf so deeglik plaasgevind het dat 'n betreklike klein getal goed gewapende Russiese soldate hulle lande sou kan oorneem sonder dat hulle enige of veel teenstand sal ondervind. Wanneer sedes geheel en al of amper geheel en al bedorwe is, word alle sin vir patriotisme en nasietrots vernietig. }} * Geen bordeel het nog ooit die morele standaard van 'n gemeenskap verhoog nie; nog minder pornografie en bloufilms.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 18</ref> Pornografie kan verslaafdes in 'n fantasiewêreld dompel, maar ook die aanknoop van gesonde verhoudings strem. Dieselfde lus na die sensasie is egter blywend en dwelmmiddels kan dikwels 'n plaasvervanger word (wat op sy beurt weer aanleiding gee tot dwelmverslawing). Pornografie skep 'n algemene klimaat vir permissiwiteit, dit wis die mooi (en skeppings-)element van seks uit, en iemand wat eers deur pornografie gekondisioneer is, kan nouliks smaak ontwikkel vir waardes soos in die meesterwerke van groot kunstenaars van weleer (en inhibeer sodoende ook die werklik skeppende kuns). "Dit is 'n bedreiging vir die beskawing". Navorsing vir die Amerikaanse Kommissie op Pornografie toon 55% van die verkragters en 37% van seksmisdadigers wat bestudeer is, se kriminele bedrywighede is direk deur pornografie gestimuleer.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.16</ref> Verslawing aan pornografie laat mense net in hulself belangstel; soos obsessies toeneem raak hulle wat hedendaagse politieke en sosiale vraagstukke betref apaties en toenemend vatbaar vir diktatorskap. <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.22-23</ref> * "Waarom moet ons toelaat dat pornograwe die toon aangee, terwyl van die geëerde Suid-Afrikaanse belastingbetalers, wat niks uit pornografie wen nie - inteendeel slegs daardeur bedreig word - verwag word om te betaal vir die totstandbring en instandhou van die geweldige masjinerie wat nodig sou wees om elke publikasie of film na te gaan wat ingevoer of vervaardig word in die land? Waarom kan 'n duidelik omlynde Wet nie geformuleer word met eenvoudige, breedvoerige en onmiskenbare standaarde nie? Daar kan dan van uitgewers, filmprodusente en invoerders verwag word om by die wet te bly - of om 'n swaar boete te betaal." <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.76</ref> * Waarom seksualiteit in die eerste plek in oorsese (Europese en Amerikaanse) skole en in die media prioriteit geniet, en die kinders vanaf kindertuinjare vroegryp gedruk moet word, staan verdag.<ref name="grim43">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.43</ref> Onder die dekmantel van inligting word kindertjies uitgebuit en bestook met sekspraatjies en geïllustreerde uitbeeldings wat die ouers se goedkeuring beslis nie sal wegdra nie.<ref name="grim43" /> 'n Twaalfjarige was op die punt om sy vierjarige sussie seksueel te molesteer: "Hy is op skool alles van seksuele gemeenskap geleer en wou dit op sy sustertjie 'uittoets'".<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 44</ref> Wat in Amerika gebeur, kan ook Suid-Afrika se voorland word, en daarteen moet gewaak word <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.45</ref>. Die vraag ontstaan ook of "die (sogenaamde) eerlike uitbeelding van die lewensfeite, meer besonderlik in seksuele sake" [soos 'n advokaat van 'n Suid-Afrikaanse hof sy steun aan die pleidooi toegedig het], met inbegrip verkragtings, egbreuk, ontug, smerige, aaklige en grusame beskrywings van seksuele misdade en morele sedeloosheid werklik van publieke belang is - veral vir kinders. Waarom moet hierdie immorele en sedebederwende "feite" aan die groot klok gehang word, as dit geensins opbouend is nie?<ref name="grim58">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.58</ref> * Die howe se besluit gegrond op die gelykvormigheid van "die gees van die tye" en "hedendaagse standaarde van moraliteit" kan op 'n ongehoorde laagtepunt afstuur.<ref name="grim58" /> * Waarom is verkragting strafbaar met die dood, terwyl die geldwolwe "die vuilste gemors [kan] publiseer wat seksuele drange prikkel [...] wat tot verkragting aanleiding gee, [en] daarmee mag voortgaan sonder die geringste vrees van selfs 'n R10-boete"?<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.17</ref> * Kinders en minderjariges het geen seggenskap in die opstel van wetgewing nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.75</ref> Dit is die volwassenes wat die toestande skep, wat die kinders sal beërwe; die volwassenes saai die saad, die kinders pluk die vrugte daarvan.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.7</ref> In die openbare belang, en soos in die reël ''Bewus is van ons verantwoordelikheid voor God en mensdom'' vermeld word in die Grondwet, het ouers die reg om daarop aan te dring dat die wetgewing, wat die morele veiligheid van hul kinders beskerm, toegepas word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.74</ref> Dit is dus 'n mistasting om aan te voer die Raad op die Beheer van Publikasie eien homself die "Godgegewe" reg toe om namens ander te besluit wat hulle mag of nie mag kyk/lees nie (omdat die publiek die liggaam juis aangevra of aangestel het), of "teen die demokrasie indruis waar elkeen vir homself kan besluit" (eweneens).<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.60-61</ref> Die landdroste se vertolking van die wet word dikwels beïnvloed deur die openbare mening. As die gereg dus weet die openbare mening staan bankvas agter hom, is hulle natuurlikerwys meer toegeneë om op te tree.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.73, 81</ref> Dus, die regering het 'n massiewe en aanhoudende ondersteuning van die openbare mening nodig, wat vereis dat beswaardes die pen sal opneem.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.9</ref> Demokrasie en die openbare mening beteken dus ook: wie swyg, stem toe.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.29</ref> * Hoe kan die besluite van die Raad van Beheer oor Publikasies, waarin die bovermelde ouers, kinders en die openbaar hul vertroue stel (as deskundiges), se besluite eenvoudig deur "één liberale regter" in die Hooggeregshof ter syde gestel word? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.18, 73</ref> Juis wanneer 'n tydskrif met begeestering berig (en indirek propageer of romantiseer) rakende 'n onderwyseres (die rolmodel van dogters) wat, vir die geld, die onderwys vaarwel toegeroep het om 'n beroepsontkleedanseres te word?<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.10</ref> En hoe kan die eienaar teen die Raad se besluit appelleer?<ref name="grim18">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.18</ref> As die howe eers uitspraak gelewer het, het dit vir die Raad van Beheer oor Publikasies geen sin meer om dit teen te staan nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.59</ref> * Dit is onbillik om rolprente voor die tyd te sensor, terwyl publikasies eers die geleentheid gegun word om dwarsdeur die land te versprei, voordat iemand ''miskien'' 'n klagte sal indien. Teen daardie tyd is reeds duisende van die leesstof verkoop en is die skade gedaan; die put probeer demp nadat die kalf verdrink het.<ref name="grim18" /> Die standpunt "as 20&nbsp;000 mense dit reeds gesien het sal 'n verdere duisend nie kwaad doen nie" word vergelyk met nog 'n bykomende duisend mense wat teen wil en dank by die vuur ingestamp moet word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.26</ref> Beswaarmakers wat aanvoer "alles sal regkom, want die geskiedenis werk in siklusse", m.a.w. daar sal 'n morele keerpunt weer kom, vergeet gerieflik van die eens magtige ryke in die geskiedenis wat almal tot 'n val gekom het, juis omdat hulle toegelaat het dat hulle intern "tot die dood toe weggevreet is". Ook is die vraag: waarom moet hierdie erge demoraliserende toestand eers bereik word? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.8</ref> Geen geld en mannekrag is te veel as die morele slagting van die nasie ter sprake is nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.20</ref> * Die Grondwet lui baie duidelik: ''[...]Die opdrag wil uitvoer om die Republiek van Suid-Afrika te vestig en 'n Grondwet daaraan te gee wat die beste sal aanpas by die tradisies en geskiedenis van ons vaderland.''Die voorgeslagte van die Afrikaner was Christene, en om hierdie immorele neigings na te jaag (insluitend mensonterende popfeeste wat in seks-en-suip-orgies ontaard)<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.30-35</ref>, verloën die Afrikaner (die aangesprokene en teikenleser van die ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika'') daarmee sy beginsels, sy Christelike erfenis, sy Bybel en sy God.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.80-81</ref> * Nietemin, die Wet is 'n dooie letter. Dit word geminag, geïgnoreer en gering geskat, sonder dat die skuldiges tot verantwoording geroep en aan die pen gery word. Daar word onder meer gekyk na Klousule 6 (2)(c) met die verwysing na "liggaamlike houdinge, naaktheid, skamele of ontoereikende kleding", teenoor die buiteblaaie van boeke en tydskrifte wat in boekwinkels skaamteloos aangetref word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.69</ref> :Al staan daar duidelik in Klousule 5 (2): 'n ''Publikasie of voorwerp word geag ongewens te wees indien dit of 'n deel daarvan, b) godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is;'', was daar die een Raadsbesluit dat Jethro Tull se ''Aqualung'' nie godslasterlik is nie, al word Genesis 1 se woorde verdraai. The Beatles se ''Back in The U.S.S.R.'' laat die skrywer wonder: "[Is] ons nie besig om die saad van rewolusie te saai en 'n liefde vir die U.S.S.R. aan te kweek nie? Is dit dan nie "vir die veiligheid van die Staat nadelig" nie? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.69-71</ref> == Stigting van Taurus == 'n Komitee (later verander na 'n kommissie) word in 1972 onder die voorsitterskap van J.T. Kruger saamgestel om die toepassing van die publikasiewetgewing te ondersoek. Daar is bevind in die meerderheidsverslag van die kommissie in 1974 dat onder andere baie lede van die publiek nie meer vertroue in die beheerstelsel het nie, maar ook dat die volksmoraalvervlakking en die ondermyning van die goeie sedes, waardes en norme die doelstellings van die [[kommunisme]] kon bevorder. Nuwe wetgewing was dus noodsaaklik. Die Wet op Publikasie van 1974 het die 1963-wetgewing opgevolg, waar die Publikasieraad afgeskaf is en 'n direktoraat in sy plek gekom het. Die direktoraat het kommissies in die lewe geroep wat publikasies as ongewens kon verwerp. Die lede van die Direktoraat en die komitees is almal aangestel op grond van hul opvoedkundige kwalifikasies. Met die nuwe wet word daar nie meer na die howe gewend nie [wat duur op die belastingbetaler se sak was], maar na 'n Appèlraad, wat uit minstens drie lede bestaan van wie die voorsitter 'n persoon is wat voorheen as regter, advokaat, prokureur of dosent in die regsgeleerdheid tien jaar ondervinding moes gehad het. Die voorsitter kon ook beslissings van die komitees veto "op versoek van die minister, skrywer, uitgewer of lede van die publiek". Die voorsitter is deur die staatspresident aangestel. Die nuwe wet het die uitbou van die literatuur onder die nuwe bedeling onder veel meer druk geplaas as die vorige van 1963. Die komitees kon nou ook die besit van die publikasie verbied; die Minister kon enigiemand die magtiging gee om persele te betree en op boeke beslag te lê, die reg van appèl na die howe is afgeskaf en die Minister het te veel arbitrêre magte verkry. Buiten die klomp administratiewe rompslomp en vaagheid en die bevraagtekening van die opvoedkundige kwalifikasies van die komiteelede, is die aantal Afrikaanse literêre werke steeds nie in sy geheel beoordeel nie en die estetiese oorwegings was vir die wetgewer steeds irrelevant. Die uitgewers was skugter om boeke uit te gee wat moontlik verbied gaan word. Hulle sou wel anoniem die boek uitgee as 'n liefdesaak teenoor die Afrikaanse letterkunde. Omdat 'n vennootskap wat boeke uitgee openbaar geregisteer moes word, is 'n nuwe uitgewer opgerig: ''Taurus''. Van die ''Taurus''-boeke wat verbied is, sluit in: * ''Skryt'' van [[Breyten Breytenbach]] * ''Keerkring'' van [[Welma Odendaal]] * ''Struisbaai-blues'' van André le Roux * ''Te hel met ouma!'' van André le Roux * ''Donderdag of Woensdag'' van [[John Miles]] * ''Stanley Bekker en die boikot'' van John Miles * ''Kommas uit 'n boomzol'' van [[Dan Roodt]] * ''Sonneskyn en Chevrolet'' van Dan Roodt Die teks van die ongepubliseerde ''Dieselle ou storie'' ([[Pieter-Dirk Uys]]) – in 1982 opgehef – en ''And death white as words'' (vertalings van gedigte deur Breyten Breytenbach) is ook in die ban gedoen. == ''Magersfontein, o Magersfontein!'' == Kritiek teen die sensuurstelsel het in 1977 sy klimaks bereik. Toe die Komitee van die Publikasieraad beslis het dat ''Magersfontein, o Magersfontein!'' deur Etienne Leroux nie ongewens is nie, het die minister van binnelandse sake, dr. Connie Mulder, op 7 September 1977 die Appèlraad se beslissing geveto en om heroorweging gevra. Die voorsitter van die Appèlraad, oudregter Lammie Snyman, het 32 deskundiges gaan vra om hul mening oor die boek skriftelik aan hom voor te lê. Al was 25 van die 32 deskundiges van oordeel dat die boek nie ongewens is nie, het die Appèlraad die boek as ongewens verklaar en op 21 November 1977 deur die Departement van Inligting bekend gemaak. 'n Minderheid van die Appèlraad, A.P. Grové en C.D. Fuchs, kon nie veel uitrig teen die meerderheidsuitspraak van die voorsitter, J.H. Snyman, nie. Twee lede van die Publikasieraad se komitees, Merwe Scholtz en Anna M. Louw, het uit protes hul bedankings ingedien. Die Afrikaanse Susterkoerante het nou eenparig die sensuurstelsel as 'n klug bestempel. By elke Departement van Afrikaans/Nederlands aan die universiteite is ontstelde briewe aan die koerante gerig. Daarteenoor het die Sinodale Kommissie vir Leer en Aktuele Sake van die NG Kerk van Transvaal sy volle steun vir die verbod uitgespreek, asook dr. Vorster wat sy dank en lof aan die minister en die appèlsaak betuig het. Die uitgewer, Human & Rousseau, en die direksie van Nasionale Pers, het besluit om die beslissing van die Appèlraad in die Hooggeregshof te betwis. In 1978 het Human & Rousseau die hersieningsverhoor in die Transvaalse Hooggeregshof op grond van godslastering verloor. Die hofsaak het die uitgewers toe reeds, soos op 11 Junie berig, R20 000 gekos. Die uitgewers se appèl na die Hooggeregshof oor prosedurekwessies werp geen vrugte af nie, al het die Hooggeregshof bevind dat die Appèlraad gedwaal het deur by die beslissing nie die waarskynlike leser in aanmerking te neem nie. Op politieke vlak het daar 'n verandering gekom: Alwyn Schlebusch het aan die begin van 1978 die minister van binnelandse sake geword en het op die inisiatief van ''Rapport'' met die letterkundiges Anna M. Louw, Merwe Scholz, Frans van Rensburg, Chris Barnard en Bartho Smit samesprekings gevoer. Daarna het ook Charles Fensham (voorsitter van die Afrikaanse Skrywerskring) en [[Elize Botha]] (redaktrise van die ''Tydskrif vir Letterkunde'') die saak met die minister bespreek. 'n Samevatting van laasgenoemde vergadering se besprekingspunte is opgeneem in [https://archive.org/details/tydskrifvirlette00uns_y7m/page/64 ''Tydskrif vir Letterkunde'' uit dieselfde jaartal]; onder meer word gekyk na die teikenleser (wat nié die "gewone mens" is nie), maar ook, sou 'n appellant (hetsy skrywer of uitgewer) appelleer, dan moet daar 'n komitee wees wat uit letterkundiges bestaan om hieroor 'n waardeoordeel te vel - groter erkenning moet dus aan literêre meriete van publikasies gegee word, en literatore, skrywers en kunskenners moet 'n groter inspraak in die besluitnemingsproses oor publikasies met 'n literêre verdienste verleen word. Soos N.P. Van Wyk Louw destyds voorspel het, wys Botha op die feit dat daar strenger opgetree word teen Afrikaanse werke as teen Engelse werke. Daar is op openbare biblioteke se rakke Engelse boeke wat veel erger dinge in het as Leroux se ''Magersfontein''; en boonop nog van 'n laer litêrer gehalte. Dit kom op 'n sekere sin neer op diskriminasie teen Afrikaanse werke. Daaropvolgend het Schlebusch in April 1979 'n wysigingswet op publikasies ingedien. In dieselfde maand is Leroux benoem vir die [[Hertzogprys]] vir ''Magersfontein'', 'n dwarsklap vir die sensuurwet. T.T. Cloete wys ook in ''Die Kerkbode'' van 12 September 1979 dat die sensuurwet glad nie doeltreffend is nie: {{quote| In dieselfde tyd toe die ''Magersfontein''-onrus van onlangs op sy hoogtepunt was, het in één Afrikaanse publikasie wat deur miljoene in hierdie een week gelees is, die volgende verskyn: 'n rubriek waarin mense hul intiemste sondes bely op 'n verleidelike manier, 'n vleiende artikel oor 'n moeder en haar onegte kinders, 'n stuk kaalkuns, 'n moordartikel met al die mooi gemaakte romanse van die ontugtige vrou, die normering van die saamwoon van ongetroude mense. Niemand het hom daaraan gesteur nie. Ek werk elke dag met honderde jongmense op 'n intensiewe vlak. Hulle lees in groot getalle hierdie dinge elke dag volgens eie eerlike getuienis, maar die dag toe Magersfontein verbied is, het ek vasgestel dat uit 150 senior studente wat ondervra is, net drie die roman gelees het. }} == Wetsverslapping == In 1979 is '' 'n Droë wit seisoen'' van Brink egter verbied, omrede die inhoud "bereken is om die status van die Suid-Afrikaanse Veiligheidspolisie, wat 'n belangrike deel uitmaak van die Owerheid se Vredehoudende masjinerie, dermate af te takel dat dit die Owerheid se vermoë om staatsveiligheid te verseker, sal ondermyn". Altesaam 2 200 eksemplare is verkoop (1 200 binne een week) voor die verbod in werking getree het. In 1980 is die nuwe voorsitter van die Appèlraad oor Publikasies vervang deur prof. J.C.W. van Rooyen, 'n professor in die strafreg aan die Universiteit van Pretoria. Teen die einde van sy diensdekade was Suid-Afrika vryer wat uitgewery betref. Die verbod op ''Magersfontein'' is op 24 April 1980 opgehef: {{quote| In 'n opsomming van sy bevindinge het die raad 'n aantal waarborge genoem wat die Wet op Publikasie in die lig van die regspraak aan die skrywer gee.<br /> <br /> a) Enige onderwerp mag behandel word, ook die immorele. 'n Publikasie hoef nie 'n bydrae tot moraliteit te maak nie.<br /> b) 'Aanstootlik' vir die openbare sedes en 'aanstootlik' vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van 'n bevolkingsdeel het 'n beperkte betekenis. Dit omvat nie die bloot ergerlike of dit wat misnoegdheid tot gevolg het nie, maar slegs die walglike of pynigende.<br /> c) Die "waarskynlike leser" moet as oorweging by art. 47(2)(a), wat oor sedes gaan, in ag geneem word.<br /> d) By art. 47(2)(b), wat oor godsdiens gaan, mag die waarskynlike leser nie by die peiling van die godsdienstige oortuigings of gevoelens in ag geneem word nie. Dit moet egter wel in ag geneem word by die bepaling van die aard en strekking van die publikasie in sy geheel geneem en met inagneming van die konteks waarin die woorde gebesig word. Dit het ook te make met die aard en graad van die skending – of dit dus bloot ergerlik is of so ernstig dat dit pynig of walg.<br /> e) Die isolasie-metode van behandeling mag nie toegepas word nie. Daar moet dus na die werk as geheel gekyk word.<br /> f) Die instelling van die Komitee van Letterkundige Deskundiges dra daartoe by dat die Appèlraad die publikasie reg lees. Geen beslissing van die Appèlraad of die Publikasiekomitee mag gebaseer word op wanindrukke wat die onwaarskynlike leser van die boek sal kry nie. }} Die verbod op ''Kennis van die aand'' is in April 1982 opgehef (met dien verstande dat slegs persone ouer as 18 jaar die boek kan lees en die eksemplare slegs in hardeband mag verkoop word). Sedert die middel jare van die 1980's het 'n rolverskuiwing plaasgevind na rolprentklassifikasie. Prof. Van Rooyen noem dan ook in Julie 1993 dat hy sou wou sien dat in 'n nuwe Suid-Afrika waar daar 'n Handves van Menseregte bestaan, sensors hulle net sal besig hou met rolprentklassifikasie en ouderdomperke om kinders te beskerm: ''Wanneer dit gaan oor haattoesprake of mense aanstoot neem deur 'n boek of toneelstuk, moet kriminele howe só 'n saak beslis. Kerke moet begin besef dat die staat nie hul werk vir hulle kan doen nie."''<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/07/28/2/5.html |title=Nel, Annchen. 1993. Sensuur: Net 'n 'gekkedag-wet'? ''Beeld'' 28 Julie:2 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095311/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/07/28/2/5.html |url-status=dead }}</ref> Van Rooyen voorsien in die nuwe Suid-Afrika sal slegs kinderpornografie of die uitbeelding van pornografie wat met seks en geweld gepaardgaan, volgens wet, strafbaar wees.<ref name="Silber" /> In Januarie 1988 het die Minister van Binnelandse Sake, [[Stoffel Botha]], dit om moraliteitsredes nie nodig geag om enige nuwe wetgewing deur te voer nie.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/01/15/2/6.html |title=''Die Burger''. 1988. Nuwe sensuurwet nie aanbeveel. 15 Januarie:15 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095313/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/01/15/2/6.html |url-status=live }}</ref> Luidens 'n artikel in die ''[[Vrye Weekblad]]'' (1991) word ''[[Playboy]]'' steeds in Suid-Afrika verbied, pornografie is met die wet strafbaar, hoewel prikkeltydskrifte soos ''Penthouse'', ''Bunnygirl'', ''Stag'' en ''Scope'' as 'sagte pornografie' verkoop mag word. Prikkelpop-tydskrifte word beoordeel kragtens die Publikasiewet Wet 42 van 1974, ingevolge Artikel 47(2)(a): dit is ongewens indien 'n gedeelte daarvan "onsedelik of obseen is, aanstoot gee of skadelik is vir publieke moraliteit." Deur herhaalde appellering (soos die publisering van naak borste, dus, sonder die bedekte sterretjies) en voortdurende hofstryd probeer ''Penthouse'' en ''Scope'' om verdere wetverslapping aan die hand te doen, juis om 'n groter markaandeel te bekom. Sowel 'n regsdosent, Joe Campanella (Wits), as sosiologie-dosent Michael Sarakinsky (Unisa) beskou die verslapping van sensuur as 'n voorloper van die nuwe Suid-Afrika en 'n toekomstige aanvaarding van 'n Handves van Menseregte, veral die vryheid van spraak en uitbeelding. Op daardie tydstip is weer gekyk na die "waarskynlike leser", en hiervoor kon plastiekverpakking dit moeiliker maak vir kinders om toevallig die tydskrif op te tel en deur te lees. Ook is meer moeite gedoen om die gehalte te verbeter - deur glanspapier. Maar tepels is nou minder toegeverf. Ralph Boffard, die uitgewer van ''Penthouse'', voer aan sterre vermink en ontsier die foto, en boonop trek die sterretjies juis die aandag op die borste. Ander tydskrifte met 'n kleiner omset kon nie so 'n waagstuk probeer om die sensors uit te daag nie. Die redakteurs van al vier tydskrifte vind dit onbillik dat die bioskoop en TV eksplisiete seks en volle frontale naaktheid wat alle geslagsdele ontbloot (veral op M-Net) ten toon mag stel [Boffard van ''Penthouse'' voer aan Suid-Afrika is nog lank nie hiervoor gereed nie], terwyl hulle tydskrifte aan die kortste end trek. Ook is daar vrouetydskrifte soos ''Cosmopolitan'' wat met moord wegkom (want "manstydskrif" beteken outomaties pornografiese materiaal). Bowenal is naakte borste op baie Suid-Afrikaanse strande aanvaarbaar, word aangevoer. Die sensors sê weer foto's is staties (en kan oor en oor bekyk word), terwyl 'n rolprent klaarmaak en mense daarvan vergeet. Ook foto's van vroue wat ten volle geklee is kan gesensor word omdat hulle wellus uitlok - as die model se oë toe is, reguit na die kamera kyk, wydsbeen sit of staan, haar gesig nie strak is nie of hande-viervoet hurk, dan "kyk die model uitlokkend na die kamera". Tog stem die verskillende sensuurliggame (Direktoraat en Appèlraad) duidelik nie altyd saam hoe die wet moet vertolk word nie; die saak word vererger deur presedente wat geskep en as voorbeeld gebruik word.<ref>{{Cite web |url=https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/134 |title=Anderson, E. 1991. Die toekoms lyk al hoe kaler... ''Vrye Weekblad'', 25-31 Oktober: 32-35 |access-date= 8 Augustus 2019 |archive-date= 8 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808051726/https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/134 |url-status=dead }}</ref> In Augustus 1993 is die Suid-Afrikaanse weergawe van ''Hustler'' in die openbaar verkoop, wat nie soos ''Penthouse'' en ''Playboy'' sterretjies gebruik nie, hoewel die uitbeelding, net soos Boffard van ''Penthouse'' ook glo, tog by 'n effe preutser samelewing sal pas. Volgens die redakteur, Joe Theron, is dit wat mans wil hê. Die redaktrise van ''Playboy'', Brenda Haywood, is nie hiermee eens nie; sy glo die tipiese leser op eie bodem wil hom nie skaam as sy vrou of vriendinne oor sy skouer kom loer nie. Sy merk wel 'n verslapping op: na afloop van haar sakereis in die VSA het die doeane by Jan Smuts Lughawe haar koffers deurgekyk. Die manstydskrifte is op die toonbank oopgesprei, die titels bekyk, en sonder 'n woord net so weer teruggepak. Volgens die prokureur Lauren Jacobson, wat spesialiseer in sensuursake, pas dit by die beleid wat verander het, maar die wet self het nie verander nie: solank die invoer vir private gebruik is, kan verbode items nie sonder meer konfiskeer word nie. Ook het "leser" na "waarskynlike leser" verander van die tydskrif self: dit is nie meer die onversetlik konserwatiewe blanke man (wat in elk geval nie die tydskrif sou koop nie) in wie se belang die wet is nie, maar die welvarende, meer liberaalgesinde blanke man wat die teikenmark in die eerste plek is.<ref name="Silber" /> Die wegbeweeg vanaf 'leser' na 'waarskynlike leser' kan interpreteer word as die wegbeweeg van 'volksbelang' na 'individuele belang'. In 1993 kon die skuldige 'n boete van tot R10 000 en/of vyf jaar tronkstraf opgelê word vir die eerste oortreding.<ref name="Silber" /> Omrede die sensuurwet in 1993 nog van krag is, is 'n paar uitgawes van ''Bunny Girl'', ''Scope'', ''Men Only'' en ''Penthouse South Africa'' tussen Mei en Julie as ongewens verklaar. So ook rolprente soos ''More Desires Within Young Girls'', ''Outrageous Foreplay'' en ''Better Sex Part 2''. Die ontbanning het teen 1993 egter die verbanning begin oorskry: die verbod op ''Joy of Sex'' (Alex Comfort), die Duitse weergawe van ''Carrie'' ([[Stephen King]]) en ''Right of Nations To Self-Determination'' ([[Lenin]]) is onder meer opgehef. Maar volgens 'n komiteelid van die Aksiegroep teen Sensuur (Anti-Censorship Action Group, ACAG), Joyce Ozinski, is dit maar 'n kleinigheidjie teen die groot geheelbeeld: vanaf 1962 is 38&nbsp;813 boeke verbied. As mens die boeke wat voor 1990 ontban is nie byreken nie, tel dié vanaf 1990 op slegs 'n paar honderd boeke, tydskrifte en pamflette wat weer vrye toegang verkry het.<ref name="Silber" /> Volgens die woordvoerder van die ANC, Carl Niehaus, is die party gekant teen sensuur en sal, sodra hul die leisels na afloop van die eerste demokratiese verkiesings oorneem, die wet so gou doenlik skrap, omrede dit neerkom op 'n minderheid wat namens die meerderheid dink en besluite neem. In die Grondwethof kan daar later wel oor die perke van onsedelikheid besluit word.<ref name="Silber" /> 'n Konsepwet genaamd die Rolprent- en Publikasiewet van 1995 (onder die nuwe bewind) is op 3 Maart 1995 deur die departement van binnelandse sake voorgelê in die Staatskoerant<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/03/8/13/5.html |title=Van Heerden, Marié. 1995. Meer bekend oor die konsepwet vir sensuur. 8 Maart:13 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095314/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/03/8/13/5.html |url-status=live }}</ref> en in 1996 aanvaar. == Uitwerking == Die Sensuurwet was ondoeltreffend, om enkele redes: * Aanvanklik was die wetgewing bloot muggiesiftery: wat nie deur die publiek aangemeld is nie, is nie vervolg nie. Maar sedert 1974 kon die Direktoraat van Publikasies self as applikant in belang van die publiek ingryp en optree.<ref>[https://journals.co.za/docserver/fulltext/juridic/2/2/98.pdf?expires=1586067386&id=id&accname=guest&checksum=4D2648C4C1347B8F440E245865E70A4C Van der Vyver, J.D. ''Tydskrif vir Regswetenskap'', Jaargang 2, Uitgawe 2, Nov 1977, bl. 117 - 126]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daarteenoor was die koerante wat lid was van die Suid-Afrikaanse Persunie gevrywaar van die wet. * Deur die betrokke werke uit te sonder, is die publieke kollig ''juis'' op hierdie 'skandliteratuur' geplaas en die nuuskierigheid geprikkel. Volgens [[Pieter-Dirk Uys]] het die sensuurraad hom die publisiteit geheel en al verskaf wat geen geld kon koop nie. Meer nog: die sensuurraad was juis die middelpunt, die bron van sy satires. Die raad het hom tussen die reëls fyner leer skryf en hekel, genoeg om die sensuur net-net vry te spring.<ref name="Silber">Silber, G. 1993. Censorship. ''Sunday Times Magazine'', July 25, pp. 20-21.</ref> * Die verbod om 'n boek te kon besit het gewissel, soos bevind is toe [[Winnie Mandela]] op die [[Kaapstad Internasionale Lughawe|D.F. Malan-lughawe]] aangekeer is met die boek ''The Legacy of Che Guevara: a Documentary Study'' in haar besit; daar was alleenlik 'n verspreidingsverbod op.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/07/13/2/12.html |title=''Die Burger''. 1989. Geen vervolging oor boek. 13 Julie:2 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095313/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/07/13/2/12.html |url-status=dead }}</ref> * Baie groot boekhandelaars was ook bang dat daar teen hulle opgetree sou word as hulle boeke aanhou wat 'ongewens' was. Op sy beurt was die gemiddelde Suid-Afrikaner dan juis in 'n oningeligte vakuum gelaat omtrent die denkpatrone van die Kommunisme wat die regering dan sou teëstaan.<ref>[http://praag.co.za/?p=34543 Dan Roodt: Ja, Koos, die (konformistiese) Afrikaner se denke is bankrot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628100800/http://praag.co.za/?p=34543 |date=28 Junie 2017 }}: ''My liewe hemel, het die Afrikaner in 1994 dan niks geweet nie? Het hy nie Solsjinitsin gelees, of selfs [[Arthur Koestler]] of [[Albert Camus]] oor die “Rooi Kerk” nie? Die Franse intellektuele wat in die sewentigerjare verdoemende kritiek op marxisme en kommunisme gelewer het, het in die laat sewentigerjare selfs die voorblad van die Amerikaanse tydskrif Time gehaal.''</ref> * Die boeke onder sensuur het juis internasionaal opslae gemaak en van die skrywers martelaarsfigure van die Apartheidstelsel gemaak. Sensuur het inderdaad aangehelp dat ''Kennis van die aand'' (en sy opvolgers) in sowat 20 tale vertaal is sedert die boek verskyn het (1973), verbied is (1974) tot met die ophef van die verbod in 1982. Dit was ook die verbanning van die Engelse vertaling, ''Looking on Darkness'', wat tot die talryke internasionale vertalings bygedra het. * Sekere skrywers, soos Etienne Leroux, se skrywerstalent is geïnhibeer en kon ná die verbodoplegging moeilik weer begin skryf; hy sê aan ''Rapport'' (29 April 1979): ''Jy weet, sedert ''Magersfontein'' verbied is, was dit asof ek nie weer aan die gang kon kom nie. Ek het nog maar veertig bladsye geskryf van die trilogie wat ek daarna aangepak het. Daardie verbod het my selfvertroue geknou. As jou boek verbied word, as jy weet hy is nie meer daar nie, is dit 'n vreemde sensasie... jy kyk na jou skryfwerk, jy kyk na wat jy skryf, en weet nie meer nie, jy twyfel.'' In 'n radio-onderhoud [aangehaal deur die radioresensent Louis Preller in ''Die Burger'' van 6 Mei 1979]: ''Ek moet sê, destyds toe die boek verbied is en ek gevra is of ek weer gaan skryf, het ek vreeslik gebrag en gesê ek gaan skryf asof die wet nie bestaan nie. Maar moenie 'n fout maak nie, hoor. Dit het 'n effek op 'n mens. Jy het tog daardie gevoel: het die mense nie dalk reg gehad nie? En dan begin jy jou styl nagaan, jou manier van skryf. Jy is basies onseker en ek glo dat alle mense wie se boeke verbied word, dieselfde voel.'' == Bronne == * Steyn, J.C. 1992. Die sensuurstryd. In: Beukes, W.D. (Red.) ''Boekewêreld: Die nasionale pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, pp. 351-379 * Steyn, J.C. 1980. ''Tuiste in eie taal''. Kaapstad: Tafelberg, pp. 394-405,478 * [http://www.dbnl.org/tekst/saveas.php?filename=kann003gesk02_01.pdf&dir=kann003gesk02_01&type=pdf Kannemeyer, J.C. 1983. Beheer oor publikasies en die reaksie van skrywers. In: ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur. Deel 2''. Pretoria: Academica, pp. 231-236] (4,62 megagreep). * [http://www.boekentaal.info/?p=1042 Jacandra van den Broek: Verbanning en censuur in André Brinks ''Kennis van die aand'']. * [https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01909.htm omalley.nelsonmandela.org: 1963. Publications & Entertainments Act No 26] * [https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01957.htm omalley.nelsonmandela.org: 1974. Publications Act No 42] == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Apartheidswette in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sensuur in Suid-Afrika]] 6ibnaxjtfvm3e61l2dolpquwp8huuqp 0 108752 2915431 2913029 2026-07-03T12:11:44Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915431 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Johan Myburg.webp|duimnael|Johan Myburg Foto: Deon Raath/Rapport]] '''Johannes Lodewikus Myburg''' is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is op 17 Julie 1957 op [[Pietersburg]]<ref>LitNet ATKV-Skrywersalbum 3 Junie 2015: http://www.litnet.co.za/johan-myburg-1957/</ref> in Noord-Transvaal (tans [[Polokwane]] in [[Limpopo]]) gebore en word groot in die Transvaal. <ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Sy [[digbundel]] getiteld ''Uittogboek'' het in 2020 die [[Hertzogprys]] verower.<ref>https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ Besoek en opgespoor op 10 Junie 2020</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in [[Potchefstroom]], waar hy aan die [[Potchefstroom Gimnasium]] matrikuleer. Daarna studeer hy aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]]. In 1978 behaal hy die B.A.-graad met Grieks en filosofie as hoofvakke en in 1982 behaal hy die B.Th.-graad. Op universiteit is hy 'n aktiewe lid van die Skrywerskring. Sy M.Th.-graad behaal hy in 1995 aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]. In 2000 verwerf hy sy D.Th.-graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] met 'n proefskrif “''Deconstructing identity in a landscape of ideology, culture, belief and power''”.<ref>Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999</ref> In 2001 begin hy werk by ''[[Beeld]]'' as kunsskrywer. Aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] registreer hy dan vir 'n M.A.-graad in kuns en hy word aangestel as kunskurator vir die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vir 2009. In Oktober 2010 word hy aangestel as kunsredakteur vir ''Beeld''. Hy is in 2011 een van die beoordelaars vir die UJ-prys vir Skeppende Skryfwerk. Verder lewer hy gereelde bydraes oor die internasionale letterkunde vir die radioprogram “''Oor skrywers en boeke''” op Radiosondergrense. == Skryfwerk == Nadat hy die poësie van [[N.P. van Wyk Louw]] ontdek, begin hy self op so sestienjarige ouderdom dig. Sy eerste gedigte word in standerd agt in die skoolblad gepubliseer en later verskyn daar ook van sy verse in die universiteitsblad en tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Sy debuut '''''Vlugskrif'''''”<ref>Brink, André P. “[[Rapport]]” 30 September 1984; Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref> bevat meestal kort, strak-intense momentgedigte. Die titel roep vinnig skryf en geskrifte van verbygaande aard op, maar die gedigte is nogtans oor die algemeen goed versorg, met 'n sensitiwiteit vir klank, ritme en tegniese versorging van die gedig. Dit word deur André P. Brink<ref>“Rapport” 30 September 1984</ref> beskryf as 'n beskeie debuut waaruit belangriker werk nog kan voortkom. Hierdie belofte word tien jaar grootliks vervul met '''''Kontrafak''''',<ref>Cilliers, Cecile “[[Rapport]]” 12 Februarie 1995; Hugo, Daniel “Die Burger” 7 Desember 1994</ref><ref>Van Zuydam, S.W. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 2, Mei 1995</ref> waarin 'n godsdienstige wêreldbeskouing die visie van die verse bepaal.<ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995</ref> Die titel kom uit die Middeleeue, waarvolgens mense sekulêre liedjies se woorde gebruik het vir gewyde melodieë, terwyl dit ook kan dui op 'n afdruk of namaaksel.<ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995</ref> Musikale verwysings is die belangrikste bindmiddel van die ses afdelings. Die spanning tussen die sekulêre en die geestelike, die wêreld en die kerk en die hier en die hiernamaals is dwarsdeur die bundel aanwesig. Temas wat aangedurf word is die politieke, maatskaplike en geestelike werklikhede, wat meestal met  duidelike ontnugtering bespreek word. Teenstellend hiermee is die beskrywing van skoonheid in die doodgewone. Die openingsgedig, “Jongleur”, sluit aan by die bundel se Middeleeuse herkoms met sy weergawe van die kunstenaar wat met sy liedjies en toertjies van stad tot stad gereis het om die mense op die markplein te vermaak, terwyl die laaste strofe 'n ander Middeleeuse gebruik oproep: dié van die minnelied wat die minnaar in die nag voor die venster van die geliefde gesing het. Hier is dit egter die valsheid wat deurskemer, want sy liedjies is van ontrou en boetedoening. Die bundel word verdeel in ses genommerde afdelings. Afdeling I bevat gedigte oor buitengewone verskynsels, soos in “Verskyning” en “Meditasies II”. In die tweede afdeling is dit die predikant of kloosterling se belewenisse, met telkens die profane wat getransponeer word na die geestelike, en andersom. “Pastor” is 'n toespeling op Psalm 23, waar die geestelike herder onbevoeg is om die kudde na die waters waar rus is te lei en eerder afdwaal na meer wêreldse aktiwiteite. “Kanttekening van 'n monnik” is 'n gedig oor die ontstaan van die eerste opgetekende stuk Nederlands, 'n kanttekening in die kantlyn van 'n monnik se transkripsie van die Latynse Bybel, met die woorde “Hebban olla vogala nestas hagunnen, hinase hic enda thu” (“Het al die voëls neste begin bou, behalwe ek en jy”). Die digter teken die monnik hier waar hy in stryd met sy gebooie droom van 'n dubbelbed en 'n lewe saam met die geliefde. Die derde afdeling beeld ontdekkingstogte uit, met die besef dat die grootste ontdekkings wat die mens kan maak nou in die alledaagse gevind kan word (“Ekspedisie”). Afdeling IV is persoonlike besinnings, met “Resensie” 'n vaardige antwoord op 'n resensent wat in sy bespreking van sy eerste digbundel ''Vlugskrif'' sy negatiewe reaksie op die bundel daarop gebaseer het dat hierdie bundel nie betrokke was by die politieke situasie in die land nie. “Lied van die bruidegom” is 'n mooi vers oor die liefde, wat met Afrika-motiewe en 'n subtiele toespeling op Marais se “''Dans van die reën''” 'n loflied aan sy bruid sing. Die vyfde afdeling bevat reisgedigte en verblyfindrukke. “''Morgen ben ik op de maan''” beeld na aanleiding van 'n motto van Herman van Veen 'n aand tuis van 'n gesinsman uit, wat skynbaar tevrede en gelukkig die roetine deurmaak, maar heimlik droom van ver en avontuurlike plekke. Die sesde afdeling bestaan uit die gedig “Kodisil” ('n toevoeging tot 'n testament) waarin die dood verwag word in die seker wete dat die lewe se eindelose vergissing sal verbygaan. Hierdie digbundel verower in 1995 die Eugène Marais-prys. Weereens is daar 'n lang stilswye voordat sy volgende bundel, '''''Kamermusiek''''',<ref>Naudé, Charl-Pierre “Rapport” 1 Februarie 2009; Visagie, Andries “Beeld” 27 Oktober 2008</ref> gepubliseer word.<ref>Marais, Johann Lodewyk “Boeke Insig” No. 6, Somer 2009</ref> Die titel beskryf enersyds die musiek wat as tema die bundel oorheers, met baie gedigte wat musiekterme as titels het.<ref>Hugo, Daniel LitNet: http://www.litnet.co.za/van-lofpsalms-tot-klaagliedere-johan-myburg-se-i-kamermusiek-i/</ref> Andersyds bevat die titel die begrip kamer, wat 'n geslote ruimte is en alleenheid suggereer en meermale die gemoedstoestand van die digter behandel. Hierdie beknopte eensame ruimte dien dan ook as agtergrond vir die verse wat 'n afstand tussen die digter en ander, veral geliefdes, aandui. Hierdie kommunikasieversteuring is reeds aanwesig in die voorbladillustrasie, 'n kunswerk van Stephan Erasmus met die titel ''Broken telephone''. Die kamer hou egter ook verband met huise, forte en ander argitektoniese ruimtes wat as hoofdoel het om die mens te beveilig teen die buitewêreld. Waar die vorige bundels nog 'n sterk geestelike inslag gehad het, wil dit nou voorkom asof die digter 'n vrees het aan die versmorende mag van die godsdiens, soos veral uitgespel in die gedig “''Portret van 'n middeljarige man''”. Ander temas wat aangeraak word sluit in verlies, die lot van die enkeling, landsgebeure en reise, veral deur Europa. '''''Kamermusiek''''' is in 2009 op die kortlys vir die toekenning van die Universiteit van Johannesburg-prys<ref>Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/10/29/SK/14/johanmyburg.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en '''''Narreskip''''' verskyn op die kortlys vir die 2023 UJ-prys vir Afrikaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/persverklaring-kortlyste-vir-die-2023-uj-debuutprys-en-die-2023-uj-prys/|title=Persverklaring: Kortlyste vir die 2023 UJ-debuutprys en die 2023 UJ-prys|last=LitNet|date=2023-03-24|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-06-22}}</ref> Van sy gedigte word opgeneem in verskeie bloemlesings, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''” en “''Liggaamlose taal''”. Laurinda Hofmeyr toonset sy gedig “Lied van die bruidegom” en sluit dit in op haar CD ''Reis na die Suide''. In 2017 word sy bundel '''''Uittogboek''''' gepubliseer, wat in 2020 met die Hertzogprys bekroon is. Hierna volg ''Narreskip'' (2022) wat in die kortlyste van die 2023 UJ-prys en ook die ATKV Woordveertjie vir Poësie opgeneem word. In Junie 2026 verskyn sy sesde bundel, ''Steierwerk''.[https://www.jonathanball.co.za/product/steierwerk-jpg/ Bekendstellingsteks Jonathan Ball] == Publikasies <ref>Worldcat: http://worldcat.org/identities/lccn-no95046101/</ref> == * '''1984''' - Vlugskrif * '''1994''' - Kontrafak * '''2008''' - Kamermusiek * '''2017''' - Uittogboek - wenner van die Hertzogprys in 2020 * '''2022''' - Narreskip * '''2026 -''' Steierwerk == Bronnelys == * Coetzee, Corné “Om dié digter se nek kry jy nie 'n etiket” “Plus” 23 Oktober 2008 * Heefers, Alrika “Johan soek na die juiste woord” “Die Burger” 24 Junie 1995 * Toerien, Barend “Ouer digter gesels met jonger digter” “Bylae by Nasionale Koerante” 19 Julie 1995 * Heefers, Alrika Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/06/24/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * John, Philip Onse Angeltjie: http://www.nmmu.ac.za/onseangeltjie/myburg.htm * LinkedIn: https://za.linkedin.com/in/johan-myburg-33a06755{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Toerien, Barend Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/07/19/6/7.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/johan-myburg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715060733/http://versindaba.co.za/gedigte/johan-myburg/ |date=15 Julie 2017 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Myburg, Johan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6gfns6j4xdk3ipcyzitgc6srobn2vo9 0 120727 2915490 2908867 2026-07-03T17:04:27Z Jcb 223 2915490 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Anton Hartman | beeld = Hartman selecting records to broadcast.jpg | beeldgrootte = 230px | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Anton Hartman soek omstreeks 1970 plate uit vir 'n uitsending van die SAUK. | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = Anton Carlisle Hartman | alias = | geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1918]] | geboorteplek = Geduld, [[Springs]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = <!-- Nie vir indiwidue waarvan die geboorteplek en oorsprong dieselfde is nie. --> | sterfdatum = [[3 Februarie]] [[1982]] | sterfplek = [[Johannesburg]], Suid-Afrika | genre = Klassiek, opera | beroep = Dirigent en musiekadministrateur, professor | instrument = Klavier, viool | jare_aktief = 1939–1977 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} Prof. '''Anton Carlisle Hartman''' (Geduld, [[Springs]], [[Suid-Afrika]], [[26 Oktober]] [[1918]] – [[Johannesburg]], Suid-Afrika, [[3 Februarie]] [[1982]]) was ’n dirigent, uitsaaipersoonlikheid, musiekadministrateur en die laaste nagenoeg vier jaar van sy lewe hoogleraar in musiek aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Hy was onder meer musiekdirekteur van die SAUK, van 1964 tot 1967 voltydse dirigent van die uitsaaikorporasie se simfonieorkes, voorsitter van die [[FAK]] se musiekkommissie, musiekadviseur van die Operavereniging van Suid-Afrika (Opsa) en lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy het hom in besonder beywer vir die werke van Suid-Afrikaanse komponiste en die opvoering van operas in Afrikaans.<ref name="kruger">{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> As een van die veelsydigste en bekendste dirigente in Suid-Afrika het hy in later jare gereeld met al die vernaamste orkeste in die land saamgewerk.<ref name="schutte">{{af}} Schutte, dr. J.H.T. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel V. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> Die eerste uitvoerings van groter werke deur nie minder nie as 18 van die voorste Suid-Afrikaans komponiste is deur hom behartig. Ook het hy die musiekpatronaat van die SAUK uitgebrei deur gereeld nuwe werke by Suid-Afrikaanse skeppende musici te bestel.<ref name="malan">{{af}} Malan, dr. Jacques P. 1982. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie, deel II''. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> == Herkoms en opleiding == [[Beeld:Anton Hartman's Certificate attendance of the International Summer Music Academy.jpg|duimnael|links|180px|Sertifikaat van bywoning van die Internasionale Somer-akademie in [[Salzburg]], 1950.]] Hartman was die derde oudste kind van Stephanus Lionel Hartman en sy vrou, Maria Barbara van Ryneveld, 'n niggie van die vlieënier sir [[Pierre van Ryneveld]]. Die grondslag vir Hartman se wye belangstelling in die toonkuns is in sy ouerhuis gelê waar sy moeder, 'n kranige pianste, haar liefde vir musiek aan die hele gesin oorgedra het. Hartman het lewenslank op die [[Witwatersrand|Rand]] gewoon en gewerk. Nadat hy in 1934 aan die [[Hoërskool Monument]] op [[Krugersdorp]] gematrikuleer het, het hy in 1939 die graad B.Mus. aan die Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg, met lof behaal. In dieselfde jaar het hy ook die Voordraerslisensiaat (klavier) van die [[Universiteit van Suid-Afrika]] ontvang waarna hy in 1946 die M.Mus.-graad (cum laude) op die verhandeling ''’n Oorsig van Europese musiek in Suid-Afrika'' aan Wits verwerf het. Uit sy studentejare dateer sy belangstelling in dirigeer en sy eerste kennismaking met die afrigting van klein kore en klein musikale ensembles, maar ook sy geesdrif vir Afrikaanse volksmusiek, lite musiek en eindelik kunsmusiek.<ref name="malan" /> == Oorsese studie == [[Beeld:Anton Hartman in Conducting Class.jpg|duimnael|regs|250px|'n Dirigeerklas in 1947. Anton Hartman, [[Hannes Uys]], [[Albert Coates]], [[Blanche Gerstman]] en Ernest Fleischmann.]] Hartman se lewensambisie was om dirigent te word. Sedert 1939 was hy in diens van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) en so het ’n tydelike verplasing na [[Kaapstad]] hom in die geleentheid gestel om in 1947 opleiding in die dirigeerkuns van Albert Coates te ontvang.<ref name="malan" /> Terug in Johannesburg kon hy ná 1948 verskeie amateurorkeste asook operakore (in [[John Connell]] se operaspeelvakke) afrig en dirigeer, waaronder die [[Asafkoor, Johannesburg|Asafkoor]]. Hy kon sy studie in dirigering, komposisie, viool en klavier in Europa voortsit onder leermeesters soos Clemens Krauss, Felix Prohaska en Igor Markevitch nadat hy in 1949 die Melanie Pollak-beurs van die Universiteit van die Witwatersrand gewen het.<ref name="malan" /> Tesame met staatsondersteuning kon hy in 1950/'51 in [[Wene]], [[Oostenryk]], studeer en in aansluiting ook in [[Londen]] en [[Salzburg]] studeer het.<ref name="kruger" /> In 1950 en 1951 is hy tydens die Internasionale Somer-Akademie in laasgenoemde stad as die beste dirigeerstudent aangewys. In 1953 en weer in 1955 het hy as gasdosent by die Somer-Akademie opgetree en is ook genooi om as gasdirigent in Wene, [[Hamburg]] en Salzburg (waarheen Markevitch hom in 1953 en weer in 1955 as dirigeerassistent genooi het) saam met bekende orkeste op te tree. In later jare sou talle soortgelyke uitnodigings volg, onder meer in 1966 toe hy die Santa Cecilia-orkes in die [[Forum Romanum]], [[Rome]], gedirigeer het. == Loopbaan by die SAUK == [[Lêer:Die Asafkoor oefen onder leiding van prof Anton Hartman vir die uitvoering van die Messias op 3 Desember 1957.jpg|duimnael|links|300px|Die [[Asafkoor, Johannesburg|Asafkoor]] oefen onder leiding van Anton Hartman vir die uitvoering van die ''Messias'' op [[3 Desember]] [[1957]].]] [[Beeld:Anton Hartman meets Igor Stravinsky at airport.jpg|duimnael|regs|200px|Hartman ontmoet [[Igor Strawinski]] in 1962 op die Jan Smuts-lughawe.]] Die SAUK het Hartman in 1952 (of 1951) as hulpdirigent van hul destydse radio-orkes aangestel en in 1953/'54 kon hy tydens die totstandkoming van die vergrote radio-simfonieorkes ’n belangrike rol speel, nadat die Johannesburgse Simfonieorkes tot niet gegaan het. Vier jaar later het hy tydens die Johannesburg-fees ’n uitvoering van ''In die droogte'' deur [[John Joubert (komponis)|John Joubert]] gedirigeer. Dis aangebied deur die Nasionale Operavereniging, wat in 1955 gestig is, en die Operavereniging van Suid-Afrika, gestig in 1957, wat in laasgenoemde jaar saamgesmelt het as die Suid-Afrikaanse Operafederasie. Met die inwyding van die Johannesburgse Stadskouburg in 1962 was hy die dirigent van ’n Afrikaanse opvoering van ''Die verhale van Hoffman'' ([[Jacques Offenbach]]). Vanweë die reorganisasie wat gevolg het die sentralisasie van die radiowese in Johannesburg, het die SAUK die pos hoof van musiek in die Goudstad geskep en Hartman daarin aangestel. Tog het hy sy dirigeerwerk nie laat vaar nie en op sy versoek is hy in 1964 onthef van administratiewe pleigte sodat hy hom as hoofdirigent aan die SAUK se orkes kon wy. Tot sy pensionering in 1967 het [[Gideon Fagan]] gevolglik as hoof van musiek by die uitsaaikorporasie opgetree, waarna Hartman opnuut as musiekhoof aangestel is. Hy het dié pos tot 1977 beklee en hom beywer vir die saak van Suid-Afrikaanse musiek.<ref name="malan" /> Dr. Jan Schutte, eertydse direkteur-generaal van die SAUK, skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel V: "Die bevordering van Suid-Afrikaanse musiek – met Afrikaanse musiek steeds vooropgestel – was vir Hartman 'n roeping, 'n ideaal, wat hom sy lewe lank bygebly het. Hy het dit tot 'n vaste beginsel gemaak om, waar moontlik, die werk van 'n Suid-Afrikaanse komponis in sy programme in te sluit."<ref name="schutte" /> Deur Hartman se toedoen is talle opdragte gegee aan Suid-Afrikaanse komponiste, onder wie [[Arnold van Wyk]], [[Stefans Grové]], [[Hubert du Plessis]], [[Gideon Fagan]], [[Graham Newcater]], [[Peter Klatzow]] en [[Hans Roosenschoon]]. Meesal was hy dan ook dirigent tydens die eerste uitvoerings van dié werke. ''Asterion'', die eksperimentele eletroniese radio-opera van Henk Badings (op 'n teks van [[NP van Wyk Louw]]) en Badings se toonsetting van "Die bloeddorstige jagter" van [[G.A. Watermeyer]] het albei deur Hartman se toedoen tot stand gekom. Ter wille van die bevordering van uitvoerende musiek en veral die aansporing van jong musici was hy in 1970 die voorspraak vir die jaarlikse SAUK-musiekprys, wat om die beurt toegeken is vir klavierspel en ander instrumente of sang. Dit is al gou gekoppel aan ’n verdere prys wat geskenk is deur [[SAMRO]] onder dr. [[Gideon Roos]] se leiding.<ref name="malan" /> Vir die grootste gedeelte van sy lewe (van 1937 tot 1977) was Hartman in diens van die SAUK. Schutte skryf: "As hoof van die afdeling musiek was dit in 'n groot mate hy wat beslag gegee het aan 'n beleid van berekende ewewig in die beplanning en aanbieding van programme, met die onderliggende doelstelling om belangstelling en waardering vir musiek, en veral Afrikaanse musiek, by die luistergemeenskap aan te wakker."<ref name="schutte" /> Hartman was die stukrag agter die samesnoering van die onderskeie streeksorkeste tot een simfonieorkes, wat van 1971 af as die Nasionale Simfonieorkes van die SAUK bekendgestaan het. Hy was ook medeverantwoordelik vir die totstandkoming van die Junior Orkes van die SAUK. Sy skakeling as musiekhoof van die SAUK met buitelandse uitsaai-instansies, dirigente en kollegas in die musiekwêreld het bygedra om in die buiteland 'n beter begrip van Suid-Afrika se musieklewe te vestig. Hartman het dan ook besoeke aan Suid-Afrika deur musici soos [[Igor Strawinski]], Henk Badings en [[Karlheinz Stockhausen]] bewerkstellig. == Musikale opvoeding == [[Lêer:Anton Hartman en vier sangers, onder wie P Markgraaff, aan die repeteer.jpg|duimnael|regs|270px|Anton Hartman en vier sangers, onder wie P. Markgraaff (regs), aan die repeteer in die laat vyftiger- of vroeë sestigerjare.]] Die jeug het 'n voorrangplek in sy musiekbenadering ingeneem, hetsy jong musici vir wie opleidings- en ander geleenthede geskep moes word, of jong mense wat ingelei moes word in die wondere van die musiek. In die 1960's en vroeë '70's het hy sy verbintenis met die FAK, as voorsitter van die musiekkomitee sedert 1953, gebruik om in verskeie Suid-Afrikaanse stede en dorpe en ook in [[Suidwes-Afrika]] kursusse oor skoolmusiek van stapel te stuur. Deur orkesbesoeke aan skole het duisende leerlinge die eerste keer met lewende orkesmusiek kennisgemaak. Hy het in 1970, as erelid van die Suid-Afrikaanse Vereniging van Musiekonderwysers, 'n deurslaggewende rol begin speel in die aanbieding van orkeskursusse tydens spesiale orkeskampe vir kinders. By dié geleenthede het hy as adviseur en soms musiekdirekteur opgetree. == Hoogleraar aan Wits == Ná sy aftrede met pensioen uit die SAUK se diens in 1977, het hy 'n professoraat aan die Universiteit van die Witwatersrand aanvaar, waar hy as hoof van die departement musiek met geesdrif aan 'n akademiese loopbaan begin bou het. Dié pos sou hy tot sy dood beklee. == Wyer deelname == Prof. Hartman se belangstellingsveld het ver buite die musiekwêreld gestrek. Hy het 'n aktiewe aandeel in die kultuurlewe gehad en was lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], het 36 jaar lank (amper die hele tyd as voorsitter) in die Musiekkomitee van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) gedien, in verskeie komitees van die departement van nasionale opvoeding sitting gehad, was raadslid van die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] en in 1981 van die Kommissie van Ondersoek na die Skeppende Kunste. Hy het voorts in talle ander hoedanighede diens gelewer en was ook betrokke by die daarstelling van 'n Afrikaanse musiekterminologie en by die samestelling van die ''Suid-Afrikaanse musiekensiklopedie'', waarvan die eerste Afrikaanse deel onder redaksie van prof. dr. J.P. Malan in 1980 verskyn het. == Eerbewyse == In 1962 het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] sy erepenning vir musiek aan Hartman toegeken en in 1968 het die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] hom met die toekenning van 'n eredoktorsgraad vereer wat in 1975 deur 'n soortgelyke eerbetoon deur die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevolg is. Hy het die onderskeiding geniet om die SAUK-orkes op verskeie feesgeleenthede te dirigeer, onder meer die inwyding van die Aula en die Amfiteater van die [[Universiteit van Pretoria]].<ref name="malan" /> In 1977 het hy 'n Artes van die SAUK ontvang en in 1979 die Halfeeufeesgedenktoekenning van die FAK. Nadoodse eerbewyse in 1982 was die Goue Erepenning vir Volksdiens deur die FAK en die erepenning vir die bevordering van musiek deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. 'n Straat in die [[Johannesburg]]se voorstad Vorna Valley is na hom genoem.<ref>{{en}} [http://www.vvra.co.za/index.php/history Webtuiste van die Vorna Valley-inwonersvereniging] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025015958/http://vvra.co.za/index.php/history |date=25 Oktober 2016 }}. URL besoek op 26 April 2017.</ref> == Waardering == Dr. Schutte skryf: "Hartman was avontuurlik, ondernemend en doelgerig in die nastreef van sy ideale. Hy het hoë waarde geheg aan professionele integriteit en was daarby 'n toegewyde, gedissiplineerde werker, maar nie sonder 'n sin vir ewewig in sy leefwyse nie. Hy was 'n innemende mens met 'n eiesoortige humorsin. Ten spyte van die ernstige en pynlike aard van sy siekte het hy tot die einde sy taak met geesdrif voortgesit. Die omvang en waarde van sy bydrae tot die musiekontwikkeling en -waardering in Suid-Afrika is uniek in die musiekgeskiedenis van dié land."<ref name="schutte" /> == Gesinslewe == Prof. Hartman is op [[1 Julie]] [[1944]] met die sopraan [[Jossie Boshoff|Josina Wilhelmina (Jossie) Boshoff]] getroud wat saam met hom in [[Wene]] studeer het.<ref name="kruger" /> Sy is in 1983 oorlede. Geen kinders is uit die huwelik gebore nie. Hartman se stokperdjies was sport, reis en lees.<ref name="kruger" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Malan, J.P.: The South African Music Encyclopaedia. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 34, nr. 3, Julie 1985 == Eksterne skakels == * [https://www.litnet.co.za/sulke-vriende-is-skaars-die-briewe-van-arnold-van-wyk-en-anton-hartman-1949-1981-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Litnet akademiese resensie essay: Sulke vriende is skaars: Die briewe van Arnold van Wyk en Anton Hartman, 1949–1981] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hartman, Anton}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1982]] r4koixbhqv6qz6xeertkeeuyqmf9uo5 0 126074 2915538 2915390 2026-07-03T21:15:19Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2915538 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 86 | doele = 251 | bywoning = 5569163 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Kylian Mbappé]] (6 elk) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |3||1||1||1||2||3||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|55}} [[Mateo Chávez|M. Chávez]]<br />{{goal|61}} [[Julián Quiñones|Quiñones]]<br />{{goal|90+4}} [[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{goal|63}} |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |3||0||1||2||2||10||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = [[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|46}}<br />[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|57}} |goals2 = {{goal|76}} [[Promise David|David]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{goal|29}}<br />[[Mahmud Abunada|Abunada]] {{goal|34|e.d.}}<br />[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|42}} [[Hassan Al-Haydos|Al-Haydos]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |3||0||0||3||2||8||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|45+3}} [[Vinícius Júnior|Vinícius]]<br />{{goal|60}} [[Matheus Cunha|Cunha]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{goal|39}}<br />[[Ismael Saibari|Saibari]] {{goal|45+1}}<br />[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{goal|78}}<br />[[Gessime Yassine|Yassine]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|10|e.d.}} [[Yassine Bounou|Bounou]]<br />{{goal|43}} [[Wilson Isidor|Isidor]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |3||1||0||2||3||5||–2||'''3''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = [[Arda Güler|Güler]] {{goal|10}}<br />[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{goal|31}}<br />[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|3}} [[Auston Trusty|Trusty]]<br />{{goal|49}} [[Sebastian Berhalter|Berhalter]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |3||0||1||2||1||9||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|64}} [[Nicolas Pépé|Pépé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = [[Nilson Angulo|Angulo]] {{goal|9}}<br />[[Gonzalo Plata|Plata]] {{goal|77}} |goals2 = {{goal|2}} [[Leroy Sané|Sané]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== [[Lêer:Netherlands vs Tunisia - 2026 FIFA World Cup, Kansas City.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Tunisië en Nederland in Kansas City]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |3||0||0||3||2||12||–10||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|56}} |goals2 = {{goal|62}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;137 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{goal|54}} |goals2 = {{goal|3|e.d.}} [[Ellyes Skhiri|Skhiri]]<br />{{goal|7}} [[Brian Brobbey|Brobbey]]<br />{{goal|62}} [[Jan Paul van Hecke|Van Hecke]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;391 |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3||0||1||2||4||10||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = [[Mahmoud Saber|Saber]] {{goal|5}} |goals2 = {{goal|14}} [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–5 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Elijah Just|Just]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|28}}, {{goal|50}} [[Leandro Trossard|Trossard]]<br />{{goal|66}} [[Kevin De Bruyne|De Bruyne]]<br />{{goal|86}} [[Romelu Lukaku|Lukaku]]<br />{{goal|90+4}} [[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== [[Lêer:Cape Verde vs Uruguay 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Uruguay en Kaap Verde in Miami Gardens]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |3||0||3||0||2||2||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |3||0||2||1||1||5||–4||'''2''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;278 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|42}} [[Álex Baena|Baena]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;065 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Aurelien Tchouameni Ibrahim Mbaye France v Senegal 16 June 2026-457.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Frankryk en Senegal in East Rutherford]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |3||0||0||3||1||12||–11||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{goal|21}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]]<br />{{goal|90+4}} [[Désiré Doué|Doué]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Habib Diarra|Diarra]] {{goal|4}}<br />[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{goal|56}}<br />[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{goal|59}}, {{goal|71}}<br />[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |3||1||1||1||6||6||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |3||0||0||3||3||8||–5||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = 3–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Rafik Belghali|Belghali]] {{goal|45}}<br />[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |goals2 = {{goal|28}} [[Marko Arnautović|Arnautović]]<br />{{goal|55}} [[Marcel Sabitzer|Sabitzer]]<br />{{goal|90+6}} [[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = [[Musa Al-Taamari|Al-Taamari]] {{goal|55}} |goals2 = {{goal|19}} [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]<br />{{goal|31|straf}} [[Lautaro Martínez|Martínez]]<br />{{goal|80}} [[Lionel Messi|Messi]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = István Kovács (Roemenië)}} ==== Groep K ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 72, DR Congo v Uzbekistan.webp|duimnael|Die wedstryd tussen die Demokratiese Republiek die Kongo en Oesbekistan in Atlanta]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |3||0||0||3||2||11||–9||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Daniel Muñoz|Muñoz]] {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;358 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Yoane Wissa|Wissa]] {{goal|68|straf}}, {{goal|90+1}}<br />[[Fiston Mayele|Mayele]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|10}} [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} ==== Groep L ==== [[Lêer:Harry Kane 9 England v Ghana at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 06.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Engeland en Ghana in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |3||2||0||1||5||5||±0||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |3||0||0||3||0||4||—4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Ante Budimir|Budimir]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|62}} [[Jude Bellingham|Bellingham]]<br />{{goal|67}} [[Harry Kane|Kane]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{goal|31}}<br />[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{goal|83}} |goals2 = {{goal|73}} [[Derrick Luckassen|Luckassen]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |K||3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |F||3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |L||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |E||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |B||3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |J||3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |D||3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |I||3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |G||3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |A||3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |C||3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |H||3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |} === Uitklopfase === [[Lêer:Yasin Ayari -18, Michael Olise -11 France v Sweden at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 05.jpg|duimnael|Die 16de eindrondtewedstryd tussen Frankryk en Swede in East Rutherford]] {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = 1<br />(3) | RD1-team02 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' | RD1-score02 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD1-score03 = '''3''' | RD1-team04 = {{vlagland|Swede}} | RD1-score04 = 0 | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = {{vlagland|Suid-Afrika}} | RD1-score05 = 0 | RD1-team06 = '''{{vlagland|Kanada}}''' | RD1-score06 = '''1''' | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = {{vlagland|Nederland}} | RD1-score07 = 1<br />(2) | RD1-team08 = '''{{vlagland|Marokko}}''' | RD1-score08 = '''1<br />(3)''' | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = '''{{vlagland|Portugal}}''' | RD1-score09 = '''2''' | RD1-team10 = {{vlagland|Kroasië}} | RD1-score10 = 1 | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD1-score11 = '''3''' | RD1-team12 = {{vlagland|Oostenryk}} | RD1-score12 = 0 | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' | RD1-score13 = '''2''' | RD1-team14 = {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} | RD1-score14 = 0 | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = '''{{vlagland|België}}''' | RD1-score15 = '''3''' | RD1-team16 = {{vlagland|Senegal}} | RD1-score16 = 2 | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' | RD1-score17 = '''2''' | RD1-team18 = {{vlagland|Japan}} | RD1-score18 = 1 | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = {{vlagland|Ivoorkus}} | RD1-score19 = 1 | RD1-team20 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' | RD1-score20 = '''2''' | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' | RD1-score21 = '''2''' | RD1-team22 = {{vlagland|Ecuador}} | RD1-score22 = 0 | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = '''{{vlagland|Engeland}}''' | RD1-score23 = '''2''' | RD1-team24 = {{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] | RD1-score24 = 1 | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = {{vlagland|Argentinië}} | RD1-score25 = | RD1-team26 = {{vlagland|Kaap Verde}} | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = {{vlagland|Australië}} | RD1-score27 = 1<br />(2) | RD1-team28 = '''{{vlagland|Egipte}}''' | RD1-score28 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = '''{{vlagland|Switserland}}''' | RD1-score29 = '''2''' | RD1-team30 = {{vlagland|Algerië}} | RD1-score30 = 0 | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = {{vlagland|Colombia}} | RD1-score31 = | RD1-team32 = {{vlagland|Ghana}} | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = {{vlagland|Paraguay}} | RD2-score01 = | RD2-team02 = {{vlagland|Frankryk}} | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = {{vlagland|Kanada}} | RD2-score03 = | RD2-team04 = {{vlagland|Marokko}} | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = {{vlagland|Portugal}} | RD2-score05 = | RD2-team06 = {{vlagland|Spanje}} | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD2-score07 = | RD2-team08 = {{vlagland|België}} | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = {{vlagland|Brasilië}} | RD2-score09 = | RD2-team10 = {{vlagland|Noorweë}} | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = {{vlagland|Meksiko}} | RD2-score11 = | RD2-team12 = {{vlagland|Engeland}} | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = {{vlagland|Egipte}} | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = {{vlagland|Switserland}} | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|90+2}} [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 69&nbsp;237 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''3–4''' |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|54}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br />[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br />[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br />[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br />[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|42}} [[Julio Enciso|Enciso]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Maurício]]<br />{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br />{{pengoal}} [[Matías Galarza|Galarza]]<br />{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br />{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br />{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;945 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–3''' |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|72}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br />[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br />[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br />[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|90+1}} [[Issa Diop|Diop]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br />{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br />{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br />{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br />{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Casemiro]] {{goal|56}}<br />[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{goal|90+5}} |goals2 = {{goal|29}} [[Kaishu Sano|Sano]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|45}}, {{goal|74}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|53}} |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|74}} |goals2 = {{goal|39}} [[Antonio Nusa|Nusa]]<br />{{goal|86}} [[Erling Haaland|Haaland]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;665 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|22}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|31}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |goals2 = {{goal|7}} [[Brian Cipenga|Cipenga]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|45}}<br />[[Malik Tillman|Tillman]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 3–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{goal|86}}<br />[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|straf}} |goals2 = {{goal|24}} [[Habib Diarra|Diarra]]<br />{{goal|51}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|68|straf}}<br />[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|53}} [[Ivan Perišić|Perišić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|36}}, {{goal|89}}<br />[[Pedro Porro|Porro]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Breel Embolo|Embolo]] {{goal|10}}<br />[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{goal|46}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–4''' |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|55|e.d.}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Mahmoud Saber|Saber]] {{pengoal}}<br />[[Ramy Rabia|Rabia]] {{pengoal}}<br />[[Mohamed Salah|Salah]] {{pengoal}}<br />[[Hossam Abdelmaguid|Abdelmaguid]] {{pengoal}} |goals2 = {{goal|13}} [[Emam Ashour|Ashour]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Harry Souttar|Souttar]]<br />{{pengoal}} [[Jackson Irvine|Irvine]]<br />{{pengoal}} [[Awer Mabil|Mabil]]<br />{{penmiss}} [[Lucas Herrington|Herrington]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;244 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Julie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] gy929e1f0rmt2gjhxwej6zb40klmus2 0 136630 2915583 2728993 2026-07-04T08:54:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915583 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Giovanni Brusca | beeld = Giovanni Brusca.jpg | breedte = 200px | onderskrif = | gebore = {{Geboortedatum en ouderdom|1957|02|20}} <br />San Giuseppe Jato, [[Sisilië]], [[Italië]] | oorlede = | doodsrede = | verdwyn = | land = {{vlagland|Italië}} | bynaam = ''U Verru'' ("Die Vark") <br /> ''Lo Scannacristiani'' ("Die Christenmoordenaar") | beroep = Mafioso | misdaad = Mafiabande, verskeie moorde | metode = | motief = | beweging = [[Sisiliaanse Mafia]] | voorganger = | opvolger = | aangekeer = | vonnisdatum = 1996 | vonnis = Lewenslange tronkstraf <br />(verskeie lewenslange vonnisse) | vrygelaat = | status = In aanhouding sedert 1996 }} '''Giovanni Brusca''' (gebore 20 Februarie 1957) is ’n voormalige lid van die [[Sisiliaanse Mafia]]. Hy het die anti-Mafiamagistraat [[Giovanni Falcone]] in 1992 vermoor en op ’n keer gesê het het tussen 100 en 200 moorde gepleeg, maar kon nie die presiese getal onthou nie. Hy is in absentia tot lewenslange tronkstraf gevonnis, in 1996 in hegtenis geneem en het daarna met die polisie saamgewerk. Brusca was ’n kort, dikkerige, slordige mafioso met ’n baard, en was in Mafiakringe bekend as "Die [[Vark]]" (''U Verru'' in [[Sisiliaans]] en ''Il Porco'' in [[Italiaans]]) of "Die Christenmoordenaar" (''Lo Scannacristiani''; in Italiaanse [[dialek]]te word die term "[[Christene]]" dikwels gebruik vir "mense"). [[Tommaso Buscetta]], die Mafia-informant wat in Falcone se ondersoek saamgewerk het, onthou Brusca as "’n wilde perd maar groot leier".<ref name=time>[http://www.time.com/time/international/1996/960603/covereur.html "The Pig" is Penned] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728105109/http://www.time.com/time/international/1996/960603/covereur.html |date=28 Julie 2010 }}, Time Magazine, 3 Junie 1996</ref> == Mafialoopbaan == Brusca se pa en oupa was mafiosi. Brusca self het deel van die Corleonesi-moordspan geword wat direk aan Totò Riina‎ gerapporteer het. ’n Voorbeeld van sy wreedheid is die ontvoering van die 11-jarige Giuseppe Di Matteo in November 1993. Die seun se pa, Santino, het in 1992 aan die moord op die magistraat [[Giovanni Falcone]] deelgeneem en ná sy arres met die polisie saamgewerk. Die ontvoerders het soos polisiemanne aangetrek en vir die seun gesê hy kan sy pa, wat op die vasteland van Italië aangehou is, gaan sien.<ref name=rep160112>{{it}} [http://palermo.repubblica.it/cronaca/2012/01/16/news/uccisero_il_piccolo_giuseppe_di_matteo_cinque_ergastoli_per_i_boss_di_cosa_nostra-28229864/ "Uccisero il piccolo Giuseppe Di Matteo"], La Repubblica, 16 Januarie 2012</ref> In plaas daarvan het hulle hom 26 maande lank aangehou, waartydens hulle hom gemartel en grusame foto's vir sy pa gestuur het in ’n poging om hom te dwing om sy getuienis terug te trek. Die seun is eindelik op Brusca se bevel verwurg<ref>Jamieson, ''The Antimafia'', p. 217</ref> en sy lyk is in ’n vaat suur gegooi om te verhoed dat sy familie hom kan begrawe. Brusca was een van die magtigste Mafialeiers tussen Riina se arres in Januarie 1993 en sy eie in Mei 1996. Hy was betrokke by die terreurveldtog in 1993 teen die staat ná hul aanslag teen Mafialede en Riina se arres. Verskeie toeristeplekke op die vasteland is aangeval; 10 mense is gedood en 71 beseer.<ref>{{it}} [http://www.almanaccodeimisteri.info/autobombecronologia.htm Autobombe del 1993 cronologia dei principali avvenimenti] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607195819/http://www.almanaccodeimisteri.info/autobombecronologia.htm |date=2007-06-07 }}</ref> == Inhegtenisneming == Op 20 Mei 1996 is Brusca op 39-jarige ouderdom in hegtenis geneem.<ref name=time/><ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19960521/ai_n14039775 Italian police arrest the Mafia's 'boss of bosses'], The Independent, 21 Mei 1996</ref><ref name=nyt220596>[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9900EEDB1039F931A15756C0A960958260 Fugitive Mafia Boss Arrested By the Italian Police in Sicily], The New York Times, 22 Mei 1996</ref> Hy het die vorige jaar ’n lewenslange vonnis gekry toe hy in absentia skuldig bevind is aan moord. Hy is daarna ook skuldig bevind aan die moord op magistraat Falcone.<ref name=tim141004>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article494009.ece Mafia 'Butcher' talks his way out of life behind bars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226192354/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article494009.ece |date=26 Februarie 2007 }}, The Times, 14 Oktober 2004</ref> Ná sy arres het Brusca met ondersoekers saamgewerk. Sy getuienis was eers óf onbevestigbaar óf vals.<ref>[http://calbears.findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19970502/ai_n14108177 Backlash threatens to silence informers]{{dead link|date=May 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The Independent, 2 Mei 1997</ref> Hy het eers in Februarie 1999 die status van ’n volle samewerker gekry, maar is nogtans nie ten volle vertrou nie. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == *{{it}} {{YouTube|UlxfZCarPbM|Giovanni Brusca in vacanza}}, Teleacras Agrigento, 28 Januarie 2004 *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Giovanni Brusca|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brusca, Giovanni}} [[Kategorie:Sisiliaanse mafiosi]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] j8n5176aibeixq9eppgo74155dqn19t 0 232443 2915438 2912446 2026-07-03T12:22:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915438 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Shailene Woodley | Beeld = Shailene Woodley 2018 (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Shailene Diann Woodley | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1991|11|15|df=y}} | Geboorteplek = San Bernardino, [[Kalifornië]], [[VSA]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = Lonnie Woodley en Lori Victor | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] en vervaardiger | Aktiewe jare = 1999–nou | Noemenswaardige rolprente = ''The Descendants'', ''Divergent''-trilogie, ''Fault in Our Stars'' | Webwerf = | IMDb = 0940362 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Shailene Woodley''' (gebore [[15 November]] [[1991]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Descendants'' (2011), ''The Fault in Our Stars'' (2014), ''Divergent'' (2014), en ''Insurgent'' (2015). Sy is ook 'n omgewingsaktivis en bekend vir haar groen en natuurlike leefstyl. ==Biografie== Shailene Woodley is op [[15 November]] [[1991]] in San Bernardino, [[Kalifornië]] in die [[VSA]] gebore.<ref name="wood">{{Cite web |title=Shailene Woodley |language=en |url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/shailene-woodley-29853.php |website=www.thefamouspeople.com}}</ref> Haar pa, Lonnie, is van Britse afkoms en was 'n skoolhoof, maar word later 'n sielkundige. Haar ma, Lori, (die dogter van Stephan David Victor en Diana Lynn Fauria) is 'n skooladviseur en ook medestigter van haar en Woodley se nie-winsgewende organisasie, ''All it Takes''.<ref>{{Cite web |title=Who is Lori Woodley? Everything on Shailene Woodley's Mom Age and Instagram Details |language=en |url=https://www.wiki.ng/en/wiki/who-is-lori-woodley-everything-on-shailene-woodleys-mom-age-and-instagram-details-574996 |website=www.wiki.ng |access-date=23 November 2021 |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123000736/https://www.wiki.ng/en/wiki/who-is-lori-woodley-everything-on-shailene-woodleys-mom-age-and-instagram-details-574996 |url-status=dead }}</ref> Woodley het 'n jonger broer, Tanner Stephan, en hulle groei op in Simi-vallei, wat minder as 100&nbsp;km van [[Los Angeles]] af geleë is.<ref>{{Cite web |title=Tanner Woodley - 5 Things You Need to Know About Shailene Woodley's Brother |language=en |url=https://www.someecards.com/entertainment/celebrity-siblings/tanner-woodley-shailene-woodley-brother-sibling-actor-environmentalist/ |first=Nicole |last=Anderson |website=www.someecards.com |date=10 September 2017 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die feit dat haar ouers gereeld hulle huis oopgestel het vir slagoffers van huishoudelike geweld, was soms moeilik vir haar. Ten spyte daarvan dat haar ouers geskei is toe sy 'n tienermeisie was, vertel sy in 'n onderhoud dat sy net goeie herinneringe aan haar kindertyd het, want daar was altyd voedsel, ouerliefde en haar ouers het hul bes gedoen om vir haar en haar broer die beste moontlik te gee.<ref>{{cite web |title= The Stunning Transformation of Shailene Woodley |language=en |url= https://www.thelist.com/159596/the-stunning-transformation-of-shailene-woodley/ |first=Blaire |last=Erskine |website=www.thelist.com |date=23 Julie 2019}}</ref> Op vyftienjarige ouderdom word sy met [[skoliose]] gediagnoseer, 'n toestand waar die ruggraat 'n sywaartse kurwe het, nadat 'n vriendin langs die swembad opgemerk het dat haar ruggraat vreemd lyk. Sy word genoodsaak om 'n plastiese rugstut wat vanaf haar bors tot by haar heupe strek, vir twee jaar, en agtien ure per dag, te dra.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley's Scoliosis Story |language=en |url= https://www.hudsonvalleyscoliosis.com/celebrities-scoliosis/shailene-woodley/ |first= |last= |website= www.hudsonvalleyscoliosis.com |date=}}</ref> === Eerste rolle === Vanaf die ouderdom van vier doen sy modelleerwerk. Toe sy vyf jaar oud is, begin sy klasse in toneelspel neem by Anthony Meindl,<ref name="wood" /> nadat 'n vrou haar ma genader het met die voorstel dat die jonge Woodley ingeskryf word vir klasse, omdat sy haar raakgesien het terwyl Woodley en haar ma gewag het dat 'n familielid se oudisie vir 'n handelsflits, afgehandel word. Haar ma het nog geaarsel, maar Woodley was baie opgewonde daaroor.<ref>{{Cite web |title=The Stunning Transformation of Shailene Woodley |language=en |first=Erskine |last=Blaire |website=www.thelist.com |date=23 Julie 2019 |url=https://www.thelist.com/159596/the-stunning-transformation-of-shailene-woodley/}}</ref> Sy verskyn vir die eerste keer as agtjarige in 'n klein rolletjie in die televisierolprent, ''Replacing Dad'' (1999), waarna talle ander klein televisierolle in onder andere, ''The District'' en ''Crossing Jordan'' volg. Haar talent besorg haar in 2004 die hoofrol in 'n televisierolprent: ''A Place Called Home'', en sy word genomineer vir die ''Jong Kunstenaarstoekenning'' as ''Beste Jong Hoofrolaktrise in 'n Televisierolprent, Mini-reeks of Spesiale Uitsending''. Haar gewildheid as 'n kinderaktrise neem toe wanneer sy die rol van die jong Kaitlin Cooper in die eerste seisoen (2003) van die tiener-dramareeks, ''The O.C.'', vertolk. Sy kry die hoofrol in die televisierolprent, ''Felicity: An American Girl Adventure'' (2005) as Felicity Merriman wat haar nog 'n ''Jong Kunstenaarstoekenning''-nominasie, dié keer vir ''Beste Spel in 'n Televisierolprent, Mini-reeks of Spesiale Uitsending (Komedie of Drama)'' besorg. Sy verskyn in talle gasrolle in ander televisie-reekse, onder andere: ''Everybody Loves Raymond'', ''My Name Is Earl'', ''CSI: NY'', ''Close To Home'' en ''Cold Case''.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley |language=en |url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/shailene-woodley-29853.php |website=www.thefamouspeople.com }}</ref> Hierna trek sy aandag met haar hoofrol in die ABC Gesinsreeks: ''The Secret Life Of The American Teenager'' (2008-2013) as Amy Juergens. Ken Tucker van 'n maandelikse Amerikaanse vermaaklikheidstydskrif, Entertainment Weekly, prys haar vertolking van Amy, deur te sê dat: "dit 'n goedbedoelde, brawe maar lamlendige reeks 'n hupstoot gee".<ref>{{cite web |title= The Secret Life of the American Teenager (critic reviews) |language= en |url= https://www.metacritic.com/tv/the-secret-life-of-the-american-teenager/critic-reviews|first= |last= |website= www.metacritic.com |date=}}</ref> ===The Descendants=== Dis egter met haar rolprent-debuut in die 2011-rolprent, ''The Descendants'', teenoor onder andere [[George Clooney]] waar sy naam begin maak het. Sy speel die rol van Alex, die moeilike tienerdogter van Matt King (gespeel deur Clooney) en word vir meer as twintig toekennings, waaronder 'n Golden Globe vir ''Beste aktrise in 'n Ondersteunende Rol'', genomineer, waarvan sy meer as sewe wen.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley Awards |language=en |url=https://m.imdb.com/name/nm0940362/awards |website=imdb.com}}</ref> Aldus ''New York Times''-resensent, A. O. Scott, lewer sy een van die taaiste, knapste en mees geloofwaardigste jongmens-vertonings in onlangse geskiedenis,<ref>{{Cite web |title=For One Man, Hawaii is a Land of Problems |language=en |url=https://www.nytimes.com/2011/11/16/movies/descendants-with-george-clooney-review.htm |first=A. O. |last=Scott |website=www.nytimes.com |date=15 November 2011}}</ref> terwyl Peter Debruge, van die Variety-tydskrif in [[New York]], sê dat sy haar rol as Alex skerp sowel as met die nodige diepte wat die rol vereis, vertolk.<ref>{{Cite web |title=The Descendants |language=en |url=https://variety.com/2011/film/reviews/the-descendants-1117945946/ |first=Peter |last=Debruge |website=variety.com |date=2 September 2011}} </ref> Bekende plaaslike resensent, [[Leon van Nierop]], skryf dat sy die aandag boei onder leiding van regisseur Alexander Payne en in haar rol teenoor Clooney, ook dat sy 'n sukses is wat wag om te gebeur met haar "unieke, pragtige en rustige gesig en hipnotiese oë wat lyk asof sy alles van jou weet".<ref>{{Cite web |title=Movie Review: The Spectacular Now |language=en |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/147377/young-stars-suggest-bright-hollywood-future/ |first=Leon |last=Van Nierop |website=www.citizen.co.za |date=21 Maart 2014}}</ref> George Clooney was heel verras deur die bedrewendheid waarmee Woodley die duiktoneel, wat wys waartoe sy as aktrise in staat is om haar karakter geloofwaardig en eg te maak, vertolk het. In 'n onderhoud vertel hy dat hoewel hy saam met sommige wonderlike akteurs en aktrises op die stel van ''The Descendants'' gewerk het, Woodley vir hom uitgestaan het as baie professioneel. Tydens die eerste toneel wat hulle saam geskiet het, waar sy karakter aan Woodley se karakter moes vertel dat haar siek ma nie beter gaan word nie, terwyl sy in die swembad was, het sy onder die water ingeduik en begin huil. Clooney vertel dat hy nog nooit so iets beleef het nie en dat hy aan Woodley gesê het dat ongeag hoe die rolprent ontvang gaan word, sy nooit oor haar loopbaan bekommerd hoef te wees nie.<ref>{{Cite web |title=The Truth About Shailene Woodley's Relationship with George Clooney |language=en |url=https://www.thethings.com/the-truth-about-shailene-woodleys-relationship-with-george-clooney/ |first=Dylan |last=Parker |website=www.thethings.com |date=9 Desember 2020 |access-date=29 November 2021 |archive-date=29 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129230129/https://www.thethings.com/the-truth-about-shailene-woodleys-relationship-with-george-clooney/ |url-status=dead }}</ref> Volgens Woodley het haar interpretasie van die teks, wat net aangedui het dat sy onder die water moes induik terwyl haar gesig vertrek, natuurlik gekom omdat dit is wat mens in die werklikheid sal doen as mens sulke nuus ontvang.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley on 'The Descendants', Crying Underwater, and George Clooney's Fart Machine |language=en |url=https://www.vulture.com/2011/11/shailene-woodley-on-the-descendants-crying-underwater-and-george-clooneys-fart-machine.html |first=Sarah |last=Wexler |website=www.vulture.com |date=16 November 2011}}</ref> ===The Spectacular Now=== Vir haar hoofrol in haar volgende rolprent: ''The Spectacular Now'' (2013), die rolprent-weergawe van Tim Thorpe se gelyknamige roman, vertolk sy die rol van 'n onskuldige, boekwurm-tiener, Aimee Finecky, wat met die sjarmante en populêre, Sutter Keely (Miles Teller), begin uitgaan en wen sy 'n ''Cannes Trophée Chopard'' en word ook genomineer vir 'n ''Golden Globe Toekenning vir Beste byspeelster in 'n Rolprent''.<ref>{{Cite web |title=Complete Filmography of Shailene Woodley as of 2021 |language=en |website=listchallenges.com |url=https://www.listchallenges.com/complete-filmography-of-shailene-woodley-as-of}}</ref> Haar geloofwaardige en eerlike vertolking van Aimee beïndruk resensente: Die ''Los Angeles Times'' se Betsy Sharkey prys haar en Teller, omdat hulle emosies soos onder andere pyn, vriendskap, onverskilligheid en eerste liefde so opreg en geloofwaardig weergee.<ref>{{Cite web |title=Review: 'The Spectacular Now' is an intoxicating brew of teen angst |language= en |access-date= |first=Betsy |last=Sharkey |website=www.latimes.com |date=1 Augustus 2013 |url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-spectacular-now-review-20130802-story.html}}</ref> Aldus Leon van Nierop, kry Woodley en Teller die geleentheid om uit te blink in dié rolprent.<ref>{{Cite web |title=Movie review: The Spectacular Now |language=en |first=Leon |last= Van Nierop |website=citizen.co.za|url=https://www.citizen.co.za/entertainment/147377/young-stars-suggest-bright-hollywood-future/}}</ref> Toe Woodley voorgestel het dat sy Aimee as 'n sterk, selfstandige jong vrou moet uitbeeld, anders voel sy dat sy nie die regte keuse vir die rol is nie, het die regisseur, James Ponsoldt ingestem. Woodley wou ook so min as moontlik van grimering en haarstilering gebruik maak.<ref>{{Cite web |title=The Stunning Transformation of Shailene Woodley |language=en |first=Erskine |last=Blaire |website=www.thelist.com |date=23 Julie 2019|url=https://www.thelist.com/159596/the-stunning-transformation-of-shailene-woodley/}}</ref> ===White Bird in a Blizzard=== In die rolprent, 'White Bird in a Blizzard', wat alreeds in 2012 verfilm is, maar eers in Oktober 2014 vrygestel is, speel Woodley 'n tiener, Katrina "Kat" Connors, wie se wêreld in duie stort toe haar ma verdwyn. Hoewel die resensies vir die rolprent meestal negatief is, word sy steeds geloof vir haar vertolking. Volgens Brian Tallerico van die webtuiste, ''Rogerebert.com'', verander sy, soos gewoonlik, die rolprent in 'n werklikheid met haar natuurlike in-die-oomblik persoonlikheid wat die kyker geïnteresseerd hou, hoewel die storielyn verveel.<ref>{{Cite web |title=White Bird in a Blizzard |language=en |url=https://www.rogerebert.com/reviews/white-bird-in-a-blizzard-2014|first=Brian |last=Tallerico |website=www.rogerebert.com |date=24 Oktober 2014}}</ref> ===Divergent-trilogie=== In die wetenskaps-fiksie trilogie: ''Divergent'' (2014), ''Insurgent'' (2015) en ''Allegiant'' (2016), wat gebaseer is op Veronica Roth se boeke met dieselfde titels, speel Woodley die rol van Beatrice "Tris" Prior, 'n jong meisie wie se persoonlikheid "uiteenlopend" toets en in meer as een van die groepe waarin die samelewing verdeel is in 'n toekomstige [[Chicago]] kan pas, en daarom sal haar lewe in gevaar wees as die antagoniste dit sou uitvind omdat sulke mense nie maklik onder verstandelike beheer geplaas kan word nie. In 'n onderhoud vertel die regisseur van ''Divergent'', Neil Burger, dat hy Woodley in ''The Descendants'' gesien het en dadelik aan haar gedink het in die rol van Tris toe hy die draaiboek begin lees het en sy was dan ook die enigste aktrise wat 'n oudisie vir die rol van Tris afgelê het.<ref>{{Cite web |title=Divergent Spain -Director Neil Burger Interwiew |website=youtube.com |url=https://m.youtube.com/watch?v=Su2nnqSxLx8}}</ref> Sy was egter bang vir die roem en gebrek aan privaatheid wat noodwendig sou volg op so 'n groot projek, die grootste wat sy nog aangepak het. Jennifer Lawrence (wat deel was van soortgelyke projekte) het haar egter aangeraai om die rol te aanvaar as die karakter haar interesseer. In 'n onderhoud vertel Woodley dat dit die verhouding tussen die karakters, Tris en Four ([[Theo James]]), was wat haar in die eerste plek aangetrek het: "Een van die hoofaspekte wat my aangetrek het na ''Divergent'' was hulle verhouding. Dis nie een van daardie dramatiese tienerverhoudings waar dit liefde met die eerste oogopslag is nie. . . dit voel vir my baie eg en baie persoonlik en realisties soos baie verhoudings is."<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley was Drawn to 'Divergent' because of 1 Relationship |language=en |url=https://www.cheatsheet.com/entertainment/shailene-woodley-drawn-divergent-1-relationship.html/ |first=Abeni |last=Tinubu |website=www.cheatsheet.com |date=25 Junie 2021}}</ref> Sy het dit aan die begin moeilik gevind om die gevegstoneel in ''Divergent'' teenoor [[Miles Teller]] te speel, omdat hulle goeie vriende is, maar soos die verfilming gevorder het, het dit makliker geraak om aggressief op te tree. Sy het etlike dae lank wapenopleiding by 'n sekuriteitsgroep ontvang vir haar rol en ook vir 'n paar weke fisiese opleiding saam met die res van die rolverdeling.<ref>{{Cite web |title=Divergent Imdb |language=en |url=https://m.imdb.com/title/tt1840309/trivia/?ref_=tt_trv_trv |website=imdb.com}}</ref> Sy het ook meeste van haar eie waagtoertjies gedoen, en is só een keer per ongeluk deur 'n trein op die stel van ''Divergent'' voortgesleep nadat sy geval het.<ref>{{Cite web |title='Divergent's' Shailene Woodley and Theo James on Ferris-wheel Stunt and 'Hunger Games' Comparisons |language=en |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2013/07/shailene-woodley-theo-james-interview |first=Julie |last=Miller |website=www.vanityfair.com |date=19 Julie 2013}}</ref> Waar Tris egter van 'n meer as 20m-hoë gebou moes afspring in dieselfde rolprent het Woodley nie kans gesien nie en 'n dubbelganger, Alicia Vela-Bailey, is gebruik. Laasgenoemde vertel dat dit 'n plesier was om saam met Woodley te werk en dat sy dierbaar en wonderlik is.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley's Stunt Double on Jumping off Buildings, Being Set on Fire, and Why You Should Take a Dance Class |language=en |url=https://www.teenvogue.com/story/shailene-woodley-divergent-stunt-double-tips |first=Phillip |last=Picardi |website=www.teenvogue.com |date=21 Maart 2014 }}</ref> Die eerste twee rolprente is redelik goed ontvang, en was beide 'n finansiële sukses maar na die derde rolprent se swak vertoning is die maak van die vierde rolprent opgeskort en daar is oorweeg om dit in 'n televisiereeks te verander, maar Woodley was nie daarin geïnteresseerd nie, hoewel sy geneë is om 'n verdere rolprent te doen aangesien sy geteken het om die volle verhaal van Tris te vertolk. Nadat van die ander rolverdeling ook geweier het om deel te wees van 'n televisiereeks, is die idee laat vaar.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley on 'Divergent' Finale 'Ascendant': We're in "Limbo" |language=en |url=https://www.eonline.com/news/793773/shailene-woodley-on-divergent-finale-we-re-in-limbo |first=Zach |last=Johnson |website=www.eonline.com}}</ref> [[Leon van Nierop]] loof ''Divergent'' as mensliker, meer gekarakteriseerd en makliker om te verstaan as ''The Hunger Games''.<ref>{{Cite web |title=Movie review: Divergent |language=en |first=Leon |last=Van Nierop |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/154359/looking-for-trouble/ |website=www.citizen.co.za}}</ref> Die vervaardiger, Sallas de Jager, voel dat ''Allegiant'' met die "stralende" Woodley en "hartebreker" Theo James baie suksesvoller as die gelyknamige roman van Roth is.<ref>{{Cite web |title=Van Boek tot Silwerdoek |language=af |url=https://www.rooirose.co.za/van-boek-tot-silwerdoek |website=www.rooirose.co.za |date=10 Augustus 2015}}</ref> Sam Allard van ''Orlando Weekly'' prys Woodley se vertolking in ''Divergent'' deur te sê dat sy 'n rolprent wat 'n volslae mislukking kon gewees het, red en ophef.<ref>{{Cite web |title=Film version of 'Divergent' is a Worthy Effort |language=en |url=http://m.orlandoweekly.com/film/film-version-of-divergent-is-a-worthy-effort-1.1656806 |first=Sam |last=Allard |website=web.archive.com |date=25 Maart 2014 |access-date= 5 Desember 2021 |archive-date=14 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514162128/http://m.orlandoweekly.com/film/film-version-of-divergent-is-a-worthy-effort-1.1656806 |url-status=bot: unknown }}</ref> Susan Wloszczyna van die webwerf ''RogerEbert.com'' skryf dat sy dit byna alleen regkry om hierdie rolprente daarvan te weerhou om ook deel te wees van die opgewonde nagmerrie-rolprente. Baie resensente loof onder andere Woodley en James se vertolkings in ''Insurgent'' en Daniel M. Kimmel skryf vir ''New England Movies Weekly'' dat Woodley soos gewoonlik 'n bestendige vertolking lewer en steeds iemand bly om dop te hou.<ref>{{Cite web |title=Review - Insurgent |language=en |website= |url=https://northshoremovies.wpcomstaging.com/2015/03/19/review-insurgent/ |first=Daniel M. |last=Kimmel |date=19 Maart 2015}}</ref> Sy is vir 'n paar toekennings benoem en het vir die eerste twee rolprente elk drie toekennings<ref>{{Cite web |title=Divergent (2014) Awards |language=en |url=https://m.imdb.com/title/tt1840309/awards/?ref_=tt_awd |website=imdb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Divergent Series: Insurgent (2016) |language=en |url=https://m.imdb.com/title/tt2908446/awards/?ref_=tt_awd |website=imdb.com}}</ref> en vir ''Allegiant'' een gewen,<ref>{{Cite web |title=Allegiant (2016) Awards |language=en |url=https://m.imdb.com/title/tt3410834/awards |website=imdb.com}}</ref> waarvan sy sommige met mede-akteur, Theo James, deel. In 'n latere onderhoud onthul sy dat siek was terwyl sy besig was met die trilogie, dat sy gesukkel het met 'n moeilike en vreesaanjaende fisiese toestand en daarom baie geleenthede van die hand gewys het.<ref>{{Cite web |title=Shailene Woodley says she 'let go' of her Career after 'Divergent' due to 'Very Scary' Situation |language=en |url=https://www.yahoo.com/entertainment/shailene-woodley-says-she-let-153752711.html |first=Ryan |last=Lattanzio |website=www.yahoo.com |date=11 April 2020}}</ref> ===The Fault in Our Stars=== Sy ontvang wye erkenning en meer as vyf toekennings vir haar hoofrol as 'n tiener-kankerpasiënt, Hazel Grace Lancaster, in die romantiese drama, ''The Fault in Our Stars'' (2014), wat op John Green se 2012-roman gebaseer is. Sy speel teenoor [[Ansel Elgort]] wat in ''Divergent'' haar broer gespeel het. Vir haar rol van Hazel Grace het Woodley haar lang hare kort geknip en moes sy die spiere wat sy tydens ''Divergent'' gebou het, weer verloor. Die regisseur, Josh Boone, sê dat daar omtrent 150 aktrises vir die oudisie was, waarvan hy omtrent 50 gesien het. Aanvanklik het Boone nie gedink dat Woodley die regte persoon vir die rol was nie omdat sy lank, sterk, atleties en fiks is. Hy het saam met haar middagete in Chicago gaan nuttig, maar hoewel hy baie van haar gehou het, was hy steeds nie tevrede nie. Die volgende môre egter met haar oudisie het hy binne die eerste vyftien sekondes van haar oudisie geweet dat sy Hazel Grace gaan wees. Sy het haar manuskrip regop gehou en net haar oë het bo-oor gekyk. Sy was nie haarself nie, maar Hazel Grace toe sy binne gegaan het.<ref>{{Cite web |title=The Fault in Our Stars Director Josh Boone on Being Earnest 'The Stand' and the many tears of Shailene Woodley |language=en |url=https://www.vulture.com/2014/06/josh-boone-interview-fault-in-our-stars-shailene-woodley-the-stand.html |first =Gilbert |last=Cruz |website=www.vulture.com |date= 5 Junie 2014}}</ref> ===Snowden=== In die 2016-rolprent, Snowden, wat handel oor die ware verhaal van Edward Snowden, speel sy die rol van Lindsay Mills, teenoor [[Joseph Gordon-Levitt]] wat Edward Snowden speel. Dit ontvang gemengde resensies, en volgens Brian Tallerico van die webwerf, RogerEbert.com, was daar nie die regte vonk tussen Woodley en Gordon-Levitt nie, hoewel beide hulle beste gelewer het met die tonele.<ref>{{cite web |title= Snowden (reviews) |language= en |url= https://www.rogerebert.com/reviews/snowden-2016 |first= Brian |last= Tallerico |website= www.rogerebert.com |date= 16 September 2016}} </ref> ===Endings, Beginnings=== In ''Endings, Beginnings'' (2019) is Woodley se karakter, Daphne, vasgevang tussen twee verhoudings. Dié rolprent verskil grootliks van die meeste rolprente waarin Woodley verskyn het. Wat die rolprent nog meer uniek maak, is dat dit nie 'n tradisionele teks gehad het nie. In plaas daarvan het die skrywer en regiseur, Drake Doremus, kortliks die hoofpunte van die storielyn gegee en die spelers toegelaat om self die teks te improviseer, 'n ervaring wat Woodley aangegryp het. Hoewel die rolprent net gemiddelde resensies ontvang,<ref>{{cite web |title= Endings, Beginnings review —seriously middling |language= en |url= https://www.theguardian.com/film/2020/aug/06/endings-beginnings-review-shailene-woodley-jamie-dorna|first= Peter |last= Bradshaw |website= amp.theguardian.com |date= 6 Augustus 2020}}</ref> dweep baie resensente haar spel in dié rolprent.<ref>{{Cite web |title= Shailene Woodley 'Needed Therapy' after Finishing 1 of Her Movies |language= en |url= https://www.cheatsheet.com/entertainment/shailene-woodley-needed-therapy-finishing-1-movies.html/ |first= Abeni |last= Tinubu |website= cheatsheet.com |date= 8 Junie 2021 |access-date= 1 Maart 2022 |archive-date= 1 Maart 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220301132941/https://www.cheatsheet.com/entertainment/shailene-woodley-needed-therapy-finishing-1-movies.html/ |url-status= dead }}</ref> ===Adrift=== Die 2018-rolprent, ''Adrift'', is gebaseer op die lewensverhaal van Tami Oldham en haar verloofde, Richard Sharp. Woodley, wat die rol van Oldham vertolk en ook 'n vervaardiger van die rolprent is, en [[Sam Claflin]], wat die rol van Sharp vertolk (wat eers deur Miles Teller gespeel sou word, maar wat hy van die hand moes wys weens sy skedule wat sou bots) <ref>{{cite web |title= Sam Claflin to Star Opposite Shailene Woodley in Survival Drama' Adrift ' (EXCLUSIVE) |language = en |url= https://variety.com/2017/film/news/sam-claflin-shailene-woodley-adrift-1202442377/ |first=Justin |last= Kroll |website= variety.com |date= 23 Mei 2017}} </ref> gaan in die jaar 1983 op 'n avontuurlike tog met 'n seilboot op die Stille Oseaan, maar vaar ontwetend in een van die mees noodlottigste orkane in opgetekende geskiedenis vas, waartydens Sharp oorboord gespoel word en waarna Oldham vir een-en-veertig dae op die seilboot moet oorleef. Woodley loop byna die rol mis toe die manuskrip sonder haar medewete per e-pos aan haar gestuur word die dag met haar arrestasie op 10 Oktober 2016 <ref>{{cite web |title= The Divergent actress live-streamed the entire incident on her Facebook-page|language = en |url= https://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/33308/1/shailene-woodley-arrested-at-dakota-pipeline-protest |first= Dominique |last= Sisley |website= www.dazeddigital.com|date= 11 Oktober 2016}} </ref> weens haar deelname as aktivis in 'n vreedsame protes teen die Dakota toegangs-oliepyplyn. 'n Maand later vra haar agente aan haar of sy die broers, Aaron en Jordan Kandell ken en dat hulle verneem of sy al die teks gelees het wat hulle geskryf het, wanneer sy besef haar Hawaii-vriende se teks moes verlore geraak het. ''The Telegraph'' berig dat sy dié manuskripte kies wat haar prikkel en uitdaag. In die onderhoud vertel sy dat dié wat haar skoenlappers op die maag gee, haar aantrek, en 'Adrift' was een van húlle. <ref>{{cite web |title= Why we need a star like Shailene Woodley right now |language = en |url= https://www.telegraph.co.uk/films/adrift/who-is-shailene-woodley/ |first= Karen |last= Krizanovich |website= www.telegraph.co.uk |date= 8 Junie 2018}} </ref> Vir haar rol van Tami Oldham, wat die ruwe omstandighede van die Stille Oseaan moet verduur, het Woodley saam met 'n Fidjiaanse persoonlike afrigter geoefen om fisies, emosioneel en geestelik voor te berei, aangesien sy haar eie waagtoertjies gedoen het.<ref>{{cite web |title= Survival movie Adrift filmed on location in Fiji |language = en |url= https://www.kftv.com/news/2018/05/29/survival-movie-adrift-filmed-in-fiji |first= Melanie |last= Goodfellow |website= www-kftv-com.cdn.ampproject.org|date= 29 Mei 2018}} </ref> "Ek het baie geswem. Ek het ten minste 'n uur elke dag geswem om die skouersterkte te bou wat nodig was vir die karakter, want seilers moet regtig sterk wees. Om te seil lyk baie romanties en dit lyk so maklik omdat goeie seilers dit maklik laat lyk, maar dis eintlik baie moeilik en vereis baie krag in jou bolyf wat ek nie gehad het nie", vertel sy in bogenoemde onderhoud. Alhoewel sy nie normaalweg gewigsbewus is nie, moes sy ook 'n streng dieet volg om die meisie voor te stel wat vir meer as 'n maand op see moes oorleef. Tydens die laaste twee weke van verfilming kon sy net 350 kalorieë per dag inneem: 'n blik salm, twee eiergele en 'n bietjie gestoomde groente. Verder het sy vir 'n maand lank geen aandete gehad nie, 'n ervaring wat Woodley nie graag wil oorhê nie. Sy het saans voor slapenstyd 'n glas wyn gedrink om haar honger te stil.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley Reveals Drastic 350 Calorie Diet To Drop Lbs To Play Starving Sailor |language= en |url= https://hollywoodlife.com/2018/06/28/shailene-woodley-adrift-diet-weight-loss-starving-sailor-miserable-interview/ |first= Jenna |last= Lemoncelli |website= hollywoodlife.com |date= 28 Junie 2018}}</ref> In die toneel waar sy en Claflin, in sy rol van die gewonde verloofde, smaaklik grondbootjiebotter eet, was hulle genot eg. <ref>{{cite web |title= Shailene Woodley goes 'Adrift' and talks seasickness, peanut butter and naked meditation |language = en |url= https://www.usatoday.com/story/life/movies/2018/05/29/shailene-woodley-experienced-seasickness-starvation-adrift/647131002/ |first= Bryan |last= Alexander |website= amp.usatoday. com|date= 1 Junie 2018}} </ref> Die filmspan het vir vyf weke vanaf Julie 2017 elke dag twee uur ver op die see naby [[Fidji]] uitgevaar vir verfilming <ref>{{cite web |title= Shailene Woodley Said There Was Lots Of Puking While Filming ADRIFT |language = en |url= https://geektyrant.com/news/shailene-woodley-said-there-was-lots-of-puking-while-filming-adrift |first= Mick |last= Joest|website= geektyrant.com |date=}} </ref> en die span moes met onder andere seesiekte, geen selfoonseine en verfilming wat grootliks deur die weer bepaal is, saamleef. Woodley beskou egter die ongemak op see as slegs 'n klein prys om te betaal vir die ervaring. Regiseur, Baltasar Kormákur, het selfs die twee spelers se naar gesigsuitdrukkings verfilm om as die twee se bekommernis oor die naderende orkaan te dien.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley goes 'Adrift' and talks seasickness, peanut butter and naked meditation |language = en |url= https://www.usatoday.com/story/life/movies/2018/05/29/shailene-woodley-experienced-seasickness-starvation-adrift/647131002/ |first= Bryan |last= Alexander |website= amp.usatoday. com|date= 1 Junie 2018}}</ref> Die rolprent is goed ontvang. Owen Gleiberman van ''Variety''-tydskrif skryf dat die erns in haar karakteruitbeelding wat die kyker toelaat om die dinge aan te voel wat sy uitbeeld, 'n talent sowel as 'n instink is wat net 'n ware toneelspeler, soos Woodley, het. In ''Adrift'' weet sy hoe om 'n gewone vrou met 'n wilde hart te speel en hou haar spel die kyker gevange. Sy dompel haarself in die oseaan, liefde en toneelspel. "Selfs verlore op see laat sy ons voel asof ons gevind is." <ref>{{cite web |title= Film Review: 'Adrift' |language = en |url= https://variety.com/2018/film/reviews/adrift-review-shailene-woodley-sam-claflin-1202824870/ |first= Owen |last= Gleiberman |website= variety.com |date= 31 Mei 2018}} </ref> Volgens ''Rotten Tomatoes'' se algemene kritiese mening seil ''Adrift'' rimpelloos tussen 'n liefdesverhaal en 'n oorlewingsdrama, grootliks te danke aan Woodley se boeiende sentrale spel. <ref>{{cite web |title= Adrift (2018) |language = en |url= https://www.rottentomatoes.com/m/adrift_2018 |first= |last= |website= www.rottentomatoes.com |date=}} </ref> Karen Krizanovich van ''The Telegraph'' skryf dat Woodley die ster is wat nou nodig is, want sy balanseer bekendheid met eensaamheid en sosiale aksie met gesonde verstand, wat haar perfek maak vir die hoofrol van die taai, vindingryke Tami Oldham in die hartverskeurende ware verhaal van ''Adrift''. <ref>{{cite web |title= Why we need a star like Shailene Woodley right now |language = en |url= https://www.telegraph.co.uk/films/adrift/who-is-shailene-woodley/ |first= Karen |last= Krizanovich |website= www.telegraph.co.uk |date= 8 Junie 2018}} </ref> By die 21ste Jaarlikse SCAD Savannah Rolprent Fees ontvang sy die Kollig-Toekenning <ref>{{cite web |title= SCAD Announces Honorees for 21st Annual SCAD Savannah Film Festival |language = en |url= https://filmfest.scad.edu/press/2018/scad-announces-honorees-21st-annual-scad-savannah-film-festival |first= |last= |website= filmfest.scad.edu |date= 28 September 2018}}</ref>asook die Opkomende Ster-Toekenning by die Deauville Amerikaanse Rolprent Fees. <ref>{{cite web |title= France's Deauville Film Festival to Honor Morgan Freeman, Sarah Jessica Parker|language= en |url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/morgan-freeman-sarah-jessica-parker-honored-by-deauville-film-festival-1136930/ |first= Rhonda |last= Richford |website= www.hollywoodreporter.com |date= 23 Augustus 2018 }} </ref> ===The Mauritanian=== In die 2021 regsdrama-rolprent, 'The Mauritanian', wat in Desember 2019 onder andere in [[Kaapstad]] <ref>{{cite web |title= The Mauritanian - The remarkable true story of an extraordinary man whose humanity triumphed, leaving those around him profoundly changed |language= en |url=https://writingstudio.co.za/the-mauritanian-the-remarkable-true-story-of-an-extraordinary-man-whose-humanity-triumphed-leaving-those-around-him-profoundly-changed/ |first= Daniel |last= Dercksen |website= writingstudio.co.za |date= 16 Maart 2021}} </ref> geskiet is, en gegrond is op die ware verhaal van Mohamedou Ould Slahi, 'n Mauritaanse man wat vir veertien jaar lank sonder 'n aanklag in 'n aanhoudingskamp in [[Amerika]] aangehou is, speel Woodley die rol van 'n regsgeleerde, Teri Duncan. Sy gaan saam met haar vennoot, Nancy Hollander ([[Jodie Foster]]) om dié te help om Mohamedou se saak te ondersoek. Die rolprent ontvang meestal goeie resensies.<ref>{{cite web |title= The Mauritanian (resensie) |language= en |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_mauritanian |first= |last= |website= www.rottentomatoes.com |date= }} </ref> ===The Fallout=== In Augustus 2020 voeg Woodley haar by die rolverdeling van die rolprent, ‘’The Fallout ‘’, waar sy ‘n klein rolletjie as die hoofkarakter (gespeel deur Jenna Ortega) se terapeut vertolk. Haar mede-aktrise van ‘’Secret Life of an American Teenager‘’, Megan Park, is die draaiboekskryfster sowel as die regisseur. Nadat Park die draaiboek aan haar gestuur het vir terugvoer, het Woodley so baie van dit gehou dat sy dadelik die rol van die terapeut wou gehad het.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley Basically Cast Herself in The Fallout |language=en |url= https://www.cheatsheet.com/entertainment/shailene-woodley-basically-cast-herself-the-fallout.html/ |first= Abeni |last= Tinubu |website=www.cheatsheet.com |date= 31 Januarie 2022}}</ref> Park vertel dat Woodley byna elke dag van verfilming met haar in aanraking was om uit te vind hoe dit vorder. Die dag voor die verfilming van haar en Ortega se eerste toneel het sy aan Park gevra of sy ‘n teksboodskap aan Ortega kan stuur en haarself voorstel. Park vertel verder dat Woodley blomme stel toe geneem het en baie ondersteunend was tydens die hele projek. Ortega beskryf haar as uiters talentvol en “’n skat, goedhartig en ‘n ongelooflike vennoot tydens tonele.”<ref>{{cite web |title=Megan Park on Reuniting With Secret Life Co-Star Shailene Woodley on New Movie 'The Fallout' (Exclusive) |language=en |url= https://www.wusa9.com/article/entertainment/entertainment-tonight/megan-park-on-reuniting-with-secret-life-co-star-shailene-woodley-on-new-movie-the-fallout-exclusive/603-de6126aa-df9b-4de7-9ec2-90cbdfcb4bdb |first= Jennifer |last= Drysdale |website= www.wusa9.com |date= 23 Maart 2021 }}</ref> ===Toekomstige rolle=== Woodley sal na verwagting in die volgende rolprente verskyn wat nog nie uitgereik is nie: In die beplande rolprent, '''After Exile''' wat sal handel oor ‘n man, Mike Delaney, se vrylating uit die gevangenis nadat hy ‘n onskuldige man gedood het ná ‘n gewelddadige roof, sal sy na verwagting die rol van Dana vertolk, wat saam met Delaney opgegroei het. Na sy vrylating probeer hul om die band wat tussen hulle was, te herstel.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley Joins Robert De Niro & Shia LaBeouf in ‘After Exile’ |language=en |url= https://deadline.com/2019/08/shailene-woodley-robert-de-niro-shia-labeouf-after-exile-film-drama-1202705140/ |first= Mike |last= Fleming Jr. |website=www.deadline.com |date= 27 Augustus 2019}}</ref> In '''Panopticon''' wat na verwagting ‘n spanningsvolle riller sal wees, kry sy in die rol van ‘n ambisieuse Wall Street-handelaar, Chase, ‘n uitstekende beleggingsgeleentheid. In die proses ontdek sy egter ‘n groot organisasie met potensiële verwoestende gevolge. Terwyl sy in ‘n tweestryd verkeer oor wat haar te doen staan, span sy kragte saam met ‘n wag om deel te word van die skelm onderwêreld en om só agter die kap van die byl te kom.<ref>{{cite web |title= AGC Studios Firms 'Panopticon'; Shailene Woodley, Anthony Mackie, Jacob Latimore Star in Andres Baiz-directed thriller |language=en |url= https://deadline.com/2021/02/shailene-woodley-anthony-mackie-jacob-latimore-panopticon-agc-studios-andres-baiz-directed-thriller-berlin-market-1234701098/ |first= Mike |last= Fleming Jr. |website=www.deadline.com |date= 25 Februarie 2021}}</ref> In '''Girl Named Sue''' sal sy die hoofrol in dié drama-riller vertolk wat handel oor die ware verhaal van die Kaliforniese verdowingsmiddelspeurder, Sue Webber-Brown; haar stryd om die kinderslagoffers van die onwettige handel in verdowingsmiddels te help. Dit sal Webber-Brown se werk gedurende die 1990’s uitbeeld en in besonder hoe sy duisende kinderlewens gered het deur riglyne wat sy daargestel het.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley To Star In Fernando Coimbra-Directed ‘Girl Named Sue’ |language=en |url= https://deadline.com/2019/11/shailene-woodley-girl-named-sue-fernando-coimbra-director-1202786346/ |first= Mike |last= Fleming Jr. |website=www.deadline.com |date= 14 November 2019}}</ref> Sy sal in die verwagte rolprent, '''Robots''', speel wat handel oor twee onwelvoeglike karakters wat menslikheid leer wanneer hul noodgedwonge saam moet werk om hul robot-dubbelgangers te agtervolg.<ref>{{cite web |title= Shailene Woodley to Star with Jack Whitehall in Comedy 'Robots' — Cannes Market |language=en |url= https://deadline.com/2021/06/shailene-woodley-jack-whitehall-comedy-robots-1234778560/ |first= Tom |last= Grater |website=www.deadline.com |date= 21 Junie 2021}}</ref> Sy sal na verwagting saam met Miles Teller in die toekomstige rolprent, '''The Fence''', verskyn wat sal handel oor twee pasgetroudes wat standpunt inneem teen hul uiters konserwatiewe buurman wat volhou om ‘n groot muur ten einde sy huis teen moontlike terroriste te beskerm.<ref>{{cite web |title= Upcoming Shailene Woodley Movies: What's ahead for the Big Little Lies star |language=en |url= https://www.cinemablend.com/news/2569990/upcoming-shailene-woodley-movies-whats-ahead-for-the-big-little-lies-star |first= Will |last= Ashton |website=www.cinemablend.com |date= 12 Julie 2021}}</ref> == Filmografie == [[Lêer:Shailene Woodley March 18, 2014 (cropped).jpg|duimnael|Shailene Woodley, by die filmpremiere van "Divergent" in Kalifornië in Maart 2014]] === Rolprente === * 2011: ''The Descendants'' * 2013: ''The Spectacular Now'' * 2014: ''The Fault in Our Stars'' * 2014: ''Divergent'' * 2014: ''White Bird in a Blizzard'' * 2015: ''Insurgent'' * 2016: ''Allegiant'' * 2016: ''Snowden'' * 2018: ''Adrift'' * 2019: ''Endings, Beginnings'' * 2019: ''Arkie'' * 2021: ''The Mauritanian'' * 2021: ''The Fallout'' * 2023: ''To Catch a Killer * ''No Baggage'' === Televisiereekse === * 2008: ''The Secret Life of the American Teenager'' * 2012: ''Unscripted'' * 2014: ''Totally Clevver'' * 2017: ''Big Little Lies'' === Televisierolprente === * 2004: ''A Place Called Home'' * 2005: ''An American Girl Adventure'' === Video's === * 2011: ''Best Coast: Our Deal'' * 2014: ''Divergent: Beyond the Initiation'' * 2014: ''Divergent: Faction Fashions'' * 2014: ''Divergent: Meet Four'' * 2014: ''The Behind the Scenes of 'Divergent''' * 2014: ''Divergent: Choice'' * 2015: ''From Divergent to Insurgent'' * 2015: ''Insurgent: Anatomy of a Scene: The Train Fight'' * 2015: ''Insurgent Unlocked: The Ultimate Behind the Scenes Access'' * 2016: ''Allegiant: Book to Film'' * 2016: ''Finding the Future: Effects and Technology of 'Allegiant''' * 2016: ''Allegiant: Characters in Conflict'' * 2016: ''The Next Chapter: Cast and Characters of 'Allegiant''' * 2016: ''Snowden Live'' * 2017: ''Taboo Feat. Shailene Woodley: Stand Up/Stand N Rock'' * 2018: ''The Making of 'Adrift''' == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0940362|Shailene Woodley}} * {{Twitter|shailenewoodley|Shailene Woodley}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Woodley, Shailene}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 5q2g4d0mib8d5pk20sun9hpq6gghmbc 0 243442 2915493 2908972 2026-07-03T17:12:24Z Jcb 223 2915493 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Bill Fawcett''' (gebore 13 Mei 1947)<ref>[https://lccn.loc.gov/n85039438 "Fawcett, Bill"]. Library of Congress Authorities (lccn.loc.gov). Retrieved Oktober 19, 2018.</ref> is die outeur en redakteur van meer as 'n dosyn boeke, insluitende ''You Did What?'', ''It Seemed Like a Good Idea'', ''How to Lose a Battle'' en ''You said What''. Hy woon in [[Illinois]]. Hy het ook die boek ''Doomed To Repeat'', met die subtitel: "Die lesse van die geskiedenis wat ons versuim het om te leer"<ref>Vryelik vertaal na Afrikaans</ref> geskryf, wat uitgegee word deur William Morrow, 'n druknaam van Harper Collins Uitgewers.<ref>https://www.harpercollins.com/9780062069061/doomed-to-repeat/. Besoek op 11/03/2019.</ref> == Werke == Fawcett en Chelsea Quinn Yarbro skryf ook misterie romans saam onder die pennaam Quinn Fawcett.<ref name="smithward">Teri Smith en Jean Marie Ward (1998). "Author interview: "Bill Fawcett: Admitting to Influence". Crescent Blues. Opgespoor op 8 Januarie 2013.</ref> Bill Fawcett was ook 'n geskiedkundige vir die Navy SEAL museum in Fort Pierce, [[Florida]], en was die mede-redakteur op werke oor die "US Navy Seals" in [[Vietnam]].<ref name="smithward" /> == As skrywer == * ''Cold Cash Warrior: Combat Command in the World of Robert Asprin's Cold Cash War'' (met Robert Asprin) (1989)<ref>"Asprin, Robert L(ynn) 1946-". Contemporary Authors, New Revision Series. 1 Januarie 2005. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor 21 Februarie 2015. – via HighBeam Research (intekenaarskap word benodig)</ref> == Mistakes in History reeks == *''Trust Me, I Know What I'm Doing'' *''100 Mistakes That Changed History'' *''Men At War'' *''It Seemed Like A Good Idea'' *''How To Lose A War At Sea'' *''Doomed To Repeat'' *''How To Lose WWII'' *''How To Lose The Civil War'' *''Hunters And Shooters'' *''How To Lose A War'' *''It Looked Good On Paper'' *''Oval Office Oddities: An Irreverent Collection of Presidential Facts, Follies and Foibles''.<ref>Budasi, Teresa (2 Maart 2008). "In praise of bathroom reading". Chicago Sun-Times. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor op 4 Februarie 2015. – via HighBeam Research (intekenaarskap word benodig)</ref> *''You Said What?''.<ref>Gillespie, Nick (14 Desember 2007). "You Said What?". Reason.com</ref> *''How To Lose A Battle'' *''You Did What? Mad Plans and Great Historical Disasters'' (met Brian Thomsen) (2004)<ref name="thomsen">"Thomsen, Brian M." Contemporary Authors. 1 Januarie 2007. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor op 22 Februarie 2015. – via HighBeam Research (intekenaarskap word benodig)</ref> == As redakteur == *''Crafter I'' (met Christopher Stasheff) (1991).<ref name="kurtz">"Kurtz, Katherine 1944- (Katherine Irene Kurtz)". Contemporary Authors, New Revision Series. 1 Januarie 2008. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor op 22 Februarie 22, 2015. – via HighBeam Research (intekenaarskap benodig)</ref> *''Gods of War'' (1992).<ref name="kurtz" /> *''Battlestation'' (met David Drake) (1992).<ref>Green, Roland J. (5 Julie 1992). "John Varley's Wacky Future Lunar Society". Chicago Sun-Times. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor 22 Februarie 2015. – via HighBeam Research</ref> *''Battlestation II'' (met Christopher Stasheff) (1992).<ref name="kurtz" /> *''The Teams: An Oral History of the U.S. Navy SEALs'' with Kevin Dockery (1998).<ref>Douchette, John-Henry (3 Mei 1998). "Inside the Nacy SEALs War Stories by Sea, Air and Land". The Virginian-Pilot. Norfolk, VA. Geargiveer van die oorspronklike op 24 September. Opgespoor 7 Desember 2014. – via HighBeam Research</ref> *''Making Contact: A Serious Handbook for Locating and Communicating With Extraterrestrials'' (1998)<ref>Flaherty, Dolores; Flaherty, Roger (26 Julie 1998). "Lonely explorers of isolated lives". Chicago Sun-Times. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor 4 Februarie 2015.</ref><ref>Shenfeld, Hilary (22 September 1997). "Making Contact: Most Scientists Agree That Humans Will Discover Life on Other Planets Someday, but What If That Life Finds You First? A Wauconda Man's Book Tells You What to Do". Daily Herald. Arlington Heights, IL. Opgespoor 2 Maart 2015. – via Questia Online Library</ref> *''The Warmasters'' (2002)<ref>"Flint, Eric 1947–". Contemporary Authors, New Revision Series. 1 Januarie 2006. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor 4 Februarie 2015</ref> *''Masters of Fantasy'' (met Brian Thomsen) (2004)<ref name="thomsen" /> *''We Three Dragons: A Trio of Dragon Tales for the Holiday Season'' (2005)<ref>"Ward, James M. 1951- (James Michael Ward, Jim Ward)". Contemporary Authors. 1 Januarie 2008. Geargiveer van die oorspronklike op 29 Maart 2015. Opgespoor 5 Februarie 2015. – via HighBeam Research</ref> *''The Battle for Azeroth: Adventure, Alliance and Addiction in the 'World of Warcraft'' (2006)<ref>Kelly, Marguerite (30 November 2007). "Time to Pull the Plug on Son's Gaming Habit". The Washington Post. Geargiveer van die oorspronklike op 24 September 2015. Opgespoor 7 Desember 2014. – via HighBeam Research</ref> *''Liftport: Opening Space to Everyone'' (2006)<ref>Esser, Doug (9 Julie 2006). "Take a hike, go on a date, explore space—Northwest style". The Columbian. Vancouver, WA. Geargiveer van die oorspronklike op 24 September. Opgespoor 7 Desember 2014. – via HighBeam Research</ref> *''Nebula Awards Showcase 2010'' (2010) *''Mooney, J. E. & Bill Fawcett'' (reds.). ''Shadows of the New Sun : stories in honor of Gene Wolfe. Tor.'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fawcett, Bill}} [[Kategorie:Geboortes in 1947]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] ox1i6x9mignti2wkoqdwdmdwrf8qz4h 0 274801 2915439 2908816 2026-07-03T12:23:23Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915439 wikitext text/x-wiki [[Lêer:TipuSultan1790.jpg|duimnael|Tipu Sultan 1790]] '''Tipu Sultan''' (gebore '''Sultan Fateh Ali Sahab Tipu''',<ref>{{cite web |url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/7-lesser-known-facts-you-should-know-about-tipu-sultan/1/433548.html |title=Tipu Sultan's 216th death anniversary: 7 unknown facts you should know about the Tiger of Mysore : Listicles: Microfacts |publisher=Indiatoday.intoday.in |date=4 Mei 2015 |accessdate=13 November 2015 |archive-date=16 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151116055952/http://indiatoday.intoday.in/education/story/7-lesser-known-facts-you-should-know-about-tipu-sultan/1/433548.html |url-status=dead }}</ref> [[20 November]] [[1750]] - [[4 Mei]] [[1799]]), ook bekend as '''Tipu Sahab''' of die '''Tier van Mysore''',<ref>{{cite journal|last=Cavendish|first=Richard|title=Tipu Sultan killed at Seringapatam|journal=History Today|date=4 Mei 1999|volume=49|issue=5|url=http://www.historytoday.com/richard-cavendish/tipu-sultan-killed-seringapatam|accessdate=13 Desember 2013}}</ref> was 'n heerser oor die Koninkryk van Mysore en 'n pionier van [[vuurpyl]][[artillerie]].<ref name=Narasimha>Roddam Narasimha (1985). [http://www.nal.res.in/pdf/pdfrocket.pdf Rockets in Mysore and Britain, 1750–1850 A.D.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303205010/http://www.nal.res.in/pdf/pdfrocket.pdf |date= 3 Maart 2012 }} National Aeronautical Laboratory and Indian Institute of Science.</ref><ref>{{cite book |last=Allana |first=Gulam |title=Muslim political thought through the ages: 1562–1947 |url=https://books.google.com/books?id=4nbiAAAAMAAJ |accessdate=18 Januarie 2013 |year=1988 |edition=2 |publisher=Royal Book Company |location=Pennsylvania State University, Pennsylvania |page=78}}</ref> Hy het tydens sy bewind 'n aantal administratiewe innovasies bekendgestel,<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/855307/why-do-indians-celebrate-rulers-like-tipu-and-shivaji-but-not-the-greatest-of-them-all-akbar |title=Tipu Jayanti debate: Akbar is the hero India should really celebrate |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509001312/https://scroll.in/article/855307/why-do-indians-celebrate-rulers-like-tipu-and-shivaji-but-not-the-greatest-of-them-all-akbar |archive-date=9 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> waaronder 'n nuwe muntstelsel en [[kalender]],<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hkbJ6xA1_jEC|title=History of Tipu Sultan|last=Hasan|first=Mohibbul|publisher=Aakar Books|year=2005|isbn=978-81-87879-57-2|location=|page=399|pages=|accessdate=19 Januarie 2013}}</ref> en 'n nuwe stelsel vir grondinkomste wat die groei van die Mysore-[[sy]]bedryf geïnisieer het.<ref>{{cite book |last=R.k.datta |title=Global Silk Industry: A Complete Source Book |url=https://books.google.com/books?id=A8U1lmEGEdgC |accessdate=22 Januarie 2013 |year=2007 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-313-0087-9 |page=17 }}</ref> Hy verbeter die [[yster]]bedekte Mysoreanse-vuurpyle en gee opdrag vir die samestelling van die militêre handleiding die ''[[Fathul Mujahidin]]''. Hy het die [[vuurpyl]]e ontplooi teen die aanvalle van die Britse magte en hul bondgenote tydens die Anglo-Mysore-oorloë, insluitende tydens die Slag van Pollilur en die beleg van Seringapatam. Hy het ook begin met 'n ambisieuse [[ekonomie]]se ontwikkelingsprogram wat Mysore as 'n belangrike ekonomiese mag gevestig het, met van die wêreld se hoogste reële lone en lewensstandaarde in die laat 18de eeu.<ref name="Parthasarathi">{{Citation |title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850 |given=Prasannan |surname=Parthasarathi |publisher=Cambridge University Press |year=2011 |isbn=978-1-139-49889-0 |url=https://books.google.com/books?id=1_YEcvo-jqcC}}</ref> [[Napoleon Bonaparte]], die Franse opperbevelvoerder, het 'n alliansie met Tipu Sultan versoek. Beide Tipu Sultan en sy vader gebruik hul leër wat deur die Franse opgelei is in alliansie met die Franse in hul stryd met die Britte<ref>Kaushik Roy, ''War, Culture and Society in Early Modern South Asia, 1740–1849'', (Routledge, 2011), 77.</ref>, en in Mysore se stryd met ander omringende magte, teen die Marathas, Sira en die heersers van Malabar, Kodagu, Bednore, Carnatic en Travancore. Die vader van Tipu, Hyder Ali, het die mag oorgeneem om Mysore te verower, en Tipu het hom opgevolg as die heerser van Mysore met die dood van sy vader in 1782. Hy het belangrike oorwinnings teen die Britte in die Tweede Anglo-Mysore-oorlog behaal en het met die Verdrag van Mangalore in 1784 onderhandel nadat sy pa in Desember 1782 tydens die Tweede Anglo-Mysore-oorlog aan kanker gesterf het. [[Lêer:Rocket warfare.jpg|links|duimnael|‘n Skildery wat die Mysore leër toon wat teen  die Britse magte met Mysoreanse- vuurpyle veg]] Tipu se konflik met sy bure was onder andere die Maratha– Mysore-oorlog, wat geëindig het met die ondertekening van die Verdrag van Gajendragad.<ref name="mohibbul">{{citation|url=https://books.google.com/books?id=hkbJ6xA1_jEC&pg=PA105|title=History of Tipu Sultan|author=Mohibbul Hasan|page=105–107|isbn=9788187879572|year=2005}}</ref> Die verdrag vereis dat Tipu Sultan 4,8 miljoen roepies moes betaal as 'n eenmalige oorlogskoste vir die Marathas, en 'n jaarlikse huldeblyk aan 1,2 miljoen roepies bykomend tot die teruggee van al die gebied wat deur Hyder Ali beset is.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=bxsa3jtHoCEC&pg=PA175&dq=tipu+48+lacs+maratha|title=Battles of the Honourable East India Company: Making of the Raj|last=Naravane|first=M. S.|date=2006|publisher=APH Publishing|isbn=9788131300343|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=Y-kanqrtVhYC&lpg=PA59&dq=gajendragad+1787&pg=PA54#v=onepage&q=gajendragad%201787&f=false|title=Anglo-Maratha Relations, 1785-96|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1995|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788171547890|language=en}}</ref> Tipu het 'n onverbiddelike vyand van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]] gebly, wat konflik veroorsaak het met sy aanval op Brits-geallieerde Travancore in 1789. In die Derde Anglo-Mysore-oorlog is hy gedwing om die Verdrag van Seringapatam aan te gaan en het 'n aantal verowerde gebiede verloor, insluitend Malabar en Mangalore. Hy het gesante na buitelandse state, waaronder die [[Ottomaanse Ryk]], [[Afghanistan]] en [[Frankryk]] gestuur, in 'n poging om steun vir sy teenkanting teen die Britte te bekom. In die vierde Anglo-Mysore-oorlog is die imperiale magte van die Britse Oos-Indiese Kompanjie ondersteun deur die Nizam van Hyderabad en Marathas. Hulle het Tipu verslaan, en hy is op 4 Mei 1799 gedood terwyl hy sy fort Seringapatam verdedig het. In die post-koloniale [[Indiese subkontinent]] word Tipu Sultan gevier as 'n held van koloniale weerstand.<ref>{{cite book|title=Civil Society in the Muslim World: Contemporary Perspectives|url=https://books.google.com.pk/books?id=Vn2uneOVaKoC|first=Amyn|last=Sajoo|publisher=I.B.Tauris|year=2004|isbn=9781850435907}}</ref> Hy word egter ook gekritiseer vir sy onderdrukking van [[Hindoes]], [[Christene]] en selfs [[Moslems]] om godsdienstige en politieke redes.<ref name="alexander">{{cite book|title=India: History, Religion, Vision and Contribution to the World, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=y7GKwhuea9kC&pg=PA404&dq=tipu|first=Alexander|last=Varghese|publisher=Atlantic Publishers|year=2008|isbn=9788126909032}}</ref><ref>{{Cite journal|last=1 Dr. Gurusiddaiah C, 2 Dr. BP Mahesh Chandra Guru, 3 Abhilash MS, 4 Dr. Sreekantaiah|date=Januarie 2018|title=Religious philosophy of Tipu Sultan |url=http://www.educationjournal.in/download/264/3-1-11-268.pdf |website=www.educationjournal.in |publisher=International Journal of Multidisciplinary Education and Research |volume=3 |pages=11–16 |issn=2455-4588}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oNekDAAAQBAJ|page=188|first=Sanjeev|last=Sanyal|title=The Ocean of Churn: How the Indian Ocean Shaped Human History|year=2016|isbn=9789386057617}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Tipu Sultan}} {{en-vertaal|Tipu Sultan}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Geboortes in 1750]] [[Kategorie:Sterftes in 1799]] c0vufeedq3te1dg6dhkwaiaib06oxkd 0 287752 2915546 2909029 2026-07-03T22:10:07Z Jcb 223 2915546 wikitext text/x-wiki {{koronaviruspandemie_van_2019-2020}} Die '''Koronaviruspandemie van 2019-2020''' verwys na die uitbreek van die [[Koronavirussiekte-2019]], wat veroorsaak word deur die [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2|EARS-KoV-2-virus]].<ref>{{cite web |title=Rolling updates on coronavirus disease (COVID-19) |url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen |publisher=Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) |date=28 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519091757/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die uitbreek van 'n nuwe stam van die [[koronavirus]] is aanvanklik in Desember 2019 in die stad [[Wuhan]], [[Hubei]], [[Volksrepubliek China]] geïdentifiseer toe 'n groep mense met [[longontsteking]] gediagnoseer is sonder 'n duidelike oorsaak.<ref>[https://www.infoterio.com/2022/07/El-coronavirus-se-propago-desde-el-mercado-de-Wuhan-y-tenemos-pruebas-dicen-los-cientificos.html El coronavirus se propagó desde el mercado de Wuhan y tenemos pruebas, dicen los científicos] (Spanish) Infoterio Notícias | Ciencia y Tecnología. Consulted on February 7, 2023.</ref><ref>[[doi:10.1126/science.abp8715|The Huanan Seafood Wholesale Market in Wuhan was the early epicenter of the COVID-19 pandemic]] Science. Consulted on February 7, 2023.</ref> [[Lêer:COVID-19 Outbreak World Map.svg|duimnael|links|Bevestigde gevalle, sonder inagneming van nasionale bevolkingsgrootte: {{sleutel|#290000|10&nbsp;000&nbsp;000+ bevestigde gevalle}} {{sleutel|#510000|1&nbsp;000&nbsp;000–9&nbsp;999&nbsp;999 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#900000|100&nbsp;000–999&nbsp;999 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#c80200|10&nbsp;000–99&nbsp;999 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#ee7070|1&nbsp;000–9&nbsp;999 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#ffC0C0|100–999 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#ffdfeo|1–99 bevestigde gevalle}} {{sleutel|#e0e0e0|Geen bevestigde gevalle nie}}]] [[Lêer:COVID-19 Outbreak World Map per Capita.svg|duimnael|links|Bevestigde gevalle per kapita: {{sleutel|#900000|1–10 gevalle per 10&nbsp;000 inwoners}} {{sleutel|#c80200|1–10 gevalle per 100&nbsp;000 inwoners}} {{sleutel|#ee7070|1–10 gevalle per 1 miljoen inwoners}} {{sleutel|#ffC0C0|1–10 gevalle per 10 miljoen inwoners}} {{sleutel|#fefee9|1–10 gevalle per 100 miljoen inwoners}} {{sleutel|#eee|Geen bevestigde gevalle nie}}]] Die covid-19-uitbraak kan as 'n [[pandemie]] gekenmerk word, het die hoof van die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]], [[Tedros Adhanom]] Ghebreyesus, op 11 Maart 2020 in [[Genève]] gesê.<ref>Coronavirus outbreak 'can be characterised as a pandemic'. https://www.timeslive.co.za/news/world/2020-03-11-coronavirus-outbreak-can-be-characterised-as-a-pandemic-who-chief/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312102512/https://www.timeslive.co.za/news/world/2020-03-11-coronavirus-outbreak-can-be-characterised-as-a-pandemic-who-chief/ |date=2020-03-12 }} Besoek 11 Maart 2020.</ref> Op 13 Maart 2022 het die pandemie meer as 456 miljoen gevalle en 6.04 miljoen sterftes veroorsaak, wat dit een van die dodelikste in die geskiedenis maak. Die eerste bevestigde geval in Suid-Afrika van die covid-19-siekte is op 4 Maart 2020 aangemeld. Dr. [[Zweli Mkhize]], destyds minister van gesondheid het verklaar dat die [[Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes]] (NICD) bevestig het dat 'n man van KwaZulu-Natal positief getoets is na 'n besoek aan [[Italië]].<ref>Tania Heyns, Eerste geval van Covid-19 in Suid-Afrika aangemeld, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eerste-geval-covid-19-in-sa-aangemeld/ [[Maroela Media]], 5 Maart 2020.</ref> Volgens statistieke van die departement van gesondheid op 15 Januarie 2024 was daar meer as 4 miljoen bevestigde gevalle in Suid-Afrika met 102 595 sterftes. Die virus versprei primêr tussen mense op soortgelyke manier as [[griep]], deur asemhalingsdruppels wat tydens hoes of [[nies]] geproduseer word.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf|title=Getting your workplace ready for COVID-19|date=27 Februarie 2020|website=World Health Organization|url-status=live}}</ref> Die tyd tussen blootstelling en die begin van die simptome is gewoonlik vyf dae, maar dit kan wissel van twee tot veertien dae.<ref name="Rothan">{{Cite journal|last=Rothan|first=Hussin A.|last2=Byrareddy|first2=Siddappa N.|date=26 Februarie 2020|title=The epidemiology and pathogenesis of coronavirus disease (COVID-19) outbreak |url= http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896841120300469|journal=Journal of Autoimmunity |pages=102433 |doi=10.1016/j.jaut.2020.102433 |pmid=32113704|issn=0896-8411}}</ref> Simptome kan [[koors]], hoes en kortasemigheid insluit.<ref>''Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)'' | CDC. U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 10 Februarie 2020. Besoek 11 Februarie 2020.</ref> Komplikasies kan [[longontsteking]] en akute respiratoriese noodsindroom insluit. Aanvanklik was daar geen entstof of spesifieke antivirale behandeling beskikbaar nie, hoewel dadelik met laboratoriumnavorsing begin is. Pogings was aanvanklik gerig op die hantering van simptome en ondersteunende terapie. Aanbevole voorkomende maatreëls het gereelde handewas, handhawing van afstand van siek mense, monitering en selfisolasie vir veertien dae vir mense wat vermoed dat hulle besmet is, ingesluit.<ref>"Q&A on coronaviruses". World Health Organization (WHO). 11 Februarie 2020. Besoek 24 Februarie 2020.</ref> Openbare gesondheidsreaksies in China en regoor die wêreld sluit in reisbeperkings, kwarantyn en instel van 'n [[staat van inperking]]. Dit sluit in die afsluiting van Hubei en verskeie maatreëls in China; die kwarantyn van die Britse vaartuig ''Diamond Princess'' in Japannese waters; sowel as afsluitings in Italië.<ref>''Coronavirus: Shanghai neighbour Zhejiang imposes draconian quarantine''. South China Morning Post. 6 Februarie 2020. Besoek op 8 Februarie 2020.</ref> Sommige lughawens en treinstasies het siftingsmetodes soos temperatuurmeting en gesondheidsverklaringsvorms ingestel.<ref>"''Coronavirus Update: Masks And Temperature Checks In Hong Kong''". Nevada Public Radio. Besoek op 26 Januarie 2020</ref> Verskeie lande het advies uitgereik wat waarsku teen reis na streke met voortgesette oordrag in die gemeenskap, soos Sentraal-China, [[Italië]] en [[Iran]].<ref>"''Coronavirus Disease 2019 Information for Travel''". U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 3 Februarie 2020. Argief op 30 Januarie 2020. Besoek op 6 Februarie 2020.</ref><ref>Deerwester, Jayme; Gilbertson, Dawn. "''Coronavirus: US says 'do not travel' to Wuhan, China, as airlines issue waivers, add safeguards''". USA Today. Besoek op 26 Januarie 2020.</ref><ref>"''Coronavirus Live Updates: Europe Prepares for Pandemic as Illness Spreads From Italy''". The New York Times. 26 Februarie 2020. Besoek 26 Februarie 2020.</ref> Skole is vir minstens 1,2 miljard kinders gesluit, insluitend alle skole en verskeie universiteite in China, Iran, [[Japan]] en Italië.<ref>{{cite news |last=Wang |first=Vivian |url=https://www.nytimes.com/2020/03/04/world/coronavirus-schools-closed.html |title='When Can We Go to School?' Nearly 300 Million Children Are Missing Class. |date=4 Maart 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=5 Maart 2020 |last2=Inoue |first2=Makiko |issn=0362-4331 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519040519/https://www.nytimes.com/2020/03/04/world/coronavirus-schools-closed.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Palermo |first=Angela Giuffrida Lorenzo Tondo in |url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/04/italy-orders-closure-of-schools-and-universities-due-to-coronavirus |title=Italy orders closure of all schools and universities due to coronavirus |date=4 Maart 2020 |work=The Guardian |access-date=5 Maart 2020 |last2=Beaumont |first2=Peter |issn=0261-3077 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508134146/https://www.theguardian.com/world/2020/mar/04/italy-orders-closure-of-schools-and-universities-due-to-coronavirus |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2020/02/c3c57bbce11d-breaking-news-govt-will-ask-all-schools-in-japan-to-shut-for-virus-fears-abe.html |title=PM Abe asks all schools in Japan to temporarily close over coronavirus |publisher=Kyodo News |website=Kyodo News+ |access-date=5 Maart 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200417115752/https://english.kyodonews.net/news/2020/02/c3c57bbce11d-breaking-news-govt-will-ask-all-schools-in-japan-to-shut-for-virus-fears-abe.html |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://en.radiofarda.com/a/iran-announces-closure-of-universities-schools-to-fight-coronavirus/30449711.html |title=Iran Announces Closure Of Universities, Schools As Coronavirus Death Toll Rises |website=RFE/RL |access-date=5 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515011641/https://en.radiofarda.com/a/iran-announces-closure-of-universities-schools-to-fight-coronavirus/30449711.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die pandemie het wêreldwye sosiale en ekonomiese ontwrigting veroorsaak,<ref>"Here Comes the Coronavirus Pandemic: Now, after many fire drills, the world may be facing a real fire". Editorial. The New York Times. 29 Februarie 2020. Besoek op 1 Maart 2020. </ref> waaronder die grootste wêreldwye resessie sedert die [[Groot Depressie]].<ref>{{cite web |url=https://blogs.imf.org/2020/04/14/the-great-lockdown-worst-economic-downturn-since-the-great-depression/ |title=The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression |website=IMF Blog |access-date=23 April 2020}}</ref> Tot 100 miljoen mense het in uiterste armoede verval<ref name="20200421un">{{cite news |title=Senior Officials Sound Alarm over Food Insecurity, Warning of Potentially 'Biblical' Famine, in Briefings to Security Council |url=https://www.un.org/press/en/2020/sc14164.doc.htm |publisher=United Nations |date=21 April 2020}}</ref> en wêreldwye hongersnode het 265 miljoen mense geraak.<ref>{{Cite web |date=21 April 2020 |title=As famines of 'biblical proportion' loom, Security Council urged to 'act fast' |url=https://news.un.org/en/story/2020/04/1062272 |access-date=10 Julie 2020 |website=UN News |language=en}}</ref> Die pandemie het gelei tot die uitstel of kansellasie van sport-, godsdienstige, politieke en kulturele geleenthede,<ref>"A List of What's Been Canceled Because of the Coronavirus". The New York Times. 1 April 2020. Besoek op 11 April 2020."</ref> wydverspreide aanbodtekorte is vererger deur paniekaankope,<ref>Scipioni, Jade (18 Maart 2020). "Why there will soon be tons of toilet paper, and what food may be scarce, according to supply chain experts". CNBC. Besoek op 19 Maart 2020.</ref> en die vermindering van die uitlaat van besoedelende stowwe en kweekhuisgasse.<ref name="20200323theguardian">{{Cite news |last1=Watts |first1=Jonathan |last2=Kommenda |first2=Niko |name-list-format=vanc |url= https://www.theguardian.com/environment/2020/mar/23/coronavirus-pandemic-leading-to-huge-drop-in-air-pollution |title=Coronavirus pandemic leading to huge drop in air pollution |date=23 Maart 2020 |work=The Guardian |access-date=8 April 2020 |issn=0261-3077}}</ref><ref name="20200219carbonbrief">{{cite web |url=https://www.carbonbrief.org/analysis-coronavirus-has-temporarily-reduced-chinas-co2-emissions-by-a-quarter |title=Analysis: Coronavirus temporarily reduced China's CO2 emissions by a quarter |date=19 Februarie 2020 |website=Carbon Brief |access-date=8 April 2020}}</ref> Dit het ook [[vreemdelingehaat]] en [[rassisme]] teen mense van Chinese en Oos-Asiatiese afkoms ingesluit,<ref>Young, Evan (31 Januarie 2020). "'This is racism': Chinese-Australians say they've faced increased hostility since the coronavirus outbreak began". Special Broadcasting Service.</ref><ref>Iqbal, Nosheen (1 Februarie 2020). "Coronavirus fears fuel racism and hostility, say British-Chinese". The Observer. ISSN 0029-7712. Besoek 4 Februarie 2020.</ref><ref>"Coronavirus fears trigger anti-China sentiment across the globe". Global News. Besoek op 4 Februarie 2020.</ref><ref>Yeung, Jessie. "As the coronavirus spreads, fear is fueling racism and xenophobia". CNN. Besoek 4 Februarie 2020.</ref><ref>Darrach, Amanda (25 Februarie 2020). "The new coronavirus and racist tropes". ''Columbia Journalism Review''</ref> en die verspreiding van verkeerde inligting en [[fopnuus]] oor die [[virus]], hoofsaaklik aanlyn.<ref>"''Fake Facts Are Flying About Coronavirus. Now There's A Plan To Debunk Them''". NPR. Besoek 23 Februarie 2020.</ref><ref>{{cite news |url=https://www.yahoo.com/news/coronavirus-spreads-one-study-predicts-101552222.html |title=As the coronavirus spreads, one study predicts that even the best-case scenario is 15 million dead and a $2.4 trillion hit to global GDP |work=Business Insider |first1=Rosie |last1=Perper |via=[[Yahoo!]] |date=5 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328163448/https://www.yahoo.com/news/coronavirus-spreads-one-study-predicts-101552222.html |archive-date=28 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.yahoo.com/news/coronavirus-black-death-spread-misinformation-143713853.html |title=Coronavirus and the Black Death: spread of misinformation and xenophobia shows we haven't learned from our past |work=The Conversation |first1=Rachel |last1=Clamp |via=Yahoo! |date=5 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430215546/https://www.yahoo.com/news/coronavirus-black-death-spread-misinformation-143713853.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Voorbeeld van sodanige vals inligting is die [[samesweringsteorie]]video, ''[[Plandemic]]'', wat in Mei 2020 vrygestel is. == Agtergrond == === Wuhan en die koronavirus === [[Lêer:COVID19.jpg|duimnael|Simptome van covid-19]] Wuhan is die hoofstad van Hubei en die sewende grootste stad in China, met 'n bevolking van meer as 11 miljoen inwoners. Dit was deur die eeue heen 'n belangrike vervoerkern van die land, al lank bekend as die "Nege Provinsies-deurweg",<ref>{{Cite book |title=Draft History of Qing |last=Zhao |first=Erxun |year=1928 |volume=388 |location=Shenyang|quote=七年，偕林翼疏言：「湖北為長江上游要害 }}</ref> en die Wuhan spoorwegkruising is een van die vier belangrikste spoorwegkruisings in China. Dit is ongeveer 1100&nbsp;km suid van [[Beijing]],<ref name="HAN8Jan20202">{{cite web |url=https://emergency.cdc.gov/han/HAN00424.asp |title=Outbreak of Pneumonia of Unknown Etiology (PUE) in Wuhan, China |date=8 Januarie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=9 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518142657/https://emergency.cdc.gov/han/han00424.asp |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 800&nbsp;km wes van [[Sjanghai]] en 970&nbsp;km noord van [[Hongkong]].<ref name="Chan5Jan20202">{{cite news |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3044723/six-more-hong-kong-patients-hospitalised-over |title=China says Wuhan pneumonia not Sars, but virus remains unidentified, more people hospitalised |last=Chan |first=Ho-him |date=5 Januarie 2020 |work=South China Morning Post |access-date=6 Januarie 2020 |last2=Mai |first2=Jun |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428105239/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3044723/six-more-hong-kong-patients-hospitalised-over |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Direkte vlugte vanaf Wuhan verbind dit met die groot internasionale stede in Europa en Noord-Amerika.<ref name="ECDP14Jan20202">{{cite web |url=https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/update-cluster-pneumonia-cases-associated-novel-coronavirus-wuhan-china-2019 |title=Update: Cluster of pneumonia cases associated with novel coronavirus – Wuhan, China – 2019 |date=14 Januarie 2020 |website=European Centre for Disease Prevention and Control |access-date=18 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513114249/https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/update-cluster-pneumonia-cases-associated-novel-coronavirus-wuhan-china-2019 |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gedurende Desember 2019 is 'n aantal siektegevalle aangemeld in Wuhan wat die simptome van 'n "longontsteking van onbekende oorsaak" bevat, gekoppel aan die Huanan-[[Nat mark|seekosmark]], met 'n duisend stalletjies wat vis, hoenders, fisante, vlermuise, marmotte, giftige slange, bokke en ander wilde diere (''ye wei'' of bosvleis) verkoop het. Die aanvanklike hipotese was dat dit 'n nuwe koronavirus van 'n dierlike bron ('n soönose) was.<ref name="CDC6Jan2020">{{cite web |url=https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/watch/pneumonia-china |title=Pneumonia of Unknown Cause in China – Watch – Level 1, Practice Usual Precautions – Travel Health Notices |date=6 Januarie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=7 Januarie 2020 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108211428/https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/watch/pneumonia-china |archive-date=8 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Schnirring8Jan2020">{{cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/virologists-weigh-novel-coronavirus-chinas-outbreak |title=Virologists weigh in on novel coronavirus in China's outbreak |last=Schnirring |first=Lisa |date=8 Januarie 2020 |website=CIDRAP |access-date=9 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517152752/https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/virologists-weigh-novel-coronavirus-chinas-outbreak |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Shih8Jan2020">{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/specter-of-possible-new-virus-emerging-from-central-china-raises-alarms-across-asia/2020/01/08/3d33046c-312f-11ea-971b-43bec3ff9860_story.html |title=Specter of possible new virus emerging from central China raises alarms across Asia |last=Shih |first=Gerry |date=8 Januarie 2020 |access-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108172338/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/specter-of-possible-new-virus-emerging-from-central-china-raises-alarms-across-asia/2020/01/08/3d33046c-312f-11ea-971b-43bec3ff9860_story.html |archive-date=8 Januarie 2020 |last2=Sun |first2=Lena H. |website=[[The Washington Post]]}}</ref> Koronavirusse sirkuleer hoofsaaklik onder diere, maar dit is bekend dat dit ontwikkel en mense kan besmet, soos in die gevalle van ernstige akute respiratoriese sindroom (EARS) en Midde-Oosterse respiratoriese sindroom (MORS), tesame met vier verdere koronavirusse wat ligte asemhalingsimptome soortgelyk aan gewone [[verkoue]] veroorsaak. Daar is aangetoon dat alle koronavirusse wat mense aangesteek het, van mens tot mens versprei kon word.<ref name="RyanHill2019">{{Cite book |title=Hunter's Tropical Medicine and Emerging Infectious Diseases E-Book |last=Rogier van Doorn |first=H. |last2=Yu |first2=Hongji |publisher=Elsevier Health Sciences |year=2019 |isbn=978-0-323-55512-8 |editor1=Edward T Ryan |editor2=David R Hill |editor3=Tom Solomon |editor4=Timothy P Endy |editor5=Naomi Aronson |edition=10th |page=286 |chapter=33. Viral Respiratory Infections |chapter-url=https://books.google.com/books?id=y8SODwAAQBAJ&pg=PA286}}</ref><ref name="CDC13Jan2020">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/novel-coronavirus-2019.html |title=Novel Coronavirus 2019 |date=13 Januarie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=14 Januarie 2020 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145739/https://www.cdc.gov/coronavirus/novel-coronavirus-2019.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit word vermoed dat die oordrag van koronavirusse hoofsaaklik plaasvind deur noue kontak deur middel van asemhalingsdruppels wat deur 'n draerpersoon wat nies of hoes gegenereer word.<ref name=20200131cdc>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |title=Transmission of Novel Coronavirus (2019-nCoV) |date=31 Januarie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=1 Februarie 2020 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519090737/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ontstaan === Die eerste vermeende gevalle is op 31 Desember 2019 aangemeld,<ref name="WHO5Jan2020">{{cite web |url=https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/ |title=Pneumonia of unknown cause – China. Disease outbreak news |date=5 Januarie 2020 |publisher=[[World Health Organization]] |access-date=6 Januarie 2020 |language=lt |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519015241/https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/ |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar die eerste voorkoms van hierdie siekte het meer as drie weke vroeër op 8 Desember 2019 plaasgevind.<ref name="Schnirring14Jan2020">{{cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/report-thailands-coronavirus-patient-didnt-visit-outbreak-market |title=Report: Thailand's coronavirus patient didn't visit outbreak market |last=Schnirring |first=Lisa |date=14 Januarie 2020 |website=CIDRAP |access-date=15 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502010658/https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/report-thailands-coronavirus-patient-didnt-visit-outbreak-market |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die mark is op 1 Januarie 2020 gesluit, en mense wat tekens en simptome van die koronavirusinfeksie getoon het, is geïsoleer.<ref name=WHO5Jan2020 /> Meer as 700 mense, onder wie meer as 400 gesondheidsorgwerkers wat in noue kontak met moontlik besmette individue gekom het, is aanvanklik gemonitor.<ref name="Schnirring11Jan2020">{{cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/china-releases-genetic-data-new-coronavirus-now-deadly |title=China releases genetic data on new coronavirus, now deadly |last=Schnirring |first=Lisa |date=11 Januarie 2020 |website=CIDRAP |access-date=12 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516154740/https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/china-releases-genetic-data-new-coronavirus-now-deadly |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na die ontwikkeling van 'n spesifieke diagnostiese PCR-toets vir die opsporing van die infeksie, is die teenwoordigheid van CoV-2-virus later by 41 mense in die oorspronklike Wuhan-groep bevestig,<ref name="Hongzhou16Jan2020">{{Cite journal|last=Lu|first=Hongzhou|last2=Stratton|first2=Charles W.|last3=Tang|first3=Yi-Wei|date=16 Januarie 2020|title=Outbreak of Pneumonia of Unknown Etiology in Wuhan China: the Mystery and the Miracle|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmv.25678|journal=Journal of Medical Virology|language=en|volume=|pages=|doi=10.1002/jmv.25678|issn=1096-9071|via=Wiley|url-access=subscription}}</ref> van wie twee later na berig word 'n getroude paartjie was, een van hulle was nie in die mark teenwoordig nie, en nog drie wat van dieselfde familie was wat by die seekosstalletjies van die mark gewerk het.<ref name=Schnirring15Jan2020>{{cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/second-family-cluster-found-wuhan-novel-coronavirus-outbreak |title=Second family cluster found in Wuhan novel coronavirus outbreak |last=Schnirring |first=Lisa |date=15 Januarie 2020 |website=CIDRAP |access-date=16 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331043503/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/second-family-cluster-found-wuhan-novel-coronavirus-outbreak |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Wee8Jan2020">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/08/health/china-pneumonia-outbreak-virus.html |title=China Identifies New Virus Causing Pneumonialike Illness |last=Wee |first=Sui-Lee |date=8 Januarie 2020 |work=The New York Times |access-date=14 Januarie 2020 |last2=Jr |first2=Donald G. McNeil |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507184508/https://www.nytimes.com/2020/01/08/health/china-pneumonia-outbreak-virus.html |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste bevestigde sterfgeval van die koronavirusinfeksie het op 9 Januarie 2020 plaasgevind.<ref name="QinNYT11Jan2020">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/world/asia/china-virus-wuhan-death.html |title=China Reports First Death From New Virus |last=Qin |first=Amy |date=10 Januarie 2020 |work=The New York Times |access-date=11 Januarie 2020 |last2=Hernández |first2=Javier C. |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519015303/https://www.nytimes.com/2020/01/10/world/asia/china-virus-wuhan-death.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 20 Januarie 2020 dring die Chinese premier [[Li Keqiang]] aan op beslissende en effektiewe pogings om die longontsteking-epidemie te bekamp wat deur 'n nuwe koronavirus veroorsaak word,.<ref name="Premier urged">{{cite web |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/21/WS5e26556ca31012821727269c.html |title=Chinese premier stresses curbing viral pneumonia epidemic |location=[[Beijing]] |website=China Daily |publisher=Xinhua News Agency |date=21 Januarie 2020 |access-date=22 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428045240/https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/21/WS5e26556ca31012821727269c.html |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen 23 Januarie 2020 het ten minste 25 sterftes plaasgevind, almal in China, en daar is bewyse van oordrag van mens tot mens. Uit uitgebreide toetsing het meer as 600 bevestigde gevalle aan die lig gekom, van wie sommige gesondheidsorgwerkers is.<ref name=Schnirring22Jan2020>[http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/who-decision-ncov-emergency-delayed-cases-spike Lisa Schnirring: WHO decision on nCoV emergency delayed as cases spike] 23 Januarie 2020 ''CIDRAP News'', getoegang 23 Januarie 2020</ref><ref name="Field22Jan2020">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/nine-dead-as-chinese-coronavirus-spreads-despite-efforts-to-contain-it/2020/01/22/1eaade72-3c6d-11ea-afe2-090eb37b60b1_story.html|title=Nine dead as Chinese coronavirus spreads, despite efforts to contain it|last=Field|first=Field|date=22 Januarie 2020|work=The Washington Post|access-date=22 Januarie 2020|url-status=live}}</ref><ref name="Imai21Jan2020">{{cite web |url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf |title=Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China (Report 2 |last1=Imai |first1=Natsuko |last2=Dorigatti |first2=Ilaria |last3=Cori |first3=Anne |last4=Riley |first4=Steven |last5=Ferguson |first5=Neil M |website=Imperial College London |date=17 Januarie 2020 |access-date=18 Januarie 2020 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305132608/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf |archive-date=5 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste sterfgeval buite China is in die [[Filippyne]] aangemeld, waar 'n 44-jarige man van Wuhan van wie bevestig is dat hy die koronavirus opgedoen het, op 1 Februarie gesterf het.<ref>{{cite web |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3048576/china-coronavirus-duterte-orders-travel-ban-visitors |title=Philippines reports first coronavirus death outside China after travel ban |date=2 Februarie 2020 |website=South China Morning Post |access-date=2 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512063411/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3048576/china-coronavirus-duterte-orders-travel-ban-visitors |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnbc.com/2020/02/02/coronavirus-update-philippines-reports-first-death-outside-of-china.html |title=Philippines reports first death outside of China in coronavirus outbreak |last=Wang |first=Christine |date=2 Februarie 2020 |publisher=CNBC |access-date=2 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508214119/https://www.cnbc.com/2020/02/02/coronavirus-update-philippines-reports-first-death-outside-of-china.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Aanduidings en simptome == Diegene wat besmet is, kan asimptomaties wees of simptome ontwikkel soos koors, hoes, moegheid, kortasem, of spierpyn. 'n WGO-oorsig van 55 924 laboratoriumbevestigde gevalle in China het die volgende tipiese tekens en simptome aangeduiː<ref name="WHO28Feb">{{cite web |title=Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |website=WHO |accessdate=29 Februarie 2020 |pages=11–12}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Simptoom !Persentasie |- |Koors |87.9% |- |Droë hoes |67.7% |- |Moegheid |38.1% |- |Sputum produksie |33.4% |- |Kort van asem |18.6% |- |Spierpyn of gewrigspyn |14.8% |- |Seer keel |13.9% |- |[[Hoofpyn]] |13.6% |- |Kouekoors |11.4% |- |Naarheid of braking |5% |- |Neusverstopping |4.8% |- |[[Diarree]] |3.7% |- |Hemoptise |0.9% |- |Konjunktivale opeenhoping |0.8% |} Verdere ontwikkeling kan lei tot ernstige longontsteking, akute respiratoriese noodsindroom, [[sepsis]], septiese skok en die [[dood]]. Sommige van diegene wat besmet is, kan asimptomaties wees, en toetsresultate wat die infeksie bevestig, vertoon, maar geen kliniese simptome toon nie, daarom het navorsers advies uitgereik dat individue met noue kontak met bevestigde besmette pasiënte noukeurig dopgehou en ondersoek moet word om infeksie uit te sluit.<ref>Guan, Wei-jie; e.a. "Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China". New England Journal of Medicine. doi:10.1056/NEJMoa2002032. {{PMID|32109013}}.</ref><ref>Pan, Xingfei; en andere (19 Februarie 2020). "Asymptomatic cases in a family cluster with SARS-CoV-2 infection". The Lancet Infectious Diseases. 0. doi:10.1016/S1473-3099(20)30114-6. ISSN 1473-3099. {{PMID|32087116}}.</ref><ref>"2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)". Centers for Disease Control and Prevention. 11 Februarie 2020. Besoek 18 Februarie 2020.</ref> Die inkubasietydperk (die tyd tussen infeksie en die begin van die simptoom) wissel van een tot 14 dae, maar is meestal vyf dae.<ref>"WHO COVID-19 situation report 29" (PDF). World Health Organization. 19 Februarie 2020.</ref> Daar word egter berig dat een geval 'n inkubasietydperk van 27 dae gehad het.<ref>"Coronavirus incubation could be as long as 27 days, Chinese provincial government says". [[Reuters]]. 22 Februarie 2020.</ref> == Sterftestatistiek == Die Italiaanse Gesondheidsinstituut ISS het 'n wetenskaplike studie gepubliseer waarin besonderhede in verband met koronavirus-sterfgevalle in Italië vermeld word. 99 persent van oorlede pasiënte, op wie nadoodse ondersoeke gedoen is, het reeds voor hul korona-infeksies aan bestaande siektes gely. Gegewens van meer as 2&nbsp;000 sterfgevalle (van altesaam 3&nbsp;400, soos op 20 Maart 2020) toon dat slegs drie persone of 0,8 persent van oorledenes nie aan enige bestaande siekte gely het nie. In 48,5 persent van die sterfgevalle is drie of meer bestaande siektes gediagnoseer. 25,6 persent het aan twee bestaande siektes gely en 25,1 persent aan een bestaande siekte. Bestaande siektes, wat die meeste voorgekom het, was hoë bloeddruk, diabetes en hartsiektes. Die meeste sterftes was onder bejaardes – die gemiddelde ouderdom van sterfgevalle was 79,5 jaar. Slegs 17 pasiënte, wat aan 'n covid-19-infeksie beswyk het, was jonger as 50 jaar. Oorlede pasiënte, wat jonger as 40 jaar was, het reeds aan swaar siektes soos chroniese niersiektes, diabetes en [[hartbloedvatsiekte]]s gely. Die betreklik hoë mortaliteitsyfer in Italië – agt persent in vergelyking met 'n gemiddeld van twee persent wêreldwyd – resulteer uit die feit dat koronatoetse slegs by pasiënte uitgevoer is wat reeds simptome getoon het. So word beraam dat die getal Italianers, wat 'n covid-19-infeksie opgedoen het, moontlik sowat 100&nbsp;000 beloop en nie net 41&nbsp;000 nie (volgens amptelike statistieke van 20 Maart 2020).<ref>[https://www.businessinsider.de/wissenschaft/gesundheit/studie-99-prozent-der-italiener-die-an-covid19-starben-hatten-vorerkrankungen/ Business Insider, 20 Maart 2020: Neue Studie: 99 Prozent der untersuchten Covid-19-Todesopfer in Italien hatten Vorerkrankungen – aber meist keine, die die Lunge betrafen. Besoek op 21 Maart 2020]</ref> Die bogenoemde statistieke beteken egter nie dat gesonde jong mense 'n Korona-infeksie nie hoef te vrees nie – al is aggressiewe infeksies selde onder jong mense, is die risiko nie voorspelbaar nie. Franse media het die afsterwe van 'n 16-jarige meisie vermeld wat nie aan enige siekte gely het nie en ook nie in enige hoë risikogroep geval het nie. Sy het aanvanklik net ligte simptome soos hoes getoon. Enkele dae later het haar toestand versleg. Sy het aan asemnood gely en is na 'n hospitaal geneem waar sy positief getoets het vir covid-19. Sy is kort daarna oorlede.<ref>[https://metro.co.uk/2020/03/27/schoolgirl-16-becomes-youngest-die-coronavirus-europe-12466236/ ''Metro, 27 Maart 2020: Girl, 16, with no underlying conditions dies from coronavirus. Besoek op 29 Maart 2020'']</ref> == Oorsaak == === Virologie === [[Lêer:Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg|links|duimnael|Mikroskopie-afbeelding met SARS-CoV-2. Die skerp punte aan die buitekant van die virusdeeltjies lyk soos 'n kroon (Latyn: corōna), wat die siekte sy kenmerkende naam gee.]] Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) is 'n nuwe ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus, wat eers geïsoleer is in drie mense met longontsteking wat verband hou met die groep gevalle van akute asemhalingsiektes wat in Wuhan aangemeld is. Dit is die moontlike oorsaak van koronavirussiekte 2019 (covid-19).<ref>ECDC (14 Februarie 2020). European Centre for Disease Prevention and Control. Outbreak of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2): increased transmission beyond China − fourth update. ECDC (Risk Assessment): Stockholm; 2020.</ref> SARS-CoV-2 is nou verwant aan die oorspronklike SARS-CoV.<ref>Zhu, Na; Zhang, Dingyu; e.a. (24 Januarie 2020). "A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019". New England Journal of Medicine. US. 382 (8): 727–733. doi:10.1056/NEJMoa2001017. ISSN 0028-4793. {{PMID|31978945}}.</ref> Daar word vermoed dat dit van 'n soönotiese oorsprong is. Genetiese ontleding het aan die lig gebring dat die koronavirus geneties verwant is aan die genus Betakoronavirus, in die subgenus Sarbecovirus (geslag B), saam met twee stamme afgelei van die [[vlermuis]]. Dit is op die hele genoomvlak 96% identies aan ander monsters van vlermuis-koronavirus (BatCov RaTG13).<ref>{{cite web|title=Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf|date= 16–24 Februarie 2020|author=WHO-China Joint Mission|publisher=WHO}}</ref><ref>WHO-China Joint Mission (16–24 Februarie 2020). "Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)" (PDF). WHO. Besoek op 29 Februarie 2020.</ref> In Februarie 2020 het Chinese navorsers bevind dat daar slegs een [[aminosuur]] verskil in sekere genoomvolgordes is tussen die virusse wat in [[ietermago]]s gevind word en dié van menslike pasiënte, wat daarop dui dat ietermagos moontlik 'n tussengasheer was.<ref>biorxiv, Xiao. Kangpeng, Zhai Junqiong & Feng Yaoyu. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.17.951335v1 | Isolation and Characterization of 2019-nCoV-like Coronavirus from Malayan Pangolins, Februarie 2020</ref> === Oordrag === Die primêre oordragmetode is via asemhalingsdruppels wat mense uitasem, byvoorbeeld as hulle hoes of [[nies]].<ref>"How COVID-19 Spreads". USA: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Februarie 2020. Besoek op 25 Februarie 2020.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uptodate.com/contents/coronavirus-disease-2019-covid-19 |title=UpToDate |website=uptodate.com |access-date=5 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517010709/https://www.uptodate.com/contents/coronavirus-disease-2019-covid-19 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>"Getting your workplace ready for COVID-19" (PDF). WHO. 27 Februarie 2020.</ref> Dit bly net vir 'n kort tydjie in die lug, maar kan op 'n metaal-, glas- of plastiekoppervlak lewensvatbaar en aansteeklik bly.<ref>"Novel coronavirus (COVID-19) – Frequently asked questions – Alerts". health.nsw.gov.au. Besoek op 27 Februarie 2020.</ref> Volle besonderhede oor die SARS-CoV-2-virus was in Maart 2020 steeds nie beskikbaar nie, en daar word aanvaar dat dit soortgelyk is aan ander koronavirusse wat in kamertemperatuur tot nege dae kan oorleef. Ontsmetting van oppervlaktes is moontlik met stowwe soos 70% [[etanol]] wat vir een minuut aangewend word.<ref>Kampf, Günter; Todt, Daniel; Pfaender, Stephanie; Steinmann, Eike (6 Februarie 2020). "Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents". Journal of Hospital Infection. Elsevier. 104 (3): 246–251. doi:10.1016/j.jhin.2020.01.022. {{PMID|32035997}}.</ref> Na beraming wissel die basiese reproduksiegetal (die gemiddelde aantal mense wat 'n besmette persoon waarskynlik sal besmet) van 2.13<ref>Leung, Gabriel; Wu, Joseph (27 Januarie 2020). "Real-time nowcast and forecast on the extent of the Wuhan CoV outbreak, domestic and international spread" (PDF). Wuhan-coronavirus-outbreak AN UPDATE.</ref> tot 4.82. Op 24 Januarie 2020 kon die virus aan 'n groep van tot vier mense oorgedra word.<ref>Saey, Tina Hesman (24 Januarie 2020). "How the new coronavirus stacks up against SARS and MERS". Besoek op 25 Januarie 2020.</ref> Dit is soortgelyk aan ernstige akute respiratoriese sindroomverwante koronavirus (SARS-CoV).<ref>Julien Riou & Christian L. Althaus, Pattern of early human-to-human transmission of Wuhan 2019-NCoV, Preprint, bioRxiv, 23 Januarie 2020.</ref> Die WGO skryf voorts dat hoewel die geskiedenis met die EARS en die MERS toon dat oordrag waarskynlik nie deur voedsel plaasvind nie, die moontlikheid steeds bestaan en dat vleis en diereprodukte betrokke is. As 'n reël moet voedsel deeglik gekook, en melk [[Pasteurisasie|gepasteuriseer]] word.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200221-sitrep-32-covid-19.pdf?sfvrsn=4802d089_2|title=WHO Coronavirus Disease Situation Report 32|website=|url-status=live}}</ref> == Diagnose == Die WGO het verskeie RNS-toetsprotokolle vir SARS-CoV-2, die virus wat covid-19 veroorsaak, gepubliseer, met die eerste op 17 Januarie 2020.<ref>Schirring, Lisa; 2020 (16 Januarie 2020). "Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death". CIDRAP. Besoek 16 Januarie 2020.</ref><ref>"Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases: Interim guidance". World Health Organization.</ref> Toetsing behels 'n trutranskripsie-[[Polimerase kettingreaksiemetode|polimerase kettingreaksie]] (rRT-PCR) in teenwoordige tyd.<ref name="20200130cdc">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Situation Summary |date=30 Januarie 2020 |website=U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=30 Januarie 2020 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517152801/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-nCoV/summary.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die toets kan op sputum- of bloedmonsters gedoen word.<ref>"Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-Novel Coronavirus". U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 29 Januarie 2020. Besoek 1 Februarie 2020.</ref> Uitslae is oor die algemeen binne enkele ure tot 'n paar dae beskikbaar.<ref>"Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe". GlobeNewswire News Room. 30 Januarie 2020. Besoek 1 Februarie 2020.</ref> 'n Persoon word beskou as 'n risiko om covid-19 onder lede te hê as hy/sy binne die voorafgaande veertien dae na 'n gebied gereis het met 'n voortgesette oordrag van die siekte in die gemeenskap of in noue kontak was met 'n besmette persoon. Algemene aanwysers sluit in koors, hoes en kortasem; ander is moegheid, mialgie (lyfpyn), anoreksie, sputumproduksie en seerkeel.<ref>"COVID-19 – History and exam". BMJ Best Practice. Besoek 8 Maart 2020.</ref> 'n Alternatiewe metode van [[diagnose]] is gebaseer op kliniese voorstellings, soos die soek vir visuele handtekeningpatrone van covid-19 in CT-skanderings van die longe. Tekens van longontsteking kan voorafgaan met die bevestiging van covid-19-infeksie deur middel van RT-PCR.<ref>"COVID-19 – Approach". BMJ Best Practice. Besoek 8 Maart 2020.</ref> == Voorkoming == [[Lêer:Stop the Spread of Germs (COVID-19).jpg|duimnael|Infografika deur die Verenigde State se sentrums vir siektebeheer en -voorkoming (CDC), wat beskryf hoe die verspreiding van kieme gestop kan word.]] Voorkomingsvoorstelle sluit in goeie [[higiëne]], soos om hande gereeld te was, vermy die aanraking van die oë, neus of mond met ongewaste hande, hoes of nies in 'n sneesdoekie en gooi die sneesdoekie direk in 'n vullisblik en (vir diegene wat reeds die [[infeksie]] het) dra 'n chirurgiese masker in die openbaar. Maatskaplike afstandsmaatreëls word ook aanbeveel om oordrag te voorkom.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/index.html |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |last=CDC |date=11 Februarie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=4 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519074209/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/index.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://publichealthmatters.blog.gov.uk/2020/03/04/coronavirus-covid-19-5-things-you-can-do-to-protect-yourself-and-your-community/ |title=Coronavirus (COVID-19) – 5 things you can do to protect yourself and your community – Public health matters |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=4 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515053413/https://publichealthmatters.blog.gov.uk/2020/03/04/coronavirus-covid-19-5-things-you-can-do-to-protect-yourself-and-your-community/ |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baie regerings adviseer teen alle nie-noodsaaklike reise na lande en gebiede wat deur die uitbraak geraak word. China het die handel en verbruik van wilde diere verbied. Vir gesondheidsorgverskaffers wat sorg vir iemand wat besmet is met standaard-voorsorgmaatreëls, word kontakvoorsorgmaatreëls en lugbeskermingsmaatreëls met oogbeskerming aanbeveel. Kontakopsporing is 'n belangrike metode vir gesondheidsowerhede om die bron van 'n infeksie te bepaal en om verdere oordrag te voorkom.<ref name="web">{{cite web |url=https://publichealthmatters.blog.gov.uk/2020/02/13/expert-interview-what-is-contact-tracing/ |title=Expert interview: What is contact tracing? – Public health matters |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=28 Februarie 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200515131400/https://publichealthmatters.blog.gov.uk/2020/02/13/expert-interview-what-is-contact-tracing/ |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was etlike wanopvattings oor hoe om infeksie te voorkom: om die neus te spoel, met mondspoelmiddel te gorrel en [[knoffel]] te eet, is nie effektief nie.<ref>"Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: Myth busters". World Health Organization. Besoek op 26 Februarie 2020.</ref> === Handewas === Handwas word aanbeveel om die verspreiding van die siekte te voorkom. Die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer en -voorkoming (CDC) beveel aan dat mense hul hande gereeld met seep en water was vir ten minste 20 sekondes, veral nadat hulle toilet toe is of as hande sigbaar vuil is; voordat jy eet; en nadat u neus geblaas het, hoes of nies. Dit word verder aanbeveel om 'n [[alkohol]]-gebaseerde handsuiweringsmiddel met ten minste 60% alkohol per volume te gebruik wanneer [[seep]] en [[water]] nie geredelik beskikbaar is nie.<ref>"Prevention & Treatment". US: Centers for Disease Control and Prevention. 15 Februarie 2020. Geargiveer van die oorspronklike op 15 Desember 2019. Besoek op 21 Januarie 2020.</ref> Die WGO raai mense ook aan om nie met ongewaste hande die oë, neus of mond aan te raak nie veral as hulle die vasteland van China besoek het.<ref>"Advice for public". World Health Organization. Besoek op 8 Februarie 2020.</ref> === Sosiale distansiëring === [[Sosiale distansiëring]] sluit infeksiebeheermaatreëls in wat bedoel is om die verspreiding van siektes te vertraag deur die noue kontak tussen individue te beperk. Metodes sluit in kwarantyn, reisbeperkings en die sluit van skole, werkplekke, stadions, teaters of winkelsentrums. Individue kan ook sosiale afstand handhaaf deur tuis te bly, reis te beperk, oorvol gebiede te vermy, nie hande te skud nie en hulself fisies van ander te distansieer.<ref name="who">"Advice for public". www.who.int. Besoek op 8 Maart 2020.</ref><ref name="mod">"Singapore: The Model for COVID-19 Response?". www.medpagetoday.com. 5 Maart 2020. Besoek op 8 Maart 2020.</ref><ref name="what">"What every American and community can do now to decrease the spread of the coronavirus" (PDF). CDC.</ref> Baie regerings het nou 'n mandaat of bevel vir sosiale distansiëring in gebiede wat deur die uitbraak geraak word.<ref name="who" /><ref name="mod" /><ref name="what" /> === Respiratoriese higiëne === Die CDC en WGO beveel aan dat individue nie-mediese gesigsbedekkings in openbare ruimtes dra waar daar 'n groter risiko van oordrag is en waar maatskaplike distansieringsmaatreëls moeilik is om te onderhou.<ref>{{Cite news|date=2020-06-05|title=Wear masks in public says WHO, in update of COVID-19 advice|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-who-masks-idUSKBN23C27Y|access-date=2020-07-03}}</ref><ref name="CDC-Cloth">{{cite web|title=Recommendation Regarding the Use of Cloth Face Coverings, Especially in Areas of Significant Community-Based Transmission|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/cloth-face-cover.html|date=11 Februarie 2020|website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|access-date=17 April 2020}}</ref> Hierdie aanbeveling is bedoel om die verspreiding van die siekte deur asimptomatiese en pre-simtomatiese individue te verminder en is aanvullend tot gevestigde voorkomende maatreëls soos [[sosiale distansiëring]].<ref name="CDC-Cloth" /><ref name=":5">{{cite web|last=|date=8 April 2020|title=Using face masks in the community—Technical Report |url=https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/COVID-19-use-face-masks-community.pdf|url-status=live|archive-url= |archive-date= |access-date= |website=ECDC}}</ref> Gesigsbedekkings beperk die volume en reisafstand van die ekspirasie-druppels wat tydens spraak, asemhaling en hoes versprei word. <ref> "Recommendation Regarding the Use of Cloth Face Coverings, Especially in Areas of Significant Community-Based Transmission". U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 11 Februarie 2020. Retrieved 17 April 2020.</ref> In baie lande en plaaslike jurisdiksies word die gebruik van gesigmaskers of [[Lapgesigsmasker|lapbedekkings]] deur lede van die publiek aangemoedig of opdrag gegee om die verspreiding van die virus te beperk.<ref name="NewshubMasks">{{cite news |title=Which countries have made wearing face masks compulsory? |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/countries-wearing-face-masks-compulsory-200423094510867.html |publisher=Al Jazeera |date=20 Mei 2020}}</ref><ref name="CDC-Cloth" /><ref name="nhc_masks">{{cite web|date=7 Februarie 2020|title=For different groups of people: how to choose masks|url=http://en.nhc.gov.cn/2020-02/07/c_76337.htm|archive-url=|archive-date=|access-date=22 Maart 2020|work=NHC.gov.cn|publisher=National Health Commission of the People's Republic of China|quote="Disposable medical masks: Recommended for: · People in crowded places · Indoor working environment with a relatively dense population · People going to medical institutions · Children in kindergarten and students at school gathering to study and do other activities"}}{{Dead link|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Maskers word ook sterk aanbeveel vir diegene wat besmet is en diegene wat sorg vir iemand wat die siekte het.<ref>{{Cite web|last=CDC|date=11 Februarie 2020|title=Caring for Someone Sick at Home|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/if-you-are-sick/care-for-someone.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Julie 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us}}</ref> Indien 'n masker nie gedra word nie, beveel die CDC aan om die mond en neus met 'n sneesdoekie te bedek as u hoes of nies, en beveel die gebruik van die binnekant van die elmboog aan indien geen sneesdoekie beskikbaar is nie. Behoorlike handhigiëne word aangemoedig na enige hoes of nies. Professionele gesondheidsorgpersoneel wat direk met covid-19-pasiënte werk, word aangeraai om respirators ten minste net so beskermend te gebruik as NIOSH-gesertifiseerde N95 of gelykwaardig, benewens ander persoonlike beskermende toerusting.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=11 Junie 2020|title=Using Personal Protective Equipment (PPE)|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/using-ppe.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=4 Julie 2020 |website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us}}</ref> == Regerings se teenmaatreëls en strategieë om virus te bekamp == [[Lêer:20200303 Seongnam Disinfectant Drones 1 (cropped).jpg|duimnael|Suid-Korea was een van min lande wat betyds doeltreffende maatreëls toegepas het om die aanvanklike verspreiding van die Koronavirus te voorkom. 'n [[Hommeltuig]] spuit ontsmettingsmiddel op 'n parkeerterrein.]] [[Lêer:PandemieIntervensiestrategie.jpg|links|duimnael|Die doel van gemeenskap impak versagting, (1) die pandemie uitbreeking bereik sy hoogtepunt (2) verminder die las van die hoogtepunt op die gesondheidsorgstelsel, bekend as die afplat van die kromme (3), verminder algehele gevalle en gesondheidsimpak.<ref name=Lancet2020Flatten /><ref>{{cite journal |url=https://stacks.cdc.gov/view/cdc/45220 |title=Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza —United States, 2017 |journal=Recommendations and Reports |volume= 66 |number= 1 |date=12 April 2017|publisher=Centers for Disease Control and Prevention }}</ref>]] 'n Belangrike [[strategie]]se teenmaatreël teen die uitbreek van aansteeklike siektes is om die hoogtepunt (piek) van die pandemie te verminder,<ref name=Lancet2020Flatten /> wat ook bekend is as die afplatting van die pandemie-kromme. (Sien grafiese voorstelling). Dit help om die risiko dat gesondheidsdienste oorweldig word te verminder en skep meer tyd vir die ontwikkeling van 'n [[entstof]] en behandeling.<ref name=Lancet2020Flatten>{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD |title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? |journal=The Lancet |date=Maart 2020 |doi=10.1016/S0140-6736(20)30567-5|quote=A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.}}</ref> Nie-farmaseutiese aksies wat geneem kan word om die uitbraak te bestuur, sluit persoonlike voorkomende maatreëls in (soos in die afdeling hierbo beskryf), soos handhigiëne, gesigmaskers en selfkwarantyn; gemeenskapsmaatreëls wat gemik is op sosiale afstand soos om skole te sluit en om massa-byeenkomste te kanselleer; aandklokreëlings, gemeenskapsbetrokkenheid om aanvaarding en deelname aan sulke intervensies aan te moedig; sowel as omgewingsmaatreëls soos ontsmetting van oppervlaktes.<ref>"Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza — United States, 2017". Recommendations and Reports. Centers for Disease Control and Prevention. 66 (1). 12 April 2017.</ref> Nadat die erns van die uitbraak duidelik geword het, is meer drastiese optrede in China gedoen, soos die kwarantyn van hele stede wat 60 miljoen individue in Hubei raak, en 'n streng reisverbod.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/03/07/world/asia/china-coronavirus-cost.html |title=China May Be Beating the Coronavirus, at a Painful Cost |first=Amy |last=Qin |work=[[The New York Times]] |date=7 Maart 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200515093926/https://www.nytimes.com/2020/03/07/world/asia/china-coronavirus-cost.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander lande het 'n verskeidenheid maatreëls getref om die verspreiding van die virus te beperk. Suid-Korea het byvoorbeeld massasifting, gelokaliseerde kwarantyne ingestel en waarskuwings gegee oor die bewegings van individue wat geraak word; Singapoer het finansiële steun verleen aan diegene wat self in kwarantyn gaan en groot boetes vir diegene wat dit nie doen nie; terwyl Taiwan die produksie van gesigmaskers verhoog het, en die opberging van mediese voorrade word gepenaliseer.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/11/mass-testing-alerts-and-big-fines-the-strategies-used-in-asia-to-slow-coronavirus |title=Mass testing, alerts and big fines: the strategies used in Asia to slow coronavirus |first1=Justin |last1=McCurry |first2=Rebecca |last2=Ratcliffe |first2=Helen |last3=Davidson |date=11 Maart 2020 |via=www.theguardian.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411151948/https://www.theguardian.com/world/2020/mar/11/mass-testing-alerts-and-big-fines-the-strategies-used-in-asia-to-slow-coronavirus |archive-date=11 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sommige lande vereis dat mense met griepagtige simptome dit by hul dokter moet aanmeld, veral as hulle die vasteland van China besoek het. Verskeie mediese kenners het die wêreldwye streng maatreëls in twyfel getrek.<ref name="hep1">{{cite web |title=14 Experts Question the Coronavirus Panic |url=https://www.youtube.com/watch?v=vc1KpNJ8U10 |website=YouTube |publisher=High Energy Parenting |date=1 April 2020 |access-date=16 April 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420191124/https://www.youtube.com/watch?v=vc1KpNJ8U10 |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na hulle mening sou daar etlike ander siektes en gebrekkige ekonomiese toestande wees wat meer sterftes ten gevolg het, en sou die erns van die koronavirus-uitbraak ook soortgelyk wees aan dié van ander virusse wat met reëlmaat hul opwagting maak, en sonder veel publisiteit baie lewens eis. Daar word egter toegegee dat die koronavirus besonder aansteeklik is, aangesien dit in die bokeel-area vermeerder.<ref name="hep1" /> Een so 'n dokument word die [[Great Barrington-verklaring]] genoem en een van die reaksies daarop is die John Snow Memorandum. == Covid-19-entstof == Die ontwikkeling van 'n [[Covid-19-entstof]] was 'n prioriteit sedert die uitbreek van die pandemie. Voor die Covid-19-pandemie was daar gevestigde [[kennis]] oor die struktuur en funksie van [[koronavirus]]se wat siektes veroorsaak, soos [[ernstige akute respiratoriese sindroom]] (Ears) en Midde-Oosterse respiratoriese sindroom (MORS). Hierdie kennis het die ontwikkeling van verskillende entstoftegnologieë vroeg in 2020 versnel.<ref name="pmid33341119">{{cite journal | vauthors = Li YD, Chi WY, Su JH, Ferrall L, Hung CF, Wu TC | title = Coronavirus vaccine development: from SARS and MERS to COVID-19 | journal = Journal of Biomedical Science | volume = 27 | issue = 1 | pages = 104 | date = Desember 2020 | pmid = 33341119 | pmc = 7749790 | doi = 10.1186/s12929-020-00695-2 }}</ref> Op 10 Januarie 2020 is die SARS-CoV-2-genetiese volgorde-data via die GISAID ''('''g'''lobal '''i'''nitiative on '''s'''haring '''a'''vian '''i'''nfluenza '''d'''ata)'' gedeel, en teen 19 Maart het die wêreldwye farmaseutiese industrie hulle verbind om entstowwe teen Covid-19 te ontwikkel.<ref>{{cite news|vauthors=Padilla TB|date=24 Februarie 2021|title=No one is safe unless everyone is safe|work=BusinessWorld|url=https://www.bworldonline.com/no-one-is-safeunless-everyone-is-safe/|access-date=24 Februarie 2021}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Covid-19-entstowwe word wyd erken vir hul rol in die vermindering van die verspreiding, voorkom en dood wat deur Covid-19 veroorsaak word.<ref>{{cite web |url=https://www.buzzfeednews.com/article/danvergano/mrna-covid-vaccine-success |title=COVID-19 Vaccines Work Way Better Than We Had Ever Expected. Scientists Are Still Figuring Out Why. |date=5 Junie 2021 |last=Vergano |first=Dan |website=BuzzFeed News |access-date=24 Junie 2021}}</ref> In fase III-proewe het verskeie Covid-19-entstowwe die doeltreffendheid van tot 95% getoon om simptomatiese Covid-19-infeksies te voorkom. Vanaf Junie 2021 word 19 entstowwe deur ten minste een nasionale regeringsowerheid vir openbare gebruik goedgekeur: twee [[RNS]] entstowwe ([[Pfizer–BioNTech COVID-19-entstof|Pfizer–BioNTech]] en Moderna), nege konvensionele geïnaktiveerde entstowwe (BBIBP-CorV, Chinese Academy of Medical Sciences, CoronaVac, Covaxin, CoviVac, COVIran Barakat, Minhai-Kangtai, QazVac, en WIBP-CorV), vyf virale vektor-entstowwe (Sputnik Light, Sputnik V, Oxford–AstraZeneca, Convidecia, en Johnson & Johnson), en drie proteïen-subeenheid-entstowwe (EpiVacCorona, Soberana 02 en RBD-Dimer).<ref>(1 Maart 2021) COVID-19 vaccine tracker. https://vac-lshtm.shinyapps.io/ncov_vaccine_landscape/|Besoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 10 Maart 2021. London School of Hygiene & Tropical Medicine</ref> In totaal is 308 entstofkandidate in Maart 2021 in verskillende stadiums van ontwikkeling, met 73 in kliniese navorsing, waaronder 24 in Fase I-proewe, 33 in Fase I-II-proewe en 16 in Fase III-ontwikkeling.<ref>(1 Maart 2021) COVID-19 vaccine tracker. https://vac-lshtm.shinyapps.io/ncov_vaccine_landscape/|Besoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 10 Maart 2021. London School of Hygiene & Tropical Medicine</ref> == Kritiek op plaaslike reaksie in China == Plaaslike amptenare in Wuhan en die provinsie Hubei het kritiek, beide plaaslik en internasionaal, in die gesig gestaar vir die onbeholpe hantering van die aanvanklike uitbraak.<ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2020/01/27/asia/china-wuhan-coronavirus-reaction-intl-hnk/index.html |title=China's unprecedented reaction to the Wuhan virus probably couldn't be pulled off in any other country |last=Griffiths |first=James |access-date=28 Januarie 2020 |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331143340/https://www.cnn.com/2020/01/27/asia/china-wuhan-coronavirus-reaction-intl-hnk/index.html |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bewerings sluit in onvoldoende mediese voorrade, 'n gebrek aan deursigtigheid in die pers en sensuur op sosiale media gedurende die eerste weke van die uitbraak.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/24/world/asia/china-coronavirus.html#link-46c299c1 |title=Toll From Outbreak Climbs in China as Infections Reach Europe and Australia (Anger and mistrust spill over online) |website=[[The New York Times]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518122145/https://www.nytimes.com/2020/01/24/world/asia/china-coronavirus.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=20200121nytimes>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/21/world/asia/china-coronavirus-wuhan.html |title=The Test a Deadly Coronavirus Outbreak Poses to China's Leadership |last=Hernández |first=Javier C. |date=21 Januarie 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=26 Januarie 2020 |issn=0362-4331 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430123323/https://www.nytimes.com/2020/01/21/world/asia/china-coronavirus-wuhan.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Wuhan-polisie het op 1 Januarie 2020 agt inwoners ondervra oor hul 'verspreiding van vals inligting' (wat die nuwe infeksie as EARS-agtig karakteriseer).<ref>{{cite web |url=https://news.sina.cn/gn/2020-01-22/detail-iihnzhha4048890.d.html |date=22 Januarie 2020 |publisher=Sina Corp |script-title=zh:8人散布不实消息被武汉公安查处 胡锡进透露内情 |access-date=25 Januarie 2020 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428064705/https://news.sina.cn/gn/2020-01-22/detail-iihnzhha4048890.d.html |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Wuhan-polisie het oorspronklik via 'n plasing op die polisie se amptelike Weibo-rekening gesê dat daar agt mense volgens die wet aangespreek is,<ref>{{Cite web |url=https://www.guancha.cn/politics/2020_01_01_530191.shtml?s=zwyxgtjdt |website=guancha.cn |language=zh-cn |script-title=zh:8名散布武汉肺炎谣言者被依法查处 |access-date=29 Januarie 2020 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=bbc50984025>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-50984025 |title=Mystery pneumonia virus probed in China |date=3 Januarie 2020 |publisher=[[BBC News]] |access-date=29 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506024353/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-50984025 |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat later deur Weibo uitgeklaar het dat hulle slegs 'opleiding en kritiek' meegedeel is en weerhou is van swaarder strawwe soos "waarskuwings, boetes of aanhouding."<ref name="auto5">{{cite web |url=https://www.newstatesman.com/world/asia/2020/01/china-s-slow-response-coronavirus-has-shown-weakness-its-centralised-model |title=China's slow response to coronavirus has shown the weakness of its centralised model |website=New Statesman |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506073409/https://www.newstatesman.com/world/asia/2020/01/china-s-slow-response-coronavirus-has-shown-weakness-its-centralised-model |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Een van die agt was 'n dokter genaamd [[Li Wenliang]], wat sy voormalige klasmaats in die mediese skool in kennis gestel het van die koronavirus in 'n WeChat-groep, nadat hy die mediese verslag bestudeer en die pasiënt met simptome van die siekte ondersoek het. Hy is op 3 Januarie deur die polisie gewaarsku dat hy "onwaar kommentaar lewer" wat "die sosiale orde erg ontwrig het" en hy moes daarna 'n erkenningsverklaring onderteken.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/02/01/world/asia/china-coronavirus.html |title=As New Coronavirus Spread, China's Old Habits Delayed Fight |author1=Chris Buckley |author2=Steven Lee Myers |date=1 Februarie 2020 |work=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518135637/https://www.nytimes.com/2020/02/01/world/asia/china-coronavirus.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sixthtone.com/news/1005150/rumormonger-doctor-who-raised-the-alarm-says-he-has-coronavirus |title=‘Rumormonger’ Doctor Who Raised the Alarm Says He Has Coronavirus |last=Wang |first=Lianzhang |date=1 Februarie 2020 |work=Sixth Tone |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428111147/https://www.sixthtone.com/news/1005150/rumormonger-doctor-who-raised-the-alarm-says-he-has-coronavirus |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2020/02/03/asia/coronavirus-doctor-whistle-blower-intl-hnk/index.html |title=This Chinese doctor tried to save lives, but was silenced. Now he has coronavirus |last1=and Nectar Gan |first1=Yong Xiong |publisher=CNN |access-date=4 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518155840/https://www.cnn.com/2020/02/03/asia/coronavirus-doctor-whistle-blower-intl-hnk/index.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is berig op 7 Februarie 2020 dat Li gesterf het nadat hy die siekte in Januarie 2020 opgedoen het. Sy dood veroorsaak hartseer en woede op sosiale media, wat uitgebrei is tot 'n eis vir vryheid van spraak in China.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/06/whistleblower-chinese-doctor-dies-from-coronavirus |title=Doctor who blew whistle over coronavirus has died, hospital says |authors=Tom Phillips, Emma Graham-Harrison and Justin McCurry |date=6 Februarie 2020 |work=The Guardian |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200512033417/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/06/whistleblower-chinese-doctor-dies-from-coronavirus |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-51409801 |title=Li Wenliang: Coronavirus death of Wuhan doctor sparks outpouring of anger |date=7 Februarie 2020 |work=BBC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504024924/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-51409801 |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/feb/07/coronavirus-chinese-rage-death-whistleblower-doctor-li-wenliang |title='Hero who told the truth': Chinese rage over coronavirus death of whistleblower doctor |first=Emma |last=Graham-Harrison |date=6 Februarie 2020 |work=The Guardian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511180329/https://www.theguardian.com/global-development/2020/feb/07/coronavirus-chinese-rage-death-whistleblower-doctor-li-wenliang |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China se teenkorrupsie-liggaam, die nasionale toesighoudende kommissie, het 'n ondersoek begin na die aangeleenthede rakende Li.<ref>{{cite news |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202002/07/WS5e3cf988a310128217275cc5.html |title=Supervisory Commission to probe issues involving Dr Li |last=Cao |first=Yin |work=China Daily |date=7 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427195442/https://www.chinadaily.com.cn/a/202002/07/WS5e3cf988a310128217275cc5.html |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Plaaslike amptenare is ook gekritiseer omdat hulle vroeg in Januarie bewyse van die oordrag van mens tot mens verberg het, en om politieke redes die verslae oor die siekte tydens die Volkskongres-vergaderings onderdruk het.<ref>[https://www.vox.com/2020/2/4/21122072/china-coronavirus-healthcare China's draconian response to the new coronavirus, explained by a China expert]</ref> Kritiek is verder teen die Hubei-goewerneur Wang Xiaodong gerig, nadat hy twee keer op 'n perskonferensie beweer het dat daar jaarliks 10,8 miljard gesigmaskers in die provinsie geproduseer word, eerder as die akkurate getal van 1,8 miljoen.<ref name=20200126reuters-provincialpress>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-governor-idUSKBN1ZP0RU |title=Chinese provincial press conference on coronavirus inspires anger, criticism |date=26 Januarie 2020 |agency=Reuters |access-date=29 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510090500/https://www.reuters.com/article/us-china-health-governor-idUSKBN1ZP0RU |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Koronavirus in Afrika == Alhoewel, China vroeg as die grootste risiko vir die oorsprong van die verspreiding van covid-19 in [[Afrika]] beskou was, was die meeste ingevoerde gevalle aanvanklik op die vasteland aan Europa toegeskryf.<ref name=africatimes>{{cite web |title=Morocco, Senegal and Tunisia add to Africa’s COVID19 count |website=Africa Times |date=3 Maart 2020 |url=https://africatimes.com/2020/03/03/morocco-senegal-and-tunisia-add-to-africas-covid19-count/ |access-date=9 Maart 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430053547/https://africatimes.com/2020/03/03/morocco-senegal-and-tunisia-add-to-africas-covid19-count/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Suid-Afrika === {{hoof|Covid-19-pandemie in Suid-Afrika}} President [[Cyril Ramaphosa]] het op 27 Februarie 2020 aangekondig dat Suid-Afrika minstens 132 Suid-Afrikaners sal ontruim uit Wuhan, die episentrum van die koronavirus-uitbraak in China. Hy het gesê dat die regering beraam het dat daar 199 Suid-Afrikaners in Wuhan is, van wie 132 op hierdie stadium besluit het om terug te keer. "Hierdie landgenote leef tans onder inperkingsmaatreëls na die uitbreek van die koronavirus", het hy gesê en bygevoeg dat geen van die Suid-Afrikaners, blykbaar meestal studente, met die virus gediagnoseer is nie en ook nie enige simptome daarvan toon nie.<ref>{{cite web |last=Fabricius |first=Peter |title=South Africa to quarantine 132 citizens evacuated from Wuhan |website=The Daily Maverick |date=27 Februarie 2020 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-02-27-south-africa-to-quarantine-132-citizens-evacuated-from-wuhan/ |access-date=28 Februarie 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417151026/https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-02-27-south-africa-to-quarantine-132-citizens-evacuated-from-wuhan/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Groep van 114 Suid-Afrikaners wat gerepatrieer is uit Wuhan, China, die episentrum van die covid-19-uitbraak, het op 14 Maart 2020 in [[Polokwane]] aangekom. Die groep het in die Protea Hotel se The Ranch Resort gebly waar hulle in kwarantyn gehou is vir 21 dae.<ref>{{cite web |last=Ngqakamba |first=Sesona |title=Coronavirus: SAA Airbus carrying 114 SA citizens repatriated from Wuhan lands in Polokwane |website=News24 |date=14 Maart 2020 |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/coronavirus-saa-airbus-carrying-114-sa-citizens-repatriated-from-wuhan-lands-in-polokwane-20200314 |access-date=15 Maart 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402032249/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/coronavirus-saa-airbus-carrying-114-sa-citizens-repatriated-from-wuhan-lands-in-polokwane-20200314 |archive-date=2 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hele groep is weereens getoets en as veilig verklaar op 29 Maart, waarna hulle vrygestel is om te vertrek na hulle onderskeie families tuis. Twee Suid-Afrikaners wat op 'n vaartuig in [[Japan]] gewerk het, het positief getoets vir die koronavirus, het die ministerie van gesondheid in [[Pretoria]] op 28 Februarie 2020 bevestig. Hulle was deel van 'n groep van 12 Suid-Afrikaners wat op die ''Princess Diamond''-skip gewerk het, en was nog in Japan.<ref name="Shange 2020">{{cite web |last=Shange |first=Naledi |title=Two South Africans in Japan diagnosed with coronavirus |website=TimesLIVE |date=28 Februarie 2020 |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-02-28-two-south-africans-in-japan-diagnosed-with-coronavirus/ |access-date=28 Februarie 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513071414/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-02-28-two-south-africans-in-japan-diagnosed-with-coronavirus/ |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste bevestigde geval van die covid-19-siekte is op 4 Maart 2020 in Suid-Afrika aangemeld. [[Zweli Mkhize]], minister van gesondheid het verklaar dat die Nasionale Instituut vir Aanmeldbare Siektes (NICD) bevestig het dat 'n man van KwaZulu-Natal positief getoets is ná 'n besoek aan [[Italië]].<ref>{{cite web |last=Heyns |first=Tania |title=Eerste geval van Covid-19 in Suid-Afrika aangemeld |publisher=Maroela Media |date=5 Maart 2020 |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eerste-geval-covid-19-in-sa-aangemeld/ |access-date=5 Maart 2020 |language=af |archive-url= https://web.archive.org/web/20200405073835/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eerste-geval-covid-19-in-sa-aangemeld/ |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Maart 2020 het die minister van gesondheid die tweede covid-19-geval in Suid-Afrika bevestig. Die 39-jarige vrou uit [[Gauteng]] was in direkte kontak met die eerste bevestigde geval van die covid-19-siekte in KwaZulu-Natal. Sy was deel van die groep van tien wat na Italië gereis het. Mkhize het ook bevestig dat 'n 39-jarige man wat in [[Daegu]], Suid-Korea werk, ook positief getoets het vir covid-19. Hy sou na Suid-Afrika terugkeer, maar het sedertdien in Suid-Korea gebly.<ref>Alex Patrick, Second case of coronavirus confirmed in SA, Times Alive, https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-03-07-breaking-second-case-of-coronavirus-confirmed-in-sa/ Besoek op 7 Maart 2020.</ref> Op 15 Maart 2020 het President Cyril Ramaphosa ‘n nasionale ramptoestand afgekondig om ‘n gekoördineerde en geïntegreerde rampbestuurstelsel te implementeer. Dit sal help om die virusuitbreking te bestuur en die regering in staat stel om nooddiensentrums op te laat rig. 'n Reisverbod is verder ingestel vanaf 18 Maart 2020 op reisigers van Italië, Iran, Suid-Korea, Spanje, Duitsland, die VSA, die Verenigde Koninkryk en China.<ref>{{cite web |last=van Heerden |first=Suné |title=Koronavirus:President kondig maatreëls aan |website=Maroela Media |date=15 Maart 2020 |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/koronavirus-president-kondig-maatreels-vir-sa-aan/ |access-date=15 Maart 2020 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420191532/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/koronavirus-president-kondig-maatreels-vir-sa-aan/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> President Ramaphosa het op 23 Maart aangekondig dat die regering 'n [[staat van inperking|algehele nasionale inperking]] (''lockdown'') vir 21 dae instel vanaf middernag op 26 Maart. Die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW) is ook ontplooi om die polisie en ander staatsdepartemente by te staan in die toepassing van die afsluiting.<ref>{{cite web |title=South Africans brace for 21-day lockdown as virus cases rise |website=Al Jazeera |date=24 Maart 2020 |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/south-africans-brace-21-day-lockdown-virus-cases-rise-200324073801136.html |access-date=24 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430104131/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/south-africans-brace-21-day-lockdown-virus-cases-rise-200324073801136.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Almal moet binnenshuis bly, behalwe werkers in die noodsaaklike dienste, aan wie permitte uitgereik is vir sodanige werk. Die nasionale staat van inperking is tot 30 April verleng.<ref>"WATCH LIVE: Ramaphosa extends Covid-19 lockdown by 14 days". ''[[The Citizen]].'' 9 April 2020. Besoek op 9 April 2020.</ref> Op 10 April, het Mkhize aanbeveel dat die algemene publiek gesigsmaskers gebruik in publieke areas.<ref>"''Minister Zweli Mkhize confirms 24 deaths and total of 2003 cases of Coronavirus COVID-19''". Department van Gesondheid. 10 April 2020. Besoek op 11 April 2020.</ref> In April was die polisie en weermag se gelyktydige padblokkades in al die provinsies daarop gemik om ontduikers van die inperkingsmaatreëls te identifiseer.<ref name="dan1">{{cite news |last1=Daniel |first1=Luke |title=Watch: ‘Operation lockdown’ brings Joburg’s M1 highway to a standstill |url=https://www.thesouthafrican.com/news/lockdown-traffic-johannesburg-m1-highway/ |access-date=16 April 2020 |agency=The South African |publisher=thesouthafrican.com |date=8 April 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412042437/https://www.thesouthafrican.com/news/lockdown-traffic-johannesburg-m1-highway/ |archive-date=12 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> By die blokkade van die [[M1 (Johannesburg)|M1-hoofweg]] in Johannesburg is daar gelet op die geldigheid van reis- en noodsaaklike werkspermitte, en die vervoer van verbode goedere. Op 12 Julie 2020 het die president aangekondig dat die nasionale ramptoestand verleng sal word tot 15 Augustus 2020. ‘n Drankverbod het weer onmiddellik in werking getree en 'n aandklokreël het tussen 22h00 en 04h00 gegeld. Die dra van [[Lapgesigsmasker|lapgesigsmaskers]] was verpligtend en regulasies in dié verband is verskerp en afgedwing. Parke is oopgestel vir oefening, maar nie vir byeenkomste van enige aard nie.<ref>Strydom, Nico, Onmiddellike alkoholverbod en aanklokreël aangekondig. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/onmiddellike-alkoholverbod-en-aandklokreël-aangekondig/{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Maroela Media]], 12 Julie 2020. Besoek op 12 Julie 2020.</ref> Die beperkings was vanaf 17 Augustus 2020 verlaag tot waarskuwingsvlak 2.<ref name=":9">{{Cite web|last=Writer|first=Staff|title=South Africa moves to level 2 lockdown on Monday – here are the new rules|url=https://businesstech.co.za/news/government/425708/south-africa-moves-to-level-2-lockdown-on-monday-here-are-the-new-rules/ | access-date=15 Augustus 2020 |language=en-US}}</ref> Op 16 September 2020 het die president aangekondig dat Suid-Afrika se covid-19-regulasies vanaf 20 September na vlak 1 verlaag word, en meeste alledaagse aktiwiteite sodoende hervat kan word.<ref>S van Heerden, Covid-19: Vlak 1-regulasies aangekondig, Maroela Media, Besoek op 16 September 2020, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/covid-19-vlak-1-regulasies-aangekondig/ </ref> Die covid-19 regulasies is egter op 29 Desember 2020 van 'n aangepaste vlak 1 tot 'n aangepaste vlak 3 verskerp, weens 'n toename in infeksies.<ref name="Ramaphosa2020-12-28">{{Cite web |url=https://sacoronavirus.co.za/2020/12/28/statement-by-president-cyril-ramaphosa-on-progress-in-the-national-effort-to-contain-the-covid-19-pandemic-4/ |title=Statement by president Cyril Ramaphosa on progress in the national effort to contain the COVID-19 pandemic |date=28 Desember 2020 |publisher=COVID-19 South African Online Portal |access-date=28 Desember 2020 |archive-date=28 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228192344/https://sacoronavirus.co.za/2020/12/28/statement-by-president-cyril-ramaphosa-on-progress-in-the-national-effort-to-contain-the-covid-19-pandemic-4/ |url-status=dead }}</ref> Die covid-19 regulasies word verlaag van 'n aangepaste vlak 3 tot 'n aangepaste vlak 1 vanaf 1 Maart 2021, na 'n afname in infeksies.<ref name="Ramaphosa2020-12-28"/> Op 17 Februarie 2021 word die nasionale inentingsprogram teen covid-19 amptelik bekendgestel.<ref name=":15">{{Cite web|title=‘Can I close my eyes?’ Ramaphosa has Covid-19 jab with Khayelitsha hospital staff|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-02-17-cyril-ramaphosa-and-zweli-mkhize-to-be-vaccinated-in-khayelitsha/|access-date=2021-02-17|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> Op 28 Junie 2021 is die covid-19 beperkings in die land verander na aangepaste vlak 4, met die Delta-variant wat vinnig die dominante stam van die virus tydens die derde vlaag van die pandemie geword het. <ref name=":13">{{Cite web|date=2021-06-27|title=Level 4 lockdown for 2 weeks: Alcohol sales and public gatherings banned|url=https://citizen.co.za/news/2548967/level-4-lockdown-for-2-weeks-alcohol-sales-and-public-gatherings-banned/|access-date=2021-06-27|website=The Citizen}}</ref> Op 9 Julie 2021, sestien maande ná die pandemie begin het, beskryf dokters in Johannesburg die stelsel daar as die breekpunt, met onvoldoende beddens en skaars genoeg suurstof. <ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2021/07/09/africa/southern-africa-covid-delta-intl-cmd/index.html |title=Southern Africa hoped it was through the worst of Covid-19. Then the Delta variant arrived |last=McKenzie |first=David |access-date=2021-07-09 |website=CNN}}</ref> Op 25 Julie is die land se inperkings na aangepaste vlak 3 verander.<ref name="2021-07-25-level3ramaphosa">{{Cite web |url=https://twitter.com/CyrilRamaphosa/status/1419366606728310789 |title=Cyril Ramaphosa #StaySafe "Based on the recommendations of the Ministerial Advisory Committee on COVID-19, and inputs from the President’s Coordinating Council, Cabinet this afternoon decided that the country be moved from Adjusted Alert Level 4 and be placed on Alert #Level3." |access-date=2021-07-25 |website=Twitter}}</ref> Op 13 September 2021 het 'n aangepaste waarskuwingsvlak 2 van krag geword. <ref name=":17">{{Cite web |last=Ramaphosa |first=Cyril |date=2021-09-12 |title=PRESIDENTIAL ADDRESS: South Africa moves to Alert Level 2 after Covid-19 infections decline |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-12-south-africa-moves-to-alert-level-2-after-covid-19-infections-decline/ |access-date=2021-09-13 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref name="ramaphosa2021-09-12">{{Cite web |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-south-africas-response-coronavirus-covid-19-pandemic-12-sep-2021 |title=President Cyril Ramaphosa: South Africa's response to Coronavirus COVID-19 pandemic |last1=Ramaphosa |first1=Cyril |date=2021-09-12 |publisher=Government of South Africa |accessdate=2021-09-14}}</ref> Op 4 April 2022 kondig President Cyril Ramaphosa die opheffing aan van die landswye staat van inperking, wat in Maart 2020 as gevolg van die Covid-19-pandemie ingestel is. Die onmiddellike risiko het teen middel Junie 2022 afgeneem, en op 22 Junie 2022 is alle oorblywende gesondheidsregulasies rakende Covid-19 beëindig.<ref name="Phaahla2022-06-23">{{Cite web |url=https://www.gov.za/speeches/statement-minister-phaahla-repeal-regulations-covid |title=Minister Joe Phaahla: Repeal of regulations regarding Covid-19 pandemic and monkey-pox |date=2022-06-23 |quote=a beperkte 5de golf aangedryf deur subvariante en nie 'n nuwe variant van kommer was besig om te verdwyn en daar was nie meer 'n groot risiko nie |accessdate=2022-06-28}}</ref> === Egipte === Op 14 Februarie 2020 het [[Egipte]] 'n geval van koronavirus, die eerste in [[Afrika]] bevestig. Khaled Mugahed, woordvoerder van die Egiptiese ministerie van gesondheid, sê in 'n verklaring dat die betrokke persoon 'n 'buitelander' is wat geen ernstige simptome toon nie.<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/egypt-confirms-coronavirus-case-africa-200214190840134.html |title=Egypt confirms coronavirus case, the first in Africa |publisher=Aljazeera |access-date=15 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516004646/https://www.aljazeera.com/news/2020/02/egypt-confirms-coronavirus-case-africa-200214190840134.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Algerië === Op 25 Februarie het [[Algerië]] hul eerste bevestigde geval van covid-19 aangemeld, 'n Italiaanse man wat op 17 Februarie in die land aangekom het en in isolasie geplaas is. Dit is die tweede bevestigde geval in Afrika na Egipte.<ref>{{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-02-26-algeria-announces-first-confirmed-case-of-coronavirus/ |title=Algeria announces first confirmed case of coronavirus |publisher=Daily Maverick |access-date=26 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403014837/https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-02-26-algeria-announces-first-confirmed-case-of-coronavirus/ |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Nigerië === [[Nigerië]] se gesondheidsowerhede het die land se eerste geval van covid-19 in [[Lagos]], die eerste bevestigde voorkoms van die siekte in [[Afrika suid van die Sahara]], aangemeld op 28 Februarie 2020. Die Kommissaris vir Gesondheid vir Lagos, die grootste stad van Nigerië, het Vrydag gesê dat 'n Italiaanse burger wat op 25 Februarie van [[Milaan]] op 'n sakereis Nigerië binnegekom het, die volgende dag siek geword het.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-au/news/world/nigeria-confirms-coronavirus-first-in-sub-saharan-africa/ar-BB10v7jA?li=AAgfIYZ|title= Nigeria confirms coronavirus, first in sub-Saharan Africa |publisher= MSN News |accessdate=28 Februarie 2020}}</ref> === Tunisië === Die Ministerie van Gesondheid van [[Tunisië]] het op 2 Maart 2020 die land se eerste geval van covid-19 bevestig. Die individu is 'n Tunisiese burger wat onlangs na Italië gereis het en tans behandeling ontvang.<ref name=garda>{{cite web |title=Tunisia: Health minister confirms first COVID-19 case March 2 |website=Garda World |date=3 Maart 2020 |url=https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/319331/tunisia-health-minister-confirms-first-covid-19-case-march-2 |access-date=9 Maart 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420191033/https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/319331/tunisia-health-minister-confirms-first-covid-19-case-march-2 |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Marokko === Die [[Marokko|Marokkaanse]] Ministerie van Gesondheid het op 3 Maart 2020 bevestig dat covid-19 geïdentifiseer is in 'n Marokkaanse burger met bande met Italië het wat in 'n isolasie-eenheid in die Moulay Youssef-hospitaal in [[Casablanca]] behandel word.<ref name=africatimes /> === Senegal === Op 3 Maart 2020 is [[Senegal]] se eerste geval bevestig is by 'n 54-jarige Franse burger wat die land binnegevlieg het en positief getoets het by die Pasteur-instituut in [[Dakar]], Senegal.<ref name=africatimes /> === Kameroen === Die ministerie van Gesondheid van [[Kameroen]] het op 6 Maart die eerste geval van covid-19 in die land bevestig. Die pasiënt is 'n Franse burger wat op 24 Februarie in [[Yaoundé]] aangekom het. Nadat die virus bevestig is, is die individu in isolasie in Yaoundé se sentrale hospitaal opgeneem.<ref>{{cite web |title=Cameroon: First COVID-19 case confirmed March 6 |website=Garda World |date=6 Maart 2020 |url=https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/320306/cameroon-first-covid-19-case-confirmed-march-6 |access-date=9 Maart 2020 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420191720/https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/320306/cameroon-first-covid-19-case-confirmed-march-6 |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Togo === [[Togo]] het 'n geval van covid-19 geregistreer, wat die negende land op die vasteland word wat 'n bevestigde geval van die virus het. Gesondheidsbeamptes in die land het die geval op 6 Maart 2020 bevestig en gesê die pasiënt is 'n 42-jarige vrou wat 'n inwoner van die hoofstad [[Lome]] is. Volgens die pasiënt het sy Duitsland, Frankryk en Turkye tussen laat Februarie en begin Maart 2020 besoek.<ref name=garda /> === Burkina Faso === [[Burkina Faso]] het op 9 Maart 2020 sy eerste twee gevalle van covid-19 aangemeld, volgens die minister van gesondheid en word sodoende die tiende land in Afrika wat deur die virus geraak word. Die twee individue het Frankryk besoek voor hulle gediagnoseer is.<ref>{{cite web |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/burkina-faso-confirms-first-cases-of-covid-19/ar-BB10XZEa |title=Burkina Faso confirms first cases of COVID-19 |publisher=MSN News |access-date=10 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420191552/https://www.msn.com/en-za/news/other/burkina-faso-confirms-first-cases-of-covid-19/ar-BB10XZEa |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Burkina Faso het op 18 Maart die eerste sterfte met betrekking tot koronavirus in [[Afrika suid van die Sahara]] aangeteken. Op 20 Maart is bevestig dat die land 64 gevalle het. Van die nuwe gevalle is vier lede van die regering. Hulle is die ministers van onderwys, binnelandse sake, buitelandse sake en mynwese.<ref>{{cite web |url=https://www.africanews.com/2020/03/21/covid-19-burkina-faso-records-new-deaths/ |title=COVID-19: Burkina Faso records new deaths |publisher=Africanews |access-date=22 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417083640/https://www.africanews.com/2020/03/21/covid-19-burkina-faso-records-new-deaths// |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Demokratiese Republiek die Kongo === Op 10 Maart is die eerste geval in die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] aangemeld.<ref>{{cite web|url=https://nationalpost.com/pmn/health-pmn/democratic-republic-of-congo-confirms-first-coronavirus-case-2|title=Democratic Republic of Congo confirms first coronavirus case {{!}} National Post|last=Health|first=P. M. N.|date=10 Maart 2020|language=en|access-date=10 Maart 2020}}</ref> === Ivoorkus === Op 11 Maart is die eerste geval in die [[Ivoorkus]] bevestig.<ref>{{cite web |url=https://www.dailysabah.com/world/ivory-coast-confirms-first-case-of-coronavirus/news |title=Ivory Coast confirms first case of coronavirus |website=Daily Sabah |access-date=11 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403211621/https://www.dailysabah.com/world/ivory-coast-confirms-first-case-of-coronavirus/news |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Réunion (Frankryk) === Op 11 Maart is die eerste geval in [[Réunion]] bevestig.<ref>{{cite web |first=Laura |last=Philippon |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/premier-cas-coronavirus-confirme-reunion-809552.html |title=Un premier cas de coronavirus confirmé à La Réunion |work=La1ere.francetvinfo.fr |date=11 Maart 2020 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417150754/https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/premier-cas-coronavirus-confirme-reunion-809552.html |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ghana === [[Ghana]] het op 12 Maart sy eerste twee gevalle aangemeld. Die twee gevalle was mense wat van [[Noorweë]] en [[Turkye]] na die land teruggekeer het.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-ghana-gabon-idUSKBN20Z3X9 |title=Ghana, Gabon confirm first cases of coronavirus |date=13 Maart 2020 |work=Reuters |access-date=13 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409090544/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-ghana-gabon-idUSKBN20Z3X9 |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=https://starrfm.com.gh/2020/03/ghana-confirms-two-coronavirus-cases/|title=Ghana confirms two Coronavirus cases {{!}} Starr Fm|last=Acheampong|first=Kwame|language=en-US|access-date=13 Maart 2020|archive-date=24 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324080900/https://starrfm.com.gh/2020/03/ghana-confirms-two-coronavirus-cases/|url-status=dead}}</ref> Op 11 Maart het die minister van finansies, Ken Ofori-Atta, die cedi-ekwivalent van VSA$ 100 miljoen beskikbaar gestel om die paraatheid en reaksieplan van Ghana teen die koronavirus te verbeter. === Guinee === 'n Werknemer van die [[Europese Unie]]-afvaardiging in [[Guinee]] het op 13 Maart positief getoets vir koronavirus, het 'n woordvoerder van die Missie verklaar. Dit is die eerste bevestigde geval van Guinee van die virus.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/03/13/world/africa/13reuters-health-coronavirus-guinea.html|title=EU Employee Tests Positive for Coronavirus in Guinea's First Case|url-status=dead|access-date=15 Maart 2020|archive-date=24 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324080857/https://www.nytimes.com/reuters/2020/03/13/world/africa/13reuters-health-coronavirus-guinea.html}}</ref> === Gaboen === Die eerste geval van [[Gaboen]] is op 12 Maart aangekondig, 'n 27-jarige man van Gaboen wat 4 dae voor bevestiging van sy status van Frankryk in Gaboen teruggekeer het.<ref>{{cite web|url=https://nationalpost.com/pmn/health-pmn/ghana-gabon-confirm-first-cases-of-coronavirus|title=Ghana, Gabon confirm first cases of coronavirus {{!}} National Post|last=Health|first=P. M. N.|date=2020-03-13|language=en-CA|access-date=13 Maart 2020}}</ref> === Mauritanië === Op 13 Maart is die eerste geval in [[Mauritanië]] bevestig.<ref>{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/mauritania-confirms-first-covid-19-coronavirus-case-12537688|title=Mauritania confirms first coronavirus case|url-status=dead|access-date=15 Maart 2020|archive-date=14 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314135822/https://www.channelnewsasia.com/news/world/mauritania-confirms-first-covid-19-coronavirus-case-12537688}}</ref> === Kenia === Op 13 Maart is die eerste geval in [[Kenia]] bevestig, 'n vrou wat via Londen uit die VSA gekom het.<ref>{{cite web |author=By ELIZABETH MERAB More by this Author |url=https://www.nation.co.ke/news/Kenya-confirms-first-coronavirus-case/1056-5489268-28tqll/index.html |title=Kenya confirms first coronavirus case – VIDEO – Daily Nation |publisher=Nation.co.ke |access-date=14 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518082342/https://www.nation.co.ke/news/Kenya-confirms-first-coronavirus-case/1056-5489268-28tqll/index.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ethiopië === Die eerste geval in [[Ethiopië]] is op 13 Maart aangekondig, by 'n Japanese man wat op 4 Maart uit Burkina Faso in die land aangekom het.<ref>{{cite web |access-date=13 Maart 2020 |title=Ethiopia confirms first coronavirus case: Live updates |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/stocks-collapse-coronavirus-global-pandemic-live-200312235606108.html |website=aljazeera.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513021954/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/stocks-collapse-coronavirus-global-pandemic-live-200312235606108.html |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Soedan === [[Soedan]] se eerste geval is op 13 Maart aangekondig, 'n man wat op 12 Maart in [[Khartoum]] dood is. Hy het in die eerste week van Maart die [[Verenigde Arabiese Emirate]] besoek.<ref>{{cite news|last1=Reuters|accessdate=2020-03-13|title=Sudan Reports First Coronavirus Case|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/03/13/business/13reuters-health-coronavirus-sudan.html|newspaper=The New York Times|date=13 March 2020|issn=0362-4331|via=NYTimes.com|archive-date=13 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200313195947/https://www.nytimes.com/reuters/2020/03/13/business/13reuters-health-coronavirus-sudan.html|url-status=dead}}</ref> === Eswatini === Op 14 Maart is die eerste geval in [[Eswatini]] bevestig.<ref>{{cite web |url=https://www.jpost.com/Breaking-News/Eswatini-in-Southern-Africa-reports-first-coronavirus-case-620897 |title=Eswatini in Southern Africa reports first coronavirus case |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508085854/https://www.jpost.com/breaking-news/eswatini-in-southern-africa-reports-first-coronavirus-case-620897 |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Namibië === Op 14 Maart is die eerste twee gevalle in [[Namibië]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Namibia Says Couple Visiting From Spain Test Positive for Virus |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-14/namibia-says-couple-visiting-from-spain-test-positive-for-virus |website=Bloomberg |date=14 Maart 2020 |access-date=14 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324080856/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-14/namibia-says-couple-visiting-from-spain-test-positive-for-virus |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Rwanda === Op 14 Maart is die eerste geval in [[Rwanda]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Rwanda confirms first case of coronavirus – health ministry |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-rwanda/rwanda-confirms-first-case-of-coronavirus-health-ministry-idUSKBN2110G0 |website=Reuters |date=14 Maart 2020 |access-date=14 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424195154/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-rwanda/rwanda-confirms-first-case-of-coronavirus-health-ministry-idUSKBN2110G0 |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Seychelle === Die eerste twee gevalle op [[Seychelle]] is op 14 Maart aangemeld. Die twee gevalle was mense wat kontak met iemand in Italië gehad het wat positief getoets het.<ref>{{cite news |last1=Bonnelame |first1=Betyme |title=2 Seychellois test positive for COVID-19 as globe-sweeping virus reaches island nation|url=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/12593/+Seychellois+test+positive+for+COVID-+as+globe-sweeping+virus+reaches+island+nation |accessdate=14 Maart 2020 |publisher=Seychelles News Agency |date=14 Maart 2020}}</ref> === Ekwatoriaal-Guinee === Op 14 Maart is die eerste geval in [[Ekwatoriaal-Guinee]] bevestig.<ref>{{cite news |title=Equatorial Guinea announces first coronavirus case |url=https://www.deccanherald.com/international/equatorial-guinea-announces-first-coronavirus-case-813802.html |access-date=15 Maart 2020 |work=Deccan Herald |date=14 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323172423/https://www.deccanherald.com/international/equatorial-guinea-announces-first-coronavirus-case-813802.html |archive-date=23 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Republiek die Kongo === Die eerste geval in die [[Republiek die Kongo]] is op 14 Maart aangekondig, 'n 50-jarige man wat uit [[Parys]], Frankryk, na die Republiek die Kongo teruggekeer het.<ref>{{cite web |url=https://news.trust.org/item/20200314231524-ebs0t |title=Congo Republic confirms first coronavirus case -government |date=15 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326123825/https://news.trust.org/item/20200314231524-ebs0t |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Sentraal-Afrikaanse Republiek === Op 14 Maart is die eerste geval in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Central African Republic confirms first coronavirus case -WHO |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-centralafrica/central-african-republic-confirms-first-coronavirus-case-who-idUSL8N2B62KD |website=Reuters |date=14 Maart 2020 |access-date=15 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404025843/https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-centralafrica/central-african-republic-confirms-first-coronavirus-case-who-idUSL8N2B62KD |archive-date=4 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Liberië === Op 16 Maart is die eerste geval in [[Liberië]] bevestig.<ref>{{cite web |url=https://frontpageafricaonline.com/front-slider/liberia-records-first-case-of-coronavirs-health-authorities-hold-emergency-meeting/ |title=Liberia Records First Case of Coronavirus; Health Authorities Hold Emergency Meeting |date=16 Maart 2020 |website=FrontPageAfrica |access-date=16 Maart 2020 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517024242/https://frontpageafricaonline.com/front-slider/liberia-records-first-case-of-coronavirs-health-authorities-hold-emergency-meeting/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Somalië === Op 16 Maart is die eerste geval in [[Somalië]] bevestig.<ref>Burke, Jason (16 Maart 2020). "''African nations impose stricter measures as coronavirus spreads''". [[The Guardian]]. ISSN 0261-3077. Besoek op 16 Maart 2020.</ref> Die ministerie van Somalië het berig dat dit gediagnoseer is by 'n Somaliese burger wat vanuit China terugkeer het huis toe.<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/somalia-tanzania-confirm-first-coronavirus-cases/1767971|title=Somalia, Tanzania confirm first coronavirus cases|date=16 Maart 2020|work=Anadolu Agency|access-date=17 Maart 2020|url-status=live}}</ref> === Benin === Op 16 Maart is die eerste geval in [[Benin]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Somalia, Liberia, Benin and Tanzania confirm first coronavirus cases |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-africa/somalia-liberia-benin-and-tanzania-confirm-first-coronavirus-cases-idUSKBN2131IA |website=Reuters |date=16 Maart 2020 |access-date=16 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327145354/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-africa/somalia-liberia-benin-and-tanzania-confirm-first-coronavirus-cases-idUSKBN2131IA |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Tanzanië === Op 16 Maart is die eerste geval in Tanzanië bevestig.<ref>Burke, Jason (16 Maart 2020). "African nations impose stricter measures as coronavirus spreads". The Guardian. ISSN 0261-3077. Besoek op 16 Maart 2020."</ref> === Gambië === Die [[Gambië]] het oor sy eerste geval van koronavirus op 17 Maart gerapporteer na aanleiding van 'n 20-jarige vrou wat uit die Verenigde Koninkryk teruggekeer het en positief getoets is.<ref>{{cite web|url=https://nationalpost.com/pmn/health-pmn/gambia-reports-first-case-of-coronavirus-health-minister|title=Gambia reports first case of coronavirus -health minister{{!}} National Post|last=Health|first=P. M. N.|date=2020-03-17|language=en-CA|access-date=18 Maart 2020}}</ref> === Zambië === [[Zambië]] het sy eerste 2 gevalle van covid-19 op 18 Maart aangemeld. Die pasiënte was 'n paartjie wat met vakansie na Frankryk gereis het.<ref>{{cite news |access-date=18 Maart 2020 |title=Zambia Confirms 2 Covid-19 cases |url= https://diggers.news/breaking/2020/03/18/zambia-confirms-2-covid-19-cases/ |newspaper=News Diggers |date=18 Maart 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200320144249/https://diggers.news/breaking/2020/03/18/zambia-confirms-2-covid-19-cases/ |archive-date= 20 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 17 Maart het die regering alle opvoedkundige instellings gesluit en enkele beperkings op buitelandse reise ingestel.<ref>{{cite news |access-date=17 Maart 2020 |title=Government shuts all schools to prevent COVID-19 outbreak |url=https://diggers.news/local/2020/03/17/govt-shuts-all-schools-to-prevent-covid-19-outbreak/ |newspaper=News Diggers |date=17 Maart 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200420074041/https://diggers.news/local/2020/03/17/govt-shuts-all-schools-to-prevent-covid-19-outbreak/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Djibouti === Op 18 Maart is die eerste geval in [[Djibouti]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Coronavirus Update (Live) – Worldometer |url=https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries |access-date=20 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519084353/https://www.worldometers.info/coronavirus/ |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Niger === Niger het sy eerste geval op 19 Maart 2020 bevestig.<ref>{{Cite web |url=https://medicalxpress.com/news/2020-03-niger-coronavirus-case.html |title=Niger announces first coronavirus case |website=medicalxpress.com |language=en-us |access-date=20 Maart 2020}}</ref> === Mauritius === Op 19 Maart is die eerste drie gevalle in [[Mauritius]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Mauritius confirms first three cases of coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-mauritius/mauritius-confirms-first-three-cases-of-coronavirus-idUSKBN21541A |website=Reuters |date=19 Maart 2020 |access-date=19 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320045524/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-mauritius/mauritius-confirms-first-three-cases-of-coronavirus-idUSKBN21541A |archive-date=20 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Tsjad === Op 19 Maart is die eerste geval in [[Tsjad]] bevestig.<ref>{{cite news |last1=Reuters |access-date=19 Maart 2020 |title=Chad confirms first case of coronavirus: government statement |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-chad/chad-confirms-first-case-of-coronavirus-government-statement-idUSKBN2162LO |date=19 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403211405/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-chad/chad-confirms-first-case-of-coronavirus-government-statement-idUSKBN2162LO |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Kaap Verde === Op 20 Maart is die eerste geval in [[Kaap Verde]] bevestig, 'n 62-jarige uit die Verenigde Koninkryk<ref>{{cite news |title=Cape Verde registers an Adverse Analytical Finding of First COVID-19 |url=https://www.insp.gov.cv/index.php/noticias/400-cabo-verde-regista-um-primeiro-caso-positivo-de-covid-19 |website=insp.gov.cv |date=20 Maart 2020 |access-date=24 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324083742/https://www.insp.gov.cv/index.php/noticias/400-cabo-verde-regista-um-primeiro-caso-positivo-de-covid-19 |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Coronavírus: Inglês de 62 anos é o primeiro caso confirmado em Cabo Verde |url=https://www.publico.pt/2020/03/20/mundo/noticia/coronavirus-ingles-62-anos-caso-confirmado-cabo-verde-1908619 |website=publico.pt |date=20 Maart 2020 |access-date=20 Maart 2020 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405165433/https://www.publico.pt/2020/03/20/mundo/noticia/coronavirus-ingles-62-anos-caso-confirmado-cabo-verde-1908619 |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Zimbabwe === Voordat daar bevestigde gevalle in [[Zimbabwe]] was, het president [[Emmerson Mnangagwa]] op 17 Maart 'n nasionale noodtoestand verklaar, reisbeperkings in plek gestel en groot byeenkomste verbied.<ref>{{cite news |access-date=17 Maart 2020 |title=Zimbabwe, Namibia Declare National Emergencies Over Virus |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-17/zimbabwe-namibia-declare-national-emergencies-over-coronavirus |newspaper=Bloomberg |date=17 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422161051/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-17/zimbabwe-namibia-declare-national-emergencies-over-coronavirus |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |access-date=17 Maart 2020 |title=Zimbabwe's President declares COVID-19 a national disaster |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-03/17/c_138888708.htm |newspaper=Xinhua |date=17 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403202037/http://www.xinhuanet.com/english/2020-03/17/c_138888708.htm |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die land se minister van verdediging, Oppah Muchinguri, het kontroversie veroorsaak deur te sê dat die koronavirus 'n goddelike straf op Westerse lande kan wees vir die instel van sanksies teen Zimbabwe.<ref>{{cite news |access-date=17 Maart 2020 |title=Zimbabwe, Namibia Declare National Emergencies Over Virus |url=https://gulfnews.com/world/africa/zimbabwe-minister-coronavirus-gods-punishment-for-west-1.70401945 |newspaper=GulfNews |date=15 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517235330/https://gulfnews.com/world/africa/zimbabwe-minister-coronavirus-gods-punishment-for-west-1.70401945 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 21 Maart is die eerste geval van Zimbabwe geïdentifiseer as 'n manlike inwoner van [[Victoria Falls]] wat op 15 Maart vanuit die Verenigde Koninkryk via Suid-Afrika gereis het.<ref>{{cite web |title=Zimbabwe Records First Coronavirus Case |url=https://www.voazimbabwe.com/a/zimbabw-records-first-coronavirus-case/5338585.html |website=VOA |access-date=21 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321143025/https://www.voazimbabwe.com/a/zimbabw-records-first-coronavirus-case/5338585.html |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Angola === Op 21 Maart is die eerste twee gevalle in [[Angola]] bevestig.<ref name=informante>{{cite news |url=https://informante.web.na/angola-registered-its-first-coronavirus-case/ |title=Angola registered its first coronavirus case |newspaper=Informanté |date=19 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419235913/https://informante.web.na/angola-registered-its-first-coronavirus-case/ |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vanaf 20 Maart is alle Angolese grense vir 15 dae gesluit.<ref name=informante /> === Guinea-Bissau === Op 25 Maart het [[Guinee-Bissau]] sy eerste twee gevalle van covid-19 bevestig, 'n Kongolese [[VN]] werknemer en 'n Indiese burger.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-bissau/guinea-bissau-confirms-first-two-cases-of-coronavirus-idUSKBN21C2EA |title=Guinea-Bissau confirms first two cases of coronavirus |website=Reuters |date=25 Maart 2020 |access-date=25 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427124131/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-bissau/guinea-bissau-confirms-first-two-cases-of-coronavirus-idUSKBN21C2EA |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Malawi === Op 2 April, is die eerste drie gevalle in [[Malawi]] bevestig.<ref>{{cite web |title=Malawi confirms three cases of coronavirus:Predident Mutharika calls for calm |date=2 April 2020 |url=https://www.nyasatimes.com/malawi-confirms-three-cases-of-coronavirus-president-mutharika-calls-for-calm/ |publisher=Nyasa Times |accessdate=2 April 2020}}</ref> === Wes-Sahara === Op 4 April, is die eeste vier gevalle in [[Wes Sahara|Wes-Sahara]] bevestig.<ref name="minurso">{{cite web |url=https://minurso.unmissions.org/regular-updates-minurso-covid-19 |title=Regular Updates by MINURSO on Covid-19 |publisher=United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara |date=9 April 2020 |access-date=9 April 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430224322/https://minurso.unmissions.org/regular-updates-minurso-covid-19 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Suid-Soedan === Op 5 April, het [[Suid-Soedan]] sy eerste geval bevestig.<ref name="Reuters">{{cite news |url=https://eyeradio.org/south-sudan-confirms-second-covid-19-case/ |title=South Sudan confirms second Covid-19 case |date=5 April 2020 |work=Reuters |access-date=7 April 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428130816/https://eyeradio.org/south-sudan-confirms-second-covid-19-case/ |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === São Tomé en Príncipe === Op 6 April, word die eerste vier gevalle in [[São Tomé en Príncipe]] bevestig.<ref>CGTN Africa [@cgtnafrica] (6 April 2020). "UPDATE: Sao Tome and Principe has confirmed its first four #COVID19 cases. Prime Minister Jorge Bom Jesus said the confirmation came after test results returned from Gabon. #Coronaviruspic.twitter.com/bQzp339rss" (Tweet). Besoek op 6 April 2020 – via Twitter></ref> === Comore-eilande === Op 30 April is die eerste geval in die [[Comore-eilande]] bevestig.<ref>"Comoros reports 1st COVID-19 case". China.org.cn. Besoek op 30 April 2020.</ref> === Lesotho === Op 13 Mei is die eerste geval in [[Lesotho]] bevestig.<ref>"Coronavirus live updates: Lesotho becomes last African nation to report a coronavirus case".''Los Angeles Times''. Besoek op 13 Mei 2020.</ref> == Globale sosio-ekonomiese invloed == [[Lêer:Ntuc super store, Singapore (49505410793).jpg|duimnael|links|Koronavirus-vrese het gelei tot paniekaankope van noodsaaklikhede in [[Singapoer]] en elders, soos toiletpapier, droë/kitsnoedels, brood, rys en groente]] [[Lêer:COVID-19 Outbreak lockdowns.svg|duimnael|400px|Lande wat teen 25 Maart 2020 'n staat van inperking afgekondig het: {{sleutel|#003380|Nasionale staat van inperking}} {{sleutel|#80b3ff|Subnasionale staat van inperking}} {{sleutel|#309940|Nasionale staat van inperking opgehef}} {{sleutel|#66e080|Subnasionale staat van inperking opgehef}} {{sleutel|#c0c0c0|Geen data of geen staat van inperking nie}} {{sleutel|#0044aa|Omstrede gebied ([[Wes-Sahara]])}}]] [[Lêer:COVID-19 Outbreak World Map-GlobalTravelBan.svg|duimnael|400px|Kaart van lande wat 'n wêreldwye reisverbod afgekondig het]] [[Lêer:COVID-19 school closures.svg|duimnael|400px|Kaart van lande wat hul skole gesluit het: {{sleutel|#e6550d|Landswye skoolsluitings}} {{sleutel|#fdae6b|Plaaslike skoolsluitings}} {{sleutel|#1f78b4|Geen skoolsluitings nie}} {{sleutel|#c0c0c0|Onbekend}}]] Aanvanklik was verskeie tekorte van gesondheids- en verbruikersgoedere aan die koronavirus-uitbraak toegeskryf, weens die wêreldwye toename in die gebruik van toerusting om die siekte te beveg, paniekaankope en die ontwrigting van fabrieke en logistieke bedrywighede. Die Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) het gewaarsku oor tekorte aan medisyne en mediese toerusting weens 'n groter vraag in die mark en ontwrigting van verskaffers se produksie.<ref>{{cite web |url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-supply-chain-update |title=Coronavirus (COVID-19) Supply Chain Update |last=Commissioner |first=Office of the |date=28 Februarie 2020 |website=FDA |access-date=1 Maart 2020 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200513163002/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-supply-chain-update |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Verskeie lande, soos die Verenigde State,<ref>{{cite web |url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/02/28/coronavirus-2020-preparation-more-supply-shortages-expected/4903322002/ |title=Coronavirus fears empty store shelves of toilet paper, bottled water, masks as shoppers stock up |last=Tkyo |first=Kelly |date=29 Februarie 2020 |website=USA Today |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200418135615/https://www.usatoday.com/story/money/2020/02/28/coronavirus-2020-preparation-more-supply-shortages-expected/4903322002/ |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Italië<ref>Sirletti, Sonia; Remondini, Chiara; Lepido, Daniele (24 Februarie 2020). "Virus Outbreak Drives Italians to Panic-Buying of Masks and Food". Bloomberg L.P. Besoek 26 Februarie 2020.</ref> en Hongkong<ref>"Viral hysteria: Hong Kong panic buying sparks run on toilet paper". CNA. Besoek op 26 Februarie 2020.</ref> ondervind paniekaankope wat lei tot leë winkelrakke van veral [[voedsel]], toiletpapier en gebottelde water.<ref>Rummler, Orion. "Household basics are scarce in Hong Kong under coronavirus lockdown". Axios. Besoek op 26 Februarie 2020.</ref> Die tegnologiebedryf het gewaarsku oor vertragings met die vervoer van nuwe elektroniese goedere.<ref>Strumpf, Dan (31 Januarie 2020). "Tech Sector Fears Supply Delays as Effects of Virus Ripple Through China". [[The Wall Street Journal]]. ISSN 0099-9660. Besoek op 26 Februarie 2020.</ref> Volgens die WGO se direkteur-generaal, Tedros Adhanom, het die vraag na persoonlike beskermingstoerusting 100-voudig gestyg en het hierdie vraag gelei tot prysstygings van tot twintig keer die normale prys. Vertragings met die verskaffing van mediese items kan vier tot ses maande beloop.<ref>swissinfo.ch, S. W. I.; Corporation, a branch of the Swiss Broadcasting. "Procura por máscaras aumenta 100 vezes e prejudica luta contra o coronavírus". SWI swissinfo.ch (in Portuguese). Besoek op 12 Februarie 2020.</ref><ref>Boseley, Sarah (7 Februarie 2020). "WHO warns of global shortage of face masks and protective suits". [[The Guardian]]. ISSN 0261-3077. Besoek op 12 Februarie 2020.</ref> Dit het ook wêreldwyd 'n tekort aan persoonlike beskermende toerusting veroorsaak, met die WGO wat waarsku dat dit gesondheidswerkers in gevaar sal stel. Voorts het die uitgebreide instelling van 'n staat van inperking in baie lande gedurende 2020 weens die pandemie [[Kokonvorming (sosiale verskynsel)|kokonvorming]], 'n gedwonge realiteit vir miljarde mense wêreldwyd geraak. 'n Aantal administrateurs op provinsiale vlak van die [[Kommunistiese Party van China]] (KPC) is in die pad gesteek oor hul hantering van die kwarantynpogings in Sentraal-China, 'n teken van ontevredenheid met die politieke instelling se reaksie op die uitbreek in daardie streke. Sommige kommentators het voorgestel dat publieke uitsprake oor die siekte kan dui op 'n seldsame protes teen die KPC. Boonop het protesoptogte in die spesiale administratiewe streek [[Hongkong]] verskerp weens die vrees vir immigrasie uit die vasteland van China. [[Taiwan]] het ook sy kommer uitgespreek oor die feit dat hy deel is van 'n reisverbod wat die Volksrepubliek China betrek as gevolg van die 'een-China-beleid' en die betwiste politieke status van Taiwan. 'n Paar lande het die pandemie gebruik om politieke brûe met China te bou, en sodoende beskuldigings geopper dat hierdie lande, waaronder [[Kambodja]] onder andere, politiek voor gesondheid plaas, en probeer om die uitbraak te gebruik om hulde te bring aan die KPC.<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2020/02/21/hun-sen-is-more-worried-about-beijing-than-the-coronavirus/ |title=Hun Sen Is More Worried About Beijing Than the Coronavirus |last=Wilson |first=Audrey |website=Foreign Policy |access-date=3 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425082937/https://foreignpolicy.com/2020/02/21/hun-sen-is-more-worried-about-beijing-than-the-coronavirus/ |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word vermoed dat die bestaande spanning tussen die VSA en China 'n gekoördineerde poging om die uitbreek in Wuhan te bestry, vertraag het.<ref>{{cite web |url=https://www.atlanticcouncil.org/event/peering-around-the-corner-the-geopolitics-of-the-coronavirus/ |title=Peering around the corner: The geopolitics of the coronavirus |website=Atlantic Council |access-date=3 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405013219/https://www.atlanticcouncil.org/event/peering-around-the-corner-the-geopolitics-of-the-coronavirus/ |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Aangesien die vasteland van China 'n belangrike ekonomiese- en vervaardigingsentrum is, word daar voorsien dat die siekte 'n groot destabiliserende bedreiging vir die wêreldekonomie inhou. Agathe Demarais van die Economist Intelligence Unit het voorspel dat markte wisselvallig sal bly totdat 'n duideliker beeld van potensiële uitkomste na vore kom. Sommige ontleders het beraam dat die [[ekonomie]]se uitval van die pandemie op wêreldwye groei die van die SARS-uitbraak kan oortref. Een raming gee 'n invloed van VSA$ 300 miljard op die wêreld se verskaffingsnetwerk wat tot twee jaar kan duur. Die Organisasie van Petroleumuitvoerlande het na 'n skerp daling in oliepryse as gevolg van 'n laer vraag vanuit China hul kommer oor die situasie uitgespreek. Wêreldmarkte het op 24 Februarie 2020 gedaal as gevolg van 'n beduidende toename in die aantal covid-19-gevalle buite die vasteland van China. Vanweë die toenemende kommer oor die koronavirus-uitbreking het die Amerikaanse aandele, waaronder die NASDAQ-100, die S&P 500-indeks, op 27 Februarie, en die Dow Jones-nywerheidsgemiddelde hul skerpste dalings sedert 2008 aangeteken, met die Dow Jones wat 1&nbsp;191 punte gedaal het, die grootste een-dag-daling sedert die finansiële krisis van 2007–2008.<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2020/02/27/investing/dow-stock-market-selloff/index.html |title=Dow falls 1,191 points – the most in history |last=Tappe |first=Anneken |publisher=CNN |access-date=28 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511165106/https://www.cnn.com/2020/02/27/investing/dow-stock-market-selloff/index.html |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Al drie indekse het die week met 'n daling van meer as 10 persent afgesluit.<ref>{{cite news |last=Oh |first=Sunny |url=https://www.marketwatch.com/story/stocks-record-worst-week-since-financial-crisis-as-coronavirus-concerns-heat-up-2020-02-28 |title=Stocks record worst week since financial crisis as coronavirus concerns heat up |date=28 Februarie 2020 |work=Market Watch |access-date=28 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328172652/https://www.marketwatch.com/story/stocks-record-worst-week-since-financial-crisis-as-coronavirus-concerns-heat-up-2020-02-28 |archive-date=28 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Aandele het weer gedaal op grond van vrees vir koronavirus.<ref>{{cite web |last1=Times |first1=The New York |title=Stocks Plunge Again on Coronavirus Fears |url= https://www.nytimes.com/2020/03/05/business/stock-market-covid-19.html?emc=edit_na_20200305&ref=cta&nl=breaking-news&campaign_id=60&instance_id=0&segment_id=21910&user_id=579ae23cfcbd75c9aac87cb571cc201c&regi_id=72995439 |website=The New York Times |accessdate=5 Maart 2020 |date=5 Maart 2020}}</ref> Baie waarnemers beskou 'n ekonomiese resessie as waarskynlik.<ref>{{cite web |url=https://www.axios.com/coronavirus-recession-warnings-9eb743aa-2fd2-47ac-9e85-19ff54a07d3c.html |title=Economists now say the coronavirus could cause a recession |first=Dion |last=Rabouin |website=Axios |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409160458/https://www.axios.com/coronavirus-recession-warnings-9eb743aa-2fd2-47ac-9e85-19ff54a07d3c.html |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2020/02/29/upshot/coronavirus-recession-US.html |title=Why a Coronavirus Recession Would Be So Hard to Contain |first=Neil |last=Irwin |date=2 Maart 2020 |via=NYTimes.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506151047/https://www.nytimes.com/2020/02/29/upshot/coronavirus-recession-US.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/03/01/fear-markets-economy/|title=Recession fears grow as Wall Street investors brace for a wild week for stocks|first1=Heather|last1=Long|website=Washington Post}}</ref> [[Toerisme]] is een van die sektore wat die ergste geraak word as gevolg van 'n skerp daling in toeriste van en na die vasteland van China en reisadvies wat waarsku teen reis na dele van Sentraal-China, Italië, Suid-Korea en Iran. Gevolglik het talle [[lugredery]]e vlugte gekanselleer weens 'n laer vraag, waaronder [[British Airways]], [[China Eastern Airlines|China Eastern]] en [[Qantas]], terwyl die Britse plaaslike lugredery Flybe in duie gestort het.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-51746564 |title=Collapsed Flybe: 'Do not travel to the airport' |date=5 Maart 2020 |publisher=BBC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508014611/https://www.bbc.com/news/business-51746564 |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Verskeie treinstasies en veerboothawens is ook gesluit.<ref>{{cite web |url= https://www.indiatoday.in/lifestyle/travel/story/coronavirus-scare-complete-list-of-airlines-suspending-flights-1650574-2020-02-27 |title= Coronavirus scare: Complete list of airlines suspending flights |publisher=Reuters New |website=India Today |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200328165743/https://www.indiatoday.in/lifestyle/travel/story/coronavirus-scare-complete-list-of-airlines-suspending-flights-1650574-2020-02-27 |archive-date=28 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die pandemie het saamgeval met die ''Chunyun'', 'n besige reistyd wat met die Chinese nuwejaarsvakansie verband hou. 'n Aantal gebeurtenisse waarby groot skares betrokke was, is deur nasionale en streeksregerings gekanselleer, waaronder jaarlikse nuwejaarsfeeste, met private ondernemings wat ook hul winkels en toeristeaantreklikhede onafhanklik sluit, soos Hongkong Disneyland en Shanghai Disneyland. Baie [[Chinese Nuwejaar]]-geleenthede en toeristeaantreklikhede is gesluit om massabyeenkomste te voorkom, insluitend die [[Verbode Stad]] in [[Beijing]] en tradisionele tempelfeeste. In 24 van die 31 provinsies, munisipaliteite en streke van China het die owerhede die Nuwejaarsdag tot 10 Februarie verleng, met die opdrag dat die meeste werkplekke eers daarna mag heropen. Hierdie streke verteenwoordig 80% van die land se [[BBP]] en 90% van die uitvoere. Hongkong het sy reaksie op die aansteeklike siekte tot die hoogste vlak verhoog en 'n noodtoestand verklaar, skole tot Maart gesluit en sy nuwejaarsvieringe gekanselleer. [[Saoedi-Arabië]] het buitelanders tydelik toegang verbied na [[Mekka]] en [[Medina]], twee van die heiligste pelgrimstogplekke van [[Islam]], om die verspreiding van koronavirus in die Koninkryk te voorkom.<ref>{{cite news |title=Coronavirus: Saudi Arabia suspends entry for pilgrims visiting holy sites |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51658061 |publisher=BBC News |date=27 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429030326/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51658061 |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Verdere uitwerking van die siekte wat vinnig uitgebrei het was die kansellasie van groot geleenthede, insluitend tegnologiekonferensies, modevertonings en [[sport]]byeenkomste.<ref>{{cite web |title=Over 20,000 people have signed a petition to cancel SXSW over coronavirus worries. Here's a list of all the major event cancellations due to the outbreak so far. |url=https://www.businessinsider.com/major-events-cancelled-or-postponed-due-to-the-coronavirus-2020 |last=Hadden |first=Joey |work=Business Insider |date=2 Maart 2020 |access-date=3 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416230832/https://www.businessinsider.com/major-events-cancelled-or-postponed-due-to-the-coronavirus-2020 |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die IMF het in April voorspel dat die BBP in Afrikalande suid van die Sahara in 2020 met 1.6% sal krimp weens die uitwerking van die koronavirus, lae oliepryse en swak kommoditeitspryse. Die IMF het daarop $215 miljoen in skuldverligting aan elk van 25 Afrika-lande toegestaan, wat egter net 'n fraksie van hul skuld sal delg. Die G-20 nasies (insluitend China, die VSA en Indië) het aangebied om skuldvereffening tot jaareinde uit te stel, alhoewel China, die grootste lener aan Afrika, gehuiwer het om hul by hierdie besluit te skaar. Beijing se multimiljard dollar infrastruktuurprojekte in onder meer Zimbabwe is deur die koronavirus tot stilstand gebring. Hul ingenieurs kon Afrika nie meer besoek nie, en voorraadlewering het tot stilstand gekom.<ref name="marks1">{{cite web |last1=Marks |first1=Simon |title=Coronavirus ends China's honeymoon in Africa |url=https://www.politico.com/news/2020/04/16/coronavirus-china-africa-191444 |website=politico.com |publisher=POLITICO |date=16 April 2020 |access-date=20 April 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511131609/https://www.politico.com/news/2020/04/16/coronavirus-china-africa-191444 |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In November 2021, met die uitbreek van die vierde vlaag van die pandemie in Suid-Afrika, het die nasionale werkloosheidskoers tot 'n kommerwekkende 35% gestyg.<ref name="luc1">{{cite news |last1=Luckhoff |first1=Paula |title=New unemployment rate record (34.9%) but 'we haven't seen the worst yet' |url=https://www.capetalk.co.za/articles/433576/new-unemployment-rate-record-34-9-but-we-haven-t-seen-the-worst-yet |access-date=1 Desember 2021 |agency=Cape Talk 567 AM |publisher=capetalk.co.za |date=30 November 2021}}</ref> == Alternatiewe Afrikaanse spelling == In die Ensiklopedie van die Wêreld, Kritzinger e.a. se Verklarende Afrikaanse Woordeboek en Pharos se Groot Woordeboek word die woord korona met 'n c gespel, dus corona. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == ;Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie-inlyn|2019–20 COVID-19 pandemic|2019–20 KOVIS-19-pandemie}} ;Residensiële Post-Korona-boukuns ---- * [https://www.mansionglobal.com/articles/coronavirus-pandemic-prompts-developers-to-rethink-the-future-of-homes-215112?link=TD_barrons_penta.8f09b711eacf48ed&utm_source=barrons_penta.8f09b711eacf48ed&utm_campaign=circular&utm_medium=MANSIONGLOBAL ''Mansion Global, 24 Mei 2020: Coronavirus Pandemic Prompts Developers to Rethink the Future of Homes''] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = 2019–20 outbreak of novel coronavirus 2019-nCoV }} {{Normdata}} [[Kategorie:2019]] [[Kategorie:2020]] [[Kategorie:Kovis-19]] afrp7r61b4f58ad4biimm29pe8dcs9m 0 293174 2915440 2908820 2026-07-03T12:24:38Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915440 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Libyan Civil War.svg|duimnael|Militêre situasie in Libië<!-- do not change the date unless the map has been manually updated; the map does not auto-update --> in Junie 2020<div style="text-align: left;">{{legend|#ebc0b3|Onder beheer van die Huis van Verteenwoordigers en die Libiese Nasionale Leër}}{{legend|#cae7c4|Onder die beheer van die Regering van Nasionale Akkoord (GNA) en verskillende milisies wat die Libië Skild magte vorm}}{{legend|#afc6e9|Beheer deur plaaslike magte}}</div>]] Die '''Tweede Libiese Burgeroorlog'''<ref>{{cite web|url=http://www.conflict-news.com/libyas-second-civil-war-how-did-it-come-to-this/ |title=Libya's Second Civil War: How did it come to this? |work=Conflict News |accessdate=22 Maart 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320232806/http://www.conflict-news.com/libyas-second-civil-war-how-did-it-come-to-this/ |archivedate=20 Maart 2015}}<br />{{cite web|url=http://news.nationalpost.com/2015/02/24/national-post-view-stabilizing-libya-may-be-the-best-way-to-keep-europe-safe/|title=National Post View: Stabilizing Libya may be the best way to keep Europe safe|author=National Post View|date=24 Februarie 2015|work=National Post|accessdate=22 Maart 2015}}</ref> was 'n konflik tussen mededingende faksies wat beheer oor Libië wou kry. Die konflik het van 2014 tot 2020 geduur. Nadat die [[burgeroorlog]] uitgebreek het, was die konflik meestal tussen: * die Algemene Nasionale Kongres (''General National Congress'' - GNC, wat sedert 2016 deur die Regering van Nasionale Akkoord - ''Government of National Accord'' - GNA - vervang is), gelei deur Fayez al-Sarraj, gebaseer in die hoofstad [[Tripoli]] en gestig ná mislukte militêre [[staatsgreep|staatsgrepe]] en die hervestiging van die Huis van Verteenwoordigers na Tobroek. Die GNA is die [[Verenigde Nasies]] erkende regering van [[Libië]]. * die Huis van Verteenwoordigers (''House of Representatives'' - HoR), wat in 2014 met 'n lae kiesersdeelname verkies is, en geskuif het na [[Tobroek]]. Die HoR het maarskalk [[Khalifa Haftar]] aangestel as opperbevelvoerder van die Libiese Nasionale Leër met die missie om die HoR se [[soewereiniteit]] oor die hele Libiese grondgebied te herstel. Die Huis van Verteenwoordigers (HoR) (ook bekend as die Raad van Afgevaardigdes) is die monokamerparlement van Libië wat na Tobroek verhuis het na die besetting van Tripoli in 2014 deur gewapende Islamitiese groepe. Die Huis van Verteenwoordigers is in beheer van Oos- en Sentraal-Libië en het die lojaliteit van die Libiese Nasionale Leër en generaal Khalifa Haftar wat op 2 Maart 2015 amptelik as bevelvoerder aangestel is. Die Huis van Verteenwoordigers is ondersteun deur lugaanvalle van [[Egipte]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] (UAE).<ref name="guardianbriefing">{{cite news |last1=Stephen |first1=Chris |title=War in Libya - the Guardian briefing |url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/29/-sp-briefing-war-in-libya |access-date=19 Februarie 2015 |work=[[The Guardian]] |date=29 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417013942/https://www.theguardian.com/world/2014/aug/29/-sp-briefing-war-in-libya |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Algemene Nasionale Kongres (GNC), gebaseer in die weste van Libië en gesteun deur verskillende milisies (hoofsaaklik ''Libië Dagbreek'' in die weste en ''Libië Skild'' in die ooste) met 'n mate van steun van [[Katar]] en [[Turkye]],<ref name=guardianbriefing /><ref>{{cite web |url=http://carnegieendowment.org/2014/10/06/libya-s-legitimacy-crisis/hr9j |title=Libya's Legitimacy Crisis |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |date=20 Augustus 2014 |access-date=6 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200209162707/https://carnegieendowment.org/2014/10/06/libya-s-legitimacy-crisis/hr9j |archive-date=9 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/briefing/21638123-four-year-descent-arab-spring-factional-chaos-it-should-come |title=That it should come to this |work=The Economist |date=10 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206213311/https://www.economist.com/news/briefing/21638123-four-year-descent-arab-spring-factional-chaos-it-should-come |archive-date=6 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/123755/World/Region/Bashir-says-Sudan-to-work-with-UAE-to-control-figh.aspx |work=Al-Ahram Online |title=Bashir says Sudan to work with UAE to control fighting in Libya |date=23 Februarie 2015 |access-date=24 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102211709/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/123755/World/Region/Bashir-says-Sudan-to-work-with-UAE-to-control-figh.aspx |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het aanvanklik die uitslag van die 2014-verkiesing aanvaar, maar dit verwerp nadat die Konstitusionele Hof 'n wysiging ten opsigte van die padkaart vir Libië se oorgangs- en Huis van Verteenwoordigers-verkiesing nietig verklaar het. As gevolg van omstredenheid oor grondwetlike wysigings, weier die Huis van Verteenwoordigers om die gesag van die GNC in Tripoli, te erken,<ref>{{cite web |url=http://www.libya-analysis.com/libyan-elections/ |title=Libyan Unity Government Extends Control Over Tripoli Ministries |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308221758/http://www.libya-analysis.com/libyan-elections |archive-date=8 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat deur sterk milisies uit die westelike kusstad [[Misrata]] ondersteun word. In Desember 2015 is die Libiese politieke ooreenkoms (LPO)<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=52845#.VyJoBKMrLKI |title=UN welcomes 'historic' signing of Libyan Political Agreement |publisher=UN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106071337/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=52845#.VyJoBKMrLKI |archive-date= 6 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=19 Februarie 2020 }}</ref> onderteken na lang samesprekings in Skhirat. Die LPO was die resultaat van uitgerekte onderhandelinge tussen mededingende politieke kampe in Tripoli, Tobroek en elders, wat ooreengekom het om te verenig as die Regering van Nasionale Akkoord (''Government of National Accord'' - GNA). Op 30 Maart 2016 het Fayez Sarraj, die hoof van die GNA, in Tripoli aangekom en daarvandaan begin werk ondanks teenkanting van GNC.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2016/mar/30/chief-libyas-un-backed-government-fayez-sarraj-arrives-tripoli |title=Chief of Libya's new UN-backed government arrives in Tripoli |last=Stephen |first=Chris |date=30 Maart 2016 |website=The Guardian |access-date=28 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221084913/https://www.theguardian.com/world/2016/mar/30/chief-libyas-un-backed-government-fayez-sarraj-arrives-tripoli |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alhoewel die Regering van Nasionale Akkoord tans die enigste internasionaal-erkende regering in die land is, bly die gesag daarvan nie erken deur die Huis van Verteenwoordigers (HoR) nie, aangesien daar nog nie ooreengekom is oor spesifieke besonderhede wat vir albei kante aanvaarbaar is nie, veral met betrekking tot die toekoms van Haftar. Benewens hierdie drie faksies, is daar ook kleiner mededingende groepe in die politieke prosesse in Libië soos die Islamitiese Shura Council of [[Benghazi]] Revolutionaries, gelei deur Ansar al-Sharia, wat die steun van die GNA gehad het en in 2017 in Benghazi verslaan is;<ref name="Benghazi">{{cite news|date=1 August 2014|work=The International Business Times |title=Ansar Al-Sharia Claims Control Of Benghazi, Declares Islamic Emirate In Libya|url=http://www.ibtimes.com/ansar-al-sharia-claims-control-benghazi-declares-islamic-emirate-libya-1645328}}<br />{{cite news |newspaper=The Star |date=31 Oktober 2014 |url=http://www.thestar.com.my/News/World/2014/10/31/Libyan-army-says-recaptures-four-barracks-in-Benghazi/ |title=Libyan army says recaptures four barracks in Benghazi}}</ref><ref name=stronghold>{{cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2017-12/29/c_136858201.htm |title=Libyan army takes over remaining militant stronghold in Benghazi |agency=Xinhua News Agency |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818134829/http://www.xinhuanet.com/english/2017-12/29/c_136858201.htm |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.libyaherald.com/2014/11/18/omar-al-hassi-in-beautiful-ansar-row-while-100-gnc-members-meet/#axzz3cnd2kDDR |title=Omar Al-Hassi in "beautiful" Ansar row while "100" GNC members meet |work=Libya Herald |date=18 November 2014 |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404224712/http://www.libyaherald.com/2014/11/18/omar-al-hassi-in-beautiful-ansar-row-while-100-gnc-members-meet/ |archive-date=4 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die [[Islamitiese Staat|Islamitiese Staat van Irak en die Libiese Provinsies]] (ISIL);<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2015/03/06/libya-civil-war-tobruk-un-negotiations-morocco/ |title=Why Picking Sides in Libya won't work |work=Foreign Policy|date=6 Maart 2015}} "One is the internationally recognized government based in the eastern city of Tobruk and its military wing, Operation Dignity, led by General Khalifa Haftar. The other is the Tripoli government installed by the Libya Dawn coalition, which combines Islamist militias with armed groups from the city of Misrata. The Islamic State has recently established itself as a third force"</ref> die Shura-raad van Mujahideen in Derna wat ISIL in Julie 2015 uit Derna verdryf en later self in 2018 in Derna verslaan is deur die Tobroek-regering;<ref name="ISIL expelled from Derna">{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.uk/isis-libya-islamic-state-driven-out-derna-stronghold-by-al-qaeda-linked-militia-1506241 |title=Isis in Libya: Islamic State driven out of Derna stronghold by al-Qaeda-linked militia |work=International Business Times UK |access-date=4 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430123636/https://www.ibtimes.co.uk/isis-libya-islamic-state-driven-out-derna-stronghold-by-al-qaeda-linked-militia-1506241 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> sowel as baie milisies en gewapende groepe, wie se lojaliteit dikwels verander. In Mei 2016 het die GNA en die GNC 'n gesamentlike offensief geloods om gebiede in en om [[Sirte]] vanaf ISIL te ontset. Hierdie offensief het daartoe gelei dat ISIL beheer verloor het oor alle belangrike gebiede wat hul voorheen in Libië beheer het.<ref name="auto2">{{cite news|title=Attack on Sirte "imminent" says Presidency Council's new Operations Room|url=https://www.libyaherald.com/2016/05/07/attack-in-sirte-imminent-says-presidency-councils-new-operations-room/|accessdate=7 May 2016|work=Libya Herald|date=7 Mei 2016}}<br />{{cite news|title=Central Region Joint Operations Room announces all-out war on ISIS in Sirte|url=http://www.libyanexpress.com/central-region-joint-operations-room-announces-all-out-war-isis-in-sirte/|accessdate=7 Mei 2016|work=Libyan Express|date=7 Mei 2016}}</ref><ref name="OffensiveSeized">{{cite web|url=https://www.libyaherald.com/2016/05/16/misratans-report-they-have-recaptured-abu-grein-from-is/|work=Libya Herald|title=Misratans report they have recaptured Abu Grain from IS|access-date=16 May 2016|date=16 Mei 2016}}<br />{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/libyan-forces-retake-port-isil-bastion-sirte-160611131347272.html|title=Freed Gaddafi loyalists found dead in Libya's Tripoli|publisher=Al Jazeera|date=12 Junie 2016|accessdate=24 Junie 2016}}<br />{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-idUSKCN0YL1V0|title=Libyan security forces pushing Islamic State back from vicinity of oil terminals|publisher=Reuters|access-date=2016-05-31|date=2016-05-31}}<br />{{cite web|url=http://www.libyaobserver.ly/news/al-bunyan-al-marsoos-captures-harawa-district-says-will-free-sirte-two-days|title=Al-Bunyan Al-Marsoos captures Harawa district, says will free Sirte in two days|work=The Libya Observer|access-date=2016-12-07|date=2016-06-09|archive-date=2018-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628154212/https://www.libyaobserver.ly/news/al-bunyan-al-marsoos-captures-harawa-district-says-will-free-sirte-two-days|url-status=dead}}<br />{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSKBN13V15R|title=Libyan forces clear last Islamic State hold-out in Sirte|publisher=Reuters|accessdate=6 Desember 2016}}<br />{{cite web|url=http://www.dailysabah.com/africa/2016/12/06/libyan-forces-seize-last-daesh-positions-in-sirte|title=Libyan forces seize last Daesh positions in Sirte|work=Daily Sabah|date=6 Desember 2016|accessdate=6 Desember 2016}}</ref> Later in 2016 het magte wat lojaal teenoor Khalifa al-Ghawil was, 'n staatsgreep probeer teen [[Fayez al-Sarraj]] en die Presidentsraad van die GNA.<ref>{{cite web |url=http://www.libyanexpress.com/us-concerned-about-gnc-coup-on-legitimate-government-in-libya/ |title=US concerned about GNC coup on legitimate government in Libya |work=Libyan Express |date=16 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102211720/https://www.libyanexpress.com/us-concerned-about-gnc-coup-on-legitimate-government-in-libya/ |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 23 Oktober 2020 het die 5+5 Gesamentlike Libiese Militêre Kommissie wat die Libiese Nasionale Leër (Khalifa Haftar se magte) en die GNA verteenwoordig het 'n "permanente skietstilstandooreenkoms in alle gebiede van Libië" bereik. Die ooreenkoms, wat onmiddellik van krag was, het vereis dat alle buitelandse vegters Libië binne drie maande verlaat terwyl 'n gesamentlike polisiemag betwiste gebiede sou patrolleer. Die eerste kommersiële vlug tussen Tripoli en Benghazi het dieselfde dag plaasgevind.<ref name="auto6">{{cite news |last1=Nebehay |first1=Stephanie |last2=McDowall |first2=Angus |editor1-last=Jones|editor1-first=Gareth |editor2-last=Maclean |editor2-first=William|title=Warring Libya rivals sign truce but tough political talks ahead |url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-ceasefire/warring-libya-rivals-sign-truce-but-tough-political-talks-ahead-idUSKBN2781BD?il=0 |access-date=23 Oktober 2020 |work=[[Reuters]] |date=23 Oktober 2020}}</ref><ref name="auto4">{{cite news |title=UN says Libya sides reach 'permanent ceasefire' deal |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/23/un-says-libya-sides-reach-permanent-ceasefire-deal |access-date=23 Oktober 2020 |agency=[[Al Jazeera]] |date=23 Oktober 2020}}</ref> Op 10 Maart 2021 is 'n tussentydse [[nasionale eenheidsregering]] gevorm, wat na verwagting in plek sou bly tot die volgende Libiese presidensiële verkiesing wat vir 10 Desember geskeduleer is.<ref name="alj">{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/3/10/libyan-lawmakers-endorse-govt-of-pm-designate-dbeibah|title=Libyan lawmakers approve gov't of PM-designate Dbeibah|access-date=10 Maart 2021|agency=[[Al Jazeera]]|date=10 Maart 2021}}</ref> Die verkiesing is egter verskeie kere vertraag<ref>{{Cite web|title=Libya electoral commission dissolves poll committees|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/21/libya-electoral-commission-dissolves-poll-committees|access-date=21 December 2021|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=17 Januarie 2022|title=UN: Libya elections could be held in June|url=https://www.africanews.com/2022/01/17/libya-elections-could-be-in-june-un-official/|access-date=23 Januarie 2022|website=Africanews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-26 |title=Libya's PM Dbeibah proposes holding polls at end of 2022 |url=https://www.dailysabah.com/world/africa/libyas-pm-dbeibah-proposes-holding-polls-at-end-of-2022 |access-date=2022-06-14 |website=Daily Sabah}}</ref>sedert, wat die eenheidsregering effektief onbepaald aan bewind gebring het, wat spanning veroorsaak het wat dreig om die oorlog te laat herleef. == Oorsig oor die buitelandse betrokkenheid by die burgeroorlog == Sedert die val van Ghaddafi het die tweede Libiese burgeroorlog ontwikkel tot die stryd tussen maarskalk Haftar (met 'n magsbasis in die ooste van Libië) en die internasionaal erkende regering die GNA (met 'n magsbasis in die weste van Libië met die hoofstad Tripoli). Maarskalk Haftar word ondersteun deur [[Egipte]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], [[Frankryk]] en [[Rusland]]. Die internasionaal erkende regering word ondersteun deur [[Italië]], [[Katar]] en [[Turkye]]. Egipte en die VAE verkies Haftar om geopolitieke en interne politieke redes weens 'n sterk afkeur van die Moslem-broederskap wat invloedryk in die internasionaal erkende regering is. [[Duitsland]] probeer as neutrale party in die konflik bemiddel. Die Turkse regering, vanweë sy oorsprong in die Moslem-broederskap, maar ook as gevolg van 'n bilaterale ooreenkoms met die internasionaal erkende regering rakende territoriale water, het 'n groot belang in die oorwinning / oorlewing van die internasionaal erkende regering. Op 2 Januarie 2020 het die Turkse parlement met 'n groot meerderheid ingestem om die regering se voorstel om troepe na Libië vir 'n jaar te stuur ter ondersteuning van die internasionaal erkende regering van premier Fayez el-Serraj. Dat Turkye het hierdie stap geneem het - ondanks besware van die [[NAVO]]-bondgenote en die [[Arabiese Liga]] - en het te make met die beoogde beskerming van sy ekonomiese belange, veral energievoorsiening. As 'n voormalige koloniseerder het Italië 'n belang in Libië weens die olie- en gasbelange, sowel as die Libiese kuswag wat immigrante wat vir [[Europa]] bestem is, verhinder. Die huidige burgeroorlog word gekenmerk deur periodieke intensiewe gevegte, veral rondom die hoofstad Tripoli, asook baie internasionale diplomatieke konsultasies. Turkye het deur derde partye baie manskappe na Tripoli gestuur. As gevolg van sy konflik met [[Saoedi-Arabië]], het Katar 'n belang om sy bondgenoot Turkye te ondersteun: veral weens die opposisie van die absoluutste monargieë in die [[Persiese Golf]] teen die Moslem-broederskap en spanning met [[Iran]]. Alhoewel Katar 'n [[absolute monargie]] is, is daar 'n pro-Moslem-broederskapbeleid en goeie betrekkinge met Iran. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leeswerk == * Daveed Gartenstein-Ross, [https://web.archive.org/web/20141029202928/http://www.icct.nl/publications/icct-commentaries/terrorism-in-north-africa-after-benghazi-the-jihadist-regional-outlook ''Terrorism in North Africa After Benghazi: The Jihadist Regional Outlook'' (International Centre for Counter-Terrorism - The Hague, 2013)] * Pelham, Nicolas. [http://www.nybooks.com/articles/archives/2015/feb/19/libya-against-itself/ Libya Against Itself] (February 2015). "Libyans feel even more isolated than when the UN imposed sanctions on Qaddafi. The civil society that briefly emerged after the colonel's downfall has all but disappeared. Each activist can reel off the names of colleagues shot dead or kidnapped, often by Islamists." ''New York Review of Books'' * Kampmark, Binoy. [http://www.counterpunch.org/2015/02/19/demolishing-libya/ How Interventions Come Back to Haunt Us: Demolishing Libya] (Feb. 2015). ''CounterPunch'' == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Tweede Libiese Burgeroorlog}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Libyan Civil War (2014–present) }} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Tweede Libische Burgeroorlog }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Libië]] [[Kategorie:Oorloë]] ku0mr2j8ixafgdglswcr3ktmc2xkcmb 0 297711 2915460 2738702 2026-07-03T15:24:31Z Aliwal2012 39067 2915460 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Siviwe Gwarube | beeld = Siviwe Gwarube.png | beeldonderskrif = | geboortenaam = Siviwe Gwarube | geboortedatum = | geboortejaar = 1989 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 14 | geboorteplek = [[King William’s Town]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = [[Departement van Basiese Onderwys|Minister van Basiese Onderwys]] | termynaanvang = 3 Julie 2024 | termyneinde = | vise = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | eersteminister = | voorganger = [[Angie Motshekga]] | opvolger = | orde2 = Skaduminister van Gesondheid | termynaanvang2 = 5 Junie 2019 | termyneinde2 = 30 Junie 2024 | vise2 = [[Lindy Wilson]] | president2 = | voorganger2 = [[Patricia Kopane]] | opvolger2 = | orde3 = [[Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang3 = 22 Mei 2019 | termyneinde3 = | vise3 = | president3 = | eersteminister3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[Rhodes-universiteit]] | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Siviwe Gwarube''' (gebore 14 Julie 1989) is 'n Suid-Afrikaanse politikus van die [[Oos-Kaap]]. Gwarube is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Sy dien sedert Julie 2024 as [[Departement van Basiese Onderwys|Minister van Basiese Onderwys]] in die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]]. Gwarube was die DA se skaduminister van gesondheid voor haar aanstelling as minister. Sy het 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] op 22 Mei 2019 geword. == Vroeë lewe == Gwarube is in [[King William's Town]] in die destydse [[Kaapprovinsie]] gebore en deur haar ouma grootgemaak. Sy het skoolgegaan by Kingsridge High School for Girls en daar [[gematrikuleer]]. Daarna het sy 'n [[BA-graad]] in regte, politiek en filosofie aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal.<ref name="spotlight">{{cite web|url=https://www.spotlightnsp.co.za/2019/11/18/nhi-lawmakers-face-to-face-with-da-mp-siviwe-gwarube/ |title=NHI Lawmakers: Face to face with DA MP Siviwe Gwarube|author=Huisman, Biénne| work=Spotlight|lang=en|date=18 November 2019 |accessdate= 12 April 2020}}</ref> == Loopbaan == Gwarube het haar loopbaan in kommunikasie begin. Sy is toe in 2012 deur [[Lindiwe Mazibuko]] in diens geneem. Haar volgende werk was as hoof van die Wes-Kaapse gesondheidsdepartement. Voor haar verkiesing tot die parlement was sy hoof van die DA se kommunikasies.<ref name="spotlight" /> Sy is op 22 Mei 2019 as 'n parlementslid ingehuldig. [[Mmusi Maimane]], destydse DA-parlementêre leier, het haar in die pos van skaduminister van gesondheid aangewys. Die latere leier [[John Steenhuisen]] (verkies in Oktober 2019) het haar in haar pos behou.<ref name="spotlight" /> Na onderhandelings om 'n Regering van Nasionale Eenheid te vorm,<ref>{{Cite web |url=https://www.ewn.co.za/2024/06/02/da-declares-coalition-team-to-lead-talks-over-the-next-5-years| title=DA declares coalition team to lead talks over the next 5 years |last=Ramushwana |first=Alpha |date=2 June 2024 |access-date=2024-07-03 |website=EWN |language=en}}</ref> is Gwarube in Julie 2024 as [[Departement van Basiese Onderwys|Minister van Basiese Onderwys]] deur president [[Cyril Ramaphosa]] aangestel.<ref>{{Cite news |date=2 July 2024 |title=I’m itching to get stuck in – Siviwe Gwarube ready to start tenure as basic education minister |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2024-07-02-im-itching-to-get-stuck-in-whats-already-on-basic-education-minister-siviwe-gwarubes-in-tray/#google_vignette |access-date=3 July 2024 |work=The Sowetan}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramaphosa |first=Cyril |date=30 June 2024 |title=Working together to 'serve the people': Ramaphosa names new Cabinet |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/read-in-full-working-together-to-serve-the-people-ramaphosa-names-new-cabinet-20240630 |access-date=2024-07-03 |website=News24 |language=en}}</ref> Sy is op 3 Julie ingehuldig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |title=Historic day for SA as GNU ministers sworn into office |last=Ludidi |first=Velani |date=2024-07-03 |access-date=2024-07-16 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{en}} [https://www.pa.org.za/person/siviwe-gwarube/ Siviwe Gwarube – People's Assembly] *{{en}} [https://web.archive.org/web/20200523212531/https://www.parliament.gov.za/person-details/2425 Mev. Siviwe Gwarube – Parlement van Suid-Afrika] {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Gwarube, Siviwe}} [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Xhosas]] tdmnk3h0sl1isy8h5wzgak846dh6hkv 0 307667 2915615 2875022 2026-07-04T11:13:25Z Alexis Jazz 69801 universal replace: [[c:le:Wedge Video D Ramey Logan.ogv]] → [[c:le:Large waves from Hurricane Marie at the Wedge, Newport Beach, California Video D Ramey Logan.ogv]]: [[c:Special:PermanentLink/1234689896|FR1]] [[[c:User:Alexis Jazz/AJSBulkRename|AJSBulkRename]]] 2915615 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Waves in pacifica 1.jpg|duimnael|Oseaangolwe]] [[Lêer:Mavericks Surf Contest 2010b.jpg|duimnael|'n Groot golf met 'n [[branderplankry]]er]] [[Lêer:Large waves from Hurricane Marie at the Wedge, Newport Beach, California Video D Ramey Logan.ogv|duimnael|Groot golwe aan die kus van Newport, [[Kalifornië]].]] [[Lêer:Waves mediterranean sea.jpg|duimnael|300px|regs|Golwe in die Middelandse See]] '''Seegolwe''' is oppervlakgolwe op 'n [[oseaan]]. Soos die [[wind]] waai, stoot dit die oseaan se water daarvoor uit en verplaas dit so van die windenergie na die water deur middel van [[wrywing]]. In vloeidinamika is '''seegolwe,''' of '''windgegenereerde golwe,''' 'n wateroppervlakgolf wat op die vrye oppervlak van waterliggame voorkom. Dit is die resultaat van [[wind]] wat oor 'n vloeistofoppervlak beweeg. Golwe in die oseaan kan duisende kilometers ver reis voordat hulle land bereik. Seegolwe op aarde wissel in grootte van klein rimpelings tot golwe wat meer as 30&nbsp;m hoog is. Die hoogte word beperk deur windsnelheid, duur, bepaalde gebied en waterdiepte. Soos die oseaandiepte vergroot, verklein die golwe; daar kom tog soms fratsgolwe voor, somtyds tot 30 [[meter]] hoog. Sulke golwe verskil van [[Tsoenami|tsoenami's]], wat deur [[aardbewing]]s onder die water veroorsaak word en slegs naby die kus voorkom. As dit direk deur plaaslike waters gegenereer word, word 'n windgolfstelsel 'n '''windsee''' genoem. Windgolwe sal in 'n groot sirkelroete beweeg nadat hulle gegenereer is – dit buig effens links in die [[Suidelike Halfrond]] en effens regs in die [[Noordelike Halfrond]]. Nadat dit uit die gebied beweeg het, word windgolwe deinings genoem en kan dit duisende kilometers ver beweeg. 'n Opmerklike voorbeeld hiervan is golwe wat tydens swaar winde suid van [[Tasmanië]] gegenereer word en oor die [[Stille Oseaan]] na die suide van [[Kalifornië]] sal beweeg; dit skep wenslike branderrytoestande. Meer algemeen bestaan 'n deining uit windgegenereerde golwe wat op daardie tydstip nie noemenswaardig deur die plaaslike wind beïnvloed is nie. Dit is elders of 'n geruime tyd gelede gegenereer.<ref>Holthuijsen (2007), bl. 5.</ref> Seegolwe in die [[oseaan]] word see-oppervlakgolwe genoem en is hoofsaaklik swaartekraggolwe. [[Lêer:Wea00810.jpg|duimnael|Die [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]-skip ''Delaware II'' in gure weer op Georges Bank.]] Windgolwe het 'n sekere mate van ewekansigheid: Daaropvolgende golwe verskil in hoogte, duur en vorm met beperkte voorspelbaarheid. Dit kan beskryf word as 'n [[stogastiese proses]], in kombinasie met die [[fisika]] wat hul opwekking, groei, voortplanting en verval reguleer, sowel as die interafhanklikheid tussen vloeikwaliteit soos die wateroppervlakbewegings, vloeitempo en [[Druk|waterdruk]]. Die sleutelstatistieke van windgolwe (beide seë en deinings) in ontwikkelende seestate kan met windgolfmodelle voorspel word. Alhoewel golwe gewoonlik op die oseane van die [[Aarde]] gevind word, kan die koolwaterstofsee van [[Titaan (maan)|Titaan]] ([[Saturnus se natuurlike satelliete|'n maan van Saturnus]]) ook windgedrewe golwe hê.<ref>{{Cite journal|year=2012|title=The Growth of Wind-Waves in Titan's Hydrocarbon Seas|journal=Icarus|volume=219|issue=1|pages=468–475|doi=10.1016/j.icarus.2012.03.002}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Cassini/VIMS observes rough surfaces on Titan's Punga Mare in specular reflection|journal=Planetary Science|volume=3|issue=1|pages=3|doi=10.1186/s13535-014-0003-4}}</ref> == Vorming == [[Lêer:Water wave diagram.jpg|duimnael|{{Middel|Aspekte van 'n watergolf.}}]] [[Lêer:Sjyang waveGeneration.png|duimnael|Golfvorming]] [[Lêer:Deep water wave.gif|duimnael|{{Middel|Beweging van waterpartikels in 'n diep golf.}}]] [[Lêer:Ocean wave phases numbered.png|duimnael| Die fases van 'n oseaanoppervlakgolf: 1. Golfkruin, waar die watermassas van die oppervlaklaag horisontaal in dieselfde rigting as die voortplantende golffront beweeg. 2. Vallende golf. 3. Trog, waar die watermassas van die oppervlaklaag horisontaal beweeg in die teenoorgestelde rigting van die golffrontrigting. 4. Stygende golf. ]] Die oorgrote meerderheid groot golwe wat op 'n strand uitspoel, is die gevolg van verre winde. Vyf faktore beïnvloed die vorming van die vloeistrukture in windgolwe: # Windspoed of sterkte relatief tot golfsnelheid – die wind moet vinniger beweeg as die golfkruin vir energie-oordrag. # Die ononderbroke afstand van oop water waaroor die wind waai sonder noemenswaardige rigtingverandering (genoem die "strykgebied"). # Die breedte van die gebied wat deur die strykgebied beïnvloed word (teen die regte hoek tot die afstand). # Windduur – die tyd wat die wind oor die water gewaai het. # Waterdiepte. Al hierdie faktore werk saam om die grootte van die watergolwe en die struktuur van die vloei daarin te bepaal. Die belangrikste afmetings wat met golwe verband hou, is: * Golfhoogte (vertikale afstand van trog tot kruin). * [[Golflengte]] (afstand van kruin tot kruin in die voortplantingsrigting). * [[Frekwensie|Golfperiode]] (tydsinterval tussen die aankoms van opeenvolgende kruine by 'n stilstaande punt). * Golfvoortplantingrigting 'n Volledig ontwikkelde see het teoreties moontlik die maksimum golfgrootte vir 'n wind met 'n spesifieke sterkte, duur en strykgebied. Verdere blootstelling aan daardie spesifieke wind kan slegs 'n verspreiding van [[energie]] veroorsaak as gevolg van die breek van golftoppe en die vorming van "witkappe". Golwe in 'n gegewe gebied het gewoonlik 'n verskeidenheid hoogtes. Vir weerberigte en vir wetenskaplike ontleding van windgolfstatistieke, word hul kenmerkende hoogte oor 'n periode gewoonlik uitgedruk as "beduidende golfhoogte". Hierdie syfer verteenwoordig 'n gemiddelde hoogte van die hoogste derde van die golwe in 'n gegewe periode (gewoonlik êrens gekies tussen 20 minute en twaalf uur), of in 'n spesifieke golf- of stormstelsel. Die beduidende golfhoogte is ook die waarde wat 'n "opgeleide waarnemer" (bv. van 'n skeepsbemanning) kan skat uit visuele waarneming van 'n seestaat. Gegewe die wisselvalligheid van golfhoogte, is die grootste individuele golwe waarskynlik ietwat minder as twee keer die gerapporteerde beduidende golfhoogte vir 'n spesifieke dag of storm. Golfvorming op 'n aanvanklik plat wateroppervlak deur [[wind]] word begin deur 'n ewekansige verdeling van die normale [[druk]] van onstuimige windvloei oor die water. Hierdie drukskommeling produseer normale en tangensiale (raaklynige) spanning in die oppervlakwater, wat golwe opwek. Daar word aanvaar dat:<ref name="Phillips, O. M. 1957">{{Cite journal|title=On the generation of waves by turbulent wind|journal=Journal of Fluid Mechanics|date=2006|volume=2|issue=5|pages=417|doi=10.1017/S0022112057000233}}</ref> # Die water oorspronklik in rus is. # Die water nie viskeus (vertraag in vloei) is nie. # Die water rotasievry is. # Daar 'n ewekansige verdeling van normale druk is vanaf die onstuimige wind na die wateroppervlak. # Korrelasies tussen lug- en waterbewegings afgeskeep word. Die tweede meganisme behels windskeerkragte op die wateroppervlak. John W. Miles het in 1957 'n meganisme vir die opwekking van oppervlakgolwe voorgestel wat geïnisieer word deur onstuimige windafskuiwingsvloei, gebaseer op die onsigbare Orr-Sommerfeld-vergelyking. Hy het gevind dat die energie-oordrag van wind na wateroppervlak eweredig is aan die kromming van die snelheidsprofiel van die wind op die punt waar die gemiddelde windspoed gelyk is aan die golfspoed. Aangesien die windspoedprofiel logaritmies teenoor die wateroppervlak is, het die kromming op hierdie punt 'n negatiewe teken. Hierdie verwantskap toon die windvloei wat sy [[kinetiese energie]] oordra na die wateroppervlak by hul skeidingsvlak. Aannames: # Tweedimensionele parallelle afskuiwingsvloei. # Ondrukbare, onsigbare water en wind. # Draaivrye water. # Die helling van die verplasing van die wateroppervlak is klein.<ref>{{Cite journal|title=On the generation of surface waves by shear flows|journal=Journal of Fluid Mechanics|date=2006|volume=3|issue=2|pages=185|doi=10.1017/S0022112057000567}}</ref> Oor die algemeen kom hierdie golfvormingsmeganismes saam op die wateroppervlak voor en produseer uiteindelik ten volle ontwikkelde golwe. Byvoorbeeld,<ref>{{Cite web |url=http://oceanworld.tamu.edu/resources/ocng_textbook/chapter16/chapter16_04.htm |title=Chapter 16, ''Ocean Waves'' |access-date=15 Julie 2020 |archive-date=11 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511210532/http://oceanworld.tamu.edu/resources/ocng_textbook/chapter16/chapter16_04.htm |url-status=dead }}</ref> as ons 'n plat seevlak aanneem (toestand in Beaufort 0), en 'n skielike windstroom voortdurend oor die seevlak waai, volg die proses van fisiese golfopwekking dié volgorde: # Onstuimige wind vorm ewekansige drukfluktuasies by die seevlak. Rimpels met golflengtes in die orde van 'n paar sentimeter word gegenereer deur die drukwisselings. (Die Phillips-meganisme)<ref name="Phillips, O. M. 1957"/> # Die winde werk aan op die oorspronklike gekrimpte seevlak en veroorsaak dat die golwe groter word. Namate die golwe groei, word die drukverskille groter, wat die groeitempo laat toeneem. Uiteindelik bespoedig die skuifonstabiliteit die golfgroei eksponensieel. (Die Miles-meganisme) # Die interaksies tussen die golwe op die oppervlak genereer langer golwe<ref>{{Cite journal|title=Measurements of wind-wave growth and swell decay during the Joint North Sea Wave Project (JONSWAP)|journal=Ergnzungsheft zur Deutschen Hydrographischen Zeitschrift Reihe A|volume=8|issue=12}}</ref> en die interaksie sal golfenergie oordra van die korter golwe wat deur die Miles-meganisme opgewek word, na die golwe wat effens laer frekwensies het as die frekwensie by die piekgolfgroottes en dan sal die golwe uiteindelik vinniger wees as die kruiswindspoed (Pierson & Moskowitz).<ref>{{Cite journal|title=A proposed spectral form for fully developed wind seas based on the similarity theory of S. A. Kitaigorodskii|journal=Journal of Geophysical Research|date=15 December 1964|volume=69|issue=24|pages=5181–5190|doi=10.1029/JZ069i024p05181}}</ref> {| class="collapsible wikitable" border="1" style="font-size:92%;" ! colspan="6" style="background: #ccf;" | Toestande wat nodig is vir 'n volledig ontwikkelde see met gegewe windsnelheid, en die parameters van die gevolglike golwe |- ! colspan="3" style="" | Windtoestande ! colspan="3" style="" | Golfgrootte |- ! Windspoed in een rigting ! Strykgebied ! Windduur ! Gemiddelde hoogte ! Gemiddelde golflengte ! Gemiddelde periode en spoed |- | 19 kilometer per uur | 19 km | 2 uur | 0,27 m | 8,5 m | 3,0 sek, 10,2&nbsp;km/h |- | 37 kilometer per uur | 139 km | 10 uur | 1,5 m | 33,8 m | 5,7 sek, 21,4&nbsp;km/h |- | 56 kilometer per uur | 518 km | 23 uur | 4,1 m | 76,5 m | 8,6 sek, 32,0&nbsp;km/h |- | 74 kilometer per uur | 1 313 km | 42 uur | 8,5 m | 136 m | 11,4 sek, 42,9&nbsp;km/h |- | 92 kilometer per uur | 2 627 km | 69 uur | 14,8 m | 212,2 m | 14,3 sek, 53,4&nbsp;km/h |- | colspan="6" | OPMERKING: Die meeste golfsnelhede bereken uit die golflengte gedeel deur die periode is eweredig aan die vierkantswortel van die golflengte. Dus, behalwe vir die kortste golflengte, volg die golwe die diepwaterteorie. Die 8,5 meter lange golf moet óf in vlak water óf tussen diepte wees. |} == Tipes == [[Lêer:Porto Covo pano April 2009-4.jpg|duimnael| Brander op 'n rotsagtige, onreëlmatige bodem. Porto Covo, wes van [[Portugal]].]] Drie verskillende soorte windgolwe ontwikkel met verloop van tyd: * Kapillêre golwe, of rimpelings, word oorheers deur gevolge van die oppervlakspanning. * Swaartekraggolwe, oorheers deur gravitasie- en traagheidskragte. ** Seë, plaaslik opgewek deur die wind. ** Swellings wat weggevoer is van waar hulle deur die wind opgewek is en in mindere of meerdere mate versprei is. Rimpelings verskyn op gladde water as die wind waai, maar sal vinnig wegkwyn as die wind gaan lê. Die herstellende krag waarmee hulle kan voortplant, is oppervlakspanning. Seegolwe is groter, dikwels onreëlmatige bewegings wat onder volgehoue winde vorm. Hierdie golwe is geneig om baie langer te hou, selfs nadat die wind gaan lê het, en die herstellende krag wat hulle laat voortplant, is [[swaartekrag]]. Terwyl golwe van hul oorspronggebied af voortvloei, skei hulle natuurlik in groepe van gemeenskaplike rigting en golflengte. Die stelle golwe wat op hierdie manier gevorm word, staan bekend as swelle. Individuele "dwalergolwe", veel hoër as die ander golwe in die seestaat, kan voorkom. In die geval van die Draupner-golf was die hoogte van 25 meter van die golf 2,2 keer die beduidende golfhoogte. Sulke golwe is algemeen van [[gety]]e, wat veroorsaak word deur die gravitasietrekking van die [[maan]] en die [[son]], [[Tsoenami|tsoenami's]] wat veroorsaak word deur [[aardbewing]]s of aardstortings onder water en golwe wat gegenereer word deur ontploffings onder die water of die val van meteoriete – met baie langer [[golflengte]]s as windgolwe. Die grootste windgolwe wat ooit aangeteken is, is nie individuele golwe nie, maar standaardgolwe in uiterste seestate. Byvoorbeeld, 29&nbsp;m hoë golwe is aangeteken op die RRS Discovery in 'n see met 'n beduidende golfhoogte van 18,5&nbsp;m, dus was die hoogste golf slegs 1,6 keer die beduidende golfhoogte.<ref>{{Cite journal|title=Were extreme waves in the Rockall Trough the largest ever recorded?|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|year=2006|issue=L05613|doi=10.1029/2005GL025238}}</ref> Die grootste aangeteken, deur 'n boei (2011), was 32,3&nbsp;m hoog tydens die 2007-tifoon Krosa naby [[Taiwan]].<ref>{{Cite journal|title=Monstrous ocean waves during typhoon Krosa|journal=Annales Geophysicae|volume=26|issue=6|doi=10.5194/angeo-26-1327-2008}}</ref> == Spektrum == [[Lêer:Munk ICCE 1950 Fig1.svg|duimnael| Klassifikasie van die [[spektrum]] van golwe van die see volgens [[Frekwensie|golftydperk]] <ref>{{Cite journal|last=Munk|first=Walter H.|year=1950|title=Proceedings 1st International Conference on Coastal Engineering|pages=1–4|url=http://journals.tdl.org/ICCE/article/view/904}}</ref>]] Oseaangolwe kan geklassifiseer word op grond van: die versteurende krag wat hulle skep; die mate waarin die versteurende krag hulle na die vorming bly beïnvloed; die mate waarin die herstelkrag hulle verswak of verplat; en hul golflengte of periode. Seismiese seegolwe het ongeveer 20 minute en snelhede van 760&nbsp;km/h. Windgolwe (diepwatergolwe) het ongeveer 'n periode van 20 sekondes. {| class="wikitable" |+ ! Golftipe ! Tipiese golflengte ! Versteurende krag ! Herstel van krag |- | Kapillêre golf | <2 &nbsp; cm | Wind | Oppervlakspanning |- | Windgolf | 60-150 m | Wind oor die see | Swaartekrag |- | Seiche | Groot, veranderlik; 'n funksie van bakgrootte | Verandering in atmosferiese druk, stormstuwing | Swaartekrag |- | Seismiese seegolf (tsoenami) | 200 km | Fout van seebodem, vulkaniese uitbarsting, grondverskuiwing | Swaartekrag |- | Gety | Die helfte van die omtrek van die aarde | Gravitasie-aantrekkingskrag, rotasie van die aarde | Swaartekrag |} Die snelheid van alle seegolwe word beheer deur swaartekrag, golflengte en waterdiepte. Die meeste kenmerke van seegolwe hang af van die verband tussen hul golflengte en waterdiepte. Golflengte bepaal die grootte van die bane van watermolekules binne 'n golf, maar waterdiepte bepaal die vorm van die bane. Die paaie van watermolekules in 'n windgolf is slegs sirkelvormig as die golf in diep water beweeg. 'n Golf kan nie die bodem "voel" as hy dieper as die helfte van sy golflengte deur water beweeg nie, omdat te min golfenergie in die klein sirkels onder daardie diepte is. Golwe wat deur dieper as die helfte van hul golflengte deur water beweeg, staan bekend as diepwatergolwe. Aan die ander kant word die bane van watermolekules in golwe wat deur vlak water beweeg, afgeplat deur die nabyheid van die seebodem. Golwe in water vlakker as {{breuk|1|20}} met hul oorspronklike golflengte staan bekend as vlakwatergolwe. Oorgangsgolwe beweeg deur water dieper as {{breuk|1|20}} van hul oorspronklike golflengte, maar vlakker as die helfte van hul oorspronklike golflengte. Oor die algemeen geld: hoe langer die golflengte, hoe vinniger beweeg die golfenergie deur die water. Die verband tussen die golflengte, periode en snelheid van enige golf is: ::: <math> C = {L}/{T} </math> Waar C spoed is (seldheid), L is golflengte, en T is tyd of periode (in sekondes). Die spoed van die golf spruit dus uit die funksionele afhanklikheid <math> L(T) </math> van die golflengte op die periode (die verspreidingsverhouding). Die spoed van 'n diepwatergolf kan ook benader word deur: ::: <math> C = \sqrt{{gL}/{2\pi}} </math> Waar g die versnelling as gevolg van swaartekrag is, 9,8 meter per sekonde in die kwadraat. Omdat g en π (3,14) konstantes is, kan die vergelyking verminder word tot: ::: <math> C = 1.251\sqrt{L} </math> Waar C in meter per sekonde gemeet word en L in meter. Let daarop dat die golfsnelheid in beide formules eweredig is aan die vierkantswortel van die golflengte. Die spoed van vlakwatergolwe word beskryf deur 'n ander vergelyking, wat geskryf kan word as: ::: <math> C = \sqrt{gd} = 3.1\sqrt{d} </math> Waar C snelheid is (in meter per sekonde), g die versnelling as gevolg van swaartekrag en d die diepte van die water (in meter). Die periode van 'n golf bly onveranderd, ongeag die diepte van die water waardeur dit beweeg. Terwyl diepwatergolwe die vlakte binnedring en die bodem voel, word hul snelheid egter verlaag en hul kruine "opgekam", sodat hul golflengte verkort. == Skuiming en breking == [[Lêer:Ripples Hierkonpolku Reila.jpg|duimnael| Golwe skep rimpelingsmerke op strande. ]] As golwe van diep na vlak water beweeg, verander hul vorm (golfhoogte neem toe, spoed neem af en lengte neem af namate golfbane asimmetries word). Hierdie proses word sandbankvorming genoem. Golfbreking is die proses wat plaasvind wanneer golwe met die seebodem in wisselwerking tree om die voortplantingsnelheid as 'n funksie van golflengte en periode te vertraag. Terwyl die golwe stadiger word in die water, is die kruine geneig om in 'n afnemende hoek na die dieptekontore te pas. Wisselende dieptes langs 'n golfkruin veroorsaak dat die kruin met verskillende fasesnelhede beweeg, met die dele van die golf in dieper water wat vinniger beweeg as dié in vlak water. Hierdie proses duur voort terwyl die diepte afneem en omkeer as dit weer toeneem, maar die golf wat die grondgebied verlaat, het moontlik van rigting verander. Strale tussen kruine is normaal tussen wat 'n vaste hoeveelheid van energievloed vervat. Daarom word die golfenergie tussen strale gekonsentreer soos dit ineenloop, met die gevolglike toename in golfhoogte. Aangesien hierdie effekte verband hou met 'n ruimtelike variasie in die fasesnelheid en omdat die fasesnelheid ook verander met die omgewingstroom – as gevolg van die [[Doppler-effek|Doppler-verskuiwing]] – kom dieselfde gevolge van breking en veranderende golfhoogte ook voor as gevolg van stroomvariasies. In die geval van 'n ongunstige stroom word die golf "'skerp", dit wil sê die golfhoogte neem toe terwyl die golflengte afneem, soortgelyk aan die skuifvorming as die waterdiepte afneem.<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/0011-7471(64)90001-4|volume=11|issue=4|pages=529–562|title=Radiation stresses in water waves; a physical discussion, with applications|journal=Deep-Sea Research|year=1964}}</ref> == Breking == [[Lêer:Big wave breaking in Santa Cruz.jpg|duimnael|'n Groot golf breek]] [[Lêer:Giant ocean wave.jpg|duimnael|'n Groot golf in die oseaan]] Sommige golwe ondergaan 'n verskynsel genaamd "breking". 'n Breekgolf is een waarvan die basis nie meer die bopunt kan ondersteun nie, wat veroorsaak dat dit ineenstort. 'n Golf breek as dit in vlak water beland, of wanneer twee golfstelsels teen mekaar staan en kragte kombineer. As die helling, of die steilheidsverhouding, van 'n golf te groot is, is breking onvermydelik. Individuele golwe in diep water breek wanneer die golfsterkte — die [[verhouding]] van die golfhoogte ''H'' tot die [[golflengte]] ''λ'' — ongeveer 0,17 oorskry, dus vir ''H'' &nbsp;> 0.17 ''λ''. In vlak water, met die waterdiepte klein in vergelyking met die golflengte, breek die individuele golwe as hul golfhoogte ''H'' groter is as 0,8 maal die waterdiepte ''h'', dit wil sê ''H'' > 0.8 ''h''. Golwe kan ook breek as die wind sterk genoeg word om die kruin van die golf af te blaas. Op vlak water word die basis van die golf vertraag deur sleep op die seebodem. As gevolg hiervan sal die boonste gedeeltes teen 'n hoër snelheid as die basis voortplant en die voorkant van die kruin steiler word en die agterkant platter. Dit kan oordrewe word tot die voorste profiel die vorm van 'n vatjie aanneem, met die kruin vorentoe en ondertoe terwyl dit voor die golf oor die lug strek. Drie hooftipes breë golwe word geïdentifiseer deur [[branderplankry]]ers of branderplank-lewensredders. Hul verskillende eienskappe maak hulle minder of meer geskik vir branderplankry en hou verskillende gevare in. # Oorpeuling, of rol: dit is die veiligste golwe waarop iemand kan branderplankry. Dit kom voor in die meeste gebiede met relatief plat kuslyne. Dit is die algemeenste soort strandbreuk. Die vertraging van die golfbasis is geleidelik en die snelheid van die boonste dele verskil nie veel met die hoogte nie. Breking vind plaas veral wanneer die steilheidsverhouding die stabiliteitslimiet oorskry. # Deurslaan of stort: hierdie breek is skielik en kan swemmers "stort" – wat hulle met groot krag na die onderkant stoot. Dit is die voorkeurgolwe vir ervare branderplankryers. Sterk winde ter see en lang golfperiodes kan storters veroorsaak. Dit word gereeld aangetref waar daar skielik 'n styging in die seebodem is, soos 'n rif of sandbank. Die vertraging van die golfbasis is voldoende om die opwaartse versnelling en 'n beduidende voorwaartse snelheid van die boonste deel van die kruin te veroorsaak. Die piek styg en haal die voorste front in en vorm 'n "vat" of 'n "buis" as dit in duie stort. # Stuwing (opwelling): hierdie kan nooit eintlik breek as hulle die waterkant nader nie, aangesien die water onder dit baie diep is. Dit is geneig om op steil kuslyne te vorm. Hierdie golwe kan swemmers omverwerp en weer in die dieper water intrek. As die kuslyn vertikaal is, breek golwe nie, maar word dit weerkaats. Die grootste deel van die energie word in die golf behou as dit seewaarts terugkeer. Interfensiepatrone word veroorsaak deur superposisie van die voorval en gereflekteerde golwe, en die superposisie kan gelokaliseerde onstabiliteit veroorsaak as pieke kruis, en hierdie pieke kan breek as gevolg van onstabiliteit. == Fisika van golwe == [[Lêer:Shallow water wave.png|duimnael| Stoke dryf in vlak watergolwe. ]] Windgolwe is meganiese [[Golf (fisika)|golwe]] wat voortvloei langs die koppelvlak tussen [[water]] en [[Aarde se atmosfeer|lug]]; die herstellende krag word deur swaartekrag voorsien en daarom word daar dikwels na die oppervlaktegravitasegolwe verwys. Terwyl die [[wind]] waai, versteur druk en [[wrywing]] die ewewig van die wateroppervlak en dra energie van die lug na die water oor en vorm golwe. Die aanvanklike vorming van golwe deur die wind word beskryf in die teorie van Phillips vanaf 1957, en die daaropvolgende groei van die klein golwe is deur Miles gemodelleer, ook in 1957.<ref>{{Cite journal|first=O. M.|last=Phillips|year=1957|title=On the generation of waves by turbulent wind|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=2|issue=5|pages=417–445|doi=10.1017/S0022112057000233}}</ref><ref>{{Cite journal|first=J. W.|last=Miles|year=1957|title=On the generation of surface waves by shear flows|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=3|issue=2|pages=185–204|doi=10.1017/S0022112057000567}}</ref> [[Lêer:Deep water wave.png|duimnael| Stoke dryf in 'n dieper watergolf. ]] [[Lêer:Orbital wave motion-Wiegel Johnson ICCE 1950 Fig 6.png|duimnael| Foto van die waterpartikel wentelbane onder 'n – progressiewe en periodieke oppervlak – swaartekragsgolf in 'n golfgeut. Die golftoestande is: gemiddelde waterdiepte ''d'' = 0.76 m golfhoogte ''H'' &nbsp; = 0.103 m, golflengte λ = 1.96 m, [[Frekwensie|periode]] ''T'' &nbsp; = &nbsp; 1.12 s.<ref>Figure 6 from: {{Cite journal|first=R. L.|last=Wiegel|year=1950|title=Proceedings 1st International Conference on Coastal Engineering|pages=5–21}}</ref> ]] In lineêre vlak golwe van een golflengte in diep water, beweeg vloeibare pakke naby die oppervlak, nie net op en af nie, maar in sirkelbane: vorentoe op en agter ondertoe. As gevolg hiervan vorm die oppervlak van die water nie 'n presiese golf nie, maar meer 'n trochoïed met die skerper krommes opwaarts. Windgolwe is dus 'n kombinasie van dwars- en lengtegolwe . Wanneer golwe in vlak water voortplant, (waar die diepte minder as die helfte van die golflengte is), word die bane van partikels tot [[ellips]] saamgepers.<ref>A good illustration of the wave motion according to linear theory is given by [http://www.coastal.udel.edu/faculty/rad/linearplot.html Prof. Robert Dalrymple's Java applet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114103146/http://www.coastal.udel.edu/faculty/rad/linearplot.html |date=14 November 2017 }}.</ref> In realitiet, vir die eindige waardes van die golfamplitude (hoogte) vorm die deeltjiepaaie in werklikheid nie geslote bane nie; eerder, na die deurgang van elke kruin, word deeltjies effens van hul vorige posisies verplaas, 'n verskynsel bekend as Stokes-drywing. Namate die diepte onder die vrye oppervlak toeneem, neem die [[radius]] van die sirkelbeweging af. Op 'n diepte gelyk aan die helfte van die [[golflengte]] λ het die baanbeweging tot minder as 5% van sy waarde op die oppervlak verval. Die spoed fase van 'n oppervlak swaartekrag golf is – vir suiwer [[Periodieke funksie|periodieke]] golfbeweging van klein [[amplitude]] golwe – word goed benader deur: : <math>c=\sqrt{\frac{g \lambda}{2\pi} \tanh \left(\frac{2\pi d}{\lambda}\right)}</math> waar : ''c'' = fasespoed; : ''λ'' = [[golflengte]]; : ''d'' = waterdiepte; : ''g'' = versnelling as gevolg van swaartekrag op die aardoppervlak . In diep water, waar <math>d \ge \frac{1}{2}\lambda</math>, so <math>\frac{2\pi d}{\lambda} \ge \pi</math> en die hiperboliese raaklyn benaderings <math>1</math>, die spoed <math>c</math> by benadering : <math>c_\text{deep}=\sqrt{\frac{g\lambda}{2\pi}}.</math> In SI-eenhede, met <math>c_\text{deep}</math> in m/s, <math>c_\text{deep} \approx 1.25\sqrt\lambda</math>, wanneer <math>\lambda</math> in meter gemeet word. Hierdie uitdrukking meld dat golwe van verskillende golflengtes teen verskillende snelhede beweeg. Die vinnigste golwe in 'n storm is dié met die langste golflengte. As gevolg hiervan is die eerste wat by die kuslyn aankom, die lang golflengte swelle. Vir tussen- en vlak water is die Boussinesq-vergelykings van toepassing, wat die verspreiding van frekwensies en nie-lineêre effekte kombineer. En in baie vlak water kan die vlak watervergelykings gebruik word. As die golflengte baie lank is in vergelyking met die waterdiepte, kan die fasesnelheid (deur die limiet van c wanneer die golflengte oneindig nader kom) benader word deur : <math>c_\text{shallow} = \lim_{\lambda\rightarrow\infty} c = \sqrt{gd}.</math> Aan die ander kant, vir baie kort golflengtes, speel oppervlakspanning 'n belangrike rol en kan die fasesnelheid van hierdie swaartekrag-kapillêre golwe (in diep water) benader word deur : <math>c_\text{gravity-capillary}=\sqrt{\frac{g \lambda}{2\pi} + \frac{2\pi S}{\rho\lambda}}</math> waar : ''S'' = oppervlakspanning van die lug-water-koppelvlak; : <math>\rho</math> = [[digtheid]] van die water. As daar verskillende golftreine is, soos altyd in die natuur, vorm die golwe groepe. In diep water reis die groepe op 'n groep snelheid wat die helfte van die fase snelheid is. Na 'n enkele golf in 'n groep kan 'n mens sien hoe die golf aan die agterkant van die groep verskyn, groei en uiteindelik aan die voorkant van die groep verdwyn. As die waterdiepte <math>d</math> afneem in die rigting van die [[kus]], sal dit 'n effek hê: golfhoogte verander as gevolg van golwe en breking. Namate die golfhoogte toeneem, kan die golf onstabiel raak wanneer die kruin van die golf vinniger beweeg as die trog. Dit veroorsaak 'n breek van die golwe. Die beweging van windgolwe kan vasgevang word deur golfenergietoestelle. Die energie-digtheid (per eenheid area) van gereelde sinusvormige golwe hang af van die [[digtheid]] van die water <math>\rho</math>, gravitasieversnelling <math>g</math> en die golfhoogte <math>H</math> (wat vir gewone golwe gelyk is aan twee keer die [[amplitude]], <math>a</math>): : <math>E=\frac{1}{8}\rho g H^2=\frac{1}{2}\rho g a^2.</math> Die voortplantingsnelheid van hierdie energie is die groepsnelheid. == Modelle == [[Lêer:Global Wave Height Speed.jpg|duimnael| Die afbeelding wys die wêreldwye verdeling van windspoed en golfhoogte soos waargeneem deur die TOPEX / Poseidon-dubbelfrekwensie-radarhoogtmeter van NASA van 3 tot 12 Oktober 1992. Gelyktydige waarnemings van windsnelheid en golfhoogte help wetenskaplikes om die golwe te voorspel. Windspoed word bepaal deur die sterkte van die radarsein nadat dit van die seebodem af gebons het en na die satelliet teruggekeer het. 'n Rustige see dien as 'n goeie weerkaatser en gee 'n sterk sein; 'n rowwe see is geneig om die seine te versprei en gee 'n swak polsslag. Golfhoogte word bepaal deur die vorm van die retoerradarpuls. 'n Rustige see met lae golwe gee 'n gekondenseerde polsslag, terwyl 'n ruwe see met hoë golwe 'n uitgerekte polsslag teruggee. Die vergelyking van die twee afbeeldings hierbo toon 'n hoë mate van korrelasie tussen windspoed en golfhoogte.]] Branderplankryers is baie geïnteresseerd in die golfvoorspellings. Daar is baie webwerwe wat voorspellings bied oor die kwaliteit van die branders vir die komende dae en weke. Windgolfmodelle word aangedryf deur meer algemene weermodelle wat die wind en druk oor die oseane, seë en mere voorspel. Windgolfmodelle is ook 'n belangrike deel van die ondersoek na die impak van voorstelle vir kusbeskerming en strand onderhoud. In baie strandgebiede is daar slegs inligting oor die golfklimaat en dit is belangrik om die effek van windgolwe te skat vir die bestuur van landelike omgewings. 'n Windgegenereerde golf kan voorspel word op grond van twee parameters: windspoed op 10&nbsp;m bo [[seevlak]] en windduur, wat oor lang tydperke moet waai om as volledig ontwikkel beskou te word. Die beduidende golfhoogte en piekfrekwensie kan dan vir 'n sekere strykgebied voorspel word.<ref>Wood, AMM & Fleming, CA 1981, Coastal hydraulics, John Wiley & Sons, New York</ref> == Seismiese seine == Seewatergolwe genereer landseismiese golwe wat honderde kilometers in die land voortplant.<ref>{{Cite web |url=http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/327/HV/Chapter_4_rev1.pdf |title=Peter Bormann. Seismic Signals and Noise |access-date=15 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002410/http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/327/HV/Chapter_4_rev1.pdf |url-status=dead }}</ref> Hierdie seismiese seine het gewoonlik die periode van 6 ± 2 sekondes. Sodanige opnames is eers in ongeveer 1900 gerapporteer en verstaan. Daar is twee soorte seismiese "seegolwe". Die primêre golwe word gegenereer in vlak water deur direkte watergolf-land-interaksie en het dieselfde periode as die watergolwe (10 tot 16 sekondes). Die kragtiger sekondêre golwe word gegenereer deur die superposisie van seegolwe met 'n gelyke periode wat in teenoorgestelde rigtings beweeg, en word dus staande gravitasiegolwe gegenereer – met 'n gepaardgaande druk-ossillasie by die helfte van die periode, wat nie met die diepte verminder nie. Die teorie vir mikroseïsme-opwekking deur staande golwe is in 1950 deur Michael Longuet-Higgins voorsien, nadat Pierre Bernard in 1941 hierdie verband met staande golwe op grond van waarnemings voorgestel het.<ref>{{Cite journal|first=P.|last=Bernard|title=Sur certaines proprietes de la boule etudiees a l'aide des enregistrements seismographiques|journal=Bulletin de l'Institut Océanographique de Monaco|volume=800|pages=1–19|year=1941}}</ref><ref>{{Cite journal|first=M. S.|last=Longuet-Higgins|title=A theory of the origin of microseisms|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A|volume=243|pages=1–35|year=1950}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Wetenskaplike leesstof == * Stokes, G. G. (1880). Mathematical and Physical Papers, Volume I. Cambridge University Press. pp. 197–229. * Phillips, O. M. (1977). The dynamics of the upper ocean (2nd ed.). Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-29801-8}}. * Holthuijsen, Leo H. (2007). Waves in oceanic and coastal waters. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-86028-4}}. * Janssen, Peter (2004). The interaction of ocean waves and wind. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-46540-3}}. * Rousmaniere, John (1989). The Annapolis Book of Seamanship (2nd revised ed.). Simon & Schuster. {{ISBN|978-0-671-67447-2}}. * Carr, Michael (Oktober 1998). "Understanding Waves". Sail. pp. 38–45. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Water waves|Seegolwe}} * [https://earth.nullschool.net/#current/ocean/primary/waves/overlay=significant_wave_height/winkel3 Huidige wêreldkaart van beduidende golfhoogtes] * [http://www.boatsafe.com/nauticalknowhow/waves.htm "Anatomy of a Wave" Holben, Jay boatsafe.com vasgevang 5/23/06] * [http://www.nws.noaa.gov/ NOAA Nasionale Weerdiens] * [http://www.esa.int/esaEO/SEMMJJ9RR1F_economy_0.html ESA se persverklaring oor die dop van spoorsnitte met ASAR aan boord ENVISAT] * [https://web.archive.org/web/20040819021838/http://www4.ncsu.edu/eos/users/c/ceknowle/public/chapter10/ Inleidende oseanografie hoofstuk 10 – Ocean Waves] * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/waves/watwav2.html HyperPhysics – Ocean Waves] * [http://www4.ncsu.edu/eos/users/c/ceknowle/public/chapter10 Introductory oceanography chapter 10 – Ocean Waves] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Fisiese oseanografie]] [[Kategorie:Golwe]] 5srds36xp1w3j4t234swx96turz5qky 2915616 2915615 2026-07-04T11:16:51Z Alexis Jazz 69801 universal replace: [[c:le:Large waves from Hurricane Marie at the Wedge, Newport Beach, California Video D Ramey Logan.ogv]] → [[c:le:Large waves from Hurricane Marie at the Wedge, Newport Beach, California Video Don Ramey Logan.ogv]]: [[c:Special:PermanentLink/1234689896|FR1]] [[[c:User:Alexis Jazz/AJSBulkRename|AJSBulkRename]]] 2915616 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Waves in pacifica 1.jpg|duimnael|Oseaangolwe]] [[Lêer:Mavericks Surf Contest 2010b.jpg|duimnael|'n Groot golf met 'n [[branderplankry]]er]] [[Lêer:Large waves from Hurricane Marie at the Wedge, Newport Beach, California Video Don Ramey Logan.ogv|duimnael|Groot golwe aan die kus van Newport, [[Kalifornië]].]] [[Lêer:Waves mediterranean sea.jpg|duimnael|300px|regs|Golwe in die Middelandse See]] '''Seegolwe''' is oppervlakgolwe op 'n [[oseaan]]. Soos die [[wind]] waai, stoot dit die oseaan se water daarvoor uit en verplaas dit so van die windenergie na die water deur middel van [[wrywing]]. In vloeidinamika is '''seegolwe,''' of '''windgegenereerde golwe,''' 'n wateroppervlakgolf wat op die vrye oppervlak van waterliggame voorkom. Dit is die resultaat van [[wind]] wat oor 'n vloeistofoppervlak beweeg. Golwe in die oseaan kan duisende kilometers ver reis voordat hulle land bereik. Seegolwe op aarde wissel in grootte van klein rimpelings tot golwe wat meer as 30&nbsp;m hoog is. Die hoogte word beperk deur windsnelheid, duur, bepaalde gebied en waterdiepte. Soos die oseaandiepte vergroot, verklein die golwe; daar kom tog soms fratsgolwe voor, somtyds tot 30 [[meter]] hoog. Sulke golwe verskil van [[Tsoenami|tsoenami's]], wat deur [[aardbewing]]s onder die water veroorsaak word en slegs naby die kus voorkom. As dit direk deur plaaslike waters gegenereer word, word 'n windgolfstelsel 'n '''windsee''' genoem. Windgolwe sal in 'n groot sirkelroete beweeg nadat hulle gegenereer is – dit buig effens links in die [[Suidelike Halfrond]] en effens regs in die [[Noordelike Halfrond]]. Nadat dit uit die gebied beweeg het, word windgolwe deinings genoem en kan dit duisende kilometers ver beweeg. 'n Opmerklike voorbeeld hiervan is golwe wat tydens swaar winde suid van [[Tasmanië]] gegenereer word en oor die [[Stille Oseaan]] na die suide van [[Kalifornië]] sal beweeg; dit skep wenslike branderrytoestande. Meer algemeen bestaan 'n deining uit windgegenereerde golwe wat op daardie tydstip nie noemenswaardig deur die plaaslike wind beïnvloed is nie. Dit is elders of 'n geruime tyd gelede gegenereer.<ref>Holthuijsen (2007), bl. 5.</ref> Seegolwe in die [[oseaan]] word see-oppervlakgolwe genoem en is hoofsaaklik swaartekraggolwe. [[Lêer:Wea00810.jpg|duimnael|Die [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]-skip ''Delaware II'' in gure weer op Georges Bank.]] Windgolwe het 'n sekere mate van ewekansigheid: Daaropvolgende golwe verskil in hoogte, duur en vorm met beperkte voorspelbaarheid. Dit kan beskryf word as 'n [[stogastiese proses]], in kombinasie met die [[fisika]] wat hul opwekking, groei, voortplanting en verval reguleer, sowel as die interafhanklikheid tussen vloeikwaliteit soos die wateroppervlakbewegings, vloeitempo en [[Druk|waterdruk]]. Die sleutelstatistieke van windgolwe (beide seë en deinings) in ontwikkelende seestate kan met windgolfmodelle voorspel word. Alhoewel golwe gewoonlik op die oseane van die [[Aarde]] gevind word, kan die koolwaterstofsee van [[Titaan (maan)|Titaan]] ([[Saturnus se natuurlike satelliete|'n maan van Saturnus]]) ook windgedrewe golwe hê.<ref>{{Cite journal|year=2012|title=The Growth of Wind-Waves in Titan's Hydrocarbon Seas|journal=Icarus|volume=219|issue=1|pages=468–475|doi=10.1016/j.icarus.2012.03.002}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Cassini/VIMS observes rough surfaces on Titan's Punga Mare in specular reflection|journal=Planetary Science|volume=3|issue=1|pages=3|doi=10.1186/s13535-014-0003-4}}</ref> == Vorming == [[Lêer:Water wave diagram.jpg|duimnael|{{Middel|Aspekte van 'n watergolf.}}]] [[Lêer:Sjyang waveGeneration.png|duimnael|Golfvorming]] [[Lêer:Deep water wave.gif|duimnael|{{Middel|Beweging van waterpartikels in 'n diep golf.}}]] [[Lêer:Ocean wave phases numbered.png|duimnael| Die fases van 'n oseaanoppervlakgolf: 1. Golfkruin, waar die watermassas van die oppervlaklaag horisontaal in dieselfde rigting as die voortplantende golffront beweeg. 2. Vallende golf. 3. Trog, waar die watermassas van die oppervlaklaag horisontaal beweeg in die teenoorgestelde rigting van die golffrontrigting. 4. Stygende golf. ]] Die oorgrote meerderheid groot golwe wat op 'n strand uitspoel, is die gevolg van verre winde. Vyf faktore beïnvloed die vorming van die vloeistrukture in windgolwe: # Windspoed of sterkte relatief tot golfsnelheid – die wind moet vinniger beweeg as die golfkruin vir energie-oordrag. # Die ononderbroke afstand van oop water waaroor die wind waai sonder noemenswaardige rigtingverandering (genoem die "strykgebied"). # Die breedte van die gebied wat deur die strykgebied beïnvloed word (teen die regte hoek tot die afstand). # Windduur – die tyd wat die wind oor die water gewaai het. # Waterdiepte. Al hierdie faktore werk saam om die grootte van die watergolwe en die struktuur van die vloei daarin te bepaal. Die belangrikste afmetings wat met golwe verband hou, is: * Golfhoogte (vertikale afstand van trog tot kruin). * [[Golflengte]] (afstand van kruin tot kruin in die voortplantingsrigting). * [[Frekwensie|Golfperiode]] (tydsinterval tussen die aankoms van opeenvolgende kruine by 'n stilstaande punt). * Golfvoortplantingrigting 'n Volledig ontwikkelde see het teoreties moontlik die maksimum golfgrootte vir 'n wind met 'n spesifieke sterkte, duur en strykgebied. Verdere blootstelling aan daardie spesifieke wind kan slegs 'n verspreiding van [[energie]] veroorsaak as gevolg van die breek van golftoppe en die vorming van "witkappe". Golwe in 'n gegewe gebied het gewoonlik 'n verskeidenheid hoogtes. Vir weerberigte en vir wetenskaplike ontleding van windgolfstatistieke, word hul kenmerkende hoogte oor 'n periode gewoonlik uitgedruk as "beduidende golfhoogte". Hierdie syfer verteenwoordig 'n gemiddelde hoogte van die hoogste derde van die golwe in 'n gegewe periode (gewoonlik êrens gekies tussen 20 minute en twaalf uur), of in 'n spesifieke golf- of stormstelsel. Die beduidende golfhoogte is ook die waarde wat 'n "opgeleide waarnemer" (bv. van 'n skeepsbemanning) kan skat uit visuele waarneming van 'n seestaat. Gegewe die wisselvalligheid van golfhoogte, is die grootste individuele golwe waarskynlik ietwat minder as twee keer die gerapporteerde beduidende golfhoogte vir 'n spesifieke dag of storm. Golfvorming op 'n aanvanklik plat wateroppervlak deur [[wind]] word begin deur 'n ewekansige verdeling van die normale [[druk]] van onstuimige windvloei oor die water. Hierdie drukskommeling produseer normale en tangensiale (raaklynige) spanning in die oppervlakwater, wat golwe opwek. Daar word aanvaar dat:<ref name="Phillips, O. M. 1957">{{Cite journal|title=On the generation of waves by turbulent wind|journal=Journal of Fluid Mechanics|date=2006|volume=2|issue=5|pages=417|doi=10.1017/S0022112057000233}}</ref> # Die water oorspronklik in rus is. # Die water nie viskeus (vertraag in vloei) is nie. # Die water rotasievry is. # Daar 'n ewekansige verdeling van normale druk is vanaf die onstuimige wind na die wateroppervlak. # Korrelasies tussen lug- en waterbewegings afgeskeep word. Die tweede meganisme behels windskeerkragte op die wateroppervlak. John W. Miles het in 1957 'n meganisme vir die opwekking van oppervlakgolwe voorgestel wat geïnisieer word deur onstuimige windafskuiwingsvloei, gebaseer op die onsigbare Orr-Sommerfeld-vergelyking. Hy het gevind dat die energie-oordrag van wind na wateroppervlak eweredig is aan die kromming van die snelheidsprofiel van die wind op die punt waar die gemiddelde windspoed gelyk is aan die golfspoed. Aangesien die windspoedprofiel logaritmies teenoor die wateroppervlak is, het die kromming op hierdie punt 'n negatiewe teken. Hierdie verwantskap toon die windvloei wat sy [[kinetiese energie]] oordra na die wateroppervlak by hul skeidingsvlak. Aannames: # Tweedimensionele parallelle afskuiwingsvloei. # Ondrukbare, onsigbare water en wind. # Draaivrye water. # Die helling van die verplasing van die wateroppervlak is klein.<ref>{{Cite journal|title=On the generation of surface waves by shear flows|journal=Journal of Fluid Mechanics|date=2006|volume=3|issue=2|pages=185|doi=10.1017/S0022112057000567}}</ref> Oor die algemeen kom hierdie golfvormingsmeganismes saam op die wateroppervlak voor en produseer uiteindelik ten volle ontwikkelde golwe. Byvoorbeeld,<ref>{{Cite web |url=http://oceanworld.tamu.edu/resources/ocng_textbook/chapter16/chapter16_04.htm |title=Chapter 16, ''Ocean Waves'' |access-date=15 Julie 2020 |archive-date=11 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511210532/http://oceanworld.tamu.edu/resources/ocng_textbook/chapter16/chapter16_04.htm |url-status=dead }}</ref> as ons 'n plat seevlak aanneem (toestand in Beaufort 0), en 'n skielike windstroom voortdurend oor die seevlak waai, volg die proses van fisiese golfopwekking dié volgorde: # Onstuimige wind vorm ewekansige drukfluktuasies by die seevlak. Rimpels met golflengtes in die orde van 'n paar sentimeter word gegenereer deur die drukwisselings. (Die Phillips-meganisme)<ref name="Phillips, O. M. 1957"/> # Die winde werk aan op die oorspronklike gekrimpte seevlak en veroorsaak dat die golwe groter word. Namate die golwe groei, word die drukverskille groter, wat die groeitempo laat toeneem. Uiteindelik bespoedig die skuifonstabiliteit die golfgroei eksponensieel. (Die Miles-meganisme) # Die interaksies tussen die golwe op die oppervlak genereer langer golwe<ref>{{Cite journal|title=Measurements of wind-wave growth and swell decay during the Joint North Sea Wave Project (JONSWAP)|journal=Ergnzungsheft zur Deutschen Hydrographischen Zeitschrift Reihe A|volume=8|issue=12}}</ref> en die interaksie sal golfenergie oordra van die korter golwe wat deur die Miles-meganisme opgewek word, na die golwe wat effens laer frekwensies het as die frekwensie by die piekgolfgroottes en dan sal die golwe uiteindelik vinniger wees as die kruiswindspoed (Pierson & Moskowitz).<ref>{{Cite journal|title=A proposed spectral form for fully developed wind seas based on the similarity theory of S. A. Kitaigorodskii|journal=Journal of Geophysical Research|date=15 December 1964|volume=69|issue=24|pages=5181–5190|doi=10.1029/JZ069i024p05181}}</ref> {| class="collapsible wikitable" border="1" style="font-size:92%;" ! colspan="6" style="background: #ccf;" | Toestande wat nodig is vir 'n volledig ontwikkelde see met gegewe windsnelheid, en die parameters van die gevolglike golwe |- ! colspan="3" style="" | Windtoestande ! colspan="3" style="" | Golfgrootte |- ! Windspoed in een rigting ! Strykgebied ! Windduur ! Gemiddelde hoogte ! Gemiddelde golflengte ! Gemiddelde periode en spoed |- | 19 kilometer per uur | 19 km | 2 uur | 0,27 m | 8,5 m | 3,0 sek, 10,2&nbsp;km/h |- | 37 kilometer per uur | 139 km | 10 uur | 1,5 m | 33,8 m | 5,7 sek, 21,4&nbsp;km/h |- | 56 kilometer per uur | 518 km | 23 uur | 4,1 m | 76,5 m | 8,6 sek, 32,0&nbsp;km/h |- | 74 kilometer per uur | 1 313 km | 42 uur | 8,5 m | 136 m | 11,4 sek, 42,9&nbsp;km/h |- | 92 kilometer per uur | 2 627 km | 69 uur | 14,8 m | 212,2 m | 14,3 sek, 53,4&nbsp;km/h |- | colspan="6" | OPMERKING: Die meeste golfsnelhede bereken uit die golflengte gedeel deur die periode is eweredig aan die vierkantswortel van die golflengte. Dus, behalwe vir die kortste golflengte, volg die golwe die diepwaterteorie. Die 8,5 meter lange golf moet óf in vlak water óf tussen diepte wees. |} == Tipes == [[Lêer:Porto Covo pano April 2009-4.jpg|duimnael| Brander op 'n rotsagtige, onreëlmatige bodem. Porto Covo, wes van [[Portugal]].]] Drie verskillende soorte windgolwe ontwikkel met verloop van tyd: * Kapillêre golwe, of rimpelings, word oorheers deur gevolge van die oppervlakspanning. * Swaartekraggolwe, oorheers deur gravitasie- en traagheidskragte. ** Seë, plaaslik opgewek deur die wind. ** Swellings wat weggevoer is van waar hulle deur die wind opgewek is en in mindere of meerdere mate versprei is. Rimpelings verskyn op gladde water as die wind waai, maar sal vinnig wegkwyn as die wind gaan lê. Die herstellende krag waarmee hulle kan voortplant, is oppervlakspanning. Seegolwe is groter, dikwels onreëlmatige bewegings wat onder volgehoue winde vorm. Hierdie golwe is geneig om baie langer te hou, selfs nadat die wind gaan lê het, en die herstellende krag wat hulle laat voortplant, is [[swaartekrag]]. Terwyl golwe van hul oorspronggebied af voortvloei, skei hulle natuurlik in groepe van gemeenskaplike rigting en golflengte. Die stelle golwe wat op hierdie manier gevorm word, staan bekend as swelle. Individuele "dwalergolwe", veel hoër as die ander golwe in die seestaat, kan voorkom. In die geval van die Draupner-golf was die hoogte van 25 meter van die golf 2,2 keer die beduidende golfhoogte. Sulke golwe is algemeen van [[gety]]e, wat veroorsaak word deur die gravitasietrekking van die [[maan]] en die [[son]], [[Tsoenami|tsoenami's]] wat veroorsaak word deur [[aardbewing]]s of aardstortings onder water en golwe wat gegenereer word deur ontploffings onder die water of die val van meteoriete – met baie langer [[golflengte]]s as windgolwe. Die grootste windgolwe wat ooit aangeteken is, is nie individuele golwe nie, maar standaardgolwe in uiterste seestate. Byvoorbeeld, 29&nbsp;m hoë golwe is aangeteken op die RRS Discovery in 'n see met 'n beduidende golfhoogte van 18,5&nbsp;m, dus was die hoogste golf slegs 1,6 keer die beduidende golfhoogte.<ref>{{Cite journal|title=Were extreme waves in the Rockall Trough the largest ever recorded?|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|year=2006|issue=L05613|doi=10.1029/2005GL025238}}</ref> Die grootste aangeteken, deur 'n boei (2011), was 32,3&nbsp;m hoog tydens die 2007-tifoon Krosa naby [[Taiwan]].<ref>{{Cite journal|title=Monstrous ocean waves during typhoon Krosa|journal=Annales Geophysicae|volume=26|issue=6|doi=10.5194/angeo-26-1327-2008}}</ref> == Spektrum == [[Lêer:Munk ICCE 1950 Fig1.svg|duimnael| Klassifikasie van die [[spektrum]] van golwe van die see volgens [[Frekwensie|golftydperk]] <ref>{{Cite journal|last=Munk|first=Walter H.|year=1950|title=Proceedings 1st International Conference on Coastal Engineering|pages=1–4|url=http://journals.tdl.org/ICCE/article/view/904}}</ref>]] Oseaangolwe kan geklassifiseer word op grond van: die versteurende krag wat hulle skep; die mate waarin die versteurende krag hulle na die vorming bly beïnvloed; die mate waarin die herstelkrag hulle verswak of verplat; en hul golflengte of periode. Seismiese seegolwe het ongeveer 20 minute en snelhede van 760&nbsp;km/h. Windgolwe (diepwatergolwe) het ongeveer 'n periode van 20 sekondes. {| class="wikitable" |+ ! Golftipe ! Tipiese golflengte ! Versteurende krag ! Herstel van krag |- | Kapillêre golf | <2 &nbsp; cm | Wind | Oppervlakspanning |- | Windgolf | 60-150 m | Wind oor die see | Swaartekrag |- | Seiche | Groot, veranderlik; 'n funksie van bakgrootte | Verandering in atmosferiese druk, stormstuwing | Swaartekrag |- | Seismiese seegolf (tsoenami) | 200 km | Fout van seebodem, vulkaniese uitbarsting, grondverskuiwing | Swaartekrag |- | Gety | Die helfte van die omtrek van die aarde | Gravitasie-aantrekkingskrag, rotasie van die aarde | Swaartekrag |} Die snelheid van alle seegolwe word beheer deur swaartekrag, golflengte en waterdiepte. Die meeste kenmerke van seegolwe hang af van die verband tussen hul golflengte en waterdiepte. Golflengte bepaal die grootte van die bane van watermolekules binne 'n golf, maar waterdiepte bepaal die vorm van die bane. Die paaie van watermolekules in 'n windgolf is slegs sirkelvormig as die golf in diep water beweeg. 'n Golf kan nie die bodem "voel" as hy dieper as die helfte van sy golflengte deur water beweeg nie, omdat te min golfenergie in die klein sirkels onder daardie diepte is. Golwe wat deur dieper as die helfte van hul golflengte deur water beweeg, staan bekend as diepwatergolwe. Aan die ander kant word die bane van watermolekules in golwe wat deur vlak water beweeg, afgeplat deur die nabyheid van die seebodem. Golwe in water vlakker as {{breuk|1|20}} met hul oorspronklike golflengte staan bekend as vlakwatergolwe. Oorgangsgolwe beweeg deur water dieper as {{breuk|1|20}} van hul oorspronklike golflengte, maar vlakker as die helfte van hul oorspronklike golflengte. Oor die algemeen geld: hoe langer die golflengte, hoe vinniger beweeg die golfenergie deur die water. Die verband tussen die golflengte, periode en snelheid van enige golf is: ::: <math> C = {L}/{T} </math> Waar C spoed is (seldheid), L is golflengte, en T is tyd of periode (in sekondes). Die spoed van die golf spruit dus uit die funksionele afhanklikheid <math> L(T) </math> van die golflengte op die periode (die verspreidingsverhouding). Die spoed van 'n diepwatergolf kan ook benader word deur: ::: <math> C = \sqrt{{gL}/{2\pi}} </math> Waar g die versnelling as gevolg van swaartekrag is, 9,8 meter per sekonde in die kwadraat. Omdat g en π (3,14) konstantes is, kan die vergelyking verminder word tot: ::: <math> C = 1.251\sqrt{L} </math> Waar C in meter per sekonde gemeet word en L in meter. Let daarop dat die golfsnelheid in beide formules eweredig is aan die vierkantswortel van die golflengte. Die spoed van vlakwatergolwe word beskryf deur 'n ander vergelyking, wat geskryf kan word as: ::: <math> C = \sqrt{gd} = 3.1\sqrt{d} </math> Waar C snelheid is (in meter per sekonde), g die versnelling as gevolg van swaartekrag en d die diepte van die water (in meter). Die periode van 'n golf bly onveranderd, ongeag die diepte van die water waardeur dit beweeg. Terwyl diepwatergolwe die vlakte binnedring en die bodem voel, word hul snelheid egter verlaag en hul kruine "opgekam", sodat hul golflengte verkort. == Skuiming en breking == [[Lêer:Ripples Hierkonpolku Reila.jpg|duimnael| Golwe skep rimpelingsmerke op strande. ]] As golwe van diep na vlak water beweeg, verander hul vorm (golfhoogte neem toe, spoed neem af en lengte neem af namate golfbane asimmetries word). Hierdie proses word sandbankvorming genoem. Golfbreking is die proses wat plaasvind wanneer golwe met die seebodem in wisselwerking tree om die voortplantingsnelheid as 'n funksie van golflengte en periode te vertraag. Terwyl die golwe stadiger word in die water, is die kruine geneig om in 'n afnemende hoek na die dieptekontore te pas. Wisselende dieptes langs 'n golfkruin veroorsaak dat die kruin met verskillende fasesnelhede beweeg, met die dele van die golf in dieper water wat vinniger beweeg as dié in vlak water. Hierdie proses duur voort terwyl die diepte afneem en omkeer as dit weer toeneem, maar die golf wat die grondgebied verlaat, het moontlik van rigting verander. Strale tussen kruine is normaal tussen wat 'n vaste hoeveelheid van energievloed vervat. Daarom word die golfenergie tussen strale gekonsentreer soos dit ineenloop, met die gevolglike toename in golfhoogte. Aangesien hierdie effekte verband hou met 'n ruimtelike variasie in die fasesnelheid en omdat die fasesnelheid ook verander met die omgewingstroom – as gevolg van die [[Doppler-effek|Doppler-verskuiwing]] – kom dieselfde gevolge van breking en veranderende golfhoogte ook voor as gevolg van stroomvariasies. In die geval van 'n ongunstige stroom word die golf "'skerp", dit wil sê die golfhoogte neem toe terwyl die golflengte afneem, soortgelyk aan die skuifvorming as die waterdiepte afneem.<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/0011-7471(64)90001-4|volume=11|issue=4|pages=529–562|title=Radiation stresses in water waves; a physical discussion, with applications|journal=Deep-Sea Research|year=1964}}</ref> == Breking == [[Lêer:Big wave breaking in Santa Cruz.jpg|duimnael|'n Groot golf breek]] [[Lêer:Giant ocean wave.jpg|duimnael|'n Groot golf in die oseaan]] Sommige golwe ondergaan 'n verskynsel genaamd "breking". 'n Breekgolf is een waarvan die basis nie meer die bopunt kan ondersteun nie, wat veroorsaak dat dit ineenstort. 'n Golf breek as dit in vlak water beland, of wanneer twee golfstelsels teen mekaar staan en kragte kombineer. As die helling, of die steilheidsverhouding, van 'n golf te groot is, is breking onvermydelik. Individuele golwe in diep water breek wanneer die golfsterkte — die [[verhouding]] van die golfhoogte ''H'' tot die [[golflengte]] ''λ'' — ongeveer 0,17 oorskry, dus vir ''H'' &nbsp;> 0.17 ''λ''. In vlak water, met die waterdiepte klein in vergelyking met die golflengte, breek die individuele golwe as hul golfhoogte ''H'' groter is as 0,8 maal die waterdiepte ''h'', dit wil sê ''H'' > 0.8 ''h''. Golwe kan ook breek as die wind sterk genoeg word om die kruin van die golf af te blaas. Op vlak water word die basis van die golf vertraag deur sleep op die seebodem. As gevolg hiervan sal die boonste gedeeltes teen 'n hoër snelheid as die basis voortplant en die voorkant van die kruin steiler word en die agterkant platter. Dit kan oordrewe word tot die voorste profiel die vorm van 'n vatjie aanneem, met die kruin vorentoe en ondertoe terwyl dit voor die golf oor die lug strek. Drie hooftipes breë golwe word geïdentifiseer deur [[branderplankry]]ers of branderplank-lewensredders. Hul verskillende eienskappe maak hulle minder of meer geskik vir branderplankry en hou verskillende gevare in. # Oorpeuling, of rol: dit is die veiligste golwe waarop iemand kan branderplankry. Dit kom voor in die meeste gebiede met relatief plat kuslyne. Dit is die algemeenste soort strandbreuk. Die vertraging van die golfbasis is geleidelik en die snelheid van die boonste dele verskil nie veel met die hoogte nie. Breking vind plaas veral wanneer die steilheidsverhouding die stabiliteitslimiet oorskry. # Deurslaan of stort: hierdie breek is skielik en kan swemmers "stort" – wat hulle met groot krag na die onderkant stoot. Dit is die voorkeurgolwe vir ervare branderplankryers. Sterk winde ter see en lang golfperiodes kan storters veroorsaak. Dit word gereeld aangetref waar daar skielik 'n styging in die seebodem is, soos 'n rif of sandbank. Die vertraging van die golfbasis is voldoende om die opwaartse versnelling en 'n beduidende voorwaartse snelheid van die boonste deel van die kruin te veroorsaak. Die piek styg en haal die voorste front in en vorm 'n "vat" of 'n "buis" as dit in duie stort. # Stuwing (opwelling): hierdie kan nooit eintlik breek as hulle die waterkant nader nie, aangesien die water onder dit baie diep is. Dit is geneig om op steil kuslyne te vorm. Hierdie golwe kan swemmers omverwerp en weer in die dieper water intrek. As die kuslyn vertikaal is, breek golwe nie, maar word dit weerkaats. Die grootste deel van die energie word in die golf behou as dit seewaarts terugkeer. Interfensiepatrone word veroorsaak deur superposisie van die voorval en gereflekteerde golwe, en die superposisie kan gelokaliseerde onstabiliteit veroorsaak as pieke kruis, en hierdie pieke kan breek as gevolg van onstabiliteit. == Fisika van golwe == [[Lêer:Shallow water wave.png|duimnael| Stoke dryf in vlak watergolwe. ]] Windgolwe is meganiese [[Golf (fisika)|golwe]] wat voortvloei langs die koppelvlak tussen [[water]] en [[Aarde se atmosfeer|lug]]; die herstellende krag word deur swaartekrag voorsien en daarom word daar dikwels na die oppervlaktegravitasegolwe verwys. Terwyl die [[wind]] waai, versteur druk en [[wrywing]] die ewewig van die wateroppervlak en dra energie van die lug na die water oor en vorm golwe. Die aanvanklike vorming van golwe deur die wind word beskryf in die teorie van Phillips vanaf 1957, en die daaropvolgende groei van die klein golwe is deur Miles gemodelleer, ook in 1957.<ref>{{Cite journal|first=O. M.|last=Phillips|year=1957|title=On the generation of waves by turbulent wind|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=2|issue=5|pages=417–445|doi=10.1017/S0022112057000233}}</ref><ref>{{Cite journal|first=J. W.|last=Miles|year=1957|title=On the generation of surface waves by shear flows|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=3|issue=2|pages=185–204|doi=10.1017/S0022112057000567}}</ref> [[Lêer:Deep water wave.png|duimnael| Stoke dryf in 'n dieper watergolf. ]] [[Lêer:Orbital wave motion-Wiegel Johnson ICCE 1950 Fig 6.png|duimnael| Foto van die waterpartikel wentelbane onder 'n – progressiewe en periodieke oppervlak – swaartekragsgolf in 'n golfgeut. Die golftoestande is: gemiddelde waterdiepte ''d'' = 0.76 m golfhoogte ''H'' &nbsp; = 0.103 m, golflengte λ = 1.96 m, [[Frekwensie|periode]] ''T'' &nbsp; = &nbsp; 1.12 s.<ref>Figure 6 from: {{Cite journal|first=R. L.|last=Wiegel|year=1950|title=Proceedings 1st International Conference on Coastal Engineering|pages=5–21}}</ref> ]] In lineêre vlak golwe van een golflengte in diep water, beweeg vloeibare pakke naby die oppervlak, nie net op en af nie, maar in sirkelbane: vorentoe op en agter ondertoe. As gevolg hiervan vorm die oppervlak van die water nie 'n presiese golf nie, maar meer 'n trochoïed met die skerper krommes opwaarts. Windgolwe is dus 'n kombinasie van dwars- en lengtegolwe . Wanneer golwe in vlak water voortplant, (waar die diepte minder as die helfte van die golflengte is), word die bane van partikels tot [[ellips]] saamgepers.<ref>A good illustration of the wave motion according to linear theory is given by [http://www.coastal.udel.edu/faculty/rad/linearplot.html Prof. Robert Dalrymple's Java applet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114103146/http://www.coastal.udel.edu/faculty/rad/linearplot.html |date=14 November 2017 }}.</ref> In realitiet, vir die eindige waardes van die golfamplitude (hoogte) vorm die deeltjiepaaie in werklikheid nie geslote bane nie; eerder, na die deurgang van elke kruin, word deeltjies effens van hul vorige posisies verplaas, 'n verskynsel bekend as Stokes-drywing. Namate die diepte onder die vrye oppervlak toeneem, neem die [[radius]] van die sirkelbeweging af. Op 'n diepte gelyk aan die helfte van die [[golflengte]] λ het die baanbeweging tot minder as 5% van sy waarde op die oppervlak verval. Die spoed fase van 'n oppervlak swaartekrag golf is – vir suiwer [[Periodieke funksie|periodieke]] golfbeweging van klein [[amplitude]] golwe – word goed benader deur: : <math>c=\sqrt{\frac{g \lambda}{2\pi} \tanh \left(\frac{2\pi d}{\lambda}\right)}</math> waar : ''c'' = fasespoed; : ''λ'' = [[golflengte]]; : ''d'' = waterdiepte; : ''g'' = versnelling as gevolg van swaartekrag op die aardoppervlak . In diep water, waar <math>d \ge \frac{1}{2}\lambda</math>, so <math>\frac{2\pi d}{\lambda} \ge \pi</math> en die hiperboliese raaklyn benaderings <math>1</math>, die spoed <math>c</math> by benadering : <math>c_\text{deep}=\sqrt{\frac{g\lambda}{2\pi}}.</math> In SI-eenhede, met <math>c_\text{deep}</math> in m/s, <math>c_\text{deep} \approx 1.25\sqrt\lambda</math>, wanneer <math>\lambda</math> in meter gemeet word. Hierdie uitdrukking meld dat golwe van verskillende golflengtes teen verskillende snelhede beweeg. Die vinnigste golwe in 'n storm is dié met die langste golflengte. As gevolg hiervan is die eerste wat by die kuslyn aankom, die lang golflengte swelle. Vir tussen- en vlak water is die Boussinesq-vergelykings van toepassing, wat die verspreiding van frekwensies en nie-lineêre effekte kombineer. En in baie vlak water kan die vlak watervergelykings gebruik word. As die golflengte baie lank is in vergelyking met die waterdiepte, kan die fasesnelheid (deur die limiet van c wanneer die golflengte oneindig nader kom) benader word deur : <math>c_\text{shallow} = \lim_{\lambda\rightarrow\infty} c = \sqrt{gd}.</math> Aan die ander kant, vir baie kort golflengtes, speel oppervlakspanning 'n belangrike rol en kan die fasesnelheid van hierdie swaartekrag-kapillêre golwe (in diep water) benader word deur : <math>c_\text{gravity-capillary}=\sqrt{\frac{g \lambda}{2\pi} + \frac{2\pi S}{\rho\lambda}}</math> waar : ''S'' = oppervlakspanning van die lug-water-koppelvlak; : <math>\rho</math> = [[digtheid]] van die water. As daar verskillende golftreine is, soos altyd in die natuur, vorm die golwe groepe. In diep water reis die groepe op 'n groep snelheid wat die helfte van die fase snelheid is. Na 'n enkele golf in 'n groep kan 'n mens sien hoe die golf aan die agterkant van die groep verskyn, groei en uiteindelik aan die voorkant van die groep verdwyn. As die waterdiepte <math>d</math> afneem in die rigting van die [[kus]], sal dit 'n effek hê: golfhoogte verander as gevolg van golwe en breking. Namate die golfhoogte toeneem, kan die golf onstabiel raak wanneer die kruin van die golf vinniger beweeg as die trog. Dit veroorsaak 'n breek van die golwe. Die beweging van windgolwe kan vasgevang word deur golfenergietoestelle. Die energie-digtheid (per eenheid area) van gereelde sinusvormige golwe hang af van die [[digtheid]] van die water <math>\rho</math>, gravitasieversnelling <math>g</math> en die golfhoogte <math>H</math> (wat vir gewone golwe gelyk is aan twee keer die [[amplitude]], <math>a</math>): : <math>E=\frac{1}{8}\rho g H^2=\frac{1}{2}\rho g a^2.</math> Die voortplantingsnelheid van hierdie energie is die groepsnelheid. == Modelle == [[Lêer:Global Wave Height Speed.jpg|duimnael| Die afbeelding wys die wêreldwye verdeling van windspoed en golfhoogte soos waargeneem deur die TOPEX / Poseidon-dubbelfrekwensie-radarhoogtmeter van NASA van 3 tot 12 Oktober 1992. Gelyktydige waarnemings van windsnelheid en golfhoogte help wetenskaplikes om die golwe te voorspel. Windspoed word bepaal deur die sterkte van die radarsein nadat dit van die seebodem af gebons het en na die satelliet teruggekeer het. 'n Rustige see dien as 'n goeie weerkaatser en gee 'n sterk sein; 'n rowwe see is geneig om die seine te versprei en gee 'n swak polsslag. Golfhoogte word bepaal deur die vorm van die retoerradarpuls. 'n Rustige see met lae golwe gee 'n gekondenseerde polsslag, terwyl 'n ruwe see met hoë golwe 'n uitgerekte polsslag teruggee. Die vergelyking van die twee afbeeldings hierbo toon 'n hoë mate van korrelasie tussen windspoed en golfhoogte.]] Branderplankryers is baie geïnteresseerd in die golfvoorspellings. Daar is baie webwerwe wat voorspellings bied oor die kwaliteit van die branders vir die komende dae en weke. Windgolfmodelle word aangedryf deur meer algemene weermodelle wat die wind en druk oor die oseane, seë en mere voorspel. Windgolfmodelle is ook 'n belangrike deel van die ondersoek na die impak van voorstelle vir kusbeskerming en strand onderhoud. In baie strandgebiede is daar slegs inligting oor die golfklimaat en dit is belangrik om die effek van windgolwe te skat vir die bestuur van landelike omgewings. 'n Windgegenereerde golf kan voorspel word op grond van twee parameters: windspoed op 10&nbsp;m bo [[seevlak]] en windduur, wat oor lang tydperke moet waai om as volledig ontwikkel beskou te word. Die beduidende golfhoogte en piekfrekwensie kan dan vir 'n sekere strykgebied voorspel word.<ref>Wood, AMM & Fleming, CA 1981, Coastal hydraulics, John Wiley & Sons, New York</ref> == Seismiese seine == Seewatergolwe genereer landseismiese golwe wat honderde kilometers in die land voortplant.<ref>{{Cite web |url=http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/327/HV/Chapter_4_rev1.pdf |title=Peter Bormann. Seismic Signals and Noise |access-date=15 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002410/http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/327/HV/Chapter_4_rev1.pdf |url-status=dead }}</ref> Hierdie seismiese seine het gewoonlik die periode van 6 ± 2 sekondes. Sodanige opnames is eers in ongeveer 1900 gerapporteer en verstaan. Daar is twee soorte seismiese "seegolwe". Die primêre golwe word gegenereer in vlak water deur direkte watergolf-land-interaksie en het dieselfde periode as die watergolwe (10 tot 16 sekondes). Die kragtiger sekondêre golwe word gegenereer deur die superposisie van seegolwe met 'n gelyke periode wat in teenoorgestelde rigtings beweeg, en word dus staande gravitasiegolwe gegenereer – met 'n gepaardgaande druk-ossillasie by die helfte van die periode, wat nie met die diepte verminder nie. Die teorie vir mikroseïsme-opwekking deur staande golwe is in 1950 deur Michael Longuet-Higgins voorsien, nadat Pierre Bernard in 1941 hierdie verband met staande golwe op grond van waarnemings voorgestel het.<ref>{{Cite journal|first=P.|last=Bernard|title=Sur certaines proprietes de la boule etudiees a l'aide des enregistrements seismographiques|journal=Bulletin de l'Institut Océanographique de Monaco|volume=800|pages=1–19|year=1941}}</ref><ref>{{Cite journal|first=M. S.|last=Longuet-Higgins|title=A theory of the origin of microseisms|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A|volume=243|pages=1–35|year=1950}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Wetenskaplike leesstof == * Stokes, G. G. (1880). Mathematical and Physical Papers, Volume I. Cambridge University Press. pp. 197–229. * Phillips, O. M. (1977). The dynamics of the upper ocean (2nd ed.). Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-29801-8}}. * Holthuijsen, Leo H. (2007). Waves in oceanic and coastal waters. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-86028-4}}. * Janssen, Peter (2004). The interaction of ocean waves and wind. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-46540-3}}. * Rousmaniere, John (1989). The Annapolis Book of Seamanship (2nd revised ed.). Simon & Schuster. {{ISBN|978-0-671-67447-2}}. * Carr, Michael (Oktober 1998). "Understanding Waves". Sail. pp. 38–45. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Water waves|Seegolwe}} * [https://earth.nullschool.net/#current/ocean/primary/waves/overlay=significant_wave_height/winkel3 Huidige wêreldkaart van beduidende golfhoogtes] * [http://www.boatsafe.com/nauticalknowhow/waves.htm "Anatomy of a Wave" Holben, Jay boatsafe.com vasgevang 5/23/06] * [http://www.nws.noaa.gov/ NOAA Nasionale Weerdiens] * [http://www.esa.int/esaEO/SEMMJJ9RR1F_economy_0.html ESA se persverklaring oor die dop van spoorsnitte met ASAR aan boord ENVISAT] * [https://web.archive.org/web/20040819021838/http://www4.ncsu.edu/eos/users/c/ceknowle/public/chapter10/ Inleidende oseanografie hoofstuk 10 – Ocean Waves] * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/waves/watwav2.html HyperPhysics – Ocean Waves] * [http://www4.ncsu.edu/eos/users/c/ceknowle/public/chapter10 Introductory oceanography chapter 10 – Ocean Waves] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Fisiese oseanografie]] [[Kategorie:Golwe]] flgg0t8hejsypax5v5ns82ey1v642vv 0 307947 2915489 2908838 2026-07-03T17:03:10Z Jcb 223 2915489 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Alfabetmoorde | beeld = | onderskrif = | land = [[VSA]] | misdaad = [[Verkragting]], verwurging | plek = [[New York (deelstaat)|New York]] | datums = 16 November 1971 – <br />26 November 1973 | slagoffers = 3 | gedood = }} Die '''Alfabetmoorde''' (ook bekend as die '''Dubbelvoorlettermoorde''') is ’n onopgeloste reeks kindermoorde tussen 1971 en 1973 in [[Rochester, New York]].<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 34-43</ref> Al die slagoffers van die Alfabetmoorde was meisies van 10 en 11 jaar oud wie se [[voornaam]] met dieselfde letter as haar [[van]] begin het. Hulle is almal seksueel aangerand en verwurg<ref name="ak98">''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 98</ref> voordat hulle liggaam in of naby ’n dorp gelos is wat met dieselfde voorletter as hulle voornaam en van begin het.<ref name="one">{{cite news|title=Double Initial Murders: One Killer?|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|accessdate=December 28, 2019|agency=WHEC-TV|location=Rochester, New York|date=22 Februarie 2019|archive-date=28 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228214839/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|url-status=dead}}</ref><ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 34</ref><ref name="ser">''Serial Murderers and Their Victims'' {{ISBN|978-0-495-60081-7}} p. 458</ref> Die ondersoekers het meer as 800 verdagtes ondervra, maar die moorde is nooit opgelos nie. == Moorde == === Carmen Colón === Op 16 November 1971 om 16:20 het die 10-jarige [[Puerto Rico|Puerto Ricaaanse]] meisie Carmen Colón in Rochester, New York, verdwyn op pad terug huis toe ná ’n besoek aan die plaaslike apteek. Volgens getuies het Colón die apteek waarheen haar ouma haar gestuur het, verlaat toe sy hoor die voorskrif wat sy moes gaan haal, is nog nie gereed nie. Sy het aan die eienaar, Jack Corbin, gesê: "Ek moet gaan. Ek moet gaan." Sy is toe gesien waar sy in ’n motor klim wat daarnaby geparkeer was.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Colón se ma het haar om 19:50 as vermis aangegee.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 16</ref> Sowat 50 minute nadat Colón die apteek verlaat het, het talle motoriste op Interstate 490 die kind met ’n kaal onderlyf aan die teenoorgestelde kant van die pad sien hardloop terwyl ’n voertuig, glo ’n donker Ford Pinto-luikrug, agteruitry agter haar aan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 63</ref> Die meisie het haar arms wild geswaai en geskree in ’n poging om motors te laat stilhou.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Minstens een motoris het gesien hoe sy deur haar ontvoerder na die voertuig teruggelei word.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 7</ref> In die spitsverkeer het niemand stilgehou om haar te help nie<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} pp. 63-64</ref> en dit het later groot openbare woede ontlok.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Haar lyk is twee dae later naby Interstate 490 gevind, buite die dorp Churchville. In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag, het ’n beenbreuk in haar skedel gehad en is daarna met die hand verwurg. Daar was ook talle krapmerke aan haar lyf.<ref name="D&C_background_feature">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title='Double Initial' Murders Remain Mystery After 35 Years |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090301/NEWS01/903010314 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester |pages=1A, 8A |date=1 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> === Wanda Walkowicz === Sewentien maande later, op 2 April 1973 kort ná 17:00, het die 11-jarige Wanda Walkowicz uit die oostelike deel van Rochester verdwyn terwyl sy op pad huis toe was. Volgens die eienaar van die delikatesse waar Walkowicz was, is sy daarheen gestuur om kruideniersware te koop. Om 17:15 het sy begin terugloop huis toe. Haar ma het haar om 20:00 as vermis aangegee.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Die polisie het onmiddellik ’n soektog gelas. Die omgewing om die winkel en die plekke waar sy graag gespeel het, is deursoek. Niks is egter gevind nie,<ref>'' Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> hoewel ’n paar inwoners van die buurt Walkowicz gesien het terwyl sy sukkel om die inkopiesak te dra. Terwyl sy die sak teen ’n heining gedruk het om haar greep te verander, het ’n bruin voertuig verby haar gery.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 38</ref> Walkowicz se liggaam, ten volle geklee, is die volgende dag om 10:15 deur ’n polisieman gevind<ref>{{cite news|title=Leads Sought in 1973 'Double Initial' Killing of Girl, 11|url=https://www.newspapers.com/image/?clipping_id=36792841&fcfToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJmcmVlLXZpZXctaWQiOjQwMzYwMDQyMSwiaWF0IjoxNTc4NTM3MjMwLCJleHAiOjE1Nzg2MjM2MzB9.G2_ExtRrGZJxZNMxGbP3Uki7uR_oMsFeTwW_ypqLe6w|accessdate=9 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=9 Maart 2018}}</ref> aan die voet van ’n heuwel aan State Route 104 in Webster, sowat 10&nbsp;km van Rochester af.<ref>''Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice'' {{ISBN|978-1-559-50184-2}} p. 8</ref> Die posisie van haar liggaam het daarop gedui dat sy waarskynlik uit ’n bewegende voertuig gegooi is en haar liggaam teen die heuwel afgerol het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag en toe met ’n voorwerp soos ’n [[gordel]] van agter af verwurg. Verskeie verdedigingswonde het gewys Walkowicz het teen haar moordenaar geveg.<ref>{{cite web|title=Homicide Victim: Walkowicz, Wanda Lee|url=https://www.troopers.ny.gov/Wanted_and_Missing/Homicide/view.php?ID=13364759-65d4-4411-bc90-c667b49e7286|accessdate=6 Februarie 2020|date=5 Januarie 2006}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Haar klere is weer aangetrek nadat sy vermoor is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> In die lykskouing is spore van [[semen]] en [[pubiese hare]] aan die liggaam gevind.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Verder is verskeie wit [[kat]]hare aan haar klere gevind, hoewel die Walkowicz-gesin nie ’n wit [[troeteldier]] gehad het nie.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 91</ref> Nadat ’n beloning uitgereik is vir inligting wat tot die inhegtenisneming en veroordeling van die moordenaar kon lei,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 39-40</ref> het ’n ooggetuie vertel hy het Walkowicz aan die passasierskant van ’n groot bruin voertuig sien staan terwyl sy met die bestuurder gesels. Die ooggetuie kon nie die bestuurder duidelik sien nie,<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> maar die voertuig was baie naby Walkowicz se huis.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 36</ref> Nog iemand het vertel sy het gesien hoe ’n man ’n meisie met rooi hare op die aand van Walkowicz se verdwyning tussen 17:30 en 18:00 in ’n ligkleurige Dodge Dart dwing.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 39</ref> Rochester se polisiedepartement het enige voorstelle ontken dat daar ’n verband tussen Colón en Walkowicz se moord was.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 46</ref> === Michelle Maenza === Sewe maande later, op die aand van 26 November 1973, het die 11-jarige Michelle Maenza se ma, Carolyn, haar as vermis aangegee nadat die kind nie van die skool af teruggekom het nie. Daar is vasgestel Maenza is om 15:20 laas deur haar skoolmaats gesien op pad na ’n inkopiesentrum naby die skool om haar ma se beursie te gaan haal wat sy vroeër die dag in ’n winkel vergeet het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 40</ref> Sowat 10 minute later het ’n ooggetuie Maenza aan die passasierskant van ’n beige of taankleurige voertuig sien sit wat vinnig in die straat af gery het. Volgens die ooggetuie het die kind gehuil.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Om 17:30 het ’n motoris ’n man by ’n groot beige of taankleurige voertuig met ’n pap band sien staan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> Dit was aan Route 350 in die dorp Walworth en die man het ’n meisie wat die ooggetuie seker was Maenza was, aan haar pols vasgehou. Toe die ooggetuie stilhou en sy hulp aanbied, het die man die kind agter sy rug ingeruk.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 71</ref> Hy het voor die voertuig se nommerplaat gestaan. Die man het die ooggetuie so boos aangegluur dat laasgenoemde verplig gevoel het om weg te ry.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Maenza se ten volle geklede liggaam is op 28 November om 10:30 in ’n sloot in die dorp Macedon gekry, sowat 24&nbsp;km van Rochester af. In ’n lykskouing is bevind sy het verskeie wonde aan haar lyf gehad wat met ’n stomp voorwerp toegedien is, sy is verkrag en van agter af met ’n voorwerp soos ’n dun tou verwurg. Verskeie wit kathare is aan haar klere gekry,<ref name="ak98" /> en blare van die omgewing is in haar vuis gevind,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 41</ref> wat aandui dat sy waarskynlik vermoor is op of naby die plek waar haar lyk gekry is.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> ’n Monster is van semen geneem, asook ’n palmafdruk aan haar nek.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref><ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 63</ref> == Ondersoek == Al drie moorde het groot openbare belangstelling gelok en daar is wyd daaroor berig. Ná Maenza se moord het ondersoekers ’n profieltekening aan die media uitgereik van die persoon wat deur verskeie ooggetuies by die kind gesien is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 65</ref> Nes met die ander twee moorde is ’n blitslyn daargestel, maar dié keer vir al drie moorde. ’n Beloning is ook weer uitgereik.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref> Talle oproepe is ontvang, maar dit het geen noemenswaardige getuienis opgelewer nie.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hoewel die ondersoekers meer as 800 verdagtes ondervra het, is die moorde nooit opgelos nie. Omdat al drie meisies uit ’n arm [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] huis gekom het,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 43</ref> min vriende gehad het en kort voor hulle moord geboelie is<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 255</ref> of swak op skool gevaar het, het ondersoekers die moontlikheid nie uitgesluit nie dat die moordenaar gewerk het by, of kennis gehad het van, die praktyke van ’n maatskaplike agentskap.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> === Ooreenkomste === Al drie slagoffers was [[voortiener]]meisies wat vroeg die middag in ligte of swaar reën in Rochester verdwyn het<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> en wie se liggaam later in naburige distrikte gevind is. Die liggame is óf ten volle óf halfgeklee ontdek naby ’n grootpad op ’n plek wat maklik met ’n voertuig bereik kon word.<ref name="one" /> Al drie was kort<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 18</ref> en is verkrag voordat hulle vermoor is. Al drie is deur hulle skoolmaats as alleenlopers beskou.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> Ondersoekers stem saam dit is onwaarskynlik dat die slagoffers gekies is omdat hulle voornaam en van met dieselfde letter begin het,<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 78</ref> want dit sou beteken hulle moordenaar moes hulle lank agtervolg het, en dit sou die kans om aandag te trek verhoog. Sommige ondersoekers glo ook Colón is, anders as die ander twee, vermoor deur iemand wat haar geken het en dalk familie was.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 257</ref> === Verdagtes === In die saak van Carmen Colón is haar oom, Miguel Colón, as ’n sterk kandidaat vir die moord beskou. Miguel was die broer van Colón se pa, Justiniano. Nadat die ouers geskei is, het hy ’n verhouding met die ma, Guillermina, aangeknoop.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 2</ref> Colón se oupa, Felix, het gewoonlik saam met haar apteek toe gestap, maar op die dag van haar moord het sy daarop aangedring om alleen te stap.<ref>{{cite news|title=Why Did Hundreds Ignore Doomed Girl? |url=https://www.newspapers.com/newspage/99220284/|accessdate=January 10, 2020|agency=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=28 November 1971}}</ref> Net weke voor haar dood het haar oom ’n motor gekoop wat ooreenstem met die beskrywing van ooggetuies.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 6</ref> Ondersoekers het die voertuig ondersoek en gevind dit is binne en buite goed skoongemaak, en die kattebak is met ’n sterk skoonmaakmiddel gewas.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 20</ref> Nadat Miguel eers gevlug en hom daarna oorgegee het, kon hy nie ’n aanvaarbare [[alibi]] verskaf nie. Geen fisieke getuienis kon egter gevind word wat hom met die moord verbind nie.<ref name="one" /> Miguel het in 1991 op 44-jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg ná ’n geval van gesinsgeweld waarin hy sy vrou en broer geskiet en gewond het.<ref>{{cite book |title=''The Mammoth Book of Killers at Large'' |last=Cawthorne |first=Nigel |authorlink= |year=2007 |publisher=Robinson |location=VK |isbn=978-1-84529-631-5 |page=209 }}</ref> Nog iemand wat as sterk kandidaat vir die Alfabetmoorde beskou is, is die 25-jarige [[brandbestryder]] Dennis Termini van Rochester. Termini was ’n reeksoortreder wat as die "Garageverkragter" bekend was. Hy het tussen 1971 en 1973 minstens 14 meisies en jong vroue verkrag. Hy het ook ’n beige voertuig gehad wat aan die beskrywing van moordooggetuies voldoen en het naby die plek gewoon waar Maenza laaste lewend gesien is.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 66</ref> Net vyf weke na Maenza se moord het Termini probeer om ’n tienermeisie met ’n [[vuurwapen]] te ontvoer,<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 81</ref> maar hy het gevlug toe sy aanhou gil. Kort daarna het hy nog ’n meisie probeer ontvoer, maar is dié keer deur die polisie agternagesit. Termini het selfmoord gepleeg deur homself in die kop te skiet.<ref name="one" />''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 99</ref> In Januarie 2007 is Termini se liggaam opgegrawe om [[DNS]]-monsters te kry en met semenmonsters aan Walkowicz se liggaam te vergelyk. Dit het bewys hy was nie vir haar moord verantwoordelik nie. Alle fisieke bewyse van Colón of Maenza se liggaam het egter sedertdien verdwyn of is vernietig.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 68-69</ref> Nog ’n verdagte is die reeksmoordenaar [[Kenneth Bianchi]], wat ten tye van die moorde ’n roomysverkoper in Rochester was. Hy het op plekke naby die eerste twee moordvondste gewerk. Bianchi het in Januarie 1976 van Rochester na [[Los Angeles]] verhuis. Tussen 1977 en 1978 het hy en sy neef [[Angelo Buono jr.]] die [[Hillside Strangler]]-moorde op 10 meisies en jong vroue tussen 12 en 28 jaar oud gepleeg.<ref name="D&C_Bianchi">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title=Serial killer Bianchi Denies He is 'Double Initial' Slayer |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090302/NEWS01/903020343 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester, New York |page=6A |date=2 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> Bianchi is nooit van die Alfabetmoorde aangekla nie en het enige skuld heftig ontken.<ref name="ser" /> Hy het egter, terwyl hy in Rochester gewoon het, met ’n voertuig van dieselfde model en kleur gery as die een wat ooggetuies beskryf het.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> In April 2011 is die 77-jarige Joseph Naso in [[Reno]], [[Nevada]], in hegtenis geneem vir die moord op vier vroue in [[Kalifornië]] tussen 1977 en 1994. Al vier was vermoedelik [[Prostitusie|prostitute]]<ref name="Burton">{{cite news | author=Justin Berton | url=http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | title=Joseph Naso Now Wants an Attorney for Murder Trial | publisher=SFGate.com | date=7 Julie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202090153/http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | url-status=dead }}</ref><ref name="Lee">{{cite news | author=Henry K. Lee | url=http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | title=Slaying Suspect Joseph Naso Kept Notes on Victims | publisher=SFGate.com | date=17 Junie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202004547/http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | url-status=dead }}</ref> en almal se naam het met dieselfde letter as hulle van begin.<ref>{{cite news|title=Eerie Similarites Noted in New York and California Cold Cases|url=http://www.nbcnews.com/id/42558019|accessdate=3 April 2012|work=NBC News|date=12 April 2011}}</ref> Naso het in die vroeë 1970's in Rochester gewoon en het dikwels tussen New York en Kalifornië gereis.<ref name="Burton" /><ref name="Lee" /><ref>{{cite web | last = Dearen | first = Jason |author2=Scott Sonner | title = What's In a Name? It May Link Calif, NY Cold Cases | work = The Salem News | publisher = A.P. | date = 13 April 2011 | url = http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | accessdate = 3 April 2012}}</ref> Sy DNS het egter nie oorgestem met dié van die semen wat aan Walkowicz se liggaam gevind is nie.<ref>{{cite news|title=No Evidence Links Joseph Naso to Rochester's Double Initial Killings|url=https://eu.democratandchronicle.com/story/news/investigations/2011/05/09/no-evidence-links-joseph-naso-to-rochesters-double-initial-killings/77152328/|accessdate=4 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=8 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Joseph Naso Sentenced to Death for California's 'Alphabet Murders'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10469773/Joseph-Naso-sentenced-to-death-for-Californias-Alphabet-Murders.html|accessdate=4 Januarie 2020|work=The Telegraph|date=23 November 2013}}</ref> Naso is op 18 Junie 2013 van die moord op die Kaliforniese vroue aangekla.<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/accused-serial-killer-claims-monster-prosecutors-article-1.1375752 |title=Accused 'Double Initial' Serial Killer Joseph Naso on Trial for Killing Four Prostitutes, Claims He is Not the 'Monster' Prosecutors Say He Is |work=Daily News (New York) |publisher=Mortimer Zuckerman |date=18 Junie 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> Hy is op 20 Augustus aan die vier moorde skuldig bevind en op 22 November ter dood veroordeel.<ref>{{cite news |last=Klein |first=Gary |url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_24580867/marin-judge-sentences-joseph-naso-death-row-murders |title=Marin Judge Sentences Joseph Naso to Death Row for Murders of Six Women |work=San Jose Mercury News |date=22 November 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne en verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2010|title=Murder Times Two: Killer Twins|publisher=Pinnacle Books|location=New York|isbn=978-0-7860-3185-6}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2015|title=The Devil at Genesee Junction: The Murders of Kathy Bernhard and George-Ann Formicola|publisher=Rowman & Littlefield|location=Lambeth|isbn=978-1-4422-5233-2|pages=63–68}} * {{cite book|last1=Cawthorne|first1=Nigel|year=2007|title=The Mammoth Book of Killers at Large|publisher=Robinson Publishing|location=Londen|isbn=978-1-84529-631-5}} * {{cite book|last1=Farnsworth|first1=Cheri L.|year=2010|title=Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0632-2}} * {{Cite book|last= Lane|first= Brian|last2= Gregg|first2= Wilfred|title= The Encyclopedia Of Serial Killers|origyear= 1992|year= 1995|publisher= Berkley Books|location= New York City|isbn= 0-425-15213-8|ref= harv|url-access= registration|url= https://archive.org/details/encyclopediaofse00lane}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice|year=1999|publisher=Loompanics Unlimited |location=Washington|isbn=978-1-55950-184-2}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=The Encyclopedia of Unsolved Crimes|year=2009|publisher=Facts on File |location=New York|isbn=978-0-8160-7818-9}} * {{cite book|last=Schechter|first=Harold|title=The A to Z Encyclopedia of Serial Killers|year=1996|publisher=Pocket Books |location=New York|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Thompson|first=Emily G.|title=Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998|year=2018|publisher=McFarland & Company Inc. |location=Noord-Carolina|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Tubman|first=Donald A.|title=Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders|year=2018|publisher=Amazon Kindle Direct Publishing |location=VSA|isbn=978-1-79016-809-5}} {{refend}} == Skakels == * [https://www.nytimes.com/1973/12/24/archives/three-rapemurders-stir-rochester-area-3-rapemurders-in-2-years-stir.html Nuusartikel] oor die Alfabetmoorde * [https://www.unsolvedcasebook.com/the-alphabet-murders/ ''The Alphabet Murders''] by unsolvedcasebook.com {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alphabet murders}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse reeksmoordenaars]] [[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]] jrgsy3we3hf274aep7r3g655bhuj4op 0 315814 2915437 2911330 2026-07-03T12:21:02Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915437 wikitext text/x-wiki [[Lêer:QarabaghWarMap(2020).svg|350px|duimnael|{{legend|#ffd078ff| Gebied beheer deur die [[Republiek Artsach]] met inbegrip van Armeense beheerde gebiede rondom Nagorno-Karabach]}}{{legend|#7fd281ff| Gebied opgeëis deur die Republiek Artsakh, maar beheer deur [[Azerbaijan]]}}{{legend|#81ffceff| Gebied beset deur Azerbeidjan{{Small|(volgens Azerbaijan)}}}}]] Die '''Nagorno-Karabach-konflik van 2020''' was 'n gewapende konflik tussen die magte van [[Azerbeidjan]] en [[Armenië]], tesame met die selfverklaarde [[Artsach]] in die Nagorno-Karabach-streek, en was die nuutste eskalasie van die onopgeloste Nagorno-Karabach-konflik. Die botsings het die oggend van [[27 September]] [[2020]] langs die Nagorno-Karabach-kontaklyn begin. Beide kante het militêre en burgerlike ongevalle gerapporteer.<ref name="aljaz">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/27/heavy-fighting-erupts-in-disputed-nagorno-karabakh-region |title=Fighting erupts between Armenia, Azerbaijan over disputed region|publisher=[[Al Jazeera]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020}}</ref> In reaksie op die botsings het Armenië en die selfverklaarde Republiek Artsakh [[krygswet]] en algehele mobilisering ingestel,<ref name=":1" /><ref name="auto">{{cite web|url=https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|title=Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization|publisher=[[Reuters]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020|archive-date=11 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011141606/https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|url-status=dead}}</ref> terwyl Azerbeidjan krygswet en 'n aandklokreël ingestel het.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-curfew/azerbaijans-parliament-approves-martial-law-curfews-presidents-aide-idINKBN26I0OU |title=Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews – president's aide|publisher=[[Reuters]]| date=27 September 2020|access-date =27 September 2020}}</ref> Op 28 September is gedeeltelike mobilisering in Azerbeidjan afgekondig.<ref>{{cite web |url=https://apa.az/en/azerbaijan-army-azerbaijani-armed-forces/Partial-mobilization-announced-in-Azerbaijan-331385 |title=Partial mobilization announced in Azerbaijan|publisher=Azeri Press Agency|date=28 September 2020|access-date =28 September 2020}}</ref> Die [[Verenigde Nasies]] het die konflik ten sterkste veroordeel en 'n beroep op albei kante gedoen om om spanning af te skaal en sonder versuim betekenisvolle onderhandelinge te hervat.<ref name=":2">{{Cite web|date=2020-09-30|title=UN Security Council calls for immediate end to fighting in Nagorno-Karabakh|url=https://www.france24.com/en/20200930-un-security-council-calls-for-immediate-end-to-fighting-in-nagorno-karabakh|access-date=2020-09-30|website=France 24|language=en</ref> Na die inname van Shusha, die tweede grootste nedersetting in Nagorno-Karabakh, is 'n vredesooreenkoms onderteken tussen die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], die premier van Armenië, [[Nikol Pasjinjan]], en die president van Rusland, [[Wladimir Poetin]], wat gevegte beëindig het. Vyandelikhede in die gebied is vanaf 00:00, 10 November 2020 Moskou-tyd gestaak.<ref name="RIANovosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847112.html|title=Путин выступил с заявлением о прекращении огня в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name="RIA Novosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583845291.html|title=Пашинян заявил о прекращении боевых действий в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name=":18">{{cite news|date=2020-11-10|title=Nagorno-Karabakh: Russia deploys peacekeeping troops to region|publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54885906|access-date=2020-11-11}}</ref> Die president van Artsakh, Arayik Harutyunyan, het ook ingestem om die vyandelikhede te beëindig.<ref name="ria.ru">{{cite web |url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847338.html|title=Президент непризнанной НКР дал согласие закончить войну|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref> Volgens die ooreenkoms sou elke strydende party die gebiede behou wat hulle in daardie stadium beheer, terwyl Armenië ingestem het om ander besette gebiede rondom Nagorno-Karabakh aan Azerbeidjan terug te gee. Azerbeidjan sal ook toegang tot grond verkry tot sy [[Nachitsjewan]]-[[enklawe]] wat aan [[Turkye]] en [[Iran]] grens.<ref>https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/armenia-settlement-nagorno-karabakh-azerbaijan.html</ref> Byna 2000 Russiese soldate, onder leiding van luitenant-generaal Rustam Muradov, <ref>{{cite web|url=https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics%20news/en/129784.htm|title=General Rustam Muradov is appointed Commander of Russian peacekeepers in Karabakh|date=11 November 2020|access-date=11 November 2020|publisher=Turan Information Agency|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115170154/https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics|url-status=dead}}</ref> is aanvanklik as vredesmagte ingespan om die landkorridor tussen Armenië en Nagorno-Karabakh te bewaak met 'n mandaat van minstens vyf jaar.<ref name="peace">{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2020/11/09/armenian-pm-announces-end-to-nagorno-karabakh-hostilities-a71997|title=Deal Struck to End Nagorno-Karabakh War|publisher=The Moscow Times |access-date=10 November 2020|date=10 November 2020}}</ref> == Agtergrond == Die botsings spruit uit die geskil oor die Armeense meerderheid in Nagorno-Karabach, 'n internasionaal erkende gebied van Azerbeidjan, wat tans deur die selfverklaarde Republiek Artsakh beheer word.<ref>{{Cite web|last=Department Of State. The Office of Electronic Information|first=Bureau of Public Affairs|title=1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh|url=https://2001-2009.state.gov/p/eur/rls/or/13508.htm|access-date=27 September 2020|website=2001-2009.state.gov|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 June 2019|title=HUMAN RIGHTS SITUATION OF INTERNALLY DISPLACED PERSONS IN AZERBAIJAN · Human Rights Club|url=https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|access-date=27 September 2020|website=Human Rights Club|language=en-US|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928055349/https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recognition of the territorial integrity of Azerbaijan by Armenia|url=http://www.assembly.coe.int/nw/xml/XRef/X2H-Xref-ViewHTML.asp?FileID=9487&lang=en|access-date=27 September 2020|website=www.assembly.coe.int}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=27 September 2020|title=Armenia and Azerbaijan erupt into fighting over disputed Nagorno-Karabakh|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54314341|access-date=27 September 2020}}</ref> Die Nagorno-Karabach-oorlog het in 1994 met 'n skietstilstand geëindig, met Armenië in beheer van die Nagorno-Karabach-streek, asook die omliggende distrikte Aghdam, Jabrail, Fuzuli, Kalbajar, Gubadli, Lachin en Zangilan van Azerbeidjan. Pogings tot bemiddeling, hoofsaaklik via die Madrid-beginsels, het in duie gestort toe Armenië dit in Maart 2020 verwerp het.<ref>{{Cite web|date=2020-09-18|title='Velvet Populism' Ends Decade-Long Discussion Of The Madrid Principles - OpEd|url=http://www.eurasiareview.com/18092020-velvet-populism-ends-decade-long-discussion-of-the-madrid-principles-oped/|access-date=2020-09-30|website=Eurasia Review|language=en-US}}</ref> Volgens die oorlogsverslag van 2018 wat deur die [[Genève]] Akademie vir Internasionale Humanitêre Reg en [[Menseregte]] opgestel is, "oefen Armenië sy gesag uit oor Nagorno-Karabach deur toerusting, finansiering of opleiding en operasionele ondersteuning aan die selfverklaarde Republiek Nagorno-Karabach en sy magte, maar ook om die algemene beplanning van hul militêre en paramilitêre aktiwiteite te koördineer en te help".<ref>{{Cite web|title=Military occupation of Azerbaijan by Armenia {{!}} Rulac|url=http://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-azerbaijan-by-armenia|access-date=27 September 2020|website=www.rulac.org}}</ref> Gedurende drie dekades het verskeie skendings van die skietstilstand plaasgevind, waarvan die ergste die 2016 Nagorno-Karabach-gevegte en die gevegte in Julie 2020 aan die grens tussen Armenië en Azerbeidjan was.<ref>{{Cite web|last=Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères|title=Armenia/Azerbaijan – Border clashes between the two countries (15 Jul. 2020)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/armenia/news/article/armenia-azerbaijan-border-clashes-between-the-two-countries-15-jul-2020|access-date=27 September 2020|website=France Diplomacy – Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> Duisende Azerbeidjaners het vir [[oorlog]] teen Armenië betoog, terwyl Turkye [[propaganda]] ter ondersteuning van Azerbeidjan uitgesaai het.<ref>{{cite news |last1=Weise |first1=Zia |last2=Cienski |first2=Jan |last3=Herszenhorn |first3=David M. |date=28 September 2020 |title=The Armenia-Azerbaijan conflict explained |url=https://www.politico.eu/article/the-nagorno-karabakh-conflict-explained-armenia-azerbaijan/ |work=Politico |access-date=29 September 2020}}</ref> Op 23 Julie 2020 het Armenië die begin van 'n gesamentlike lugverdedigingstelsel oefening met [[Rusland]] aangekondig.<ref>{{Cite web|title=Армения и Россия проводят в Закавказье учения Объединённой системы ПВО|url=https://eadaily.com/ru/news/2020/07/23/armeniya-i-rossiya-provodyat-v-zakavkaze-ucheniya-obedinyonnoy-sistemy-pvo|access-date=27 September 2020|website=EADaily|language=ru}}</ref> 'n Week later het Azerbeidjan 'n reeks militêre oefeninge gehou van 29 Julie tot 10 Augustus,<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Азербайджан и Турция приступили к военным учениям|work=Euronews|url=https://www.youtube.com/watch?v=Jv3NsSd-IGg&ab_channel=Euronews%D0%BF%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=1 Augustus 2020|title=Совместные учения армий Азербайджана и Турции впечатляют масштабами|work=CBC|url=https://www.youtube.com/watch?v=IkZrZs9i3C0&ab_channel=CBCTVAzerbaijan|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|title=Игра мускулами: зачем Азербайджан проводит учения с Турцией|url=https://www.gazeta.ru/politics/2020/07/28_a_13168861.shtml|access-date=27 September 2020|website=Газета.Ru|language=ru}}</ref> en verdere militêre oefeninge vroeg in September met die betrokkenheid van [[Turkye]].<ref>{{cite web | url =https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkey-azerbaijan-military-drills-intimidate-armenia-president-aliyev-says |title=Turkey-Azerbaijan military drills intimidate Armenia, President Aliyev says |work=Daily Sabah| date=20 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> Aan die einde van September het Armenië deelgeneem aan gesamentlike militêre oefeninge aan die suidelike grens van die Russiese Federasie, in Armenië sowel as in [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], albei selfverklaarde onafhanklike state van [[Georgië]] wat nie deur die internasionale gemeenskap erken word nie.<ref>{{Cite news |url=https://armenpress.am/eng/news/1027268.html?__cf_chl_jschl_tk__=924dd755b978e09cfec74649f70d036bb4c8e3e6-1601297188-0-ATaHuBrBb8fCbTK53HzhJ7gX29h5O1mCDyhDtJbxnoOaEj5kIYkBpnCpl7rZIX-VQmvgsaHvKXjBubdcQ0YR_HqEjfegdDoNdi_APgg9ofPW4vbmcDCGQvlI5FqE6aOoKU-6is1bRbaqRi309dPsHgaiYRTjqriTEBq8wqPUxjjWcync5j42_Uwh1eE6IN3EdOdCNzD7xcAZTtxLtiryiqHmzZEug3SH8_U-SwS-xGIEAoGjI-sWPWB93TXrLKuF9x9AhurTOP6kr15j1CziMfNMIvp7QPsOBlzsikIyXxJp |title=Armenia joins Russia, China and others for Caucasus 2020 major international military drills |date=10 September 2020 |access-date=28 September 2020 |website=armenpress.am |publisher=Armenpress |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://civil.ge/archives/369450 |title=Russian-led Kavkaz-2020 Drills Start in Abkhazia, Tskhinvali |date=21 September 2020 |access-date=27 September 2020 |website=civil.ge |language=en }}</ref>Tydens die 75ste sitting van die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering het die Turkse president, [[Recep Tayyip Erdoğan]], 'n verklaring uitgereik wat die territoriale integriteit van Azerbeidjan en Georgië ondersteun.<ref>{{Cite web|first=|date=|title=Эрдоган на Генассамблее ООН поддержал территориальную целостность Грузии|url=https://rossaprimavera.ru/news/68048549|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 September 2020|website=rossaprimavera.ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Turkey – President Addresses General Debate, 75th Session|url=http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date|access-date=27 September 2020|website=United Nations Web TV|language=en|archive-date= 2 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002080111/http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date%2F|url-status=dead}}</ref> Voordat die vyandelikhede hervat is, het bewerings na vore gekom dat honderde lede van die Siriese nasionale weermag van die Hamza-afdeling na Azerbeidjan oorgeplaas is,<ref>{{cite web | url =https://greekcitytimes.com/2020/09/25/reports-turkey-is-transferring-syrian-militants-to-azerbaijan-as-hostilities-against-armenia-increases/ |title=Reports Turkey is transferring Syrian militants to Azerbaijan as hostilities against Armenia increases|publisher=Greek City Times| language=English|date=25 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> terwyl volgens die Turkse media na aan president Erdogan baie YPG- en PKK-lede uit [[Irak]] en [[Sirië]] na Nagorno-Karabach oorgeplaas is om Armeense milisies teen Azerbeidjan op te lei.<ref name="dailysabahPKK">{{Cite news |url=https://www.dailysabah.com/politics/war-on-terror/armenia-transfers-ypgpkk-terrorists-to-occupied-area-to-train-militias-against-azerbaijan |title=Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan |website=Daily Sabah |access-date=27 September 2020 |date=25 September 2020 |language=en }}</ref> Armenië se president, Armen Sarkissian, het die bewerings van die Turkse media van Koerdiese militante in Nagorno-Karabach ontken en dit 'absolute onsin' genoem.<ref>{{Cite news |url=https://english.alarabiya.net/en/features/2020/09/30/Turkish-claims-of-PKK-fighters-in-Armenia-absolute-nonsense-Armen-Sarkissian |title=Turkish claims of PKK fighters in Armenia absolute nonsense: Armen Sarkissian |website=Al Arabia |access-date=30 September 2020 |date=29 September 2020 |language=en }}</ref> == Verloop == Op 27 September 2020 het dodelike gevegte in Nagorno-Karabach tussen Armeense en Azerbeidjanse-magte uitgebreek. [[Stepanakert]], hoofstad van Nagorno-Karabach , word deur die Azeris gebombardeer.<ref name="FIAFP2700920">[https://www.francetvinfo.fr/monde/armenie/ce-que-l-on-sait-des-combats-meurtriers-entre-l-azerbaidjan-et-les-separatistes-armeniens_4120235.html Haut-Karabakh : ce que l'on sait des combats meurtriers entre l'Azerbaïdjan et les séparatistes arméniens], ''Franceinfo avec AFP'', 27 September 2020.</ref> Ten minste drie 9K35 Strela-10 en ses [[9K33 Osa]] Armeense lugafweereenhede word vernietig in Azerbeidjanse [[onbemande vliegtuig]]-aanvalle. Azerbeidjan maak gebruik van Turkse vervaardigde [[Bayraktar TB2]]’s. Azerbeidjan beweer die inname van berg Murovdags en ses dorpe, waaronder vyf in die Fizouli-distrik en een in die Jebrail -distrik. Armenië ontken dit, maar die owerhede in Nagorno-Karabach erken die verlies van sommige posisies.<ref name="FIAFP2700920"/>. Die Armeense premier Nikol Pasjinjan het aangekondig dat Azerbeidjan teen Armenië “oorlog” verklaar het en "algemene mobilisering" en die instelling van "krygswet" aangekondig het. Die Azerbeidjanse Ministerie van Verdediging kondig op sy beurt die aanvang van 'n "teenoffensief aan die hele frontlinie" van Karabach aan om 'n einde te maak aan die militêre aktiwiteite van die weermag van Armenië". Die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], besluit ook krygswet en verklaar: “Die Azerbeidjanse leër veg vandag op sy grondgebied, verdedig sy territoriale integriteit, lewer verwoestende houe aan die vyand. Ons saak is regverdig en ons sal wen.” Die gevegte het op 28 September voortgeduur. Die owerhede van Nagorno-Karabach beweer dat hulle die vorige dag 'n paar posisies herwin het, maar die Azeri-magte beweer inteendeel dat hulle nuwe territoriale winste behaal het naby die dorpie Talych. Op 29 September beweer die Armenië dat een van sy vliegtuie, ‘n [[Su-25]] deur 'n F-16 van die [[Turkse Lugmag|Turkse lugmag]] neergeskiet het.<ref name="PointAFP280920">[https://www.lepoint.fr/monde/karabakh-bakou-et-erevan-affirment-s-infliger-de-lourdes-pertes-29-09-2020-2394178_24.php Karabakh: l'Arménie accuse la Turquie d'avoir abattu un de ses avions militaires], ''Le Point avec AFP'', 29 September 2020.</ref> Turkye ontken dat hul lugmag betrokke is by die konflik. Op 1 Oktober het Armenië aangekondig dat 4 Azerbeidjanse verkenningshommeltuie naby [[Jerevan]], die hoofstad, afgeskiet is.<ref>{{Lien web |langue=en-CA |titre=Armenia says four drones shot down near Yerevan capital |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/armenia-says-four-drones-shot-down-near-yerevan-capital |site=National Post |Besoek op =2020-10-01}}</ref>Op 3 Oktober het president Aliyev aangekondig dat die dorpies Madagiz, Talish, Mehdili, Chaxirli, Ashagi Maralyan, Sheybey, Guyjag en Ashagi Abdurrahmanli deur Azeri-magte beset is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Aida Sultanova |titre=Azerbaijan claims village seizure in fighting with Armenia |url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/azerbaijan-president-criticizes-mediators-fighting-rages-on/2020/10/03/7a8d8992-0571-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html |site=washingtonpost.com |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Burak Bir |titre=Azerbaijan liberates 7 more villages amid clashes |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/azerbaijan-liberates-7-more-villages-amid-clashes/1994695 |site=aa.com.tr |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020}}</ref> Op dieselfde dag is die stad Stepanakert vir die eerste keer met swaar [[artillerie]] gebombardeer. <ref name="MondeAFP031020">[https://www.lemonde.fr/international/article/2020/10/03/haut-karabakh-les-combats-s-intensifient-entre-armeniens-et-azerbaidjanais-le-bilan-officiel-depasse-les-240-morts_6054670_3210.html Haut-Karabakh : les combats s’intensifient entre Arméniens et Azerbaïdjanais, le bilan officiel dépasse 240 morts], ''Le Monde avec AFP'', 2 Oktober 2020.</ref>.Op 4 Oktober kondig Azerbaijan aan dat die Jabrayil-distrik oorgeneem is en beskuldig Armenië, wat ontken, dat die stad Gandja, die tweede stad van Azerbeidjan, waar daar een dood en vier gewondes onder burgerlikes was, gebombardeer is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Azerbaijan liberates key Jabrayil province from Armenian occupation |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-key-jabrayil-province-from-armenian-occupation/news |site=dailysabah.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Nagorno-Karabakh: Azerbaijan says civilian killed in Ganja |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/4/nagorno-karabakh-sides-exchange-fire-on-multiple-fronts |site=aljazeera.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>.In reaksie het Azerbeidjan Stepanakert weer gebombardeer. Die president van Azerbeidjan Ilham Aliev stel dat die onttrekking van Armeense magte die enigste voorwaarde vir 'n skietstilstand sal wees.<ref>''Haut-Karabakh : Stepanakert cible de nouvelles frappes, Gandja'' "sous le feu" ,france24.com ,2020-10-04, https://www.france24.com/fr/20201004-haut-karabakh-la-capitale-stepanakert-visée-par-de-nouvelles-frappes-gandja-sous-le-feu , Besoek op 2020-10-05}}.</ref> [[Lêer:Defense Army of the Republic of Artsakh attacks Azerbaijan.png|links|duimnael|Die Artsach Verdedigingsleër loods 'n teenaanval op die Azeri-posisies gedurende Oktober 2020.]] Na tien dae se gevegte het ongeveer 50% van die bevolking Nagorno-Karabakh verlaat, die meerderheid vir Jerevan.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Karabakh: quand la tornade "Smertch" s'abat |url=https://www.courrierinternational.com/depeche/karabakh-quand-la-tornade-smertch-sabat.afp.com.20201007.doc.8rl4fb.xml |site=Courrier international |date=2020-10-07 |consulté le=2020-10-07}}</ref> Op 8 Oktober 2020 het Azeri-lugaanvalle op die stad Sjoesji verskeie mense beseer en die katedraal beskadig .<ref>''Une cathédrale arménienne bombardée, première réunion de médiation'', lapresse.ca ,2020-10-08, https://www.lapresse.ca/international/2020-10-08/conflit-azerbaidjan-armenie-au-karabakh/une-cathedrale-armenienne-bombardee-premiere-reunion-de-mediation.php , Besoek op 2020-10-08.</ref> Op 10 Oktober om twaalfuur is 'n [[wapenstilstand]] aangekondig sonder om die duur daarvan te bepaal. Die partye het dit onderhandel na 'n besoek aan [[Moskou]] waar die Armeense, Azerbeidjanse en Russiese ministers van Buitelandse Sake tien uur lank beraadslaag het. Die wapenstilstand sal dit moontlik maak om krygsgevangenes en die lyke van die gesneuweldes uit te ruil. Die partye het ook onderneem om weer te begin onderhandel om hul territoriale geskil op te los.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : l'Azerbaïdjan et l'Arménie s'accordent sur un cessez-le-feu |url=https://www.lefigaro.fr/international/nagorny-karabakh-l-azerbaidjan-et-l-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu-20201010 |site=lefigaro.fr |date=10 Oktober 2020 |Besoek op 10 Oktober 2020}}</ref> In die nag van 10 op 11 Oktober het Armeense bombardeering van die Azerbeidjanse stad Gandja die dood van 7 burgers en 33 gewondes veroorsaak, volgens die Azerbeidjanse minister van buitelandse sake wat Armenië daarvan beskuldig dat hy die skietstilstand verbreek het.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : des bombardements arméniens nocturnes font 7 morts en Azerbaïdjan |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/11/nagorny-karabakh-des-bombardements-armeniens-nocturnes-font-7-morts-en-azerbaidjan |site=leprogres.fr |date=11 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref> Armenië beskuldig ook Azerbeidjan van die skending van die skietstilstand met artillerie-aanvalle op Stepanakert.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Haut-Karabagh : malgré le cessez-le-feu, les bombardements ont repris |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/10/karabakh-azerbaidjan-et-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu |site=leprogres.fr |date=10 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref><ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Au Karabakh, l’arrêt des combats n’est pas clairement visible |url=https://www.humanite.fr/au-karabakh-larret-des-combats-nest-pas-clairement-visible-694697 |site=L'Humanité |date=2020-10-12 |consulté le=2020-10-12}}</ref> [[Lêer:Azerbaijani people celebrating victory in Karabakh. Sheikh Shamil street2.jpg|duimnael|Vieringe in [[Bakoe]], Azerbeidjan na die vredesooreenkoms.]] Op 13 Oktober, nadat verdere bombardemente aan beide kante plaasgevind het, word die skietstilstand as onsuksesvol beskou.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Guerre Arménie-Azerbaïdjan - La trêve ne tient pas au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/13/guerre-armenie-azerbaidjan-la-treve-ne-tient-pas-au-haut-karabakh-9136484.php |site=lindependant.fr |date=2020-10-13 |consulté le=2020-10-13}}</ref> Op 14 Oktober het Azerbeidjan verklaar dat vuurpyllanseringsgebiede op die grondgebied van Armenië aangeval is, wat die vrees laat ontstaan het vir die eskalasie van die konflik, aangesien Armeense grondgebied nog nie tydens die begin van die konflik getref is nie.<ref>{{Lien web |titre=L'Azerbaïdjan frappe en Arménie, le conflit s'intensifie |url=https://www.lepoint.fr/monde/l-azerbaidjan-frappe-en-armenie-le-conflit-s-intensifie-14-10-2020-2396420_24.php |site=lepoint.fr |date=14 Oktober 2020 |consulté le=15 Oktober 2020}}.</ref> Gedurende die nag van 17 Oktober was die stad Gandja weer die teiken van Scud-missiele wat die dood van dertien burgerlikes sou veroorsaak het,<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}</ref><ref name="alsa">{{Lien web |langue=en |auteur=Linah Alsaafin |titre=Azerbaijan says civilians killed by Armenia in Ganja: Live |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/17/casualties-after-armenian-attack-targets-ganja-live-updates |site=www.aljazeera.com |consulté le=2020-10-17}}.</ref> volgens die Azeri-president. Hy het ook die vernietiging van 'n Armeense SU-25-vliegtuig in die Jabrayil-gebied aangekondig, wat deur Armenië ontken is.<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}.</ref><ref name="alsa" /> 'n [[Hidroëlektrisiteit|Hidroëlektriese kragstasie]] is ook in die stad Mingçevir beskadig.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Ruslan Rehimov |titre=Armenian attack kills 12 civilians in Ganja, Azerbaijan |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/armenian-attack-kills-12-civilians-in-ganja-azerbaijan/2009288 |site=aa.com.tr |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref> Aliyev kondig die inname van die stad Fizuli en verskeie dorpe aan.<ref>{{Lien web |langue=en |titre=Azerbaijan liberates city of Fuzuli, 7 villages in Nagorno-Karabakh |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-city-of-fuzuli-7-villages-in-nagorno-karabakh/news |site=dailysabah.com |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref>. Danksy bemiddeling deur die medevoorsitters van die Minsk-groep is 'n humanitêre wapenstilstand vanaf 18 Oktober deur die twee partye onderhandel.<ref>{{Lien web |titre=L'Arménie et l'Azerbaïdjan se mettent d'accord sur un cessez-le-feu au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/17/larmenie-et-lazerbaidjan-se-mettent-daccord-sur-un-cessez-le-feu-au-haut-karabakh-9146638.php |site=lindependant.fr |date=17 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}.</ref> Maar hierdie tweede wapenstilstand het net soos die eerste slegs vir 'n paar uur geduur.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Armenia, Azerbaijan Accuse Each Other Of Violating Fresh Cease-Fire |url=https://www.rferl.org/a/armenia-accuses-azerbaijan-of-violating-fresh-cease-fire/30899062.html |site=rferl.org |date=18 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}</ref> Op 10 November 2020, is 'n gesamentlike verklaring van die president van die Republiek Azerbeidjan, die eerste minister van die Republiek van Armenië en die president van die Russiese Federasie uitgereik oor 'n omvattende skietstilstand en dat alle vyandelikhede in die gebied van Nagorno-Karabakh op 10 November 2020 om middernag in Moskou, sou ophou.<ref>Déclaration du Président de la République d'Azerbaïdjan,du Premier ministre de la République d'Arménie et du Président de la Fédération de Russie, https://fr.azvision.az/news/100149/d%C3%A9claration-du-pr%C3%A9sident-de-la-r%C3%A9publique-dazerba%C3%AFdjan,du-premier-ministre-de-la-r%C3%A9publique-darm%C3%A9nie-et-du-pr%C3%A9sident-de-la-f%C3%A9d%C3%A9ration-de-russie.html.</ref> Onluste het in Jerevan uitgebreek in reaksie op hierdie nuus <ref>Haut-Karabakh : un cessez-le-feu vécu comme une capitulation en Arménie. https://www.lexpress.fr/actualite/monde/haut-karabakh-un-cessez-le-feu-vecu-comme-une-trahison-par-les-armeniens_2138313.html ,LExpress.fr ,2020-11-10 . Besoek op 2020-11-10.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en |2020 Nagorno-Karabakh conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Azerbeidjanse militêre geskiedenis]] [[Kategorie:Armenië]] 0k5tm9e1m4njsg9pkuft2f2z3vtuxg6 0 317773 2915573 2908231 2026-07-04T01:52:27Z HermanvanAswegen988 200973 /* Romans */ 2915573 wikitext text/x-wiki '''[[J.M. Coetzee]]''' (gebore op [[9 Februarie]] [[1940]]) is 'n Suid-Afrikaans-gebore [[roman]]skrywer, essayis, taalkundige, vertaler en ontvanger van die 2003 [[Nobelprys vir Letterkunde]]. Coetzee se eerste roman was ''Dusklands'' (1974). Hy het voortgegaan om omtrent elke drie jaar 'n roman te publiseer. Hy het ook outobiografiese romans soos ''Boyhood'',''Youth'' en ''Summertime'', kortverhale, vertalings uit [[Nederlands]] en [[Afrikaans]], en verskeie essays en kritiese werke geskryf. Hy het twee keer die [[Bookerprys]], drie keer die [[CNA-prys]], die Jerusalem-prys, die ''Prix Femina étranger'', die ''Irish Times'' Internasionale fiksie-prys en verskeie ander toekennings en eerbewyse gewen. Hy het 'n aantal eredoktersgrade ontvang en is een van die mees bekroonde skrywers in die [[Engels]]e taal. == Romans == * ''Dusklands'' (1974) {{ISBN|0-14-024177-9}} * ''In the Heart of the Country'' (1977) {{ISBN|0-14-006228-9}} * ''[[Waiting for the Barbarians]]'' (1980) {{ISBN|0-14-006110-X}} * ''[[Life & Times of Michael K]]'' (1983) {{ISBN|0-14-007448-1}} * ''Foe'' (1986) {{ISBN|0-14-009623-X}} * ''[[Age of Iron]]'' (1990) {{ISBN|0-14-027565-7}} * ''The Master of Petersburg'' (1994) {{ISBN|0-14-023810-7}} * ''Disgrace'' (1999) {{ISBN|978-0-14-311528-1}} * ''Elizabeth Costello'' (2003) {{ISBN|0-670-03130-5}} * ''[[Slow Man]]'' (2005) {{ISBN|0-670-03459-2}} * ''Diary of a Bad Year'' (2007) {{ISBN|1-84655-120-X}} * ''The Childhood of Jesus'' (2013) {{ISBN|978-1-84655-726-2}} * ''The Schooldays of Jesus'' (2016) {{ISBN|978-1-91121-535-6}} * ''The Death of Jesus'' (2019) {{ISBN|978-1-92226-828-0}} * ''The Pole and Other Stories'' (2023), {{ISBN|9781787304055}}; nota: uitgegee in die Verenigde State as ''The Pole'' (2023) {{ISBN|9781324093862}}<ref>{{Cite web|url=https://english.elpais.com/culture/2022-09-13/j-m-coetzee-after-many-years-of-practice-i-write-good-english-sentences.html|title=J. M. Coetzee: 'After many years of practice, I write good English sentences'|first=Berna González|last=Harbour|date=13 September 2022|website=EL PAÍS Engelse uitgawe}}</ref> ==Outobiografiese romans== * ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'' (1997) {{ISBN|0-14-026566-X}} * ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' (2002) {{ISBN|0-670-03102-X}} * ''Summertime'' (2009) {{ISBN|1-84655-318-0}} * ''Scenes from Provincial Life'' (2011) {{ISBN|1-84655-485-3}}. 'n Geredigeerde een-volume-werk van ''Boyhood: Scenes from Provincial Life'', ''Youth: Scenes from Provincial Life II'' en ''Summertime''. ==Kortverhale== ;Bundels * ''The Lives of Animals'' (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1999) {{ISBN|0-691-07089-X}} * ''Three Stories'' (Melbourne: Text Publishing, 2014) {{ISBN|9781922182562}} * ''Siete cuentos morales'' (Barcelona: El Hilo de Ariadna/Literatura Random House, 2018), in [[Spaans]] vertaal uit die ongepubliseerde teks getiteld "Moral Tales."<ref>{{cite web|url=https://www.publicbooks.org/the-south-according-to-coetzee/|title=The South According to Coetzee|last=Attridge|first=Derek|work=Public Books|date=25 Augustus 2019|accessdate=19 Desember 2019}}</ref> ;Verhale<ref>Kortverhale, behalwe indien anders aangedui.</ref> {|class='wikitable sortable' width='90%' |- !width=25%|Titel !|Jaar !|Eerste publikasie !|Herdruk/versameling !|Notas |- |A house in Spain |2000 |{{cite journal |author=Coetzee, J. M. |date=2000 |title=A house in Spain |department= |journal=Architectural Digest |volume=57 |issue=10 |pages=68-76 |url= <!--accessdate= -->}} |{{cite book |author=Coetzee, J. M. |title=Three stories |location=Melbourne |publisher=Text Publishing |date=2014 <!--isbn=-9781922182562-->}} | |- |The African experience |2002 |{{cite journal |author= Coetzee, J. M. |date=2002 |title=The African experience |department= |journal=Preservation |volume=54 |issue=2 |pages=20-24 |url= <!--accessdate= -->}} |{{cite book |author=Coetzee, J. M. |title=Three stories |location=Melbourne |publisher=Text Publishing |date=2014 <!--isbn=-9781922182562-->}} |Later gepubliseer as "Nietverloren". |- |He and his man |2003 |{{cite book |author=Coetzee, J. M. |editor= |title=Nobel lectures : from the literature laureates, 1986 to 2005 |location=Melbourne |publisher=Melbourne University Publishing |date=2006 |page= |chapter=}} |{{cite book |author=Coetzee, J. M. |title=Three stories |location=Melbourne |publisher=Text Publishing |date=2014 <!--isbn=-9781922182562-->}} | |- |As a woman grows older |2004 |{{cite journal |author=Coetzee, J. M. |date=15 Januarie 2004 |title=As a woman grows older |department= |journal=The New York Review of Books |volume= |issue= |pages= |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2004/jan/15/as-a-woman-grows-older/?pagination=false <!--accessdate=2018-03-26-->}} | | |- |The old woman and the cats | | |{{cite book |author1=Bruyckere, Berlinde de |author2=J. M. Coetzee |title=Kreupelhout=Cripplewood |location=[[Brussel]] |publisher=Mercatorfonds |year=2013 <!--isbn=9789462300064-->}} | |- |Nietverloren |2009 |''Ten Years of the Caine Prize for African Writing'' (Oxford: New Internationalist Publications, 2009). {{ISBN|9781906523244}} | |Oorspronklik gepubliseer as "The African experience" (2002). |- |The dog |2017 |{{cite journal |author=Coetzee, J. M. |date=4 Desember 2017 |title=The dog |department= |journal=The New Yorker |volume=93 |issue=39 |pages=60-61 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2017/12/04/the-dog <!--accessdate=2018-03-26-->}} | | |- |} ==Kritiek== * ''Truth in Autobiography'' (Kaapstad: Universiteit van Kaapstad uitgewers, 1984) * ''White Writing: On the Culture of Letters in South Africa'' (New Haven, CT: Yale University Press, 1988) {{ISBN|0-300-03974-3}} * ''Doubling the Point: Essays and Interviews'', red. David Attwell (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1992) {{ISBN|0-674-21518-4}} * ''Giving Offense: Essays on Censorship'' (Chicago, IL: University of Chicago Press, 1996) {{ISBN|0-226-11176-8}} * ''The Novel in Africa'' (Berkeley: Doreen B. Townsend Center for the Humanities, 1999) * ''Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999'' (Londen: Secker & Warburg, 2001) {{ISBN|0-14-200137-6}} * ''Inner Workings: Literary Essays, 2000–2005'' (Londen: Harvill Secker, 2007) {{ISBN|0-09-950614-9}} * ''Here and Now: Letters, 2008-2011'' (New York, NY: Viking, 2013) {{ISBN|0-670-02666-2}}, briefwisseling met Paul Auster * ''The Good Story: Exchanges on Truth, Fiction and Psychotherapy'', met Arabella Kurtz (New York, NY: Viking, 2015) {{ISBN|978-0-525-42951-7}} * ''Late Essays: 2006-2017'' (Londen: Harvill Secker, 2017) {{ISBN|978-1-91121-543-1}} ==Vertalings en inleidings== * ''A Posthumous Confession'' deur Marcellus Emants (Boston: Twayne, 1976 & Londen: Quartet, 1986). Vertaal met 'n inleiding deur J.M. Coetzee. {{ISBN|0-8057-8152-8}} * ''The Expedition to the Baobab Tree'' deur [[Wilma Stockenström]] (oorspronklike Afrikaanse titel: Die kremetartekspedisie, Human & Rousseau, Kaapstad, 1981) (Johannesburg: Jonathan Ball, 1983 & Londen: Faber, 1984). Vertaal deur J. M. Coetzee. {{ISBN|0-571-13112-3}} * ''Landscape with Rowers: Poetry from the Netherlands'' (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2004). Vertaal en met 'n inleiding deur J. M. Coetzee {{ISBN|0-691-12385-3}} * Inleiding tot ''[[Robinson Crusoe]]'' deur [[Daniel Defoe]] (Oxford World's Classics) {{ISBN|0-19-210033-5}} * Inleiding tot ''Brighton Rock'' deur [[Graham Greene]] (Penguin Classics) {{ISBN|0-14-243797-2}} * Inleiding tot ''Dangling Man'' deur [[Saul Bellow]] (Penguin Classics) {{ISBN|0-14-303987-3}} * Inleiding tot ''The Vivisector'' deur [[Patrick White]] (Penguin, 1999) {{ISBN|0-14-310567-1}} * Inleiding tot ''The Confusions of Young Törless'' deur Robert Musil (Penguin Classics, 2001) {{ISBN|978-0-14-218000-6}} * Inleiding tot ''[[Samuel Beckett]]: The Grove Centenary Edition'' vol. IV deur Samuel Beckett, geredigeer deur Paul Auster (New York: Grove Press, 2006) {{ISBN|0-8021-1820-8}} * Voorwoord tot [https://rainerebert.com/2018/06/25/rainer-ebert-anteneh-roba-africa-and-her-animals-pretoria-unisa-press-2018/ ''Africa and Her Animals: Philosophical and Practical Perspectives''], geredigeer deur Rainer Ebert & Anteneh Roba (Pretoria: Universiteit van Pretoria uitgewers, 2018) {{ISBN|978-1-86888-900-6}} ==Onderhoude== * "Speaking J. M. Coetzee", Stephen Watson, ''Speak'' vol. 1, no. 3 (1978): 21–24. * "An Interview with J. M. Coetzee", Tony Morphet, ''Social Dynamics'' vol. 10, no. 1 (1984): 62-65. * "An Interview with J. M. Coetzee", Jean Sévry, ''Commonwealth: Essays and Studies'' vol. 9, no. 1 (1986): 1–7. * "Two Interviews with J. M. Coetzee, 1983 and 1987," Tony Morphet, ''TriQuarterly'' 69 (Lente-Somer 1987): 454–64. * "On the Question of Autobiography: Interview with J. M. Coetzee", David Attwell, ''Current Writing: Text and Reception in South Africa'' vol. 3, no. 1 (1991): 117–122. * "An Interview with J. M. Coetzee", Richard Begam, ''Contemporary Literature'' vol. 33, no. 3 (1992): 419–431. * "An Interview with J. M. Coetzee", ''World Literature Today'' vol. 70, no. 1 (1996): 107–110. * "Voice and Trajectory: An Interview with J. M. Coetzee", Joanna Scott, ''Salmagundi'' 114/115 (1997): 82–102. * "The Sympathetic Imagination: A Conversation with J. M. Coetzee", Eleanor Wachtel, ''Brick: A Literary Journal'' 56 (2001): 37–47. * "A Rare Interview with a Literary Giant", Michael Shechner, ''Buffalo News'' 13 Okt. 2002, page E1. * [http://www.dn.se/kultur-noje/an-exclusive-interview-with-j-m-coetzee "An Exclusive Interview with J. M. Coetzee", David Attwell, ''Dagens Nyheter'', Dec. 8, 2003] * [http://www.satyamag.com/may04/coetzee.html "Animals, Humans, and Cruelty", ''Djurens Rätt'', 2004] * [https://web.archive.org/web/20120208110458/http://www.stirrings-still.org/SS3-1.pdf "An Interview with J. M. Coetzee", Erik Grayson, ''Stirrings Still'' vol. 3, no. 1 (2006): 4–7.] * "All Autobiography is ''Autre''-biography", David Atwell, in ''Selves in Question: Interviews on South African Auto/biography,'' ed. Judith Lütge Coullie et al. (Honolulu, HI: Universiteit van Hawai'i uitgewers, 2006), 213–218. * [http://www.humanesociety.org/news/interview/2008/03/JM_Coetzee_interview_031408.html "The Canadian Seal Hunt: An Interview with J. M. Coetzee", ''The Humane Society of the United States'', 14 Mar. 2008] * "Nevertheless, My Sympathies are with the Karamazovs: An Email Correspondence: Mei – Desember 2008", Arabella Kurtz, ''Salmagundi'' 166/167 (Spring 2010): 39–72. * "An Interview with J. M. Coetzee", Lawrence Rainey, David Attwell, em Benjamin Madden, ''Modernism/Modernity'' vol. 18, no. 4 (2011): 847–853. * [http://issuu.com/thehumanitarian/docs/cf_december2012_for_web "...A Certain Age...", Lore Watterson, ''Classicfeel'' Des/Jan (2012–13): 22–29.] * [https://www.clarin.com/cultura/nobel-quiere-unir-letras-sur_0_ByQwGtxqW.html "El Nobel que quiere unir las letras del Sur", ''Clarín'' (Argentynse koerant), 9 Aug. 2017] == Biografieë == * {{cite book|first=J. C.|last=Kannemeyer|title=J.M. Coetzee – ’n geskryfde lewe|location=Johannesburg en Kaapstad|publisher=Jonathan Ball|year=2012|language=Afrikaans|isbn=978-1-86842-495-5}} * {{cite book|first=David|last=Attwell|title=J. M. Coetzee and the Life of Writing: Face to Face with Time|location=New York, NY|publisher=Viking Books|year=2015|isbn=978-0-525-42961-6}} == Film- en televisie verwerkings == * ''Dust'' (1985), reg. Marion Hänsel (1985): 'n verwerking van ''In the Heart of the Country''. * ''The Lives of Animals'', regie Alex Harvey (2002). * ''De Muze''/''The Muse'', regie Ben van Lieshout (2007). 'n Verwerking van ''Youth: Scenes from Provincial Life II''. * ''Disgrace'' (2008), regie Steve Jacobs. * Terwyl die bogenoemde vier verwerkings nie deur Coetzee geskryf is nie het hy wel draaiboeke geskryf vir ''In the Heart of the Country'' en ''Waiting for the Barbarians''. Dit moet egter nog vervaardig word, maar is gepubliseer in ''J.M. Coetzee: Two Screenplays'', red. Hermann Wittenberg (Kaapstad: Universiteit van Kaapstad uitgewers, 2014) {{ISBN|978-1-77582-080-2}} * ''Waiting for the Barbarians'', regie Ciro Guerra (2019). == Samewerkings == *In 2012 het Coetzee die libretto geskryf vir die opera ''Slow Man'' deur Nicholas Lens, gebaseer op sy gelyknamige roman. Die opera is die eerste keer opgevoer op 5 Julie 2012 tydens die Malta-fees by die Groot Teater in [[Poznań]]<ref>Roszak, Joanna (Julie 2012). [http://www.biweekly.pl/article/3800-and-we-break-down-ourselves.html "And We Break Down Ourselves"] ''Bi-Weekly'', Poolse Nasionale Oudiovisuele Instituut</ref><ref>Derkaczew, Joanna (11 Julie 2012). [http://wyborcza.pl/1,75475,12106151,_Slow_Man____Coetzee_w_operze__Jak_gasnie_czlowiek.html#ixzz2jhOObeg4 "'Slow Man' - Coetzee w operze. Jak gaśnie człowiek"]. ''Gazeta Wyborcza''.</ref><ref>Books Live South Africa [http://bookslive.co.za/blog/2011/08/29/jm-coetzee-writes-libretto-for-slow-man-the-opera/].</ref><ref>Willem De Vries, South Africa, Boekenbrug [http://bookslive.co.za/blog/2012/07/06/multimedia-slow-man-the-opera-premiers-in-poland-plus-honorary-doctorate-for-coetzee/].</ref><ref>Uitgeverij Cossee [http://www.uitgeverijcossee.nl/nieuwsbericht/J.M.-Coetzee-op-de-planken-N100.php].</ref><ref>JM Coetzee NL [http://www.jmcoetzee.nl/nieuws-016-operaversie.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213224706/http://www.jmcoetzee.nl/nieuws-016-operaversie.asp |date=2014-12-13 }}.</ref><ref>Lepszy Poznan Publikacje [http://www.lepszypoznan.pl/2012/06/20/znany-noblista-odwiedzi-poznan.html].</ref><ref>The Ordinary Man, Dorota Semenowicz (Empik) [http://www.empik.com/zwykly-czlowiek-rozmowa-z-nicholasem-lensem-wywiady-empikultura,87136,a].</ref> *{{cite book |author1=Bruyckere, Berlinde de |author2=J. M. Coetzee |title=Cripplewood = Kreupelhout |location=Brussel |publisher=Mercatorfonds |year=2013 <!--isbn=9789462300064-->}}<ref>Gepubliseer saam met die uitstalling deur Berlinde de Bruyckere getiteld Kreupelhout - Cripplewood wat gehou is by die Pawiljoen van België, 55ste Internasionale Kunsuitstalling, La Biennale di Venezia, 1 Junie-24 November 2013.</ref> ==Kritiese studies van Coetzee se werk== ;Monografieë * {{cite book|first=Teresa|last=Dovey|title=The Novels of J.M. Coetzee: Lacanian allegories|location=Johannesburg|publisher=Ad. Donker|year=1988|isbn=0-86852-132-9}} * {{cite book|first=Dick|last=Penner|title=Countries of the Mind: The Fiction of J. M. Coetzee|location=New York, NY|publisher=Greenwood Press|year=1989|isbn=0-313-26684-0|url=https://archive.org/details/countriesofmindt00penn}} * {{cite book|first=Susan VanZanten|last=Gallagher|title=A Story of South Africa: J.M. Coetzee's Fictions in Context|location=Cambridge, MA|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0-674-83972-2|url=https://archive.org/details/storyofsouthafri00susa}} * {{cite book|first=David|last=Attwell|title=J. M. Coetzee: South Africa and the Politics of Writing|location=Berkeley, CA|publisher=University of California Press|year=1993|isbn=0-520-07812-8|url-access=registration|url=https://archive.org/details/jmcoetzeesouthaf0000attw}} * {{cite book|first=Sue|last=Kossew|title=Pen and Power: A Post-Colonial Reading of J. M. Coetzee and André Brink|location=Amsterdam|publisher=Rodopi|year=1996|isbn=978-90-420-0094-0}} * {{cite book|first=Dominic|last=Head|title=J. M. Coetzee|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=978-0-521-48232-5}} * {{cite book|first=Derek|last=Attridge|title=J. M. Coetzee and the Ethics of Reading: Literature in the Event|url=https://archive.org/details/jmcoetzeeethicso0000attr|url-access=registration|location=Chicago, IL|publisher=University of Chicago Press|year=2004|isbn=978-0-226-03117-0}} * {{cite book|first=Michela|last=Canepari-Labib|title=Old Myths-Modern Empires: Power, Language, and Identity in J. M. Coetzee's work|location=Oxford; New York, NY|publisher=Peter Lang|year=2005|isbn=0-8204-7191-7}} * {{cite book|first=Laura|last=Wright|title=Writing 'out of all the camps': J. M. Coetzee's Narratives of Displacement|location=New York, NY|publisher=Routledge|year=2006|isbn=978-0-415-97707-4}} * {{cite book|first=Sławomir|last=Masłoń|title=Père-Versions of the Truth: The Novels of J.M. Coetzee|location=Katowice|publisher=University of Silesia|year=2007|isbn=978-83-226-1721-2}} * {{cite book|first=Stephen|last=Mulhall|title=The Wounded Animal: J. M. Coetzee and the Difficulty of Reality in Literature and Philosophy|location=Princeton, NJ|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=978-0-691-13737-7}} * {{cite book|first=Jane|last=Poyner|title=J. M. Coetzee and the Paradox of Postcolonial Authorship|location=Farnham; Burlington, VT|publisher=Ashgate|year=2009|isbn=978-0-7546-5462-9}} * {{cite book|first=Carrol|last=Clarkson|title=J. M. Coetzee: Countervoices|location=Basingstoke; New York, NY|publisher=Palgrave Macmillan|year=2009|isbn=978-0-230-22156-7}} * {{cite book|first=Hania A.M.|last=Nashef|title=The Politics of Humiliation in the Novels of J. M. Coetzee|location=New York, NY|publisher=Routledge|year=2009|isbn=978-0-415-65260-5}} * {{cite book|first=Mike|last=Marais|title=Secretary of the Invisible: The Idea of Hospitality in the Fiction of J. M. Coetzee|location=Amsterdam|publisher=Rodopi|year=2009|isbn=90-420-2712-6}} * {{cite book|first=Dominic|last=Head|title=The Cambridge Introduction to J.M. Coetzee|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2009|isbn=978-0-521-68709-6}} * {{cite book|first=Gillian|last=Dooley|title=J. M. Coetzee and the Power of Narrative|location=New York|publisher=Cambria Press|year=2010|isbn=978-1-60497-673-1}} * {{cite book|first=Andrew|last=van der Vlies|title=J.M. Coetzee's 'Disgrace'|url=https://archive.org/details/jmcoetzeesdisgra0000vand|url-access=registration|location=New York, NY|publisher=Continuum|year=2010|isbn=0-8264-0661-0 }} * {{cite book|first=Patrick|last=Hayes|title=J. M. Coetzee and the Novel: Writing and Politics After Beckett|location=Oxford; New York, NY|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-19-958795-7}} * Lazo Pablo, ''J.M. Coetzee. Los imaginarios de la Resistencia'', Akal, España, 2017. {{ISBN|6079753774}} *{{cite book|first=María J.|last=López|title=Acts of Visitation: The Narrative of J. M. Coetzee|location=Amsterdam|publisher=Rodopi|year=2011|isbn=978-90-420-3407-5}} * {{cite book|first=Elizabeth|last=MacFarlane|title=Reading Coetzee|location=Amsterdam|publisher=Rodopi|year=2013|isbn=978-90-420-3701-4}} * {{cite book|first=Katherine|last=Hallemeier|title=J. M. Coetzee and the Limits of Cosmopolitanism|location=New York, NY|publisher=Palgrave MacMillan|year=2013|isbn=978-1-137-35254-5}} * {{cite book|first=Marek|last=Pawlicki|title=Between Illusionism and Anti-Illusionism: Self-Reflexivity in the Chosen Novels of J. M. Coetzee|location=Newcastle Upon Tyne|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2013|isbn=978-1-443-85304-0}} * {{cite book|first=Jarad|last=Zimbler|title=J. M. Coetzee and the Politics of Style|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2015|isbn=978-1-107-04625-2}} * {{cite book|first=Jonathan|last=Crewe|title=In the Middle of Nowhere: J. M. Coetzee in South Africa|location=Lanham, MD|publisher=University Press of America|year=2015|isbn=978-0-761-86693-0}} * {{cite book|first=Jan|last=Wilm|title=The Slow Philosophy of J. M. Coetzee|location=Londen|publisher=Bloomsbury|year=2016|isbn=978-1-474-25645-2}} * {{cite book|first=Anthony|last=Uhlmann|title=J. M. Coetzee: Truth, Meaning, Fiction|location=New York|publisher=Bloomsbury|year=2020|isbn=978-1-501-35747-3}} * Wiegandt, Kai (2020). ''J. M. Coetzee's Revisions of the Human: Posthumanism and Narrative Form''. Cham: Palgrave Macmillan, 2020. {{ISBN|978-3-030-29305-5}}. ;Versamelde essays * ''The Writings of J. M. Coetzee'', red. Michael Valdez Moses (Durham, NC: Duke University Press, 1994). * ''Critical perspectives on J. M. Coetzee'', reds. Graham Huggan en Stephen Watson (New York, NY: St. Martin's Press, 1996). * ''Critical Essays on J. M. Coetzee'', red. Sue Kossew (New York, NY: G.K. Hall, 1998). * ''A Universe of (Hi)stories: Essays on J. M. Coetzee'', red. Liliana Sikorska (Frankfurt am Main; New York, NY: Peter Lang, 2006). * ''J. M. Coetzee and the Idea of the Public Intellectual'', red. Jane Poyner (Athens, OH: Ohio University Press, 2006). * ''J. M. Coetzee: Critical Perspectives'', red. Kailash C. Baral (New Delhi: Pencraft, 2008). * ''J. M. Coetzee in Context and Theory'', reds. Elleke Boehmer, Katy Iddiols, en Robert Eaglestone (Londen; New York, NY: Continuum, 2009). * ''J. M. Coetzee's Austerities'', reds. Graham Bradshaw en Michael Neill (Surrey; Burlington, VT: Ashgate, 2010). * ''J. M. Coetzee and Ethics: Philosophical Perspectives on Literature'', reds. Anton Leist en Peter Singer (New York, NY: Columbia University Press, 2010). * ''A Companion to the Works of J. M. Coetzee'', red. Tim Mehigan (Rochester: Camden House, 2011). * ''Strong Opinions: J. M. Coetzee and the Authority of Contemporary fiction'', reds. Chris Danta, Sue Kossew, en Julian Murphet (New York, NY: Routledge, 2011). * ''Approaches to Teaching Coetzee's 'Disgrace' and Other Works'', reds. Laura Wright, Jane Poyner, en Elleke Boehmer (The Modern Language Association of America, 2014). * ''J. M. Coetzee’s The Childhood of Jesus: The Ethics of Ideas and Things'', reds. Anthony Uhlmann en Jennifer Rutherford (Londen: Bloomsbury, 2017). * ''Beyond the Ancient Quarrel: Literature, Philosophy, and J. M. Coetzee'', reds. Patrick Hayes en Jan Wilm (Oxford: Oxford University Press, 2017). * ''The Intellectual Landscape in the Works of J. M. Coetzee'', reds. Tim Mehigan en Christian Moser (Columbia, MD: Boydell & Brewer, 2018). * ''The Cambridge Companion to J.M. Coetzee'', red. Jarad Zimbler (Cambridge: Cambridge University Press, 2020). == Verwysings == {{Verwysings|30em}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, John Maxwell}} [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Bibliografieë]] 4elpqnnd0u9o13gbluz4kuvdbutkcl0 0 365421 2915479 2878668 2026-07-03T16:02:38Z Oesjaar 7467 Vervang and met en. 2915479 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lys van ''Asparagus''-spesies}} Teen September 2014 aanvaar die [[World Checklist of Selected Plant Families]] 212 [[spesie]]s van ''[[Asparagus]]'':<ref name=WCSP_Asparagus>{{Citation |title=''Asparagus''|work=[[World Checklist of Selected Plant Families]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |url=http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do?plantName=Asparagus |accessdate=2014-09-01 }}</ref> <gallery mode=packed heights=140 style="font-size:100%; line-height:130%"> Asparagus rubicundus - Greyton - South Africa 4.JPG|''A. rubicundus'' by [[Greyton]] Asparagus setaceus, b, Krugersdorp.jpg|''A. setaceus'' as tuinplant in [[Krugersdorp]] Asparagus laricinus, vrugte, Rietvlei NR, a.jpg|''A. laricinus''-vrugte te [[Rietvlei Natuurreservaat|Rietvlei]], Pretoria </gallery> {{-}} {{Div col|colwidth=30em}} * ''[[Asparagus acicularis]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suidoos-China (tot Hubei) * ''[[Asparagus acocksii]]'' <small>(Jessop)</small> – [[Suid-Afrika]] * ''[[Asparagus acutifolius]]'' <small>(L.)</small> – [[Middellandse See]] * ''[[Asparagus adscendens]]'' <small>(Roxb.)</small> – [[Pakistan]] tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus aethiopicus]]'' <small>(L.)</small> – Kaapprovinsie tot Noordwes * ''[[Asparagus africanus]]'' <small>(Lam.)</small> – Tropiese & Suid-Afrika, [[Arabiese Skiereiland]], Wes-Indië * ''[[Asparagus aggregatus]]'' <small>(([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus albus]]'' <small>(L.)</small> – Wes- & Sentraal-Middellandse See * ''[[Asparagus alopecurus]]'' <small>((Oberm.) Malcomber & Sebsebe)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus altiscandens]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & Gilg)</small> – Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus altissimus]]'' <small>(Munby)</small> – Noordwes-Sahara * ''[[Asparagus angulofractus]]'' <small>(Iljin)</small> – Sentraal-Asië tot Suidwes-Xinjiang * ''[[Asparagus angusticladus]]'' <small>((Jessop) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus aphyllus]]'' <small>(L.)</small> – Middellandse See tot Noordwes-Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus arborescens]]'' <small>(Willd. ex Schult. & Schult.f.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus aridicola]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Ethiopië tot Kenia * ''[[Asparagus asiaticus]]'' <small>(L.)</small> – Indië * ''[[Asparagus asparagoides]]'' <small>((L.) Druce)</small> – Suid-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus aspergillus]]'' <small>(Jessop)</small> – Suid-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus baumii]]'' <small>(Engl. & Gilg)</small> – Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus bayeri]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus benguellensis]]'' <small>(Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus bequaertii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus biflorus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – KwaZulu-Natal tot Swaziland * ''[[Asparagus botschantzevii]]'' – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus botswanicus]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Noord-Botswana * ''[[Asparagus brachiatus]]'' <small>(Thulin)</small> – Somalië * ''[[Asparagus brachyphyllus]]'' <small>(Turcz.)</small> – Sentraal-Asië tot Korea * ''[[Asparagus breslerianus]]'' <small>(Schult. & Schult.f.)</small> – Kaukasus tot Mongolië en Wes-Pakistan * ''[[Asparagus buchananii]]'' <small>(Baker)</small> – Suidwes-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus bucharicus]]'' <small>(Iljin)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus burchellii]]'' <small>(Baker)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus burjaticus]]'' <small>(Peschkova)</small> – Suid-Siberië tot Noord-Mongolië * ''[[Asparagus calcicola]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus capensis]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus capitatus]]'' <small>(Baker)</small> – Noord-Oman, Oos-Afghanistan tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus chimanimanensis]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Tropiese Afrika ([[Chimanimaniberge]]) * ''[[Asparagus clareae]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus cochinchinensis]]'' <small>((Lour.) Merr.)</small> – Japan tot Indo-China en Filippyne (Noord-Luzon) * ''[[Asparagus coddii]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – KwaZulu-Natal * ''[[Asparagus concinnus]]'' <small>((Baker) Kies)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus confertus]]'' <small>(K.Krause)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus coodei]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Içel, Konya) * ''[[Asparagus crassicladus]]'' <small>(Jessop)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus curillus]]'' <small>(Buch.-Ham. ex Roxb.)</small> – Wes-Sentraal- & Sentraal-Himalaya tot Indië (Punjab) * ''[[Asparagus dauricus]]'' <small>(Fisch. ex Link)</small> – Siberië tot Noordoos-Korea * ''[[Asparagus declinatus]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap, Madagaskar * ''[[Asparagus deflexus]]'' <small>(Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus densiflorus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Mosambiek (Inhaca-eilande) tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus denudatus]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Oos-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus devenishii]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus divaricatus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – E .Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus drepanophyllus]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Wes-Sentraal-Tropiese Afrika tot Angola * ''[[Asparagus duchesnei]]'' <small>(L.Linden)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus dumosus]]'' <small>(Baker)</small> – Pakistan tot Noordwes-Indië * ''[[Asparagus edulis]]'' <small>((Oberm.) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus elephantinus]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus equisetoides]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus exsertus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus exuvialis]]'' <small>(Burch.)</small> – Suid-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus falcatus]]'' <small>(L.)</small> – Suidwes-Ethiopië tot Suid-Afrika, Arabiese Skiereiland, Indië, Sri Lanka * ''[[Asparagus fallax]]'' <small>(Svent.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus fasciculatus]]'' <small>(Thunb.)</small> – Namibië tot Vrystaat, Madagaskar * ''[[Asparagus faulkneri]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suidoos-Kenia tot Tanzanië * ''[[Asparagus ferganensis]]'' <small>(Vved.)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus filicinus]]'' <small>(Buch.-Ham. ex D.Don)</small> – Himalaya tot Sentraal-China * ''[[Asparagus filicladus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus filifolius]]'' <small>(Bertol.)</small> – Sirië tot Irak * ''[[Asparagus flagellaris]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Tropiese & Suid-Afrika, Wes-Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus flavicaulis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Zimbabwe tot Limpopo * ''[[Asparagus fouriei]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus fractiflexus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo tot KwaZulu-Natal * ''[[Asparagus fysonii]]'' <small>(J.F.Macbr.)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus gharoensis]]'' <small>(Blatt.)</small> – Suid-Pakistan * ''[[Asparagus glaucus]]'' <small>(Kies)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus gobicus]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov)</small> – Mongolië tot Noord-China * ''[[Asparagus gonoclados]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Indië, Sri Lanka * ''[[Asparagus graniticus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus greveanus]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Wes- & Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus griffithii]]'' <small>(Baker)</small> – Iran tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus gypsaceus]]'' <small>(Vved.)</small> – Sentraal-Asië (Pamir-berge) * ''[[Asparagus hajrae]]'' <small>(Kamble)</small> – Assam * ''[[Asparagus hirsutus]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus homblei]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus horridus]]'' <small>(L.)</small> – Kanarie-eilande, Middellandse See tot Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus humilis]]'' <small>(Engl.)</small> – Suidoos-Kenia tot Mosambiek * ''[[Asparagus inderiensis]]'' <small>(Blume ex Ledeb.)</small> – Crimea tot Sentraal-Asië * ''[[Asparagus intricatus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus juniperoides]]'' <small>(Engl.)</small> – Suidwes-Namibië tot Noordwes-Kaap * ''[[Asparagus kaessneri]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus kansuensis]]'' <small>(F.T.Wang & Tang ex S.C.Chen)</small> – China (Suid-Gansu) * ''[[Asparagus karthikeyanii]]'' <small>((Kamble) M.R.Almeida)</small> – Indië (Maharashtra) * ''[[Asparagus katangensis]]'' <small>(De Wild. & T.Durand)</small> – Suid-Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus khorasanensis]]'' <small>(Hamdi & Assadi)</small> – Iran * ''[[Asparagus kiusianus]]'' <small>(Makino)</small> – Japan (Kyushu) * ''[[Asparagus kraussianus]]'' <small>((Kunth) J.F.Macbr.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus krebsianus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Sentraal- & Suid-Malawi tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus laevissimus]]'' <small>(Steud. ex Baker)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus laricinus]]'' <small>(Burch.)</small> – Congo tot Tanzanië en Suid-Afrika * ''[[Asparagus lecardii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus ledebourii]]'' <small>(Miscz.)</small> – Oos-Kaukasus * ''[[Asparagus leptocladodius]]'' <small>(Chiov.)</small> – Suid-Ethiopië tot Djiboeti en Kenia * ''[[Asparagus lignosus]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]])</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus litoralis]]'' <small>(Steven)</small> - England, Oekraïne, Rusland, Bulgarye en Turkye * ''[[Asparagus longicladus]]'' <small>(N.E.Br.)</small> – Zimbabwe tot Botswana * ''[[Asparagus longiflorus]]'' <small>([[Adrien René Franchet|Franch.]])</small> – Qinghai tot Noord-Sentraal-China * ''[[Asparagus longipes]]'' <small>(Baker)</small> – Kameroen * ''[[Asparagus lycaonicus]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Konya), Iran (Arak-soutmeer) * ''[[Asparagus lycicus]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Antalya) * ''[[Asparagus lycopodineus]]'' <small>((Baker) F.T.Wang & Tang)</small> – Bhoetan tot Sentraal-China * ''[[Asparagus lynetteae]]'' <small>((Oberm.)</small> Fellingham & N.L.Mey.) – Mpumalanga * ''[[Asparagus macowanii]]'' <small>(Baker)</small> – Mosambiek tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus madecassus]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus mahafalensis]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus mairei]]'' <small>(H.Lév.)</small> – China (Yunnan) * ''[[Asparagus mariae]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus maritimus]]'' <small>((L.) Mill.)</small> – Suid-Europa tot Crimea * ''[[Asparagus meioclados]]'' <small>(H.Lév.)</small> – Suid-Sentraal-China * ''[[Asparagus merkeri]]'' <small>(K.Krause)</small> – Tanzanië * ''[[Asparagus microraphis]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus migeodii]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Tanzanië tot Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus minutiflorus]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Mosambiek tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus mollis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus monophyllus]]'' <small>(Baker)</small> – Afghanistan tot Wes-Pakistan * ''[[Asparagus mozambicus]]'' <small>(Kunth)</small> – Mosambiek (I. Quirimba) * ''[[Asparagus mucronatus]]'' <small>(Jessop)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus multituberosus]]'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]])</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus munitus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suid-Sentraal-China * ''[[Asparagus myriacanthus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suidoos-Tibet tot China (Noordwes-Yunnan) * ''[[Asparagus natalensis]]'' <small>((Baker) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus neglectus]]'' <small>(Kar. & Kir.)</small> – Siberië tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus nelsii]]'' <small>(Schinz)</small> – Zambië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus nesiotes]]'' <small>(Svent.)</small> – Selvagens, Kanarie-eilande * ''[[Asparagus nodulosus]]'' <small>((Oberm.)</small> J.-P.Lebrun & Stork) – Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus officinalis]]'' <small>(L.)</small> – Europa tot Mongolië, Noordwes-Afrika * ''[[Asparagus oligoclonos]]'' <small>(Maxim.)</small> – Mongolië tot Japan * ''[[Asparagus oliveri]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Tropiese Afrika tot Botswana * ''[[Asparagus ovatus]]'' <small>([[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]])</small> – Suidwes- & Suid-Kaapprovinsie * ''[[Asparagus oxyacanthus]]'' <small>(Baker)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus pachyrrhizus]]'' – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus palaestinus]]'' <small>(Baker) – Israel (Jordan Valley)</small>, Turkye * ''[[Asparagus pallasii]]'' <small>(Miscz.)</small> – Oos-Roemenië tot Siberië * ''[[Asparagus pastorianus]]'' <small>(Webb & Berthel.)</small> – Kanarie-eilande, Wes-Morocco * ''[[Asparagus pearsonii]]'' <small>(Kies)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus pendulus]]'' <small>((Oberm.) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Suid-Tropiese Afrika tot Botswana * ''[[Asparagus penicillatus]]'' <small>(H.Hara)</small> – Wes-Nepal * ''[[Asparagus persicus]]'' <small>(Baker)</small> – Sentraal-Turkye tot Mongolië en Wes-Pakistan * ''[[Asparagus petersianus]]'' <small>(Kunth)</small> – Tanzanië tot Mosambiek * ''[[Asparagus plocamoides]]'' <small>(Webb ex Svent.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus poissonii]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus prostratus]]'' <small>(Dumort.)</small> – Coasts of Wes-Europa * ''[[Asparagus przewalskyi]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov & T.V.Egorova)</small> – Qinghai * ''[[Asparagus pseudoscaber]]'' <small>(Grecescu)</small> – Suidoos-Europa tot Oekraïne * ''[[Asparagus psilurus]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Suid-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus punjabensis]]'' <small>(J.L.Stewart)</small> – Indië * ''[[Asparagus pygmaeus]]'' <small>(Makino)</small> – Japan * ''[[Asparagus racemosus]]'' <small>(Willd.)</small> – Tropiese Afrika tot Noord-Australië * ''[[Asparagus radiatus]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Mosambiek tot Swaziland (Umbeluzi Gorge) * ''[[Asparagus ramosissimus]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus recurvispinus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus retrofractus]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus richardsiae]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Zambië * ''[[Asparagus rigidus]]'' <small>(Jessop)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus ritschardii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus rogersii]]'' <small>(R.E.Fr.)</small> – Kenia tot Zambië * ''[[Asparagus rottleri]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus rubicundus]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]])</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus rubricaulis]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Indië * ''[[Asparagus sapinii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus sarmentosus]]'' <small>(L.)</small> – Indië * ''[[Asparagus saundersiae]]'' <small>(Baker)</small> – Malawi, Suid-Afrika * ''[[Asparagus scaberulus]]'' <small>(A.Rich.)</small> – Noordoos- & Oos-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus scandens]]'' <small>(Thunb.)</small> – Suidwes- & Suid-Kaapprovinsie * ''[[Asparagus schoberioides]]'' <small>(Kunth)</small> – Suidoos-Siberië tot Japan * ''[[Asparagus schroederi]]'' <small>(Engl.)</small> – Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus schumanianus]]'' <small>(Schltr. ex H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus scoparius]]'' <small>(Lowe)</small> – Makaronesië * ''[[Asparagus sekukuniensis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus setaceus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Sentraal-Ethiopië tot Suid-Afrika, Comoros * ''[[Asparagus sichuanicus]]'' <small>(S.C.Chen & D.Q.Liu)</small> – Tibet tot China (Sichuan) * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>(Baker)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus spinescens]]'' <small>(Steud. ex Schult. & Schult.f.)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus squarrosus]]'' <small>(J.A.Schmidt)</small> – Cape Verde * ''[[Asparagus stachyphyllus]]'' <small>(H.Lév. & Vaniot)</small> – Korea * ''[[Asparagus stellatus]]'' <small>(Baker)</small> – Oos-Kaap tot Lesotho * ''[[Asparagus stipulaceus]]'' <small>(Lam.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus striatus]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Kaapprovinsie tot Vrystaat * ''[[Asparagus suaveolens]]'' <small>(Burch.)</small> – Kenia tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus subfalcatus]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus subscandens]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – China (Suid-Yunnan) * ''[[Asparagus subulatus]]'' <small>(Thunb.)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus sylvicola]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo tot Swaziland * ''[[Asparagus taliensis]]'' <small>(F.T.Wang & Tang ex S.C.Chen)</small> – China (Yunnan) * ''[[Asparagus tamariscinus]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov)</small> – Sentraal-Asië tot Suid-Siberië en Mongolië * ''[[Asparagus tenuifolius]]'' <small>(Lam.)</small> – Middellandse See tot Oekraïne * ''[[Asparagus tibeticus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Tibet * ''[[Asparagus transvaalensis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo tot Swaziland * ''[[Asparagus trichoclados]]'' <small>((F.T.Wang & Tang) F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – China (Sentraal-Yunnan) * ''[[Asparagus trichophyllus]]'' <small>([[Alexander von Bunge|Bunge]])</small> – Wes-Asië, Mongolië tot Noord-China * ''[[Asparagus turkestanicus]]'' <small>(Popov)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus uhligii]]'' <small>(K.Krause)</small> – Tanzanië * ''[[Asparagus umbellatus]]'' <small>(Link)</small> – Makaronesië * ''[[Asparagus umbellulatus]]'' <small>(Bresler)</small> – Seychelle tot Maskarene * ''[[Asparagus undulatus]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus usambarensis]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Tanzanië (Usambara-berge) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>(Bojer ex Baker)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus verticillatus]]'' <small>(L.)</small> – Suidoos-Europa tot Iran * ''[[Asparagus virgatus]]'' <small>(Baker)</small> – Jemen, Suid-Tanzanië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus volubilis]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus vvedenskyi]]'' <small>(Botsch.)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus warneckei]]'' <small>((Engl.) Hutch.)</small> – Wes- & Wes-Sentraal Tropiese Afrika * ''[[Asparagus yanbianensis]]'' <small>(S.C.Chen)</small> – China (Suidwes-Sichuan) * ''[[Asparagus yanyuanensis]]'' <small>(S.C.Chen)</small> – China (Suidwes-Sichuan) {{div col end}} == Spesiegalery == <gallery mode=packed heights=140 style="font-size:100%; line-height:130%"> Asparagus angusticladus, Roodeplaat Natuurreservaat.jpg|''A. angusticladus'' te [[Roodeplaat Natuurreservaat|Roodeplaat]], Pretoria Asparagus falcatus, a, Krantzkloof Natuurreservaat.jpg|''A. falcatus'' te [[Krantzkloof Natuurreservaat|Krantzkloof]], [[Kloof, KwaZulu-Natal|Kloof]], KZN Asparagus laricinus, lote en kladodes, Spitskop, a.jpg|''A. laricinus'' naby [[Bronkhorstspruit]] Asparagus suaveolens, d, Schanskop.jpg|''A. suaveolens'' te [[Fort Schanskop|Schanskop]], Pretoria Asparagus transvaalensis, kladodes, Little Eden.jpg|''A. transvaalensis'' te Little Eden naby [[Cullinan]] </gallery> == Verwysings == {{reflist}} [[Kategorie:Asparagus|*]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies|Asparagus]] moatsweb3izvhix9w6nw1jly67rky1x 2915480 2915479 2026-07-03T16:03:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915480 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lys van ''Asparagus''-spesies}} Teen September 2014 aanvaar die [[World Checklist of Selected Plant Families]] 212 [[spesie]]s van ''[[Asparagus]]'':<ref name=WCSP_Asparagus>{{Citation |title=''Asparagus''|work=[[World Checklist of Selected Plant Families]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |url=http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do?plantName=Asparagus |accessdate=2014-09-01 }}</ref> <gallery mode=packed heights=140 style="font-size:100%; line-height:130%"> Asparagus rubicundus - Greyton - South Africa 4.JPG|''A. rubicundus'' by [[Greyton]] Asparagus setaceus, b, Krugersdorp.jpg|''A. setaceus'' as tuinplant in [[Krugersdorp]] Asparagus laricinus, vrugte, Rietvlei NR, a.jpg|''A. laricinus''-vrugte te [[Rietvlei Natuurreservaat|Rietvlei]], Pretoria </gallery> {{-}} {{Div col|colwidth=30em}} * ''[[Asparagus acicularis]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suidoos-China (tot Hubei) * ''[[Asparagus acocksii]]'' <small>(Jessop)</small> – [[Suid-Afrika]] * ''[[Asparagus acutifolius]]'' <small>(L.)</small> – [[Middellandse See]] * ''[[Asparagus adscendens]]'' <small>(Roxb.)</small> – [[Pakistan]] tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus aethiopicus]]'' <small>(L.)</small> – Kaapprovinsie tot Noordwes * ''[[Asparagus africanus]]'' <small>(Lam.)</small> – Tropiese & Suid-Afrika, [[Arabiese Skiereiland]], Wes-Indië * ''[[Asparagus aggregatus]]'' <small>(([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus albus]]'' <small>(L.)</small> – Wes- & Sentraal-Middellandse See * ''[[Asparagus alopecurus]]'' <small>((Oberm.) Malcomber & Sebsebe)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus altiscandens]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & Gilg)</small> – Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus altissimus]]'' <small>(Munby)</small> – Noordwes-Sahara * ''[[Asparagus angulofractus]]'' <small>(Iljin)</small> – Sentraal-Asië tot Suidwes-Xinjiang * ''[[Asparagus angusticladus]]'' <small>((Jessop) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus aphyllus]]'' <small>(L.)</small> – Middellandse See tot Noordwes-Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus arborescens]]'' <small>(Willd. ex Schult. & Schult.f.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus aridicola]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Ethiopië tot Kenia * ''[[Asparagus asiaticus]]'' <small>(L.)</small> – Indië * ''[[Asparagus asparagoides]]'' <small>((L.) Druce)</small> – Suid-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus aspergillus]]'' <small>(Jessop)</small> – Suid-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus baumii]]'' <small>(Engl. & Gilg)</small> – Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus bayeri]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus benguellensis]]'' <small>(Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus bequaertii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus biflorus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – KwaZulu-Natal tot Eswatini * ''[[Asparagus botschantzevii]]'' – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus botswanicus]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Noord-Botswana * ''[[Asparagus brachiatus]]'' <small>(Thulin)</small> – Somalië * ''[[Asparagus brachyphyllus]]'' <small>(Turcz.)</small> – Sentraal-Asië tot Korea * ''[[Asparagus breslerianus]]'' <small>(Schult. & Schult.f.)</small> – Kaukasus tot Mongolië en Wes-Pakistan * ''[[Asparagus buchananii]]'' <small>(Baker)</small> – Suidwes-Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus bucharicus]]'' <small>(Iljin)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus burchellii]]'' <small>(Baker)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus burjaticus]]'' <small>(Peschkova)</small> – Suid-Siberië tot Noord-Mongolië * ''[[Asparagus calcicola]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus capensis]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus capitatus]]'' <small>(Baker)</small> – Noord-Oman, Oos-Afghanistan tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus chimanimanensis]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Tropiese Afrika ([[Chimanimaniberge]]) * ''[[Asparagus clareae]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus cochinchinensis]]'' <small>((Lour.) Merr.)</small> – Japan tot Indo-China en Filippyne (Noord-Luzon) * ''[[Asparagus coddii]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – KwaZulu-Natal * ''[[Asparagus concinnus]]'' <small>((Baker) Kies)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus confertus]]'' <small>(K.Krause)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus coodei]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Içel, Konya) * ''[[Asparagus crassicladus]]'' <small>(Jessop)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus curillus]]'' <small>(Buch.-Ham. ex Roxb.)</small> – Wes-Sentraal- & Sentraal-Himalaya tot Indië (Punjab) * ''[[Asparagus dauricus]]'' <small>(Fisch. ex Link)</small> – Siberië tot Noordoos-Korea * ''[[Asparagus declinatus]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap, Madagaskar * ''[[Asparagus deflexus]]'' <small>(Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus densiflorus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Mosambiek (Inhaca-eilande) tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus denudatus]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Oos-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus devenishii]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus divaricatus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – E .Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus drepanophyllus]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Wes-Sentraal-Tropiese Afrika tot Angola * ''[[Asparagus duchesnei]]'' <small>(L.Linden)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus dumosus]]'' <small>(Baker)</small> – Pakistan tot Noordwes-Indië * ''[[Asparagus edulis]]'' <small>((Oberm.) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus elephantinus]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus equisetoides]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Angola * ''[[Asparagus exsertus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus exuvialis]]'' <small>(Burch.)</small> – Suid-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus falcatus]]'' <small>(L.)</small> – Suidwes-Ethiopië tot Suid-Afrika, Arabiese Skiereiland, Indië, Sri Lanka * ''[[Asparagus fallax]]'' <small>(Svent.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus fasciculatus]]'' <small>(Thunb.)</small> – Namibië tot Vrystaat, Madagaskar * ''[[Asparagus faulkneri]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suidoos-Kenia tot Tanzanië * ''[[Asparagus ferganensis]]'' <small>(Vved.)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus filicinus]]'' <small>(Buch.-Ham. ex D.Don)</small> – Himalaya tot Sentraal-China * ''[[Asparagus filicladus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus filifolius]]'' <small>(Bertol.)</small> – Sirië tot Irak * ''[[Asparagus flagellaris]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Tropiese & Suid-Afrika, Wes-Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus flavicaulis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Zimbabwe tot Limpopo * ''[[Asparagus fouriei]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus fractiflexus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo tot KwaZulu-Natal * ''[[Asparagus fysonii]]'' <small>(J.F.Macbr.)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus gharoensis]]'' <small>(Blatt.)</small> – Suid-Pakistan * ''[[Asparagus glaucus]]'' <small>(Kies)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus gobicus]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov)</small> – Mongolië tot Noord-China * ''[[Asparagus gonoclados]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Indië, Sri Lanka * ''[[Asparagus graniticus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus greveanus]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Wes- & Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus griffithii]]'' <small>(Baker)</small> – Iran tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus gypsaceus]]'' <small>(Vved.)</small> – Sentraal-Asië (Pamir-berge) * ''[[Asparagus hajrae]]'' <small>(Kamble)</small> – Assam * ''[[Asparagus hirsutus]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus homblei]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus horridus]]'' <small>(L.)</small> – Kanarie-eilande, Middellandse See tot Arabiese Skiereiland * ''[[Asparagus humilis]]'' <small>(Engl.)</small> – Suidoos-Kenia tot Mosambiek * ''[[Asparagus inderiensis]]'' <small>(Blume ex Ledeb.)</small> – Crimea tot Sentraal-Asië * ''[[Asparagus intricatus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus juniperoides]]'' <small>(Engl.)</small> – Suidwes-Namibië tot Noordwes-Kaap * ''[[Asparagus kaessneri]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus kansuensis]]'' <small>(F.T.Wang & Tang ex S.C.Chen)</small> – China (Suid-Gansu) * ''[[Asparagus karthikeyanii]]'' <small>((Kamble) M.R.Almeida)</small> – Indië (Maharashtra) * ''[[Asparagus katangensis]]'' <small>(De Wild. & T.Durand)</small> – Suid-Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus khorasanensis]]'' <small>(Hamdi & Assadi)</small> – Iran * ''[[Asparagus kiusianus]]'' <small>(Makino)</small> – Japan (Kyushu) * ''[[Asparagus kraussianus]]'' <small>((Kunth) J.F.Macbr.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus krebsianus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Sentraal- & Suid-Malawi tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus laevissimus]]'' <small>(Steud. ex Baker)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus laricinus]]'' <small>(Burch.)</small> – Congo tot Tanzanië en Suid-Afrika * ''[[Asparagus lecardii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus ledebourii]]'' <small>(Miscz.)</small> – Oos-Kaukasus * ''[[Asparagus leptocladodius]]'' <small>(Chiov.)</small> – Suid-Ethiopië tot Djiboeti en Kenia * ''[[Asparagus lignosus]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]])</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus litoralis]]'' <small>(Steven)</small> - England, Oekraïne, Rusland, Bulgarye en Turkye * ''[[Asparagus longicladus]]'' <small>(N.E.Br.)</small> – Zimbabwe tot Botswana * ''[[Asparagus longiflorus]]'' <small>([[Adrien René Franchet|Franch.]])</small> – Qinghai tot Noord-Sentraal-China * ''[[Asparagus longipes]]'' <small>(Baker)</small> – Kameroen * ''[[Asparagus lycaonicus]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Konya), Iran (Arak-soutmeer) * ''[[Asparagus lycicus]]'' <small>(P.H.Davis)</small> – Turkye (Antalya) * ''[[Asparagus lycopodineus]]'' <small>((Baker) F.T.Wang & Tang)</small> – Bhoetan tot Sentraal-China * ''[[Asparagus lynetteae]]'' <small>((Oberm.)</small> Fellingham & N.L.Mey.) – Mpumalanga * ''[[Asparagus macowanii]]'' <small>(Baker)</small> – Mosambiek tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus madecassus]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus mahafalensis]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus mairei]]'' <small>(H.Lév.)</small> – China (Yunnan) * ''[[Asparagus mariae]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus maritimus]]'' <small>((L.) Mill.)</small> – Suid-Europa tot Crimea * ''[[Asparagus meioclados]]'' <small>(H.Lév.)</small> – Suid-Sentraal-China * ''[[Asparagus merkeri]]'' <small>(K.Krause)</small> – Tanzanië * ''[[Asparagus microraphis]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus migeodii]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Tanzanië tot Suid-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus minutiflorus]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Mosambiek tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus mollis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus monophyllus]]'' <small>(Baker)</small> – Afghanistan tot Wes-Pakistan * ''[[Asparagus mozambicus]]'' <small>(Kunth)</small> – Mosambiek (I. Quirimba) * ''[[Asparagus mucronatus]]'' <small>(Jessop)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus multituberosus]]'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]])</small> – Wes-Kaap * ''[[Asparagus munitus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suid-Sentraal-China * ''[[Asparagus myriacanthus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Suidoos-Tibet tot China (Noordwes-Yunnan) * ''[[Asparagus natalensis]]'' <small>((Baker) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Ethiopië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus neglectus]]'' <small>(Kar. & Kir.)</small> – Siberië tot Wes-Himalaya * ''[[Asparagus nelsii]]'' <small>(Schinz)</small> – Zambië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus nesiotes]]'' <small>(Svent.)</small> – Selvagens, Kanarie-eilande * ''[[Asparagus nodulosus]]'' <small>((Oberm.)</small> J.-P.Lebrun & Stork) – Zimbabwe tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus officinalis]]'' <small>(L.)</small> – Europa tot Mongolië, Noordwes-Afrika * ''[[Asparagus oligoclonos]]'' <small>(Maxim.)</small> – Mongolië tot Japan * ''[[Asparagus oliveri]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Suid-Tropiese Afrika tot Botswana * ''[[Asparagus ovatus]]'' <small>([[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]])</small> – Suidwes- & Suid-Kaapprovinsie * ''[[Asparagus oxyacanthus]]'' <small>(Baker)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus pachyrrhizus]]'' – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus palaestinus]]'' <small>(Baker) – Israel (Jordan Valley)</small>, Turkye * ''[[Asparagus pallasii]]'' <small>(Miscz.)</small> – Oos-Roemenië tot Siberië * ''[[Asparagus pastorianus]]'' <small>(Webb & Berthel.)</small> – Kanarie-eilande, Wes-Morocco * ''[[Asparagus pearsonii]]'' <small>(Kies)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus pendulus]]'' <small>((Oberm.) J.-P.Lebrun & Stork)</small> – Suid-Tropiese Afrika tot Botswana * ''[[Asparagus penicillatus]]'' <small>(H.Hara)</small> – Wes-Nepal * ''[[Asparagus persicus]]'' <small>(Baker)</small> – Sentraal-Turkye tot Mongolië en Wes-Pakistan * ''[[Asparagus petersianus]]'' <small>(Kunth)</small> – Tanzanië tot Mosambiek * ''[[Asparagus plocamoides]]'' <small>(Webb ex Svent.)</small> – Kanarie-eilande * ''[[Asparagus poissonii]]'' <small>(H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus prostratus]]'' <small>(Dumort.)</small> – Coasts of Wes-Europa * ''[[Asparagus przewalskyi]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov & T.V.Egorova)</small> – Qinghai * ''[[Asparagus pseudoscaber]]'' <small>(Grecescu)</small> – Suidoos-Europa tot Oekraïne * ''[[Asparagus psilurus]]'' <small>(WelWes-ex Baker)</small> – Suid-Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus punjabensis]]'' <small>(J.L.Stewart)</small> – Indië * ''[[Asparagus pygmaeus]]'' <small>(Makino)</small> – Japan * ''[[Asparagus racemosus]]'' <small>(Willd.)</small> – Tropiese Afrika tot Noord-Australië * ''[[Asparagus radiatus]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Suid-Mosambiek tot Eswatini (Umbeluzi Gorge) * ''[[Asparagus ramosissimus]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Afrika * ''[[Asparagus recurvispinus]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus retrofractus]]'' <small>(L.)</small> – Namibië tot Kaapprovinsie * ''[[Asparagus richardsiae]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Zambië * ''[[Asparagus rigidus]]'' <small>(Jessop)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus ritschardii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus rogersii]]'' <small>(R.E.Fr.)</small> – Kenia tot Zambië * ''[[Asparagus rottleri]]'' <small>(Baker)</small> – Suid-Indië * ''[[Asparagus rubicundus]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]])</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus rubricaulis]]'' <small>((Kunth) Baker)</small> – Indië * ''[[Asparagus sapinii]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus sarmentosus]]'' <small>(L.)</small> – Indië * ''[[Asparagus saundersiae]]'' <small>(Baker)</small> – Malawi, Suid-Afrika * ''[[Asparagus scaberulus]]'' <small>(A.Rich.)</small> – Noordoos- & Oos-Tropiese Afrika * ''[[Asparagus scandens]]'' <small>(Thunb.)</small> – Suidwes- & Suid-Kaapprovinsie * ''[[Asparagus schoberioides]]'' <small>(Kunth)</small> – Suidoos-Siberië tot Japan * ''[[Asparagus schroederi]]'' <small>(Engl.)</small> – Tropiese & Suid-Afrika * ''[[Asparagus schumanianus]]'' <small>(Schltr. ex H.Perrier)</small> – Suidwes-Madagaskar * ''[[Asparagus scoparius]]'' <small>(Lowe)</small> – Makaronesië * ''[[Asparagus sekukuniensis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo * ''[[Asparagus setaceus]]'' <small>((Kunth) Jessop)</small> – Sentraal-Ethiopië tot Suid-Afrika, Comoros * ''[[Asparagus sichuanicus]]'' <small>(S.C.Chen & D.Q.Liu)</small> – Tibet tot China (Sichuan) * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>(Baker)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus spinescens]]'' <small>(Steud. ex Schult. & Schult.f.)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus squarrosus]]'' <small>(J.A.Schmidt)</small> – Cape Verde * ''[[Asparagus stachyphyllus]]'' <small>(H.Lév. & Vaniot)</small> – Korea * ''[[Asparagus stellatus]]'' <small>(Baker)</small> – Oos-Kaap tot Lesotho * ''[[Asparagus stipulaceus]]'' <small>(Lam.)</small> – Suidwes-Kaap * ''[[Asparagus striatus]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Kaapprovinsie tot Vrystaat * ''[[Asparagus suaveolens]]'' <small>(Burch.)</small> – Kenia tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus subfalcatus]]'' <small>(De Wild.)</small> – Demokratiese Republiek die Kongo * ''[[Asparagus subscandens]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – China (Suid-Yunnan) * ''[[Asparagus subulatus]]'' <small>(Thunb.)</small> – Oos-Kaap * ''[[Asparagus sylvicola]]'' <small>(S.M.Burrows)</small> – Limpopo tot Eswatini * ''[[Asparagus taliensis]]'' <small>(F.T.Wang & Tang ex S.C.Chen)</small> – China (Yunnan) * ''[[Asparagus tamariscinus]]'' <small>(N.A.Ivanova ex Grubov)</small> – Sentraal-Asië tot Suid-Siberië en Mongolië * ''[[Asparagus tenuifolius]]'' <small>(Lam.)</small> – Middellandse See tot Oekraïne * ''[[Asparagus tibeticus]]'' <small>(F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – Tibet * ''[[Asparagus transvaalensis]]'' <small>((Oberm.) Fellingham & N.L.Mey.)</small> – Limpopo tot Eswatini * ''[[Asparagus trichoclados]]'' <small>((F.T.Wang & Tang) F.T.Wang & S.C.Chen)</small> – China (Sentraal-Yunnan) * ''[[Asparagus trichophyllus]]'' <small>([[Alexander von Bunge|Bunge]])</small> – Wes-Asië, Mongolië tot Noord-China * ''[[Asparagus turkestanicus]]'' <small>(Popov)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus uhligii]]'' <small>(K.Krause)</small> – Tanzanië * ''[[Asparagus umbellatus]]'' <small>(Link)</small> – Makaronesië * ''[[Asparagus umbellulatus]]'' <small>(Bresler)</small> – Seychelle tot Maskarene * ''[[Asparagus undulatus]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Namibië tot Wes-Kaap * ''[[Asparagus usambarensis]]'' <small>(Sebsebe)</small> – Tanzanië (Usambara-berge) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>(Bojer ex Baker)</small> – Madagaskar * ''[[Asparagus verticillatus]]'' <small>(L.)</small> – Suidoos-Europa tot Iran * ''[[Asparagus virgatus]]'' <small>(Baker)</small> – Jemen, Suid-Tanzanië tot Suid-Afrika * ''[[Asparagus volubilis]]'' <small>((L.f.) Thunb.)</small> – Kaapprovinsie * ''[[Asparagus vvedenskyi]]'' <small>(Botsch.)</small> – Sentraal-Asië * ''[[Asparagus warneckei]]'' <small>((Engl.) Hutch.)</small> – Wes- & Wes-Sentraal Tropiese Afrika * ''[[Asparagus yanbianensis]]'' <small>(S.C.Chen)</small> – China (Suidwes-Sichuan) * ''[[Asparagus yanyuanensis]]'' <small>(S.C.Chen)</small> – China (Suidwes-Sichuan) {{div col end}} == Spesiegalery == <gallery mode=packed heights=140 style="font-size:100%; line-height:130%"> Asparagus angusticladus, Roodeplaat Natuurreservaat.jpg|''A. angusticladus'' te [[Roodeplaat Natuurreservaat|Roodeplaat]], Pretoria Asparagus falcatus, a, Krantzkloof Natuurreservaat.jpg|''A. falcatus'' te [[Krantzkloof Natuurreservaat|Krantzkloof]], [[Kloof, KwaZulu-Natal|Kloof]], KZN Asparagus laricinus, lote en kladodes, Spitskop, a.jpg|''A. laricinus'' naby [[Bronkhorstspruit]] Asparagus suaveolens, d, Schanskop.jpg|''A. suaveolens'' te [[Fort Schanskop|Schanskop]], Pretoria Asparagus transvaalensis, kladodes, Little Eden.jpg|''A. transvaalensis'' te Little Eden naby [[Cullinan]] </gallery> == Verwysings == {{reflist}} [[Kategorie:Asparagus|*]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies|Asparagus]] c9zkz5zy1zf97e8lfz8gmeb4ms0jinq 0 372739 2915543 2909069 2026-07-03T22:02:12Z Jcb 223 2915543 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Colonial-Pipeline-Ransomware.jpg|duimnael|Skermkiekie van Colonial Pipeline ransomware-nota]] Die '''Colonial Pipeline-kuberaanval''' het op [[7 Mei]] [[2021]] plaasgevind, toe Colonial Pipeline, 'n Amerikaanse oliepypleidingstelsel-maatskappy wat in [[Houston]], [[Texas]] gestig is en hoofsaaklik [[brandstof]] na die suidoostelike [[Verenigde State van Amerika]] vervoer, 'n kuberaanval ondervind het. Die aanval het [[losprysware]] behels wat daartoe gelei het dat rekenaartoerusting gedwing was om die bedryf van die pypleiding te staak.<ref>{{cite web|first=Christopher|last=Bing|first2=Stephanie|last2=Kelly|date=8 Mei 2021|title=Cyber attack shuts down top U.S. fuel pipeline network|url=https://www.reuters.com/technology/colonial-pipeline-halts-all-pipeline-operations-after-cybersecurity-attack-2021-05-08/|website=[[Reuters]]|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508050319/https://www.reuters.com/technology/colonial-pipeline-halts-all-pipeline-operations-after-cybersecurity-attack-2021-05-08/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|first=Grace|last=Segers|date=8 Mei 2021|title=Cyberattack prompts major pipeline operator to halt operations|url=https://www.cbsnews.com/news/colonial-pipeline-cyberattack-halt-operations/|website=CBS News|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508150203/https://www.cbsnews.com/news/colonial-pipeline-cyberattack-halt-operations/|url-status=live}}</ref><ref name=npr>{{cite web|first=Marisa|last=Peñaloza|date=8 Mei 2021|title=Cybersecurity Attack Shuts Down A Top U.S. Gasoline Pipeline|url=https://www.npr.org/2021/05/08/995040240/cybersecurity-attack-shuts-down-a-top-u-s-gasoline-pipeline|website=NPR|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508181849/https://www.npr.org/2021/05/08/995040240/cybersecurity-attack-shuts-down-a-top-u-s-gasoline-pipeline|url-status=live}}</ref> Weens die aanval is al die bedrywighede van die pypleiding gestaak.<ref name=nyt>{{cite web|first=David|last=Sanger|first2=Clifford|last2=Krauss|first3=Nicole|last3=Perlroth|date=8 Mei 2021|title=Cyberattack Forces a Shutdown of a Top U.S. Pipeline|url=https://www.nytimes.com/2021/05/08/us/cyberattack-colonial-pipeline.html|website=[[New York Times]]|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508120639/https://www.nytimes.com/2021/05/08/us/cyberattack-colonial-pipeline.html|url-status=live}}</ref><ref name="eaton">{{cite web|first=Collin|last=Eaton|first2=Dustin|last2=Volz|date=8 Mei 2021|title=U.S. Pipeline Cyberattack Forces Closure|url=https://www.wsj.com/articles/cyberattack-forces-closure-of-largest-u-s-refined-fuel-pipeline-11620479737|website=[[Wall Street Journal]]|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508131722/https://www.wsj.com/articles/cyberattack-forces-closure-of-largest-u-s-refined-fuel-pipeline-11620479737|url-status=live}}</ref><ref name="strac">{{cite web |first=Veronica |last=Stracqualursi |date=8 Mei 2021 |title=Cyberattack forces major US fuel pipeline to shut down |url=https://www.cnn.com/2021/05/08/politics/colonial-pipeline-cybersecurity-attack/index.html |website=[[CNN]] |access-date=8 Mei 2021 |archive-date=8 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210508151906/https://www.cnn.com/2021/05/08/politics/colonial-pipeline-cybersecurity-attack/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="nbc">{{cite web |date=8 Mei 2021 |title=Colonial Pipeline blames ransomware for pipeline shutdown |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/cyberattack-forces-colonial-pipeline-shut-major-fuel-line-n1266737 |website=NBC News |access-date=8 Mei 2021 |archive-date=8 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210508085111/https://www.nbcnews.com/news/us-news/cyberattack-forces-colonial-pipeline-shut-major-fuel-line-n1266737 |url-status=live }}</ref> Colonial Pipeline het die versoekte losprys (byna VS$ 5 miljoen) binne enkele ure na die aanval betaal.<ref name="paid hackers">{{cite web |title=Colonial Pipeline Paid Hackers Nearly $5 Million in Ransom |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-13/colonial-pipeline-paid-hackers-nearly-5-million-in-ransom |authors=William Turton, Michael Riley, and Jennifer Jacobs |date=12 Mei 2021 |work=Bloomberg}}</ref> Die [[kuberkraker]] het daarna 'n sagtewaretoepassing aan Colonial Pipeline gestuur om hul netwerk te herstel, maar dit het baie stadig gewerk.<ref name="paid hackers" /> President [[Joe Biden]] het op 9 Mei 'n noodtoestand afgekondig.<ref name=nyt>{{cite web|first=David|last=Sanger|first2=Clifford|last2=Krauss|first3=Nicole|last3=Perlroth|date=8 Mei 2021|title=Cyberattack Forces a Shutdown of a Top U.S. Pipeline|url=https://www.nytimes.com/2021/05/08/us/cyberattack-colonial-pipeline.html|website=[[New York Times]]|access-date=8 Mei 2021|archive-date=8 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508120639/https://www.nytimes.com/2021/05/08/us/cyberattack-colonial-pipeline.html|url-status=live}}</ref><ref name="eaton" /><ref name="strac" /><ref name="nbc" /> Dit was die grootste kuberaanval op 'n olie-infrastruktuur-teiken in die geskiedenis van die Verenigde State<ref name=politico>{{cite news|title='Jugular' of the U.S. fuel pipeline system shuts down after cyberattack|quote=The infiltration of a major fuel pipeline is "the most significant, successful attack on energy infrastructure we know of."|authors=GLORIA GONZALEZ, BEN LEFEBVRE and ERIC GELLER|work=Politico|date=8 Mei 2021|url=https://www.politico.com/news/2021/05/08/colonial-pipeline-cyber-attack-485984|access-date=9 Mei 2021|archive-date=9 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509154120/https://www.politico.com/news/2021/05/08/colonial-pipeline-cyber-attack-485984|url-status=live}}</ref> Die [[FBI]] en verskillende mediabronne het die kriminele kuberkrakergroep [[DarkSide]] as die verantwoordelike party geïdentifiseer<ref>{{cite web |title=Here’s the hacking group responsible for the Colonial Pipeline shutdown |url=https://www.cnbc.com/2021/05/10/hacking-group-darkside-reportedly-responsible-for-colonial-pipeline-shutdown.html |first=Eamon |last=Javers |date=10 Mei 2021 |work=CNBC |access-date=11 Mei 2021 |archive-date=10 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510145819/https://www.cnbc.com/2021/05/10/hacking-group-darkside-reportedly-responsible-for-colonial-pipeline-shutdown.html |url-status=live }}</ref> Dieselfde groep het vermoedelik die dag voor die aanval 100 gigagrepe data van bedryfsbedieners gesteel. <ref name=bloomberg>{{cite news|title= Colonial Hackers Stole Data Thursday Ahead of Shutdown|authors= Jordan Robertson and William Turton|date= 8 Mei 2021|publisher= Bloomberg News|url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-09/colonial-hackers-stole-data-thursday-ahead-of-pipeline-shutdown|access-date= 9 Mei 2021|archive-date= 9 Mei 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210509150415/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-09/colonial-hackers-stole-data-thursday-ahead-of-pipeline-shutdown|url-status= live}}</ref> == Agtergrond == Die Colonial Pipeline vervoer [[petrol]], [[diesel]] en vliegtuigbrandstof vanaf [[Texas]] tot so ver as [[New York]]. Ongeveer 45% van alle brandstof wat aan die Ooskus verbruik word, kom via die pypleidingstelsel. Die aanval kom te midde van toenemende kommer oor die kwesbaarheid van infrastruktuur vir kuberaanvalle na verskeie opspraakwekkende aanvalle, insluitend die [[Dataskending van federale regeringsinstellings van die VSA in 2020|SolarWinds-kuberaanval]] van 2020 wat verskeie regeringsinstansies getref het, waaronder die [[Pentagon]], die tesourie-departement, die staatsdepartement en die departement van binnelandse veiligheid. <ref>{{cite web |last1=Bomey |first1=Nathan |title=Colonial Pipeline looking to 'substantially restore operations by end of week |url=https://www.usatoday.com/story/money/2021/05/10/gas-prices-colonial-pipeline-ransomware-attack-cyberattack/5019214001/ |website=USA TODAY |access-date=10 Mei 2021 |archive-date=10 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143554/https://www.usatoday.com/story/money/2021/05/10/gas-prices-colonial-pipeline-ransomware-attack-cyberattack/5019214001/ |url-status=live }}</ref> == Impak == [[Lêer:2021-05-15 14 33 28 Out-of-service gas pumps due to panic buying after the Colonial Pipeline cyberattack at the Wawa along Air and Space Museum Parkway in Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|duimnael|Paniekaankope het wydverspreide petroltekorte veroorsaak]] [[Lêer:2021-05-14 20 59 41 An out-of-service gas pump due to panic buying after the Colonial Pipeline cyberattack at the Sunoco gas station in the Franklin Farm Village Shopping Center in the Franklin Farm section of Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|duimnael|Sommige [[vulstasie]]<nowiki/>s was etlike dae sonder brandstof]] Nadat Colonial Pipeline berig het dat sy korporatiewe rekenaarnetwerke deur die aanval deur losprysware getref is, het die maatskappy die pypleiding gesluit as 'n voorsorgmaatreël weens die kommer dat die [[kuberkraker]]s inligting kon bekom sodat hulle verdere aanvalle op kwesbare dele van die pypleiding kon uitvoer. Die dag na die aanval kon Colonial nie op daardie tydstip bevestig wanneer die pypleiding normale funksies sou hervat nie.<ref name=nyt/> Die aanvallers het ook byna 100 gigagrepe data gesteel en gedreig om dit op die internet vry te stel as die losprys nie betaal word nie. <ref name=bloomberg/>Op 9 Mei het Colonial gesê dat hulle van plan is om die pypleiding se bedrywighede aan die einde van die week wesenlik te herstel en bedrywighede te hervat.<ref>{{cite web |last1=Bomey |first1=Nathan |title=Colonial Pipeline looking to 'substantially restore operations by end of week |url=https://www.usatoday.com/story/money/2021/05/10/gas-prices-colonial-pipeline-ransomware-attack-cyberattack/5019214001/ |website=USA TODAY |access-date=10 Mei 2021 |archive-date=10 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143554/https://www.usatoday.com/story/money/2021/05/10/gas-prices-colonial-pipeline-ransomware-attack-cyberattack/5019214001/ |url-status=live }}</ref> In reaksie op brandstoftekorte op die internasionale lughawe Charlotte Douglas as gevolg van die afskakeling van die pyplyn, het [[American Airlines]] vlugskedules tydelik verander.<ref name="reuters-airports">{{cite news |title=American Airlines adds fuel stops to two flights after pipeline outage |url=https://www.reuters.com/business/energy/american-airlines-adds-fuel-stops-two-flights-after-pipeline-outage-2021-05-11/ |access-date=11 Mei 2021 |work=Reuters |agency=Reuters |date=11 Mei 2021 |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512232950/https://www.reuters.com/business/energy/american-airlines-adds-fuel-stops-two-flights-after-pipeline-outage-2021-05-11/ |url-status=live }}</ref> Ten minste twee vlugte (na [[Honolulu]] en [[Londen]]) het brandstofstop of vliegtuigveranderings gedurende vier dae by hul skedules gevoeg. Die tekort vereis ook dat die Internasionale Lughawe Hartsfield – Jackson Atlanta ander brandstofverskaffers moet gebruik, en daar is minstens vyf ander lughawens wat direk deur die pypleiding bedien word. <ref>{{cite news |last1=Josephs |first1=Leslie |title=Pipeline outage forces American Airlines to add stops to some long-haul flights |url=https://www.cnbc.com/2021/05/10/colonial-pipeline-shutdown-forces-airlines-to-consider-other-ways-to-get-fuel.html |access-date=May 11, 2021 |work=CNBC |date=11 Mei 2021 |language=en |archive-date=May 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233057/https://www.cnbc.com/2021/05/10/colonial-pipeline-shutdown-forces-airlines-to-consider-other-ways-to-get-fuel.html |url-status=live }}</ref> Brandstoftekorte het by [[vulstasie]]s begin ontstaan te midde van paniekaankope toe die afsluiting van die pypleiding sy vierde dag binnegegaan het.<ref name=bloomberg2>{{cite web |title=Gas Stations Run Dry as Pipeline Races to Recover From Hacking |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-09/u-s-fuel-sellers-scramble-for-alternatives-to-hacked-pipeline |website=Bloomberg.com |access-date=11 Mei 2021 |language=en |date=9 Mei 2021 |archive-date=10 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510055911/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-09/u-s-fuel-sellers-scramble-for-alternatives-to-hacked-pipeline |url-status=live }}</ref> Noord-Carolina, Florida en Alabama het almal tekorte gerapporteer<ref name=bloomberg2/> Die gemiddelde brandstofpryse het tot die hoogste sedert 2014 gestyg en amper VS$ 3 'n gallon bereik.<ref>{{cite news |title=Petrol shortages sweep US as Colonial Pipeline remains down |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/5/11/petrol-shortages-sweep-us-as-colonial-pipeline-remains-down |access-date=11 Mei 2021 |work=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=11 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511182941/https://www.aljazeera.com/economy/2021/5/11/petrol-shortages-sweep-us-as-colonial-pipeline-remains-down |url-status=live }}</ref> == Reaksies == President Joe Biden het op 9 Mei 'n noodtoestand afgekondig. Die verklaring het perke verwyder vir die vervoer van brandstof per pad, in 'n poging om moontlike tekorte te verlig.<ref name="BBC">{{cite news |title=US fuel pipeline hackers 'didn't mean to create problems' |url=https://www.bbc.com/news/business-57050690 |access-date=10 Mei 2021 |work=[[BBC News]] |date=10 Mei 2021 |archive-date=10 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510000238/https://www.bbc.com/news/business-57050690 |url-status=live }}</ref> Biden het op 10 Mei gesê dat, hoewel daar geen bewyse is dat die Russiese regering verantwoordelik is vir die aanval nie, bewyse is dat die DarkSide-groep in [[Rusland]] is, en dat Russiese owerhede dus 'n mate van verantwoordelikheid het om dit te hanteer'.<ref>{{cite news|publisher=Radio Free Europe|title=Biden Says Russia Has 'Some Responsibility' In Pipeline Ransomware Attack|date=10 Mei 2021|url=https://www.rferl.org/a/fbi-confirms-darkside-hacker-group-pipeline-cyberattack-russia/31248174.html|access-date=11 Mei 2021|archive-date=12 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233023/https://www.rferl.org/a/fbi-confirms-darkside-hacker-group-pipeline-cyberattack-russia/31248174.html|url-status=live}}</ref><ref name="BBC"/> Amerikaanse amptenare het egter op 10 Mei anoniem aan ''Politico'' gesê dat hulle glo dat die [[GRU]] vir die aanval verantwoordelik was, maar dat hulle nie genoeg bewyse het om die bewering formeel te maak nie.<ref>{{Cite web|last=Rivero|first=Nicolás|title=Hacking collective DarkSide are state-sanctioned pirates|url=https://qz.com/2007399/the-darkside-hackers-are-state-sanctioned-pirates/|access-date=2021-05-12|website=Quartz|language=en|archive-date=12 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233022/https://qz.com/2007399/the-darkside-hackers-are-state-sanctioned-pirates/|url-status=live}}</ref> DarkSide het op 9 Mei 'n verklaring uitgereik waarin die aanval nie direk genoem word nie, maar verklaar dat "ons doel is om geld te verdien, en nie probleme vir die samelewing te skep nie.<ref>{{cite news |title=DarkSide hackers behind Colonial Pipeline attack say they wanted cash, not chaos |url=https://www.abc.net.au/news/2021-05-11/darkside-says-aim-as-cash-no-chaos-colonial-pipeline/100130020 |access-date=10 Mei 2021 |work=www.abc.net.au |date=10 Mei 2021 |language=en |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233040/https://www.abc.net.au/news/2021-05-11/darkside-says-aim-as-cash-no-chaos-colonial-pipeline/100130020 |url-status=live }}</ref><ref name="BBC"/> Op 10 Mei het die goewerneur van [[Georgia]], Brian Kemp, 'n noodtoestand afgekondig en ook die gasbelasting tydelik gestaak om die vraag tydens die aanbodtekort te verhoog.<ref>{{Cite web|last1=Mahtani|first1=Melissa|last2=Macaya|first2=Melissa|last3=Hayes|first3=Mike|last4=Rocha|first4=Veronica|date=11 Mei 2021|title=Latest on the US gas demand spikes|url=https://www.cnn.com/us/live-news/us-gas-demand-hack-05-11-21/index.html|access-date=12 Mei 2021|website=CNN|language=en|archive-date=12 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233023/https://www.cnn.com/us/live-news/us-gas-demand-hack-05-11-21/index.html|url-status=live}}</ref> Op 12 Mei het die Amerikaanse vervoersekretaris Pete Buttigieg en die Amerikaanse energiesekretaris Jennifer Granholm albei gewaarsku teen die opberging van [[petrol]], en het herhaal dat die Verenigde State eerder 'n "voorraadknyp" ondergaan as 'n tekort aan petrol.<ref>{{cite web |last1=Wagner |first1=Meg |last2=Macay |first2=Melissa |last3=Hayes |first3=Mike |last4=Mahtani |first4=Melissa |last5=Rocha |first5=Veronica |title=Gas shortages at some US stations: Live updates |url=https://www.cnn.com/business/live-news/us-gas-demand-05-12-21/index.html |publisher=[[CNN]] |access-date=12 Mei 2021 |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233040/https://www.cnn.com/business/live-news/us-gas-demand-05-12-21/index.html |url-status=live }}</ref> == Heringebruikneming van die pyplyn == Die pyplynbedrywighede het weer op 12 Mei om 17:00 begin,<ref name=Lyons>{{cite news |first=Kim |last=Lyons |url=https://www.theverge.com/2021/5/15/22437730/colonial-pipeline-normal-ransomware-attack-fuel |title=Colonial Pipeline says operations back to normal following ransomware attack |work=The Verge |date=15 Mei 2021}}</ref> na 'n sluiting van ses dae, alhoewel Colonial Pipeline gewaarsku het dat dit nog 'n paar dae kan neem voordat die diens na normaal sou terugkeer. Die pypleidingonderneming het gesê dat verskeie markte wat deur die pypleiding bedien word, diensonderbrekings kan ondervind of sal ondervind tydens die herbegin. Die maatskappy het ook verklaar dat hulle soveel as moontlik petrol, diesel en vliegtuigbrandstof sou pomp totdat die markte so gou as moontlik normaal sou word.<ref>{{cite web |last1=Egan |first1=Matt |last2=Duffy |first2=Clare |title=Colonial Pipeline launches restart after six-day shutdown |url=https://www.cnn.com/2021/05/12/business/colonial-pipeline-restart/index.html |work=CNN Business |access-date=12 Mei 2021 |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233024/https://www.cnn.com/2021/05/12/business/colonial-pipeline-restart/index.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last1=Krauss |first1=Clifford |title=Colonial Pipeline Begins to Restart Flow of Fuel |url=https://www.nytimes.com/2021/05/12/business/energy-environment/pipeline-shutdown-latest-news.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=12 Mei 2021 |archive-date=12 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512221720/https://www.nytimes.com/2021/05/12/business/energy-environment/pipeline-shutdown-latest-news.html |url-status=live}}</ref> Alle Colonial pypleidingstelsels en bedrywighede het teen 15 Mei weer normaal gefunksioneer.<ref name=Lyons/> Na die staking het die gemiddelde nasionale koste gestyg tot die hoogste wat dit in meer as ses jaar was, tot ongeveer gemiddeld $ 3,04 per gallon op 18 Mei. Die prysverhoging was in die suidelike state meer duidelik, met pryse wat tussen 9 en 16 sent in die Carolinas, Tennessee, Virginia en Georgië gestyg het. Ongeveer 10 600 vulstasies was op 18 Mei nog sonder pertol.<ref>{{Cite news|last=Eaton|first=Collin|date=2021-05-18|title=Colonial Pipeline Still Moving Fuel Despite Disruptions to Orders System|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/colonial-pipeline-ordering-system-disrupted-but-still-moving-fuel-11621358203|access-date=2021-05-19|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web|last=News|first=A. B. C.|title=Gas hits highest price in 6 years, fuel outages persist despite Colonial Pipeline restart|url=https://abcnews.go.com/US/gas-hits-highest-price-years-fuel-outages-persist/story?id=77735010|access-date=2021-05-19|website=ABC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Colonial Pipeline’s Computer Network Temporarily Goes Dark|url=https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=&uuid=f53f8130-b8a0-11eb-b068-e9dfa954bf9e&url=L25ld3MvYXJ0aWNsZXMvMjAyMS0wNS0xOC9jb2xvbmlhbC1zaGlwcGVycy1zYXktcGlwZWxpbmUtY29tbXVuaWNhdGlvbi1zeXN0ZW0taXMtZG93bg==|url-status=live|access-date=2021-05-19|website=www.bloomberg.com}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Eksterne skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | Colonial Pipeline cyberattack}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuberaanvalle]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] pm61yf52u7icn6i6dwck97gro6trr5m 0 387147 2915607 2729005 2026-07-04T10:56:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915607 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |Naam=Glifosaat |IUPACNaam=''N''-(Fosfonometiel)glisien |SistematieseNaam= |AnderName= |struktuur=Glyphosate.svg |struktuur2=Glyphosate-3D-balls.png |CASNo=1071-83-6 |formule={{chem|C|3|H|8|N|1|O|5|P}} |MolereMassa=142.286&nbsp;g•mol{{Sup|-1}} |Voorkoms= wit kristallyne poeier |Reuk= geen |Kookpunt=187&nbsp;°C |Smeltpunt=184,5&nbsp;°C (ontbind) |Digtheid= |Viskositeit= |Brekingsindeks= |Oplosbaarheid=10,1&nbsp;g•L{{Sup|-1}} (teen 20&nbsp;°C) |Flitspunt=Nie flambaar |Selfontbrandingspunt= |pKa={{Plainlist| *<2 *2,6 *5,6 *10,6}} |HenryKonstante= |afdeling4=Termodinamies |Warmtekapasiteit= |DeltaHf= |DeltaHc= |LD50= |LC50= }} '''Glifosaat''' is 'n breëspektrum sistemiese onkruiddoder en gewasdroogmiddel. Dit is 'n organofosforverbinding, spesifiek 'n fosfonaat, wat optree deur die plant-ensiem 5-enolpiruvielsikimaat-3-fosfaatsintase te inhibeer.{{refn|group=Nota|name=A}} Dit word gebruik om onkruid dood te maak, veral eenjarige breëblaaronkruide en grasse wat met gewasse meeding. Ten spyte van algemene wanpersepsies is glifosaat nie kankerverwekkend nie en verskeie internasionale gesondheidsorganisasies het hierdie feit erken. == Geskiedenis == Glifosaat is vir die eerste keer in 1950 gesintetiseer deur die Switserse chemikus Henry Martin, wat vir die Switserse maatskappy Cilag gewerk het, maar die werk is nooit gepubliseer nie.{{R|Dill}} Die onkruiddodende doeltreffendheid van glifosaat is in 1970 deur Monsanto-chemikus John E. Franz ontdek. Monsanto het dit in 1974 vir landbougebruik op die mark gebring onder die handelsnaam ''Roundup''.{{R|pmid11248008|Franz}} Boere het vinnig glifosaat vir landbouonkruidbeheer aangeneem, veral nadat Monsanto glifosaatbestande ''Roundup Ready''-gewasse bekend gestel het, wat boere in staat stel om onkruid dood te maak sonder om hul oeste dood te maak. In 2007 was glifosaat die mees gebruikte onkruiddoder in die Verenigde State se landbousektor en die tweede mees gebruikte in huis, tuin, regering, nywerheid, en kommersiële toepassings.{{R|EPAusage}} Vanaf die laat 1970s tot 2016 was daar 'n 100-voudige toename in die gebruik en volume van toediening van glifosaat-gebaseerde onkruiddoders wêreldwyd. Dit was deels in reaksie op die wêreldwye opkoms en verspreiding van glifosaatbestande onkruide,  wat groter toediening vereis het om doeltreffendheid te handhaaf.{{R|biomedcentral_2016}} Die ontwikkeling van glifosaatweerstand by onkruidspesies kom as 'n duur probleem na vore. == Meganisme == Glifosaat word deur blare geabsorbeer, en minimaal deur wortels, en na groeipunte vervoer. Dit inhibeer 'n plantensiem wat betrokke is by die sintese van drie aromatiese aminosure: tirosien, [[triptofaan]] en fenielalanien. Dit is dus slegs effektief op aktief groeiende plante en is nie doeltreffend as 'n vooropkoms onkruiddoder nie. 'n Toenemende aantal gewasse is [[Geneties gemanipuleerde organisme|geneties gemanipuleer]] om verdraagsaam te wees teenoor glifosaat (bv. ''Roundup Ready''-sojaboon, die eerste Roundup Ready-gewas, ook geskep deur Monsanto), wat boere in staat stel om glifosaat as 'n na-opkoms onkruiddoder teen onkruid te gebruik. == Kommer == Terwyl glifosaat en formulerings soos ''Roundup'' deur regulatoriese liggame wêreldwyd goedgekeur is, het kommer oor die uitwerking daarvan op mense en die omgewing voortgeduur.{{R|biomedcentral_2016|NatureonWHO2015}} 'n Aantal regulatoriese en wetenskaplike resensies het die relatiewe toksisiteit van glifosaat as 'n onkruiddoder geëvalueer. Die Duitse Federale Instituut vir Risiko-evaluering toksikologie-oorsig in 2013 het bevind dat met betrekking tot positiewe korrelasies tussen blootstelling aan glifosaatformulerings en die risiko van verskeie kankers, insluitend nie-Hodgkin limfoom, is "die beskikbare data teenstrydig en ver van oortuigend".{{R|Report}} Maar 'n meta-analise wat in 2014 gepubliseer is, het 'n verhoogde risiko van nie-Hodgkin limfoom geïdentifiseer by werkers wat aan glifosaatformulerings blootgestel is.{{R|Schinasi}} In Maart 2015 het die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] se Internasionale Agentskap vir Kankernavorsing glifosaat as "waarskynlik kankerverwekkend by mense" (kategorie 2A) geklassifiseer op grond van epidemiologiese studies, dierestudies en ''in vitro''-studies.{{R|NatureonWHO2015|Lancet20March2015|IARC20March2015|iarcmono}} Daarteenoor het die Europese Voedselveiligheidsowerheid in November 2015 tot die gevolgtrekking gekom dat "dit onwaarskynlik is dat die stof genotoksies is (dws skadelik vir [[DNS]]) of 'n [[Karsinogeen|karsinogene]] bedreiging vir mense inhou", wat later verduidelik het dat hoewel kankerverwekkende glifosaatbevattende formulerings kan bestaan, studies "wat net na die aktiewe stof glifosaat kyk, toon nie hierdie effek nie." Terselfdertyd het die Europese Voedselveiligheidsowerheid 'n Akute Verwysingsdosis van 0,5 mg/kg liggaamsgewig per dag ingestel.{{refn|group=Nota|name=B|}} Die Aanvaarbare Operator Blootstellingsvlak is gestel op 0.1 mg/kg liggaamsgewig per dag.{{R|efsa|efsa2}} Die Wêreldgesondheidsorganisasie en die [[Verenigde Nasies]] se Voedsel- en Landbou-organisasie se gesamentlike komitee oor plaagdoderoorblyfsels het in 2016 'n verslag uitgereik waarin gesê word dat die gebruik van glifosaatformulerings nie noodwendig 'n gesondheidsrisiko inhou nie, en gee dieselfde daaglikse innamelimiete as dié van die Europese Voedselveiligheidsowerheid.{{R|WHO}} In 2017 het die Europese Chemiese Agentskap glifosaat geklassifiseer as iets wat ernstige oogskade veroorsaak en as giftig vir waterlewe, maar het nie bewyse gevind wat dit impliseer as 'n karsinogeen, 'n mutageen, giftig vir voortplanting, of giftig vir spesifieke organe nie.{{R|echa}} == Chemie == [[Lêer:Glyphosate Dissociation V.1.svg|duimnael|Ioniese toestande van glifosaat]] Glifosaat is 'n aminofosfoniese analoog van die natuurlike [[aminosuur]] [[glisien]] en bestaan, soos alle aminosure, in verskillende ioniese toestande na gelang van [[pH]]. Beide die fosfonsuur- en [[karboksielsuur]]dele kan geïoniseer word en die [[amien]]groep kan geprotoneer word en dus bestaan die stof ​​as 'n reeks [[Zwitterioon|zwitterione]]. Die oorspronklike sintetiese benadering tot glifosaat het die reaksie van fosfortrichloried met [[formaldehied]] behels, gevolg deur hidrolise om 'n fosfonaat te lewer. Glisien word dan met hierdie fosfonaat gereageer om glifosaat te lewer. Sy naam word geneem as 'n sametrekking van die verbindings wat in hierdie sintesestap gebruik word, naamlik '''gli'''sien en 'n '''fos'''fon'''aat'''.{{R|Chenier}} :PCl{{Sub|3}} + H{{Sub|2}}CO → Cl{{Sub|2}}P(=O)−CH{{Sub|2}}Cl :Cl{{Sub|2}}P(=O)−CH{{Sub|2}}Cl + 2&nbsp;H{{Sub|2}}O → (HO){{Sub|2}}P(=O)−CH{{Sub|2}}Cl + 2&nbsp;HCl :(HO){{Sub|2}}P(=O)−CH{{Sub|2}}Cl + H{{Sub|2}}N−CH{{Sub|2}}−COOH → (HO){{Sub|2}}P(=O)−CH{{Sub|2}}−NH−CH{{Sub|2}}−COOH + HCl Die belangrikste deaktiveringspad vir glifosaat is hidrolise na aminometielfosfonsuur.{{R|cdpr}} === Sintese === Twee hoofbenaderings word gebruik om glifosaat industrieel te sintetiseer, wat albei via die Kabachnik-Fields-reaksie verloop. Die eerste is om iminodi[[asynsuur]] en [[formaldehied]] met [[fosforsuur]] te laat reageer (soms in situ gevorm uit fosfortrichloried met behulp van die water wat deur die Mannich-reaksie van die eerste twee reagense gegenereer word). Dekarboksilering van die hidrofosfonileringsproduk gee die verlangde glifosaatproduk. Iminodiasynsuur word gewoonlik op die perseel voorberei deur verskeie metodes, afhangende van die beskikbaarheid van reagens.{{R|Dill}} :[[Lêer:Glyphosate synthesis from iminodiacetic acid.svg|raamloos|600px| Iminodiasynsuurbenadering tot glifosaatsintese]] Die tweede benadering gebruik glisien in die plek van iminodiasynsuur. Dit vermy die behoefte aan dekarboksilering, maar vereis noukeuriger beheer van [[Stoigiometrie|stoïgiometrie]], aangesien die primêre [[amien]] met enige oormaat formaldehied kan reageer om bishidroksimetielglisien te vorm, wat tydens die opwerking gehidroliseer moet word om die gewenste produk te gee.{{R|Dill}} :[[Lêer:Glyphosate synthesis from iminodiacetic acid.svg|raamloos|600px|Glifosaat sintese vanaf dimetielfosfiet]] Hierdie sintetiese benadering is verantwoordelik vir 'n aansienlike deel van die produksie van glifosaat in China, met aansienlike werk wat in die herwinning van die triëtielamien en [[metanol]] oplosmiddels gedoen is.{{R|Dill}} Vordering is ook gemaak in die poging om die behoefte aan triëtielamien heeltemal uit te skakel.{{R|Zhou}} == Kyk ook == *[[Karbamaat]] - nog 'n tipe onkruiddoder == Aantekeninge == {{verwysings|group=Nota|verwysings= {{refn|group=Nota|name=A|5-enolpiruvielsikimaat-3-fosfaatsintase is 'n ensiem wat deur plante en mikroörganismes geproduseer word. Dit kataliseer die biosintese van sekere aromatiese aminosure in bakterieë, swamme en plante. Hierdie ensiem is nie teenwoordig in diere nie, so dit bied 'n aantreklike biologiese teiken vir onkruiddoders, soos glifosaat. ’n Glifosaat-weerstandige weergawe van hierdie geen is in [[Geneties gemanipuleerde organisme|geneties gemodifiseerde gewasse]] gebruik.}} {{refn|group=Nota|name=B|Die Akute Verwysingsdosis is die hoeveelheid wat oor een dag ingeneem kan word sonder om 'n gesondheidsrisiko in te hou.}} }} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="biomedcentral_2016">{{cite journal | title=Concerns over use of glyphosate-based herbicides and risks associated with exposures: a consensus statement | journal=Environmental Health | date=17 Februarie 2016 |first1=John Peterson |last1=Myers |first2=Michael N. |last2=Antoniou |first3=Bruce |last3=Blumberg |first4=Lynn |last4=Carroll |first5=Theo |last5=Colborn |first6=Lorne G. |last6=Everett |first7=Michael |last7=Hansen |first8=Philip J. |last8=Landrigan |first9=Bruce P. |last9=Lanphear |first10=Robin |last10=Mesnage |first11=Laura N. |last11=Vandenberg |first12=Frederick S. |last12=vom Saal |first13=Wade V. |last13=Welshons |first14=Charles M. |last14=Benbroo | pages=13 |doi=10.1186/s12940-016-0117-0 | pmid=26883814 |pmc = 4756530|volume=15 |number=19 |language=en}}</ref> <ref name="cdpr">{{cite web | url = http://www.cdpr.ca.gov/docs/emon/pubs/fatememo/glyphos.pdf | title = Environmental Fate of Glyphosate | vauthors = Schuette J | publisher = Department of Pesticide Regulation, State of California | access-date = 3 Desember 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20120420013222/http://www.cdpr.ca.gov/docs/emon/pubs/fatememo/glyphos.pdf | archive-date =20 April 2012 | url-status = dead |language=en}}</ref> <ref name ="Chenier">{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=gbHeBwAAQBAJ&q=industrial+synthesis+glyphosate&pg=PA384|title = Survey of Industrial Chemistry|author = Chenier, Philip J.|page = 384|year = 2012|publisher = Springer Science+Business Media|edition = 3rd|isbn = 978-1461506034 |language=en}}</ref> <ref name="Dill">{{cite book | editor-last1 = Nandula | editor-first1 = Vijay K. | title = Glyphosate Resistance in Crops and Weeds: History, Development, and Management | first1 = Gerald M. | last1 = Dill | first2 = R. Douglas | last2 = Sammons | first3 = Paul C. | last3 = Feng | first4 = Frank | last4 = Kohn | first5 = Keith | last5 = Kretzmer | first6 = Akbar | last6 = Mehrsheikh | first7 = Marion | last7 = Bleeke | first8 = Joy L. | last8 = Honegger | first9 = Donna | last9 = Farmer | first10 = Dan | last10 = Wright | first11 = Eric A. | last11 = Haupfear | chapter = Glyphosate: Discovery, Development, Applications, and Properties | chapter-url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/10/04704103/0470410310.pdf | date = 2010 | publisher = Wiley | location = Hoboken, NJ | isbn = 978-0-470-41031-8 | language = en | access-date = 3 Desember 2021 | archive-date = 22 April 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170422032903/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/10/04704103/0470410310.pdf | url-status = dead }}</ref> <ref name="echa">{{cite web|url=https://echa.europa.eu/-/glyphosate-not-classified-as-a-carcinogen-by-echa|title=Glyphosate not classified as a carcinogen by ECHA|date=15 Maart 2017 |publisher=ECHA |language=en |access-date=3 Desember 2021}}</ref> <ref name="efsa">{{Cite web|url=https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/corporate_publications/files/efsaexplainsglyphosate151112en.pdf|title=European Food Safety Authority – Glyphosate report|website=EFSA|access-date=3 Desember 2021 |language=en}}</ref> <ref name="efsa2">{{Cite web|url=http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/151112|title=Glyphosate: EFSA updates toxicological profile {{!}} European Food Safety Authority|website=Efsa.europa.eu|access-date=3 Desember 2021|date=12 November 2015|language=en}}</ref> <ref name="EPAusage">{{cite web | title=2006-2007 Pesticide Market Estimates: Usage (Page 2) - Pesticides - US EPA | website=epa.gov | date=18 Februarie 2011 | url=https://www.epa.gov/opp00001/pestsales/07pestsales/usage2007_2.htm#3_6 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150626092432/https://www.epa.gov/opp00001/pestsales/07pestsales/usage2007_2.htm#3_6 | archive-date=26 Junie 2015 | url-status=dead | access-date=30 November 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Franz">{{cite journal |title=Monsanto's John E. Franz Wins 1990 Perkin Medal |journal=Chemical & Engineering News |date=12 Maart 1990 |volume=68 |issue=11 |pages=29–30 |doi=10.1021/cen-v068n011.p029 }}</ref> <ref name="IARC20March2015">{{cite web | title = Press release: IARC Monographs Volume 112: evaluation of five organophosphate insecticides and herbicides | date = 20 Maart 2015 | url = http://www.iarc.fr/en/media-centre/iarcnews/pdf/MonographVolume112.pdf | publisher = International Agency for Research on Cancer, World Health Organization |language=en}}</ref> <ref name="iarcmono">{{cite journal | url = https://monographs.iarc.fr/wp-content/uploads/2018/06/mono112-10.pdf | title = Glyphosate | journal = IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans | volume = 112 | date = 11 Augustus 2016 | publisher = International Agency for Research on Cancer | language = en | access-date = 3 Desember 2021 | archive-date = 30 Julie 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190730162330/https://monographs.iarc.fr/wp-content/uploads/2018/06/mono112-10.pdf | url-status = dead }}</ref> <ref name="Lancet20March2015">{{cite journal | vauthors = Guyton KZ, Loomis D, Grosse Y, El Ghissassi F, Benbrahim-Tallaa L, Guha N, Scoccianti C, Mattock H, Straif K | title = Carcinogenicity of tetrachlorvinphos, parathion, malathion, diazinon, and glyphosate | journal = The Lancet. Oncology | volume = 16 | issue = 5 | pages = 490–91 | date = Mei 2015 | pmid = 25801782 | doi = 10.1016/S1470-2045(15)70134-8 |language=en}}</ref> <ref name="NatureonWHO2015">{{cite journal | first1 = Daniel | last1 = Cressey | url = http://www.nature.com/news/widely-used-herbicide-linked-to-cancer-1.17181 | title = Widely used herbicide linked to cancer | journal = Nature | date = 25 Maart 2015 | doi = 10.1038/nature.2015.17181 | s2cid = 131732731 |language=en}}</ref> <ref name="pmid11248008">{{cite journal | vauthors = Alibhai MF, Stallings WC | title = Closing down on glyphosate inhibition&nbsp;– with a new structure for drug discovery | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 98 | issue = 6 | pages = 2944–46 | date = Maart 2001 | pmid = 11248008 | pmc = 33334 | doi = 10.1073/pnas.061025898 | bibcode = 2001PNAS...98.2944A | jstor = 3055165 | doi-access = free |language=en}}</ref> <ref name="Report">{{cite web | url=https://www.scribd.com/doc/238082730/Glyphosate-RAR-01-Volume-1-2013-12-18-San#scribd | title=Glyphosate RAR 01 Volume 1 2013-12-18 San | publisher=Hungry4Pesticides | work=Renewal Assessment Report | date=18 Desember 2013 | access-date=3 Desember 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Schinasi">{{cite journal | last1 = Schinasi |first1=L |last2=Leon |first2=ME | title = Non-Hodgkin lymphoma and occupational exposure to agricultural pesticide chemical groups and active ingredients: a systematic review and meta-analysis | journal = International Journal of Environmental Research and Public Health | volume = 11 | issue = 4 | pages = 4449–527 | date = April 2014 | pmid = 24762670 | pmc = 4025008 | doi = 10.3390/ijerph110404449 | doi-access = free |language=en}}</ref> <ref name="WHO">{{Cite web|url=https://www.who.int/foodsafety/jmprsummary2016.pdf|title=Report of the Joint Committee on Pesticide Residues, WHO/FAO, Geneva, 16 May, 2016 |language=en |access-date=3 Desember 2021}}</ref> <ref name="Zhou">{{cite journal|title = Study on a New Synthesis Approach of Glyphosate | vauthors = Zhou J, Li J, An R, Yuan H, Yu F | journal =J. Agric. Food Chem.|year = 2012|volume = 60|issue = 25|pages = 6279–85|doi = 10.1021/jf301025p| pmid = 22676441 |language=en}}</ref> }} {{Commons category}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Organiese chemie]] [[Kategorie:Organiese verbindings]] dnzyx4d24mwlb9p6xto4usaxbrb2zap 0 392348 2915498 2909011 2026-07-03T17:21:30Z Jcb 223 2915498 wikitext text/x-wiki [[File:Changuion coat of arms.jpg|thumb|Die familiewapen van François Daniël Changuion (1766-1850) en sy nageslag.]] '''Die Changuion-familie''' is ’n familie van Franse oorsprong met takke in [[Frankryk]], [[Nederland]] en [[Suid-Afrika]]. Met wortels wat teruggespoor kan word tot minstens die 16de eeu—en vroeëre vermeldings wat teruggaan tot die 15de eeu—is die familie bekend vir sy bydraes tot uitgewerswese, diplomatie, onderwys, regering, godsdiens en die kunste. Oorspronklik [[Hugenoot|Hugenote]] uit die Champagne-streek in Frankryk, het lede van die familie in die 17de eeu vir godsdiensvervolging gevlug en hulle in Protestantse gebiede soos Nederland en Duitsland gevestig. ’n Prominente lid, [[François Daniël Changuion]], is in 1815 in Nederland tot die [[Nederlandse adel|adelstand]] verhef weens sy rol in die stigting van die [[Koninkryk van die Nederlande]]. Vandag woon afstammelinge van die familie regoor Europa, Suider-Afrika, die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Australië, Nieu-Seeland en elders. == Geskiedenis == === Oorsprong in Frankryk === Die familienaam "Changuion" (uitspraak: ​[<nowiki/>[[:en:Help:IPA/French|ʃɑ̃ɡɥijɔ̃]]]) kan moontlik sy oorsprong hê in die [[Franse kommunes|kommune]] [[Champguyon]], 'n dorpie in die Brie-streek van Champagne, Frankryk.<ref name="paola">Di Paola, Maria Teresa (2018). "François Changuion, 'à la tête de Juvenal' in the Strand". ''Huguenot Society Journal'', '''31''': 34-48.</ref> Historiese bronne toon dat die naam van die dorp oor eeue heen ontwikkel het, met gedokumenteerde vorme soos ''Campus Guidonis'' (1161), ''Champ-Guidonis'', ''Cham-Guion'' (1252), ''Changuon'' (laat 1200’s), ''Champguion'' (1395), en ''Changuyon'' (1804),<ref>Longon, Auguste (1891). ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k39298v/f144.image Dictionnaire topographique de la Marne]'' (in Frans). Parys, Frankryk: Impr. nationale (Paris). p. 50.</ref> wat ’n taalkundige ontwikkeling weerspieël wat moontlik ook die familienaam beïnvloed het. Die vroegste bekende vermeldings van die van self dateer uit [[1416]], toe ’n Professor François Changuion as ’n dosent in anatomie aan die Universiteit van Parys aangeteken is. Daar is ook verwysings na lede van die Changuion-familie wat in die vroeë 1500’s in [[Toulouse]] gewoon het.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 3. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref><ref>"[https://www.changuion.family/home Changuion]". www.changuion.family. Geraadpleeg 2025-06-15.</ref> Al is hierdie individue nie direk verbind aan die gedokumenteerde geslagslyn nie, getuig dit van die familienaam se langdurige teenwoordigheid in Frankryk. Een van die eerste histories naspeurbare lede van die familie verskyn in [[1562]], tydens die bloedbad van Wassy, ’n dorp in die ou Franse provinsie Champagne. Pierre Changuion word genoem as een van die [[Protestantisme|Protestantse]] ([[Hugenoot|Hugenote]]) kerkgangers wat deur [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] magte aangeval is.<ref name="haag">Haag, Eugene et Emile (1881). ''La France Protestante'', 3. Paris. pp. 1065-1075.</ref> In die dekades ná hierdie gebeurtenis het sommige van Pierre se familielede na Vitry-le-François verhuis.<ref name="paola" /> As lede van die [[bourgeoisie]] het baie van hulle Frankryk verlaat rondom die herroeping van die [[Edik van Nantes]] in [[1685]] weens die daaropvolgende godsdiensvervolgings, en hulle in omliggende Protestantse lande gevestig<ref name="haag" /> Vandag woon sommige lede van die Changuion-familie steeds in die streek van Frankryk waaruit die familie oorspronklik afkomstig is. === Migrasie en vestiging in Nederland === Een van die Nederlandse takke van die familie het voortgevloei uit 'n seun van Pierre Changuion na wie hierbo verwys is by die bloedbad van Wassy.<ref name=":0" /> Hierdie tak het hulle direk in Leiden in Nederland gevestig nadat hulle Wassy in 1686 verlaat het. Daar het hulle in die tekstielbedryf betrokke geraak. Hierdie tak van die familie sou uiteindelik advokaat, skrywer en administrateur Pierre-Jean Changuion (1763-1820) voortbring, wie in 1804 as goewerneur van die [[Curaçao|Kolonie van Curacao en Onderhorighede]] aangestel is.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 25-27, 31, 36.</ref> In die negentiende eeu het hierdie tak in die manlike lyn uitgesterf. 'n Ander Nederlandse tak van die Changuion familie, waaruit die Suid-Afrikaanse tak ook dan kom, het voortgevloei uit 'n seun van bogenoemde Pierre Changuion, ook genoem Pierre wat in 1634 in Wassy begrawe is. 'n Kleinseun van laasgenoemde Pierre, genaamd Daniel Changuion, is in 1630 in Wassy gebore en het hom in Vitry-le-Francois gevestig waar hy 'n handelaar was. Na die herroeping van die Edik van Nantes het Daniel Changuion hom saam met sy seun, Jean wat omstreeks [[1660]] in Vitry gebore is, in Halle (Saale) in Duitsland gevestig.<ref name=":0">Bönhoff, J.G.R.H. (1914). ''Verzameling van aantekeningen betreffende geslachten, waaruit voorouders van Cathinca Ida Cornélie Bönhoff zijn voortgekomen''. Vol. II, "Aantekeningen betreffende het geslacht Changuion". Tiel, Nederland. </ref> Een van Jean Changuion se seuns, François (1694-1777) is in [[Frankfurt (Oder)]] in 1694 gedoop en het omstreeks 1717 na [[Amsterdam]] verhuis waar hy 'n poorter ('n burger wat oor stadsregte beskik het) en boekverkoper was. In 1724 het hy 'n drukkery, wat baie suksesvol sou word, in Amsterdam opgerig.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 39-41.</ref> ==== Verheffing tot adelstand en kontroversie ==== Een van Francois se kleinseuns, François Daniël (1766-1850), is op 16 September 1815 tot die [[Nederlandse adel]] verhef weens sy rol as sekretaris van die voorlopige regering van Nederland (die [[Driemanskap van 1813|Driemanskap onder Van Hogendorp]]) in 1813.<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), ''[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=212&accessor=accessor_index Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek]''. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 411-412.</ref> Danksy sy rol as sekretaris geld hy as een van die grondvester van die Koningryk van Nederland.<ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 11.</ref> Deur sy verheffing tot die adel is F.D. Changuion en sy nakomelinge gemagtig om die predikaat van jonkheer en jonkvrouw te gebruik. (As 'n lid van die adel is hy ook die reg gegee om 'n kroon in die helmteken van sy familiewapen<ref>Schimmelpenninck van der Oije, Coen, Egbert Wolleswinkel, Jos van den Borne en Conrad Gietman (2014). ''Wapenregister van de Nederlandse Adel. Hoge Raad van Adel''. Zwolle, Nederland: WBOOKS. pp. 220-221.</ref> te gebruik.) In 1823 is F.D. Changuion in absentia deur 'n hof skuldig bevind aan bedrog. Twee jaar later, in 1825, is daar in Nederland vir die eerstemaal 'n lys saamgestel van die persone wat tot die adel behoort. Slegs F.D. Changuion se kinders wat voor 27 Februarie 1823 (die datum van sy vonnis) gebore is, en nie hyself nie, is op hierdie lys genoem.<ref>[https://books.google.nl/books?id=6oVRAAAAcAAJ&hl=nl&pg=PA27#v=onepage&q&f=false Wetten en besluiten betrekkelijk den adel en het Koningrijk der Nederlanden] (1839), p. 27.</ref><ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 11-12.</ref> Hierdie kinders het deel van die adel gebly, en kon dus hul adeldom laat toekom aan hul afstammelinge.<ref>''N''''ederland's Adelsboek'', 100. Hilversum, Nederland: Uitgeverij Verloren. 2024. pp. 28-29.</ref><ref name="briet">Briët, C.P. (2019). "Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd". ''De Nederlandsche Leeuw'', '''CXXXVI''': 40-77.</ref> Dit is ook die standpunt van die [[:nl:Hoge_Raad_van_Adel|Hoge Raad van Adel]] in Nederland.<ref>Boddaert, Dolph (2024). "François Daniël Changuion". ''De Nederlandsche Leeuw'', '''CXLI''': 1-2.</ref> Regsgeleerde Briët het in 2019 ook aangevoer dat daar nooit 'n formele besluit geneem is om F.D. Changuion van sy adellike status te ontneem nie, en dat sodanige skrapping uit die adel geen statutêre of geregtelike grondslag het nie.<ref name="briet" /> Briët se mening word nie deur almal gedeel nie. In die algemeen beskou, word F.D. Changuion na 1825 nie meer as lid van die Nederlandse adel gesien nie.<ref>Töpfer, John. "[https://www.adelinnederland.nl/de-adelskwestie-changuion/ De adelskwestie Changuion]". ''Adel in Nederland''. Stichting Adel in Nederland. Geraadpleeg 29 August 2022.</ref> === Uitbreiding na Suid-Afrika === Een van François Daniël se seuns, [[Antoine Changuion]] (1803-1881), het in 1831 na [[Suid-Afrika]] verhuis om 'n professoraat op te neem aan die Zuid-Afrikaansch Athenaeum<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), ''[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=211&accessor=accessor_index Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek]''. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 408-410.</ref><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 73–75.</ref> (gestig in 1829, later bekend as die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] en tans as die [[Universiteit van Kaapstad]]). Uit Antoine het twee noemenswaardige takke van die familie in Suid-Afrika ontstaan: een deur sy seun Louis Annes Changuion (1840–1910), van wie alle Suid-Afrikaanse Changuions vandag afstam en wat die adellike lyn voortgesit het; en ’n ander deur sy seun Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835–1877), die voorvader van die Chanquin-familie.<ref name=":2" /> Abraham het ’n verbintenis met ’n vrou met die naam Maggie aangegaan, wat van Maleis-Portugese afkoms was. Alhoewel die presiese aard van hul verhouding onseker is, het dit plaasgevind in ’n tyd toe interrasverbintenisse in die [[Kaapkolonie|Kaap]], hoewel nie onwettig nie, dikwels ontmoedig is binne die koloniale en adellike Europese samelewing. Daar word geglo dat hulle nageslag die van Chanquion aangeneem het, later gespel as Chanquin, moontlik in reaksie op sosiale druk of as ’n daad van selfdefiniëring.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 173-177. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref> == Wapen == Die familiewapen word beskryf as, in blou, 'n moorkop van natuurlike kleur, vergesel bo van twee goue vlammende sterre en onder van 'n silwer sekelmaan. Vir die adellike tak, 'n halfaansiende helm met 'n kroon van drie blare en twee pêrels. Dekklede: blou gevoer met goud. Helmteken: 'n ster van die skild. Voorvaderlike wapenspreuk: ''Zèlé pour la Foi et le Roi'' ("Ywer vir geloof en die koning") in swart letters op 'n wit lint.<ref name=":1" /> Volgens een eeue-oue familie-oorlewering is die vlugtende Changuions tydens die godsdienstige vervolging deur [[Moslem|Moslems]] verskuil. 'n Ander bron vermeld dat die moorkop moontlik spruit uit die tyd van die [[Kruistog|Kruistogte]]. Hoe dit ook al sy, as ’n uitdrukking van dankbaarheid, is 'n moorkop - 'n heraldiese simbool histories geassosieer met Moslems - in die familiewapen aangebring. <ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 61.</ref> == Enkele afstammelinge == * François Changuion (1694-1777), poorter, boekverkoper en uitgewer te Amsterdam.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 25.</ref> ** François Changuion (1727-na 1776), raadslid van die hof van geregtigheid te Essequibo (toe 'n deel van 'n Nederlandse kolonie en nou die Koöperatiewe Republiek Guyana) asook president van die weeskamer, kommandeur van Essequibo, kleinburger van [[Deventer]].<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. 1911. Den Haag. pp. 25-26.</ref><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 41.</ref> *** Jonkheer dr. [[François Daniël Changuion]] (1766-1850), lid van [[Leiden]] se [[:en:Vroedschap|vroedskap]] (stadsraad) asook munisipale amptenaar, sekretaris van die voorlopige regering (die [[Driemanskap van 1813|Driemanskap onder Van Hogendorp]]) in 1813, kommissaris-generaal van Britse troepe, Nederland se eerste gesant na die Verenigde State van Amerika, verhef tot die Nederlandse adel in 1815, nie vermeld in die lys van adellikes uit 1825 nie.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. pp. 25-26.</ref><ref name=":1">''Nederland's Adelsboek'', 81. Den Haag. 1990–1991. pp. 95–98.</ref> **** Jonkvrouw Louise Anne Changuion (1802-1872).<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 26.</ref> Na die dood van beide haar ouers het sy haar by haar broer A.N.E. Changuion in Kaapstad aangesluit. Sy het saam met hom, sy vrou en twee dogters na Europa teruggekeer in 1865. **** Prof. jonkheer dr. Antoine Nicolas Ernest Changuion (1803-1881), hoogleraar te [[Kaapstad]], baie produktiewe skrywer op teologiese en literêre gebied; hy het nege kinders gehad en hieruit stam 'n uitgebreide nageslag wat tot die Nederlandse adel behoort.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. 1911. pp. 26-27</ref><ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 12-13.</ref><ref>Töpfer, John. "[https://www.adelinnederland.nl/de-adelskwestie-changuion/ De adelskwestie Changuion]". ''Adel in Nederland''. Stichting Adel in Nederland. Geraadpleeg 29 August 2022.</ref> Al die Changuions wat vandag vanuit Suid-Afrika afkomstig is, stam af van sy seun Louis Annes Changuion (1840-1910). 'n Tak van A.N.E. Changuion se nakomelinge, naamlik die nageslag van sy seun Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835-1877), het hulle familienaam na Chanquin verander.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 123, 176-177, 253.</ref> ***** Jonkheer Francois Daniel Changuion (1833-1877), vertaler en skoolhoof. ***** Jonkheer Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835-1877),<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 26.</ref> voorvader van die Chanquins van Suid-Afrika. ****** John Charles Chanquion (1862-1948). ****** Jennette Susan Chanquion (1869-1926). ***** Jonkvrouw Susanna Magdalena Changuion (1836-1873), eggenote van dr. Jan Willem Gerbrand van Oordt (1826-1904) en moeder van [[J.F. van Oordt|Johan Frederik van Oordt]] (D'Arbez). ***** Jonkheer Louis Annes Changuion (1840-1910),<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 27.</ref> landmeter te Robertson en die voorvader van die Changuions van Suid-Afrika. ****** Jonkheer Antoine Nicolas Ernest Changuion (1865-1945), boukundige en kontrakteursmaatskappy-eienaar. ****** Jonkvrouw Anne Eliza Changuion (1869-1971), was 'n offisier van die [[Heilsleër]] wat by die Heilsleër se werk in Suid-Afrika aangesluit het en later bevorder is tot Kaptein Anne Changuion voordat sy in 1897 getrou het. Saam met haar man, John Cunningham (1870-1950), kommissaris en territoriale bevelvoerder van die Heilsleër in [[Suid-Afrika]] en [[Nieu-Seeland]], en plaasvervangende leier in [[Nederland]], het sy diens gelewer in Suid-Afrika, Nieu-Seeland, Nederland, Java en die Wes-Indiese Eilande.<ref>(en) "[https://www.nytimes.com/1950/02/16/archives/john-cunningham.html John Cunningham]", ''The New York Times'', 16 Februarie 1950, p. 23.</ref><ref>"[https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/NZH19290910.2.150 The Salvation Army. New Zealand appointment. Commissioner Cunningham]". ''New Zealand Herald''. Vol. LXVI, no. 20356. 10 September 1929. p. 13.</ref> Sy het ’n ondersteunende rol gespeel in internasionale sending- en humanitêre werk, insluitend die stigting van melaatsheidskolonies en bedieninge vir kinders, en het ’n leeftyd van 102 jaar bereik. ****** Jonkheer Francois Daniel Changuion (1874-1955), onderwyser. ****** Jonkheer Louis John Stanley Changuion (1875-1960), kontrakteursmaatskappy-eienaar en boer. ******* Jonkvrouw Marie-Louise Changuion (1905), moeder van Suid-Afrikaans-Namibiese beeldende kunstenaar Hilda Edith Wasserfall (1930). ******* Jonkheer Louis Annis Changuion (1910-1964), kontrakteursmaatskappy-eienaar en boer.<ref>{{Cite book |title=Die boere and Transvaal en hulle organisasie, 1897-1957 |publisher=Biografiese Uitgewers Maatskappy (EDMS) BPK. |year=1957 |location=Pretoria, Suid-Afrika |pages=200|last=Transvaalse Landbou-unie}}</ref> ******** Jonkvrouw Susanna Loraine Changuion (1938-2003), takbestuurder en later administratiewe hoof van 'n ouetehuis in [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]]. ******** Jonkvrouw Hilda Edith Changuion (1940-1973), sakevrou en eienares van die eerste haarsalon in [[Pongola]]. ******** Jonkvrouw Mirra Louise Changuion (1942-), verpleegkundige en hospitaalmatrone, wat later as ’n senior bestuurder in die Transvaalse Provinsiale Gesondheidsdepartement gedien het, waar sy bygedra het tot die bestuur en ontwikkeling van openbare gesondheidsdienste in Suid-Afrika. ******** Kolonel jonkheer Louis John Stanley Changuion (1944-2024<ref>"[https://web.archive.org/web/20241112123840/http://icmark.co.nz/index.php/horowhenua-levin-otaki-death-notices-obituaries/recent-death-notices-obituaries/ Recent Death Notices]". I.C. Mark Ltd Funeral Directors. Geargiveer van [https://www.icmark.co.nz/index.php/horowhenua-levin-otaki-death-notices-obituaries/archive-death-notices-obituaries/ die oorspronklike] op 2024-11-12. Geraadpleeg 2025-06-17.</ref>) boer en sakeman, het van 1980 tot 1985 as bevelvoerder van die Pongola Kommando (’n militêre reserviste-eenheid) gedien. Hy het sy militêre loopbaan voortgesit in Durban en Pretoria as ’n luitenant-kolonel in die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] van 1985 tot 2002, en daarna die rang van kolonel in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] beklee. ******** Jonkvrouw Alinda Magdalena Changuion (1946-), sakevrou en versekeringsmakelaar in [[Nigel]]. ******** Jonkheer Thomas Ferreira Changuion (1948-2016), boer en sakeman wat as voorsitter van die dorpsraad van [[Pongola]] en die plaaslike gesondheidskomitee gedien het, en so bygedra het tot munisipale bestuur en openbare gesondheidstoesig. ******* Jonkheer Frederick Johannes Abram Changuion (1913-1976), boer, motorwerktuigkundige. ******** Jonkheer dr. Louis John Stanley Changuion (1940-), professor in geskiedenis aan die [[Universiteit van die Noorde]] en gepubliseerde outeur, bekend vir sy akademiese werk oor Suid-Afrikaanse geskiedenis en vir die skryf van ''Die familie Changuion van Suid-Afrika'', ’n omvattende familiegeskiedenis. ******* Jonkheer Antoine Nicolaas Ernest Changuion (1914-1979), makelaar in landboueiendom.<ref name=":2" /><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 319-324.</ref> ****** Jonkheer Abraham Arnoldus Faure Changuion (1878-1970), vernikkelaar. ******* Jonkheer Laurent Changuion (1914-1984), stigterslid van die [[Krugersdorp]] Pentecostal Holiness Church. ******** Jonkheer René Changuion, evangelis en stigter van Christian Motorcyclists Association (CMA) van Suid-Afrika.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 341-343.</ref> Hy is ook die uitvoerende hoof en stigter van God’s Workshop Projects, ’n geloofsgebaseerde organisasie wat betrokke is by gemeenskapsontwikkeling en dienslewering.<ref>"[https://www.godsworkshopprojects.co.za/ Gods Workshop Projects - Gods]". Gods Workshop Projects. Geraadpleeg 2025-06-15.</ref> ******* Jonkheer Paul Luther Changuion (1918–2005), hoofaankoper vir die RST-groep in [[Zambië]]. ******** Jonkheer Paul Changuion (1945–), bekende fotograaf en outeur van verskeie fotografiese monografieë.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 343–345. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref> ***** Jonkheer Laurent Ernest Changuion (1842-1917), onderwyser. ***** Jonkheer Jean Pierre Edouard Faure Changuion (1844-1910), sekretaris van die Uitvoerende Raad van die [[Oranje-Vrystaat|Oranje Vrijstaat]], lid van die [[Volksraad van die Zuid-Afrikaansche Republiek|Volksraad]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], [[vrederegter]] te [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] en boer. ***** Jonkvrouw Henrietta Wilhelmina Changuion (1847-1918), eggenote van Gustav Franz Ludwig Benno Schwabe (1841-1907) van [[Basel]], Switserland.<ref name=":2">''Nederland's Adelsboek'', 100. Hilversum, Nederland: Uitgeverij Verloren. 2024. pp. 30-35.</ref> * Dr. Pierre Changuion (1700-1758),<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 25.</ref> raadsheer van Brabant en van Overmaas, in 1741 benoem tot hoofregter van die feudale hof van Brabant. ** Dr. Paul Changuion (1733-1804),<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 36.</ref> raadsheer en later stadsklerk van Vlissingen, in 1774 aangewys as stadsklerk van Middelburg. *** Dr. Pierre-Jean Changuion (1763-1820), sekretaris van die hof van Holland tot 1795, daarna lid van geregshof van Den Bosch en van Breda, van 1804 tot 1807 goewerneur van die [[Curaçao|Kolonie van Curacao en Onderhorighede]] wat in daardie jaar deur Brittanje oorgeneem word, terug in Nederland ter dood veroordeel weens die verlies van Curacao maar sy vonnis word versag. In 1814 in sy eer herstel deur Willem I en benoem tot griffier by die regsbank van Goes, en in 1816 aangewys as raad-fiskaal in die hof van politie (Politieke Raad) te Suriname en word in 1817 sekretaris van hierdie hof.<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=212&accessor=accessor_index ''Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek'']. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. p. 412.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nederlandse adel]] [[Kategorie:Franse vanne]] e6tcehz5oaql3279c1s77b8f201lmps 0 398336 2915445 2834196 2026-07-03T14:04:07Z Aliwal2012 39067 klein letters 2915445 wikitext text/x-wiki [[Lêer:City of Tshwane Mayor, Mr Kgosientso Ramokgopa (cropped).jpg|duimnael|Kgosientso "Sputla" Ramokgopa ]] '''Kgosientso "Sputla" Ramokgopa''' (gebore [[25 Januarie]] [[1975]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] en die minister in die Presidensie verantwoordelik vir elektrisiteit. Hy was die [[burgemeester van Tshwane]] van 2010 tot 2016. Hy was ook 'n lid van die Uitvoerende Raad in die Gautengse provinsiale regering in 2019 en het van 2019 tot 2023 in die Presidensie van Suid-Afrika gewerk as hoof van infrastruktuur. Ramokgopa, 'n [[Siviele ingenieurswese|siviele ingenieur]] van opleiding, het tussen 2000 en 2005 die formele politiek betree as 'n wyksraadslid vir die [[African National Congress]] (ANC) in [[Tshwane]]. Na 'n paar jaar aan die bestuur van openbare en private entiteite, het hy in November 2010 teruggekeer na die politiek toe hy tot burgemeester verkies is van Tshwane. Teen daardie tyd was hy ook die streeksvoorsitter van die ANC se tak in Tshwane, 'n pos wat hy tot 2018 beklee het. In Junie 2016 is Ramokgopa oorgeplaas vir heraanstelling as die ANC se burgemeesterskandidaat in die 2016 plaaslike regeringsverkiesing, wat die ANC uiteindelik verloor het. Die ANC se keuse van [[Thoko Didiza]] as sy burgemeesterskandidaat het gelei tot gewelddadige betogings waarin vyf mense dood is. Ná die verkiesing het Ramokgopa geweier om as ’n gewone plaaslike raadslid te dien en het hy van die frontlinie-politiek teruggetrek. Na aanleiding van die 2019 algemene verkiesing het Ramokgopa 'n kort tydjie in die Gautengse provinsiale wetgewer gedien en as LUR vir ekonomiese ontwikkeling, landbou en omgewing onder premier [[David Makhura]]. Hy was slegs vier-en-'n-half maande lank LUR, tussen Mei en Oktober 2019; hy het bedank sodat ’n vrou sy posisie kan inneem in ooreenstemming met die ANC se interne reëls oor geslagsgelykheid in regeringstrukture. Kort nadat Ramokgopa uit die provinsiale regering bedank het, het president [[Cyril Ramaphosa]] hom aangestel as hoof van die beleggings- en infrastruktuureenheid in die Presidensie. Boonop was Ramokgopa tot Julie 2022 lid van die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Gautengse ANC, en in Desember 2022 is hy tot 'n termyn van vyf jaar op die party se Nasionale Uitvoerende Komitee verkies. == Vroeë lewe en opvoeding == Kgosientso David Ramokgopa<ref name=":1">{{Cite web |title=Kgosientso David Ramokgopa |url=http://www.pa.org.za/person/kgosientso-david-ramokgopa/ |access-date=2023-01-04 |website=People's Assembly |language=en}}</ref> is op 25 Januarie 1975 gebore.<ref name=":2">{{Cite web |last=Mudzuli |first=Kennedy |date=24 Januarie 2015 |title=Ecstatic mayor to exchange wedding vows |url=https://www.iol.co.za/news/politics/ecstatic-mayor-to-exchange-wedding-vows-1808642 |access-date=2023-01-03 |website=IOL |language=en}}</ref> Sy familie is oorspronklik van Ga-Ramokgopa-dorpie in wat nou [[Limpopo-provinsie]] is.<ref name=":2" /> Hy het sewe broers en susters gehad en matrikuleer in 1991 in [[Atteridgeville]], 'n [[township]] wes van [[Pretoria]], nou deel van die [[Gauteng]]-provinsie.<ref name=":3">{{Cite web |date=1 September 2009 |title=In the market for success |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2009-09-01-in-the-market-for-success/ |access-date=2023-01-04 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref> Terwyl hy 'n kind was, het hy die bynaam "Sputla" gekry vir sy sokkervernuf.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web |date=8 September 2022 |title=How Dr 'Sputla' Ramokgopa's passion for activism framed his political journey |url=https://www.702.co.za/articles/454123/how-dr-sputla-ramokgopa-s-passion-for-activism-framed-his-political-journey |access-date=2023-01-03 |website=702 |language=en-ZA}}</ref> Hy het 'n baccalaureusgraad in siviele ingenieurswese, meestersgrade in openbare administrasie en sakeleierskap, en 'n PhD in openbare aangeleenthede.<ref name=":4" /> Terwyl hy siviele ingenieurswese aan die [[Universiteit van Durban-Westville]] studeer het, het hy by die politiek betrokke geraak deur die South African Student Congress (SASCO) en die ANC-jeugliga.<ref name=":4" /> == Politieke loopbaan == Ramokgopa se formele politieke loopbaan toe hy verkies is om die ANC as 'n plaaslike raadslid in Tshwane se wyk 51 te verteenwoordig, waar hy van 2000 tot 2005 gedien het terwyl hy ook as 'n vervoeringenieur gewerk het.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |date=2016-06-08 |title=Tshwane mayor and leading the capital |url=https://www.sanews.gov.za/features/tshwane-mayor-and-leading-capital |access-date=2023-01-04 |website=South African Government News Agency |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-02-25 |title=Musical chairs at top metros |url=https://mg.co.za/article/2011-02-25-musical-chairs-at-top-metros/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Vir die half dekade ná sy bedanking as 'n openbare verteenwoordiger in 2005, het hy 'n reeks poste in openbare en private entiteite beklee, eers as hoof uitvoerende beampte van die Metropolitan Trading Company, 'n openbare entiteit onder die Stad Johannesburg-munisipaliteit, van 2004 tot 2006.<ref name=":6">{{Cite web |date=4 November 2010 |title=New mayor gets down to business |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/2010-11-04-new-mayor-gets-down-to-business/ |access-date=2023-01-04 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> Hy was ook adjunkvoorsitter van die Limpopo Raad van Handel en Belegging en, van 2006 tot 2010,<ref name=":6" /> hoof uitvoerende beampte van Johannesburg Market.<ref name=":5" /> In laasgenoemde posisie is hy as 2008 Baas van die Jaar aangewys.<ref>{{Cite web |title=JFPM CEO named 2008 Boss of the Year |url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/160/29488.html |access-date=2023-01-04 |website=Bizcommunity |language=en}}</ref><ref name=":3" /> Terselfdertyd was Ramokgopa aktief in die provinsiale ANC, en was teen 2010 voorsitter van die party se groot streekstak in Tshwane.<ref name=":7">{{Cite web |date=2010-07-09 |title=Tshwane mayor: All in the family |url=https://mg.co.za/article/2010-07-09-tshwane-mayor-all-in-the-family/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Sy kandidatuur vir die pos van streekvoorsitter in 2009 het die steun van die streekstak van die [[ANC-jeugliga]] ontvang.<ref>{{Cite web |last=Masemola |first=Charles |date=4 September 2009 |title=ANCYL: Statement on the Tshwane Region to support their list for the ANC Conference |url=https://www.polity.org.za/article/ancyl-statement-by-charles-masemola-african-national-conference-youth-league-spokesperson-on-the-tshwane-region-to-support-their-list-for-the-anc-conference-04092009-2009-09-04 |access-date=2023-01-04 |website=Polity |language=en}}</ref> Volgens die ''[[Mail & Guardian]]'' het Ramokgopa 'n belangrike rol gespeel by die Gautengse ANC se provinsiale verkiesingskonferensie in Mei 2010, en het saam met Nat Kekana gewerk om steun te werf vir [[Paul Mashatile]] se suksesvolle veldtog om as ANC Provinsiale voorsitter herkies te word in 'n tweestryd met Gautengse Premier [[Nomvula Mokonyane]].<ref name=":7" /> In Julie 2010 het bronne aan die koerant gesê dat Ramokgopa, deels vanweë sy steun aan Mashatile, 'n leidende kandidaat vir bevordering tot 'n burgemeesterspos was, hoewel sommige ANC-streekleiers glo aangevoer het dat hy te jonk is vir die pos.<ref name=":7" /> === Burgemeester van Tshwane: 2010–2016 === [[Lêer:Canciller Ricardo Patiño se reúne con el Alcalde de Tshwane - Sudáfrica (8641354492).jpg|duimnael|Ramokgopa vergader met Ecuadoriaanse minister van buitelandse sake, Ricardo Patiño in [[Quito]], 11 April 2013.]] Op 2 November 2010 het die Tshwane-raad Ramokgopa as burgemeester van Tshwane verkies; hy het die opposisie-kandidaat, Gerhardus Pretorius van die [[Demokratiese Alliansie]], met 92 stemme teenoor Pretorius se 49 geklop.<ref>{{Cite web |date=2010-11-02 |title=Ramokgopa takes over from aunt as Tshwane mayor |url=https://mg.co.za/article/2010-11-02-ramokgopa-takes-over-from-aunt-as-tshwane-mayor/ |access-date=2023-01-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Hy het sy tante, Gwen Ramokgopa, opgevolg wat die pos verlaat het om as adjunkminister van gesondheid onder president [[Jacob Zuma]] te dien.<ref>{{Cite web |date=2010-11-02 |title=New mayors for Tshwane, Ekurhuleni |url=https://mg.co.za/article/2010-11-02-new-mayors-for-tshwane-ekurhuleni/ |access-date=2023-01-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Ten spyte van voorspellings dat die ANC sy meerderheid in Tshwane in die 2011 plaaslike regeringsverkiesing sou verloor,<ref>{{Cite web |date=2011-04-20 |title=Tshwane's 'battle for the capital' |url=https://mg.co.za/article/2011-04-20-tshwanes-battle-for-the-capital/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> het Ramokgopa sy posisie in 2011 behou; ná sy herverkiesing in Mei, het hy 'n groot herskommeling van sy Burgemeesterskomitee aangekondig.<ref>{{Cite web |last=Bateman |first=Barry |date=26 Mei 2011 |title=Ramokgopa shakes up Tshwane mayoral committee |url=https://ewn.co.za/2011/05/26/Ramokgopa-shakes-up-Tshwane-mayoral-committee |access-date=2023-01-04 |website=EWN |language=en}}</ref> Die ''[[Business Day]]'' het gesê dat "die grootste knou op sy nalatenskap" as burgemeester 'n projek was om slim voorafbetaalde elektrisiteitsmeters regoor die stad in te stel onder die Sekuriteit van Inkomste-projek, wat in Oktober 2013 van stapel gestuur is.<ref name=":8">{{Cite web |date=4 Augustus 2016 |title=Mayor Ramokgopa leaves Tshwane politics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2016-08-04-mayor-ramokgopa-leaves-tshwane-politics/ |access-date=2023-01-04 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Die kontrak om die meters te installeer, wat aan PEU Capital Partners toegeken is, is in die howe betwis en opposisiepartye het gesê dat dit onreëlmatig toegeken is en die stad miljarde rande aan onnodige uitgawes gekos het.<ref>{{Cite web |date=14 Mei 2015 |title=Tshwane looking for new providers for smart meters |url=https://www.news24.com/news24/tshwane-looking-for-new-providers-for-smart-meters-20150514 |access-date=2023-01-04 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Maromo |first=Jonisayi |date=15 Mei 2015 |title=Mayor rubbishes R1.2bn smart meter loss |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/mayor-rubbishes-r12bn-smart-meter-loss-1859206 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Julie 2015 |title=Gordhan warned Tshwane against smart meter contract: DA |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2015-07-09-gordhan-warned-tshwane-against-smart-meter-contract-da-/ |access-date=2023-01-04 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref> === ANC-streekvoorsitter === Terwyl hy burgemeester was, het Ramokgopa sy pos as ANC-streekvoorsitter in Tshwane behou en herverkiesing in 2011<ref>{{Cite web |date=2011-10-02 |title=Tshwane ANC elects new leadership |url=https://mg.co.za/article/2011-10-02-tshwane-anc-elects-new-leadership/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> en 2014 gewen.<ref>{{Cite web |date=13 Oktober 2014 |title=ANC Tshwane elects new leaders |url=https://www.news24.com/drum/news/anc-tshwane-elects-new-leaders-20170728 |access-date=2023-01-04 |website=Drum |language=en-US}}</ref> In 2011 het 'n drukgroep – bestaande uit elemente van die vakbonde, die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) en die ANC-jeugliga – onsuksesvol probeer om hom te vervang met Lucky Montana, die uitvoerende hoof van die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika.<ref>{{Cite web |date=2011-08-26 |title=ANC shuffle looming in Gauteng |url=https://mg.co.za/article/2011-08-26-anc-shuffle-looming-in-gauteng/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> In 2014 het hy teenstand gekry van 'n groter groepering, insluitend verskeie plaaslike sakeforums en streekstrukture van die SAKP, sy Jong Kommunistiese Liga, die ANC Jeugliga en Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde.<ref name=":9">{{Cite web |last=Mudzuli |first=Kennedy |date=8 Oktober 2014 |title='Get rid of Tshwane mayor' |url=https://www.iol.co.za/news/politics/get-rid-of-tshwane-mayor-1761889 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref> Die streeks-SAKP het gesê dat hy die 2014 provinsiale keusekonferensie sal boikot en eerder 'n optog na die [[Uniegebou]] gereël, waarin gevra word dat die Tshwane-munisipaliteit onder administrasie deur die nasionale regering geplaas word.<ref name=":9" /> ==== Opvolging ==== Voor die 2016 plaaslike regeringsverkiesings was Ramokgopa tweede op die ANC se streekslys van genomineerdes om vir verkiesing as raadslid te staan, maar hy is nie genomineer vir herverkiesing as burgemeester nie.<ref name=":10">{{Cite web |last=Nicolson |first=Greg |date=2016-06-19 |title=ANC introduces its mayoral hopefuls, while Tshwane still waits |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2016-06-20-anc-introduces-its-mayoral-hopefuls-while-tshwane-still-waits/ |access-date=2023-01-04 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Berigte het voorgestel dat hy verbygegaan is weens "intense faksiegevegte" tussen sy ondersteuners en ondersteuners van die ANC se adjunk-streekvoorsitter Mapiti Matsena, asook weens kommer oor sy bestuurstyl en die slimmeterkontrak.<ref name=":10" /><ref name=":8" /> Boonop het bronne aan die ''Mail & Guardian'' gesê dat Ramokgopa met Paul Mashatile en ander provinsiale ANC-leiers uitgeval het oor vrae oor nasionale leierskapsopvolging in die ANC: hy het blykbaar nie saamgestem met hul reaksie op 'n onlangse konstitusionele hof wat bevind het dat president Jacob Zuma homself wangedra het ten opsigte van die Nkandla-skandaal en het die provinsiale leierskap in die openbaar aangemoedig om Zuma se verskoning te aanvaar. Mashatile het ontken dat sulke verdeeldheid bestaan.<ref name=":11">{{Cite web |date=2016-06-24 |title=Fingers pointed at ANC councillor over Tshwane chaos |url=https://mg.co.za/article/2016-06-24-00-fingers-pointed-over-chaos/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> In Junie 2016 het spanning oor die Tshwane-burgemeesterskandidaat 'n hoogtepunt bereik toe die nasionale ANC aangekondig het dat hy die nasionale politikus Thoko Didiza voorgestel het as die party se kandidaat om Ramokgopa op te volg.<ref>{{Cite web |date=20 Junie 2016 |title=ANC calls for calm as Thoko Didiza confirmed Tshwane mayoral candidate |url=https://www.enca.com/south-africa/anc-calls-for-calm-as-thoko-didiza-confirmed-mayoral-candidate |access-date=2023-01-04 |website=eNCA |language=en |archive-date= 4 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104101038/https://www.enca.com/south-africa/anc-calls-for-calm-as-thoko-didiza-confirmed-mayoral-candidate |url-status=dead }}</ref> Gedurende die week ná die aankondiging het minstens vyf mense in gewelddadige betogings in Tshwane gesterf.<ref>{{Cite web |date=2016-06-26 |title=Tshwane protest report shows ANC puts politicians above people – DA |url=https://mg.co.za/article/2016-06-26-tshwane-protest-report-show-anc-puts-politicians-above-people-da/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-06-21 |title=Rioting hits South African capital after ANC names mayoral candidate |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-safrica-election-violence-idUSKCN0Z70TW |access-date=2023-01-04}}</ref> Ramokgopa self was rustig oor sy naderende vertrek uit die burgemeesterskantoor<ref>{{Cite web |last=Ndlazi |first=Sakhile |date=27 Julie 2016 |title=Sputla puts on a jovial show before his departure |url=https://www.iol.co.za/news/politics/sputla-puts-on-a-jovial-show-before-his-departure-2050146 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref> en het sy steun vir Didiza uitgespreek en het 'n beroep op kalmte in die stad gedoen.<ref>{{Cite web |date=20 Junie 2016 |title=Kgosientso Ramokgopa backs Thoko Didiza for Tshwane mayoral post |url=https://www.dispatchlive.co.za/news/2016-06-20-kgosientso-ramokgopa-backs-thoko-didiza-for-tshwane-mayoral-post/ |access-date=2023-01-04 |website=Dispatch |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Junie 2016 |title=Tshwane mayor calls for calm |url=https://www.enca.com/south-africa/tshwane-mayor-calls-for-calm |access-date=2023-01-04 |website=eNCA |language=en |archive-date= 4 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104101037/https://www.enca.com/south-africa/tshwane-mayor-calls-for-calm |url-status=dead }}</ref> Op politieke vergaderings het plaaslike ANC-lede wat teen Didiza gekant was, egter na bewering sy herverkiesing geëis en "Geen Sputla, geen stemme" gesing.<ref>{{Cite web |date=2016-06-21 |title=ANC to go back to branches about mayoral nomination process – Tshwane mayor Ramokgopa |url=https://mg.co.za/article/2016-06-21-anc-to-go-back-to-branches-about-mayoral-nomination-process-ramokgopa/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> 'n Vooraanstaande plaaslike koerant, die ''[[Pretoria News]],'' en die ''Mail & Guardian'' het albei berig dat die geweld na bewering deel was van 'n veldtog deur Ramokgopa se ondersteuners om Tshwane "onregeerbaar" te maak ná Didiza se benoeming.<ref>{{Cite news |date=24 Junie 2016 |title=What the violence in Tshwane means for the ANC in the election |work=BusinessTech |url=https://businesstech.co.za/news/government/128079/what-the-violence-in-tshwane-means-for-the-anc-in-the-election/ |access-date=4 Januarie 2023}}</ref><ref name=":11" /> ==== Nasleep ==== Die ANC het uiteindelik sy meerderheid in Tshwane in die 2016-verkiesing verloor, vir die eerste keer sedert die einde van apartheid, en Ramokgopa is as burgemeester opgevolg deur 'n kandidaat van die Demokratiese Alliansie,[[ Solly Msimanga]], eerder as deur Didiza. Terwyl die stemme in die verkiesing nog getel word, het Ramokgopa gesê dat hy nie 'n setel as 'n gewone raadslid sal opneem nie – ondanks vorige aankondigings van die teendeel – maar eerder op sy PhD-proefskrif en sy partywerk sal fokus. Hy het gesê dat hy 'n "blaaskans" wil hê en om [Didiza] ruimte te gee, aangesien "dit 'n ongemaklike situasie sal wees" met Didiza wat die munisipaliteit lei terwyl hy die streeks-ANC gelei het.<ref name=":8" /> [[Lêer:Kgosientso Ramokgopa.jpg|duimnael|Ramokgopa spreek 'n Open Government Partnership-geleentheid, September 2015, toe.]] Ramokgopa het voortgegaan om die Tshwane ANC te lei, maar as 'n aangestelde Streeksameroeper eerder as 'n verkose Streeksvoorsitter nadat sy driejaartermyn in 2017 verstryk het.<ref>{{Cite web |date=2018-07-08 |title=2016 a 'spectacular setback' for Tshwane ANC — Ramokgopa |url=https://mg.co.za/article/2018-07-08-2016-a-spectacular-setback-for-tshwane-anc-ramokgopa/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> In Julie 2018 het hy hom nie vir herverkiesing as ANC-streekvoorsitter gestel nie en Kgoši Maepa is verkies om hom op te volg.<ref>{{Cite web |last=Mudzuli |first=Kennedy |date=8 Julie 2018 |title=ANC Tshwane elects new regional chairperson |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/anc-tshwane-elects-new-regional-chairperson-15899914 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref> Teen daardie tyd is Ramokgopa voorgehou as 'n moontlike kandidaat om Paul Mashatile as ANC-provinsiale voorsitter in Gauteng op te volg; een groep binne die party, na bewering gelei deur Lebogang Maile, was gerugte om Ramokgopa te ondersteun bo die voorloper, [[David Makhura]].<ref>{{Cite web |date=3 Junie 2018 |title=Makhura's war on corruption stirs up challengers for ANC's top Gauteng post |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2018-06-02-makhuras-war-on-corruption-stirs-up-challengers-for-ancs-top-gauteng-post/ |access-date=2023-01-04 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2018 |title=Names touted in last-minute discussions ahead of hotly-contested ANC Gauteng conference |url=https://www.polity.org.za/article/names-touted-in-last-minute-discussions-ahead-of-hotly-contested-anc-gauteng-conference-2018-07-20 |access-date=2023-01-04 |website=Polity |language=en |agency=News24}}</ref> By die ANC se provinsiale verkiesingskonferensie later in Julie is Ramokgopa genomineer om vir die voorsitterskap te staan, maar het van die hand gewys en Makhura gewen om onbestrede verkies te word.<ref>{{Cite web |date=2018-07-21 |title=David Makhura elected as Gauteng ANC chairperson |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/david-makhura-elected-as-gauteng-anc-chairperson/ |access-date=2023-01-04 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-07-21 |title=Acting no more: Makhura elected ANC Gauteng chair |url=https://mg.co.za/article/2018-07-21-acting-no-more-makhura-elected-as-anc-gauteng-chair/ |access-date=2023-01-04 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Ramokgopa is egter verkies tot 'n termyn van vier jaar op die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Gautengse ANC en was daarna voorsitter van sy subkomitee oor ekonomiese transformasie.<ref>{{Cite web |date=29 Oktober 2018 |title=ANC Gauteng to lead People's March and protest against e-tolls |url=https://www.capetalk.co.za/articles/324897/anc-gauteng-to-lead-people-s-march-and-protest-against-e-tolls |access-date=2023-01-04 |website=CapeTalk |language=en-ZA}}</ref> === Gauteng Uitvoerende Raad: 2019 === In die algemene verkiesing van 2019 is Ramokgopa tot 'n setel in die Gautengse provinsiale wetgewer verkies;<ref>{{Cite web |date=22 Mei 2019 |title=Former mayors Parks Tau, Kgosientso Ramokgopa head to the legislature |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2019-05-22-former-mayors-parks-tau-kgosientso-ramokgopa-head-to-the-legislature/ |access-date=2023-01-04 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> hy was 10de op die partylys van die ANC, wat die meerderheidsparty in Gauteng gebly het.<ref name=":1" /> Kort na die verkiesing, op 29 Mei, het Makhura, as premier van Gauteng, Ramokgopa in sy Uitvoerende Raad aangestel; hy het gedien as lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Ekonomiese Ontwikkeling, Landbou en Omgewing.<ref name=":0">{{Cite web |date=29 Mei 2019 |title=These are Gauteng's new MECs |url=https://www.news24.com/news24/just-in-these-are-gautengs-new-mecs-20190529 |access-date=2022-12-29 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Ramokgopa het egter net vier-en-'n-half maande in hierdie pos aangebly; hy het op 11 Oktober bedank en is deur Morakane Mosupyoe vervang. Sy bedanking en vervanging was grootliks verwant aan 'n opdrag van die ANC nasionale leierskap wat Makhura verplig het om een van sy ses manlike LUR'e te vervang om geslagsverteenwoordiging in die Uitvoerende Raad te verbeter: die party het besluit dat 60% van die provinsiale uitvoerende gesag vroulik moet word in provinsies waar die Premier manlik was.<ref name=":12">{{Cite web |date=11 Oktober 2019 |title=Kgosientso Ramokgopa resigns from Gauteng cabinet, Makhura names successor |url=https://www.news24.com/news24/just-in-gauteng-mec-kgosientso-ramokgopa-resigns-paving-the-way-for-a-cabinet-reshuffle-20191011 |access-date=2022-12-29 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Oktober 2019 |title=Kgosientso Ramokgopa removed as Gauteng MEC to meet gender target |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-10-11-kgosientso-ramokgopa-removed-as-gauteng-mec-to-meet-gender-target/ |access-date=2023-01-04 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Die provinsiale sekretaris van die Gautengse ANC, Jacob Khawe, het dit bevestig en gesê dat ander provinsiale leiers Ramokgopa bewonder het omdat hy vrywillig bedank het, 'n besluit wat die Gautengse ANC beskou as "'n daad van revolusionêre bewussyn wat 'n les vir ander kan wees".<ref>{{Cite web |date=23 Oktober 2019 |title=Gauteng ANC secures Ramokgopa new job |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2019-10-23-gauteng-anc-secures-ramokgopa-new-job/ |access-date=2023-01-04 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> === Die Presidensie: 2019–2022 === In die weke nadat Ramokgopa uit die Uitvoerende Raad bedank het, het ''[[City Press]]'' en ''[[News24]]'' berig dat die ANC Ramokgopa oorweeg vir ontplooiing na 'n reeks openbare kantore, insluitend moontlik in Premier Makhura se kantoor, by 'n staatsonderneming soos [[Eskom]] of [[Transnet]], of as Adjunkminister van Minerale Hulpbronne en Energie na die dood van die posbekleër Bavelile Hlongwa.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web |date=13 Oktober 2019 |title=ANC lines up options for Sputla Ramokgopa after axing |url=https://www.news24.com/citypress/news/anc-lines-up-options-for-sputla-ramokgopa-after-axing-20191013 |access-date=2023-01-04 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Op 4 November 2019, minder as 'n maand ná Ramokgopa se bedanking as LUR, het die Presidensie aangekondig dat Ramokgopa as hoof van die nuwe Beleggings- en Infrastruktuurkantoor onder president [[Cyril Ramaphosa]] aangestel is.<ref name=":13">{{Cite web |last=Ngcobo |first=Khanyisile |date=4 November 2019 |title=Kgosientso Ramokgopa appointed head of investment and infrastructure office |url=https://www.iol.co.za/news/kgosientso-ramokgopa-appointed-head-of-investment-and-infrastructure-office-36663896 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref> Die kantoor is gestig om Suid-Afrika se beleggingstrategie te ontwikkel en te koördineer,<ref name=":13" /> en Ramokgopa het direk aan die President verslag gedoen.<ref name=":14">{{Cite web |date=2022-03-07 |title=SA infrastructure breaking ground |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-03-07-sa-infrastructure-breaking-ground/ |access-date=2023-01-04 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hy het die posisie vanaf 2022 behou<ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |date=10 Julie 2022 |title=As long as the poor are hungry, the rich will never sleep: Kgosientso Ramokgopa |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2022-07-10-as-long-as-the-poor-are-hungry-the-rich-will-never-sleep-kgosientso-ramokgopa/ |access-date=2023-01-04 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref> en Investec het hom as "gerespekteerd en bekwaam" beskryf.<ref name=":14" /> Ramokgopa het ook aktief in die ANC gebly, hoewel hy nie by die volgende provinsiale verkiesingskonferensie in Julie 2022 herverkies is tot die Gauteng Provinsiale Uitvoerende Komitee nie.<ref>{{Cite web |last=Madia |first=Tshidi| author1-link=Tshidi Madia |date=11 Julie 2022 |title=ANC Gauteng chair Lesufi faces tough task of leading PEC dominated by opponents |url=https://ewn.co.za/2022/07/11/new-gauteng-anc-chair-lesufi-faces-tough-task-leading-pec-dominated-by-opponents |access-date=2023-01-04 |website=EWN |language=en}}</ref> Toe die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC sy 55ste Nasionale Konferensie]] in Desember 2022 gehou het, is Ramokgopa vir die eerste keer tot die party se Nasionale Uitvoerende Komitee verkies; volgens die aantal stemme wat ontvang is, was hy 49ste van die 80 verkose kandidate, en het 1 229 stemme ontvang uit die totaal van 4 029 stemme wat uitgebring is.<ref>{{Cite web |date=21 Desember 2022 |title=ANC NEC election results |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/anc-nec-election-results-2022 |access-date=2023-01-03 |website=Politicsweb |language=en}}</ref> === Minister van Elektrisiteit: 2023 – hede === Op 6 Maart 2023 is Ramokgopa deur president Cyril Ramaphosa as minister in die presidensie verantwoordelik vir elektrisiteit aangestel.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Hy is die volgende dag in die amp beëdig.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> == Persoonlike lewe == Op sy 40ste verjaardag in Januarie 2015, trou Ramokgopa met Georgia Shekeshe, na aanleiding van 'n tradisionele huwelikseremonie in Atteridgeville aan die einde van 2014.<ref>{{Cite web |date=26 January 2015 |title=Gallery: Mayor of Tshwane weds his stunning bride in exclusive Cape ceremony |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2015-01-26-gallery-mayor-of-tshwane-weds-his-stunning-bride-in-exclusive-cape-ceremony/ |access-date=2023-01-03 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tankis |first=Maketha |date=10 May 2022 |title=Clean up your house: ex-Tshwane mayor sued for nearly R1m in deal gone awry |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2022-05-10-clean-up-your-house-ex-tshwane-mayor-sued-for-nearly-r1m-in-deal-gone-awry/ |access-date=2023-01-04 |website=Sunday Times |language=en-ZA}}</ref> Hulle het vroeg in Ramokgopa se burgemeesterstermyn ontmoet, toe Shekeshe as persoonlike assistent in sy kantoor gedien het.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Mudzuli |first=Kennedy |date=16 Februarie 2015 |title=Mayor denies alleged sex scandal report |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/gauteng/mayor-denies-alleged-sex-scandal-report-1818650 |access-date=2023-01-04 |website=IOL |language=en}}</ref> Ten tyde van hul troue het hulle 'n tweejarige seun gehad.<ref name=":2" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Kgosientso}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] bert3pnb880aeghxao7uitethu276my 0 400934 2915434 2911056 2026-07-03T12:17:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915434 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Name=Marco Misciagna |image=Marco Misciagna.jpg |birth_date={{Birth date and age|1984|02|05|df=yes}} |birth_place=[[Bari]], Italië |genre=[[klassieke musiek]] |occupation=[[Violis]] [[Altviolis]] |instrument=[[Altviool]] [[Viool]] |label=[[Brilliant Classics]] |website=https://www.marcomisciagna.com/ }} '''Marco Misciagna''' (gebore 5 Februarie 1984) is 'n Italiaanse violis en [[Altviool|altviolis]]. == Biografie == Marco Misciagna is in [[Bari]], Italië, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.ercolefragasso.it/2021/11/03/marco-misciagna-eccelso-violinista-violista-internazionale-e-soldato-di-pace/|title=Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!|date=3 November 2021|website=ercole fragasso|language=it|access-date=15 March 2023}}</ref> Hy studeer op die ouderdom van 15 in viool en altviool aan die N.Piccinni Konservatorium van Bari en verwerf later die diploma aan die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Nasionale Akademie van Santa Cecilia]] in [[Rome]]. <ref name="alion">{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is deur die voormalige President van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] [[Carlo Azeglio Ciampi]] na die [[Quirinaalpaleis|Quirinal-paleis]] in Rome genooi, as die beste student van die konservatorium.<ref name="alion" /> Hy het by Corrado Romano en by Đorđe Trkulja gestudeer.<ref name="alion" /> Hy het gevorder om saam met [[Salvatore Accardo]] aan die Accademia Stauffer in Cremona te studeer, met [[Boris Belkin]] en met [[Juri Bashmet|Jury Bashmet]] by die Accademia Chigiana in [[Siëna|Siena]], waar hy met twee Ere-diplomas bekroon is en twee keer die Monte dei Paschi di Siena Prys gewen het as beste violis en beste altvioolspeler in die skool (eerste keer in die geskiedenis van die Akademie).<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-03-19}}</ref> Hy was jare lank solis van die Spaanse strykorkes van Màlaga<ref>{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/v/20120811/cultura/marco-misciagna-concerto-malaga-20120811.html|title=Marco Misciagna, de Concerto Málaga, rinde tributo al violinista Ruggiero Ricci|date=2012-08-11|website=Diario Sur|language=es-ES|access-date=2023-03-19}}</ref> en was 'n gas van die groot sale en internasionale instellings, insluitend die Berliner Philarmonie,<ref>{{Cite web|url=https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php|title=Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.V. Berlin - PHILHARMONIKA 2016|website=www.pantonale.com|access-date=2023-03-14}}</ref> Essen Philarmonie, Hamburg Laieszahalle, Mannheim Rosengarten, die Meistersingerhalle Neurenberg, die Prinzeregententeater van Monaco, Arriaga-teater in Bilbao,<ref>{{Cite web|url=https://www.teatroarriaga.eus/programacion/kissar-quartet-wolfgang-amadeus-mozart-juan-crisostomo-de-arriaga/|title=Kissar Quartet: Wolfgang Amadeus Mozart - Juan Crisóstomo de Arriaga|last=Antzokia|first=Teatro Arriaga|website=Teatro Arriaga Antzokia|language=es-ES|access-date=2023-04-14}}</ref> Musikverein in [[Wene]],<ref>{{Verwysing|title=Bach in Jazz reportage Vienna Musikverein|url=https://www.youtube.com/watch?v=X7iPV3Kvmgc|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Victoria Eugenia-teater in San Sebastian, Komitas Chamber Music Hall,<ref>{{Cite web|url=https://www.tomsarkgh.am/hy/event/38997/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8-%D5%84%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1.html|title=Մարկո Միշանիա|website=Tomsarkgh.am|language=en|access-date=2023-04-14}}</ref> Kiev Opera House, Dar Sebastian in Tunisië,<ref>{{Cite web|url=https://www.challenges.tn/economie/a-dar-sebastian-rien-que-pour-le-plaisir-de-jouer-avec-francesco-mariozzi-marco-misciagna-et-todor-petrov/|title=A Dar Sebastian: Rien que pour le plaisir de jouer avec Francesco Mariozzi, Marco Misciagna et Todor Petrov|last=challenges|date=2016-05-25|website=Challenges TN|language=fr-FR|access-date=2023-04-14}}</ref> Sala Sinopoli ''Auditorium Parco della Musica'' in Rome, Balboa-teater in San Diego in Kalifornië, Fox Tucson teater, St. Francis ouditorium van Santa Fe in New Mexico, CW Eisemann-sentrum, Rudder-teater, Empire-teater in Texas, Amerikaanse teater in Hampton in Virginia, Lehman-sentrum en [[Carnegie Hall]] in New York. <ref>{{Verwysing|title=Italiano: Marco Misciagna durante il concerto tenuto presso la Carnegie Hall di New York - 23 maggio 2015|date=2015-05-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marco_Misciagna_durante_il_concerto_tenuto_presso_la_Carneige_Hall_di_New_York_-_23_maggio_2015.jpg|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy het saamgewerk met Uto Ughi,<ref>{{Cite web|url=https://www.vivoumbria.it/uto-ughi-in-quartetto-a-gubbio/|title=Uto Ughi in quartetto a Gubbio|last=Umbria|first=Redazione Vivo|date=2019-08-29|website=Vivo Umbria|language=it-IT|access-date=2023-03-13}}</ref> Alexander Rudin,<ref>{{Cite web|url=https://www.sanattanyansimalar.com/aima-ustalik-siniflari-18-haziran-da-basliyor/2905/|title=AIMA ustalık sınıfları 18 Haziran'da başlıyor|language=tr|access-date=2023-03-19}}</ref> Sergey Stadler,<ref>{{Cite web|url=https://sonumid.ee/2018/08/08/virtuoosid-kinkisid-publikule-unustamatu-kontserdielamuse/|title=Virtuoosid kinkisid publikule unustamatu kontserdielamuse|date=2018-08-08|website=Raplamaa Sõnumid|language=et|access-date=2023-03-19}}</ref> Alexander Markov, Mariana Sirbu, Gianluigi Gelmetti, Ramin Bahrami, Antony Pay,<ref>{{Cite web|url=https://ravellofestival.photoshelter.com/gallery-image/09-03-Quartetto-Prometeo-Antony-Pay/G0000an2F.6M92ok/I0000BZdBYXeqaoM/C0000MRAvHVAlM.U|title=DSC_0358.JPG {{!}} Fondazione Ravello|website=ravellofestival.photoshelter.com|access-date=2023-04-14}}</ref> Franco Petracchi, José Serebrier, en Vladimir Zubitsky.<ref>{{Verwysing|title=Vladimir Zubitsky: Omaggio ad Astor Piazzolla (Marco Misciagna, vl) Konzert Berliner Philharmonie|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnDXd3fgn68|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Hy is Ereprofessor van die [[Sergei Rachmaninoff|S.Rachmaninov]] Staatskonservatorium in [[Tambof|Tambov]],<ref>{{Cite web|url=https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya|title=Марко Мишанья|website=rachmaninov.ru|access-date=2023-03-14}}</ref> die Verre Oosterse Staatsakademie vir Kuns van [[Wladiwostok|Vladivostok]] (Rusland), <ref name="alion" /> die Institut Supérieur de Musique de Sousse (Universiteit van Sousse, Tunisië),<ref name="alion" /> die Estaban Salas-konservatorium van Santiago de Cuba, <ref name="alion" /> die Pettman Nasionale Junior Akademie vir Musiek (Auckland, Nieu-Seeland), die Komitas-staatskonservatorium van Jerevan (Armenië). <ref name="alion" /> Hy is ere-hoofsolis van die [[Archangelsk]] Staatskamerorkes,<ref>{{Cite web|url=https://pravdasevera.ru/2016/01/09/60b0a0feb43ef52e7c683526.html|title=Известный итальянский скрипач выступит с Архангельским государственным камерным оркестром|website=pravdasevera.ru|access-date=2023-03-27}}</ref> die Camerata Esteban Salas en die Orchestra Sinfonica de Oriente (Kuba).<ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna for Cuba Television|url=https://www.youtube.com/watch?v=cAkrqwlEifU|access-date=2023-04-15}}</ref> In 2018 het hy die Goue Medalje van die Adjunk Eerste Minister van [[Oekraïne]] ontvang vir die herdenking van die 150ste bestaansjaar van die Kiëf-operahuis.<ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy is luitenant-kommissaris van die Vrywillige Militêre Korps van die Italiaanse Rooi Kruis, hulp van die Gewapende Magte, met dekreet van die President van die Republiek.<ref>{{Cite web|url=http://www.one-magazine.it/la-speranza-vede-linvisibile/|title=LA SPERANZA VEDE L'INVISIBILE|date=2020-03-27|website=One Magazine|language=en|access-date=2023-03-19}}</ref> == Diskografie == === Albums === * ''Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro'' - Werke deur Henri Wieniawski, Heinrich Wilhelm Ernst en [[Niccolò Paganini]]. Uitgegee deur Dynamic (CDT5065). Marco Misciagna (viool). Vrygestel in 2003.<ref>{{Citation |title=Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro |url=https://www.discogs.com/it/release/24747410-Marco-Misciagna-Note-di-Solidarietà-per-Casalnuovo-Monterotaro |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Christmas In Classic'' - Klassieke Kersfees-ordeninge vir viool/bratsj en kitaar. Bevat: ''Joy To The World'', ''Silent Night'', ''We Wish You A Merry Christmas'', ''Jingle Bells''. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Terramiamusic. Vrygestel in 2010.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna, Vito Vilardi - Christmas In Classic |url=https://www.discogs.com/release/24747050-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Christmas-In-Classic |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Carulli, Giuliani, Paganini'' - Bevat: ''Fantasia con variazioni sulle arie de La Gazza Ladra'' deur Ferdinando Carulli; ''Grand Duo Concertant Op. 85'' deur Mauro Giuliani; en ''Sonatas Nos. 1, 2 & 6 Op. 2'' deur Niccolò Paganini. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Digressione Music (DCTT113). Vrygestel in 2018.<ref>{{Citation |title=Carulli {{!}} Giuliani {{!}} Paganini - Marco Misciagna, Vito Vilardi - Carulli, Giuliani, Paganini |url=https://www.discogs.com/release/14533436-Carulli-Giuliani-Paganini-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Carulli-Giuliani-Paganini |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Curve Of A Day'': ''L'ultima strada di Janusz Korczak'' (viool) en ''Canto Per Groznyj'' (bratsj). Marco Misciagna (viool, bratsj). Idyllium. Vrygestel in 2016.<ref>{{Citation |title=L'ultima strada di Janusz Korczak |url=https://www.youtube.com/watch?v=-C6YfWch-Cw |access-date=2023-04-15 |language=en}}</ref> * ''Sette'' - Marco Misciagna (viool). Digressione Music (DIGR77). Vrygestel in 2017.<ref>{{Cite web |title=Sette |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/sette/ |access-date=2023-04-15 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3'' - Marco Misciagna (bratsj). IMD. Vrygestel in 2020.<ref>{{Cite web |title=Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3 |url=https://www.qobuz.com/ar-es/album/chamber-and-piano-solo-works-vol-3-marco-ciannella/iqm11s7bedchc |access-date=2023-04-15 |website=Qobuz |language=es-AR}}</ref> * ''Beautiful Melodies for Viola and Piano'' - Werke deur [[Johann Sebastian Bach]], Johann Georg Benda, [[Joseph Haydn]], [[Camille Saint-Saëns]], [[Claude Debussy]]. Marco Misciagna (bratsj). IMD100. Vrygestel in 2021.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - Beautiful Melodies for Viola and Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749288-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-Beautiful-Melodies-for-Viola-and-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Greatest Movie Soundtracks for Viola and Piano'' - Bevat: Gabriel's Oboe, Over The Rainbow, Summertime, Last Tango In Paris, Merry Christmas Mr. Lawrence. Marco Misciagna (bratsj). IMD200. Vrygestel in 2022.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - The Greatest Movie Soundtracks For Viola And Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749663-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-The-Greatest-Movie-Soundtracks-For-Viola-And-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Maurice Vieux: Complete Music for Unaccompanied Viola (World Premiere Recording)'' - Bevat: 20 Études (1927); 10 Études sur des traits d'orchestre (1928); 10 Études sur les intervalles (1931); 10 Études nouvelles (1956). Marco Misciagna (bratsj). Digressione Music (DCTT129). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Maurice Vieux |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ |access-date=2023-03-14 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Bartolomeo Campagnoli: 41 Caprices for Viola, Op. 22, gearrangeer vir bratsj en klavier deur Carl Albert Tottmann''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (96551). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, arranged for Viola & Piano by Carl Albert Tottmann - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ |access-date=2023-03-14 |website=www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Federigo Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (97018). Vrygestel in 2023.<ref>{{Cite web |title= Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/f/fiorillo-36-caprices-op3-for-violin-transcribed-for-viola-by-marco-misciagna/ |access-date=2023-08-17 |website= www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Albrecht Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2023.<ref>{{Citation |title=Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/29217133-Marco-Misciagna-Blumenstengel-24-Etudes-Op33-for-Violin-Transcribed-for-Viola-By-Marco-Misciagna|access-date=2023-12-15}}</ref> * ''Richard Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title=Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola|url= https://www.discogs.com/it/release/30144461-Marco-Misciagna-Hofmann-15-Studies-Op87-for-Viola|access-date=2024-03-18}}</ref> * ''Francesco Paolo Supriani: 12 Toccatas for Cello, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Supriani: 12 Toccatas for Cello, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/30726404-Marco-Misciagna-Supriani-12-Toccatas-for-Cello-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Émile Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/31321767-%C3%89mile-Poilleux-Marco-Misciagna-20-%C3%89tudes-chantantes-et-caract%C3%A9ristiques-for-Violin|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Antonio Bartolomeo Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/32304222-Antonio-Bruni-Marco-Misciagna-Bruni-25-Etudes-for-Viola-World-Premiere-Recording | title=Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)|website=Discogs|date=2024-11-16|language=en-US|access-date=2024-11-16}}</ref> * ''Franz Anton Hoffmeister: 12 Etudes for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33469751-Franz-Anton-Hoffmeister-Marco-Misciagna-12-Etudes-for-Viola | title=Hoffmeister: 12 Etudes for Viola|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Agustín Barrios Mangoré: Compositions arranged for Viola Solo by Marco Misciagna'' - Bevat: Julia Florida, Las Abejas, Canción de Cuna, Leyenda de España, La Catedral ''(I. Preludio Saudade, II. Andante Religioso, III. Allegro Solemne)'', Una Limosna por el Amor de Dios, Preludio, Capricho Español, Gavota al Estilo Antiguo, Villancico de Navidad. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33864405-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Marco-Misciagna-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Compositions-Arranged-for-Viola- | title=Agustín Barrios Mangoré: Compositions Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (gearrangeer vir bratsj deur Marco Misciagna)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/34509157-Georg-Abraham-Schneider-Marco-Misciagna-6-Solos-for-Viola-Op-19-Variations-Op-44- | title=Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (arr. Misciagna)|website=Discogs|date=2025-07-11|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> === Singels en EP’s === * ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]], Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM04.<ref>{{Citation |title=Bohemian Rhapsody, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/release/30797481-Marco-Misciagna-Bohemian-Rhapsody |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Tico-Tico no Fubá, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM05.<ref>{{Citation |title=Tico Tico No Fubá, Arranged for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31018411-Marco-Misciagna-Tico-Tico-No-Fubá-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Marco Misciagna: Samba for Viola Solo (Live)'' (2024) – Oorspronklike komposisie deur Marco Misciagna – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM06.<ref>{{Citation |title=Samba for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31281698-Marco-Misciagna-Samba-for-Viola-Solo-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Heinrich Ignaz Franz Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM08.<ref>{{Citation |title=Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31551832-Marco-Misciagna-Biber-Passacaglia-for-Solo-Viola-Arranged-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-08-23}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM09.<ref>{{Citation |title=Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31779158-Marco-Misciagna-Bach-Sonata-No1-BWV-1001-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-09-20}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM10.<ref>{{Citation |title=Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31901515-Marco-Misciagna-Bach-Toccata-Fugue-BWV-565-Arranged-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Marco Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo'' (2024) – Etudes Nos. 2 & 5 (1919) / Nos. 2 & 11 (1929). Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM11.<ref>{{cite web |url=https://www.discogs.com/it/release/32170062-Marco-Anzoletti-Marco-Misciagna-Four-Etudes-for-Viola-Solo |title=Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo|website=Discogs|date=2024-11-01|language=en-US|access-date=2024-11-01}}</ref> * ''Jiří Herold: Études for Viola (World Premiere Recording)'' (2025) – Ses Études vir solo bratsj. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM17.<ref>{{cite web |title=Jiří Herold: Études for Viola |url=https://www.discogs.com/release/33010086-Jiří-Herold-Études-for-Viola |access-date=2025-01-31}}</ref> == Oorspronklike komposisies en verwerkings == '''Oorspronklike komposisies''' : * Drie [[Flamenco]] Caprices vir onbegeleide altviool - El Vito / Capricho Andaluz / Malagueña (ook 'n weergawe vir onbegeleide viool) <ref>{{Verwysing|title=Misciagna: Three Flamenco Caprices for Solo Viola – El Vito – Capricho Andaluz – Malagueña (2010) für Viola|url=https://www.universaledition.com/Werke/Three-Flamenco-Caprices-for-Solo-Viola/P0350473 |access-date=2026-02-18 |website=www.universaledition.com |language=en}}</ref><ref>{{Verwysing|title=El Vito - Caprice Flamenco for viola sola (Marco Misciagna)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6oOtmOd7hhc|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Inleiding en variasies oor die tema Mer Hayrenik (Armeense volkslied) vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna - Variations on Armenian National Anthem for viola solo|url=https://www.youtube.com/watch?v=JJ6ShQHOQak|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Morricone Film Suite vir solo altviool (Suite in 8 bewegings, hulde aan [[Ennio Morricone]] ) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Altviool Blues vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * 6 Jazz Viola Preludes vir onbegeleide altviool (1-Ragtime, 2-Cafè Concerto, 3-Ragtime Boogie, 4-Ballade, 5-A J.S.Bach Joke, 6-Just After Midnight) <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Fantasie vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Jerusalem Fantasy (for viola solo) - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=1In6qJ7efEU|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Samba vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=SAMBA for viola solo, Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=0GpdZV1egoM|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Star Wars Suite vir onbegeleide altviool (huldiging aan [[John Williams]]) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Jazz Caprices vir onbegeleide altviool <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * 3 stukke, hulde aan Charlie Byrd vir onbegeleide altviool (1-Swing'59, 2-Blues vir Felix, 3-Spaanse Altviool Blues) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Fantasia op die Ierse volksliedjie "The last rose of summer" : vir viool en klavier / Romolo Pio Misciagna ; (hersiening en vioolkadens deur Marco Misciagna) <ref>{{Cite web|url=http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|title=Ricerca bibliografica|last=Admin|website=www.bncs.beniculturali.it|language=it|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314222158/http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|url-status=dead}}</ref> '''Reëlings''' : * [[Isaac Albeniz|Isaac Albéniz]] : Asturias vir altviool (uit: Suite española No. 1, vir klavier, op. 47) / Rumores de la caleta vir altviool (uit: Recuerdos de viaje, vir klavier, op. 71) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * [[Francisco Tárrega]] : Tango, Recuerdos de la Alhambra, Caprice Arabe vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Fernando Sor : Andante - Duo for one Viola (uit: 24 leçons progressives, vir kitaar, op. 31) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Manuel De Falla : Danza del molinero aus El sombrero de tres picos vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Julio Salvador Sagreras : El colibrí - Imitación al vuelo del picaflor vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Jacques Bittner : Suite vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Pedaloefening, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Sonate in a mineur, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/augustin-barrios-mangore-1885-1944-la-caterdal-julia-floridafuer-viola/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida für Viola |website=partitura-verlag.com|access-date=2024-06-07 }}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir tjello (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url= https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida for Violoncello |website= partitura-verlag.com |access-date= 2024-06-07 |archive-date= 2024-06-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240607214519/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |url-status= dead }}</ref> == Toekennings == * 2017 - [https://garanteminori.consiglio.puglia.it/-/alla-garante-regionale-dell-infanzia-e-dell-adolescenza-rosy-paparella-il-premio-speciale-all-educatore Toekenning "Arte, Sport e territorio" - Uitnemendheid van Puglia.] * 2019 - Internasionale Toekenning "Fontane di Roma" (37ste uitgawe) <ref>{{Cite web|url=https://www.agenziacomunica.net/2019/06/12/37-premio-fontane-di-roma-i-vincitori-e-la-cerimonia/?print=print|title=37° Premio Fontane di Roma, i vincitori e la cerimonia - Agenzia Comunica|website=www.agenziacomunica.net|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Elmo Prys "Stories van Gewone Kultuur" <ref>{{Cite web|url=https://www.eventspress.it/2019/08/04/nomi-di-eccezione-per-il-premio-elmo-2019-rizziconi-rc-6-agosto-2019-ore-21/|title=NOMI DI ECCEZIONE PER IL PREMIO ELMO 2019 RIZZICONI (RC) 6 AGOSTO 2019 - ORE 21 » Eventspress|website=Eventspress|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Prys - Goue Medalje "Maison des Artistes" ( [[Universiteit van Rome|Sapienza Universiteit van Rome]] ); * 2019 - Constantinus Magnus Internasionale Toekenning (Konstantiniese Nemagniese Orde van St.Stephen); <ref>{{Cite web|url=http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830|title=IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL "CONSTATINUS MAGNUS".|website=www.consolatorusan.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - "Vigna d'Argento" Award ( Palazzo Montecitorio, Kamer van Afgevaardigdes, Rome); <ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/premio-vigna-d-argento-26-settembre-2019.html|title=Da Lecce a Roma: il premio Vigna D'argento, edizione speciale in collaborazione con l'Associazione Pugliesi nel mondo|website=amp.romatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Toekenning "Hertogin Lucrezia Borgia" <ref>{{Cite web|url=https://www.cronacacomune.it/notizie/37226/iv-edizione-del-premio-internazionale-duchessa-lucrezia-borgia-bisceglie-ba.html#null|title="IV Edizione del Premio Internazionale Duchessa Lucrezia Borgia" a Bisceglie (Ba)|website=www.cronacacomune.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - City of Naples International Award for Art, Culture and Fashion, 9th Edition Academy Oscar <ref>{{Cite web|url=http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|title=Meritato successo per la nona edizione del premio "Città di Napoli" al Maschio Angioino|date=2019-09-12|website=Occhio all'Artista Magazine|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123842/http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|url-status=dead}}</ref> * 2019 - "Cicero Award" ''(Fondazione "Marco Tullio Cicerone")'' <ref>{{Cite web|url=https://fondazionecicerone.it/cicero-award-2019/|title=Cicero Award 2019 {{!}} Fondazione M.T. Cicerone|last=Castellucci|first=Pubblicato da Ciro|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Vincenzo Crocitti- Award ("VINCE International", Rome) ''<ref>{{Cite web|url=https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|title=Premiazioni 2019|date=2020-03-26|website=Premio Vincenzo Crocitti International|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123840/https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|url-status=dead}}</ref>'' * 2019 - Goue Histonium Award <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-27}}</ref> * 2019 - [[Mona Lisa]] Award 2019 <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Ubaldo Lay Award <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Die "Silver Chimera" 2020 Award <ref>{{Cite web|url=https://www.cataniatoday.it/cronaca/premio-chimera-argento-medici-operatori-sanitari-comune-catania.html|title=Il premio Chimera d’argento 2020 assegnato a medici e sanitari|website=amp.cataniatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2021 - Nasionale Toekenning "Silver Eagle" <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-19}}</ref> == Eerbewyse == * Silwer Jubileum Meriete Medalje van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 16/04/2016; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Silwer Medalje van Verdienste vir die 300ste herdenking van die ''Bolla Militantis Ecclesiae'' ''afgekondig deur Pous Clemens XI'' van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 27/05/2018; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Goue Medalje - Herdenking van die 150ste herdenking van die Nasionale Opera van Oekraïne (Mei 2018) <ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-15}}</ref> * Ereburgerskap van die stad Ayvalık – Turkye (Februarie 2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977|title=Fahri Ayvalıklı Misciagna’dan çılgın İspanyol dansları|website=www.hurriyet.com.tr|language=tr|access-date=2023-03-14}}</ref> * Medalje vir samewerking in die Oekraïne. No. 988 - 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/znak-narodnoyi-poshani-za-plidnu-spivpracyu|title=Medal for Cooperation in Ukraine. No. 988 (02/11/2020)}}</ref> * Medalje van die Orde van St George Oekraïne. No.1725 – 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/vidznaka-za-sluzhinnya-bogu-i-ukrayini-dlya-kapela|title=Medal of the Order of St. George Ukraine. No.1725 – 2 November 2020;}}</ref> * Geagte Besoeker van die Stad [[Santiago de Cuba]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.marcomisciagna.com/Marco Misciagna Amptelike webwerf] * [https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ MAURICE VIEUX] * [https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, verwerk vir Altviool & Klavier deur Carl Albert Tottmann - Brilliant Classics] * [https://www.discogs.com/it/artist/7545335-Marco-Misciagna Marco Misciagna] * [https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya Марко Мишанья] * [http://alionbalticfestival.com/miscignia.html Alion Baltiese Musiekfees | Marco Misciagna] * [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.] [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php V. Berlyn - PHILHARMONIKA 2016] * [http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830 IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL “CONSTATINUS MAGNUS”.] * [https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977 Fahri Ayvalıklı Misciagna'dan çılgın İspanyol dansları] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] jqx33q95jk7lbxnqi3nr4745pj04xwf 0 401255 2915531 2582204 2026-07-03T19:37:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915531 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image =Rhigozum obovatum in flower Bignoniaceae 7434s.jpg | image_caption = ''[[Rhigozum obovatum]]'' | taxon = Rhigozum | authority = [[William John Burchell|Burch.]], (1822) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Rhizogum'' <small>Rchb.</small> }} '''''Rhigozum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[struik]]e of [[Boom|bome]] in die [[Bignoniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is sewe spesies wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:4226-1</ref> * ''[[Rhigozum brevispinosum]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Rhigozum madagascariense]]'' <small>Drake</small> * ''[[Rhigozum obovatum]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Rhigozum somalense]]'' <small>Hallier f.</small> * ''[[Rhigozum trichotomum]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Rhigozum virgatum]]'' <small>Merxm. & A.Schreib.</small> * ''[[Rhigozum zambesiacum]]'' <small>Baker</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Rhigozum| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] s4adp7h091ecn80bnzf5l09gmx4shqr 0 420292 2915542 2908992 2026-07-03T22:00:38Z Jcb 223 2915542 wikitext text/x-wiki '''Die slag van Biddulphsberg''' is die geveg wat op 29 Mei 1900 in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] plaasgevind het. Lt.-genl. sir Leslie Rundle se mag, bestaande uit die 2nd Grenadier Guards, 2nd Scots Guards en sommige IY Companies, het teen die Boeremag onder genl. [[Abraham de Villiers]] by Biddulphsberg naby [[Senekal]] te staan gekom. Die Britse mag is verslaan, met ongeveer 40 mans wat gesneuwel het en ongeveer 130 wat gewond is. Die Boeremag was goed weggesteek en het op die Britte gewag toe Rundle se mag, voor dagbreek op 29 Mei, uit die rigting van Senekal opgeruk het. In die volgende paar uur het die Boere Rundle se manne groot verliese toegedien, wat vererger is deur ‘n kwaai veldbrand wat oor die Britse linies gewoed het. Boereveterane het na die gebeure as die “veldbrandslag” verwys. <ref name=":0">H. Loots, "May 29, 1900 : Battle of Biddulphsberg," [Online]. Available: https://www.angloboerwar.com/forum/16-on-this-day/24767-may-29-1900-battle-of-biddulphsberg Besoek op 28 Augustus 2024</ref> == Geografie van die area == [[Lêer:Biddulphsburg_Map.jpg|links|duimnael|''Geografiese voorstelling van Biddulphsberg'']] Biddulphsberg is geleë tussen [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]] en [[Senekal]]. Dit is 'n 250 meter hoë heuwel, 13 kilometer oos van Senekal, soos die kraai vlieg. Biddulphsberg is 'n groot plat-top, ruitvormige berg, waar die noordwestelike punt 'n bult is. Dit staan 250 meter bo die vlakte. Die suidoostelike voorhoof van die berg kyk uit oor 'n lang uitloper van wisselende breedte. Dit lê aan die noordekant van die Senekal-Bethlehem-pad en aan die suidkant lê die plat koppie, Tafelkop.<ref name=":1">S. A. Watt, "THE SKIRMISH AT SENEKAL: THE BATTLE OF BIDDULPHSBERG, MAY 1900," Military History Journal Vol 8 No 6 - December 1991, [Online]. Available: https://www.samilitaryhistory.org/vol086sw.html Besoek op 28 Augustus 2024</ref> [[Lêer:Kaart_van_Senekal_1900.jpg|duimnael|''Kaart van Senekal in 1900'']] Senekal het, in 1900, uit ongeveer vyf-en-twintig geboue, insluitend 'n kerk, bestaan. Dit is geleë op 'n strook grond weswaarts van waar die Sandrivier was, en 'n steil uitloper, sewentig meter hoog, na die ooste (sien kaart). == Aanloop tot die Slag == Vroeg in Mei 1900 is ‘n Britse mag van 11 000 man onder leiding van Luitenant-Generaal Sir Leslie H Rundle teen die Oos-Vrystaatse burgers in die veld ontplooi. Hulle opdrag was om die Boere in ‘n noordoostelike rigting terug te dryf sodat hulle nie weer suidwaarts kan deurbreek nie. <ref name=":1" /> Nadat die Britse magte by Wepener en [[Ladybrand]] deurgebreek het, het die Vrystaatse kommando's na Ficksburg en Senekal teruggeval. Die Boeremagte op Senekal het hulle magte opgestel in die omgewing van Tafelkop, 6 kilometer oos van Senekal. Teen die aand van 24 Mei 1900 was die Britse bevelvoerder, Rundle, se hoofkwartier gestig op die plaas “Kopjeskraal”, omtrent 28 kilometer vanaf Senekal op die pad na Marquard. Die Boere, onder Genl. Abraham de Villiers, het geen weerstand teen die Britse opmars gebied nie en het stadig noordwaarts teruggetrek. Vroeg die oggend van 25 Mei, het Rundle se mag vanaf “Kopjeskraal” na Senekal vertrek, met Generaal Barrington B Campbell se brigade vooraan, en ‘n halfdag se mars agter hom, Generaal J E Boyes se brigade. Majoor HS Dalbiac, met sestigtal manskappe, was vooruit gestuur om die nodige verkenningswerk te doen. Laasgenoemde was oorversekerd en onverskrokke en het hom hom op ‘n galop gehaas na Senekal waar hy ongeveer 10:00 arriveer het. Hy het sy manskappe beveel om te stop en alleen die dorp binnegery. Hy het Senekal oënskynlik vry van vyandige magte gevind en het dertig minute later na sy manskappe teruggekeer, waarna hulle almal deur die dorp gegaan het. Hy het dadelik vier buiteposte rondom die dorp gestig en die Vrystaatse vlag verwyder. Hierdie groepie Britte het toe begin om wapens te konfiskeer onder inwoners van Senekal. Hulle het ook burgers bymekaar gemaak wat vrywilliglik oorgegee het. Majoor Ashton, een van Rundle se stafoffisiere, het intussen arriveer en met hierdie taak gehelp. Omstreeks 13:00 is die stilte skielik verbreek deur geweervuur vanaf Sandkop, die koppie reg agter Senekal, waar een van die Britse buiteposte ingerig was. Dit was voorafgegaan deur die opmars van twee groepe Boere, een vanaf 'n plaas na die ooste, direk na die uitloper, en die ander het langs die spruite na die suide gekruip. Toe Maj Dalbiac die nuus ontvang, het hy haastig ‘n paar manne bymekaar gemaak. Minder as dertig man het aangery, van wie twee tydens die bestyging van die koppie gewond is. Hulle het die koppie vanaf die suidekant uitgejaag. Hulle het agter die geluid van die geweervuur aangery en tot binne 100 meter van die Boere gekom, laasgenoemde het stellings ingeneem net onder die kruin van die uitloper. Die Boere het hierdie wagpos vanuit die noorde en suide bestorm en Dalbiac het reg in die kruisvuur van hierdie twee groepe ingejaag, met noodlottige gevolge. Wat hier gebeur het, was dat die Boere, oënskynlik, Senekal in ‘n noordelike rigting verlaat het, juis toe die Britte die dorp vanaf Marquard se rigting ingekom het. Net nadat die Britte mooi op hulle gemak was, het die Boere, oor die randjie van die huidige plaas “Jonkershof”, teruggekeer en hul stellings reg bokant die huidige kwekery, ingeneem. Dalbiac was een van die eerstes wat doodgeskiet is, met ‘n skoot deur die nek, en drie ander Britte het ook kort daarna gesneuwel. Hy is gevind langs die vyfde paal van 'n telegraaflyn wat oor die uitloper gaan. Sersant FW Shells, wat saam met Dalbiac die uitloper bestyg het, is ook dood. Sy liggaam is langs die negende telegraafpaal gevind. Die res van die mans het op die grond gelê. Hulle het geen beskutting gehad, behalwe die kort gras, wat geen beskerming gebied het nie. Nog mans is gewond. Manskap HS Deane, wat opgestaan ​​het om te mik, is op slag dood. Die Boere het 'n intense koeëlreën afgevuur en die Britse mag, wat boonop geweervuur ​​van hul regterkant begin ervaar het, het Boere na hul agterkant sien rondkruip. Die Britte was bo-op die gelykte van die kop terwyl die Boere agter rotse en klippe geskuil het. Oorgawe is eers ná heelwat bespreking oorweeg en kort daarna het dertien mans besluit om hul wapens neer te lê en is gevange geneem deur die Boere. Sersant-Majoor Roller en 6 manskappe, waarvan 1 gewond was, het egter daarin geslaag om te ontsnap en skuiling te vind agter ‘n klipheining van een van die huise aan die suid-westelike kant van die dorp, vanwaar hulle hulself vir ‘n uur verdedig het. Die Boere het besluit om hulle nie agterna te sit nie en het eerder reëlings getref vir die Britse gewondes. Dié is in beheer van die dorpsdokter gelaat. ’n Ambulans het hulle na ’n hospitaal geneem wat in vredestyd as ‘n skoolhuis gebruik is. Net nadat die Boere met hulle krygsgevangenis die koppie verlaat en vanaf die uitloper na die ooste teruggetrek het, het die artillerie van die Britse hoofmag opgedaag om Sandkop te bestook.  Intussen het die Britse buiteposte ten weste van die dorp daarin geslaag om ‘n boodskap by Rundle uit te kry. Hy het gereageer deur die artillerie vorentoe te stuur, maar die skote op die uitloper was ondoeltreffend. Dit was te laat, want die Boere het reeds in die rigting van Biddulphsberg teruggetrek. Aan die Boere se kant was daar een ongeval. Veldkornet Johannes Nel, aanvoerder van die dapper groep Boere bo-op die kop, is per ongeluk deur een van sy eie manne doodgeskiet. Na die skermutseling op Sandkop, was Rundle se hoofkwartier nou op Senekal gestasioneer met Maj-Gen Sir EY Brabant se hoofkwartier op Hammonia naby Wonderkop. Saam het hulle 'n linie gevorm vanaf Ficksburg in die suide, deur Hammonia en Klipdrif, tot by Senekal in die noorde. Die Boeremagte het gestrek vanaf Biddulphsberg, oor Witnek, tussen Paul Roux en Rosendal. Intussen het die Britse Luitenant-Kolonel BE Spragge wat, verder noord van Senekal, die Boere moes beveg, naby Lindley hom teen Generaal Piet de Wet se magte vasgeloop. Spragge het by Rundle om hulp aangeklop. Rundle was egter nie bereid om die 50 kilometer na Lindley te mars en daardeur ook sy eie posisie in gevaar te stel nie. Hy het hierdie besluit van hom na Brabant getelegrafeer en het, onder andere, ook gesê dat hy egter bereid was om 'n magsvertoning noord van Biddulphsberg te lewer, ten einde so die aandag van die Lindley-boere te verdeel. Hierdie telegram is deur die Boere onderskep en hulle was dus ten volle op hoogte van Rundle se besluit.<ref name=":2">G. o. g. d. C. Human, "Anglo-Boereoorlog Dia Slag van Biddulphsberg," [Online]. Available: https://web.archive.org/web/20190108201138/http://www.biddulphsberg.com/anglo-boer-war-bull-anglo-boere-oorlog.html. Besoek op 1 September 2024</ref> == Posisionering/ontplooiing van die Boere en die Britte == Generaal Abraham de Villiers en sy krygsraad het die hoofmag as volg ontplooi: <ref name=":2" /> * Die hoofkwartier was aan die noordoostelike kant van die berg naby die huis van JS Erasmus * Daar was manskappe reg om die noordelike punt van die berg tot by die noordwestelike voet van die berg * Veldkornet Meyer, van die Ladybrand kommando, is met sy manne reg in die pad na Bethlehem, aan die suidekant van Biddulphsberg geplaas * Veldkornet Pieter Ferreira se 31 burgers met 2 korporaals, naamlik Petrus Rautenbach en Gert Delport, is ongeveer 1 000 treë noord van die berg in 'n brakslootjie versteek * Kommandant I Jacobs ,met 60 man, aan die voet van Platkop suidoos van Biddulphsberg * Veldkornet Van Rooyen was met sy manskappe ook suid van die berg, maar aan die noordelike kant van die pad na Bethlehem * Laastens was veldkornet PA Froneman naby Tafelkop geplaas om daardie flank te beveilig. Die Boere-kanonne is as volg aangewend: <ref name=":2" /> # Een Krupp kanon van 75 mm was agter die kraalmuur op die werf van Mnr JS Erasmus en onder bevel van kaptein JJ Smith. # Die Maxim Nordenfeld kanon moes in dieselfde omgewing sy stelling gehad het, want Adj JN Brink het geskryf: "''<nowiki/>'n Ander kanon is 'n entjie links geplaas''". # Volgens 'n ou swartman wat by Cilliers Human en DJ Erasmus gewerk het, was daar ook 'n kanon op "Oupos", aan die voet van die kop, ongeveer 5 kilometer oos van Biddulphsberg. Hierdie posisie is ook bevestig deur heelwat ronde liddietkoeëls wat daar opgetel is. # Daar was ook 'n kanon toegesê aan Kmdt I Jacobs wat met sy 60 burgers aan die voet van Platkop stelling gehad het. == Aanvalsgebeure == Op Maandag, 28 Mei 1900, het Rundle met ongeveer 4000 man, bestaande uit 'n infanteriebrigade, twee batterye artillerie en 'n paar berede troepe, Senekal verlaat en in 'n oostelike rigting getrek tot tussen Sandspruit en Quarriekop. Die kampeerterrein, 7 kilometer van die Sandspruit af en aan die westekant van Quarriekop, is teen die nag bereik en die troepe het in die donker gaan sit. Die nag was bitter koud en die klipperige grond het die troepe min kans op 'n goeie nagrus gebied. Met geen oorjas en slegs een kombers elk, was hierdie bedekking nie genoeg om hulle teen die koue te beskerm nie. Die Boere het die situasie evaluaeer en was oortuig dat Rundle die noordelike roete om Biddulphsberg na Bethlehem sou gebruik. Hulle het hul besluit geneem op grond van die volgende: * Gedagtig aan die telegram wat hulle onderskep het, het hulle besluit dat die Engelse hierdie roete sou gebruik, wat nader aan Lindley sou verbygaan, ook om moontlik later hulp aan Spragge te kon verleen * Rundle sou die reguit pad na Bethlehem vermy omdat hierdie pad wat tussen Biddulphsberg en Platkop strek aan weerskante 'n diep sloot en twee koppe bevat het waar sy magte dus in 'n hinderlaag oorval kon word. Die reguit pad kon egter nie oor die hoof gesien word nie, en daar is dus ook Boeremagte ontplooi. Die Imperial Yeomanry en Driscoll's Scouts het Biddulphsberg gaan verken. Hulle het beide geweer- en artillerievuur teëgekom. By 'n plaashuis aan die noordoostekant van die berg het hul ‘n wit vlag sien wapper, en twee mans van die Driscoll's Scouts is uitgestuur om vas te stel of enige Boere daar wou oorgee. Toe hulle die plaas nader, het die Boere losgebrand en een verkenner doodgemaak en die ander ernstig gewond. Laasgenoemde is na die plaasopstal geneem waar hy versorg is. <ref name=":2" /> So het Dinsdag, 29 Mei 1900 aangebreek. Dié dag sou onthou word as 'n rooi-letterdag in die geskiedenis van die Britse 8ste Divisie. Die troepe het kort ná 04:00 opgestaan. Nadat hulle beveel is om enige oomblik gereed te wees om weg te beweeg, het hulle 'n haastige ontbyt van koffie en koek geniet. Binne 'n halfuur was hulle gereed, alhoewel hulle eers om 07:00 wegbeweeg het. Hulle het twee of drie ure lank op en af gestap in 'n snerpende, yskoue wind om warm te bly. Aan die Boere se kant was almal reeds vroeg in hulle vooraf bepaalde posisies met, waarskynlik, die bevel dat niemand mag skiet voordat die kanon gevuur het nie. Die Britte was baie in die war oor die posisies van die Boere. Die Britse linies, wat om 07:00 in beweging gekom het, was onder bevel van Rundle en het bestaan uit: * Die 2de Grenadier Guards * Die 2de Scots Guards * Die 2de East Yorks * Die 2de Royal West Kents. Hierdie brigade was onder bevel van kolonel Blair. Die 2de en 79ste Batterye van die Royal field Artillerie was hierby ingedeel en onder bevel van kolonel Pratt. Rundle was bewus van die Boere aan die suidekant. Die Britse bevelvoerder, vasbeslote om nie in 'n lokval te trap wat voor hom gelê is nie, het sy aanval na die noordelike kant van Biddulphsberg gewend. Om hierdie verandering in die plan te verskans, is een geselskap van die Imperial Yeomanry na Tafelkop gestuur, en 'n ander, suid van Biddulphsberg. Die laasgenoemde mag word ondersteun deur drie geselskappe infanterie van die East Yorks en twee kanonne op Quarriekop. Hulle het stelling ingeneem aan die suidekant van Quarriekop, net die langs die huidige teerpad na Bethlehem. Vier geselskappe van die East Yorks het agtergebly om die toerusting agter Quarriekop te bewaak. Rundle het ‘n heliograaf bo-op Quarriekop geplaas om in verbinding met sy magte bly. Drie geselskappe Yeomanry is noordwaarts verby Biddulphsberg gestuur om te verhoed dat enige Boere-versterkings vanaf Lindley kan kom. Die res van die Briste mag het uiteindelik op die bult aan die noordwestlike kant van die berg uitgekom. Genl Rundle, met die hoofmag, het langs 'n pad na die noorde van die berg beweeg. Die Imperial Yeomanry, voor die infanterie, het naby die noordelike hange van die berg aangekom en vuur uit twee Boere-kanonne gelok. Genl De Villiers is egter nie deur die Britse bevelvoerder se bedoelings mislei nie. Rundle het vinnig sy posisie verander om die Britse opmarslyn te lei. Altesaam sowat veertig Boere was van plan om die Britse opmars teë te staan, van wie die meerderheid agter klippe aan die onderste hange van die noordwestelike, noordelike en noordoostelike hange van die Biddulphsberg versteek was. Daarby het vier-en-dertig Boere van die Ladybrand Kommando, onder Veldkornet P Ferreira, hulle in verskeie vlak slote op die vlaktes noord van die berg verskans. Ondersteuning vir laasgenoemde groep sou verskaf word deur artillerievuur van 'n Krupp-geweer wat langs 'n klip beeskraal aan die noordoostelike helling van Biddulphsberg geplaas is. Die grond waaroor die Britse troepe moes verbygaan, was bedek deur 'n digte lang gras. In die verte het hoë rookkolomme opgestyg van brandende gras waar die soldate binnekort sou verbygaan. ’n Mars van 9 kilometer het hulle noord van Biddulphsberg gebring. Die heel eerste skote in die geveg is deur die grofgeskut van die 2nd Field Artillerie afgevuur. Hulle het om 09:00 'n ondoeltreffende salvo op die berg en naby die plaashuis gevuur. Tot op daardie stadium het die Boerekanonne nie geskiet nie en was die Engelse nie bewus van hul teenwoordigheid nie. [[:en:Krupp_gun|Die Krupp-kanon]] van Smith het egter tot die geveg toegetree en is ondersteun deur ‘n snelvuur-kanon, die Pom-Pom. Die grenadiers, onder kolonel Lloyd, het in formasie vorentoe beweeg terwyl hulle ondersteun is deur die 2nd Scots Guards en die West Kents. Om hierdie nuwe bedreiging die hoof te bied, is die 79ste Battery met sy 4 kanonne ingeroep. Hulle het aan die noordekant van die Engelse voetvolk omgejaag en reg teenoor Smith se kanon stelling geneem. Volgens Smith was hierdie Battery sowat 2200 treë vanaf sy stelling. 'n Hewige bombardement het op Smith se kanon losgebars. Smith het nie beter as die Engelse geskiet nie, maar het gedurende die dag een Engelse kanon buite aksie gestel. Die Boere-kanonniers is gedwing om hul geweer agter te laat en het agter die kraal skuiling gesoek. Die Pom-Pom is inderhaas na veiligheid in 'n sloot teruggetrek. Die geveg tussen die kanonne het ongeveer 9 vm begin en het die hele dag geduur. Altesaam sowat 500 projektiele is op die Krupp afgevuur, waarvan sommige in 'n hoop mieliekoppe in die kraal beland het en nie ontplof het nie. Die garingboomlaning agter die kraalmuur was later in toiings geskiet. Intussen het die geveg aan die noordekant van die berg op die vlakte ook onverpoosd voortgegaan. Die hele tyd het die Boeregewere teen die hange van die berg en in die slote geen geluid gemaak nie, maar om 11:00, toe die Grenadiers tot binne 1100 meter van die berg gevorder het, het die geweer by die kraal weer losgebrand, en die Boere het uit hul beskermde stellings begin skiet. Die Grenadier Guards is vasgevang deur die Boere wat vanuit die slote aangeval het en was 'n maklike teiken vir die vyandelike geweermanne vanuit hul stellings aan die onderkant van die berg; hulle kon dus nie vorentoe of retireer nie. Die Boerestellings hoër op in die berg was uitstekend beplan. Die Engelse was onderworpe aan verwoede kruisvuur: vanuit die droë brakslootjie, 'n donga en weggesteek tussen droë gras was die Engelse voetsoldate tot op 'n trefafstand van 200m, van voor en agter geskiet. Sommige van die Boere in die berg het met Guedes en Martini Henry-gewere geskiet, wat 'n wit rook gelaat het, en die posisie van hierdie skuts verraai het. Hulle was egter net te goed verskans agter rotse en in slote. Die burgers aan die voet van die berg het met [[Mauser C96|Mausers]] en dus rooklose kruit geskiet. Die Engelse het tot sowat 100 treë van Iaasgenoemde af beweeg en bo-oor hulle koppe geskiet in die rigting van die wit rook wat hoër op sigbaar was. Hulle was onder die indruk dat al die Boere in die berg was, en kon nie verstaan waarom so baie van hulle makkers doodgeskiet word nie. In die verslae wat bestudeer is, word nie melding gemaak van die geveg aan die weste-en suidekant van Biddulphsberg nie. Veldkornet Meyer, wat in hierdie omgewing aan die geveg deelgeneem het, meld net dat hulle op 'n lang afstand geskiet het sonder om veel skade aan te rig. Die kanon oos van Biddulphsberg op "Oupos", het ook goed onder die liddietbomme deurgeloop, want handevol loodkoeëls is later jare daar opgetel. Hierdie kanonstelling was ook goed geplaas, want hy het dwars voor sy eie mense verbygeskiet en het ook 'n goeie uitsig op die vyandelike magte gehad. Die kanon self het agter 'n groot rotsblok geskuil. Om die situasie vir die Engelse ellendiger te maak, het die droë gras wat eers as skuiling vir hulle gedien het, agter die voorste Britse afdelings aan die brand geraak. 'n Noordweste wind het die vlamme aangeblaas en in die rigting van die vegtendes gejaag. Bespiegelings oor die onstaan van die veldbrand is uiteenlopend. Die Boere beweer dat die Engelse die gras aan die brand gesteek het ten einde 'n rookskerm te werp. Van die Engelse kant was die skuld weer op die Boere gelaai. Geeneen van hierdie bewerings dra veel gewig nie, want die Engelse was nie seker waar die Boere-linies was nie, en die Boere sou weer geweet het dat so 'n brand vir hulle self gevaar sou inhou. ‘n Ooggetuie het gesê dat dit jammer was dat die Boere-kanonniers nie 'n paar oomblikke vroeër geskiet het nie. As hulle het, het 'n bose ding ongedaan gebly. Terwyl hulle gekyk het hoe die 2de Battery by die plaashuis brand, het sommige Yeomanry-offisiere hul pype aangesteek en die vlammende vuurhoutjies neergegooi en die lang gras aan die brand gesteek. Een van hulle het 'n halwe poging aangewend om die vlam te blus, maar hy het laggend weggedraai en die vlamme laat krag kry.<ref name=":0" /> Die siening van die Britse skrywer, LS Amery, is dus die aanvaarbaarste: "''a chance match set it all alight behind them, and the fire, fanned by the wind, surged forward and enveloped them in flames.''" Die veld het toe oor 'n groot gebied gebrand. Eers het die gras op die vlakte die soldate 'n mate van beskerming gebied, maar dit het gou 'n erger ramp veroorsaak. Die wind, wat in die middag uit die ooste gewaai het, het van rigting verander en vanaf die weste begin waai en die grasvuur na die soldate gedryf. Die veldbrand was vir die Britse soldate noodlottig. Die voorste soldate was letterlik tussen twee vure: die geweervuur van voor af en die veldbrand van agter. Die mans was verplig om deur die vlamme te hardloop wat 1,8 meter hoog gestyg het. Die Boere se aanval het toegeneem en die aantal slagoffers het begin groei. Om die geweervuur van die Boere op die Grenadiers af te trek, is die Skotte op die regterflank ingestuur. Baie soldate wat nie gewond was nie, is erg geskroei, terwyl die gewondes, onbeweeglik op die grond, hulpeloos gelê en doodgebrand het. Die Grenadiers het met hul gewondes deur die vlamme probeer retireer. Te midde van die gedreun van geweer- en artillerievuur het die draagbaardraers hul vragte dooies en sterwendes, deur die digte rookwolke, na die veldhospitale ver na agter gedra. Hulle werk het so baie geword dat die noodlottige gevalle op die veld gelaat moes word en uiteindelik in die teenwoordigheid van Boere weggeneem is lank nadat die troepe afgestaan het. Aan die Engelse kant het groot verwarring geheers. Die Boere het hierdie situasie uitgebuit en hul aanval verskerp. Die Boer Krupp by die plaasopstal, 'n rukkie stil, het weer begin skiet en die Pom-Pom, uit sy skuiling gehaal, het vir die eerste keer onder rook en stof geskiet. Rundle het uiteindelik om 15:00 bevel gegee dat die troepe moet terugval. Die Engelse kanon-perde het van agter die bult te voorskyn gekom om die kanonne aan te haak. Toe De Villiers die Britse onttrekking sien, het hy, met 'n paar mans, na vore gejaag. In die harwar is hy deur ’n verdwaalde koeël in die kakebeen getref. Hy sou later aan sy wond sterf. Voor sonsondergang het die Boere hul bes gedoen om hul eie makkers, sowel as Engelse gewondes, van die slagveld te verwyder. Veral J van Rensburg, ‘n landmeter van Winburg, het baie gedoen om sommige van die gewonde Britse soldate van 'n gewisse vuurdood te red. JN Brink, ‘n adjudant van die Ladybrand kommando, het sy ammunisiewa gebruik om die gewondes na die plaaswoning van Mnr Erasmus te vervoer. Esias Meyer, broer van veldkornet Meyer, het as Rooikruis-beampte opgetree om die Engelse gewondes te help vervoer. == Na afloop van die slag == Die dag na die geveg, 30 Mei 1900, is 'n skietstilstand gereël tussen die strydende magte. Dit was 'n verskynsel wat dikwels gedurende die Anglo-Boereoorlog plaasgevind het en van hierdie oorlog is daar ook gepraat as "A Gentleman's War". Rundle se hoofkwartier het na Senekal terug verskuif en die Britse gewondes was gemaklik in die NG Kerk en die ander geboue in Senekal gehuisves.  Twaalf ambulanswaens en 'n klein begrafniseenheid is intussen uitgestuur om die oorblywende gewondes te verwyder en die dooies op die slagveld te begrawe. Van die oorlewendes is deur die Boere, koffie en verbrande mielies gegee. Eers toe is die gruwels van die vorige dag se geveg besef – sommige soldate was onherkenbaar doodgebrand, mans se baarde was afgebrand, die oë van sommige was geskroei, sowat vyf of ses mans was om 'n miershoop saamgedrom, almal dood, met graspolle in hul vuiste gebal in 'n laaste desperate poging om beskerming teen die vlamme te bied. Dat die brand nie die Boere se stellings bereik het nie, kan toegeskryf word aan die brandstrook wat deur 'n pad wat aan die voet van die berg geloop het en ‘n yl grasbedekking gevind is waar Ferreira en sy manskappe verskans was. 'n Groepie Engelse soldate is in Senekal agtergelaat om al die oorledenes te begrawe. Die lyke is na 'n sentrale plek, waar die meeste ongevalle voorgekom het, geneem waar hulle in 2 massagrafte begrawe is. Die begrafnisdiens is deur twee predikante behartig. Volgens Engelse bronne was daar 'n doringboom langs die massagraf en het die bevelvoerder op die toneel 'n blaadjie uit sy sakboekie geskeur en aan die boom gespyker. Hy het die volgende woorde daarop geskryf: ''"This tree is not to be cut down for it marks the resting place of those who fell on May 29th 1900. Signed Maj. B Campbell. Commanding 16th Brigade''." <ref name=":1" /> Daar het hulle gebly tot 1964 toe die lyke opgegrawe is en by Senekal se begraafplaas herbegrawe is. Hulle word begrawe langs hul kamerade wat gesterf het aan wonde wat hulle in aksie by Biddulphsberg gekry het terwyl hulle in die dorp in die hospitaal opgeneem is. Op die oorspronklike plek van die massagraf, kan vandag nog net ‘n effens gelykte waargeneem word waar die grond versteur is. Die posisie hiervan is ongeveer 150 meter noordwes van die brakslootjie waar veldkornet Ferreira en sy manskappe hulle stellings gehad het. Die gewonde Generaal De Villiers is deur Vilonel na Senekal geneem, waar hy aan huis van dominee Paul Roux deur Mevrou Roux versorg is. Hy is egter eers deur die Engelse mediese personeel behandel op versoek van kommandant Crowther. Later het hy tog aan sy wond beswyk en is elders begrawe. Buiten Generaal De Villiers en 'n sekere Nel wat deur 'n dum-dum koeël in die gesig getref is, was die ongevalle aan die Boere se kant gering. [[Lêer:Massa_graf_wat_by_Begraafplaas_is.jpg|duimnael|''Begraafplaas op Senekal waar soldate begrawe is'']] Al die soldate, behalwe twee wat gesterf het as gevolg van die geveg by Biddulphsberg, is in die begraafplaas op Senekal begrawe. 'n Aparte area bevat die militêre grafte van die koloniale en Britse soldate wat in die Anglo-Boereoorlog gesterf het. Die name van die soldate wat hier begrawe is, is op die hoofmonument graveer, maar vyf name van die manne van die 2nd Scots Guards wat by Biddulphsberg dood is, is weggelaat. Daar is minstens 125 soldate wat gesterf het tussen 1900 en 1902, in Senekal begrawe.<gallery mode="nolines" widths="210" heights="130"> Lêer:Massa_graf_(agter).jpg|''Monument met die name van die soldate wat begrawe is in die Senekal begraafplaas (agter)'' Lêer:Massa_graf_(voor).jpg|''Monument met die name van die soldate wat begrawe is in die Senekal begraafplaas (voor)'' </gallery>Na die slag van Biddulphsberg, was die Senekal kommando weereens sonder ‘n bevelvoerder en ‘n krygsvergadering is gehou om die vakature te vul. Gewese kommandant Vilonel word verkies. Nadat die voorsitter hom dit meegedeel het, het Vilonel geantwoord dat hy tot sy spyt nie die benoeming werd is nie en dat hy reeds, weens die hopeloosheid van die ongelyke stryd, besluit het om homself aan die oorlog te onttrek. IA Meyer, skrywer van die boek, “Die Ervarings van ‘n Veldkornet in die Engelse Oorlog 1899-1902”, berig dat ‘n sekere Kommandant Bornman nou bevel gevoer het oor sowat 100 Senekallers. Kommandant Gerrie van der Merwe, wat by Sannaspos swaar gewond is, het na die slag van Biddulphsberg hom weer by die Senekal Kommando aangesluit. Op 27 Desember 1900, het 'n deel van 34th Coy, IY, wat die voorwag van 'n gemengde mag van infanterie, Yeomanry en berede infanterie gevorm het, met drie kanonne, (almal geneem uit 16th Infantry Brigade) na Senekal gegaan en dit ses dae lank beset. Hulle het skote getrek uit lede van die vyand wat in 'n spruit versteek was en Lt B Napier is dodelik gewond. Hy het die volgende dag teen middagete gesterf. Die dorp is vroeg in Januarie 1901 ontruim en die Britse mag het noordooswaarts voortgegaan verby Biddulphsberg. Later in die maand het die mag na Senekal teruggekeer voordat dit na Bethlehem onttrek het. Die Boere het in die omgewing geskuil om die vordering van begeleide konvooie te strem, maar geen ernstige gevegte het uitgebreek nie. Die slag van Biddulphsberg sou vir die duur van die oorlog die enkele belangrikste geveg in die Senekal-distrik bly. == Deelnemers aan slag van Biddulphsberg == 'n Oormag van 4 000 Britse soldate teenoor 400 Boere.<ref>"Wat om te doen/Besienswaardighede," [Online]. Available: https://www.senekal.biz/attractions.html Besoek op 18 September 2024</ref> === Britse magte === Die 8ste Infanterie Divisie onder bevel van Lt-Gnrl Sir Henry Macleod Leslie Rundle het bestaan uit: * 16de Infanterie Brigade, onder die bevel van Generaal B Campbell ** 2de Grenadier Guards *** Maj Sir Edward Seymour (British Army officer) *** Lt Gilbert Byng Alwyne Russell *** FM Rudolph Lambart, 10th Earl of Cavan *** Maj Robert Scott-Kerr *** Lt-Kol Francis Lloyd (British Army officer) *** Cpt Charles Corkran ** 2de Scots Guards *** Lt John Yarde-Buller, 3rd Baron Churston *** Kpt Charles Heathcote-Drummond-Willoughby *** 2nd Lt George Paynter (British Army officer) ** 2de East Yorkshire Regiment * 17de Infanterie Brigade, onder die bevel van Generaal J E Boyes ** 2nd Royal West Kents * 2de Royal Field Artillery * 77ste Royal Field Artillery * 79ste Royal Field Artillery * 1ste Bataljon ** DAAG Alfred Cavendish * 4de Bataljon * 11de Bataljon * Imperial Yeomanry ** Maj Henry Skelley Dalbiac ** Sers Frederick W Shells Frederick ** Manskap HS Deane ** Manskap Richard Unwin * The 5th Coy * Royal Engineers * Driscoll's Scouts === Boeremagte<ref name=":2" /> === Die Boeremagte onder bevel van generaal Abraham de Villiers en het uit die volgende kommando's bestaan: * Ladybrand kommando onder bevel van kommandant Jan Crowther (hulle was die grootste groep in hierdie Boeremag) * Senekal kommando onder generaal Abraham de Villiers * Ficksburg kommando onder kommandant Paul de Villiers * Wepener kommando onder kommandant Paul Roux * Smithfield kommando onder kommandant J Potgieter * Thaba 'Nchu kommando onder kommandant Robert Crowther. === Gesneuweldes === Die verlies aan Britse kant het volgens die History of the War in South Africa,<ref name=":2" /> 185 mans beloop, waarvan 47 gedood is of aan hul wonde beswyk het (insluitend een offisier), 130 gewond en 8 vermis was. Daarteenoor is die Boere se verliese minimaal – twee mans was gedood of het aan hul wonde beswyk en drie was gewond. {| class="wikitable" |+''<nowiki/>'n Opsomming van die Britse slagoffers'' <ref name=":2" /> | |'''Offisiere gewond''' |'''Soldate gewond''' |'''Soldate dood''' |'''Gevangenes''' |'''Totaal''' |- |2nd Grenadiers Guards |5 |92* |33 |9 |139 |- |2nd Scots Guards |1 |19* |4 |0 |24 |- |2nd Royal West Kents |0 |8 |0 |0 |8 |- |79th Royal Field Artellery |0 |1 |0 |0 |1 |- |4th Battery Yeomanry |0 |3 |2 |2 |6 |- | |6 |123 |38 |11 |178 |} <nowiki>*</nowiki> baie van hierdie manne is later oorlede aan brandwonde en skietwonde en is nie almal op Senekal begrawe nie. == Medaljes == Voorbeelde van medaljes toegeken aan soldate.<ref name=":0" />    <gallery mode="nolines" widths="180"> Lêer:Ladybrand_Kdo_Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|alt=Korporaal Adriaan van Jaarsveld het in die Ladybrand Kommando gedien. Hy het aksie by Wepener, Sannaspos en Biddulphsberg gesien voordat hy op 23-jarige ouderdom PoW (No 8936) geneem is met die oorgawe van Genl Prinsloo en na Diyatalawa gestuur is.|Korporaal Adriaan van Jaarsveld het in die Ladybrand Kommando gedien. Hy het aksie by Wepener, Sannaspos en Biddulphsberg gesien voordat hy op 23-jarige ouderdom PoW (No 8936) geneem is met die oorgawe van Genl Prinsloo en na Diyatalawa gestuur is.    Lêer:Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|1533 Pte J Smith, Scots Guards, is ernstig gewond terwyl 7266 Pte J G Mackay in Aksie by Biddulphsberg gedood is. ’n Mens sou ná 115 jaar nie weet of die brand bygedra het tot hul beserings nie. Lêer:Grenadier_Guards_Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|In die geval van 2685 Pte J Jefferies, Grenadier Guards, was die brand die uiteindelike oorsaak van sy dood. Hy is op 25 Junie 1900, na byna 4 weke, aan brandwonde in Deelfontein Hospitaal oorlede, waartydens hy na die geveg onder geweldige pyn moes gely het. Lêer:Klom_medaljes_vir_die_aksie_op_Biddulphsberg.jpg|Baie onerkende dade van dapperheid en lewensredding moes tydens die geveg uitgevoer gewees het. Een voorval wat gelei het tot die toekenning van 'n DCM het twee Grenadier Guardsmen betrek: die C/O, Lt Kol Lloyd en Colour Sgt Morgan. </gallery> == Wapens gebruik in die slag<ref>K. McMullen, "Weapons of the Second Boer War," [Online]. Available: https://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/. Besoek op 18 September 2024</ref> <ref>"Firearms of the Boer War: A Look at the Key Weapons Used in the Conflict," [Online]. Available: https://firearms.co.za/opinion/firearms-of-the-boer-war-a-look-at-the-key-weapons-used-in-the-conflict/. Besoek op 18 September 2024</ref> == === Britse wapens === * Lee-Metford geweer Die Lee-Metford was 'n boutaksie-geweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het en was toegerus met 'n magasyn wat tien rondtes gehou het. * Martini-Henry geweer Die Martini-Henry was 'n enkelskootgeweer wat 0.45 kaliber rondtes afgevuur het en was bekend vir sy betroubaarheid en akkuraatheid. * Webley Revolver 'n .455 kaliber handwapen wat wyd deur Britse soldate gebruik is. * Maxim gun ‘n masjiengeweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het. === Boerewapens === * Mauser Model 1895-geweer [[Lêer:Krupp_kanon_se_rondte.jpg|duimnael|''<nowiki/>'n Kanon rondte wat jare na die slag gevind is op die plaas Biddulphsberg en is nou in die meuseum op die plaas.'']] Die Mauser Model 1895 was 'n boutaksie geweer wat 7x57 mm rondtes afgevuur het en toegerus was met 'n vyf-rondte magasyn. * Krag-Jorgensen-geweer. Die Krag-Jorgensen was 'n boutaksie-geweer wat .30-40 Krag-rondtes afgevuur het en is in 1899 deur die Boeremagte aangeneem. * Colt Single Action Army-rewolwer 'n .45 kaliber handwapen wat bekend was vir sy duursaamheid en betroubaarheid. * Lewis gun ‘n Gasaangedrewe masjiengeweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het. * QF 1-pounder pom-pom ‘n geweer wat ‘n 1-pond patroon akkuraat kon afvuur oor 'n afstand van 2700 meter. Die patrone is met 'n 25-ronde materiaalband gevoer. == Kulturele erfenis == === Monumente === Twee monumente is opgerig op die plek vanwaar die Boere hul aanval geloods het. ‘n Derde monument is opgerig op die plek waar die Krupp-kanon gestaan het. [[Lêer:3_standbeelde_bymekaar.jpg|duimnael|''Drie monumente saam opgerig op die plaas Biddulphsberg'']] [[Lêer:Waar_kanon_getsaan_het.jpg|duimnael|''7 Monument wat opgerig is op die plek waar die Krupp-kanon gestaan het.'']] <gallery mode="nolines" widths="270" heights="190"> Lêer:A.I de Villiers Standbeeld.jpg|alt=5 Ter Herinneing aan: Genl. A.I. de Villiers|Genl. AI de Villiers, was die bevelvoerder van die Boerekommando's van Senekal, Ladybrand, Ficksburg, Smithfield, Wepener en Thaba Nchu (+/- 400man) wat op 29 Mei 1900 die Engelse Mag met die slag van Biddulphsberg verslaan het. Hy is ernstig gewond en na die Engelse Hospitaal op [[Bloemfontein]] oorgeplaas, waar hy ‘n paar dae later oorlede is. Sy graf kon tot op hede nie gevind word nie. Hierdie monument is onthul op 27 Mei 2000, tydens die 100-jarige herdenking van die Anglo-Boere Oorlog. <ref name=":3">"Wat om te doen/Besienswaardighede," [Online]. Available: https://www.senekal.biz/attractions.html Besoek op 18 September 2024</ref> Lêer:S.F Haasbroek standbeeld.jpg|In 'n skermutselling met Engelse soldate op ‘n koppie geleë op die plaas Bethel ongeveer 12 kilometer noordwes van hierdie monument, het hy sy lewe verloor. Pres. M.T. Steyn het die volgende oor hom geskryf: “Onze Volk had in hem niet aleen een zanier dapperste Helden, maar ook een van zjin onbaatzuchtigste voorvechters verloren.” Hy is na die oorlog op sy plaas “Grootdam” ongeveer 1 kilometer noord van Winburg begrawe. Hierdie monument is op 27 Mei 2000 onthul, tydens die 100-jarige herdenking van die Anglo-Boere Oorlog.<ref name=":3" /> </gallery> === Kunswerke oor die Slag === * '''The Battle of Biddulphsberg: Richard Caton Woodville's "Lost" Battle-Piece''' <ref name=":4">Neville_C, "The Battle of Biddulphsberg - Caton Woodville's "Lost" Painting," [Online]. Available: [https://www.angloboerwar.com/forum/8-events/32152-the-battle-of-biddulphsberg-caton-woodville-s-lost-painting#forumbottom. https://www.angloboerwar.com/forum/8-events/32152-the-battle-of-biddulphsberg-caton-woodville-s-lost-painting#forumbottom.]Besoek op 13 September 2024</ref> Die skildery verteenwoordig 'n toneel van die geveg wat op 29 Mei 1900 geveg is, buite die dorp Senekal, op die plaas Biddulphsberg. Tydens die geveg het die lang droë gras aan die brand geraak en die gewonde mans was in groot gevaar om doodgebrand te word. Die rekonstruksie hieronder wys hoe die oorspronklike komposisie sou verskyn het toe dit eers voltooi is. Die skildery was meer as 2 meter breed. [[Lêer:Richard_Caton_Woodville's_"Lost"_Battle-Piece.jpg|links|duimnael|250x250px|''8 The Battle of Biddulphsberg Richard Caton Woodville's "Lost" Battle-Piece'']] [[Lêer:Detail_aan_linker_kant_van_die_verfwerk_wat_wys_hoe_Kolonel_Lloyd_help.jpg|duimnael|''Detail van die linkerkant van die skildery, wat wys hoe kolonel Lloyd deur Drummer Haines en Private Fruin versorg word'']] Caton Woodville se 1902-skildery van Biddulphsberg is die eerste keer in Januarie 1903 by die Carlton Galleries, Pall Mall, [[Londen]], vertoon. (Manchester Courier, 3 Feb 1903). * '''Brigadier-Generaal Francis Lloyd - Philip de László'''<ref name=":4" /> [[Lêer:Brigadier-Generaal_Francic_Lloyd_geverf_deur_Philip_de_László.jpg|links|duimnael|''Brigadier-Generaal Francis Lloyd'']] Brigadier-generaal Francis Lloyd, geskilder deur Philip de László in 1906. Dit hang tans in White's Club, St James's Street 37–38, Londen. * '''"HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPHSBERG" - Caton Woodville'''<ref name=":4" /> [[Lêer:Caton_Woodville's_1900_drawing_of_the_-_Their_ordeal_of_Fire-_Grenadier_Guards_at_Biddulphsberg.jpg|duimnael|''HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPH'S BERG'']] Caton Woodville se 1900-tekening van dieselfde gebeurtenis: "HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPH'S BERG". (their ordeal) Eerste gepubliseer in die Illustrated London News, 28 Jul 1900. Hierdie weergawe was weergegee in "The Work of War Artists in South Africa", deur A.C.R. Carter, 1900 === Foto's === * Inkepings van die impak van skrapnel en 'n dopkas is op 'n muur sigbaar van 'n plaashuisgebou uit die oorspronklike plaasopstal, nou gesloop, wat in 1900 gestaan het. 'n Lid van 34th Coy, IY, Pte William Corner, het die gevegsterrein besoek en opgemerk dat afgesien van baie hardeware om te sien, 'n dop 'n groot gat deur een van die plaashuismure geskeur het.<ref name=":1" /><gallery mode="nolines" widths="210" heights="180"> Lêer:Beskadigde_muur_van_die_kliphuis_op_die_plaas.jpg|alt=Die beskadigde muur van die plaashuis Lêer:Inkepings_van_die_impak_van_skrapnel_en_'n_dopkas_is_op_'n_muur_sigbaar_van_'n_plaashuisgebou_van_Biddulphsberg.jpg </gallery> * Terwyl die slag van Biddulphsberg aan die gang was, het 'n verwoede veldbrand oor die terrein naby die berg gewoed. Op hierdie foto sit 'n paar Britse soldate in die swart gebrande veld,  anderkant hulle is die vlamme van die brandende gras sigbaar en lang rookpluime styg langs die berghelling op. <ref name=":1" /><gallery mode="nolines" widths="250" heights="190"> Lêer:Vuurbrand_by_Biddulphsberg.jpg|Veldbrand by Biddulphsberg tydens die slag Lêer:1991_terrein_van_Biddulphsberg_in.jpg|Hierdie foto wys die uitsig op 29 Mei 1988, presies agt en tagtig jaar later. Die bewerkte grond wat gereed is vir die verbouing van mielies is sigbaar op die voorgrond, terwyl 'n grasveld aan die regterkant gesien word. <ref name=":1" /> </gallery> * "Die Britse kamp onder Senekal Koppie, Mei 1900" is die oorspronklike onderskrif van hierdie foto. Dit beeld die Britse soldate aan die werk aan hul persoonlike besittings uit.<ref name=":1" /> [[Lêer:Britse_kamp_onder_Senekal_se_koppie.jpg|links|duimnael|''Die Britse kamp onder Senekal Kopje, Mei 1900'']] <gallery mode="nolines" widths="180" heights="180"> Lêer:NG_Kerk_terrain_onder_Senekal_Koppie_in_1980.jpg|Dit is die foto van dieselfde uitsig in Mei 1980. Die foto is op die terrein van die NG Kerk geneem en die gebou in die verte dien as verwysingspunt. </gallery> * Die klipkraal, waaragter ‘n Boeregeweer getaan het. Die mure is nog sigbaar. Dit was die teiken van die Britse artilleriste. Van die projektiele het in 'n hoop mieliekoppe geval (wat op die voorgrond van die foto was) wat as 'n bedekking gedien en beskerming aan die Boeregeweer  verleen het. Dit het nie daarin geslaag om te ontplof nie.<ref name=":1" /> [[Lêer:Klipkraal_waaragter_die_Boeregeweer_opgestel.jpg|senter|duimnael|300x300px|''Klipkraal waaragter die Boeregeweer opgestel was'']] * Die gevegsterrein vandag. Op die voorgrond was die voormalige Britse begraafplaas (al die soldate is weer in Senekal begrawe). In die middel is waar die Boere se flank skote gerig het op die Britse troepe wat op pad was na Biddulphsberg waar die Boeregeweer teen die helling gestaan het.<ref name=":1" />[[Lêer:1991_terrein_van_Biddulphsberg_in.jpg|senter|duimnael|300x300px|''Die 1991 terrein van waar die slag plaasgevind het'']] == Persoonlike perspektiewe == === ‘n Britse soldaat se weergawe oor die slag van Biddulphsberg. <ref name=":2" /> === Harry Ernest Maile, ‘n Engelse soldaat onder die Grenadier Gaurds, het aan sy vriend, William Fisher ‘n brief geskryf nadat hy oorleef het in die slag van Biddulphsberg. Die brief is deur sy seun, J.B.R Maile jare later na Biddulphsberg geneem. Hy het die slag so besryf: “Toe ons binne 3000 treë kom, het hul groot gewere op ons artillerie aan die linkerkant oopgemaak. Ons het steeds nadergekom en gevorder met 'n helling na die gewere. Ons is gou met 'n koeëlreën van die Boere se Mausers teëgekom; ons het steeds aangegaan. Toe kom die bevel om te gaan lê. Ons het nie geweet nie en kon nie sien van waar hulle geskiet het nie. Ons is beveel om op die groot gewere op 2000 treë te vuur. Ons het toe op nog 60 treë gejaag, terwyl die vyand 'n verskriklike geweervuur ​​op ons hou. Ons het toe op ons mae gelê en skiet op die koppie op 1800 tot 2200 treë. Ons vuur was naby die gewere gerig en ons kon nie 'n siel sien nie. Ek het my sakke leeggemaak. Ek het 'n klapskoot in die kop gekry. Ek het op my rug gedraai en stil gelê. Ongeveer 'n uur daarna het nog een aan die linkerkant van my kop in en by my nek uitgegaan. Nog twee skote het my getref, een by my skouer in en uit by my rug en die ander deur albei my bobene. Ek was die hele tyd by my bewussyn. Ek het my toerusting en gerolde jas uitgehaal en by my kop gesit vir skuiling. Dit het my lewe gered. Die jas het deurspek geraak en my kantien gebreek. Ek het altesaam 5 ure onder geweldige vuur gelê. Ek het die bevel om af te staan gehoor en gesien dat die min wat oor was stadig in orde terugval. So gou as wat hulle weg was, het ek 'n gekraak en 'n gebrul gehoor. "My God", het ek gesê, "Nou moet ons ook doodgebrand word." Die veld het gebrand. Ek was gou op die lang lyn van gewondes en sterwendes. ’n Aaklige gesig! Ek het opgestaan ​​en myself op een of ander manier daardeur gedra en my gesig was baie verbrand. Die Boere het uit hul loopgrawe gekom en ons gehelp. Hulle het soos Christene opgetree. Een het vir my water gekry, my jas en 'n dooieman langs my se jas, afgerol en my met albei toegedraai. Die Boer vir die gewonde is 'n opregte mens, al het hy baie van ons met plofstof en sagtepunt patrone verpletter. Ek het altesaam tien wonde gehad en was erg gebrand.” === Luitenant-Kolonel Lloyd se perspektief<ref name=":4" /> === “Ons gewere het opgekom en oopgemaak. 'n Boeregeweer het ook op ons gewere oopgemaak. Ek het nou die bevel ontvang: "Die Grenadiers sal die geweer vat." Omdat die bataljon in uitgebreide orde was, het ek geen ander keuse gehad as om dit te beveel om voort te gaan, van my perd af te klim en aan te gaan met die ondersteuning. Die Orde van kompanies was soos volg: 5, 6, 7, 8; 1, 2, 3, 4. Ons het eers deur 'n mielieland gevorder, baie hoog en dik. Terwyl ek aan die gang was, het 'n A.D.C. galop na my toe met die opdrag om generaal Rundle te gaan sien. Ek het teruggehardloop, op my kastaiingbruin perd geklim (sowat honderd tree, ek durf sê) en na hom toe gegaan. Hy het toe die grond verduidelik, en ek het saamgestem dat dit haalbaar was, volgens die plan, terwyl ons gedink het dat ek dekking kan kry en dat die koppie nie baie sterk vasgehou is nie. Nadat ek sy aanwysings gekry het, was my enigste weg om na die steun te galop, hulle die nuwe bevele te gee wat voortdurend na regs grond moes vat totdat die skuiling van die koppie wat ek wou hê, gekry is. Ek het toe so hard as wat ek kon na die vuurlinie gegalop. Toe ek omtrent halfpad was, het ek onder so 'n koeëlreën gekom dat ek van my perd afgespring en hom laat gaan het. Terwyl ek dit gedoen het, is ek op die duim en geweer raakgeskiet, en my beursies is deurgeskiet. Ek hardloop toe na nr 5 en lei hulle. Ek het die lyn na regs verleng met 'n halwe geselskap van nr. 6 onder Seymour. Dit was dalk nie meer as 'n gedeelte nie. Met die lang veldgras en die vuur was dit moeilik om te sien en onmoontlik om jouself te laat hoor. Ek het egter gevorder met twee half-geselskappe of afdelings halfpad na regs deur kort stormlopies in die poging om dekking te kry (as 'n eerste parallel, soos die drilboek sê). Die stormloop is met die grootste dapperheid deur Seymour en Murray gelei, en met ewe dapperheid deur die N.C.O.'s en manne gevolg. Net voor die laaste stormloop het ek vir Murray geroep om aan te gaan, maar die antwoord was dat hy geval het. Ek het toe die lot gejaag met die arme seun wat roep: "Gaan aan Grenadiers, volg jul bevelvoerder!" By die volgende stilhouplek is die man aan my regterhand getref, die man aan my linkerhand is getref, ek is getref, en daar was nie meer inisiatief nie, want byna al die mans was platgetrek, en daar was niemand om aan te gaan nie en daar was geen nut om meer te doen nie. Ek het dus vir almal gesê om stil te lê as die beste kans. Daar was 'n paar miershope, maar hulle was vrot en nutteloos. Ek was agter een op my rug saam met Drummer Haines en Fruin van nr. 6. Ek het probeer om al die mans so veel as moontlik apart te hou as die beste kans op die lewe. Net twee het teruggegaan om, soos hulle gesê het, "aan te trek". Ek het vir hulle gesê om stil te lê, anders word hulle geskiet. Of hulle was of nie, weet ek nie. Daar lê ons onder 'n koeëlreën. Elke keer as 'n mens beweeg het om 'n verband te kry, het dit 'n koeël binne 'n voet of twee geproduseer. Ek skat die afstand was ongeveer 1 700 meter, tensy, soos ek agterna gehoor het, daar mans in 'n donga binne 300 meter was. *Dit glo ek nie, aangesien die koeëls meestal neergedaal het. ’n Aansienlike deel van hulle het glo met ’n skerp kraak gebars. Ons moes maklike teikens vir die Boere gewees het, want ons het natuurlik teen die grond uitgestaan. Ek, vir een, was absoluut op my rug. Ek het alles in my vermoë gedoen om te verhoed dat hulle beweeg, en hulle het hulself dapper gedra, want nie 'n man het geknak nie. Tromspeler Haines het sy arm oor my gekry en my na hom getrek vir beskerming, ek veronderstel (ek was 'n bietjie dom, maar nie baie nie), toe 'n koeël kom wat my op die maag tref, maar dit was deur sy arm bedek wat dit gebreek het, en ek was net vreeslik gekneus. Dit het ongetwyfeld my lewe gered. Ek het hom met 'n sakdoek vasgebind, en hy het 'n paar goed op my wonde gesit, en daar lê ons. Seymour het kort hierna opgekruip en gesê iets moet gedoen word, aangesien die brand eerder meer as minder was. Ek het gesê: "Probeer 'n sarsie," so hy het die bevel gegee, maar daar was net twee mans wat in sy afdeling nie geskiet is nie, so dit was nutteloos. Hy het toe gesê: "Ek sal probeer teruggaan, aangesien ek niks meer hier kan doen nie, en die artillerie kry om op hierdie spesifieke plek te skiet waar die skote vandaan kom." Ek het gesê hy sal doodgemaak word, maar hy het gesê dit was geen nut om hier te bly nie en begin wegkruip, net om in die voet geskiet te word voor hy inklim; hy het nooit by die artillerie uitgekom nie. Kort hierna het 'n ammunisiedraer, wat aan nr. 8 behoort, opgekom asof niks gebeur nie - om die waarheid te sê, as dit in Hyde Park was, moes ek sy naam geneem het omdat hy so stadig beweeg het. Hy het ammunisie na vore gebring, het hy gesê, en nie gelyk of hy 'n veer voel nie. Ek het hom laat lê, maar hy is dadelik twee keer getref; sy naam was nr 1511 Manskap Bevan. Ek het hom ingestuur. Een of twee keer tevore het die veldbrand gelyk of dit op ons afgekom het, maar dit het altyd wegbeweeg. So het ons altesaam drie ure lank gelê. Ek was van plan om tot donker te bly, maar daar was geen moontlikheid daarvoor nie, want die vuur het nou reguit op ons afgekom. Ek sou niemand laat beweeg voordat dit redelik naby was nie, maar toe dit binne twee meter was, het ek die opdrag gegee dat almal moet gaan wat kan. Ek het nie gedink ek kan beweeg nie, maar hulle het my op my voete getrek, en ek het deur die vlamme gestrompel en genadiglik niks meer as 'n skroei gekry nie. Almal het beweeg, soos ek gedink het, behalwe die dooies en Murray, en sy groep was te ver, hy het redelik ver teruggeval. Ek het probeer om met hom te kommunikeer, maar omdat ek geen reaksie gekry het nie, het ek gedink hy is dood. Terwyl ek verder strompel het die Boere 'n ontsettende koeëlreën op ons oopgemaak, wat hulle aangehou het. Ek dink net een man is getref, hoofsaaklik as gevolg van die rook. Ek het teruggekyk en gesien hoe gewonde mans mekaar help, trouens almal het hul bes gedoen. Ek het daarin geslaag om vir 300 treë of so te sukkel, toe Kleursersant Morgan opgekom het en my gehelp het. Hy was een van die min wat nie getref is nie. Koeëls het dik geval, maar ek het by 'n draadheining gekom waar ek vir 'n minuut of twee agter 'n klippaal gelê het. Kleur-sersant Morgan en 'n ander man het toe gekom en aangedring om my saam te sleep, terwyl ander soortgelyke hulp ontvang het, diegene wat kon loop het diegene wat nie kon nie, gehelp. Sowat 200 treë verder is ek op 'n Scots Guards-draagbaar gesit. Ek was nou al baie simpel, en is verby Rundle gedra, wat vir my 'n bietjie whisky gegee het en vir my gesê het ons het alles gedoen wat moontlik was. === ‘n Boereperspektief uit die dagboek van Troep Prinsloo === SLAG VAN BIDDULPHSBERG 29 MEI 1900 Donderdagaand 10 Mei 1900, het ons opdrag gekry om vanaf Leeuwrivier na Clocolan op te ruk. Op pad daarheen het verskeie burgers, insluitend myself, eers by ons huise aangegaan. Die 12 de Mei het ek weer saam met die ou heer, G Joubert, in die pad geval. Ons was die laastes om te vertrek en moes druk om betyds oor Ladybrand te kom. By Senekal het ons weer by ons kommando aangesluit. Hulle was toe reeds besig om nuwe korporaals te kies in die plek van diegene wat moes agtergebly. Nadat ons 'n paar dae daar vertoef het, is ons eers na Wonderkop en toe na Zandrivier waar ons weer sou oorstaan. Van Zandrivier af het ons offisiere, sowel as dié van Ficksburg, Wepener, Thaba Nchu en nog ander kommando's, na Lindley gegaan waar 'n krygsraad gehou is. Dáár is toe opdrag gegee dat ons moet terugkeer Senekal toe. Ons het toe tot by Tafelkop, nie ver van Senekal af nie, gegaan. Van daar af is 'n patrollie uitgestuur wat toe met van die vyand se spioene in aanraking gekom en hulle teruggedryf het. Een van hulle asook sy perd, is noodlottig deur die dapper jong burger, Japie Berry, gewond. Daardie aand het ons na Biddulphsberg, nie ver daarvandaan nie, teruggekeer en die Sondag  rustig daar oorgebly. Maandag het ons op patrollie na meneer Grobler se plaas gegaan, om voer vir die kommando te kry. Die Engelse het intussen al nader gevorder. Sommige burgers het Biddulphsberg toe beset. Die ander het in die dorre vlakte agtergebly, vanwaar hulle die Engelse teruggedryf het. Ons het nie geweet wat hulle lewensverlies was nie. Die twee wat in ons hande geval het, was die enigstes gewondes waarvan ons bewus was.  Aan ons kant is Gert Nell van Ladybrand ernstig in sy mond gewond. Die Engelse het toe ‘n boodskap gestuur dat ons onvoorwaardelik moes oorgee, anders sou hulle ons omsingel en almal gevange neem.  Ons kommandant Jan Crowther het hierop vir hulle terug laat weet – “julle kan maar kan kom probeer”. Hulle hét toe ook Dinsdagoggend 29 Mei gekom. Dit was toe wel nie om ons gevange te neem nie, maar wel om die dood van menige van húlle manskappe, daar deur die koeël van ‘n Mauser te vind. Die twee korporaalskappe van Gert Delport en Petrus Rautenbach, waarvan ek ook deel was, het toe onder leiding van veldkornet Pieter Ferreira gegaan, om 'n vlei wat onder die berg lê te beset. Die res van die burgers het in die berg agtergebly. Ons was sowat 1000 of 1500 treë van die berg af. Alhoewel dit twee korporaalskappe was, was ons net 38 man sterk, want baie het toe alreeds in die wa-laer moes bly. Omstreeks 9:00 die oggend is ons van die berg af gewaarsku, dat die vyand besig was om na ons stellings op te ruk. Ons kon net sowat 300 treë voor ons uitsien.  Ongeveer 'n uur later het ons die Kakies, soos ons hulle destyds genoem het, vanaf die heuwel voor ons sien naderkom. Die burgers in die berg het óns toe die geleentheid gegee om eerste te skiet. Daar is beraam dat die vyand, buiten die ruiters, meer as 2 000 voetsoldate sterk was. Hulle het drie keer op ons (die 38 mans) afgestorm, maar na die dérde keer het hulle teruggeval. Die geweervuur van ons kant af was beslis te straf vir hulle. Ons het slegs twee kruitkanonne en 'n Maxim geweer gehad, terwyl die vyand drie batterye (artillerie groeperings) gehad het. Dit was omstreeks 15:30 toe hulle begin terugval het. Daardie oggend toe hulle ons nog van ver af  begin benader het, het hulle die gras in die veld aan die brand gesteek. Dit was in ‘n poging om hulleself en hulle wapens agter die rook te verbloem. Min het hulle egter geweet dat die oog van die boer nie so maklik mislei word nie. Later het hulle vertel dat dit ons was wat die gras aan die brand gesteek het. Ek dink hulle het dit gedoen om hulle eie skande te bedek, want terwyl hulle gevlug het, het die vuur van hulle eie soldate aan die brand gesteek. Hulle het die dooies en gewondes as prooi vir die verwoestende vlamme agtergelaat. Dit was ‘n skrikwekkende skouspel! Sommiges het heen en weer voor die vuur gehardloop, in ‘n desperate poging om ‘n plek te vind waar hulle kon deurgaan. Diegene wat nie kon opstaan nie is deur die vuur gedood. Hulle het net daar bly lê terwyl hulle klere vlamgevat en hulle hare en baarde verskroei het. Ten spyte van dit alles het ons aanhou skiet, totdat generaal Abraham de Villiers met sowat vyftien man te perd van die berg afgekom en vir ons geskree het om te storm. Aangesien ons te voet was en nog deur die vuur ook moes kom, was hulle vóór ons op die slagveld. Ek het my so staan en verwonder oor die verskriklike toneel, dat ek amper vergeet het om te skiet - nie net was hulle klere aan die brand en hulle hare verskroei nie, maar ook die velle in hul gesigte was verbrand en hulle hande ineengekrimp. Ek het eers vir van die gewondes water gegee en toe weer vorentoe gegaan. Toe ek by die jong maar dapper burger, Hendrik Becker kom, sê hy: “Man, vandag het ek 'n Kakie lekker geskiet.” Die Engelse het hulle kanonne, wat ook aan die vlug was, weer omgedraai en teruggeskiet. Die eerste skoot het die burger Kootie Delport deur sy longe gewond. Ook die generaal se perd is getref. Met 'n tweede bom is jong Becker agter sy blad deur 'n stuk bom gewond en ek is in die arm geskiet. Toe daar amper nie meer ‘n geskree hoorbaar was nie, is ons goeie generaal de Villiers in die kop gewond. Hy was werklik 'n dapper en wakker leier en ek moet met baie ander saamstem, dat as hý nie geval het nie, daar nie later iets soos: “die oorgawe van Prinsloo" sou wees nie. Willem van Wijk is daardie dag in die berg dood en die artillerist Moelken, 'n Nederlander, is gewond. Ons kon regtig net erken dat die Allerhoogste daardie dag met ons was - dat dit net Sy magtige arm was wat ons teen só 'n groot mag kon beskerm. Die verliese aan ons kant was: een dood, vier gewond en 7 of 8 wat as krygsgevangenes geneem is. Aan die vyand se kant was daar ongeveer 300 dooies en gewondes. Ons het ook 'n aantal gewere en ammunisie op die slagveld gekry. Daardie aand is ek na Japie Erasmus se huis waar ek baie goed ontvang is. Daar was ook 'n paar dames wat my arm vinnig verbind en toe verversings gegee het. Die kos en die sagte hande wat my arm verbind het, het my soos 'n heel ander mens laat voel. Die volgende dag het mnr Erasmus my na die huis van kommandant Jacobz geneem waar Generaal de Villiers en die ander gewondes ook was. Daar was ook 'n Engelse dokter wat versoek is om soontoe te kom, aangesien ons geen dokter byderhand gehad het nie. Die dokter het gevra dat die Generaal na Senekal geneem moet word, omdat hy hom daar beter kon versorg. Die versoek is toegestaan, maar op voorwaarde dat die Engelse hom moet terugstuur as hy herstel het. Die arme man was toe in die hande van sy vyande oorgelaat.   Die dokter het egter belowe dat hy die generaal sal terugstuur as hy gesond is. Gert Nell, met die ernstige mondwond, is ook Senekal-hospitaal toe geneem waar hy later oorlede is. Op 1 Junie is Delport, Becker, Moelken en ekself na die hospitaal in Bethlehem geneem. Ons reis het baie goed verloop, behalwe dat ou meneer Delport baie swaar gekry het. Ons het teen die aand by Bethlehem aangekom en is baie goed ontvang deur mejuffroue Theron, Rozenzweig, Hamelberg, van Heerden, Westerman, Naude, Middleton, Dodson en mnr Louis van Assen. Veldkornet Carel Hellmuth was ook baie goed vir ons. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Veldslae tydens die Tweede Vryheidsoorlog]] 6dk1nk8bioyx0ps4sxwbhuclckfj71g 0 422276 2915435 2908804 2026-07-03T12:18:28Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915435 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks |image=Megaponera Major with termites, crop.jpg |image_caption='n Hoofwerker met 'n termietprooi |image2=Megaponera analis, stridulerende kolonne, 2023-05-10 16h16, Skrikfontein, a.mp3 |image2_caption=Onderdanige werkers in 'n bewegende kolom |parent_authority=Mayr, 1862 |display_parents=3 |genus=Megaponera |species=analis |authority=([[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802) |synonyms=* ''Formica foetens'' <small>[[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1793</small> * ''Megaponera foetens'' <small>([[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1793)</small> * ''Formica analis'' <small>[[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802</small> * ''Pachycondyla analis'' <small>[[William L. Brown Jr.|Brown]], 1994</small> |range_map=Megaponera Distribution Africa.png |range_map_caption=<div class="center">Verspreiding {{leftlegend|#DAE468|&nbsp;Teenwoordig in die land|outline=black}} {{leftlegend|#4682B4|&nbsp;Moontlik teenwoordig in die land|outline=black}} {{leftlegend|black|&nbsp;Kom nie voor nie|outline=black}} </div> }} '''''Megaponera analis''''' is die enigste [[spesie]] van die [[genus]] '''''Megaponera''''', dus is dit 'n [[monotipiese takson]].<ref name="schmidt" /> Hulle is 'n streng termiet-vretende (termitofage) ponerienmierspesie wat wydverspreid is in [[Afrika suid van die Sahara]]<ref name="wheeler" /> en algemeen bekend vir hul kolomagtige stroopformasie wanneer hulle [[termiet]]e aanval waar hulle besig is om kos te versamel. Hulle gesofistikeerde stroopgedrag het aan hulle die algemene naam '''Matabele-mier''' gegee na die [[Ndebele (stam)|Matabele-stam]], woeste krygers wat verskeie ander stamme gedurende die 1800's oorweldig het.<ref>{{Cite book |last=Wilson |first=Edward O. |author-link=E. O. Wilson |url=https://books.google.com/books?id=uV9vAAAAQBAJ&q=A+Window+on+Eternity:+A+Biologist%E2%80%99s+Walk+Through+Gorongosa+National+Park. |title=A Window on Eternity: A Biologist's Walk Through Gorongosa National Park |publisher=Simon & Schuster |year=2014 |isbn=978-1476747415 |page=83}}</ref> Met sommige individue wat tot 25 millimeter in lengte is ''M. analis'' Suider-Afrika se, en een van die wêreld se, grootste miere.<ref name="villet" /><ref name="the ants" /> Die genusnaam, Megaponera, is 'n samestelling van twee woorde: ''mega'' wat "groot" beteken; die woord ''ponera'' is 'n Latynse vorm van die Antieke Griekse woord ponēra, wat "sleg" of "ellendig" beteken - die alleenstaande woord is die naam van 'n genus steekmiere wat 'n lang buik het en 'n vernouing tussen die eerste en tweede buiksegmente. Die wetenskaplike naamepitet, ''analis'', kom van die Latyn wat "anus-verwant" beteken, en is gekies deur Latreille. Dit vervang ''foetens'' (L = "stink") wat deur [[Johann Christian Fabricius]] in 1793 gegee is, omdat Guillaume-Antoine Olivier dieselfde naam ''Formica foetens'' in 1792 aan 'n ander spesie gegee het.<ref>{{Cite web|url=https://www.antwiki.org/wiki/Online_Catalogue_of_the_Ants_of_the_World|title=Online Catalogue of the Ants of the World|last=Bolton|first=Barry|date=|website=AntWiki|publisher=|access-date=21 April 2024|quote=}}</ref> Albei name sinspeel op die feit dat die mandibulêre klier van hierdie mier dimetieldisulfied en dimetieltrisulfied vrystel, wat soos menslike ontlasting ruik.<ref>{{Cite book |last=Frank |first=Erik |author-link= |url= |title=Combattre, sauver, soigner. Une histoire de fourmis |date=2020 |publisher=CNRS éditions |isbn=978-2-271-12513-2 |location= |page=107-109 |language=fr |trans-title=Fight, Save, Cure. A Story About Ants}}</ref> == Taksonomie == ''Megaponera'' is 'n genus van ponerienmiere wat vir die eerste keer deur Gustav Mayr in 1862 gedefinieer is vir die spesie ''Formica analis'' <small>Latreille, 1802</small>, en is die enigste spesie wat tot op datum tot die genus behoort. In 1994 het William L. Brown Jr. die genus onder ''Pachycondyla'' sinoniem gemaak, alhoewel hy nie filogenetiese rede gehad het nie, en sodoende die naam verander van ''Megaponera foetens'' na ''Pachycondyla analis''.<ref>{{Cite book |last=Bolton |first=B. |url=https://archive.org/details/identificationgu00bolt_829 |title=Identification guide to the ant genera of the world |date=1994 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-44280-6 |pages=[https://archive.org/details/identificationgu00bolt_829/page/n225 222] |url-access=limited}}</ref> In 2014 het Schmidt en Shattuck ''Megaponera'' volle genusstatus weer gebring as gevolg van beide molekulêre en morfologiese bewyse. Aangesien ''foetens'' net 'n spesifieke epitet was wat verkeerdelik deur die literatuur gebruik is, is die nuwe naam vir die spesie vanaf Junie 2014 ''Megaponera analis''.<ref name="schmidt" /> === Subspesie van ''Megaponera analis'' === As gevolg van wye verspreiding deur Afrika, is dit waarskynlik dat daar baie meer [[subspesie]]s van ''M. analis'' is as dié wat tans erken word – waarvan sommige verheffing tot volle spesiestatus kan regverdig. Die vyf huidig erkende subspesies van ''M. analis'' is:<ref name="schmidt" /> * ''M. analis'' subsp. ''amazon'' <small>( Santschi, 1935)</small> : [[Ethiopië]] * ''M. analis'' subsp. ''crassicornis'' <small>( Gerstäcker, 1859)</small> : [[Mosambiek]] * ''M. analis'' subsp. ''rapax'' <small>( Santschi, 1914b)</small> : [[Tanzanië]] * ''M. analis'' subsp. ''subpilosa'' <small>( Santschi, 1937)</small> : [[Angola]] * ''M. analis'' subsp. ''termitivora'' <small>( Santschi, 1930)</small> : [[Demokratiese Republiek die Kongo|DRK]] == Morfologie == {{Multibeeld|align=right|direction=horizontal|header_background=|footer=|footer_align=right|width=200|image1=Pachycondyla analis sam-hym-c008323a profile 1.jpg|caption1=Kleinwerker|image2=Pachycondyla analis sam-hym-c008323b profile 1.jpg|caption2=Majoorwerker|image3=Pachycondyla analis sam-hym-c000749b profile 1.jpg|caption3=Koningin}} Die grootte van werkmiere wissel tussen 5-18 mm, met groter werkers wat tot 50% van die kolonie kan uitmaak.<ref name="raids" /> Alhoewel daar dikwels voorgestel is dat die groter miere ook as gamergate funksioneer,<ref>{{Cite journal |last=Crewe |first=R. M. |last2=Peeters |first2=C. P. |last3=Villet |first3=M. |date=1984 |title=Frequency distribution of worker sizes in ''Megaponera foetens'' |url=https://www.researchgate.net/publication/237841028 |journal=South African Journal of Zoology |volume=19 |issue=3 |pages=247–248 |doi=10.1080/02541858.1984.11447886 |issn=0254-1858}}</ref> is daar nooit waargeneem dat hulle vrugbare eiers lê nie, 'n funksie wat slegs aan die ergatoide koningin gereserveer is.<ref name="the ants" /> Al word daar dikwels na ''M. analis'' verwys as dimorfies, met majoor- en kleinwerkers, vertoon hulle eintlik polyfasiese vorme in werkergroottes. Die variasies onder die miere is meestal in grootte en puberteit (met kleinwerkers wat minder het), hoewel verskille in die mandibels ook waargeneem is, met kleinwerkers wat gladder mandibels het in vergelyking met majoorwerkers.<ref name="villet" /> == Omvang en habitat == ''Megaponera analis'' kom dwarsdeur Afrika suid van die Sahara voor vanaf 25° S tot 12° N<ref name="wheeler" /> Hul neste is oor die algemeen ondergronds, tot 0,7 m diep, en dikwels langs bome, rotse of verlate termietheuwels geleë. Terwyl die nes self meer as een ingang kan hê, bestaan dit uit net een kamer waarin die eiers, larwes, kokonne en die koningin geleë is.<ref name="lepage" /> Paddas van die spesie ''Phrynomantis microps'' word soms in die neste aangetref, en het 'n velafskeiding ontwikkel wat die miere se aggressie inhibeer. == Gedrag == [[Lêer:Megaponera_analis_raiding_column.jpg|regs|duimnael|400px|'n ''M. analis-'' stroopkolom]] [[Lêer:Matabele_ants.jpg|regs|duimnael|300px|Miere wat terugkeer van 'n klopjag in Yankari-wildreservaat, Bauchi, Nigerië]] === Stropingsgedrag === [[Lêer:Megaponera_analis_raiding_termites.jpg|links|duimnael|250px|''M. analis'' miere wat die beskermende grondlaag van 'n termietvoedingsplek opbreek]] Die strooptogaktiwiteit van ''M. analis'' fokus op dagbreek en skemertye tussen 6:00–10:00 en 15:00–19:00,<ref name="lepage" /><ref name="Levieux1966">{{Cite journal |last=Levieux |first=Jean |date=1966 |title=Note préliminaire sur les colonnes de chasse de ''Megaponera fœtens'' F. (Hyménoptère Formicidæ) |journal=Insectes Sociaux |volume=13 |issue=2 |pages=117–126 |doi=10.1007/BF02223567 |s2cid=2031222}}</ref> met ongeveer drie tot vyf strooptogte wat per dag plaasvind. Daar is ook waarnemings van 'n derde stroopaktiwiteitsvenster gedurende die nag tussen 22:00–2:00, hoewel hierdie fase swak bestudeer is. ''M. analis'' strooptogte fokus slegs op termiete van die subfamilie Macrotermitinae en bestaan oor die algemeen uit 200 tot 500 miere.<ref name="raids" /> Die algemene soekpatroon van ''M. analis'' begin met verkennermiere wat 'n gebied van ongeveer 50 m om die nes vir termiet-vreetplekke soek. Hierdie soekfase kan tot een uur duur, en as dit onsuksesvol is, keer die verkenner terug na die nes met 'n omweg. As 'n verkennermier 'n potensiële terrein vind, sal hy dit begin ondersoek sonder om met die termiete in aanraking te kom of die galerye binne te gaan, voordat hy met die vinnigste roete terugkeer om sy nesmaats te werf om die klopjag aan te voer.<ref name="raids" /> Terwyl die vinnigste roete dikwels ook die kortste is, is dit nie altyd die geval nie. Daar is waargeneem dat verkenners afwykings op oop terrein (soos paadjies) gebruik waarop hulle twee keer so vinnig kan hardloop om reistyd gemiddeld met 35% te verminder.<ref>{{Cite journal |last=Frank |first=E. |last2=Hönle |first2=P. |last3=Linsenmair |first3=K. |author-link3=Karl Eduard Linsenmair |year=2018 |title=Time optimized path-choice in the termite hunting ant ''Megaponera analis'' |journal=Journal of Experimental Biology |volume=221 |issue=13 |pages=jeb174854 |doi=10.1242/jeb.174854 |pmid=29748213 |doi-access=free}}</ref> Alhoewel daar waargeneem word dat die verkennermier 'n [[feromoon]]spoor los op die terugreis na die nes, blyk dit dat die ander miere nie hierdie spoor kan volg sonder die hulp van die verkenner nie . Die verkennermier lei dus die strooptog van voor af, met die ander miere wat in 'n kolomagtige formasie volg.<ref>{{Cite journal |last=Bayliss |first=J. |last2=Fielding |first2=A. |year=2002 |title=Termitophagous foraging by ''Pachycondyla analis'' (Formicidae, Ponerinae) in a Tanzanian coastal dry forest |url=http://www.frontier-publications.co.uk/reports/Tanzania/PeerReview/Forest/CoastalForest/326Bayliss2002.pdf |url-status=dead |journal=Sociobiology |volume=39 |pages=103–122 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140604193502/http://frontier-publications.co.uk/reports/Tanzania/PeerReview/Forest/CoastalForest/326Bayliss2002.pdf |archive-date=2014-06-04 |access-date=2014-10-21}}</ref> Werwingstyd wissel tussen 60 en 300 sekondes, met alle miere wat aan 'n klopjag deelneem. Tydens die uitwaartse reis na die termiete is alle miere besig om 'n feromoonspoor te lê, wat dit vir hulle baie makliker maak om later hul pad terug na die nes te vind sonder om op die verkennermier staat te maak.<ref name="Hölldobler et al 1994">{{Cite journal |last=Hölldobler |first=Bert |last2=Braun |first2=Ulrich |last3=Gronenberg |first3=Wulfila |last4=Kirchner |first4=Wolfgang H. |last5=Peeters |first5=Christian |date=1994 |title=Trail communication in the ant ''Megaponera foetens'' (Fabr.) (Formicidae, Ponerinae) |url=https://www.researchgate.net/publication/229251254 |journal=Journal of Insect Physiology |volume=40 |issue=7 |pages=585–593 |doi=10.1016/0022-1910(94)90145-7}}</ref> Ongeveer 20-50 cm voor kontak met die termiete, stop die stroopkolom en kom bymekaar totdat al die miere in die kolom aangekom het, en vorm 'n soort sirkel om die stroopleier (die verkenner). Daarna storm die miere vorentoe na die termiete in 'n oop formasie en oorweldig hul prooi. Tydens die aanval kan 'n verdeling van werkendes waargeneem word. Terwyl die hoofvakke (majore) hoofsaaklik daarop fokus om die beskermende laag oor die soekgalerye van die termiete op te breek, jaag die kleinwerkers die galerye binne om die termiete deur die geskepte openinge dood te maak.<ref name="raids" /> Nadat 'n vreetplek uitgebuit is, vergader die miere op dieselfde plek waar hulle vroeër gewag het, met die majoors wat die termiete dra, en keer terug na die nes in 'n kolomagtige formasie. Hierdie strooptogte is altyd 'n enkele gebeurtenis en miere keer nie onafhanklik terug om 'n voormalige strooptog te herontgin nie, alhoewel die moontlikheid dat die verkennermier 'n terrein onthou en dit in die toekoms herondersoek vir 'n moontlike tweede strooptog nie uitgesluit kan word nie.<ref name="Longhurst et al 1979">{{Cite journal |last=Longhurst |first=C. |last2=Baker |first2=R. |last3=Howse |first3=P. E. |date=1979 |title=Termite predation by ''Megaponera foetens'' (FAB.) (Hymenoptera: Formicidae) |journal=Journal of Chemical Ecology |volume=5 |issue=5 |pages=703–719 |bibcode=1979JCEco...5..703L |doi=10.1007/BF00986555 |s2cid=19727605}}</ref> === Koloniegrootte en voortplanting === [[Lêer:Megaponera_analis_male.jpg|regs|duimnael|150px|''M. analis'' mannetjie]] Koloniegrootte wissel, afhangende van die ligging en ouderdom van die kolonie, van 440 tot 2300 volwasse miere.<ref name="villet" /> Min is bekend oor die voortplanting van ''M. analis''. Die alate mannetjies van ''M. analis'' word dikwels waargeneem wanneer hulle die neste van gevestigde kolonies verlaat en binnegaan deur feromoonspore van vorige strooptogte as gidse na die nes te gebruik.<ref>{{Cite journal |last=Longhurst |first=C. |last2=Howse |first2=P. E. |date=1979 |title=Some Aspects of the Biology of the Males of Megaponera Foetens (Fab.) (Hymenoptera: Formicidae) |journal=Insectes Sociaux |volume=26 |issue=2 |pages=85–91 |doi=10.1007/BF02223502 |s2cid=26624905}}</ref> Aangesien ''M. analis-'' kolonies verpligte termietjagters is, kan 'n koningin nie 'n nes op haar eie vestig nie, aangesien sy nie 'n strooptog teen termiete kan uitvoer sonder 'n staande leër van werkermiere nie. Daar word dus aanvaar dat nuwe kolonies altyd deur kolonie-splyting geskep word, met die nuwe koningin wat 'n aantal van die werkers van die ou kolonie saamneem om 'n nuwe kolonie te skep.<ref name="the ants" /> === Helpende en ondersteuningsgedrag === ==== Koöperatiewe selfverdediging ==== Terwyl samewerkende verdediging van die nes by miere bekend is,<ref name="the ants" /> is samewerkende selfverdediging buite die nes baie minder so. Wanneer ''M. analis-'' miere deur drywermiere ( ''Dorylus'' sp. ) buite die nes aangeval word, werk hulle met mekaar saam in 'n poging om hulself te verdedig deur mekaar se ledemate vir vyandelike miere na te gaan en enige wat aan hul bene of antennas vasklou te verwyder.<ref>{{Cite journal |last=Beck |first=J. |last2=Kunz |first2=K. |date=2007 |title=Cooperative self-defence: Matabele ants (Pachycondyla analis) against African driver ants (Dorylus sp.; Hymenoptera: Formicidae) |url=http://www.myrmecologicalnews.org/cms/index.php?option=com_content&view=category&id=44:myrmecol-news-10-27-28&Itemid=62&layout=default |journal=Myrmecological News |volume=10 |pages=27–28}}</ref> ==== Redding van beseerde individue ==== Tydens gevegte teen termiete word sommige van die miere beseer. Die termietsoldate is in staat om ledemate af te byt of aan mierlywe vas te klou ná hul dood. Hierdie miere het 'n unieke meganisme ontwikkel om hierdie verhoogde voerkoste te hanteer. Die gevegsbeseerde miere "roep" om hulp met 'n feromoon in hul mandibulêre klier (bestaande uit twee chemiese verbindings: dimetieldisulfied en dimetieltrisulfied), wat hulle nesmaats lok, wat dan begin om die beseerde nesmaat te ondersoek, haar op te tel en die beseerde mier terug na die nes te dra. Deur dit te doen, verminder hulle hul sterftesyfer van 32% tot byna nul. Binne die nes word die vasklouende termiete verwyder. As hulle een of twee bene verloor het, pas die miere aan by vier- of vyfbeen-beweging om daarvoor te vergoed, wat hulle in staat stel om hardloopspoed soortgelyk aan 'n gesonde mier te bereik. Dié beseerde miere is dan weer in staat om kolonietake te verrig en word selfs in toekomstige strooptogte teen termiete waar te neem. 'n Model het hierdie reddingsgedrag bereken om 'n kolonie 28,7% groter te laat wees as 'n kolonie wat nie hierdie gedrag sou toon nie (as gevolg van die energie wat bespaar word deur nie die beseerde werkers met nuwe gesonde plaasvervangers te hoef te vervang nie). Dit is die enigste ongewerwelde spesie wat bekend is om so 'n gedrag teenoor beseerde individue te toon.<ref>{{Cite journal |last=Frank |first=Erik Thomas |last2=Schmitt |first2=Thomas |last3=Hovestadt |first3=Thomas |last4=Mitesser |first4=Oliver |last5=Stiegler |first5=Jonas |last6=Linsenmair |first6=Karl Eduard |date=12 April 2017 |title=Saving the injured: Rescue behavior in the termite-hunting ant Megaponera analis |journal=Science Advances |volume=3 |issue=4 |pages=e1602187 |bibcode=2017SciA....3E2187F |doi=10.1126/sciadv.1602187 |pmc=5389746 |pmid=28439543}}</ref> Die reddingsgedrag is ook beperk tot slegs lig beseerde miere (verlies van 1-2 ledemate); swaar beseerde miere (wat 3 of meer ledemate verloor het) word op die jagveld agtergelaat. Die meganisme waarmee dié gedrag gereguleer word, is glo relatief eenvoudig en gebaseer op 'n tweestap-proses: nadat 'n mier beseer is, is die eerste stap dat hy weer normaalweg op sy bene probeer staan ("terug na 'n luierposisie") . Stap twee is om hulp te ontbied en saam te werk met die helpers wat gereageer het op die reddingsferomoon, maar as stap een nie bereik kan word nie, sal stap twee nie plaasvind nie. Swaar beseerde miere is dus in 'n konstante lus om stap een te probeer bereik, wat dit 'n baie eenvoudige meganisme maak om net miere te red wat nog nuttig is vir die kolonie.<ref name="wound treatment" />   ==== Wondsorggedrag ==== [[Lêer:Megaponera_Wound_treatment.jpg|regs|duimnael|250px|''M. analis'' mier wat die wond van 'n beseerde nesmaat in die nes behandel]] Waarnemings in die nes het aan die lig gebring dat hierdie miere die wonde van hul beseerde nesmaats behandel, wat hulle die eerste aangetekende nie-menslike spesie maak wat konsekwent na die wonde van ander individue omsien. Nesmaats gryp die beskadigde ledemaat van die beseerde mier in hul mandibels en hou dit in plek met hul voorpote. Hulle begin dan om die wond vir talle minute te "lek". Hierdie behandeling vind hoofsaaklik binne die eerste uur na die besering opgedoen is plaas. Sonder behandeling is die tipiese sterftesyfer van beseerde miere 80%<ref name="wound treatment" /> Wonde word dikwels besmet deur opportunistiese patogene op die grondoppervlak wat die wond binnedring. Een dodelike patogeen in hierdie verband vir ''M. analis'' is ''Pseudomonas aeruginosa'' . Wonde wat aan hierdie patogeen blootgestel word lei tot 'n mortaliteit van byna 90%. Besmette miere sein hul besmette wonde deur veranderinge in hul kutikulêre koolwaterstofprofiel, wat nesmaats in staat stel om besmette wonde te herken en hulle dienooreenkomstig te behandel. Hierdie tweede, terapeutiese sorgfase sluit ook die toediening van die afskeidings van die metapleurale klier in, wat meer as 100 antimikrobiese verbindings en proteïene bevat. Hierdie gespesialiseerde antimikrobiese wondsorg stel die miere in staat om besmette wonde suksesvol te behandel, sodat die beseerde miere van hul beserings kan herstel.<ref>{{Cite journal |last=Frank |first=Erik Thomas |last2=Kesner |first2=Lucie |last3=Liberti |first3=Joanito |last4=Helleu |first4=Quentin |last5=LeBoeuf |first5=Adria |last6=Sponsler |first6=Douglas |last7=Azuma |first7=Fumika |last8=Economo |first8=Evan |last9=Waridel |first9=Patrice |last10=Engel |first10=Philipp |last11=Schmitt |first11=Thomas |last12=Keller |first12=Laurent |date=29 December 2023 |title=Targeted treatment of injured nestmates with antimicrobial compounds in an ant society |journal=Nature Communications |volume=14 |issue=1 |pages=8446 |bibcode=2023NatCo..14.8446F |doi=10.1038/s41467-023-43885-w |pmc=10756881 |pmid=38158416}}</ref> == Sien ook == * [https://www.youtube.com/watch?v=qBrW0dcHTK4 Science Magazine opsommingsvideo van reddingsgedrag] * [https://web.archive.org/web/20170415004137/http://news.nationalgeographic.com/2017/04/ants-rescues-soldiers-injured-africa/ National Geographic: verslag oor die helpende gedrag] * [https://www.youtube.com/watch?v=LESPHl8rOvI Science Magazine opsommingsvideo van wondbehandeling] * [https://web.archive.org/web/20180214040900/https://news.nationalgeographic.com/2018/02/matabele-ants-rescue-heal-injured-soldiers/ National Geographic: verslag oor die wondbehandeling] == Galery == {{Galery |Megaponera analis major carrying queen during migration.jpg|A major carries its queen during a colony fission |Megaponera analis major killing macrotermes soldier.jpg|A major kills a ''[[Macrotermes bellicosus]]'' termite soldier during a raid |Megaponera analis major with termites.jpg|A major carries ''Macrotermes bellicosus'' termite soldiers back to the nest, with minors walking next to it |Megaponera analis raid collecting termites.jpg|A raiding party collecting ''Pseudocanthotermes militaris'' termites after a successful raid |Megaponera analis migration.jpg|A migration with ants carrying larvae and cocoons |Megaponera analis major on cocoon.jpg|A major worker guarding a cocoon outside the nest }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="schmidt">{{Cite journal |last=Schmidt |first=C.A. |last2=Shattuck |first2=S. O. |date=18 June 2014 |title=The Higher Classification of the Ant Subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a Review of Ponerine Ecology and Behavior |journal=Zootaxa |volume=3817 |issue=1 |pages=1–242 |doi=10.11646/zootaxa.3817.1.1 |pmid=24943802}}</ref> <ref name="wheeler">{{Cite journal |last=Wheeler |first=William Morton |author-link=William Morton Wheeler |date=1936 |title=Ecological Relations of Ponerine and Other Ants to Termites |url=https://zenodo.org/record/25265 |journal=Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences |volume=71 |issue=3 |pages=159–243 |doi=10.2307/20023221 |jstor=20023221}}</ref> <ref name="villet">{{Cite journal |last=Villet |first=Martin H. |date=1990 |title=Division of labour in the Matabele ant ''Megaponera foetens'' (Fabr.) (Hymenoptera Formicidae) |journal=Ethology Ecology & Evolution |volume=2 |issue=4 |pages=397–417 |bibcode=1990EtEcE...2..397V |doi=10.1080/08927014.1990.9525400}}</ref> <ref name="the ants">{{Cite book |last=Hölldobler |first=Bert |author-link=Bert Hölldobler |title=The Ants |title-link=The Ants |last2=Wilson |first2=Edward O. |date=1990 |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |isbn=9780674040755 |location=Cambridge, Mass.}}</ref> <ref name="raids">{{Cite journal |last=Longhurst |first=C. |last2=Howse |first2=P. E. |date=1979 |title=Foraging, recruitment and emigration in ''Megaponera foetens'' (Fab.) (Hymenoptera: Formicidae) from the Nigerian Guinea Savanna |journal=Insectes Sociaux |volume=26 |issue=3 |pages=204–215 |doi=10.1007/BF02223798 |s2cid=24846197}}</ref> <ref name="lepage">{{Cite journal |last=Lepage |first=M. G. |date=1981 |title=Étude de la prédation de ''Megaponera foetens'' (F.) sur les populations récoltantes de Macrotermitinae dans un ecosystème semi-aride (Kajiado-Kenya) |journal=Insectes Sociaux |volume=28 |issue=3 |pages=247–262 |doi=10.1007/BF02223627 |s2cid=28763771}}</ref> <ref name="wound treatment">{{Cite journal |last=Frank |first=Erik Thomas |last2=Wehrhahn |first2=Marten |last3=Linsenmair |first3=Karl Eduard |date=14 February 2018 |title=Wound treatment and selective help in a termite-hunting ant |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=285 |issue=1872 |pages=20172457 |doi=10.1098/rspb.2017.2457 |pmc=5829198 |pmid=29445019}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.antweb.org/description.do?rank=species&genus=megaponera&species=analis&project=worldants Antweb: verdere inligting oor ''M. analis''] * [https://web.archive.org/web/20140304145655/http://www.arkive.org/matabele-ant/pachycondyla-analis/ Arkive: verdere inligting oor ''M.analis''] * [http://www.antwiki.org/wiki/Megaponera_analis Antwiki: verdere inligting oor ''M.analis''] * [http://antsofafrica.org/ant_species_2012/pachycondyla/pachycondyla_analis/pachycondyla_analis.htm Miere van Afrika: prente en taksonomiese inligting oor ''M.analis''] * [http://www.antcat.org/catalog/442768 AntCat: aanlyn katalogus vir die miere van die wêreld] * [http://hol.osu.edu/index.html?id=351367 Hymenoptera aanlyn: verdere taksonomiese inligting] * [http://eol.org/pages/43196263/overview Ensiklopedie van die lewe] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] [[Kategorie:Formicidae]] d3qap2oek4abo0edh5bsdae90zohox4 0 424000 2915552 2909082 2026-07-03T23:19:52Z Jcb 223 2915552 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ''Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8 |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 bekend gestel te word. Die naam van die maatskappy is in 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gebly.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8, 13 |language=en}}</ref> Die Douglas Company het op 30 November 1928 plek vir die Douglas Aircraft Company Inc gemaak.<ref name="fran18">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=18 |language=en}}</ref> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran18" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=19 |language=en}}</ref> === Die brief wat die verloop van Douglas Aircraft se geskiedenis verander het === Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20 |language=en}}</ref> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Hier word vliegtuie van die Douglas Aircraft Company gesien, inlsuitende DC-2’s in die kleure en merke van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy inkomste en wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 21 |language=en}}</ref> === Militêre vliegtuie, die Douglas-aanlegte, Douglas-hoofkwartier na Santa Monica verskuif en vliegtuie geproduseer === [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige DC-5. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die munisipale lughawe in Long Beach verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en Tulsa, Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4 284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf Santa Monica verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en El Segundo (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30 903 vliegtuie geproduseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21, 23, 24 |language=en}}</ref> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Hierdie vliegtuig is ’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran24">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24 |language=en}}</ref> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran24" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24, 25 |language=en}}</ref> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|Donald W Douglas junior word op 14 November 1963 gesien.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25 |language=en}}</ref> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25, 26 |language=en}}</ref> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran26">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=26 |language=en}}</ref> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran26" /> == Produkte == === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 308 |language=en}}</ref> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217 |language=en}}</ref> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217, 218, 308, 318 |language=en}}</ref> In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]]Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219 |language=en}}</ref> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219, 308, 319 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 319 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-6 === Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=253 to 255; 261 to 262; 308 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=254, 261, 262 |language=en}}</ref> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=353 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=354 |language=en}}</ref> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> [[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|250x250px|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]] [[Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die DC-8-62 het JT3D-turbowaaierenjins gehad. Die DC-8-62 met die konstruksienommer 46028 word op 7 November 1976 by Jan Smuts-lughawe.]] Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> [[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]] [[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]] {{Commons|Douglas Aircraft Company}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] hbkpqj2l25erjmr8oclzb6umeqhu8cs 0 424259 2915458 2896500 2026-07-03T15:15:49Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915458 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hugo Broos | image = [[Lêer:Hugo Broos 1.jpg|210px]] | caption =Hugo Broos in 2017 | fullname = Hugo Henri Broos<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=219&antId=1252981 |title=Hugo Henri̇ Broos |publisher=Turkish Football Federation |access-date=21 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1952|4|10|df=y}} | birth_place = Humbeek, [[Vlaams-Brabant]], [[België]] | height = 1,80 m | position = Verdediger | currentclub = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] (afrigter) | years1 = 1970–1983 | clubs1 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | caps1 = 350 | goals1 = 1 | years2 = 1983–1988 | clubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps2 = 161 | goals2 = 1 | totalcaps = 511 | totalgoals = 2 | nationalyears1 = 1974–1986 | nationalteam1 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps1 = 24 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1988–1991 | managerclubs1 = [[RWD Molenbeek]] | manageryears2 = 1991–1997 | managerclubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | manageryears3 = 1997–2002 | managerclubs3 = [[Excelsior Mouscron]] | manageryears4 = 2003–2005 | managerclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | manageryears5 = 2005–2008 | managerclubs5 = [[KRC Genk|Genk]] | manageryears6 = 2008–2009 | managerclubs6 = [[Panserraikos F.C.|Panserraikos]] | manageryears7 = 2009–2010 | managerclubs7 = [[Trabzonspor]] | manageryears8 = 2010–2011 | managerclubs8 = [[SV Zulte Waregem|Zulte Waregem]] | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = [[Al Jazira Club|Al Jazira]] (assistent) | manageryears10 = 2014 | managerclubs10 = [[JS Kabylie]] | manageryears11 = 2014–2015 | managerclubs11 = [[NA Hussein Dey]] | manageryears12 = 2016–2017 | managerclubs12 = [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] | manageryears13 = 2018–2019 | managerclubs13 = [[KV Oostende|Oostende]] (sportdirekteur) | manageryears14 = 2019 | managerclubs14 = [[KV Oostende|Oostende]] (opsigter) | manageryears15 = 2021–2026 | managerclubs15 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] }} '''Hugo Henri Broos''' (gebore [[10 April]] [[1952]]) is 'n [[België|Belgiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler, tans die afrigter van die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrikaanse nasionale span]]. As 'n verdediger het hy vir [[RSC Anderlecht]] (1970–1983) en [[Club Brugge KV|Club Brugge]] (1983–1988) gespeel, met meer as 500 wedstryde en 24 wedstryde vir [[Belgiese nasionale sokkerspan|België se nasionale span]]. Hy het later as afrigter verskeie spanne gelei, insluitend Club Brugge en Anderlecht, en verskeie Belgiese Eerste Divisie-titels gewen. Internasionaal het hy [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] na oorwinning in die 2017 [[Afrikanasiesbeker]] gelei. In Mei 2021 is hy as hoofafrigter van Suid-Afrika aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/56997120|title=Hugo Broos: Nations Cup winning Belgian appointed new South Africa coach|date=2021-05-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-23}}</ref> Hy het Bafana Bafana na ’n derde plek by die 2023 [[Afrikanasiesbeker]] gelei, asook na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-eindtoernooi in 2026]] nadat hulle die kwalifiseringsgroep voor [[Nigeriese nasionale sokkerspan|Nigerië]] gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-za/lists/winners-and-losers-hugo-broos-steers-the-ship-as-oswin-appollis-and-thalente-mbatha-rise-amid-safa-nearly-derailing-south-africa-s-road-to-the-2026-fifa-world-cup/blteeae69499e081851|title=Winners and Losers: Hugo Broos steers the ship as Oswin Appollis and Thalente Mbatha rise, amid SAFA nearly derailing South Africa’s road to the 2026 FIFA World Cup|date=2025-10-14|website=goal.com|access-date=2025-10-14}}</ref> Tydens die 2026 Wêreldbeker het Bafana Bafana die rondte van 32 bereik, waar hulle ná ’n laat doel deur Kanada uitgeskakel is. Met hul terugkeer na [[Johannesburg]] is die span op die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|OR Tambo Lughawe]] deur ondersteuners verwelkom, en die Suid-Afrikaanse minister van sport, [[Gayton McKenzie]], het Hugo Broos se invloed op die span geprys. Hy het ook gesê dat Bafana Bafana “’n grap” was voor Broos se aanstelling.<ref>{{Cite web|url=https://capetimes.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-07-03-hugo-broos-has-built-his-bafana-bafana-legacy-and-earned-his-retirement/|title=Hugo Broos has built his Bafana Bafana legacy and earned his retirement|last=Sherman|first=Michael|date=2026-07-03|website=Cape Times|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Broos, Hugo}} [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] s9qcki21n85nyuv0mxrfioe35d9mnef 2915459 2915458 2026-07-03T15:18:42Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915459 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hugo Broos | image = [[Lêer:Hugo Broos 1.jpg|210px]] | caption =Hugo Broos in 2017 | fullname = Hugo Henri Broos<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=219&antId=1252981 |title=Hugo Henri̇ Broos |publisher=Turkse Sokkerfederasie |access-date=21 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1952|4|10|df=y}} | birth_place = Humbeek, [[Vlaams-Brabant]], [[België]] | height = 1,80 m | position = Verdediger | currentclub = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] (afrigter) | years1 = 1970–1983 | clubs1 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | caps1 = 350 | goals1 = 1 | years2 = 1983–1988 | clubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps2 = 161 | goals2 = 1 | totalcaps = 511 | totalgoals = 2 | nationalyears1 = 1974–1986 | nationalteam1 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps1 = 24 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1988–1991 | managerclubs1 = [[RWD Molenbeek]] | manageryears2 = 1991–1997 | managerclubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | manageryears3 = 1997–2002 | managerclubs3 = [[Excelsior Mouscron]] | manageryears4 = 2003–2005 | managerclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | manageryears5 = 2005–2008 | managerclubs5 = [[KRC Genk|Genk]] | manageryears6 = 2008–2009 | managerclubs6 = [[Panserraikos F.C.|Panserraikos]] | manageryears7 = 2009–2010 | managerclubs7 = [[Trabzonspor]] | manageryears8 = 2010–2011 | managerclubs8 = [[SV Zulte Waregem|Zulte Waregem]] | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = [[Al Jazira Club|Al Jazira]] (assistent) | manageryears10 = 2014 | managerclubs10 = [[JS Kabylie]] | manageryears11 = 2014–2015 | managerclubs11 = [[NA Hussein Dey]] | manageryears12 = 2016–2017 | managerclubs12 = [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] | manageryears13 = 2018–2019 | managerclubs13 = [[KV Oostende|Oostende]] (sportdirekteur) | manageryears14 = 2019 | managerclubs14 = [[KV Oostende|Oostende]] (opsigter) | manageryears15 = 2021–2026 | managerclubs15 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] }} '''Hugo Henri Broos''' (gebore [[10 April]] [[1952]]) is 'n [[België|Belgiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler, tans die afrigter van die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrikaanse nasionale span]]. As 'n verdediger het hy vir [[RSC Anderlecht]] (1970–1983) en [[Club Brugge KV|Club Brugge]] (1983–1988) gespeel, met meer as 500 wedstryde en 24 wedstryde vir [[Belgiese nasionale sokkerspan|België se nasionale span]]. Hy het later as afrigter verskeie spanne gelei, insluitend Club Brugge en Anderlecht, en verskeie Belgiese Eerste Divisie-titels gewen. Internasionaal het hy [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] na oorwinning in die 2017 [[Afrikanasiesbeker]] gelei. In Mei 2021 is hy as hoofafrigter van Suid-Afrika aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/56997120|title=Hugo Broos: Nations Cup winning Belgian appointed new South Africa coach|date=2021-05-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-23}}</ref> Hy het Bafana Bafana na ’n derde plek by die 2023 [[Afrikanasiesbeker]] gelei, asook na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-eindtoernooi in 2026]] nadat hulle die kwalifiseringsgroep voor [[Nigeriese nasionale sokkerspan|Nigerië]] gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-za/lists/winners-and-losers-hugo-broos-steers-the-ship-as-oswin-appollis-and-thalente-mbatha-rise-amid-safa-nearly-derailing-south-africa-s-road-to-the-2026-fifa-world-cup/blteeae69499e081851|title=Winners and Losers: Hugo Broos steers the ship as Oswin Appollis and Thalente Mbatha rise, amid SAFA nearly derailing South Africa’s road to the 2026 FIFA World Cup|date=2025-10-14|website=goal.com|access-date=2025-10-14}}</ref> Tydens die 2026 Wêreldbeker het Bafana Bafana die rondte van 32 bereik, waar hulle ná ’n laat doel deur Kanada uitgeskakel is. Met hul terugkeer na [[Johannesburg]] is die span op die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|OR Tambo Lughawe]] deur ondersteuners verwelkom, en die Suid-Afrikaanse minister van sport, [[Gayton McKenzie]], het Hugo Broos se invloed op die span geprys. Hy het ook gesê dat Bafana Bafana “’n grap” was voor Broos se aanstelling.<ref>{{Cite web|url=https://capetimes.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-07-03-hugo-broos-has-built-his-bafana-bafana-legacy-and-earned-his-retirement/|title=Hugo Broos has built his Bafana Bafana legacy and earned his retirement|last=Sherman|first=Michael|date=2026-07-03|website=Cape Times|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Broos, Hugo}} [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0i9noivpredlrmbhkson8ktl7h8c3d3 2915501 2915459 2026-07-03T17:40:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hugo Broos | image = [[Lêer:Hugo Broos 1.jpg|210px]] | caption =Hugo Broos in 2017 | fullname = Hugo Henri Broos<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=219&antId=1252981 |title=Hugo Henri̇ Broos |publisher=Turkse Sokkerfederasie |access-date=21 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1952|4|10|df=y}} | birth_place = Humbeek, [[Vlaams-Brabant]], [[België]] | height = 1,80 m | position = Verdediger | currentclub = | years1 = 1970–1983 | clubs1 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | caps1 = 350 | goals1 = 1 | years2 = 1983–1988 | clubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps2 = 161 | goals2 = 1 | totalcaps = 511 | totalgoals = 2 | nationalyears1 = 1974–1986 | nationalteam1 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps1 = 24 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1988–1991 | managerclubs1 = [[RWD Molenbeek]] | manageryears2 = 1991–1997 | managerclubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | manageryears3 = 1997–2002 | managerclubs3 = [[Excelsior Mouscron]] | manageryears4 = 2003–2005 | managerclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | manageryears5 = 2005–2008 | managerclubs5 = [[KRC Genk|Genk]] | manageryears6 = 2008–2009 | managerclubs6 = [[Panserraikos F.C.|Panserraikos]] | manageryears7 = 2009–2010 | managerclubs7 = [[Trabzonspor]] | manageryears8 = 2010–2011 | managerclubs8 = [[SV Zulte Waregem|Zulte Waregem]] | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = [[Al Jazira Club|Al Jazira]] (assistent) | manageryears10 = 2014 | managerclubs10 = [[JS Kabylie]] | manageryears11 = 2014–2015 | managerclubs11 = [[NA Hussein Dey]] | manageryears12 = 2016–2017 | managerclubs12 = [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] | manageryears13 = 2018–2019 | managerclubs13 = [[KV Oostende|Oostende]] (sportdirekteur) | manageryears14 = 2019 | managerclubs14 = [[KV Oostende|Oostende]] (opsigter) | manageryears15 = 2021–2026 | managerclubs15 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] }} '''Hugo Henri Broos''' (gebore [[10 April]] [[1952]]) is 'n [[België|Belgiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. As 'n verdediger het hy vir [[RSC Anderlecht]] (1970–1983) en [[Club Brugge KV|Club Brugge]] (1983–1988) gespeel, met meer as 500 wedstryde en 24 wedstryde vir [[Belgiese nasionale sokkerspan|België se nasionale span]]. Hy het later as afrigter verskeie spanne gelei, insluitend Club Brugge en Anderlecht, en verskeie [[Eerste klasse (sokker België)|Belgiese Eerste Divisie]]-titels gewen. Internasionaal het hy [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] na oorwinning in die 2017 [[Afrikanasiesbeker]] gelei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/38882794|title=Afcon 2017: Cameroon coach Hugo Broos pays tribute to '23 friends'|date=2017-02-06|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> In Mei 2021 is hy as hoofafrigter van Suid-Afrika aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/56997120|title=Hugo Broos: Nations Cup winning Belgian appointed new South Africa coach|date=2021-05-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-23}}</ref> Hy het Bafana Bafana na ’n derde plek by die [[Afrikanasiesbeker 2023|2023 Afrikanasiesbeker]] gelei, asook na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-eindtoernooi in 2026]] nadat hulle die kwalifiseringsgroep voor [[Nigeriese nasionale sokkerspan|Nigerië]] gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-za/lists/winners-and-losers-hugo-broos-steers-the-ship-as-oswin-appollis-and-thalente-mbatha-rise-amid-safa-nearly-derailing-south-africa-s-road-to-the-2026-fifa-world-cup/blteeae69499e081851|title=Winners and Losers: Hugo Broos steers the ship as Oswin Appollis and Thalente Mbatha rise, amid SAFA nearly derailing South Africa’s road to the 2026 FIFA World Cup|date=2025-10-14|website=goal.com|access-date=2025-10-14}}</ref> Tydens die 2026 Wêreldbeker het Bafana Bafana die rondte van 32 bereik, waar hulle ná ’n laat doel deur [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanada]] uitgeskakel is. Met hul terugkeer na [[Johannesburg]] is die span op die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|OR Tambo Lughawe]] deur ondersteuners verwelkom, en die Suid-Afrikaanse minister van sport, [[Gayton McKenzie]], het Hugo Broos se invloed op die span geprys. Hy het ook gesê dat Bafana Bafana “’n grap” was voor Broos se aanstelling.<ref>{{Cite web|url=https://capetimes.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-07-03-hugo-broos-has-built-his-bafana-bafana-legacy-and-earned-his-retirement/|title=Hugo Broos has built his Bafana Bafana legacy and earned his retirement|last=Sherman|first=Michael|date=2026-07-03|website=Cape Times|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Broos, Hugo}} [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] rl6y1shz3fzs6smwh2lqy25c4cqsmhj 2915502 2915501 2026-07-03T17:41:30Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hugo Broos | image = [[Lêer:Hugo Broos 1.jpg|210px]] | caption =Hugo Broos in 2017 | fullname = Hugo Henri Broos<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=219&antId=1252981 |title=Hugo Henri̇ Broos |publisher=Turkse Sokkerfederasie |access-date=21 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1952|4|10|df=y}} | birth_place = Humbeek, [[Vlaams-Brabant]], [[België]] | height = 1,80 m | position = Verdediger | currentclub = | years1 = 1970–1983 | clubs1 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | caps1 = 350 | goals1 = 1 | years2 = 1983–1988 | clubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps2 = 161 | goals2 = 1 | totalcaps = 511 | totalgoals = 2 | nationalyears1 = 1974–1986 | nationalteam1 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps1 = 24 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1988–1991 | managerclubs1 = [[RWD Molenbeek]] | manageryears2 = 1991–1997 | managerclubs2 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | manageryears3 = 1997–2002 | managerclubs3 = [[Excelsior Mouscron]] | manageryears4 = 2003–2005 | managerclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | manageryears5 = 2005–2008 | managerclubs5 = [[KRC Genk|Genk]] | manageryears6 = 2008–2009 | managerclubs6 = [[Panserraikos F.C.|Panserraikos]] | manageryears7 = 2009–2010 | managerclubs7 = [[Trabzonspor]] | manageryears8 = 2010–2011 | managerclubs8 = [[SV Zulte Waregem|Zulte Waregem]] | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = [[Al Jazira Club|Al Jazira]] (assistent) | manageryears10 = 2014 | managerclubs10 = [[JS Kabylie]] | manageryears11 = 2014–2015 | managerclubs11 = [[NA Hussein Dey]] | manageryears12 = 2016–2017 | managerclubs12 = [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] | manageryears13 = 2018–2019 | managerclubs13 = [[KV Oostende|Oostende]] (sportdirekteur) | manageryears14 = 2019 | managerclubs14 = [[KV Oostende|Oostende]] (opsigter) | manageryears15 = 2021–2026 | managerclubs15 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] }} '''Hugo Henri Broos''' (gebore [[10 April]] [[1952]]) is 'n [[België|Belgiese]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. As 'n verdediger het hy vir [[RSC Anderlecht]] (1970–1983) en [[Club Brugge KV|Club Brugge]] (1983–1988) gespeel, met meer as 500 wedstryde en 24 wedstryde vir [[Belgiese nasionale sokkerspan|België se nasionale span]]. Hy het later as afrigter verskeie spanne gelei, insluitend Club Brugge en Anderlecht, en verskeie [[Eerste klasse (sokker België)|Belgiese Eerste Divisie]]-titels gewen. Internasionaal het hy [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] na oorwinning in die 2017 [[Afrikanasiesbeker]] gelei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/38882794|title=Afcon 2017: Cameroon coach Hugo Broos pays tribute to '23 friends'|date=2017-02-06|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> In Mei 2021 is hy as hoofafrigter van [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/56997120|title=Hugo Broos: Nations Cup winning Belgian appointed new South Africa coach|date=2021-05-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-23}}</ref> Hy het Bafana Bafana na ’n derde plek by die [[Afrikanasiesbeker 2023|2023 Afrikanasiesbeker]] gelei, asook na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-eindtoernooi in 2026]] nadat hulle die kwalifiseringsgroep voor [[Nigeriese nasionale sokkerspan|Nigerië]] gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-za/lists/winners-and-losers-hugo-broos-steers-the-ship-as-oswin-appollis-and-thalente-mbatha-rise-amid-safa-nearly-derailing-south-africa-s-road-to-the-2026-fifa-world-cup/blteeae69499e081851|title=Winners and Losers: Hugo Broos steers the ship as Oswin Appollis and Thalente Mbatha rise, amid SAFA nearly derailing South Africa’s road to the 2026 FIFA World Cup|date=2025-10-14|website=goal.com|access-date=2025-10-14}}</ref> Tydens die 2026 Wêreldbeker het Bafana Bafana die rondte van 32 bereik, waar hulle ná ’n laat doel deur [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanada]] uitgeskakel is. Met hul terugkeer na [[Johannesburg]] is die span op die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|OR Tambo Lughawe]] deur ondersteuners verwelkom, en die Suid-Afrikaanse minister van sport, [[Gayton McKenzie]], het Hugo Broos se invloed op die span geprys. Hy het ook gesê dat Bafana Bafana “’n grap” was voor Broos se aanstelling.<ref>{{Cite web|url=https://capetimes.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-07-03-hugo-broos-has-built-his-bafana-bafana-legacy-and-earned-his-retirement/|title=Hugo Broos has built his Bafana Bafana legacy and earned his retirement|last=Sherman|first=Michael|date=2026-07-03|website=Cape Times|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Broos, Hugo}} [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] gpn4gealryzm5z7ltym26jwpt0gyeaf 0 429397 2915551 2909081 2026-07-03T23:18:53Z Jcb 223 2915551 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tartaria amulet retouched.PNG|duimnael|Voorbeeld van Vinča-simbole.]] Die '''Donau-skrif''' (ook bekend as die '''[[Vinča]]-simbole'''), verwys na 'n versameling [[Simbool|simbole]] wat op artefakte ontdek is wat dateer uit die [[Neolitiese tydperk]] in die [[Donau]]-riviervallei van [[Suidoos-Europa]]. Hierdie simbole is hoofsaaklik gevind op [[keramiek]], figuurtjies en ander artefakte, en word toegeskryf aan die Vinča-kultuur wat ongeveer tussen 5500 en 3500 v.C. gefloreer het. Die bestaan van hierdie simbole het al lank die belangstelling van [[Argeoloog|argeoloë]] en [[Taalkundige|taalkundiges]] geprikkel, aangesien dit die moontlikheid opper dat hierdie simbole 'n vroeë vorm van [[Skryfstelsel|skrif]] of 'n gestruktureerde kommunikasiestelsel kon wees. Haarmann<ref>Haarmann, Harald. 1988. Universalgeschichte der Schrift. Avus Buch.</ref> verwys na hierdie simbole as ''"Der sakrale Schriftgebrauch in Alteuropa (ca. 5300-3500 v. Chr.)"'', wat aandui dat Harald Haarmann hierdie simbole as potensieel betekenisvol vir 'n vroeë vorm van skrifgebruik beskou. Dit plaas die Donau-skrif in 'n belangrike konteks wanneer ons die oorsprong van skrif en kommunikasie in [[Europa]] bespreek. Die Vinča-kultuur het 'n gebied beslaan wat vandag dele van [[Serwië]], [[Roemenië]], [[Bulgarye]], [[Noord-Masedonië]] en [[Hongarye]] insluit. Hierdie kultuur word gekenmerk deur gevorderde [[Landbou|landboupraktyke]], gesofistikeerde handwerk en 'n komplekse sosiale struktuur. Die ontdekking van die Donau-skrif op 'n verskeidenheid voorwerpe, van alledaagse gebruiksartikels tot rituele objekte, suggereer dat die simbole 'n belangrike rol in die samelewing gespeel het. Haarmann<ref name="haarmann">Haarmann, Harald. 1990. Language in Its Cultural Embedding. Explorations in the Relativity of Signs and Sign Systems. De Gruyter</ref> beklemtoon die belangrikheid van kulturele kontekste in die interpretasie van tekens en tekenstelsels. Haarmann sou waarskynlik argumenteer dat die Donau-skrif nie geïsoleerd verstaan kan word nie, maar eerder in die konteks van die Vinča-kultuur se geloofsoortuigings, sosiale gebruike en ekonomiese aktiwiteite. Haarmann<ref name="haarmann" /> werp lig op hoe tekens en simbole in 'n kulturele milieu ingebed is en verduidelik hoe die Donau-skrif 'n uitdrukking van hierdie spesifieke kultuur kon gewees het. Die aard van die Donau-skrif bly egter 'n onderwerp van debat. Die vraag of hierdie simbole 'n ware skrif verteenwoordig, 'n proto-skrif, 'n simboliese stelsel, of bloot dekoratiewe patrone is, is nog nie definitief beantwoord nie. Harris<ref name="harris">Harris, Roy. 1986. The Origin of Writing.Duckworth</ref> bespreek die ingewikkeldhede van die definisie en oorsprong van skrif en wys daarop dat die aannames oor wat skrif is, dikwels gebaseer is op moderne persepsies en nie noodwendig op die werklike praktyke van antieke samelewings nie. Harris<ref name="harris" /> bevraagteken die idee dat skrif noodwendig 'n voorstelling van spraak moet wees en stel voor dat skrif moontlik 'n onafhanklike ontwikkeling kan wees wat nie direk met gesproke taal verband hou nie. Hierdie perspektief is relevant vir die bespreking van die Donau-skrif, want dit daag 'n mens uit om buite konvensionele definisies van skrif te dink en die moontlikheid te oorweeg dat die simbole 'n ander soort kommunikasiestelsel kan verteenwoordig. Die aantal simbole wat in die Donau-skrif geïdentifiseer is, wissel volgens verskillende studies, maar dit word algemeen aanvaar dat daar 'n beperkte stel herhalende tekens is. Die simbole sluit in geometriese vorms, abstrakte patrone en soms voorstellings van diere en mense. Die patrone waarin die simbole voorkom, suggereer dat hulle moontlik in 'n sekere orde gerangskik is, wat kan dui op 'n gestruktureerde stelsel. Gimbutas<ref>Gimbutas, Marija. 1982. The Goddesses and Gods of Old Europe — 6500–3500 B.C. Myths and Cult Images. University of California Press</ref> se werk fokus op die religieuse en simboliese aspekte van die kultuur van Ou Europa, en dit is moontlik dat die Donau-skrif 'n rol in hierdie simboliese [[Sisteem (stratigrafie)|sisteem]] gespeel het. Alhoewel Gimbutas hoofsaaklik op die beelde en voorstellings fokus, is dit denkbaar dat die skrif ook 'n deel van die rituele of religieuse praktyke van die Vinča-kultuur uitgemaak het. Die simbole kon gebruik gewees het in rituele, as 'n vorm van identifikasie of selfs as 'n manier om 'n verbintenis met die goddelike uit te druk. Gimbutas <ref name="gimbutas">Gimbutas, Marija. 1991. The Civilization of the Goddess. The World of Old Europe. Harper Collins</ref> bied 'n breër konteks vir die Vinča-kultuur en die era waarin die Donau-skrif gebruik is. Gimbutas<ref name="gimbutas" /> beskryf Ou Europa as 'n matrifokale en waarskynlik matrilinêre samelewing, wat 'n sterk kontras vorm met die latere Proto-[[Indo-Europese]] kultuur. Hierdie konteks is belangrik omdat dit suggereer dat die Vinča-kultuur 'n unieke [[wêreldbeskouing]] en sosiale struktuur gehad het, wat moontlik in hul kommunikasiestelsels weerspieël is. As die Donau-skrif meer was as net dekoratiewe patrone, kan dit 'n uitdrukking wees van hierdie unieke kulturele identiteit en 'n manier om kennis, geloofsoortuigings of sosiale verhoudings vas te lê. Die feit dat die simbole op 'n wye verskeidenheid objekte gevind is, dui daarop dat hul gebruik nie beperk was tot 'n spesifieke klas of aktiwiteit nie, maar dat dit moontlik 'n integrale deel van die Vinča-samelewing was. Ten slotte bly die Donau-skrif 'n raaiselagtige aspek van die Europese [[voorgeskiedenis]]. Of dit 'n vroeë vorm van skrif is, 'n rituele simboolstelsel, of iets anders, dit bied 'n waardevolle blik op die kompleksiteit van die Vinča-kultuur en die intellektuele vermoëns van prehistoriese gemeenskappe. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skryfstelsels]] 0kc34b6h33rb8k69the2siuevlwix4j 0 450789 2915540 2909001 2026-07-03T21:58:45Z Jcb 223 2915540 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:204px;max-width:204px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:202px;max-width:202px"><div class="thumbimage">[[File:Beethoven_-_Concerto_in_C_minor,_cadenza.png|alt=|200x200px]]</div></div></div><div class="trow" style="display:flex"><div class="thumbcaption"> Cadenza-aanduiding van Beethoven se [[Piano Concerto No. 3 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 3 in C-mineur]]: 'n fermata oor die rus dui die begin van die cadenza aan, terwyl die fermata oor die [[Trill (music)|tril]] die einde van die cadenza aandui.<ref name="Grove">Grove, G. 1904. ''[[Grove's Dictionary of Music and Musicians|Grove's dictionary of music and musicians]]''. Volume 1. Onder redaksie van Fuller-Maitland, J.A. Macmillan Company, bl. 442.</ref></div></div></div></div>In musiek is 'n '''cadenza''' (van die Italiaans cadenza [kaˈdɛntsa]) generies gesproke 'n geïmproviseerde of uitgeskrewe ornamentele gedeelte wat deur 'n solis (of soliste) gespeel of gesing word, gewoonlik in 'n "vrye" [[Ritme|ritmiese]] styl, en wat dikwels virtuose vertoon toelaat. Gedurende hierdie tyd sal die begeleiding óf rus, óf 'n noot of akkoord aanhou. Dus word 'n geïmproviseerde cadenza in geskrewe notasie deur 'n fermata vir elke party aangedui. 'n Cadenza sal gewoonlik oor óf die laaste of voorlaaste noot in 'n stuk plaasvind, óf in die inleiding (Duits: ''Eingang''),<ref>Keefe, S.P. 2003. ''The Cambridge companion to Mozart.'' Cambridge: Cambridge University Press, bl. 265.</ref> of die laaste of voorlaaste noot van 'n belangrike subafdeling van 'n werk. 'n Cadenza kan ook voor 'n finale koda of ritornello gevind word.<ref name="Grove">Grove, G. 1904. ''[[Grove's Dictionary of Music and Musicians|Grove's dictionary of music and musicians]]''. Volume 1. Onder redaksie van Fuller-Maitland, J.A. Macmillan Company, bl. 442.</ref> == Oorsprong == Aanvanklik was cadenzas eenvoudiger en meer gestruktureerd - 'n solis sou klein versierings soos trillers aan die einde van kadens byvoeg. Hierdie klein versierings van die vroeë cadenza het nie die metrum beïnvloed nie. Namate die geïmproviseerde versierings egter voortgeduur het, het hulle langer en meer bepland geword. Dit het plek gemaak vir die "gekomponeerde" cadenza, wat uiteindelik gevorder het tot die "vrye metrum" wat vandag meer algemeen met cadenzas geassosieer word. Soliste kan speel sonder om hulle aan maatsoort of 'n streng tyd te stuur, en begeleiers in orkes wag vir hul herintrede.<ref>Swain, J.P. 1988. Form and function of the classical cadenza. ''Journal of Musicology'' 6(1): 27–59. DOI: https://doi.org/10.2307/763668. </ref> [[Lêer:Mozart - 6 Variations on an aria from I Filosofi Immaginarii K. 398 (416e), first movement, cadenza written out.png|senter|duimnael|664x664px|Die cadenza aan die einde van die sesde variasie van Mozart se Ses variasies op 'n aria uit ''I Filosofi Immaginarii'' K. 398 (146e) dui op die dikwels maatlose karaktereienskap van cadenzas.]] == In konserte == {{Multibeeld|direction=vertical|width=300|image1=Mozart - Piano Concert in Bb major K. 595, first movement, cadenza.png|image2=Mozart - Piano Concert in Bb major K. 595, first movement, cadenza.mid|footer=Die aanduiding van die cadenza in die eerste beweging van [[Mozart]] se Klavierkonsert no. 27 in B-mol-majeur, K. 595. Die harmoniese progressie is tipies van dié tydperk.}} Die term ''cadenza'' verwys ook na 'n gedeelte van 'n [[Concerto|konsert]] waarin die orkes ophou speel en die solis alleen en in vrye maat speel (sonder 'n streng, gereelde maatslag), en wat geskrewe of geïmproviseer kan word, afhangende van wat die komponis spesifiseer. Soms sal 'n cadenza klein gedeeltes vir ander instrumente buiten die solis insluit. 'n Voorbeeld is in [[Sergei Rachmaninoff]] se Klavierkonsert no. 3 in D-mineur, waar 'n solofluit, -klarinet en -horing oor arpeggio's deur die klavier speel. Cadenzas kom gewoonlik naby aan die einde van die eerste beweging voor, hoewel dit eintlik op enige plek in 'n konsert kan voorkom. 'n Voorbeeld is [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se Klavierkonsert no. 1 in B-mol-majeur, waarin 'n cadenza binne die eerste vyf minute van die kosert gehoor word. Die cadenza is gewoonlik die mees uitgebreide en virtuose deel wat die solo-instrument gedurende die hele stuk speel. Aan die einde van die cadenza tree die orkes weer in, en voltooi gewoonlik die beweging op hul eie, of – minder gereeld – saam met die solis. Sommig komponiste het cadenzas in hul werke verbied. Sekerlik die bekendste voorbeeld is [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], wat die cadenza verbied in die eerste beweging van sy [[Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur, op. 73 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur]], opus 73 (maat 490).<ref>Beethoven, L. van. 1862? [[scores:Special:ImagefromIndex/977419/mntc|Fünftes Concert für das Pianoforte.]] ''Ludwig van Beethovens Werke'' 6(69): 45. Leipzig: Breitkopf & Härtel. </ref> Pleks daarvan het hy 'n kort kandens geskryf wat die pianis verplig is om in die plek van die kadenza te speel. === Die cadenza-tril === In die Klassieke Periode het 'n solo-cadenza in 'n konsert tipies met 'n tril geëindig – gewoonlik op die [[supertonika]] – wat die herintrede van die orkes in die koda voorafgaan. Uitgebreide cadenza-trillers kom gereeld in [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se klavierkonserte voor, asook in allerlei vioolkonsrte en konsere vir ander snaarinstrumente wat in die periode tot met die vroeë 19de eeu gekomponeer is. Sien byvoorbeeld die illustrasie bo-aan dié artikel). == As 'n vokale versiering == Die cadenza was oorspronklik en is steeds 'n vokale versiering wat deur 'n sanger geïmproviseer word om 'n kadens in 'n aria uit te brei. Komponiste en musici het dit later in instrumentale musiek begin gebruik en dit het gou 'n standaarddeel van die konsert geword. Daar was egter reëls: Cadenzas vir stem- en blaasinstrumente moes in een asem uitgevoer word, en dit moes nie verafgeleë toonsoorte gebruik nie.<ref>Argricola, J.F. 1995. ''Introduction to the art of singing.'' Vertaal deur Julianne C. Baird. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 211. </ref> Dit is oorspronklik in hierdie konteks geïmproviseer, maar in die 19de eeu het [[Komponis|komponiste]] begin om cadenzas volledig uit te skryf.<ref>Latham, A. 2002. The Oxford companion to music. New York: Oxford University Press, bl. [[iarchive:isbn_9780198662129/page/193/mode/2up|194]]. </ref> Derde partye het ook cadenzas geskryf vir werke waarin die komponis bedoel het dat cadenza geïmproviseer moes word, sodat die solis 'n goed gevormde solo kon hê wat hulle vooraf kon inoefen. Sommige hiervan is al so ingeburger dat hulle al deel van die standaardrepertorium is. Voorbeelde hiervan is [[Joseph Joachim]] se cadenza vir [[Johannes Brahms]] se Vioolkonsert in D-majeur, opus 77, [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se stel cadenzas vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 20 in D-mineur, K. 644, en Estelle Liebling se uitgawe van cadenzas vir operas soos [[Gaetano Donizetti|Donizetti]] se ''La fille du regiment'' en ''Lucia di Lammermoor''. == In [[jazz]] == Moontlik is die noemenswaardigste afwykings van die gewoonte om cadenzas uit te skryf of weg te laat in [[jazz]] te vinde, meestal aan die einde van 'n ballade, hoewel cadensas in hierdie genre gewoonlik kort is. Saksofonis [[John Coltrane]] het egter gewoonlik 'n uitgebreide cadenza geïmproviseer wanneer hy "I want to talk about you" uitgevoer het, waarin hy sy voorliefde vir skalaarimprovisasie en multifoniek ten toon gestel het. Die opgeneemde voorbeelde van "I want to talk about you" (''Live at Birdland'' en ''Afro Blue Impressions'') is elk ongeveer 8 minute lank, waarvan Coltrane se onbegeleide cadenza wat ongeveer 3 minute in beslag neem. Meer sardonies het jazzkritikus Martin Williams eens Coltrane se improvisasies op "Africa/Brass" beskryf as "wesenlik uitgebreide cadenzas in stukke wat nooit gespeel word nie." <ref>Reitzes, D. 1998. [https://www.reitzes.com/coltrane1.html ''A love supreme: God breathes through John Coltrane.''] Besoek op 27 Junie 2025. </ref> Net so noemenswaardig is saksofonis [[Sonny Rollins]] se korter geïmproviseerde cadenza aan die einde van "Three little words" (''Sonny Rollins on impulse!''). Cadenzas word ook in instrumentale solo's met klavier of ander begeleiding gevind, waar hulle na aan die begin of na aan die einde (en soms op albei plekke!) geplaas word (bv. die kornetsolo "The maid of the mist" deur Herbert L. Clarke, of die einde van "Think of me" in Andrew Lloyd Webber se ''The Phantom of the Opera'', waar Christine Daaé 'n kort maar ingewikkelde cadenza sing). == Noemenswaardige voorbeelde == [[Lêer:Cadenza ad libitum - Hungarian Rhapsody No. 2 (Franz Liszt).gif|duimnael|341x341px|Die ''cadenza ad libitum'' in Franz Liszt se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-minuer]] * Dit is nie net konserte wat van cadenzas gebruik maak nie: Die ''Scena di Canta Gitano'', die vierde beweging van Nikolai Rimsky-Korsakov se ''Capriccio Espagnol'', bevat cadenzas vir [[Horing (blaasinstrument)|Franse horings]], [[Trompet|trompette]], [[viool]], [[fluit]], [[klarinet]] en [[harp]] in die aanvangsgedeelte. * [[Johann Strauss II]] het heel ongewoon 'n cadenza-agtige solo vir [[tjello]] en fluit gekomponeer vir die laaste gedeelte van sy Keiserwals, voordat die werk deur die trompette en daarna die hele orkes tot 'n einde gebring word.<ref>Jacob, H.E. 1940. Johann Strauss – a century of light music. Hutchinson, bl. 294.</ref> * Die tweede beweging van [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se derde Brandenburgkonsert bestaan uit slegs twee akkoorde; dit word algemeen aanvaar om 'n cadenza aan te dui wat om dié kadens geïmproviseer moet word. * Die eerste beweging van [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se vyfde Brandenburgkonsert spog met 'n uitgebreide cadenza vir [[klavesimbel]]. * Die koloratuurarias van [[Belcanto|bel canto]]-komponiste soos Donizetti, Bellini en [[Gioachino Rossini|Rossini]] bevat ook cadenzas vir die sangeresse. * [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] het ook cadenzas gekompneer vir 'n viool-en-[[altviool]]<nowiki/>duet in die eerste en derde bewegin van sy [[Sinfonia concertante vir viool, altviool en orkes in E-mol-majeur, KV 364 (Mozart)|Sinfonia concertante vir viool, altviool en orkes in E-majeur]], K. 364. * Mozart het ook 'n cadenza vir die eerste en laaste beweging van sy Klaviersonate in B-mol-majeur, K. 333 gekomponeer, wat ongewoon (en tog nie uniek nie) vir die tyd was omdat die werk andersins in sonatevorm is. * [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se [[Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur, op. 73 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur]]<ref name="Grove" /> bevat 'n genoteerde cadenza wat gedeeltelik deur die orkes begelei word. Later in die eerste beweging spesifiseer die komponis dat die solis die musiek moet speel soos geskryf, en dat geen geïmproviseerde cadenza gespeel mag word nie. * Beethoven het heel befaamd 'n cadenza-agtige solo vir die [[hobo]] in die rekapitulasie van sy [[Simfonie no. 5 in C-mineur, op. 67 (Beethoven)|Simfonie no. 5 in C-mineur]], op. 67 ingesluit. * [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se Eerste Klavierkonsert is nie net bekend vir die uitbereide cadenza in die eerste vyf minue van die eerste eerste beweging nie, maar ook vir 'n ''tweede'' – beduidend langer – cadenza op 'n meer konvensionele plek, naamlik die einde van die beweging. * [[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninof]] se Klavierkonsert no. 3 in D-mineur, opus 30 bevat 'n toccata-agtige cadenza in die eerste beweging wat sowel lank as ongelooflik moeilik is, of 'n plaasvervangercadenza wat in swaarder akkoordstyl geskryf is. Albei cadenzas lei tot 'n identiese gedeelte met arpeggio's deur die klavier en 'n fluitbegeleiding, voordat die cadenza stil wegsterf. * [[Fritz Kreisler]] het cadenzas vir die eerste en derde bewegings van Beethoven se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur]], opus 61 geskryf. * [[Aaron Copland]] geberuik 'n cadenza in sy Klarinetkonsert om twee bewegings met mekaar te verbind. * Karlheinz Stockhausen het vyf ensemble-cadenzas in sy kwintet vir blasers, ''Zeitmaße'' (1955–1956) geskryf, asook cadenzas vir trompet en piccolo in ''Luzifers Tanz'' (1983), en 'n cadenza vir Engelse horing in sy trio ''Balance'' (2007).<ref>Jerome K. 2017. Karlheinz Stockhausen: Zeitmaße. In Thomas, W. (red.). ''Landmarks in music since 1950.'' London: Routledge, bl. 89–121.</ref> * Karol Szymanowski se twee vioolkonserte het albei cadenzas wat gekomponeer is deur die violis wat dit sou uitvoer, Paweł Kochański. * In die derde beweging van [[Edward Elgar|Elgar]] se Vioolkonsert in B-mineur, opus 61 is daar 'n onverwagse cadenza waarin die orkes die solis met 'n pizzicato tremolando-effek ("cadenza accompagnato") begelei. * [[Franz Liszt]] se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-mineur vir klavier bevat 'n instruksie ''cadenza ad libitum'' voor die finale koda, bedoelend dat die pianis 'n cadenza na goeddunke kan byvoeg.<ref name="Grove" /> Hoewel die meeste pianiste dié uitnodiging van die hand wys, het pianiste soos [[Alfred Cortot]], [[Sergei Rachmaninoff|Sergei Rachmaninof]] en [[Marc-André Hamelin]] tog vername cadenzas vir die werk gekompneer het. * Die pianiste Chick Corea en Makoto Ozone het jazz-cadenzas in 'n andersins tradisionele uitvoering van Mozart se Konsert vir twee klaviere ingesluit. * [[Nikolai Rimski-Korsakof|Rimski-Korsakof]] se ''Scheherazade'' bevat verskeie cadenzas for viool. * Mozart het 'n cadenza vir sy eie Horingkonsert no. 3 in E-mol-majeur, K. 447 geskryf. Dit kom aan die einde van die eerste beweging voor. * [[Sergei Prokofiëf]] se Klavierkonsert no. 2 in G-minuer, opus 16 bevat 'n uitmergelende vyf minute lange cadenza, wat die eerste beweging afsluit. * In [[Dmitri Sjostakowitsj]] se Tjellokonsert no. 1 in E-mol-majeur, opus 107 is die derde beweging eintlik 'n hele cademza wat die tweede en vierde bewegings aan mekaar skakel. * Carlos Chávez's se Vioolkonsert het 'n sewe minute lange onbegeleide cadenza as die derde van vyf temas, ten spyte daarvan dat die solis bykans sonder onderbreking die res van die 35 minute lange komposisie speel. === Gekomponeerde kadensas === Komponiste wat cadenzas vir ander kompniste se werk geskryf het, sluit in: * Carl Baermann se cadenza vir die tweede beweging van Mozart se Klarinetkonsert in A-majeur, K. 622 * [[Ludwig van Beethoven]] se cadenzas vir die eerste en derde bewegings van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 20 in D-mineur, K. 644 * [[Joseph Joachim]] se cadenza vir [[Johannes Brahms|Brahms]] se Vioolkonsert in D-majeur, opus 77 * [[Benjamin Britten]] se cadenza vir [[Joseph Haydn|Haydn]]'s Tjellokonsert no. 1 in C-majeur, Hob. VIIb/1 vir Mstislav Rostropowitsj. * David Johnstone se ''A manual of cadenzas and cadences for cello'', gepubliseer deur Creighton's Collection (2007) * [[Wilhelm Kempff]] se cadenzas vir Beethoven se eerste vier klavierkonserte. * [[Clara Schumann]] se cadenza vir Beethoven se [[Klavierkonsert no. 3 in C-mineur, op. 37 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 3 in C-mineur]], opus 37 * Karlheinz Stockhausen se cadenzas vir twee van Mozart se konserte vir windblasers (fluit en klarinet), vir Kathinka Pasveer en Suzanne Stephens, en een cadenza elk vir die trompetkonserte van [[Leopold Mozart]] en [[Joseph Haydn]], vir sy seun Markus. * Richard Strauss se vokale cadenza in 1919 vir sopraan Elisabeth Schumann vir Mozart se solomotet, ''[[Exsultate, jubilate (K. 165)|Exsultate, jubilate]]'', K. 165 (wat deur Kathleen Battle opgeneem is) * Friedrich Wührer se cadenzas vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]' se Klavierkonsert no. 21 in C-majeur, Klavierkonsert no. 24 in C-mineur, K. 491 en Klavierkonsert no. 26 in D-majeur, K. 537 * [[Sergei Rachmaninoff|Sergei Rachmaninof]] se cadenza vir [[Franz Liszt|Liszt]] se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-majeur, wat hy in 1919 opgeneem het * [[Alfred Schnittke]] se twee cadenzas vir [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur, opus 61]](a), waarvan die eerste aanhaal uit die vioolkonserte van Berg, [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Béla Bartók|Bartók]] (vioolkonsert no. 1 en 2), [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]] (Vioolkonsert no. 1), asook uit Beethoven se [[Simfonie no. 7 in A-majeur, op. 92 (Beethoven)|Simfonie no. 7 in A-majeur]], opus 92 * Schnittke se cadenza vir die eerste beweging van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 24 in C-mineur, K. 491 in 1975 * [[Fritz Kreisler]] se semipolifoniese cadenza vir Beethoven se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur]], opus 61(a) * [[John Williams (dirigent)|John Williams]] se 6 minuut lange segment, wat bestaan het uit 'n cadenza, 'n reeks variasies en 'n paar stukkies versierings vir die openingskrediete van die 1971-film ''Fiddler on the roof'', uitgevoer deur die violis [[Isaac Stern]] * Alma Deutscher se cadenza vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 8 in C-majeur, K. 246, toe sy tien jaar oud was * David Popper se stel cadenzas vir vyf verskillende tjellokonserte ([[Joseph Haydn|Haydn]] se Tjellokonsert ino. 2 in D-majeur, opus 101; [[Camille Saint-Saëns|Saint-Saëns]] se Tjellokonsert no. 1 in A-mineur, opus 33; [[Robert Schumann|Schumann]] se Tjellokonsert in A-mineur, opus 129; Volkmann se Tjellokonsert in A-mineur, opus 33; en Molique se Tjellokonsert in D-majeur, opus 45) * Émile Sauret se cadenza vir Paganini se Viiolkonsert no. 1, opus 6. == Verwysings == {{verwysings}} == Verdere leeswerk == * Badura-Skoda, E. et al. Cadenza. In Macy. L. (red.). ''[https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic Grove Music Online]'' (intekening vereis). * Lawson, C. 1999. ''The historic performance of music: an introduction'', bl. 75–76. == Eksterne skakels == * {{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2010/02/classical-cadenzas/35353/|title=Classical Cadenzas|last=Tarloff|first=E.|date=February 9, 2010|website=[[The Atlantic]]|ref=none}} * {{International Music Score Library Project|work=Category:Cadenzas}} j9fy9z6tv3y94ntpx5181lrrpfytu8h 0 452080 2915515 2914654 2026-07-03T18:30:12Z SpesBona 2720 Jammer! 2915515 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Indië | beeld = Kenteken van die Indiese nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Indiese nasionale vrouekrieketspan | bynaam = ''Women in Blue'' | konferensie = [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] (BCCI) | kaptein = [[Harmanpreet Kaur]] | afrigter = {{vlagikoon|Indië}} [[Amol Muzumdar]] | toetsstatusjaar = 1976 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[Asiatiese Krieketraad|AKR]] (Asië) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 3de | beste_edi-rang = 2de (Mei 2020) | t20i-rang = 3de | beste_t20i-rang = 3de (November 2019) | eerste_toets = t {{Crv-WI}} op [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]]; 31 Oktober – 2 November 1976 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-AU}} op [[WACA-krieketveld]], [[Perth]]; 6–8 Maart 2026 | aantal_toetse = 42 | aantal_toetse_vanjaar = 1 | toetsrekord = 8/7 (19,01%)<br />(0 gelykop, 27 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/1 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = Naaswenner (in 2022–25) | eerste_edi = t {{Crv-EN}} op [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]; 1 Januarie 1978 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-AU}} op [[Bellerive-ovaal]], [[Hobart]]; 1 Maart 2026 | aantal_edis = 345 | aantal_edis_vanjaar = 3 | edi-rekord = 188/150 (54,49%)<br />(2 gelykop, 5 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 11/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] | vwb_beste = '''Kampioen''' (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-EN}} op [[County-krieketveld, Derby|County-krieketveld]], [[Derby, Engeland|Derby]]; 5 Augustus 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-AU}} op [[Lord’s]], [[Londen]]; 28 Junie 2026 | aantal_t20is = 225 | aantal_t20is_vanjaar = 16 | t20i-rekord = 123/95 (54,67%)<br />(1 gelykop, 6 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 7/9<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 10/10 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = Naaswenner (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _IndTest23 | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = _blue_stripes_adidas | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = 1350C1 | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _ind_odi24 | a_patroon_b = _ind_odi24 | a_patroon_ra = _ind_odi24 | a_patroon_broek = _white_stripes_adidas | a_linkerarm = 0889E6 | a_liggaam = 0889E6 | a_regterarm = 0889E6 | a_broek = 0889E6 | t_patroon_la = _orange_border | t_patroon_b = _ind_t20i2526 | t_patroon_ra = _orange_border | t_patroon_broek = _white_stripes_adidas | t_linkerarm = 0066D6 | t_liggaam = 0066D6 | t_regterarm = 0066D6 | t_broek = 0066D6 }} Die '''Indiese nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''India women’s national cricket team'', afgekort ''India Women'' of ''India W''; [[Hindi]]: भारतीय महिला क्रिकेट टीम), met die bynaam ''Women in Blue'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Indië]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] (''BCCI'', van Engels: ''Board of Control for Cricket in India'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Indië het in 1976 in sy eerste toetswedstryd teen [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] gespeel. Indië se beste prestasies tot dusver is een titel tydens [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) en een [[T20I-vrouewêreldbeker]]eindstryd (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]]) asook sewe Asiatiese Vrouebekertitels (in 2004, 2005–06, 2006, 2008, 2012, 2016 en 2022). Indië is tans (Junie 2026) derde op die IKR-vroue-eendagranglys en derde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Mei 2026 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> Twee voormalige Indiese spelers is in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Raad vir Beheer van Krieket in Indië}} Die Raad vir Beheer van Krieket in Indië (BCCI) is in 1928 gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20170821-bcci-board-of-control-for-cricket-in-india-cricketers-1028866-2017-08-11 |title=Unbeaten innings: BCCI and its role in making cricket a religion in India |publisher=India Today |date=21 Augustus 2017 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> Sedert 31 Mei 1926 is Indië ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/board-of-control-for-cricket-in-india |title=Board Of Control For Cricket In India |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Indiese beheerliggaam in 1983 ’n stigtingslid van die Asiatiese Krieketkonferensie (''Asian Cricket Conference'', ACC; nou [[Asiatiese Krieketraad]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/aboutus |title=Inaugural Meeting of The Asian Cricket Conference on 19th and 20th September 1983, New Delhi, India. |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> Die Raad vir Beheer van Krieket in Indië bestuur al die Indië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die BCCI verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Indiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Indië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:2020 ICC Women's T20 World Cup Final.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] tussen Australië en Indië]] [[Lêer:Prime Minister of Bharat, Shri Narendra Damodardas Modi and the India women's national cricket team at 7, Lok Kalyan Marg.jpg|duimnael|links|Die Indiese nasionale vrouekrieketspan word ná hul oorwinning tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 deur die eerste minister [[Narendra Modi]] ontvang]] Die georganiseerde vrouekrieket in Indië het in 1973 begin met die stigting van die Vrouekrieketvereniging van Indië (''Women’s Cricket Association of India'', ''WCAI'') in [[Lucknow]] onder voorsitterskap van Begum Hamida Habibullah. Die beheerliggaam is in dieselfde jaar deur die Internasionale Vrouekrieketraad (''International Women’s Cricket Council'', ''IWCC'') erken. In 1978 is die ''WCAI'' ook deur die Indiese regering erken. Aan die begin is in Indië toernooie tussen verskeie [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaatspanne]] gereël. Kort daarna is ook toernooie tussen universiteitsvrouespanne en juniortoernooie beslis. Die eerste internasionale wedstryd is in 1975 teen die Australiese o/25-span beslis. In 1976 het die Indiërs hul eerste [[Toetskrieket|vrouetoetswedstryd]] teen [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] gewen. In 1995 het die span aan die eeufees van krieket in [[Nieu-Seeland]] deelgeneem en hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-reeks]] beklink. Die Indiese regering het enkele spelers se uitstaande prestasies met die [[Arjuna-toekenning]] bekroon, waaronder [[Shanta Rangaswamy]] (in 1976), [[Diana Edulji]] (in 1983), [[Shubhangi Kulkarni]] (in 1985) en [[Sandhya Agarwal]] (in 1986). Die span het aan die [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] deelgeneem. Die 1978-toernooi is deur die ''WCAI'' aangebied en ook die 1997-toernooi is in Indië beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-history-of-indian-women-s-cricket-94140 |titel=The history of Indian women's cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shubangi Kulkarni |date=8 September 2000 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> Sedert die 2000’s kon die Indiërs hulleself as belangrike mededingers in internasionale vrouekrieket vestig. Die span het onder andere die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] en die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] as naaswenners afgesluit. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het die medegasheer Indië sy eerste [[vrouekrieketwêreldbeker]]titel ingepalm, nadat hulle in die eindstryd [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] met 52 lopies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-report |title=Deepti, Shafali star as India savour World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=2 November 2025 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === Twee voormalige Indiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Diana Edulji]] || Veelsydig || 2023 |- | [[Neetu David]] || Bouler || 2024 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 98 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 158 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 94 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Indië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Indiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sandhya Agarwal]] | 1984–1995 | align=center | 13 | align=center | '''1&nbsp;110''' | [[Mithali Raj]] | 1999–2022 | align=center | 232 | align=center | '''7&nbsp;805''' | [[Smriti Mandhana]] | 2013–hede | align=center | 171 | align=center | '''4&nbsp;538''' |- | [[Shantha Rangaswamy]] | 1976–1991 | align=center | 16 | align=center | '''{{0}}750''' | [[Smriti Mandhana]] | 2013–hede | align=center | 120 | align=center | '''5&nbsp;411''' | [[Harmanpreet Kaur]] | 2009–hede | align=center | 202 | align=center | '''4&nbsp;216''' |- | [[Shubhangi Kulkarni]] | 1976–1991 | align=center | 19 | align=center | '''{{0}}700''' | [[Harmanpreet Kaur]] | 2009–hede | align=center | 164 | align=center | '''4&nbsp;541''' | [[Shafali Verma]] | 2019–hede | align=center | 111 | align=center | '''2&nbsp;901''' |- | [[Mithali Raj]] | 2002–2021 | align=center | 12 | align=center | '''{{0}}699''' | [[Anjum Chopra]] | 1995–2012 | align=center | 127 | align=center | '''2&nbsp;856''' | [[Jemimah Rodrigues]] | 2018–hede | align=center | 131 | align=center | '''2&nbsp;824''' |- | [[Smriti Mandhana]] | 2014–hede | align=center | {{0}}8 | align=center | '''{{0}}635''' | [[Deepti Sharma]] | 2014–hede | align=center | 124 | align=center | '''2&nbsp;771''' | [[Mithali Raj]] | 2006–2019 | align=center | {{0}}89 | align=center | '''2&nbsp;364''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/india-women-1863/women-s-test-matches-8 |title=Records / India Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/india-women-1863/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / India Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/india-women-1863/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / India Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Diana Edulji]] | 1976–1991 | align=center | 20 | align=center | '''63''' | [[Jhulan Goswami]] | 2002–2022 | align=center | 204 | align=center | '''255''' | [[Deepti Sharma]] | 2016–hede | align=center | 149 | align=center | '''168''' |- | [[Shubhangi Kulkarni]] | 1976–1991 | align=center | 19 | align=center | '''60''' | [[Deepti Sharma]] | 2014–hede | align=center | 124 | align=center | '''166''' | [[Radha Yadav]] | 2018–hede | align=center | {{0}}91 | align=center | '''106''' |- | [[Jhulan Goswami]] | 2002–2021 | align=center | 12 | align=center | '''44''' | [[Neetu David]] | 1995–2008 | align=center | {{0}}97 | align=center | '''141''' | [[Poonam Yadav]] | 2013–2022 | align=center | {{0}}72 | align=center | '''{{0}}98''' |- | [[Neetu David]] | 1995–2006 | align=center | 10 | align=center | '''41''' | [[Nooshin Al Khadeer]] | 2002–2012 | align=center | {{0}}78 | align=center | '''100''' | [[Renuka Singh]] | 2021–hede | align=center | {{0}}65 | align=center | '''{{0}}70''' |- | [[Shashi Gupta]] | 1984–1991 | align=center | 13 | align=center | '''25''' | [[Rajeshwari Gayakwad]] | 2014–2022 | align=center | {{0}}64 | align=center | '''{{0}}99''' | [[Rajeshwari Gayakwad]] | 2014–2023 | align=center | {{0}}58 | align=center | '''{{0}}61''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/india-women-1863/women-s-test-matches-8 |title=Records / India Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/india-women-1863/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / India Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 29 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/india-women-1863/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / India Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was twaalf spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Indië tydens ’n toetswedstryd, 14 tydens ’n EDI en vyf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/india-women-1863/women-s-test-matches-8 |title=Records / India Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/india-women-1863/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / India Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/india-women-1863/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / India Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Shantha Rangaswamy | 1976–1984 | Diana Edulji | 1978–1993 | Mithali Raj | 2006–2016 |- | 2 | Diana Edulji | 1985–1986 | Shantha Rangaswamy | 1982–1984 | Jhulan Goswami | 2008–2015 |- | 3 | Nilima Jogalekar | 1985 | Shubhangi Kulkarni | 1986 | Anjum Chopra | 2012 |- | 4 | Shubhangi Kulkarni | 1986–1991 | Purnima Rau | 1995 | '''Harmanpreet Kaur''' | 2012–hede |- | 5 | Sandhya Agarwal | 1991 | Pramila Bhatt | 1995–1997 | Smriti Mandhana | 2019–2025 |- | 6 | Purnima Rau | 1995 | Chanderkanta Kaul | 1999 | | |- | 7 | Pramila Bhatt | 1995 | Anju Jain | 2000 | | |- | 8 | Chanderkanta Kaul | 1999 | Anjum Chopra | 2002–2012 | | |- | 9 | Anjum Chopra | 2002 | Mamatha Maben | 2003–2004 | | |- | 10 | Mamatha Maben | 2003 | Mithali Raj | 2004–2022 | | |- | 11 | Mithali Raj | 2005–2021 | Jhulan Goswami | 2008–2011 | | |- | 12 | '''Harmanpreet Kaur''' | 2023–hede | Rumeli Dhar | 2008 | | |- | 13 | | | '''Harmanpreet Kaur''' | 2013–hede | | |- | 14 | | | Smriti Mandhana | 2019–2026 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 12 || 1 || 5 || 0 || 6 || 8,33 || 24 Desember 2023 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 15 || 3 || 1 || 0 || 11 || 20,00 || 1 September 2006 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 6 || 0 || 0 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Maart 2002 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 6 || 1 || 1 || 0 || 4 || 16,67 || 19 November 1976 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''42''' || '''8''' || '''7''' || '''0''' || '''27''' || '''19,05''' || 19 November 1976 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #152 op 6–8 Maart 2026. Laaste keer hersien op 29 Junie 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/india-women-1863/women-s-test-matches-8 |title=Records / India Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2026 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 64 || 12 || 52 || 0 || 0 || 18,75 || 16 Februarie 1995 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 9 || 6 || 1 || 1 || 1 || 66,67 || 8 April 2013 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 80 || 36 || 42 || 0 || 2 || 45,00 || 20 Januarie 1982 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 15 || 15 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Julie 1993 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 58 || 23 || 34 || 1 || 0 || 39,66 || 21 Februarie 1985 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 12 || 12 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 Desember 2005 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 36 || 32 || 3 || 0 || 1 || 88,89 || 15 Desember 2000 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 35 || 21 || 13 || 0 || 1 || 60,00 || 22 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 29 || 24 || 5 || 0 || 0 || 82,75 || 20 Julie 1993 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Julie 1993 |- |align="left"| Internasionale XI || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Januarie 1982 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Julie 1993 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''345''' || '''188''' || '''150''' || '''2''' || '''5''' || '''54,49''' || 17 Januarie 1982 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1550 op 16 Mei 2026. Laaste keer hersien op 29 Junie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/india-women-1863/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / India Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Mei 2026 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Vierde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Vierde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Vierde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Sewende plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Vyfde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || '''Kampioen''' |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 39 || 9 || 28 || 1 || 1 || 23,08 || 23 Maart 2012 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 24 || 21 || 3 || 0 || 0 || 87,50 || 2 April 2013 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 38 || 12 || 26 || 0 || 0 || 31,58 || 5 Augustus 2006 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 November 2018 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 14 || 4 || 10 || 0 || 0 || 28,57 || 27 Junie 2011 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 17 || 14 || 3 || 0 || 0 || 82,35 || 13 Junie 2009 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 31 || 25 || 5 || 0 || 1 || 80,65 || 15 Junie 2009 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 25 || 11 || 11 || 0 || 3 || 44,00 || 30 November 2014 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 24 || 15 || 9 || 0 || 0 || 62,50 || 22 Januarie 2011 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Barbados}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Augustus 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 3 || 2 || 0 || 0 || 1 || 66,67 || 3 Junie 2018 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Junie 2026 |- |align="left"| {{vlagland|Nepal}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Julie 2024 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Junie 2018 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Oktober 2022 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''225''' || '''123''' || '''95''' || '''1''' || '''6''' || '''54,67''' || 5 Augustus 2006 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2907 op 28 Junie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/india-women-1863/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / India Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Junie 2026 |accessdate=29 Junie 2026}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |} === Asiatiese Vrouebekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2004 || '''Kampioen''' |- |2005–06 || '''Kampioen''' |- |2006 || '''Kampioen''' |- |2008 || '''Kampioen''' |- |2012 || '''Kampioen''' |- |2016 || '''Kampioen''' |- |2018 || Naaswenner |- |2022 || '''Kampioen''' |- |2024 || Naaswenner |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Silwermedalje |} === Asiatiese Spelerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2010 || Nie deelgeneem nie |- |2014 || Nie deelgeneem nie |- |2022 || '''Kampioen''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Indiese nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|India women's national cricket team|Indiese nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} {{hi}} [https://www.bcci.tv/ Amptelike webwerf van die Raad vir Beheer van Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/india-women-1812 Indië-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/board-of-control-for-cricket-in-india Indië by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Indië]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] l4thdf4l780j4u9g1vxzre73yz1lu9g 0 452192 2915516 2914961 2026-07-03T18:30:15Z SpesBona 2720 Jammer! 2915516 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Nieu-Seeland | beeld = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = ''White Ferns'' | konferensie = [[Nieu-Seeland Krieket]] (NZC) | kaptein = [[Amelia Kerr]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Ben Sawyer]] | toetsstatusjaar = 1935 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië]] | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 5de | beste_edi-rang = 2de | t20i-rang = 4de | beste_t20i-rang = 3de | eerste_toets = t {{Crv-EN}} op [[Lancasterpark]], [[Christchurch]]; 16–18 Februarie 1935 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-EN}} op [[North Marine Road Ground]], [[Scarborough]]; 21–24 Augustus 2004 | aantal_toetse = 45 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 2/10 (4,44%)<br />(0 gelykop, 33 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = Derde plek (in 2014–16) | eerste_edi = t {{vlagland|Trinidad en Tobago}} op Clarence Park, St Albans; 23 Junie 1973 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-EN}} op [[Sophia Gardens (krieketveld)|Sophia Gardens]], [[Cardiff]]; 16 Mei 2026 | aantal_edis = 409 | aantal_edis_vanjaar = 9 | edi-rekord = 197/197 (48,17%)<br />(3 gelykop, 12 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 6/2<br />(0 gelykop, 1 onbeslis) | vwb_verskynings = 13/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] | vwb_beste = '''Kampioen''' (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]]) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-EN}} op [[County-krieketveld, Hove|County-krieketveld]], [[Hove]]; 5 Augustus 2004 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-EN}} op [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]; 27 Junie 2026 | aantal_t20is = 204 | aantal_t20is_vanjaar = 16 | t20i-rekord = 110/87 (53,92%)<br />(3 gelykop, 4 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 10/6<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 10/10 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF6 | h_liggaam = FFFFF6 | h_regterarm = FFFFF6 | h_broek = FFFFF6 | a_patroon_la = _fig12t | a_patroon_b = _nz_odi_2526 | a_patroon_ra = _fig12t | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 000000 | a_liggaam = 000000 | a_regterarm = 000000 | a_broek = 000000 | t_patroon_la = _black_transparent_blue_hoops | t_patroon_b = _nz_t20i_2526 | t_patroon_ra = _black_transparent_blue_hoops | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 000000 | t_liggaam = 000000 | t_regterarm = 000000 | t_broek = 000000 }} Die '''Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''New Zealand women’s national cricket team'', afgekort ''New Zealand Women'' of ''New Zealand W''), met die bynaam ''White Ferns'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Nieu-Seeland]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Nieu-Seeland Krieket]] (''NZC'', van Engels: ''New Zealand Cricket'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Ná [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] is Nieu-Seeland die derde oudste vrouekrieketspan in internasionale krieket en het in 1935 in sy eerste toetswedstryd teen Engeland gespeel. Nieu-Seeland se beste prestasies tot dusver is een titel elk tydens [[vrouekrieketwêreldbeker]]- (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]]) en [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Nieu-Seeland is tans (Junie 2026) vyfde op die IKR-vroue-eendagranglys en vierde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Mei 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> Een voormalige Nieu-Seelandse speler is in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Krieket}} Die beheerliggaam van krieket in Nieu-Seeland, Nieu-Seeland Krieket (''NZC'', ''New Zealand Cricket''), is op 27 Desember 1894 as die Nieu-Seeland Krieketraad gestig (''NZCC'', ''New Zealand Cricket Council'') en is die toesighouer van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspanne.<ref name="Press">{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP18941228.2.12 |title=Cricket Conference: Formation of a New Zealand Council |publisher=Press |page=3 |volume=LI |issue=8987 |date=28 Desember 1894 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> Sedert 31 Mei 1926 is Nieu-Seeland ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket |title=New Zealand Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> Nieu-Seeland Krieket bestuur al die Nieu-Seeland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en vir die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is Nieu-Seeland Krieket verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nieu-Seelandse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nieu-Seeland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === [[Lêer:New Zealand women's cricket team, United Kingdom tour of 1954.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan tydens hul 1954-toer na Engeland]] Die eerste gedokumenteerde vrouekrieketwedstryd in Nieu-Seeland het in 1886 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] plaasgevind. Daarna is talle klubs gestig, waardeur die sport vir vroue ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die land gevestig het. Die eerste provinsiale beheerliggame is ná 1928 gestig en nadat in 1933 die [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engelse span]] aangebied het om tydens hul 1934/35-toer na Australië ook Nieu-Seeland te besoek, het die sport se ontwikkeling ’n groot hupstoot gekry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/women-together/new-zealand-womens-cricket-council |title=New Zealand Women's Cricket Council 1933–1992 |publisher=New Zealand History |author=Prue Hyman |accessdate=7 April 2022}}</ref> Gevolglik is die Nieu-Seelandse Vrouekrieketraad (''New Zealand Women’s Cricket Council'') gestig wat die land se vrouekrieket gereël en ’n nasionale span benoem het wat as die derde span internasionale wedstryde gespeel het. Die nasionale span se eerste ontmoeting met Engeland het in ’n swak nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-smoking-drinking-gambling-or-men-331397 |title=No smoking, drinking, gambling … or men |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=19 Januarie 2008 |accessdate=7 April 2022}}</ref> Eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die volgende wedstryd gereël. Tydens die 1947/48-seisoen het [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir ’n [[Toetskrieket|toetswedstryd]] Nieu-Seeland besoek en die Nieu-Seelanders het weereens ’n swak nederlaag gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-women-tour-of-new-zealand-1947-48-62058/new-zealand-women-vs-australia-women-only-test-67408/full-scorecard |title=Only Test, Wellington, Mar 20 – 23 1948, Australia Women tour of New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Oor die volgende jare heen het Nieu-Seeland talle toetsreekse teen beide Australië en Engeland gespeel, maar dit het tot in 1971/72 geneem, voordat hulle hul eerste toetswedstryd tydens hul toer na Australië kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-australia-1971-72-62240/australia-women-vs-new-zealand-women-only-test-67442/full-scorecard |title=Only Test, Melbourne, February 05 – 08, 1972, New Zealand Women tour of Australia |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Gedurende dieselfde seisoen het hulle ook hul eerste toetsreeks in [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] gespeel wat hulle ná ’n oorwinning beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-south-africa-1971-72-62238/south-africa-women-vs-new-zealand-women-3rd-test-67445/full-scorecard |title=3rd Test, Johannesburg, March 24 – 27, 1972, New Zealand Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Dit was die Nieu-Seelandse span se laaste toetsoorwinning tot op hede. === Eerste krieketwêreldbekertitel === [[Lêer:New Zealand women's representative cricket team, of 1966.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan in 1966]] Onder haar [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Trish McKelvey]], wat dié pos van 1966 af beklee het, het die Nieu-Seelanders tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] in hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] gespeel en kon dié toernooi ná Australië en Engeland in die derde plek afsluit. Tydens die daaropvolgende [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) het hulle dieselfde prestasie behaal. Sedert 1984/85 ding hulle met Australië mee om die Rose Bowl, ’n jaarlikse EDI-reeks wat afwisselend in albei lande beslis word. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993]] het die span vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar teen Engeland vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-women-took-over-lord-s-396113 |title=When women took over Lord's |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=20 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> In die 1994/95-seisoen het die Nieu-Seelanders in hul eerste reeks teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] te staan gekom, in 1996 teen [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] en in 1996/97 teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]]. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] het die span in die halfeindstryd Engeland geklop, maar die keer die eindstryd teen Australië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/england-women-vs-new-zealand-women-2nd-sf-66988/full-scorecard |title=2nd SF, Chennai, December 26, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/australia-women-vs-new-zealand-women-final-66905/full-scorecard |title=Final, Kolkata, December 29, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo | accessdate=7 April 2022}}</ref> Daarna het [[Emily Drumm]] as kaptein oorgeneem en die span het in hierdie tydperk talle reekse beklink. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle in die eindstryd teen Australië geseëvier en hul eerste titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/winning-the-cup-losing-a-cap-394797 |title=Winning the cup, losing a cap |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> === Eerste T20I-vrouewêreldbekertitel === [[Lêer:2020 ICC W T20 WC NZ v SL 02-22 Perera (01).jpg|duimnael|links|Nieu-Seeland teen [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]]] In die daaropvolgende jare het die span enkele reekse teen Ierland en [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] gewen. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] het die Nieu-Seelanders egter in die halfeindstryd teen Indië vasgeval. Hulle het dié opponent tydens hul tuisreeks in die 2005/06-seisoen geklop, maar dit was saam met hul oorwinning oor Engeland gedurende somer 2007 hul enigste prestasie tot die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]], waar hulle die eindstryd gehaal het, maar deur Engeland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/england-women-vs-new-zealand-women-final-357980/match-report |title=England lift World Cup after late dram |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Roesler |date=22 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> Ná die invoering van [[Twintig20|T20I-krieket]] het die span tydens die eerste twee [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] die eindstryd gehaal. Daarna het die Nieu-Seelanders tydens belangrike toernooie egter gesukkel. In [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] het hulle tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie die halfeindrondte gehaal, maar tydens beide die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] en die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] is hulle in die groepfase uitgeskakel. Ná hierdie teleurstellings het Nieu-Seeland tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] onder haar kaptein [[Sophie Devine]] die eindstryd teen Suid-Afrika gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=10 Oktober 2024}}</ref> Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het egter teleurstellend verloop en die Nieu-Seelanders is in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cn7exx5d02lo |title=India beat New Zealand to take last semi-final spot |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=23 Oktober 2025 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] is die verdedigende kampioen Nieu-Seeland ook in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jun/27/england-v-new-zealand-womens-t20-world-cup-live |title=England thrash New Zealand by nine wickets to eliminate them from Women’s T20 Cricket World Cup – as it happened! |publisher=[[The Guardian]] |author=Tanya Aldred |date=27 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> == Bynaam == Die Nieu-Seelandse vrouekrieketspan se bynaam is ''White Ferns''. Dit is een van talle byname vir Nieu-Seelandse nasionale spanne wat verband hou met die [[All Blacks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzealand.com/int/feature/new-zealand-people/ |title=New Zealand People |publisher=New Zealand |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:Debbie Hockley CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Debbie Hockley (2021)]] Een voormalige Nieu-Seelandse speler is vir haar uitstekende prestasie in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Debbie Hockley]] || Veelsydig || 2013 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 125 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 155 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 75 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Nieu-Seeland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nieu-Seelandse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Debbie Hockley]] | 1979–1996 | align=center | 19 | align=center | '''1&nbsp;301''' | [[Suzie Bates]] | 2006–2026 | align=center | 184 | align=center | '''5&nbsp;982''' | [[Suzie Bates]] | 2007–2026 | align=center | 186 | align=center | '''4&nbsp;758''' |- | [[Judi Doull]] | 1966–1975 | align=center | 11 | align=center | '''{{0}}779''' | [[Amy Satterthwaite]] | 2007–2022 | align=center | 145 | align=center | '''4&nbsp;639''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2026 | align=center | 158 | align=center | '''3&nbsp;817''' |- | [[Trish McKelvey]] | 1966–1979 | align=center | 15 | align=center | '''{{0}}699''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2025 | align=center | 159 | align=center | '''4&nbsp;279''' | [[Amelie Kerr]] | 2016–hede | align=center | 104 | align=center | '''2&nbsp;049''' |- | [[Jackie Clark]] | 1984–1992 | align=center | 11 | align=center | '''{{0}}482''' | [[Debbie Hockley]] | 1982–2000 | align=center | 118 | align=center | '''4&nbsp;064''' | [[Amy Satterthwaite]] | 2007–2021 | align=center | 111 | align=center | '''1&nbsp;784''' |- | [[Kirsty Bond]] | 1995–1996 | align=center | {{0}}6 | align=center | '''{{0}}473''' | [[Haidee Tiffen]] | 1999–2009 | align=center | 117 | align=center | '''2&nbsp;919''' | [[Maddy Green]] | 2012–hede | align=center | 128 | align=center | '''1&nbsp;439''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Jackie Lord]] | 1966–1979 | align=center | 15 | align=center | '''55''' | [[Amelie Kerr]] | 2016–hede | align=center | {{0}}93 | align=center | '''129''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2026 | align=center | 158 | align=center | '''130''' |- | [[Jill Saulbrey]] | 1966–1975 | align=center | 11 | align=center | '''35''' | [[Lea Tahuhu]] | 2011–2025 | align=center | 103 | align=center | '''125''' | [[Amelia Kerr]] | 2016–hede | align=center | 104 | align=center | '''111''' |- | [[Pat Carrick]] | 1969–1977 | align=center | {{0}}7 | align=center | '''21''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2025 | align=center | 159 | align=center | '''111''' | [[Lea Tahuhu]] | 2011–2026 | align=center | 104 | align=center | '''100''' |- | [[Joc Burley]] | 1966–1969 | align=center | {{0}}6 | align=center | '''21''' | [[Aimee Watkins]] | 2002–2011 | align=center | 103 | align=center | '''{{0}}92''' | [[Leigh Kasperek]] | 2015–2024 | align=center | {{0}}52 | align=center | '''{{0}}81''' |- | [[Jean Coulston]] | 1954–1957 | align=center | {{0}}5 | align=center | '''19''' | [[Nicola Browne]] | 2002–2014 | align=center | 125 | align=center | '''{{0}}88''' | [[Suzie Bates]] | 2007–2026 | align=center | 186 | align=center | '''{{0}}62''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 30 Junie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was nege spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nieu-Seeland tydens ’n toetswedstryd, 16 tydens ’n EDI en sewe tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ruth Symons | 1935 | Bev Brentnall | 1973 | Maia Lewis | 2004 |- | 2 | Ina Lamason | 1948–1949 | Trish McKelvey | 1977–1982 | Haidee Tiffen | 2006–2009 |- | 3 | Rona McKenzie | 1954–1961 | Debbie Hockley | 1984–1999 | Aimee Watkins | 2009–2011 |- | 4 | Trish McKelvey | 1966–1979 | Ingrid Jagersma | 1985 | '''Suzie Bates''' | 2012–hede |- | 5 | Debbie Hockley | 1984–1985 | Lesley Murdoch | 1986–1990 | Sophie Devine | 2014–2024 |- | 6 | Lesley Murdoch | 1990 | Karen Plummer | 1992 | Amy Satterthwaite | 2018–2021 |- | 7 | Karen Plummer | 1992 | Sarah Illingworth | 1993–1996 | Amelia Kerr | 2023–2024 |- | 8 | Sarah Illingworth | 1995–1996 | Maia Lewis | 1997–2005 | | |- | 9 | Maia Lewis | 2003–2004 | Emily Drumm | 2000–2003 | | |- | 10 | | | Catherine Campbell | 2000 | | |- | 11 | | | Haidee Tiffen | 2004–2009 | | |- | 12 | | | Aimee Watkins | 2008–2011 | | |- | 13 | | | Amy Satterthwaite | 2010–2022 | | |- | 14 | | | '''Suzie Bates''' | 2011–hede | | |- | 15 | | | Sophie Devine | 2020–2025 | | |- | 16 | | | Amelia Kerr | 2024 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 13 || 1 || 4 || 0 || 8 || 7,69 || 8 Februarie 1972 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 23 || 0 || 6 || 0 || 17 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 6 || 0 || 0 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 3 || 1 || 0 || 0 || 2 || 33,33 || 13 Maart 1972 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''45''' || '''2''' || '''10''' || '''0''' || '''33''' || '''4,44''' || 8 Februarie 1972 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #152 op 6–8 Maart 2026. Laaste keer hersien op 30 Junie 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 136 || 31 || 103 || 0 || 2 || 22,79 || 8 Februarie 1985 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 5 || 3 || 0 || 0 || 2 || 60,00 || 7 Maart 2022 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 89 || 38 || 48 || 1 || 1 || 42,70 || 14 Julie 1973 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 20 || 18 || 0 || 0 || 2 || 90,00 || 29 November 1988 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 58 || 34 || 23 || 1 || 0 || 58,62 || 5 Januarie 1978 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 18 || 15 || 1 || 1 || 1 || 83,33 || 28 Januarie 1997 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 17 || 13 || 2 || 0 || 2 || 76,47 || 13 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 24 || 14 || 10 || 0 || 0 || 58,33 || 13 Februarie 1999 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 23 || 13 || 9 || 0 || 1 || 56,52 || 26 Julie 1993 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Julie 1993 |- |align="left"| Internasionale XI || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 12 Januarie 1982 |- |align="left"| {{vlagikoon|Engeland}} Jong Engeland || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Julie 1973 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Augustus 1984 |- |align="left"| {{vlagland|Trinidad en Tobago}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 1973 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''409''' || '''197''' || '''197''' || '''3''' || '''12''' || '''48,17''' || 23 Junie 1973 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1550 op 16 Mei 2026. Laaste keer hersien op 30 Junie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Mei 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || '''Kampioen''' |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Vierde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 55 || 21 || 32 || 1 || 1 || 38,18 || 6 Maart 2008 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Februarie 2020 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 44 || 9 || 35 || 0 || 0 || 20,45 || 5 Augustus 2004 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Maart 2014 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 14 || 10 || 4 || 0 || 0 || 71,42 || 18 Junie 2009 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 12 || 10 || 2 || 0 || 0 || 83,33 || 10 Mei 2010 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 18 || 14 || 3 || 0 || 1 || 77,78 || 8 Mei 2010 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 22 || 16 || 5 || 0 || 1 || 72,73 || 10 Augustus 2007 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 25 || 16 || 6 || 2 || 1 || 64,00 || 13 Junie 2009 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 2026 |- |align="left"| {{vlagland|Zimbabwe}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Februarie 2026 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''204''' || '''110''' || '''87''' || '''3''' || '''4''' || '''53,92''' || 5 Augustus 2004 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2907 op 28 Junie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Bronsmedalje |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand women's national cricket team|Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} [https://www.nzc.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/new-zealand-women-2563 Nieu-Seeland-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket Nieu-Seeland by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] nt3dsyzsxhgj8tqum1xfv9wca0im74z 0 452306 2915511 2896172 2026-07-03T18:00:05Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2915511 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Suid-Afrika | beeld = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = Proteas | konferensie = [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) | kaptein = [[Laura Wolvaardt]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Mandla Mashimbyi]] | toetsstatusjaar = 1960 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1909 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 4de | beste_edi-rang = 5de (18 Maart 2021) | t20i-rang = 5de | beste_t20i-rang = 5de | eerste_toets = t {{Crv-EN}} op [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]; 2–5 Desember 1960 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-NZ}} op [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]]; 15–17 Desember 2024 | aantal_toetse = 16 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 1/8 (6,25%)<br />(0 gelykop, 7 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = 3de plek (in 2017–20) | eerste_edi = t {{Crv-IE}} op [[Stormont (krieketveld)|Stormont]], [[Belfast]]; 5 Augustus 1997 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-NZ}} op [[Basin Reserve]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]; 4 April 2026 | aantal_edis = 276 | aantal_edis_vanjaar = 6 | edi-rekord = 144/116 (52,17%)<br />(5 gelykop, 11 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 3/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 8/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] | vwb_beste = Naaswenner (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-NZ}} op [[County-krieketveld, Taunton|County-krieketveld]], [[Taunton]]; 10 Augustus 2007 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-EN}} op [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]; 2 Julie 2026 | aantal_t20is = 194 | aantal_t20is_vanjaar = 19 | t20i-rekord = 88/99 (45,36%)<br />(0 gelykop, 7 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 11/8<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 10/10 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = Naaswenner (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF0 | h_liggaam = FFFFF0 | h_regterarm = FFFFF0 | h_broek = FFFFF0 | a_patroon_la = _rsa_ct25 | a_patroon_b = _rsa_ct25 | a_patroon_ra = _rsa_ct25 | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = 005443 | a_liggaam = 005443 | a_regterarm = 005443 | a_broek = 005443 | t_patroon_la = _rsa_t20_25 | t_patroon_b = _rsa_t20_25 | t_patroon_ra = _rsa_t20_25 | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = F2C200 | t_liggaam = F2C200 | t_regterarm = F2C200 | t_broek = 005443 }} Die '''Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan''', met die bynaam ''Proteas'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Suid-Afrika]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Die Proteas is na die [[koningsprotea]], die nasionale blom van Suid-Afrika, genoem. Krieket is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Proteas behoort tot dié land se vernaamste nasionale spanne. In 1960 het Suid-Afrika in sy eerste toetswedstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] gespeel, maar nadat ’n onverbiddelike weerstand teen Suid-Afrika se [[apartheid]]sbeleid ontstaan het, is ’n internasionale verbanning uit internasionale krieket aangekondig, nadat ander internasionale beheerliggame Suid-Afrika ook uitgesluit het. Vervolgens het Suid-Afrika nie aan die eerste vier [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) deelgeneem nie. Die uitsluiting uit internasionale krieket was tot in 1991 in werking en sedert hul hertoelating vertoon die span sterk, maar het tot dusver minder sukses tydens internasionale toernooie behaal. Al is Suid-Afrika telkens een van die gunstelingspanne om beide die [[vrouekrieketwêreldbeker]] en die [[T20I-vrouewêreldbeker]] te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Hul beste prestasie tot dusver is die eindstryd, wat die Proteas tydens een vrouekrieketwêreldbekertoernooi gehaal het (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) en twee T20I-vrouewêreldbekertoernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Suid-Afrika is tans (Julie 2026) vierde op die IKR-vroue-eendagranglys en vyfde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Suid-Afrika}} Van die 1880’s af is krieket in Suid-Afrika deur beheerliggame bestuur en van die 1890’s af was daar aparte beheerliggame vir elkeen van die [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe]].<ref name="UCB">{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/NATIONAL/RSA/ABOUT_THE_UCB/ |title=The United Cricket Board of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Op 15 Junie 1909 het Suid-Afrika saam met [[Krieket Australië|Australië]] en [[Marylebone-krieketklub|Engeland]] die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) gestig.<ref name="IKK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika het in Junie 1991 met die samesmelting van die in 1976 gestigte Suid-Afrikaanse Krieketunie en die Suid-Afrikaanse Krieketraad ontstaan, waardeur die etniese verdeling in Suid-Afrikaanse krieket beëindig is. Krieket Suid-Afrika (KSA) is in 2002 gestig en het tot in 2008 langs die in 1991 gestigte Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika (VKR) bestaan. Van 2002 tot 2008 was die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika verantwoordelik vir amateurkrieket, terwyl Krieket Suid-Afrika toesig gehou het oor professionele krieket; in 2008 het die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika saamgesmelt met Krieket Suid-Afrika. Sedertdien is dit die beheerliggaam van krieket in Suid-Afrika en toesighouer van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.co.za/about-csa/ |title=About CSA |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Reeds in 1991 het Suid-Afrika weer ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en Suid-Afrika mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa |title=Cricket South Africa |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Krieket Suid-Afrika bestuur al die Suid-Afrika-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KSA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Suid-Afrikaanse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Suid-Afrika oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === Vrouekrieket in Suid-Afrika dateer terug na die laat 19de eeu. Destyds is die eerste klubs in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Polokwane|Pietersburg]] gestig. Die meeste van hierdie klubs het egter slegs kortstondig bestaan. In die 1930’s is daar weer probeer om vrouekrieket in Suid-Afrika te vestig, maar dit het eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] geslaag, nadat vrouekrieket vanuit sy vesting in die [[Kaapprovinsie]] na die ander provinsies versprei het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Isabelle Duncan |title=Skirting the Boundary: A History of Women's Cricket |publisher=Biteback Publishing}}</ref> Die eerste internasionale wedstryd is tydens die 1960/61-seisoen beslis, toe [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] Suid-Afrika besoek het. In Desember 1960 het die Suid-Afrikaners in hul eerste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] in Port Elizabeth gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-women-tour-of-south-africa-1960-61-61560/south-africa-women-vs-england-women-1st-test-67425/full-scorecard |title=1st Test, Port Elizabeth, Dec 2 – 5 1960, England Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Hulle het die reeks met 0–1 verloor. Ná die toer het Suid-Afrika se internasionale betrekkinge vanweë sy [[apartheid]]sbeleid versleg. As gevolg van die affêre rondom [[Basil D'Oliveira]] het internasionale spanne geweier om aan sporttoernooie in Suid-Afrika deel te neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/cricket-features/dropping-dolly-d-oliveira-affair-nightwatchman-50-years-on-long-read |title=Dropping Dolly: The D’Oliveira affair 50 years on |publisher=Wisden |author=Rich Evans |date=27 Junie 2018 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Gevolglik is die 1968-reeks teen Engeland afgelas en tydens die 1971/72-seisoen is die laaste reeks teen [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] beslis, wat die Suid-Afrikaners ook met 0–1 verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bruce Murray, Richard Parry en Jonty Winch |title=Cricket and Society in South Africa, 1910–1971: From Union to Isolation |date=1 September 2018 |publisher=Springer}}</ref> === Terugkeer na internasionale vlak === [[Lêer:South africa women at taunton.jpg|duimnael|links|Die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan in 2009]] Terwyl in manskrieket rebelletoere na Suid-Afrika onderneem is om die isolasie te omseil, het vrouekrieket gesukkel. Ook nadat die skorsing in 1991 gelig is, het dit tot in 1997 geneem dat Suid-Afrika weer ’n internasionale wedstryd gespeel het, toe hulle na [[Ierland]] en [[Engeland]] vertrek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997/OTHERS+ICC/RSA-WOMEN_IN_ENG/ARTICLES/WOMENS_ODI1_PREVIEW_15AUG1997.html |title=Women's Cricket: S Africans to test England hopefuls |publisher=ESPNcricinfo |author=Cathy Harris |date=15 Augustus 1997 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Terwyl die span sy reeks teen Ierland met 3–0 gewen en sy [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-buiging]] gemaak het, is hulle deur Engeland met 2–1 geklop. Daarna het die Suid-Afrikaners aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] deelgeneem, waar hulle in die kwarteindstryd teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] vasgeval het. Daarna is die span in sy EDI-reekse in [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], Nieu-Seeland en Engeland verslaan. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle die halfeindrondte gehaal, maar hulle is deur Australië geklop. Tydens die 2001/02-seisoen het die span sy reeks teen Indië gewen, waarna hulle drie agtereenvolgende reekse teen Engeland verloor het. Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] is in Suid-Afrika beslis, maar die gasvroue het slegs een oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] aangeteken en is uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-and-west-indies-to-contest-one-day-series-143779 |title=South Africa and West Indies to contest one-day series |publisher=ESPNcricinfo |date=3 April 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-edge-thriller-against-west-indies-146429 |title=South Africa edge thriller against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=24 Maart 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Gedurende somer 2007 het die Proteas sy eerste toetsoorwinning oor [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-tour-of-netherlands-2007-298726/netherlands-women-vs-south-africa-women-only-test-298730/match-report |title=South Africa crush Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Julie 2007 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]] is die span sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/new-zealand-women-vs-south-africa-women-12th-match-group-a-357967/match-report |title=New Zealand batter South Africa by 199 runs |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Maart 2009 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die eerste drie [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]]) is die Suid-Afrikaners telkens in die groepfase uitgeskakel, terwyl die span se prestasies onder die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Mignon du Preez]] verbeter het. So het hulle tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] die halfeindrondte gehaal, waar hulle deur Engeland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2013-14-628373/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-683013/match-report |title=Shrubsole, run-outs give England massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=4 April 2014 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Onder [[Dane van Niekerk]] het die Proteas ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017]] weer die halfeindrondte gehaal en weer teen Engeland vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-wwc-2017-1085935/england-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1085973/match-report |title=England hold nerve in thriller to make final |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=18 Julie 2017 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] is hulle in die halfeindrondte deur Australië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-2019-20-1172990/australia-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1173069/match-report |title=Meg Lanning's 49* puts Australia in final against India |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=5 Maart 2020 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022]] het hulle ook daarin geslaag, maar hulle is deur Engeland verslaan. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] het die Proteas in die halfeindrondte Engeland geklop en vir die eerste keer ’n wêreldbekereindstryd gehaal. Die span het egter teen Australië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2022-23-1338037/south-africa-women-vs-australia-women-final-1338062/match-report |title=Mooney's 74* leads clinical Australia to sixth T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=26 Februarie 2023 |accessdate=14 Julie 2023}}</ref> Suid-Afrika het tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] sy tweede agtereenvolgende eindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=20 Oktober 2024}}</ref> Die Proteas het tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] vir die eerste keer ’n krieketwêreldbekereindstryd gehaal – beide mans en vroue – maar met 52 lopies teen die medegasvroue Indië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-report |title=Deepti, Shafali star as India savour World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=2 November 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die span het by die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] na die halfeindstryd deurgedring, waar hulle deur die gasvroue Engeland egter met 40 lopies geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/match-report |title=Nat Sciver-Brunt, Heather Knight put England in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=2 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 71 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 97 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 65 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Suid-Afrika gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Suid-Afrikaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Marizanne Kapp]] | 2014–hede | align=center | 4 | align=center | '''395''' | [[Laura Wolvaardt]] | 2016–hede | align=center | 128 | align=center | '''5&nbsp;695''' | [[Laura Wolvaardt]] | 2016–hede | align=center | 104 | align=center | '''2&nbsp;898''' |- | [[Suné Luus]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''299''' | [[Mignon du Preez]] | 2007–2022 | align=center | 154 | align=center | '''3&nbsp;760''' | [[Tazmin Brits]] | 2018–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''2&nbsp;143''' |- | [[Jennifer Gove]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''256''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 162 | align=center | '''3&nbsp;511''' | [[Dane van Niekerk]] | 2009–hede | align=center | {{0}}94 | align=center | '''1&nbsp;962''' |- | [[Laura Wolvaardt]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''255''' | [[Lizelle Lee]] | 2013–2022 | align=center | 100 | align=center | '''3&nbsp;315''' | [[Lizelle Lee]] | 2013–2021 | align=center | {{0}}82 | align=center | '''1&nbsp;896''' |- | [[Eileen Hurly]] | 1960–1961 | align=center | 4 | align=center | '''240''' | [[Suné Luus]] | 2012–hede | align=center | 151 | align=center | '''3&nbsp;141''' | [[Suné Luus]] | 2012–hede | align=center | 146 | align=center | '''1&nbsp;872''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Lorna Ward]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''27''' | [[Shabnim Ismail]] | 2007–2022 | align=center | 127 | align=center | '''191''' | [[Shabnim Ismail]] | 2007–hede | align=center | 119 | align=center | '''131''' |- | [[Nonkululeko Mlaba]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''13''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 162 | align=center | '''181''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 126 | align=center | '''101''' |- | [[Gloria Williamson]] | 1972–1972 | align=center | 3 | align=center | '''12''' | [[Ayabonga Khaka]] | 2012–hede | align=center | 121 | align=center | '''151''' | [[Ayabonga Khaka]] | 2012–hede | align=center | {{0}}89 | align=center | '''{{0}}81''' |- | [[Sunette Loubser]] | 2007–2014 | align=center | 2 | align=center | '''11''' | [[Dane van Niekerk]] | 2009–2025 | align=center | 110 | align=center | '''138''' | [[Nonkululeko Mlaba]] | 2019–hede | align=center | {{0}}83 | align=center | '''{{0}}79''' |- | [[Jennifer Gove]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''{{0}}9''' | [[Suné Luus]] | 2012–hede | align=center | 151 | align=center | '''128''' | [[Dané van Niekerk]] | 2009–hede | align=center | {{0}}94 | align=center | '''{{0}}65''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Julie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was agt spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Suid-Afrika tydens ’n toetswedstryd, 14 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Sheelagh Nefdt | 1960–1961 | Kim Price | 1997–2000 | Cri-Zelda Brits | 2007–2010 |- | 2 | Maureen Payne | 1972 | Linda Olivier | 1999 | Sunette Loubser | 2009 |- | 3 | Cindy Eksteen | 2002 | Cindy Eksteen | 1999–2002 | Alicia Smith | 2009 |- | 4 | Alison Hodgkinson | 2003 | Alison Hodgkinson | 2003–2005 | Mignon du Preez | 2011–2016 |- | 5 | Cri-Zelda Brits | 2007 | Cri-Zelda Brits | 2007–2011 | Dane van Niekerk | 2014–2021 |- | 6 | Mignon du Preez | 2014 | Sunette Loubser | 2009 | Dinesha Devnarain | 2016 |- | 7 | Suné Luus | 2022 | Alicia Smith | 2009 | Chloe Tryon | 2018–2024 |- | 8 | '''Laura Wolvaardt''' | 2024–hede | Mignon du Preez | 2011–2016 | Suné Luus | 2019–2023 |- | 9 | | | Dinesha Devnarain | 2016 | '''Laura Wolvaardt''' | 2023–hede |- | 10 | | | Dane van Niekerk | 2016–2021 | Tazmin Brits | 2023 |- | 11 | | | Lizelle Lee | 2016 | Nadine de Klerk | 2024 |- | 12 | | | Suné Luus | 2017–2022 | | |- | 13 | | | Chloe Tryon | 2017–2025 | | |- | 14 | | | '''Laura Wolvaardt''' | 2021–hede | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 8 || 0 || 3 || 0 || 5 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Julie 2007 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 3 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''16''' || '''1''' || '''8''' || '''0''' || '''7''' || '''6,25''' || 31 Julie 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #152 op 6–8 Maart 2026. Laaste keer hersien op 3 Julie 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 19 || 1 || 17 || 1 || 0 || 5,26 || 7 Februarie 2024 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 22 || 19 || 3 || 0 || 0 || 86,36 || 6 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 48 || 11 || 36 || 0 || 1 || 22,92 || 17 Augustus 1997 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 23 || 21 || 1 || 0 || 1 || 91,30 || 5 Augustus 1997 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 35 || 13 || 21 || 0 || 1 || 37,14 || 10 Maart 2002 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 24 || 10 || 14 || 0 || 0 || 41,67 || 11 Oktober 2016 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 35 || 26 || 7 || 1 || 1 || 74,29 || 16 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 26 || 17 || 6 || 0 || 3 || 65,38 || 8 Desember 2000 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 36 || 18 || 11 || 1 || 4 || 50,00 || 24 Maart 2005 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2000 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''276''' || '''144''' || '''116''' || '''5''' || '''11''' || '''52,17''' || 5 Augustus 1997 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1550 op 16 Mei 2026. Laaste keer hersien op 3 Julie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Kwarteindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 12 || 2 || 10 || 0 || 0 || 16,67 || 28 Januarie 2024 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 16 || 13 || 2 || 0 || 1 || 81,25 || 12 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 29 || 4 || 24 || 0 || 1 || 13,79 || 19 Februarie 2016 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 15 || 13 || 2 || 0 || 0 || 86,67 || 1 Augustus 2008 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 25 || 11 || 11 || 0 || 3 || 44,00 || 18 Februarie 2018 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 22 || 5 || 16 || 0 || 1 || 22,73 || 31 Maart 2014 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 28 || 16 || 12 || 0 || 0 || 57,14 || 16 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 17 || 11 || 6 || 0 || 0 || 64,71 || 26 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 26 || 9 || 16 || 0 || 1 || 34,62 || 4 Maart 2016 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 Februarie 2020 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''194''' || '''88''' || '''99''' || '''0''' || '''7''' || '''45,36''' || 1 Augustus 2008 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2909 op 2 Julie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2024]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Groepfase |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Proteas]], Suid-Afrika se nasionale manskrieketspan * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa women's national cricket team|Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} [http://www.cricket.co.za/ Krieket Suid-Afrika] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/south-africa-women-3328 Suid-Afrika-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa Suid-Afrika by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] hezqqpmn8xc8yv2ujwxg0w8b96o428r 0 453744 2915436 2908819 2026-07-03T12:19:44Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915436 wikitext text/x-wiki {{Sien ook|Metal Tears (album)}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Metal Tears | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]], [[Musiek]], Avontuur | formaat = | skepper = [[Youngboi OG]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = [[Youngboi OG]]<br />Br4dy<br />C The Legacy | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[English]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = ~10 <small>(op 21 Maart 2025)</small> | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger ={{hlist|Skyboy|Cxdy|Eskimos|Zeux|Dragos Marcus|1cedoutpeak|Paul Numa|Snipersash|Tatchy|YMP Cash|Nato Kitch||Onceunveiled|Prodcross||Pharaoh|FRANKIEONTHEGUITAR}} | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 25 minute | maatskappy = | verspreider =BandLab Technologies | kanaal = [[YouTube]] | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = '''21 Maart 2025''' | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwante film(s) = | webwerf = | produksiewebwerf = |beeld=[[File:Metal Tears 2025 TV Series2.jpg|thumb|Suid-Afrikaanse Reeks "Metal Tears"]]|musiek=[[Youngboi OG]], Br4dy, C The Legacy}} ''Metal Tears'' ({{afk|[[Afrikaans|Afr.]]|Afrikaans}}: ''Metaal Trane'') is ’n 2025 [[Suid-Afrikaanse]] [[musiek]]-[[drama]]-avontuur beperkte reeks geskep deur en met die hoofrol van [[Kletsrym|kletsrymer]] en [[sanger]] [[Youngboi OG]].<ref>{{Cite web|url=https://watch.plex.tv/show/metal-tears|title=Metal Tears on Plex|last=Original|first=Plex|date=2025-03-21|website=watch.plex.tv|orig-year=2025|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die reeks dien as ’n visuele interpretasie van sy tweede [[ateljeealbum]], ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/crying-in-steel-youngboi-og-breaks-barriers-with-metal-tears/|title=Crying in Steel: Youngboi OG Breaks Barriers with Metal Tears|last=Ralph|first=Denver|website=www.newsghana.com.gh|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref> Elke episode verteenwoordig ’n snit of emosionele konsep uit die [[Album (musiek)|album]], en kombineer [[musiek]] met [[Film|filmiese]] vertelling.<ref>{{Cite web|url=https://www.ratingraph.com/tv-shows/metal-tears-ratings-136744/|title=Metal Tears Ratings on Rating Graph|website=www.ratingraph.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt37563402/|title=Metal Tears (TV Series 2025)|last=IMDb|website=www.imdb.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://trakt.tv/shows/metal-tears|title=Metal Tears (Full Episodes)|last=Trakt|date=2025-03-21|website=trakt.tv|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tvcharts.co/show/metal-tears-tt37563402|title=TV Chart for Metal Tears|last=TVCharts|website=tvcharts.co|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/tv/296141-metal-tears?language=ka-GE|title=South African TV Series ''Metal Tears'' (2025) by Youngboi OG|last=The Movie Database|website=www.themoviedb.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://moviechat.org/tt37563402/Metal-Tears|title=Metal Tears (2025) Discussion|last=MovieChat|date=2025-03-21|website=moviechat.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref> ==Intrige== [[Lêer:Metal Tears slogan.png|duimnael|Slagspreuk gebruik in Metal Tears]] ''Metal Tears'' volg [[Youngboi OG]] op ’n emosionele en simboliese reis waar hy gebroke harte, verslawing, geestelike stryd en giftige verhoudings aanpak. Die reeks meng musiekoptredes, dramatiese tonele en gestileerde visuele metafore om sy pad na emosionele genesing en artistieke groei uit te beeld. Elke kort episode dien as ’n hoofstuk in sy innerlike avontuur. ==Rolverdeling== === Hoofkarakters === * [[Youngboi OG]] as homself, Hoof kunstenaar<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * Br4dy as homself<ref name=":0" /> * C The Legacy as homself<ref name=":0" /> * Meng Ru Kuok as homself, Eienaar (CEO) * Juice WRLD as homself, rolmodel 1 * XXXTentacion as homself, rolmodel 2 * Trippie Redd as homself, rolmodel 3 * NLE Choppa as homself, rolmodel 4 * Lil Uzi Vert as homself, rolmodel * Kai Cenat as homself, rolmodel * Fanum as homself, rolmodel * Lil Tecca as homself, rolmodel * Lil Yachty as homself, rolmodel * Superstar Pride as homself, rolmodel * YNW Melly as homself, rolmodel * Lil Man J as homself, rolmodel * Yung Mooch as homself, rolmodel === Gaskarakters === *Eskimos as homself, Produsent *Skyboy as homself, Produsent *Cxdy as homself, Produsent *Zeux as homself, Produsent *Dragos Marcus as homself, Produsent *1cedoutpeak as homself, Produsent *Paul Numa as homself, Produsent *Snipersash as homself, Produsent *Tatchy as homself, Produsent *YMP Cash as homself, Produsent *Nato Kitch as homself, Produsent *Onceunveiled as homself, Produsent *Prodcross as homself, Produsent *Pharaoh as homself, Produsent *FRANKIEONTHEGUITAR as homself, Produsent ==Produksie== Die reeks is onafhanklik vervaardig deur [[Youngboi OG]] en op 21 Maart 2025 via sy [[YouTube]]-kanaal vrygestel. Dit het saamgeval met die vrystelling van sy tweede ateljee-album, ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''.<ref name=":2" /> ==Temas== *''Metal Tears'' ondersoek verskeie herhalende temas, insluitend: *Tienerhartsorg en emosionele trauma *Versoekings van middels en geestesgesondheid *Die gevolge van giftige verhoudings *Persoonlike groei deur pyn *Musiek as emosionele uitlaatklep en vertellingsmiddel *Simboliese innerlike avonture en gevegte ==Episodes== === Reeks 1 (2025) === {{Episodetabel|agtergrond=#FF7F00|algeheel=10|reeks=1|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episode list |EpisodeNumber = 1 |EpisodeNumber2 = 1 |Title = Codeine Dreams |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = ’n Donker reis begin wanneer [[Youngboi OG]] sy pyn met codeine probeer verdoof, vasgevang tussen drome en werklikheid. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 2 |EpisodeNumber2 = 2 |Title = Outerline |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Gevoelens van buitestanderskap en eensaamheid dryf [[Youngboi OG]] om die grens tussen sigbaarheid en onsigbaarheid te bevraagteken. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 3 |EpisodeNumber2 = 3 |Title = Addicted To The Drugs High |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die stryd met verslawing neem vorm aan, waar die hoë soet smaak maar die val alles vernietig vir [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 4 |EpisodeNumber2 = 4 |Title = Ride or Die |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Lojaliteit word getoets wanneer beloftes van “ride or die” omskep in verraad en gebroke vertroue rondom [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 5 |EpisodeNumber2 = 5 |Title = Boogeyman |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Sy vrese kry gesig as ’n boogeyman — ’n donker skaduwee wat [[Youngboi OG]] dag en nag agtervolg. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 6 |EpisodeNumber2 = 6 |Title = Won’t Miss This |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = [[Youngboi OG]] begin droom van ’n lewe sonder pyn en gif, vasberade om dit wat hom breek agter te laat. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 7 |EpisodeNumber2 = 7 |Title = I'm High |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die soeke na ontsnapping deur ’n hoë bring net kort verligting, terwyl spyt vir [[Youngboi OG]] in die nag wag. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 8 |EpisodeNumber2 = 8 |Title = Cobra Kai |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = In ’n wêreld van aanval en verdediging moet [[Youngboi OG]] besluit: veg hy terug of word hy sy eie vyand? |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 9 |EpisodeNumber2 = 9 |Title = Can’t Escape |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Vasgevang in herinneringe en verslawing besef [[Youngboi OG]] dat sommige wonde nie ontvlug kan word nie. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 10 |EpisodeNumber2 = 10 |Title = Toxicity |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die finale konfrontasie met giftigheid — verhoudings, patrone en homself — bring pyn en moontlike suiwering vir [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }}}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.imdb.com/title/tt37563402/ Metal Tears] op IMDb [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] akdan6e565lcfo1ebi7jd6sgrkvb3y8 0 453915 2915536 2911008 2026-07-03T20:42:15Z Sobaka 328 skakel 2915536 wikitext text/x-wiki Die '''Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel''', beter bekend as die '''Madlanga-kommissie''', is 'n openbare ondersoek wat in Julie 2025 deur President [[Cyril Ramaphosa]] aangekondig is om bewerings te ondersoek wat deur die [[KwaZulu-Natal]] Provinsiale Polisiekommissaris, Luitenant-Generaal [[Nhlanhla Mkhwanazi]], gemaak is, van sameswering en [[korrupsie]] tussen politici, senior polisie, aanklaers, intelligensie-operateurs en elemente van die regbank in [[Suid-Afrika]].<ref>{{Cite web |title=Madlanga Commission must confront criminal capture of justice system |url=https://www.polity.org.za/article/madlanga-commission-must-confront-criminal-capture-of-justice-system-2025-09-17 |access-date=2025-09-17 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref><ref>https://www.enca.com/news/mkhwanazi-testifies-about-mchunus-decision-disband-political-killings-task-team</ref><ref>{{Cite web |last=Maverick |first=Daily |date=September 17, 2025 |title=Follow live: Mkhwanazi first witness at Madlanga Commission |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-17-live-madlanga-commission-mkhwanazi/ |access-date=2025-09-17 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dit word gelei deur Konstitusionele Hofregter Mbuyiseli Madlanga. Verhore het op 17 September 2025 begin met Luitenant-Generaal Nhlanhla Mkhwanazi se getuienis, waar hy sy bewerings volledig verduidelik het en bewyse aangebied het wat hy gehad het, in die vorm van dokumente, kommunikasie of verslae, onder andere, om die waarheid van sy bewerings te bevestig.<ref>{{Cite web |title=WRAP {{!}} Mkhwanazi slams ‘misplaced’ Mchunu’s decision to disband Political Killings Task Team |url=https://www.news24.com/southafrica/news/live-madlanga-commission-mkhwanazi-in-witness-box-20250917-0417 |access-date=2025-09-17 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-0909-2222 |title=Madlanga Commission {{!}} Mkhwanazi places politicians at centre of rot - eNCA |url=https://www.enca.com/videos/madlanga-commission-mkhwanazi-places-politicians-centre-rot |access-date=2025-09-22 |website=www.enca.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-09-16 |title=Madlanga Commission: Lt. General Mkhwanazi gives evidence {{!}} SAnews |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/madlanga-commission-lt-general-mkhwanazi-gives-evidence |access-date=2025-09-22 |website=www.sanews.gov.za |language=en}}</ref> Na Mkwanazi was dit die Nasionale Kommissaris van die Suid-Afrikaanse Polisiediens, Generaal [[Fannie Masemola]], wat op 22 September 2025 in [[Pretoria]] getuienis afgelê het voor die Madlanga-kommissie.<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=Daily |date=2025-09-23 |title=Follow live: Police Commissioner Fannie Masemola continues testimony at Madlanga Commission |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-23-live-madlanga-commission-mkhwanazi/ |access-date=2025-09-23 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-09-22 |title=Police Commissioner Masemola appears at Madlanga Commission {{!}} SAnews |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/police-commissioner-masemola-appears-madlanga-commission |access-date=2025-09-23 |website=www.sanews.gov.za |language=en}}</ref> Hy het die geskorste polisieminister, [[Senzo Mchunu]], daarvan beskuldig dat hy sy grondwetlike mandaat oorskry het deur die onmiddellike ontbinding van die politieke moordtaakspan in 2024 te las.<ref>https://iol.co.za/news/politics/2025-09-22-madlanga-commission-masemola-accuses-senzo-mchunu-of-total-encroachment-over-task-team-disbandment/</ref> Op 29 September 2025 het die hoof van Misdaadintelligensie, Dumisani Khumalo, verdere inligting verskaf oor 'n gesofistikeerde georganiseerde misdaadsindikaat, bekend as die "Groot Vyf". Hy het genoem dat die kartel, wat in [[Gauteng]] gebaseer is, na bewering betrokke is by verskeie sektore van georganiseerde misdaad, insluitend dwelmsmokkelary, kapings, tenderbedrog en kontrakmoorde.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Orrin |title=Madlanga Commission: Khumalo set to only give details on Gauteng's 'Big Five' syndicate |url=https://www.ewn.co.za/2025/09/30/madlanga-commission-khumalo-set-to-only-give-details-on-gautengs-big-five-syndicate |access-date=2025-09-30 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2025-09-29 |title=Khumalo: ‘Big 5’ cartel paid ANC delegates and drove task team’s disbandment |url=https://mg.co.za/news/2025-09-29-khumalo-big-5-cartel-paid-anc-delegates-and-drove-task-teams-disbandment/ |access-date=2025-09-30 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Agtergrond== Op 6 Julie het die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, luitenant-generaal Nhlanhla Mkhwanazi, 'n perskonferensie by die SAPD se provinsiale hoofkwartier in Durban gehou. Tydens die konferensie het hy die destydse minister van polisie, [[Senzo Mchunu]], daarvan beskuldig dat hy inmeng met voortgesette ondersoeke. Mkhwanazi het daarna 'n kriminele klag teen Mchunu ingedien, waarin hy beweer het dat hy politieke inmeng in die werk van die Suid-Afrikaanse Polisiediens se Politieke Moorde-taakspan, wat gestig is om polities gemotiveerde moorde te ondersoek.<ref>{{Cite web |last=Mthethwa |first=Cebelihle |date=23 September 2025 |title=KZN top cop Mkhwanazi accuses police minister of political interference in investigations |url=https://www.news24.com/southafrica/news/kzn-top-cop-accuses-police-minister-of-political-interference-in-investigations-20250706-0663 |access-date=24 September 2025 |website=News24}}</ref> ==Verrigtinge en Belangrike Bewysstukke (vanaf September 2025)== Die openbare verhore, wat middel September 2025 begin het, het onmiddellik die kontoere van die beweerde politieke inmenging en die infiltrasie van georganiseerde misdaad begin openbaar. ===Bewyse van politieke inmenging=== Die aanvanklike fase van die verhore het gefokus op die kernbewerings wat deur Luitenant-generaal Mkhwanazi gemaak is. Mkhwanazi het gedetailleerde bewyse gelewer, wat die politieke inmenging en twyfelagtige instruksies wat hy van senior regeringsamptenare rakende polisie-operasies ontvang het, uiteengesit het.<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Corruption |date=2025-09-17 |title=Madlanga commission starts its hearings, with Mkhwanazi in the hot seat |url=https://www.corruptionwatch.org.za/madlanga-commission-starts-its-hearings-with-mkhwanazi-in-the-hot-seat/ |access-date=2025-10-05 |website=Corruption Watch |language=en-GB}}</ref> Na aanleiding van Mkhwanazi het die Nasionale Kommissaris van die Suid-Afrikaanse Polisiediens, Generaal Fannie Masemola, op 22 September 2025 in Pretoria getuienis gelewer. Masemola se getuienis het hoofsaaklik gefokus op die operasionele en administratiewe besluite rondom die beweerde inmenging, insluitend die uitvoerende besluit om die KwaZulu-Natal Politieke Moorde-taakspan te ontbind.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Orrin |title=Madlanga Commission left baffled by some of Masemola's contradictory statements |url=https://www.ewn.co.za/2025/09/22/madlanga-commission-left-baffled-by-some-of-masemolas-contradictory-statements |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref> Van kritieke belang is dat Masemola se voorlegging Mkhwanazi se aanvanklike bewerings grootliks bevestig het. Hierdie amptelike bevestiging van die hoof van die SAPD was 'n deurslaggewende ontwikkeling wat Mkhwanazi se kommer van 'n politieke meningsverskil tot 'n aanvaarde feit onder senior polisieleierskap verhef het, en sodoende die feitelike basis vir die ondersoek verstewig het.<ref>{{Cite web |last=@ifaisa |date=2025-10-03 |title=Submission by Accountability Now to the Ad Hoc Committee of the National Assembly investigating the allegations made by Lt. Gen. Mkhwanazi on 6 Julie 2025. |url=https://accountabilitynow.org.za/submission-by-accountability-now-to-the-ad-hoc-committee-of-the-national-assembly-investigating-the-allegations-made-by-lt-gen-mkhwanazi-on-6-july-2025/ |access-date=2025-10-05 |website=Accountability |language=en-US}}</ref> ===Die infiltrasie van georganiseerde misdaad: Getuienis oor die "Groot Vyf"-kartel=== Die trajek van die ondersoek het op 29 September 2025 aansienlik verskuif toe die hoof van Misdaadintelligensie, luitenant-generaal Dumisani Khumalo, die getuiebank ingeneem het.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Orrin |title=Crime Intelligence boss Dumisani Khumalo to testify before Madlanga Commission |url=https://www.ewn.co.za/2025/09/29/crime-intelligence-boss-dumisani-khumalo-to-testify-before-madlanga-commission |access-date=2025-10-06 |website=EWN |language=en}}</ref> Khumalo se getuienis het gedetailleerde inligting verskaf oor die infiltrasie van die staatsapparaat deur gesofistikeerde georganiseerde kriminele entiteite.<ref name="soup">{{Cite web |last=Maverick |first=Daily |date=2025-09-30 |title=Follow live: WhatsApp chats: On-leave Police Minister Senzo Mchunu is in hot soup |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-30-live-madlanga-commission-mkhwanazi/ |access-date=2025-10-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Khumalo het bewyse aangebied rakende 'n gesofistikeerde sindikaat genaamd die "[[Groot Vyf-kartel|Groot Vyf]]", ook bekend as die "Kartel", wat hoofsaaklik vanuit Gauteng opereer.<ref name="soup" /> Die beweerde aktiwiteite van hierdie sindikaat is wydlopend en dek groot sektore van georganiseerde misdaad, insluitend dwelmsmokkelary, kapings, tenderbedrog en kontrakmoorde. Verder het Khumalo spesifieke finansiële en kommunikasiebesonderhede onthul, insluitend [[WhatsApp]]-boodskappe wat bewyse van onwettige transaksies verskaf het, veral besonderhede van betalings wat deur [[Vusimuzi Matlala|Vusimuzi 'Cat' Matlala]] aan [[Brown Mogotsi]] gemaak is.<ref>{{Cite web |last=Dolley |first=Caryn |date=2025-09-29 |title=Khumalo on Big Five cartel — money for ANC, ATM bombings, state infiltration |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-29-big-five-cartels-dark-web-of-political-ties-and-criminal-operations-unveiled-by-dumisani-khumalo/ |access-date=2025-10-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hierdie bewysstukke het die Kommissie se fokus fundamenteel herdefinieer en die behoefte aan die spesifieke verwysingsraamwerk wat die "fasilitering van georganiseerde misdaad" aanspreek, bevestig. Die onthullings het bevestig dat die staat se sistemiese mislukking nie beperk was tot politieke korrupsie nie, maar dat dit [[staatskaping]] deur gewelddadige kriminele netwerke behels het, wat die openbare veiligheid en ekonomiese integriteit direk beïnvloed het.<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Corruption |date=2025-07-28 |title=Madlanga commission terms of reference gazetted |url=https://www.corruptionwatch.org.za/madlanga-commission-terms-of-reference-gazetted/ |access-date=2025-10-06 |website=Corruption Watch |language=en-GB}}</ref> ===Getuienis agter geslote deure=== Die kommissie se bewysleiers voer aan dat geslote sittings (geslote vir die publiek en media) nodig is om die veiligheid van sleutelgetuies te beskerm wat 'n kriminele kartel sal impliseer, asook om sensitiewe ondersoektegnieke te beskerm. [[Daily Maverick]] en [[News24]] het 'n regsgeding teen die Madlanga-kommissie van ondersoek se aansoek ingestel om 'n week van sy verhore "in camera" te hou.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2025-10-13 |title=Closed Madlanga Commission sittings would 'imperil integrity' |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-10-13-daily-maverick-and-news24-challenge-madlanga-commissions-push-for-in-camera-testimony/ |access-date=2025-10-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die mediahuise staan hierteen, met verwysing na die grondwetlike beginsel van oop geregtigheid en voer aan dat 'n kompromis moet toelaat dat besluite oor sluiting op 'n geval-tot-geval-basis geneem word.<ref>{{Cite web |last=Wicks |first=Bernadette |title=Madlanga Commission: In camera ruling would 'imperil integrity' of its work, say media |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/madlanga-commission-in-camera-ruling-would-imperil-integrity-of-its-work-say-media-20251013-0971 |access-date=2025-10-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ENCA |date=2025-10-13 |title=Madlanga Commission {{!}} Media houses want evidence made public - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/madlanga-commission-media-houses-want-evidence-made-public |access-date=2025-10-14 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> ===Voortsetting van die kommissie=== Die Madlanga-kommissie se fokus het gesentreer op [[WhatsApp]]-gesprekke wat korrupsie tussen die vermeende dwelmkartellid Vusimuzi “Cat” Matlala en senior regerings- en polisiebeamptes beweer het.<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=Daily |date=2025-10-17 |title=Catch Up: Mchunu advised chief of staff to record conversations with Mkhwanazi, Parliament hears |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-10-17-live-mkhwanazi-police-corruption/ |access-date=2025-10-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Getuienis van "Getuie X" het 'n voordelige verhouding tussen Matlala en die KwaZulu-Natalse Valke-hoof, generaal-majoor Lesetja Senona, onthul, wat beweer het dat Senona vertroulike polisie-inligting met Matlala gedeel het en hom bespreek het om 'n eiendomstransaksie vir sy seun te fasiliteer.<ref name=":0">{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-10-18 |title=Madlanga Commission: the week in focus |url=https://sundayworld.co.za/news/madlanga-commission-the-week-in-focus/ |access-date=2025-10-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Die gesprekke het verder Matlala se invloed getoon, aangesien hy die adjunk-polisiehoof van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD), [[Julius Mkhwanazi]], gevra het om te "help" en "in te gryp" in 'n spoedarrestasie vir Matlala se bestuurder, wat Mkhwanazi na bewering gedoen het.<ref name=":0" /> As gevolg van kommer oor veiligheid en tegniese probleme wat tydens afstandgetuienis ontstaan het, het die kommissie sy verrigtinge aangepas om beide in-camera (geslote) en afstandgetuienis van buite die kamera vir sensitiewe getuies en voortgesette ondersoeke in te sluit.<ref>{{Cite web |last=ENCA |date=2025-10-17 |title=Madlanga inquiry to continue behind closed doors - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/madlanga-inquiry-continue-behind-closed-doors |access-date=2025-10-19 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> ===Jothan Msibi=== In Oktober 2025 het 'n getuie ("Getuie B") getuig dat [[Jothan Msibi]] geïdentifiseer is as die "president" van 'n kriminele netwerk genaamd "Die Firma", onder wie se sambreel die "[[Groot Vyf-kartel]]" opereer.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Orrin |title=Late PTA taxi boss Msibi identified as head of criminal network that Big Five cartel operates under |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/24/late-pta-taxi-boss-msibi-identified-as-head-of-criminal-network-that-big-five-cartel-operates-under |access-date=2025-11-13 |website=EWN |language=en}}</ref> Msibi is beskryf as "gevaarlik" en "meedoënloos" in verband met [[moord]]e.<ref name=":3">{{Cite web |last=Dolley |first=Caryn |date=2025-11-03 |title=Beyond the Big Five cartel — a murky mix of taxi boss ‘Mswazi’, politicians and dodgy private security |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-03-beyond-the-big-five-cartel-a-murky-mix-of-taxi-boss-mswazi-politicians-and-dodgy-private-security/ |access-date=2025-11-13 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die getuienis het verklaar dat Mswazi blykbaar president was, en die res is van die bestuurders wat die Groot Vyf gevorm het.<ref>{{Cite web |last=Online |first=Central News |date=2025-10-24 |title=Witness B Exposes Late Taxi Boss Jothan ‘Mswazi’ Msibi as Head of ‘Big Five’ Cartel in Shocking Madlanga Commission Testimony {{!}} Central News South Africa |url=https://centralnews.co.za/witness-b-exposes-late-taxi-boss-jothan-mswazi-msibi-as-head-of-big-five-cartel-in-shocking-madlanga-commission-testimony/ |access-date=2025-11-13 |language=en-ZA}}</ref> Daar word beweer dat die kartel betrokke was by afpersing, [[moord]], tenderbedrog, beskermingshandel en infiltrasie van die regstelsel.<ref name=":2">{{Cite web |date=2025-10-20 |title=Bribes offered for alleged hitmen in Vaal engineer murder to get bail, Madlanga commission hears |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-10-20-bribes-offered-for-alleged-hitmen-in-vaal-engineer-murder-to-get-bail-madlanga-commission-hears/ |access-date=2025-11-13 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> Ondersoekers wat voor die kommissie getuig het, het Msibi gekoppel aan die moord op ingenieur Armand Swart. 'n Getuie ("Getuie A") voor die kommissie het gesê dat koeverte met omkoopgeld in die saak aangebied is: "Daar was drie koeverte wat rondgesweef het ... een sal vir die ondersoekbeamptes wees, een sal vir die landdros wees en die laaste een sal vir die aanklaer wees."<ref name=":2" /> Getuienis het aangedui dat Msibi se plaas naby [[Hammanskraal]] vir vergaderings deur kartel-medewerkers gebruik is. Een getuie het gesê die plaas was “uiters veilig” en slegs toeganklik vir diegene na aan Msibi.<ref name=":2" /> Msibi is nooit krimineel skuldig bevind nie. Die bewerings bly bewerings gebaseer op beëdigde getuienis en ondersoekende verslaggewing. Voormalige SANTACO-lid Phillip Taaibosch het gesê dat Msibi nie 'n "tsotsi" was nie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Mkhwanazi |first=Keletso |title=Feared taxi boss laid to rest |url=https://www.snl24.com/dailysun/news/famous-taxi-boss-jothan-zanemvula-king-mswazi-msibi-laid-to-rest-20240115 |access-date=2025-11-13 |website=Daily Sun |language=en-US}}</ref> Die medestigter van SANTACO, Mandla Gcaba, het gesê dat Msibi oor die jare hard gewerk het om stabiliteit en vrede in die taxibedryf te bring en gewerk het om dit in 'n lewensvatbare besigheid te omskep deur die stigting van die vereniging. Gcaba het bygevoeg dat die posisie van voorsitter van die vrouelessenaar in die taxivereniging nie sou bestaan sonder die druk wat Msibi uitgeoefen het om dit te laat gebeur nie.<ref>{{Cite web |date=2024-01-15 |title=The man who brought peace to the taxi industry - Scrolla.Africa |url=https://scrolla.africa/the-man-who-brought-peace-to-the-taxi-industry/ |access-date=2025-11-13 |language=en-ZA}}</ref> ===Jaco Hanekom=== Jaco Hanekom (vermoor op 17 Maart 2023) was 'n Suid-Afrikaanse fluitjieblaser en polisie-informant wie se moord die onderwerp van nasionale aandag geword het na getuienis voor die Madlanga-kommissie in November 2025.<ref>https://www.sabcnews.com/sabcnews/jaco-hanekom-killed-after-exposing-empd-corruption-spies-testifies/</ref><ref>{{Cite web |last=House |first=The Whistleblower |date=2025-11-10 |title=Whistleblower murdered after exposing unlawful EMPD operation, Inquiry told |url=https://whistleblowerhouse.org/2025/11/10/whistleblower-murdered-after-exposing-unlawful-empd-operation-inquiry-told/ |access-date=2026-01-29 |website=The Whistleblower House |language=en-US }}{{Dooie skakel|date=Junie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy dood is in kommissie-bewyse gekoppel aan bewerings van korrupsie, onwettige bedrywighede en intimidasie waarby lede van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD) betrokke was.<ref name="SABC">{{cite news |date=10 November 2025 |title=Jaco Hanekom killed after exposing EMPD corruption, Spies testifies |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/jaco-hanekom-killed-after-exposing-empd-corruption-spies-testifies/ |access-date=29 Januarie 2026 |work=SABC News}}</ref> Hy is in Maart 2023 vermoor nadat hy 'n onwettige EMPD-koperklopjag in [[Meyerton]] aanskou het, wat buite sy operasionele gebied was. In 2022 het Hanekom CCTV-beeldmateriaal verkry wat na bewering EMPD-beamptes wys wat 'n ongemagtigde operasie by 'n werkswinkel buite die munisipaliteit se wettige polisiëringsgebied uitvoer. Die beeldmateriaal het glo die beslaglegging van koperkabel onder die dekmantel van 'n polisie-operasie uitgebeeld. Rovo Spies het by die kommissie getuig dat die operasie wat in die beeldmateriaal getoon word, nie in amptelike EMPD-dokumentasie opgeneem is nie en 'n wettige basis ontbreek het, en dit as krimineel eerder as 'n wettige wetstoepassingsaksie beskryf. Hy het ook aangedui dat die waarnemende adjunk-EMPD-hoof, [[Julius Mkhwanazi]], ook op die toneel was. Hanekom is 'n paar dae nadat die beamptes wat van die diefstal van die koper in Meyerton beskuldig is, borgtog gekry het, vermoor is. ===Sluipmoord van Getuie D=== Op 5 Desember 2025 is [[Marius van der Merwe]], die eienaar van 'n privaat sekuriteitsmaatskappy en deur die kommissie bekend as "Getuie D", buite sy huis in [[Brakpan]] geskiet. Van der Merwe was saam met sy vrou en kinders toe twee mans, wat na bewering 'n Nissan NP200-bakkie bestuur het, die man genader en hom met ‘n [[AK-47]] geskiet het.<ref name="iol vdm">{{cite news |last1=Majadibodu |first1=Simon |title='I’ve been hiding since 2022': SAPS whistleblower fears for the lives of family after Witness D killed in police probe |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-06-ive-been-hiding-since-2022-saps-whistleblower-fears-for-the-lives-of-family-after-witness-d-killed-in-police-probe/ |access-date=6 December 2025 |work=IOL]|date=6 Desember 2025 |language=en}}</ref> Van der Merwe het voor die kommissie getuig oor Julius Mkhwanazi en Vusimuzi Matlala se betrokkenheid by die toesmeerdery, [[marteling]] en [[moord]] van 'n roofverdagte in 2022. Die verdagte het blykbaar 'n plastieksak oor sy kop gehad om hom te versmoor totdat hy die rooftog erken het.<ref name="n24">{{cite news |last1=Wicks |first1=Jeff |last2=Mitchley |first2=Alex |last3=Wicks |first3=Bernadette |last4=Sibiya |first4=Noxolo |last5=Cowan |first5=Kyle |title=Madlanga Commission’s ‘Witness D’ shot dead in apparent hit in Brakpan |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/witness-in-madlanga-commission-shot-dead-in-brakpan-20251205-1203 |access-date=6 Desember 2025 |work=[[News24]] |date=5 Desember 2025}}</ref> Toe die verdagte sterf, het Van der Merwe getuig dat Mkhwanazi hom opdrag gegee het om die liggaam te ontslae te raak en toe die liggaam later in 'n reservoir in [[Nigel]] gevind is, het polisie-informant Jaco Hanekom aan die getuie gesê dat Mkhwanazi die situasie sou toesmeer.<ref name="n24"/> President Ramaphosa het op 6 Desember 'n verklaring uitgereik waarin hy sy meegevoel aan Van der Merwe se familie betuig en belowe het om pogings te verdubbel om fluitjieblasers te beskerm en voort te gaan om korrupsie te beveg.<ref>{{cite web |title=President condemns heinous murder of Madlanga Commission witness |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-condemns-heinous-murder-madlanga-commission-witness |publisher=The Presidency - Republic of South Africa |access-date=6 Desember 2025}}</ref> [[Glynnis Breytenbach]] van die [[Demokratiese Alliansie]] het 'n verklaring met 'n soortgelyke boodskap uitgereik.<ref>{{cite web |title=DA condemns assassination of Madlanga Commission witness and demands urgent protection for whistleblowers |url=https://www.da.org.za/2025/12/da-condemns-assassination-of-madlanga-commission-witness-and-demands-urgent-protection-for-whistleblowers |website=Democratic Alliance |access-date=6 Desember 2025 |language=en}}</ref> Minister van Justisie, [[Mmamoloko Kubayi]], het die regering se getuiebeskermingsprogram en die sekuriteit wat aan die kommissie se getuies verskaf word, verdedig en die blaam op die Suid-Afrikaanse media geplaas vir die ontdekking van Getuie D se identiteit.<ref>{{cite news |last1=Zeeman |first1=Kyle |title=Justice minister says Madlanga Commission not negligent in protecting witnesses, blames media and public |url=https://www.citizen.co.za/news/justice-minister-madlanga-commission-not-negligent-in-protecting-witnesses/ |access-date=6 Desember 2025 |work=[[The Citizen]] |date=6 Desember 2025 |language=en}}</ref> Nadat Van der Merwe vermoor is, het mediabronne begin twyfel plaas oor die voortsetting van die kommissie en gespekuleer oor die veiligheid van ander kommissiegetuies en ander fluitjieblasers.<ref name="iol vdm"/> Terwyl Van der Merwe getuiebeskerming geweier het, het verskeie vorige fluitjieblasers onder regeringsbeskerming berig dat hulle vir hul lewens gevrees het.<ref name="iol vdm"/> Verskeie kommissiegetuies het berig dat hulle dreigemente teen hul lewens ontvang het, met een potensiële getuie wat bang was om te getuig omdat hy moontlik volgende op die moordlys was.<ref>{{cite news |last1=Zeeman |first1=Kyle |title=Madlanga Commission at risk? Witnesses ready to pull out after Marius van der Merwe 'hit' |url=https://www.citizen.co.za/news/madlanga-commission-risk-witnesses-marius-van-der-merwe-hit/ |access-date=6 Desember 2025 |work=[[The Citizen]] |date=6 Desember 2025 |language=en}}</ref> == Arrestasies == Op 24 Maart 2026 is 12 senior polisiebeamptes in hegtenis geneem in verband met die polisietender van R360 miljoen wat aan [[Cat Matlala]] se Medicare 24 toegeken is. <ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2026-03-24 |title=Anti-corruption directorate arrests 12 police officers over R360m ‘Cat' Matlala contract |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-24-anti-corruption-directorate-arrests-12-police-officers-over-r360m-cat-matlala-contract/ |access-date=2026-03-25 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Wicks |first=Jeff |title=12 cops arrested in dramatic raids to join Cat Matlala in dock for R360m tender corruption |url=https://www.news24.com/investigations/12-cops-arrested-in-dramatic-raids-to-join-cat-matlala-in-dock-for-r360m-tender-corruption-20260324-1117 |access-date=2026-03-25 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die beamptes het sedertdien in die [[Pretoria]] landdroshof verskyn.<ref>{{Cite news |date=2026-03-25 |title=South Africa arrests 12 senior police officers on suspicion of corruption |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/south-africa-police-corruption-arrest-contract-crime/f844ea9e-2832-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=2026-03-25 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> ==Sien ook== *[[Feroz Khan]] *[[Zondo-kommissie]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Politiek]] lbm3u7p6psk86ln6dstozcpqr724y9a 0 454043 2915518 2915391 2026-07-03T19:00:05Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2915518 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 32 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] (294)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (14)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. Daarbenewens het Australië, Groot-Brittanje (d.w.s. Engeland), Indië en Suid-Afrika as die beste spanne van hulle onderskeidelike vastelande regstreeks vir die [[Olimpiese Somerspele 2028]] in [[Los Angeles]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-india-south-africa-and-great-britain-qualify-for-women-s-event-at-la28-olympics-1543593 |title=Australia, India, South Africa and Great Britain qualify for women's event at LA28 Olympics |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Australië, Engeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Australië het Wes-Indië geklop en Engeland vir Suid-Afrika, waardeur die twee vorige T20I-vrouewêreldkampioene Australië en Engeland mekaar vir die vierde keer in die eindstryd ontmoet. [[Lord’s]] in [[Londen]] word die eerste krieketstadion wat die T20I-vrouewêreldbekerwedstryd vir meer as een keer – ná die 2009-toernooi – huisves. Beide Indië en die verdedigende kampioen Nieu-Seeland is reeds in die eerste rondte uitgeskakel. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd tussen Australië en Engeland, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. Hulle is Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92841-ireland-lead-race-for-final-automatic-spot-in-icc-womens-t20-world-cup-2028-eight-teams-locked-in.html |title=Ireland Lead Race for Final Automatic Spot in ICC Women’s T20 World Cup 2028; Eight Teams Locked In |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Op 21 Junie 2026 moes [[Lauren Agenbag]] weens siekte aan die toernooi onttrek en sy is met [[Saleema Imtiaz]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Imtiaz replaces Agenbag in Emirates ICC International Panel of Umpires at ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Junie 2026 |accessdate=21 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Saleema Imtiaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2028-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring,<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> terwyl die vier beste spanne van elke groep saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/scotland-still-have-2028-t20-world-cup-automatic-qualification-incentive-1542661 |title=Scotland still have 2028 T20 World Cup automatic qualification incentive |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> Op 29 Junie 2026 het beide die Internasionale Krieketraad en die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] bevestig dat Australië, Groot-Brittanje (d.w.s. Engeland), Indië en Suid-Afrika as die beste spanne van hulle onderskeidelike vastelande regstreeks vir die [[Olimpiese Somerspele 2028]] in [[Los Angeles]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93036-icc-confirms-qualification-pathway-for-cricket-at-la28-olympics-introduces-new-qualifier.html |title=ICC Confirms Qualification Pathway for Cricket at LA28 Olympics, Introduces New Qualifier |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |5||5||0||0||'''10'''||+3.882 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |5||4||1||0||'''8'''||+0.633 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |5||3||2||0||'''6'''||+1.718 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |5||2||3||0||'''4'''||—0.710 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |5||1||4||0||'''2'''||—1.872 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |5||0||5||0||'''0'''||—3.276 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]]<br />Bywoning: 9&nbsp;155 | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] (Ban) teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 11&nbsp;712 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 199/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 86 (13.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ellyse Perry]] 71 (48) | paaltjies1 = [[Sadia Iqbal]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 32 (25) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 2/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 113 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Aliya Riaz]] (Pak) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92614-aliya-riaz-reaches-200-international-caps-for-pakistan-during-t20-world-cup-clash.html |title=Aliya Riaz Reaches 200 International Caps for Pakistan During T20 World Cup Clash |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Molineux]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie.'' * ''[[Ellyse Perry]] word ná [[Meg Lanning]] die tweede Australiese vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92597-ellyse-perry-becomes-second-australian-woman-after-meg-lanning-to-reach-8000-international-runs.html |title=Ellyse Perry Becomes Second Australian Woman, After Meg Lanning, to Reach 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Australiese krieketspeler wat tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en twee paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92570-ellyse-perry-creates-t20-world-cup-history-then-says-shes-still-not-happy-with-her-game.html |title=Ellyse Perry Creates T20 World Cup History, Then Says She’s Still Not Happy with Her Game |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 139/5 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Juairiya Ferdous]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Radha Yadav]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 53 (34) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 4&nbsp;129<ref name="Bywoning25">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92733-icc-womens-t20-world-cup-2026-crosses-125000-attendance-milestone-amid-record-breaking-crowds.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Crosses 125000 Attendance Milestone Amid Record-Breaking Crowds |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Shafali Verma]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ritu Moni]] (Ban) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92756-ritu-moni-marks-150th-international-appearance-during-bangladeshs-womens-t20-world-cup-clash-against-india.html |title=Ritu Moni Marks 150th International Appearance During Bangladesh’s Women’s T20 World Cup Clash Against India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sobhana Mostary]] word ná [[Nigar Sultana Joty]] en [[Fargana Hoque]] die derde Bengaalse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92701-sobhana-mostary-becomes-third-bangladesh-women-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Sobhana Mostary Becomes Third Bangladesh Women to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede vroulike kolwer wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken. Sy is ook die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat dié mylpaal behaal (in 164 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92700-smriti-mandhana-becomes-fastest-to-4500-t20i-runs-scripts-history-for-india.html |title=Smriti Mandhana Becomes Fastest to 4500 T20I Runs, Scripts History for India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Met ’n bywoning van 4&nbsp;129 in hierdie wedstryd word die T20I-vrouewêreldbeker 2026 die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat deur ’n gehoor van meer as 125&nbsp;000 bygewoon is.<ref name="Bywoning25" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 208/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Tazmin Brits]] 114* (69) | paaltjies1 = [[Hannah Landheer]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Phebe Molkenboer]] 41 (41) | paaltjies2 = [[Ayabonga Khaka]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 88 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Tazmin Brits]] word ná [[Laura Wolvaardt]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92712-tazmin-brits-becomes-second-south-african-to-2000-t20i-runs-with-maiden-t20i-century.html |title=Tazmin Brits Becomes Second South African to 2000 T20I Runs with Maiden T20I Century |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is ook haar eerste T20I-honderdtal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/south-africa-vs-netherlands-tazmin-brits-scores-maiden-hundred-women-t20-world-cup-2026/article71147737.ece |title=Tazmin Brits scores maiden hundred in South Africa vs Netherlands Women’s T20 World Cup 2026 match |publisher=The Hindu |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''[[Chloe Tryon]] (RSA) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/proteas/live-womens-t20-world-cup-proteas-v-netherlands-20260625-1000 |title=Brits hits record T20 century as Proteas remain on track for World Cup semi-finals |publisher=[[Nuus24]] |author=Lynn Butler |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Marizanne Kapp]], [[Dane van Niekerk]] en [[Suné Luus]] ook die vierde Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler met 1&nbsp;000 T20I-lopies en 50 T20I-paaltjies.'' * ''Die 328 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-south-africa-women-2461vs3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 89 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Gull Feroza]] 63* (52) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 2/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 30 (41) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 37 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Gull Feroza]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Muneeba Ali]] teken haar 200ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92894-caroline-de-lange-reaches-100-international-wickets-during-womens-t20-world-cup-clash-against-pakistan.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 International Wickets During Women’s T20 World Cup Clash Against Pakistan |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die 215 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Pakistan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-pakistan-women-2461vs3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 117/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 118/6 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 42 (48) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 45 (45) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 2/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Marizanne Kapp]] word ná [[Shabnim Ismail]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem. Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler wat 1&nbsp;000 T20I-lopies aanteken en 100 T20I-paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92979-marizanne-kapp-becomes-first-south-african-woman-to-1000-t20i-runs-and-100-wickets.html |title=Marizanne Kapp Becomes First South African Woman to 1000 T20I Runs and 100 Wickets |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nadine de Klerk]] (RSA) teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92982-nadine-de-klerk-completes-2000-international-runs-in-south-africas-crucial-win-over-bangladesh.html |title=Nadine de Klerk Completes 2000 International Runs in South Africa’s Crucial Win Over Bangladesh |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/womens-sports/news/tigresses-sign-defeat-secure-direct-qualification-2028-4210536 |title=Tigresses sign off with defeat, secure direct qualification for 2028 |publisher=The Daily Star |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 172/4 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Harmanpreet Kaur]] 56 (27) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/46 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ellyse Perry]] 56 (38) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 2/32 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]]<br />Bywoning: 27&nbsp;163<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/attendance-record-broken-again-at-women-s-t20-world-cup |title=Attendance record broken again at Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Australië teken die hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''[[Deepti Sharma]] word die eerste Indiese vroulike bouler wat haar 356ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92967-deepti-sharma-becomes-leading-wicket-taker-in-womens-international-cricket-surpasses-jhulan-goswami.html |title=Deepti Sharma Becomes Leading Wicket-Taker in Women’s International Cricket, Surpasses Jhulan Goswami |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 27&nbsp;163 is die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93009-australia-vs-india-at-lords-sets-new-womens-t20-world-cup-group-stage-attendance-record.html |title=Australia vs India at Lord’s Sets New Women’s T20 World Cup Group-Stage Attendance Record |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/match-report |title=Perry, Gardner fifties knock India out, SA through to semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13558644/womens-t20-world-cup-australia-knock-india-out-of-tournament-with-six-wicket-win-to-set-up-semi-final-vs-west-indies |title=Women's T20 World Cup: Australia knock India out of tournament with six-wicket win to set up semi-final vs West Indies |publisher=[[Sky News]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |5||5||0||0||'''10'''||+2.134 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.147 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.725 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |5||2||3||0||'''4'''||–0.118 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.232 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.875 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] 59 (62) | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 131/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 132/4 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Darcey Carter]] 72* (52) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Izzy Sharp]] 62 (43) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 2/13 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Izzy Sharp]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92416-where-to-watch-match-19-new-zealand-women-vs-scotland-women-live-streaming-details.html |title=Where to Watch Match 19 – New Zealand Women vs Scotland Women? Live Streaming Details |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word ná [[Sarah Bryce|Sarah]] en [[Kathryn Bryce]] die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92559-darcey-carter-becomes-third-scottish-woman-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Darcey Carter Becomes Third Scottish Woman to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Lea Tahuhu]] word ná [[Sophie Devine]] en [[Amelia Kerr]] die derde Nieu-Seelandse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92530-lea-tahuhu-becomes-third-new-zealand-woman-to-reach-100-t20i-wickets.html |title=Lea Tahuhu Becomes Third New Zealand Woman to Reach 100 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-scotland-darcey-carter-hopes-for-more-cricket-after-threatening-upsets-1542643 |title=Carter hopes for more cricket after Scotland threaten T20 World Cup upsets |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 130/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 134/1 (15.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gaby Lewis]] 59 (50) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 1/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 106* (61) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 1/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Chamari Athapaththu]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Gaby Lewis]] word die eerste Ierse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92612-gaby-lewis-becomes-first-irish-woman-to-reach-5000-international-runs.html |title=Gaby Lewis Becomes First Irish Woman to Reach 5000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Chamari Athapaththu]] (SL) teken haar 100ste T20I-ses aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/match-report |title=Athapaththu ton revives SL's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=23 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sy teken ook die eerste T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal tydens ’n lopiejaagtog aan.''<ref name="Batting" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/chamari-athapaththu-secures-ground-breaking-feat-becomes-first-ever-player-to-14025766.html/amp |title=Chamari Athapaththu secures ground-breaking feat, becomes first-ever player to... |publisher=The First Post |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Chamari Athapaththu word die eerste Sri Lankaanse vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92557-chamari-athapaththu-becomes-first-sri-lankan-woman-to-cross-8000-international-runs.html |title=Chamari Athapaththu Becomes First Sri Lankan Woman to Cross 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 186/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 148/5 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 65 (42) | paaltjies1 = [[Ashmini Munisar]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chinelle Henry]] 51* (30) | paaltjies2 = [[Charlie Dean]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]]<br />Bywoning: 14&nbsp;279 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Danni Wyatt-Hodge]] word die eerste Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92662-danielle-wyatt-hodge-becomes-first-england-cricketer-to-surpass-3500-t20i-runs.html |title=Danielle Wyatt-Hodge Becomes First England Cricketer to Surpass 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word die eerste Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 126ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92659-hayley-matthews-creates-history-as-west-indies-leading-wicket-taker-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews Creates History as West Indies’ Leading Wicket-Taker in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die 334 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-west-indies-women-1026vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs West Indies Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/match-report |title=Wyatt-Hodge, Knight and bowlers power England into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=24 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 151/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 154/7 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sarah Bryce]] 47* (33) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 33 (16) | paaltjies2 = [[Katherine Fraser]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sugandika Kumari]] (SL) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92763-sugandika-kumari-completes-150-international-caps-with-match-winning-heroics-in-sri-lankas-thriller.html |title=Sugandika Kumari Completes 150 International Caps with Match-Winning Heroics in Sri Lanka’s Thriller |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ailsa Lister]] (Sco) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92764-ailsa-lister-crosses-1000-international-runs-during-scotlands-thrilling-world-cup-clash-against-sri-lanka.html |title=Ailsa Lister Crosses 1000 International Runs During Scotland’s Thrilling World Cup Clash Against Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Sri Lanka wen vir die eerste keer drie wedstryde tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwy0p4jwrn7o |title=Sri Lanka beat Scotland to keep semi-final hopes alive |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=26 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die 305 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-sri-lanka-women-3505vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Sri Lanka Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 128/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 129/4 (18.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Chinelle Henry]] 27* (21) | paaltjies1 = [[Cara Murray]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 63 (44) | paaltjies2 = [[Ashmini Munisar]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Ierland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Orla Prendergast]] (Irl) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Orla Prendergast]] word ná [[Gaby Lewis]] die tweede Ierse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92978-orla-prendergast-crosses-2000-t20i-runs-as-ireland-seal-historic-first-womens-t20-world-cup-win.html |title=Orla Prendergast Crosses 2000 T20I Runs as Ireland Seal Historic First Women’s T20 World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Ierland teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Ierland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/match-report |title=Prendergast, spinners give Ireland their first win in T20 World Cups |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-out-of-Womens-T20-World-Cup-despite-Irelands-stunning-victory-over-West-Indies/108-344104 |title=Sri Lanka out of Women’s T20 World Cup despite Ireland’s stunning victory over West Indies |publisher=Daily Mirror |author=Darshana Sanjeewa Balasuriya |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 164/1 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Amelia Kerr]] 42 (34) | paaltjies1 = [[Dani Gibson]] 2/30 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 89 (53) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 1/22 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 21&nbsp;018<ref name="Bywoning27">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92948-icc-womens-t20-world-cup-2026-sets-new-group-stage-attendance-record-at-the-oval.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Sets New Group-Stage Attendance Record at The Oval |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Suzie Bates]] (NZ) word die eerste oorsese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie in Engeland aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92949-suzie-bates-becomes-first-overseas-batter-to-reach-1000-t20i-runs-in-england.html |title=Suzie Bates Becomes First Overseas Batter to Reach 1000 T20I Runs in England |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] en [[Sophia Dunkley]] teken met 128 lopies om die tweede paaltjie die hoogste Engelse tweede T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/england-women-1026/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for England Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 27&nbsp;163 is die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93009-australia-vs-india-at-lords-sets-new-womens-t20-world-cup-group-stage-attendance-record.html |title=Australia vs India at Lord’s Sets New Women’s T20 World Cup Group-Stage Attendance Record |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Wes-Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/match-report |title=Wyatt-Hodge, Dunkley lead romp as NZ bow out; WI through |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nieu-Seeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jun/27/england-v-new-zealand-womens-t20-world-cup-live |title=England thrash New Zealand by nine wickets to eliminate them from Women’s T20 Cricket World Cup – as it happened! |publisher=[[The Guardian]] |author=Tanya Aldred |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''Suzie Bates, [[Sophie Devine]] en [[Lea Tahuhu]] (almal NZ) speel in hulle laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c3vy1e0l774o |title=Wyatt-Hodge smashes unbeaten 89 as England race into semis |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=27 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:WT20 Semifinal Wareham Campelle.jpg|duimnael|Die eerste halfeindstryd tussen Wes-Indië en Australië]] Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd gespeel het.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = '''{{Crv-AU}}''' | RD1-telling01 = '''127/2''' | RD1-span02 = {{Crv-WI}} | RD1-telling02 = 125/7 | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = '''{{Crv-EN}}''' | RD1-telling03 = '''169/5''' | RD1-span04 = {{Crv-ZA}} | RD1-telling04 = 129/8 | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = {{Crv-AU}} | RD2-telling01 = | RD2-span02 = {{Crv-EN}} | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 125/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 127/2 (13 boulbeurte) | lopies1 = [[Hayley Matthews]] 30 (28) | paaltjies1 = [[Ashleigh Gardner]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 61* (36) | paaltjies2 = [[Chinelle Henry]] 1/20 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-west-indies-women-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 10&nbsp;023 | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ashleigh Gardner]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Molineux]] (Aus) speel in haar 50ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-unchanged-australia-bowl-against-west-indies-1543706 |title=Unchanged Australia bowl against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=30 Junie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Qiana Joseph]] (WI) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93151-qiana-joseph-completes-1000-international-runs-during-womens-t20-world-cup-semi-final.html |title=Qiana Joseph Completes 1000 International Runs During Women’s T20 World Cup Semi-Final |publisher=Female Cricket |date=1 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 169/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 129/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 75 (47) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tazmin Brits]] 51 (45) | paaltjies2 = [[Lauren Bell]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 21&nbsp;128 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word die eerste Suid-Afrikaanse [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat in haar 51ste T20I-wedstryd speel.'' * ''[[Shabnim Ismail]] (RSA) word die eerste bouler wat haar 50ste T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93303-shabnim-ismail-becomes-first-bowler-to-reach-50-womens-t20-world-cup-wickets.html |title=Shabnim Ismail Becomes First Bowler to Reach 50 Women’s T20 World Cup Wickets |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> * ''[[Tazmin Brits]] (RSA) teken haar 4&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93339-tazmin-brits-completes-4000-international-runs-during-womens-t20-world-cup-semi-final.html |title=Tazmin Brits Completes 4000 International Runs During Women’s T20 World Cup Semi-Final |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-england-women-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = Australië en Engeland ontmoet mekaar vir die vierde keer in ’n T20I-vrouewêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/93351-australia-vs-england-womens-t20-world-cup-knockout-history-explained.html |title=Australia vs England Women’s T20 World Cup Knockout History Explained |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] bxao1njaonibf2r8417eak6ktcjnmgw 0 457084 2915491 2908875 2026-07-03T17:07:08Z Jcb 223 2915491 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Archive-ugent-be-B06F870C-8F5A-11E3-8041-11B8D43445F2_DS-31_(cropped).jpg|duimnael|347x347px|Begijn van Gent. Uittreksel uit 'n manuskrip van die Begeunehof van Sint-Aubertus, [[Gent]], c. 1840.<ref name="ugent">{{Cite web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:B06F870C-8F5A-11E3-8041-11B8D43445F2#?c=&m=&s=&cv=8&xywh=-1659,-295,10929,6102|title=Het begijnhof Sint Aubertus (Poortacker) te Gent|website=lib.ugent.be|access-date=2020-08-28}}</ref>]] Die '''Begeune''' (/beˈχəi̯ːnə, ˈbɛχəi̯ːnə/) en die '''Beghards''' (/ˈbɛɡərdz, bəˈɡɑːrdz/) is godsdienstige ordes wat in [[Wes-Europa]], veral in die [[Lae Lande]], in die 13de–16de eeue aktief was. Hul lede het in [[Monastisisme|semi-kloostergemeenskappe]] gewoon, maar het nie formele godsdienstige geloftes afgelê nie. Alhoewel hulle belowe het om nie te trou "solank hulle as Begeune leef nie" (om 'n vroeë Lewensreël aan te haal) was hulle vry om te eniger tyd te vertrek. Begeune was deel van 'n groter geestelike herlewingsbeweging van die 13de eeu wat die nabootsing van [[Jesus van Nasaret|Jesus]] se lewe deur vrywillige armoede, die versorging van die armes en siekes, en godsdienstige toewyding beklemtoon het. == Etimologie == Die term 'Beguine' ({{Langx|la|beguinas}}; {{Langx|nl|begijn}}) is van onsekere oorsprong en kon moontlik 'n neerhalende term gewees het.<ref name="greynun">{{Cite web|url=https://www.greynun.org/2020/02/the-beguines-of-medieval-europe-mystics-and-visionaries/|title=The Beguines of Medieval Europe: Mystics and Visionaries|last=Glackin|first=Maryellen|date=2020-02-21|website=Grey Nuns of the Sacred Heart|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Geleerdes erken nie meer die teorie wat in die ''Encyclopædia Britannica'' Elfde Uitgawe (1911) uiteengesit word dat die naam afgelei is van Lambert le Bègue, 'n priester van [[Luik (stad)|Luik]] nie.<ref name="smith">{{Cite book |last=Smith |first=Rachel J. D. |url=https://books.google.co.za/books?hl=en&lr=&id=dWNbDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PT8&dq=Excessive+Saints:+Gender,+Narrative,+and+Theological+Invention+in+Thomas+of+Cantimpr%C3%A9's+Mystical+Hagiographies&ots=rZ9Ed074Xr&sig=MjziLo9D513G_QgFhE-xc_PVmjw&redir_esc=y#v=onepage&q=Excessive%20Saints:%20Gender,%20Narrative,%20and%20Theological%20Invention%20in%20Thomas%20of%20Cantimpr%C3%A9's%20Mystical%20Hagiographies&f=false |title=Excessive Saints: Gender, Narrative, and Theological Invention in Thomas of Cantimpré’s Mystical Hagiographies |date=2018-12-18 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-54793-2 |language=en}}</ref> Ander teorieë, soos afleiding van die naam van St. Begga en van die beweerde, gerekonstrueerde Oud-Saksiese woord {{Lang|osx|*beggen}}, "om te smeek" of "om te bid", is ook in betwyfeling gebring.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Beguines|title=1911 Encyclopædia Britannica/Beguines - Wikisource, the free online library|website=en.wikisource.org|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Die oorsprong van die beweging se naam bly dus onseker, asook die presiese datums vir die begin van die beweging self.<ref>{{Cite web|url=https://www2.kenyon.edu/projects/margin/beguines.htm|title=beguines|website=www2.kenyon.edu|access-date=2026-01-05}}</ref> == Begeune (lekevroue) == === Gemeenskappe en status === [[Lêer:De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg|duimnael|424x424px|Afdruk van 'n Begeune in {{Lang|de|Danse Macabre{{!}}Des dodes dantz}} van Matthäus Brandis, [[Lübeck]] 1489|links]] Aan die begin van die 12de eeu het sommige vroue in die [[Lae Lande]] alleen gewoon en hulself aan gebed en goeie werke toegewy, maar egter sonder om geloftes af te lê.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Beguines|title=Beguines|date=5 Januarie 2026}}</ref> Aanvanklik was daar slegs 'n paar begeune, maar deur die loop van die eeu het hul getalle toegeneem. In die Middeleeue was daar meer vroue as mans as gevolg van die struktuur van stedelike demografie en huwelikspatrone in die Lae Lande. Hierdie vroue het in dorpe gewoon waar hulle na die armes omgesien het. Gedurende die 13de eeu het sommige van hulle huise gekoop wat aan mekaar gegrens het. Hierdie klein gemeenskappe van vroue het gou die aandag van sekulêre en geestelike owerhede getrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.nastywomenwriters.com/the-wisdom-of-the-beguines-the-forgotten-story-of-a-medieval-womens-movement-by-laura-swan/|title=The Wisdom of the Beguines: The Forgotten Story of a Medieval Women’s Movement by Laura Swan|last=Dintino|first=Theresa C.|date=2022-07-05|website=Nasty Women Writers|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Geïnspireer deur die vroue se toewyding aan gebed, die sakramente en liefdadigheidsdiens in die wêreld, het plaaslike geestelikes gepoog om die vroue se geestelike roem te kanaliseer en te ontplooi in reaksie op kontemporêre probleme, veral die institusionele kerk se oorlog teen kettery.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbeinternational.org/resource/wisdom-beguines-forgotten-story-medieval-womens-movement/|title=Wisdom of the Beguines: The Forgotten Story of a Medieval Women's Movement|website=CBE International|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Verskeie geestelikes het gepoog om hierdie ''mulieres religiosae'' (godsdienstige vroue of 'heilige' vroue) as heiliges te verklaar na hul dood.<ref>{{Cite EB1911}}</ref> Die bekendste voorbeeld hiervan was waarskynlik die verhouding tussen Jakobus van Vitry en Marie d'Oignies, wat soms die prototipiese Begeune genoem word, in die vroeë 13de eeu.<ref>{{Cite book |last=Simons |first=Walter |title=Cities of Ladies: Beguine Communities in the Medieval Low Countries, 1200–1565 |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2001 |isbn=978-0-8122-1853-4 |location=Philadelphia}}</ref> Marie d'Oignies het Jakobus geïnspireer. Sy het sy prediking aangemoedig en verbeter en baie van haar wonderwerke het gedien om die sakramentele program van Lateranus IV te bevorder.<ref>{{Cite book |last=Walker Bynum |first=Caroline |author-link=Caroline Walker Bynum |url=https://books.google.com/books?id=9DUgmJGxZyEC |title=Holy Feast and Holy Fast: The Religious Significance of Food to Medieval Women |publisher=University of California Press |year=1988 |isbn=978-0-520-90878-9 |page=17}}</ref> Na Marie se dood het Jakobus na Rome gereis namens die "godsdienstige vroue" in die Bisdom Luik, op soek na pouslike toestemming vir die vroue om saam te leef en mekaar aan te spoor om goeie Christelike lewens te lei.<ref>{{Cite book |title=Lettres de Jacques de Vitry |date=1960 |publisher=E. J. Brill |editor-last=Jacques |editor-first=R. B. C. Huygens |location=Leiden |page=74}}</ref> Begeune was nie nonne nie, maar hulle word soms met nonne verwar.<ref name="ugent" /> Begeune het persoonlike, informele geloftes van kuisheid afgelê. Geïnspireer deur die ideale van die ''vita apostolica'' – dieselfde ideale wat gelei het tot die vorming van die bedelordes – het Begeune 'n lewe van kontemplatiewe gebed en aktiewe diens in die samelewing nagestreef.<ref name="grey nun" /> As vroue is Begeune verbied om te preek en te onderrig, maar hulle het hul mede-Christene aktief aangemoedig om lewens van boetedoening, diensbaarheid en gebed te lei.<ref name="smith" /> Begeune het nooit die status van amptelike, pouslik goedgekeurde godsdienstige orde beklee nie. Hulle het nie goedgekeurde orde reëls gevolg nie, hulle het nie in kloosters gewoon nie, en hulle het nie hul persoonlike eiendom prysgegee nie. Trouens, Begeune was vry om hul godsdienstige roeping te eniger tyd te laat vaar, aangesien dit nie deur enige bindende kloosterbelofte afdwingbaar was nie. In baie gevalle het die term "Begeune" verwys na 'n vrou wat nederige klere gedra het en weens 'n godsdienstige lewe wat bo en behalwe die praktyke van gewone leke, uitgestaan het.<ref name="grey nun" />[[Lêer:Kloesterle-cannstatt.jpg|duimnael|335x335px|'n Huis in [[Bad Cannstatt]] wat voorheen as 'n begijnhof gebruik is. Dit is in 1463 gebou en in 1983 gerestoureer.]]In stede soos [[Cambrai]], [[Valenciennes]] en [[Luik (stad)|Liège]] het plaaslike amptenare formele gemeenskappe vir hierdie vroue gestig wat bekend geword het as begijnhoven.<ref name="ugent" /> Begijnhowe (Begijnhoven in Nederlandssprekende gebiede) was geneig om naby aan of binne dorpsentrums geleë te wees en was dikwels naby die riviere wat water vir hul werk in die tekstielbedryf voorsien het. Sommige vroue het by gemeenskappe van eendersdenkende leke-godsdienstige vroue aangesluit en die etiket "Begeune" aangeneem op grond van die betreding van 'n begijnhof, terwyl baie vroue alleen of saam met een of twee ander eendersdenkende vroue gewoon het. Begijns het verskeie beroepe beoefen om hulself te onderhou. Vroue in die Lae Lande was geneig om in die stede se winsgewende wolbedryf te werk. Paryse Begeune was weer belangrike bydraers tot die stad se ontluikende sybedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.beguine.link/beguine-life/|title=The Beguine Way of Life – Beguine Link|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pennpress.org/9780812224115/the-beguines-of-medieval-paris/|title=The Beguines of Medieval Paris – Penn Press|website=University of Pennsylvania Press|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeune was invloedryk in terme van die verspreiding van skryfwerk en manuskripte. Aangesien Begeune in die omgangstaal kon lees en skryf, het hulle status verleen aan die gebruik van omgangstaalskrif vir godsdienstige doeleindes. Hulle het 'n belangrike rol gespeel in die vorming en oordrag van die omgangstaal en die verhoging van algemene geletterdheid deur spirituele en mistieke tekste in hul eie plaaslike tale te vertaal. Dit het weer komplekse teologiese idees toeganklik gemaak vir 'n groter en meer diverse gehoor. Nie net het hulle bestaande godsdienstige tekste vertaal nie, maar hulle het ook hul eie oorspronklike manuskripte geskryf. Hierdie geskrewe werke van Begeune was nie net aanvaar nie, maar ook baie gewild. Sommige tekste is na voltooiing vinnig in Latyn vertaal, wat aan dit breë aantrekkingskrag en gesag verleen het. Een voorbeeld hiervan was die werk van Mechthild van Magdeburg, getiteld ''Die Bloeiende Lig van die Godheid'', wat kort na die samestelling daarvan vertaal is. Gegewe die Latyn-geletterde en manlik-gedomineerde godsdienstige elite van die tyd, dui die vertaling van Begijntekste na die gesaghebbende Latyn op die agting wat aan hulle toegeken is. Baie Begeune is uit adellike families gebore, wat dui op hul vertroudheid met hoflike literatuur wat gewoonlik rondom romantiese ideale soos hoflike liefde en ridderlikheid gesentreer het. Hierdie begrip is prominent in hul geskrifte wat dikwels Bybelse temas met meer sekulêre, romantiese beeldspraak gekombineer het. Hierdie skryfstyl kan ook beskou word as 'n metafoor vir hul breër teenwoordigheid in die samelewing wat godsdienstige toewyding met sekulêre aksie verbind het. Skribas wat tot die klooster beperk was, het bygedra tot die verspreiding van geletterdheid en Bybelse tekste tussentyds, deur middel van hul inskripsies, terwyl Begeune op hulle beurt dit 'n stap verder geneem deur ook die verspreiders van hul eie werke te wees.<ref>{{Cite web|url=https://www.europeana.eu/en/stories/beguines-and-literature-in-the-middle-ages|title=Beguines and literature in the Middle Ages|date=2021-08-25|website=www.europeana.eu|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref> Daarbenewens het hulle bygedra tot die oordrag van volkstaal godsdienstige en sekulêre tekste deur hul skryfwerk, onderrig en wyer netwerk van godsdienstige en sekulêre beskermhere.<ref>{{Cite web|url=https://comment.org/the-birds-and-the-beguines/|title=The Birds and the Beguines|date=2023-06-01|website=Comment Magazine|language=en-CA|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/mechthild-of-magdeburg|title=Mechthild of Magdeburg|website=The Poetry Foundation|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeunehowe was nie kloosters nie. Daar was geen oorkoepelende struktuur soos 'n 'moederhuis' nie. Elke begijnhof het sy eie reëls geskep. Die biskop van Luik het 'n reël vir Begeune in sy bisdom geskep. Elke gemeenskap was egter op sigself volledig en het sy eie lewensorde vasgestel. Later het verskeie begijnhowe die reël van die Derde Orde van Sint Franciskus aangeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.patheos.com/blogs/anxiousbench/2022/07/forgetting-our-medieval-history-the-holy-women-of-liege/|title=Forgetting Our Medieval History: The Holy Women Of Liége|last=Barr|first=Beth Allison|last2=Bench|first2=Anxious|date=2022-07-19|website=Anxious Bench|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.globalsistersreport.org/blog/gsr-today/beguines-pave-way-us-think-courageously-and-creatively-about-future-religious-life|title=The Beguines pave the way for us to think courageously and creatively about the future of religious life|last=Meyer|first=Joyce|website=Global Sisters Report|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeunegemeenskappe het gewissel in terme van die sosiale status van hul lede; sommige van hulle het slegs dames van hoë sosiale status toegelaat; ander was uitsluitlik gereserveer vir persone in nederige omstandighede; ander het vroue van elke stand verwelkom. Laasgenoemde was die gewildste begijnhowe. Verskeie, soos die root Begeunehof van [[Gent]], het duisende inwoners gehad. Die Begeunehof van Parys, wat voor 1264 gestig is, het soveel as 400 vroue gehuisves.<ref>{{Cite web|url=https://myprivateparis.com/beguines-convent-marais/|title=The Beguines' Convent in Marais|last=Paris|first=My Private|date=2019-08-13|website=My Private Paris|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Douceline van Digne (c. 1215–1274) het die Begeunese beweging in [[Marseille]] gestig; haar [[hagiografie]], wat deur 'n lid van haar gemeenskap saamgestel is, werp lig op die beweging in die algemeen.<ref name="The Life of Saint Douceline">{{Cite book |last=De Porcellet |first=Philippine |title=The Life of Saint Douceline, a Beguine of Provence |last2=Jeay |first2=Madeleine |last3=Garay |first3=Kathleen E. |publisher=Boydell & Brewer |year=2001 |isbn=978-0859916295}}</ref> Hierdie semi-monastieke instellings het by die era aangepas en het vinnig versprei. Sommige Begeune het bekend geword as "heilige vroue" ({{Lang|la|mulieres sanctae}}), en hul toewyding het die godsdienstige lewe in die streek beïnvloed. Die Begijnse godsdienstige lewe was deel van die [[mistisisme]] van daardie era. Daar was 'n begijnhof in [[Mechelen]] so vroeg as 1207, in [[Brusselse Hoofstedelike Gewes|Brussel]] in 1245, in [[Leuven]] voor 1232, in [[Antwerpen]] in 1234, en in [[Brugge]] in 1244. Teen die einde van die eeu het die meeste kommunes in die Lae Lande 'n begijnhof gehad; verskeie van die groot stede het twee of meer gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.thatladyfromeurope.com/en/beguinages-in-north-europe/|title=Beguinages in north Europe|last=Lady|first=The|date=2020-02-05|website=That Lady from Europe|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/855/|title=Flemish B&eacute;guinages|last=UNESCO World Heritage Centre|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visitflanders.com/en/stories/discover-flanders-historic-beguinages-oases-calm|title=Discover Flanders’ Historic Beguinages: Oases of Calm|date=2025-08-07|website=VISITFLANDERS|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Invloedryke Begeunehowe was ondermeer Begijnhof (Amsterdam), Begijnhof (Breda) en Begijnhof (Utrecht). === Kritiek en sosiale reaksie === Soos die 13de eeu gevorder het, het sommige Begeune kritiek ontlok weens hulle dubbelsinnige sosiale en wetlike status. As 'n bewuste keuse om in die wêreld te leef, maar op 'n manier wat effektief (ten minste in vroomheid) oortref het of van die meeste leke uitgestaan het, het Begeune sowel afkeuring as bewondering uitgelok. In sommige streke het die term Begeune self 'n ostentatief, selfs 'onaangename godsdienstige' vrou aangedui; 'n beeld wat vinnig gelei het tot beskuldigings van skynheiligheid (dink byvoorbeeld aan die Begeune bekend as "Beperkte Onthouding" in die {{Lang|fr|Roman de la Rose}}). Sommige verklaarde godsdienstiges het aanstoot geneem deur die aanname van "godsdienstige" status sonder die verbintenis tot 'n enige reëls, terwyl leke die implisiete afkeuring van die huwelik en ander sekulêre instellings gekritiseer het. Die vroue se regsposisie in verhouding tot kerklike en leke-owerhede was onduidelik. Begeune het blykbaar die beste van beide wêrelde geniet: om aan hul eiendom vas te hou en as leke in die wêreld te leef, terwyl hulle die voorregte en beskerming van die verklaarde godsdienstiges opgeëis het.<ref>{{Cite web|url=https://beguines.info/?cat=5&lang=en|title=The beguinages|last=Panciera|first=Silvana|website=The Beguinal movement|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uscatholic.org/articles/202501/the-medieval-beguines-defied-social-norms-to-follow-jesus/|title=The medieval Beguines defied social norms to follow Jesus|last=Hunter|first=Nathaniel|date=2025-01-22|website=U.S. Catholic|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Aan die ander kant het bewonderaars soos die sekulêre geestelike Robert de Sorbon (oorlede in 1274) opgemerk dat Begeune heelwat meer toewyding aan God getoon het as selfs die gekloosterdes, aangesien hulle vrywillig 'n godsdienstige lewe sonder geloftes en mure nagestreef het, terwyl hulle omring was deur die wêreld se versoekings.<ref>{{Cite web|url=https://othersisters.hypotheses.org/251|title=the other sister research seminar: Medieval and Early Modern Beguines, from Provence to Northern Europe|last=Gabe|first=Emma|date=2021-05-10|website=The Other Sister|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Die krag van die Begeunese identiteit is duidelik in die 'waterskeidingsmomente' van die Begeunese geskiedenis, van die eerste verskyning daarvan in die preke van Jakobus van Vitry (die Begijnse beweging se vroegste en miskien bekendste ondersteuner), tot die verwysing daarna in die verhoor van die verdoemde mistikus [[Marguerite Porete]] (wat in 1310 in Par op aanklagte van ketteryop die brandstapel verbrand is), tot die sentrale rol daarvan in die veroordeling van leke-godsdienstige vroue by die Raad van Vienne in 1311–1312.<ref>{{Cite web|url=https://www.catholic.com/encyclopedia/beguines-and-beghards|title=Beguines and Beghards|website=Catholic Answers|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> === Marguerite Porete === Gedurende die vroeë tot middel-1290's het Marguerite Porete 'n mistieke boek geskryf, met die titel ''Die Spieël van Eenvoudige Siele''. Die boek beskryf in Oud-Frans die vernietiging van die siel, spesifiek die afdaling na 'n toestand van niksheid - van vereniging met God sonder onderskeid. Alhoewel die boek duidelik gewild was dwarsdeur die [[Middeleeue]] en daarna (dosyne eksemplare het deur die laat-Middeleeuse in Wes-Europa versprei), het die boek kontroversie veroorsaak. 'n Stellings soos "'n Siel wat vernietig is in die liefde van die Skepper, kan, en behoort, aan die natuur alles te gee wat dit begeer", is beskou as 'n soort immoraliteit teenoor die Kerk, sy sakramente of sy kanons. Porete se lering was dat siele in so 'n toestand slegs die goeie begeer en nie in staat sou wees om te sondig nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Marguerite Porete {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Die wyse waarop Porete haar leringe versprei het, wat herinner het aan aksies en gedrag wat sommige geestelikes onder leke-vroue in daardie era toenemend problematies gevind het, was ook ter sprake. Porete is inderdaad uiteindelik deur die Dominikaanse inkwisiteur van Frankryk verhoor en in 1310 as 'n teruggevalle ketter op die brandstapel verbrand. In 1311 - die jaar na Porete se dood - het kerklike amptenare verskeie spesifieke verbande getrek tussen Porete se idees en dade en die Begijnse status in die algemeen by die Raad van Vienne. Een van die konsilie se dekrete, {{Lang|la|Cum de Quibusdam}}, beweer dat Begeune "die hoogste Drie-eenheid en die goddelike wese betwis en daaroor preek en menings inbring wat strydig is met die Katolieke geloof rakende die artikels van die geloof en die sakramente van die kerk".<ref name="Makowski2005">{{Cite book |last=Makowski |first=Elizabeth |author-link=Elizabeth Makowski |url=https://archive.org/details/pernicioussortof0000mako |title=A Pernicious Sort of Woman: Quasi-religious Women and Canon Lawyers in the Later Middle Ages |publisher=CUA Press |year=2005 |isbn=978-0-8132-1392-7 |page=[https://archive.org/details/pernicioussortof0000mako/page/23 23] |url-access=registration}}</ref> === Afname ná 1312 === Na die Raad van Vienne in 1312 het die Begeunese getalle afgeneem. Teen die 14de eeu is sommige gemeenskappe in klooster- en bedelordes opgeneem. Verskeie het egter wel die nasleep van die Vienne-dekrete oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.canonvanvlaanderen.be/en/events/beguinages/|title=Béguinages|last=Vlaanderen|first=Canon van|website=Canon van Vlaanderen|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref> Die meeste van hierdie instellings is onderdruk tydens die [[Protestantse Hervorming|Hervorming]] van die 16de eeu of gedurende die stormagtige jare van revolusies en die sosiale onrus van die Franse Rewolusie.<ref>{{Cite web|url=https://www.catholic.com/encyclopedia/beguines-and-beghards|title=Beguines and Beghards|website=Catholic Answers|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> 'n Paar begijnhowe het tot die vroeë 20ste eeu in dele van België voortbestaan, insluitend dié van Brugge, Lier, Mechelen, Leuven en Gent, wat in 1905 byna 'n duisend lede gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://mundistour.com/en/beguines-free-women/|title=Beguines, the freest women in the Medieval Era|last=Nunes|first=Maria Tesitor|date=2022-03-11|website=Mundis Tour|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kuleuven.be/residenties/grootbegijnhof/en/about-the-residence/Founding|title=Origin and new destination|website=KU Leuven onderwijs|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> ==== Oorlewende Begeune ==== [[Lêer:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|duimnael|Bégijnhof van St Elisabeth, Kortrijk]] Die gemeenskap van Begijnhof, Amsterdam, wat erkenning geniet dat hulle die ontwikkeling van die stad se suidelike rand in die laat Middeleeue betekenisvol beïnvloed het, het die Protestantse Hervorming oorleef as 'n onwrikbare Katolieke instelling. Hul gemeenskapskerk is gekonfiskeer en aan verbanne Engelse Puriteine oorhandig. Die laaste Amsterdamse Begijn is in 1971 oorlede,<ref>{{Cite web|url=https://www.iamsterdam.com/en/whats-on/calendar/attractions-and-sights/sights/begijnhof|title=Begijnhof|website=I amsterdam|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> maar die Begijnhof bly steeds een van die stad se bekendste landmerke. Marcella Pattyn, die laaste tradisionele Begeune, is op 14 April 2013 in [[Kortrijk]] op die ouderdom van 92 oorlede. Sy is in 1920 in die Belgiese Kongo gebore en is in 1941 in die Heilige Hoek van Elizabeth van Hongarye in Sint-Amandsberg, [[Gent]], opgeneem. In 1960 het sy na die Begijnhof van St. Elisabeth in Kortrijk verhuis, waar sy een van 'n gemeenskap van nege geword het.<ref>{{Cite web|url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/europe-travel/marcella-pattyn-vlm5l5nctlf|title=Marcella Pattyn|date=2013-05-30|website=www.thetimes.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://petergalenmassey.com/2013/05/05/on-the-death-of-marcella-pattyn-age-92-last-of-the-beguine/|title=On the Death of Marcella Pattyn, Age 92, Last of the Beguine|date=2013-05-05|website=Peter Galen Massey|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.messynessychic.com/2022/06/16/surprise-surprise-a-medieval-feminist-movement-left-out-of-the-history-books/|title=Surprise Surprise, a Medieval Feminist Movement Left Out of the History Books|date=2022-06-16|website=Messy Nessy Chic|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite book |last=Smith |first=Rachel J. D. |title=Excessive Saints: Gender, Narrative, and Theological Invention in Thomas of Cantimpré's Mystical Hagiographies |publisher=Columbia UP |year=2019 |isbn=9780231188609 |location=New York |page=39}}</ref> ==== Tweede en derde golwe ==== Die skrywer Jean Hughes Raber, wat Middeleeuse vrouebewegings bestudeer het, het 'n tweede golf van die Begijnbeweging gepostuleer, wat in die 17de eeu plaasgevind het, toe dit deur Aartsbiskop Mathias Hovius ondersteun is. Sy betrokkenheid het die verbetering van die Groot Begeune in Mechelen ingesluit. Raber sê dat daar geen duidelike einde aan die Tweede Beweging was nie. Sy stel voor dat Katolieke lekebewegings, soos dié van Dorothy Day in die Verenigde State, die Kompanjie van St. Ursula en gemeenskappe van vroue wat deur Francisca Hernandez geïnisieer is, as uitbreidings van die Begeune in die 20ste eeu beskou kan word.<ref>{{Cite web|url=https://www.conciatore.org/2015/03/the-beguines-of-mechelen.html|title=The Béguines of Mechelen|last=Engle|first=Paul|language=en|access-date=2026-01-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.commonwealmagazine.org/simple-lives|title=Simple Lives {{!}} Commonweal Magazine|date=2009-05-18|website=www.commonwealmagazine.org|language=en|access-date=2026-01-06}}</ref> Raber stel voor dat die Begeune se reaksie op sosiale en ekonomiese kragte in die 12de eeu 'n model bied wat vergelykbaar is met huidige omstandighede: ekonomiese onsekerheid, enkellopende vroue wat 'n groter deel van die bevolking uitmaak, en verlies aan welvaart in die vorm van gedeflateerde waardes van behuising. Sy noem 'n groep in Kalifornië, die Amerikaanse Begijne, as 'n voorbeeld van die herlewing van die Begijnebeweging, met noemenswaardige maar nie noodwendig problematiese verskille nie.<ref name="ugent" /> Gedurende onlangse dekades het 'n nuwe Begeunebeweging in Duitsland ontstaan.<ref name="ugent" /> Die Begeune van Barmhartigheid is onlangs in [[Vancouver]], British Columbia, Kanada, gestig. Dit is 'n kontemplatiewe [[derde orde]] van opgeleide Katolieke vroue wie se wortels in die geestelike gemeenskap lê. Hul affiliasies is ondermeer goeie werke, stille kontemplasie en die uitlewing van hul geestelike waardes.<ref name="ugent" /> === Noemenswaardige Begeune === Onder Begeune wat bekende verteenwoordigers van die beweging in kontemporêre letterkunde geword het, is: Christina von Stommeln, Douceline van Digne, Hadewijch, [[Marguerite Porete]], Marie d'Oignies en Mechthild van Magdeburg. Moderne Begeune sluit Marcella Pattyn, Marcella Van Hoecke en dalk Dorothy Day in. == <big>^{Beghards (lekemans)}</big> == Wydverspreide godsdienstige herlewing het verskeie verenigings wat verwant was aan die Begeune, vir mans geïnspireer. Hiervan was die Beghards die talrykste en die belangrikste. === Lidmaatskap === Die Beghards was almal leke en, soos die Begeune, was hulle nie deur geloftes gebonde nie, die lewensreël wat hulle nagekom het, was nie uniform nie, en die lede van elke gemeenskap was slegs onderworpe aan hul eie plaaslike meerderes. Hulle het geen private eiendom besit nie; die broeders van elke klooster het 'n gemeenskaplike beursie gehad, het saam onder een dak gewoon en aan dieselfde tafel geëet. Hulle was meestal mans van nederige afkoms – soos wewers, verwers en tekstielmakers – wat nou verbind was met die stadsambagsgildes. Byvoorbeeld, geen man kon tot die Beghards-gemeenskap in Brussel toegelaat word tensy hy 'n lid van die Wewersgeselskap was nie. Die Beghards was dikwels mans vir wie die geluk nie goed was nie – mans wat hul vriende oorleef het, of wie se familiebande deur 'n ongewenste gebeurtenis verbreek is en wat, as gevolg van verswakkende gesondheid of gevorderde jare, of miskien as gevolg van 'n ongeluk, nie alleen kon funksioneer nie. As die Middeleeuse dorpe van Nederland in Begijnhovens 'n oplossing vir 'n vroulike vraagstuk gevind het, het die groei van die Beghard-gemeenskappe 'n tuiste gebied vir uitgeputte, werkende mans.<ref>{{Cite web|url=https://ccel.org/ccel/schaff/encyc02/encyc02.html?term=Beghards,%20Beguines|title=Philip Schaff: New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol. II: Basilica - Chambers - Christian Classics Ethereal Library|website=ccel.org|access-date=2026-01-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.atarahgroupinternational.org/blog/the-beghards-explained-medieval-men-who-lived-faith-outside-the-monastery|title=The Beghards Explained: Medieval Men Who Lived Faith Outside the Monastery {{!}} Atarah Group|website=Atarah Group International|language=en-US|access-date=2026-01-06}}</ref> Die manne het eerstens saamgewerk om die innerlike lewe van die mens op te bou. Terwyl hulle hul eie verlossing uitgewerk het, het hulle ook hul bure in gedagte gehou en, danksy hul verbintenis met die ambagsgildes, het hulle die godsdienstige lewe beïnvloed. Hulle word gekrediteer met die vorming van die godsdienstige opinie van die stede en dorpe van Nederland oor 'n tydperk van meer as 200 jaar, veral vir plaaswerkers.<ref>{{Cite web|url=https://www.atarahgroupinternational.org/blog/the-beghards-explained-medieval-men-who-lived-faith-outside-the-monastery|title=The Beghards Explained: Medieval Men Who Lived Faith Outside the Monastery {{!}} Atarah Group|website=Atarah Group International|language=en-US|access-date=2026-01-06}}</ref> === Verhouding tot die Kerk === Godsdienstige owerhede het geglo dat die Begeune ketterse neigings gehad het en het van tyd tot tyd probeer om dissiplinêre maatreëls teen hulle in te stel. Die Sinodes van Fritzlar (1259), Mainz (1261) en Eichstätt (1282) het maatreëls teen hulle ingestel en hulle is deur die Sinode van Béziers (1299) as "sonder goedkeuring" verbied. Hulle is deur die Raad van Vienne (1312) veroordeel, maar hierdie vonnis is later versag deur [[Pous Johannes XXII]] (1321), wat die Begeune toegelaat het om hul lewenswyse te hervat na hervorming. Die Beghards was meer hardkoppig; gedurende die 14de eeu is hulle herhaaldelik veroordeel deur die hoogste gesag van die Katolikeke kerk (Heilige Stoel), die biskoppe (veral in Duitsland) en die Inkwisisie. Ernest Gilliat-Smith het in die ''Katolieke Ensiklopedie'' geskryf dat manne van geloof en vroomheid onder die Beghards gevind is. Namens hulle het [[Pous Gregorius XI]] (1374–1377) en [[Pous Bonifatius IX]] (1394) offisiele pouslike dekrete (Bulle) aan die biskoppe van Duitsland en Nederland gerig. Daar word geglo dat die leerstelling van die Kwitisme ooreenstem met die standpunt van hierdie gemeenskapslede.<ref>{{Cite web|url=https://www.newadvent.org/cathen/02389c.htm#:~:text=In%20their%20behalf%20Gregory%20XI,in%20the%20doctrine%20of%20Quietism.|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Beguines, Beghards|website=www.newadvent.org|access-date=2026-01-06}}</ref> === Moderne agteruitgang === Voor die einde van die Middeleeue was die Beghard-gemeenskappe besig om te krimp. Hul getalle het afgeneem tesame met die afname van die tekstielbedryf en, toe daardie bedryf verdwyn het, het Beghard gemeenskappe ook geleidelik afgeneem. Die hoogste aantal sulke Middeleeuse stigtings in Vlaandere en [[Waalse Gewes|Wallonië]] was 94, maar in 1734 was hulle verminder tot slegs 34. {{Sfn|Gilliat-Smith|1913}} [[Pous Gregorius XVI]] het krities na hulle verwys in sy ensikliek ''Mirari vos van'' 1832. Daar was 20 oorblywende stigtings teen 1856. {{Sfn|Gilliat-Smith|1913}}. == Sien ook == * Broeders van die Gewone Lewe * Christelike anargisme * Christelike mistiek * Hadewijch * Kettery van die Vrye Gees * Mechthild van Magdeburg * Nikolaas van Basel * ''Suster Catherine Treatise'' == Bronnelys == * Joyce Hollyday se 2020-roman ''Pillar of Fire'' bied 'n fiktiewe weergawe van Begijnen, deels gebaseer op die skryfwerk van Marguerite Porete. * In sy meerdelige roman * ''The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman*'' (1759–1767), laat [[Laurence Sterne]] sy karakter, Korporaal Trim, 'n Begijn beskryf. * In [[Charlotte Brontë]] se roman ''*Villette'' * uit 1853 word Begijnen en 'n begijnhof in Hoofstuk 17, "La Terrasse", genoem. * Françoise Mallet-Joris se eerste roman was {{Lang|fr|Le rempart des Béguines}} (1952; gepubliseer in 2006 in 'n nuwe Engelse vertaling as ''The Illusionist''). Die titel is die naam van die straat waar Tamara, 'n hofdame, apart van die burgerlike samelewing van Gers, 'n fiktiewe [[Vlaandere|Vlaamse]] dorp, woon. * Die 2012-roman ''Ink & Honey'' (hersien en heruitgegee in 2022) deur Sibyl Dana Reynolds, vertel die fiktiewe verhaal en reis van 'n groep begijnen, die susters van Belle Coeur, wat in Middeleeuse Frankryk afspeel. * In [[Umberto Eco]] se 1980-roman ''[[Il nome della rosa|Die Naam van die Roos]]'' (1983 in Engels) word die Beghards gereeld genoem onder die ketterse bewegings wat die [[Inkwisisie]] vervolg. * [[Bernard Cornwell]] het in sy 2003-roman ''Heretic'' 'n karakter, Genevieve, wat 'n veroordeelde Begijnse ketter is wat deur die hoofkarakter, Thomas van Hookton, gered word. * Karen Maitland beeld in haar 2009-roman ''The Owl Killers'' 'n groep Begijnen uit in die fiktiewe vroeë 14de-eeuse Engelse dorpie Ulewic. * [[Ken Follett]] noem in sy 2012-roman ''World Without End'' die lewe van Begijnen in Nederland. * Helga Gielen verduidelik in haar virtuele toer van 2019 in die Groot Begijnhof van Leuven die verskil tussen Begijnen en nonne.<ref name="ugent" /> * In hoofstuk 53 van [[Jean de Meung|Jean de Meun]] se 13de klassieke werk van Ou Franse letterkunde, ''Roman de la Rose'', word die Begijne deur die allegoriese antagonis beskryf. Vals-Sienbaar word beskryf as "waarvoor ongediertes geen vreemdelinge is nie, want in werklikheid is hulle van ver af stink" wat "vuil gekreukelde kouse" en "lelike sandale skoene" dra. * Burnham, Louisa A., ''So Groot 'n Lig, So Groot 'n Rook: Die Begijnse Ketters van Languedoc'', Cornell University Press, 2008. * De Cant, Geneviève, Majérus Pascal & Verougstraete Christiane, ''<nowiki/>'n Wêreld van Onafhanklike Vroue: Van die 12de Eeu tot die Heden: Die Vlaamse Begijnhoven'', Riverside: Hervé van Caloen Stigting, 2003. * Deane, Jennifer Kolpacoff, ''Begijne se Heroorweging: Historiografiese Probleme en Nuwe Rigting'', Monastic Matrix, 2008. * McDonnell, Ernest W., ''Die Begijnen en Beghards in Middeleeuse Kultuur: Met Spesiale Klem op die Belgiese Toneel'', New York: Octagon Books, 1969 (1954-uitgawe aanlyn by [[hdl:2027/mdp.39015002229501|HathiTrust]] ). * Miller, Tanya Stabler, ''Die Begijne van Middeleeuse Parys: Geslag, Beskermheerskap en Geestelike Gesag'', Philadelphia, Universiteit van Pennsylvania Pers, 2014 * Murk-Jansen, Saskia, ''Bruide in die Woestyn: Die Spiritualiteit van die Begijn'', Maryknoll, NY: Orbis Books, 1998 * Neel, Carol, ''Die oorsprong van die Begijnen'', Tekens, 1989. * Petroff, Elizabeth Alvilda, ''Liggaam en Siel: Essays oor Middeleeuse Vroue en Mistiek'', Oxford: Oxford University Press, 1994 * Philippen, LJM, ''De Begijnhoven: Oorsprong, Geschiedenis, Inrichting'' . Antwerpen: Hfst. en H. Courtin, 1918. * Reichstein, Frank-Michael, ''Das Beginenwesen in Deutschland'', 2de uitgawe, Berlyn, 2017. * Simons, Walter, ''Stede van Dames: Begijngemeenskappe in die Middeleeuse Lae Lande, 1200–1565'', Philadelphia: Universiteit van Philadelphia Press, 2001. * Simons, Walter, "Bevlekking van die Spraak van Goddelike Dinge: Die Gebruike van Geletterdheid in Middeleeuse Begijnse Gemeenskappe", Thérèse De Hemptinne & Maria Eugenia Gongora (reds.), ''Die Stem van Stilte: Vrouegeletterdheid in 'n Mannekerk'', Turnhout, Brepols, 2004. * Swan, Laura, ''Die Wysheid van die Begijnen: Die Vergete Verhaal van 'n Middeleeuse Vrouebeweging'', BlueBridge, 2014. * Van Aerschot Suzanne & Heirman Michiel, ''Les béguinages de Flandre.'' ''Un patrimoine mondial'', Brussel: éditions Racine, 2001. * Von Der Osten-Sacken, Vera, ''Jakob von Vitrys Vita Mariae Oigniacensis.'' ''Zu Herkunft und Eigenart der ersten Beginen'', Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2010 (=VIEG 223). === Toeskrywing === * Hierdie artikel inkorporeer teks van publikasies wat nou in die publieke domein is: Chambers, Ephraim, red. (1728). "Beguines". ''Cyclopædia, or an Universal Dictionary of Arts and Sciences'' (1ste uitgawe). James & John Knapton, et al. Phillips, Walter Alison (1911). "Beguines". In Chisholm, Hugh (red.). ''Encyclopædia Britannica''. Vol. 3 (11de uitgawe). Cambridge University Press. p. 652. Herbermann, Charles, red. (1913). "Beguines and Beghards". ''Catholic Encyclopedia''. New York: Robert Appleton Company. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Chambers, Ephraim. ''Cyclopædia'', 1728, [https://web.archive.org/web/20071104234217/http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=turn&entity=HistSciTech000900240245&isize=L Beguines p. 95] * [http://www.newadvent.org/cathen/02389c.htm "Beguines & Beghards"] at the ''Catholic Encyclopedia'' * [https://web.archive.org/web/20070927035342/http://www.spiritualitytoday.org/spir2day/91431peters.html Marygrace Peter's article on Beguines] * [https://mysticsandprophets.blogspot.com/search/label/Beguines Articles exploring Beguines, their spirituality and current relevance.] * [http://monasticmatrix.osu.edu/commentaria/beguines-reconsidered-historiographical-problems-and-new-directions Jennifer Kolpacoff Deane, "'Beguines' Reconsidered: Historiographical Problems and New Directions" Monastic Matrix (2008)] * [https://ecampion.wordpress.com/2013/12/05/beguine-communities-and-medieval-history-an-unexpected-treasure/ Beguine Communities and Medieval History: An Unexpected Treasure?] * {{Cite web|url=https://www.commonwealmagazine.org/simple-lives|title=Simple Lives|last=Jean Hughes Raber|date=May 18, 2009|access-date=2019-06-16}} * [https://wrldrels.org/2020/09/04/beguines/ World Religions and Spirituality: History of the beguines from the thirteenth century to the present by Tanya Stabler Miller] {{Normdata}} [[Kategorie:Christelike ordes]] [[Kategorie:Christelike organisasies]] [[Kategorie:Christelike geloofsbelydenisse]] [[Kategorie:Christelike leiers]] [[Kategorie:Christelike mitologie]] [[Kategorie:Christelike kuns]] [[Kategorie:Middeleeue]] [[Kategorie:Europa]] [[Kategorie:Nederland]] [[Kategorie:Duitsland]] [[Kategorie:Vlaandere]] [[Kategorie:Frankryk]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Mistisisme]] [[Kategorie:12de eeu]] [[Kategorie:13de eeu]] [[Kategorie:14de eeu]] [[Kategorie:15de eeu]] [[Kategorie:16de eeu]] [[Kategorie:Kerke]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] n9269f90cipena23hup3p4qp000h6d6 0 458717 2915549 2909079 2026-07-03T22:16:17Z Jcb 223 2915549 wikitext text/x-wiki '''Digitale seinverwerking''' ('''DSV'''; Engels: ''Digital Signal Processing'', '''DSP''') is die gebruik van digitale verwerking - deur rekenaars of gespesialiseerde digitale seinverwerkers - om 'n wye verskeidenheid seinverwerkingsoperasies uit te voer.<ref name="oppenheim">{{cite book |outeur=Oppenheim, Alan V. |outeur2=Schafer, Ronald W. |jaar=2010 |titel=Discrete-Time Signal Processing |uitgawe=3 |uitgewer=Pearson |isbn=978-0131988422}}</ref> Die digitale seine wat so verwerk word, is reekse getalle wat monsters van 'n kontinue veranderlike in 'n domein soos tyd, ruimte of frekwensie verteenwoordig.<ref name="tan">{{cite book |outeur=Tan, Li |outeur2=Jiang, Jean |jaar=2019 |titel=Digital Signal Processing: Fundamentals and Applications |uitgawe=3 |uitgewer=Academic Press |isbn=978-0128150719}}</ref> DSV en [[analoë seinverwerking]] is deelgebiede van [[seinverwerking]]. DSV is van toepassing op beide stroomdata en statiese (gestoorte) data. == Werking == === Van analoog na digitaal === Om 'n analoogsein digitaal te ontleed en te manipuleer, moet dit gedigitaliseer word deur 'n '''analoog-na-digitaal-omsetter''' (ADO; Engels: ''Analog-to-Digital Converter'', ADC).<ref name="tan" /> Monsterneming geskied in twee fases: * '''Diskretisering''' - die sein word in gelyke tydintervalle verdeel, elk verteenwoordig deur 'n enkele amplitudemeting. * '''Kwantisering''' - elke meting word aan 'n eindige stel diskrete waardes toegewys.<ref name="smith">{{cite book |outeur=Smith, Steven W. |jaar=1997 |titel=The Scientist and Engineer's Guide to Digital Signal Processing |uitgewer=California Technical Publishing |isbn=978-0966017632 |url=https://www.dspguide.com}}</ref> Na verwerking kan die resultaat deur 'n '''digitaal-na-analoog-omsetter''' (DAO; Engels: ''DAC'') na analoogvorm teruggekeer word. === Domeine === DSV-ingenieurs bestudeer seine gewoonlik in een van die volgende domeine:<ref name="oppenheim" /> * '''Tyddomein''' - eendimensionele seine * '''Ruimtedomein''' - meerdimensionele seine * '''Frekwensiedomein''' - via die [[Fourier-transform]] * '''Golfietjiedomein''' (''wavelet'') - vir tyd-frekwensieontleding == Filtrering == Die mees algemene verwerkingsbenadering in die tyd- of ruimtedomein is verbetering van die insetsein deur '''filtrering'''.<ref name="smith" /> Digitale filters word in twee hooftipes verdeel: {| class="wikitable" ! Tipe !! Afkorting !! Kenmerk |- | Eindige impulsrespons || EIR (''FIR'') || Altyd stabiel; geen terugvoerlus |- | Oneindige impulsrespons || OIR (''IIR'') || Terugvoerlus; kan onstabiel word; ontleed met Z-transform |} Die '''Z-transform''' verskaf 'n tegniek om stabiliteitskwessies van digitale OIR-filters te ontleed, analoog aan die [[Laplace-transform]] vir analoogfilters.<ref name="oppenheim" /> 'n Verwante tegniek is [[outokorrelasie]] - die kruiskorrrelasie van 'n sein met ditself na 'n baie kort tydvertragings. Dit word gebruik om herhalende patrone in 'n sein op te spoor, die fundamentele frekwensie te bepaal, en ruisvlakke te skat.<ref>{{cite book |outeur=Proakis, John G. |outeur2=Manolakis, Dimitris G. |jaar=2006 |titel=Digital Signal Processing: Principles, Algorithms, and Applications |uitgawe=4 |uitgewer=Pearson Prentice Hall |isbn=978-0131873742 |bladsye=120–125}}</ref> == Geskiedenis == === Grondslag: Shannon se inligtingsteorie === In '''1948''' het [[Claude Shannon]] die baanbrekende artikel ''A Mathematical Theory of Communication'' gepubliseer, wat die wiskundige grondslag vir digitale kommunikasie en seinverwerking gelê het.<ref>{{cite journal |outeur=Shannon, C.E. |jaar=1948 |titel=A Mathematical Theory of Communication |tydskrif=Bell System Technical Journal |volume=27 |nommer=3 |bladsye=379–423 |doi=10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x}}</ref> === Eerste gespesialiseerde DSP-skyfie (1978) === Die eerste gespesialiseerde digitale seinverwerkerchip was die '''TMS5100''' van Texas Instruments, ontwikkel vir die ''Speak & Spell''-opvoedkundige speelding wat in Junie 1978 by die Consumer Electronics Show bekendgestel is.<ref>{{cite web |titel=Milestones: Speak & Spell, the First Use of a Digital Signal Processing IC for Speech Generation, 1978 |url=https://ethw.org/Milestones:Speak_%26_Spell,_the_First_Use_of_a_Digital_Signal_Processing_IC_for_Speech_Generation,_1978 |uitgewer=Engineering and Technology History Wiki |jaar=2009 |toegangsdatum=2024}}</ref> Dit was die eerste chip wat lineêre voorspellende kodering (''Linear Predictive Coding'', LPC) vir spraaksintese op 'n enkele skyfie gebruik het.<ref>{{cite web |outeur=Baguley, Richard |jaar=2013 |titel=The Gadget We Miss: The Texas Instruments Speak & Spell |url=https://medium.com/people-gadgets/the-gadget-we-miss-the-texas-instruments-speak-spell-1d491078adb |uitgewer=Medium}}</ref> Die ''Speak & Spell'' is in 2009 as 'n IEEE-mylpaal erken.<ref>{{cite web |titel=Milestones: Speak & Spell |url=https://ethw.org/Milestones:Speak_%26_Spell,_the_First_Use_of_a_Digital_Signal_Processing_IC_for_Speech_Generation,_1978 |uitgewer=Engineering and Technology History Wiki |jaar=2009}}</ref> === Wyeverspreiding in die 1980's === Frantz en sy kollegas by Texas Instruments het gou besef dat hul DSP-ontwerp vir spraaksintese ook in modems, hardeskywe en driedimensionele grafika gebruik kon word.<ref>{{cite web |outeur=Frantz, Gene |titel=Digital Signal Processor |url=https://inspireip.com/digital-signal-processor/ |uitgewer=InspireIP |toegangsdatum=2024}}</ref> Texas Instruments het die opvolgchip TMS32010 as 'n algemenedoeleindes DSP-platform bemark, wat die moderne DSV-nywerheid ten volle van stapel gestuur het. == Toepassings == DSV het toepassings oor 'n wye reeks gebiede:<ref name="tan" /><ref>{{cite book |outeur=Dyer, Stephen A. |outeur2=Harms, Brian K. |jaar=1993 |hoofstuk=Digital Signal Processing |titel=Advances in Computers |volume=37 |uitgewer=Academic Press |bladsye=59–118 |doi=10.1016/S0065-2458(08)60403-9}}</ref> * '''Klank en spraak''' - MP3-kompressie, ruisverwydering, spraakherkenning, selfoonkommunikasie * '''Beeld en video''' - JPEG-beeldkompressie, rekenaartomografie (CAT), MRI * '''Kommunikasie''' - [[draadlose telegrafie]], radar, sonar, satellietkommunikasie * '''Beheerselsel''' - industriële prosesbeheer, motorkontrole * '''Biomediese wetenskap''' - elektrokardiografie (EKG), mediese beelding * '''Geofisika''' - seismiese dataverwerking == Voordele bo analoogverwerking == {| class="wikitable" ! Voordeel !! Verduideliking |- | Programmeerbaarheid || Sagteware kan vinnig gewysig word, anders as analoogkringe wat fisies herskik moet word<ref name="smith" /> |- | Ruisimmuniteit || Digitale seine is bestand teen klein steurnisse wat analoogseine degradeer<ref name="tan" /> |- | Datakompressie || Inligting kan teen baie hoër digtheid gestoor word as met analoogseine<ref name="smith" /> |- | Foutkorrigering || Foutopsporing en -regstelling kan ingebou word deur oortolligheid<ref>{{cite book |outeur=Dyer, Stephen A. |outeur2=Harms, Brian K. |jaar=1993 |hoofstuk=Digital Signal Processing |titel=Advances in Computers |volume=37 |uitgewer=Academic Press |bladsye=59–118 |doi=10.1016/S0065-2458(08)60403-9}}</ref> |} == Hardeware == Gespesialiseerde '''digitale seinverwerkers''' (DSP-skyfies) is mikroprosessorskyfies waarvan die argitektuur geoptimeer is vir DSV-bedrywighede soos vermenigvuldig-en-akkumuleer (''multiply-accumulate'') bewerkings.<ref>{{cite book |outeur=Kuo, Sen M. |outeur2=Gan, Woon-Seng |jaar=2005 |titel=Digital Signal Processors: Architectures, Implementations, and Applications |uitgewer=Prentice Hall |isbn=978-0130352293}}</ref> Hulle word wyd gebruik in selfone, skyfskywe, HDTV-produkte, radar, sonar en spraakherkenning. Ander hardewareplasforms vir DSV sluit in: * Algemene [[mikroprosessors]] * [[Veldprogrammeerbare hekskikking]]s (''FPGA'') * Gespesialiseerde [[ASIC]]-skyfies == Sien ook == * [[Seinverwerking]] * [[Analoogse seinverwerking]] * [[Fourier-transform]] * [[Monstertjie-stelling van Nyquist-Shannon]] * [[Draadlose telegrafie]] * [[Digitale kommunikasie]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Seinverwerking]] [[Kategorie:Telekommunikasie]] [[Kategorie:Toegepaste wiskunde]] 8qy0kjalskvf6nqud9ks4m7a6mjo6da 0 460669 2915453 2911174 2026-07-03T14:40:51Z Aliwal2012 39067 2915453 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Maropene Ramokgopa | beeld = Maropene Ramokgopa on Only 4tv.jpg | beeldonderskrif = Ramokgopa in 2019 | geboortejaar = 1963 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 30 | geboorteplek = [[Pietersburg]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | orde = Minister in die Presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering | termynaanvang = [[7 Maart]] [[2023]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = Posisie geskep | opvolger = | orde2 = Waarnemende Minister van Sport, Kunste en Kultuur | termynaanvang2 = [[7 Junie]] [[2024]] | termyneinde2 = [[19 Junie]] [[2024]] | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger2 = [[Zizi Kodwa]] | opvolger2 = [[Gayton McKenzie]] | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = [[6 Februarie]] [[2023]] | termyneinde3 = | president3 = Cyril Ramaphosa | vise3 = | voorganger3 = Masefako Dikgale | orde4 = Adjunk Sekretaris-generaal van die ANC | termynaanvang4 = [[19 Desember]] [[2022]] | termyneinde4 = | voorganger4 = [[Jessie Duarte]] | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onlangs, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in [[Pietersburg]] in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in [[Lebowakgomo]], 'n [[township|dorpsgebied]] buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende [[burgemeester]] van die Noord-Kaap se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se kantoor oor die status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien.<ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Omstredenheid== In April 2026 is Maropene Ramokgopa geïmpliseer in bewerings rakende die ontvangs en nie-openbaarmaking van luukse voertuie wat na bewering deur Chinese verteenwoordigers geskenk is.<ref>{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ondersoekverslae beweer dat sy drie BAIC-sportnutsvoertuie (SNV's) aanvaar het wat oorspronklik bedoel was vir die African National Congress Women's League (ANCWL), waar sy as nasionale koördineerder gedien het.<ref name="DM2026SUV">{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Die voertuie was na bewering deel van 'n groep van vyf wat laat in 2023 geskenk is, wat na bewering vir privaat gebruik herlei is.<ref name="calls">{{cite news |title=Calls for investigation into Cabinet ministers’ luxury vehicle scandal |work=Nova News |date=April 2026 |url=https://novanews.co.za/calls-for-investigation-into-cabinet-ministers-luxury-vehicle-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Opposisiepartye, insluitend die [[Demokratiese Alliansie]] en [[ActionSA]], het ondersoeke versoek en aangevoer dat die beweerde versuim om die voertuie tussen 2023 en 2025 in die Parlement se belangeregister te verklaar, 'n oortreding van die Uitvoerende Etiekkode kan wees.<ref>{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Verslae beweer verder dat die voertuie wat met Ramokgopa verbind word, 'n gekombineerde waarde van ongeveer R1,5 miljoen gehad het en moontlik in die name van familielede of kennisse geregistreer was.<ref name="IOL2026SUV">{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ramokgopa het die bewerings deur haar woordvoerder ontken en gesê dat sy geen voertuie van Chinese amptenare ontvang het nie.<ref name="calls" /> Teen April 2026 is geen formele bevindinge van oortreding gemaak nie en die saak bly onderhewig aan politieke en potensiële parlementêre ondersoek.<ref name="calls" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 9404lmd9menz8gtmshyqa08p3ysaiuh 2915455 2915453 2026-07-03T14:46:03Z Aliwal2012 39067 2915455 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Maropene Ramokgopa | beeld = Maropene Ramokgopa on Only 4tv.jpg | beeldonderskrif = Ramokgopa in 2019 | geboortejaar = 1963 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 30 | geboorteplek = [[Pietersburg]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | orde = Minister in die Presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering | termynaanvang = [[7 Maart]] [[2023]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = Posisie geskep | opvolger = | orde2 = Waarnemende Minister van Sport, Kuns en Kultuur | termynaanvang2 = [[7 Junie]] [[2024]] | termyneinde2 = [[19 Junie]] [[2024]] | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger2 = [[Zizi Kodwa]] | opvolger2 = [[Gayton McKenzie]] | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = [[6 Februarie]] [[2023]] | termyneinde3 = | president3 = Cyril Ramaphosa | vise3 = | voorganger3 = Masefako Dikgale | orde4 = Adjunk-Sekretarisgeneraal van die ANC | termynaanvang4 = [[19 Desember]] [[2022]] | termyneinde4 = | voorganger4 = [[Jessie Duarte]] | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir beplanning, monitering en evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as konsulgeneraal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onlangs, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in [[Pietersburg]] in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in [[Lebowakgomo]], 'n [[township|dorpsgebied]] buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende [[burgemeester]] van die Noord-Kaapse [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se kantoor oor die status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien.<ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsulgeneraal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopotak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretarisgeneraal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretarisgeneraal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Omstredenheid== In April 2026 is Maropene Ramokgopa geïmpliseer in bewerings rakende die ontvangs en nie-openbaarmaking van luukse voertuie wat na bewering deur Chinese verteenwoordigers geskenk is.<ref>{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ondersoekverslae beweer dat sy drie BAIC-sportnutsvoertuie (SNV's) aanvaar het wat oorspronklik bedoel was vir die African National Congress Women's League (ANCWL), waar sy as nasionale koördineerder gedien het.<ref name="DM2026SUV">{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Die voertuie was na bewering deel van 'n groep van vyf wat laat in 2023 geskenk is, wat na bewering vir privaat gebruik herlei is.<ref name="calls">{{cite news |title=Calls for investigation into Cabinet ministers’ luxury vehicle scandal |work=Nova News |date=April 2026 |url=https://novanews.co.za/calls-for-investigation-into-cabinet-ministers-luxury-vehicle-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Opposisiepartye, insluitend die [[Demokratiese Alliansie]] en [[ActionSA]], het ondersoeke versoek en aangevoer dat die beweerde versuim om die voertuie tussen 2023 en 2025 in die Parlement se belangeregister te verklaar, 'n oortreding van die Uitvoerende Etiekkode kan wees.<ref>{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Verslae beweer verder dat die voertuie wat met Ramokgopa verbind word, 'n gekombineerde waarde van ongeveer R1,5 miljoen gehad het en moontlik in die name van familielede of kennisse geregistreer was.<ref name="IOL2026SUV">{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ramokgopa het die bewerings deur haar woordvoerder ontken en gesê dat sy geen voertuie van Chinese amptenare ontvang het nie.<ref name="calls" /> Teen April 2026 is geen formele bevindinge van oortreding gemaak nie en die saak bly onderhewig aan politieke en potensiële parlementêre ondersoek.<ref name="calls" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] j4qiwlzqr2zlp6hqo8ss8763z11vwwp 0 460874 2915472 2915384 2026-07-03T15:51:30Z Sobaka 328 /* Hertoetrede in atmosfeer en neerplons */ byvoeg 2915472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Artemis II in Eclipse.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] sarkx84jxvc7hyl8e54rtsk77h3cvgr 2915481 2915472 2026-07-03T16:04:42Z Юрий Д.К. 162344 ([[c:GR|GR]]) [[File:Artemis II in Eclipse.jpg]] → [[File:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg]] [[c:Commons:File renaming#FR3|Criterion 3]], per talk on FPC 2915481 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] riir95cbk08hxqu00234m3ecjjpqvvk 2915585 2915481 2026-07-04T09:11:36Z Sobaka 328 bywerk 2915585 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] k4sw36i3m1ob68l2y0ryywpkcmbzs96 2915586 2915585 2026-07-04T09:15:09Z Sobaka 328 /* Missie-kentekens */ bywerk 2915586 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] ria7bnsjvxdpb67j5h5g2l82r2jzpda 2915588 2915586 2026-07-04T09:24:06Z Sobaka 328 bywerk 2915588 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] rjzkiep33muehd0tnwolvzg90ke1qal 2915601 2915588 2026-07-04T10:36:05Z Sobaka 328 /* Wekoproepe */ tabel 2915601 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "[[Green Light]]" | [[John Legend]], André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | [[Freddy Jones Band]] | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | [[Charles Duke|Charlie Duke]]{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | [[Mandisa]], [[TobyMac]] | [[Jim Lovell]] (posthumous, recording made in August 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | [[Denzel Curry]], [[Glass Animals]] | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |[[Charley Crockett]] | |- | rowspan=2 | 10 | "[[Run to the Water]]" | [[Live (band)|Live]] | |- | "Free" | Zac Brown Band | [[Zac Brown]] (message accompanying his band's song)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 1l1nvl2ja54b6pboxpbll3acfptkajj 2915602 2915601 2026-07-04T10:38:19Z Sobaka 328 /* Wekoproepe */ opruim 2915602 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "Green Light" | [[John Legend]], André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | [[Freddy Jones Band]] | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | [[Charles Duke|Charlie Duke]]{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | [[Mandisa]], [[TobyMac]] | [[Jim Lovell]] (posthumous, recording made in August 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | [[Denzel Curry]], [[Glass Animals]] | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |[[Charley Crockett]] | |- | rowspan=2 | 10 | "Run to the Water" | Live | |- | "Free" | Zac Brown Band | Zac Brown (boodskap wat sy orkes se liedjie vergesel)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] nfxfas4zgvdcz6c7v5szwhwwi0btb5h 2915603 2915602 2026-07-04T10:39:23Z Sobaka 328 /* Wekoproepe */ 2915603 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "Green Light" | [[John Legend]], André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | [[Freddy Jones Band]] | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | [[Charles Duke|Charlie Duke]]{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | [[Mandisa]], [[TobyMac]] | [[Jim Lovell]] (postuum, opname gemaak in Augustus 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | [[Denzel Curry]], [[Glass Animals]] | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |[[Charley Crockett]] | |- | rowspan=2 | 10 | "Run to the Water" | Live | |- | "Free" | Zac Brown Band | Zac Brown (boodskap wat sy orkes se liedjie vergesel)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] numa7ywolj9agfz4wlvcdljej8iyb8f 2915604 2915603 2026-07-04T10:40:52Z Sobaka 328 /* Wekoproepe */ opruim 2915604 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "Green Light" | John Legend, André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | Freddy Jones Band | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | Charlie Duke{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | Mandisa, TobyMac | [[Jim Lovell]] (postuum, opname gemaak in Augustus 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | [[Denzel Curry]], [[Glass Animals]] | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |[[Charley Crockett]] | |- | rowspan=2 | 10 | "Run to the Water" | Live | |- | "Free" | Zac Brown Band | Zac Brown (boodskap wat sy orkes se liedjie vergesel)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] h88725yym2tthvtwobzu304b4hri9un 2915605 2915604 2026-07-04T10:46:48Z Sobaka 328 bywerk 2915605 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "Green Light" | John Legend, André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | Freddy Jones Band | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | Charlie Duke{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | Mandisa, TobyMac | [[Jim Lovell]] (postuum, opname gemaak in Augustus 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | Denzel Curry, Glass Animals | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |Charley Crockett | |- | rowspan=2 | 10 | "Run to the Water" | Live | |- | "Free" | Zac Brown Band | Zac Brown (boodskap wat sy orkes se liedjie vergesel)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |} ==Besinning== Artemis II vorm ’n belangrike stap in die mensdom se terugkeer na die Maan. Alhoewel die sending nie ’n maanlanding ingesluit het nie, was dit die eerste bemande toets van die Orion-ruimtetuig rondom die Maan gewees en het die grondslag lê vir latere Artemis-sendings. Die sending verbind die nalatenskap van Apollo met ’n nuwe era van internasionale ruimteverkenning en moontlike toekomstige reise na Mars. ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] kcg4hee29iez1k3mlimqoin66dcy4u2 2915609 2915605 2026-07-04T10:59:33Z Sobaka 328 hersien taal 2915609 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die bemaningslede "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug ter voorbereiding van latere Artemis-sendings om mense na die maanoppervlak terug te bring. Dit is oorspronklik as Verkenningsmissie 2 (EM-2) aangewys en was bedoel om die gekanselleerde Asteroïde-herleidingsmissie te ondersteun, maar die doelwitte daarvan is ná die stigting van die Artemis-program in 2017 hersien. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-sendings.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis II se sendingdoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye-terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat [[Apollo 13]] in 1970 gevolg het. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste swart persoon geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-Amerikaner, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as ’n lae aardwentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir die grootste afstand van die Aarde deur mense opgestel deur ’n maksimum afstand van 406 771 km te bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km te verbeter. Ná die lansering het Artemis II wêreldwyd aandag getrek weens sy tegniese prestasies en die samestelling van sy bemanning. ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n [[apogeum]] van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale [[perigeum]]. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ===Transmaanontbranding en uitgaande vlug=== [[Lêer:Earth From the Perspective of Artemis II (cropped).jpg|duimnael|Hallo, Wêreld-foto geneem deur Wiseman van ''Integrity'' na transmaanontbranding, wat die volle [[Aarde]] wys met sy nagkant verlig deur die Maan. Die sending het die eerste mensgemaakte foto's van die volle Aardeskyf sedert die Apollo-program ingesluit.]] Op vlugdag 2, na voltooiing van hoë Aarde-baanoperasies en stelseltoetse, het Orion 'n 5-minuut, 49-sekonde TLI-ontbranding uitgevoer met behulp van die ESM se AJ10-hoofenjin. Dit was die enigste gebruik van die hoofenjin tydens die sending; daaropvolgende maneuvers is uitgevoer deur die agt kleiner R-4D sekondêre enjins.<ref name="Clark 2026">{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Orion helium leak no threat to Artemis II reentry but will require redesign |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/nasa-homes-in-on-likely-redesign-to-fix-orion-spacecrafts-leaky-valves/ |access-date=April 10, 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref> Die ontbranding het ongeveer 450 kg hipergoliese dryfmiddel verbruik en die ruimtetuig op 'n vrye terugkeerbaan om die Maan geplaas, wat slegs geringe koerskorreksies vir die res van die sending vereis het.<ref>{{Cite news |last=Edwards |first=Brooke |date=2 April 2026 |title=NASA completes burn to send Artemis II toward moon |url=https://www.floridatoday.com/story/tech/science/space/2026/04/02/artemis-ii-decision-time-nasa-to-make-call-on-heading-to-moon/89437376007/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z113012p000850c000850e003900v113012d—30–b—30–&gca-ft=57&gca-ds=sophi |access-date=2 April 2026 |work=Florida Today }}</ref> Op vlugdag 3 is die eerste van drie beplande uitgaande trajekkorreksieontbrandings as onnodig beskou nadat Sendingbeheer bepaal het dat die ruimtetuig reeds op 'n gunstige trajek was.<ref>{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 3: Outbound Trajectory Correction Burn Update |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/03/artemis-ii-flight-day-3-outbound-trajectory-correction-burn-update/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA|last1=Blue|first1=Charles|last2=Zakrzewski|first2=Joseph A.}}</ref> Die bemanning het 'n probleem met die ingeboude ruimtetoilet ondervind toe [[urine]] in die afvalafvoerlyne gevries het, wat verhoed het dat dit in die ruimte uitgewerp word. Dit is opgelos deur afvalafvoerlynverwarmers aan te skakel en die ruimtetuig te draai om die afvalafvoerlyn aan die warmte van die son bloot te stel, wat die urine laat smelt het.<ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Op vlugdag 4 het Koch en Hansen beurte gemaak om die ruimtetuig handmatig te beheer om die werkverrigting daarvan in die diep ruimte te evalueer. Oor 41 minute het hulle twee stuwerbeheermodusse (ses vryheidsgrade en drie vryheidsgrade) getoets om ingenieurs verdere data en perspektiewe oor die ruimtetuig se hanteringseienskappe te gee.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=4 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 4: Crew Completes Manual Piloting Demonstration |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/04/artemis-ii-flight-day-4-crew-completes-manual-piloting-demonstration/ |access-date=4 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 5 het Orion 'n 17+1⁄2-sekonde uitgaande trajekkorreksieontbranding uitgevoer om sy pad na die Maan te verfyn.<ref name="Loggins 2026">{{Cite web |last=Loggins |first=Sumer |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-correction-burn-complete/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Van die drie beplande uitgaande korreksieontbrandings was dit die enigste een wat uitgevoer is. Die bemanning het ook hul Orion Bemanning Oorlewingstelsel-pakke getoets en met sendingbeheer beraadslaag om maanoppervlakteikens vir waarneming en fotografie tydens die verbyvlug te hersien en waarnemingstegnieke te finaliseer.<ref>{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Demos Suits, Readies for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-demos-suits-readies-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Maanverbyvlug=== [[Lêer:Orion in the Spotlight (art002e009566).jpg|duimnael|''Integrity''  nader die Maan op 6 April 2026. ]] Op vlugdag 6 het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan, waar maanswaartekrag die dominante krag geword het wat sy trajek gevorm het.<ref name="Loggins 2026" /> Orion het om 23:00 UTC op 6 April om die Maan gevlieg teen 'n naaste nadering van ongeveer 6 545 km; 3 534 nmi vanaf die verste maanoppervlak. Sy verste afstand van die Aarde was 406 771 km (219 639 nmi) om 23:02 UTC, en dit het Apollo 13 se 400 171 km (216 075 nmi) rekord oortref as die verste bemande sending van die Aarde om 17:56 UTC.<ref name="Graf 2026-04-06">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Lunar Flyby Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-lunar-flyby-updates/ |access-date=6 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Zakrzewski 2026" /><ref name="space.com timeline">{{cite web |website=space.com |title=NASA Artemis 2 astronauts to make historic moon flyby today. Here's what to expect hour by hour (timeline) |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-artemis-2-astronauts-to-make-historic-moon-flyby-today-heres-what-to-expect-hour-by-hour-timeline |access-date=6 April 2026 |date=6 April 2026|last=Malik|first=Tariq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=6 April 2026 |title=Artemis 2 breaks humanity's all-time distance record during historic loop around the moon |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/artemis-2-breaks-humanitys-all-time-distance-record-during-historic-loop-around-the-moon |access-date=6 April 2026 |website=Space.com |language=en-US }}</ref> Terwyl die bemanning agter die Maan verbygegaan het, het Orion 'n beplande seinverlies vir 40 minute ervaar, beginnende om 22:46 UTC, en seine van die Aarde om 23:24 UTC herwin.<ref>{{Cite web |last=Skinner |first=Anna |date=6 April 2026 |title=NASA Loses Communication With Artemis 2 Astronauts: What to Know |url=https://www.newsweek.com/artemis-2-astronauts-nasa-moon-live-mission-launch-11789404 |access-date=6 April 2026 |website=Newsweek |language=en-US }}</ref> Tydens hul verbyvlug het die bemanning twee naamlose [[Slagkrater|kraters]] waargeneem wat hulle voorgestel het om Integrity, na hul ruimtetuig, en Carroll, na Wiseman se oorlede vrou, wat in 2020 aan [[kanker]] oorlede is, te noem.<ref>{{cite web |last= |first= |date=6 April 2026 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before – watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |website=BBC News |access-date=6 April 2026}}</ref> [[Lêer:Solar eclipse taken from Artemis II - April 2026.jpg|duimnael|Die bemanning het 'n sonsverduistering afgeneem, met die Maan wat die Son blokkeer. Aardskyn verlig dele van die Maan en óf die sonkorona óf die [[sodiaklig]] is sigbaar as 'n skerp gloed rondom die Maan.<ref name="o112">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-beams-official-moon-flyby-photos-to-earth/|title=NASA's Artemis II Crew Beams Official Moon Flyby Photos to Earth|date=2026-04-08|website=NASA|access-date=2026-04-29}}</ref>]] Na die verduistering het die Orion 'n [[sonsverduistering]] beleef. Dit het 57 minute geduur, beginnende om 01:35 UTC en tot 02:32 UTC. Die bemanning het verduisteringsbrille opgesit totdat die [[Son]] heeltemal verduister was, waarna hulle beide die [[sonkorona]] sowel as "impakflitse" van meteoroïede wat die donker gedeelte van die Maan getref het, waargeneem het. Sterre en planete, insluitend [[Venus]], [[Mars]], [[Saturnus]] en [[Mercurius]], was langs die korona sigbaar, asook die aardskyn wat die Maan verlig het.<ref name="Strickland">{{cite news |last1=Strickland |first1=Ashley |title=The crew spots impact flashes on the moon |url=https://www.cnn.com/2026/04/06/science/live-news/nasa-artemis-2-flyby-moon-mission |access-date=7 April 2026 |work=CNN |date=6 April 2026 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dobrijevic |first1=Daisy |title='Unreal' solar eclipse: Artemis 2 crew just saw one of the rarest sights in spaceflight history |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/unreal-solar-eclipse-artemis-2-crew-just-saw-one-of-the-rarest-sights-in-spaceflight-history |website=Space.com |access-date=7 April 2026 |language=en |date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=See First Photos From NASA's Artemis II Moon Mission Capturing a Setting Earth and Eclipse |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/science/nasa-artemis-moon-flyby-photos.html |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |date=7 April 2026 }}</ref> ===Terugkeervlug=== Op vlugdag 7 het Orion en sy bemanning die Maan se invloedsfeer verlaat en hul terugkeer na die Aarde op 'n vrye terugkeerbaan begin.<ref>{{cite news |url=https://mynews13.com/fl/orlando/space/2026/04/07/artemis-ii-mission-day-7 |title=Artemis II begins journey back home |first=Anthony |last=Leone |publisher=Spectrum 13 News |date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref name="Carruth-2023">{{Cite web |last=Carruth |first=Alivia R. |date=28 Februarie 2023 |title=Artemis II Map |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-ii-map/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA }}</ref> Die bemanning het 'n 15-minuut-alleen-klankoproep met NASA-ruimtevaarders Jessica Meir, Jack Hathaway en Chris Williams, en ESA-ruimtevaarder Sophie Adenot aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] gevoer,<ref name="s799">{{cite web |last=Mogensen |first=Jackie Flynn |title=NASA's Artemis II moon mission astronauts make first-ever 'ship to ship' call to ISS |website=Scientific American |date=7 April 2026 |url=https://www.scientificamerican.com/article/in-a-first-artemis-ii-moon-astronauts-make-ship-to-ship-call-to-iss/ |access-date=8 April 2026 }}</ref> en daarop gewys dat hulle saam die mense is wat die verste ooit van mekaar af is.<ref name="i679">{{cite web | last=Pultarova | first=Tereza | title=Light pollution has brightened Earth by 16% since 2014, satellites find | website=Space | date=9 April 2026 | url=https://www.space.com/astronomy/earth/light-pollution-has-brightened-earth-by-16-percent-since-2014-satellites-find | access-date=12 April 2026}}</ref> Daarna het hulle met NASA-wetenskapbeamptes oor hul maanwaarnemings gedebrief terwyl herinneringe aan die verbyvlug nog vars was. Die res van die dag het verspreide rusperiodes vir diens ingesluit voor die finale terugkeervoorbereidings.<ref>{{cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Graf |first2=Abby |last3=Grimm |first3=Linda E. |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: Crew Makes Long‑Distance Call, Begins Return |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-crew-makes-long%E2%80%91distance-call-begins-return/ |access-date=7 April 2026 |publisher=NASA }}</ref> Die dag is afgesluit met 'n 15-sekonde-baankorreksie-ontbranding, die eerste van drie wat die pad van die ruimtetuig na die Aarde verfyn het.<ref name="Grimm & Zakrzewski 2026">{{Cite web |last1=Grimm |first1=Linda E. |last2=Zakrzewski |first2=Joseph |date=7 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 7: First Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/07/artemis-ii-flight-day-7-first-return-correction-burn-complete/ |access-date=7 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Graf |first=Abby |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Crew Completes Final Burn Before Splashdown |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-crew-completes-final-burn-before-splashdown/ |access-date=10 Apri 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 8 is 'n beplande handmatige beheertoets deur Wiseman en Glover gekanselleer sodat beheerders addisionele toetse van Orion se aandrywingstelsel kon uitvoer. Die verandering het ingenieurs toegelaat om data oor 'n klein heliumlek in die ESM in te samel en die gedrag daarvan tydens vlug beter te karakteriseer. Alhoewel die lek nie die veiligheid van die sending beïnvloed het nie, word verwag dat die data die wysigings van die aandrywingstelsel vir toekomstige Artemis-missies sal beïnvloed. 'n Beplande demonstrasie van die ruimtetuig se stralingsbeskerming is ook gekanselleer.<ref>{{Cite web |last1=Zakrzewski |first1=Joseph |last2=Grimm |first2=Linda E. |last3=Williams |first3=Catherine E. |date=8 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 8: Crew Conducts Key Tests on Return to Earth |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/08/artemis-ii-flight-day-8-crew-conducts-key-tests-on-return-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref><ref name="Clark 2026" /> [[Lêer:Artemis-ii-groundtrack.png|duimnael|Landingsroete van Artemis II.]] Op vlugdag 9 het Orion 'n 9-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer om sy terugkeerpad na die Aarde te verfyn. Die res van die dag is grootliks gewy aan kajuitvoorbereidings, met die bemanning wat toerusting gestoor het, hul sitplekke geïnstalleer het en herbetredingsprosedures hersien het voor die landing.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Catherine E. |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 9: Second Return Correction Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-9-second-return-correction-burn-complete/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Op vlugdag 10 het Orion 'n 8-sekonde trajekkorreksie-ontbranding uitgevoer, die laaste afvuur van die ESM voordat dit voor herbetreding afgegooi is.<ref name=":1" /> NASA het gesê dat die sending minder as die helfte van die brandstof aan boord van die ESM verbruik het.<ref name="Clark 2026" /> Na die skeiding het die stuwers op die bemanningsmodule vir 19 sekondes gevuur om dit van die ESM weg te stoot en dit in die regte hoek vir herbetreding te plaas.<ref>{{Cite web |last=Zakrzewski |first=Joseph |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Re-Entry Live Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> ===Hertoetrede in atmosfeer en neerplons=== [[Lêer:Artemis II Recovery (NHQ202604100018).jpg|duimnael|''Integrity'' op die punt om in die Stille Oseaan neer te plons.]] Op vlugdag 10 het ''Integrity'' die [[Aarde se atmosfeer]] weer binnegegaan teen 'n maksimum snelheid van ongeveer 39 693 km/h (36 174 vt/s; 11 km/s) voordat dit stadiger begin beweeg het.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=10 April 2026 |title=Four astronauts are back home after a daring ride around the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2026/04/four-astronauts-are-back-home-after-a-daring-ride-around-the-moon |access-date=10 April 2026 |work=Ars Technica }}</ref><ref name="BBC"/> Hierdie maksimum snelheid, hoewel hoër as wat algemeen gesien word vir missies na 'n lae Aarde-baan, is vergelykbaar met dié wat bereik is tydens maan-terugkeermissies van die [[Apollo-program]].<ref>{{cite book |last1=Orloff |first1=Richard W. |title=Apollo By the Numbers: A Statistical Reference |page=305 |publisher=US Government Printing Office |date=2000 |isbn=0-16-050631-X |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-4029.pdf |access-date=10 April 2026 }}</ref> Die maksimum snelheid is aanvanklik verwag om ongeveer 40 000 km/h te wees, wat Apollo 10 se rekord van 24 791 mph sou verbreek het.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=17 Januarie 2026 |title=Managers on alert for "launch fever" as pressure builds for NASA's Moon mission |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/managers-on-alert-for-launch-fever-as-pressure-builds-for-nasas-moon-mission/ |access-date=15 Mei 2026 |website=Ars Technica |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=8 April 2026 |title=Flight Day 8: Artemis 2 won't break Apollo's speed record after all |url=https://www.space.com/news/live/artemis-2-nasa-moon-mission-updates-april-8-2026 |access-date=15 Mei 2026 |work=Space.com |language=en}}</ref> Missiebeplanners het oorspronklik beplan vir 'n oorslaan-hertoegangsprofiel, waarin die Orion-ruimtetuig kortliks in die boonste atmosfeer sou duik om hefkrag te genereer, energie te versprei en landingspresisie te verbeter. Dit is egter vervang met 'n steiler direkte toegangstrajek om die verhittingsduur te beperk na die onverwagte hitteskilderosie wat waargeneem is na Artemis I se herbetreding.<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Orion Spacecraft to Test New Entry Technique on Artemis I Mission |url=https://www.nasa.gov/missions/orion-spacecraft-to-test-new-entry-technique-on-artemis-i-mission/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref>{{Cite web |last=David |first=Leonard |date=17 Februarie 2026 |title=The Artemis 1 moon mission had a heat shield issue. Here's why NASA doesn't think it will happen again on Artemis 2 |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/the-artemis-1-moon-mission-had-a-heat-shield-issue-heres-why-nasa-doesnt-think-it-will-happen-again-on-artemis-2 |website=space.com }}</ref> Die neerplons het op 11 April 2026 om 00:07:27 UTC (10 April om 17:07:27 PDT plaaslike tyd) plaasgevind, in die [[Stille Oseaan]] suidwes van [[San Diego]], [[Kalifornië]],<ref name="Navias 2026">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nfhDuOHMp0A |title=NASA's Artemis II Crew Comes Home |date=10 April 2026 |last=Navias |first=Rob |type=Video |access-date=10 April 2026 |quote=...ons het met vlugdinamika gepraat en 'n meer amptelike landingstyd, 'n neerplonstyd as 't ware, van 7:07 en 27 sekondes PM Sentrale Tyd ontvang... Dit sou gelykstaande wees aan 'n sendingverloop van 9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes. |via=YouTube }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dooren |first=Jennifer M. |date=10 April 2026 |title=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA }}</ref> waar die [[Amerikaanse Vloot]] die bemanning herwin het.<ref name="NASA-2026b" /><ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 10: Live Re-Entry Updates |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/10/artemis-ii-flight-day-10-re-entry-live-updates/ |access-date=April 10, 2026 |website=NASA }}</ref> Dit was die eerste bemande NASA-sending wat deur die Vloot herwin is sedert die Apollo-Soyuz-toetsprojek in 1975.<ref>{{Cite journal |date=24 Julie 1975 |title=RECOVERY – APOLLO-SOYUZ TEST PROJECT (ASTP) – HAWAII |url=https://dc.swosu.edu/staf_nasa/157 |journal=Stafford Collection NASA Photos}}</ref> [[Lêer:Artemis II Splashdown (KSC-20260410-PH-JMB01 0004).jpg|duimnael|Vlootduikers help die bemanning op die "voorstoep".]] Na die neerplonsing het NASA 'n kommunikasieprobleem tussen Orion en die herwinningspanne gerapporteer, wat hulle verhinder het om die ruimtetuig te nader. Toe [[kommunikasie]] tot stand gekom het, het die gesamentlike NASA- en vlootspan die kapsule in opblaasbote genader. Vlootduikers het die ruimtetuig gestabiliseer met behulp van 'n see[[anker]] en 'n opblaasbare omhulsel vasgemaak om die ruimtetuig te balanseer. Hulle het toe 'n opblaasbare vlot, bekend as 'n "voorstoep", aan die syluik vasgemaak en aanvanklike kontroles uitgevoer voordat die bemanning uitgekom het.<ref name="CBS splashdown">{{Cite news |title=Artemis II splashdown live updates |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/artemis-ii-splashdown-return/ |access-date=11 April 2026 |work=CBS News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Ashley |date=11 April 2026 |title=How Recovery Personnel Will Secure Artemis II Capsule at Sea After Splashdown |url=https://www.nytimes.com/2026/04/10/science/artemis-ii-splashdown-recovery.html |access-date=11 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Bemanningslede het individueel die kapsule verlaat op die [[vlot]], waar hulle aan hysgereedskap gekoppel is en in [[helikopter]]s gelig is. Die helikopters het die ruimtevaarders na die ''USS John P. Murtha'' vervoer, waar hulle na die mediese kajuit geneem is vir evaluering na die vlug.<ref name="CBS splashdown" /> Toetse na die landing het funksionele assesserings ingesluit soos hindernisbaanaktiwiteite en 'n gesimuleerde ruimtewandeling om heraanpassing by [[swaartekrag]] na die sending en ter voorbereiding vir toekomstige maan- en Mars-operasies te evalueer.<ref name="NASA-2026b" /> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 300 | header = Mission profile animation of Artemis II | image1 = Animation of Artemis II around Earth.gif | caption1 = Aardgesentreerde traagheidsverwysingsraamwerk | image2 = Animation of Artemis II around Earth - Frame rotating with Moon.gif | caption2 = Aarde-gesentreerde roterende verwysingsraamwerk met die Maan | footer = Blou = Aarde· Magenta = ''Integrity''·Lemmetjie = Maan }} ==Eksperimente== ===Diep ruimtetegnologie vir mense=== [[Lêer:Illuminated in Orion (art002e004440).jpg|duimnael|Die binnekant van ''Integrity'' en die bemanning wat tydens die vlug werk.]] Die sending het 'n vrag met die titel AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) ingesluit wat individuele ruimtevaarderorgane kan naboots, wat die eerste keer is dat AVATAR buite die Internasionale Ruimtestasie en die Aarde se [[Van Allen-gordel]] getoets is.<ref>{{Cite web |date=1 Maart 2026 |title=Artemis II: The Final Countdown |url=https://www.techbriefs.com/component/content/article/54704-artemis-ii-the-final-countdown |access-date=10 April 2026 |website=www.techbriefs.com |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2026 |title=NASA SVS {{!}} AVATAR: A Virtual Astronaut Tissue Analog Response |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/31388/ |access-date=10 April 2026 |website=NASA Scientific Visualization Studio |language=english }}</ref> Bemanningsgesondheid vir hierdie sending was van kritieke belang vir toekomstige sendings in die [[diepruimte]]. Die sending het ook 'n nuwe vrag met die titel ARCheR (Artemis Research for Crew Health & Readiness) ingesluit. Vir ARCheR het bemanningslede bewegings- en slaapmonitors voor, tydens en na die sending gedra om intydse gesondheids- en gedragsinligting vir bemanningslede te bestudeer sodat wetenskaplikes slaappatrone en algehele gesondheidsprestasie kon bestudeer.<ref name="NASA-2026b">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pn9lZtMXFxQ |title=NASA's Artemis II Rollout and Mission Overview News Conference (Jan. 16, 2026) |date=15 Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=16 Januarie 2026 |via=YouTube }}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=April 3, 2026 |title=ARCHeR |url=https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330162225/https://www.nasa.gov/reference/archer/ |archive-date=30 Maart 2026 |access-date=3 April 2026 |website=nasa.gov |publisher=NASA }}</ref> Wetenskaplikes het beplan om immuniteitsbiomerkers te toets, met die bemanning wat speekselmonsters voor, tydens en na die sending verskaf om hul [[immuunstelsel]] te toets en hoe hulle deur bestraling, isolasie en die afstand van die Aarde tydens diep ruimtevlug beïnvloed is. Hierdie sending was ook bedoel om ruimtevaarders en wetenskaplikes in staat te stel om ruimteweer te verstaan wat in toekomstige sendings teëgekom sal word, asook hoe mense in die ruimte kan oorleef en hulself onderhou.<ref name="NASA-2026b" /> ===Optiese kommunikasie=== [[Lêer:O2O optical communications modules on the Orion Spacecraft.png|duimnael|Optiese kommunikasiestelselmodules op die Orion-ruimtetuig.]] Artemis II het optiese kommunikasie na en van die Aarde getoets en gedemonstreer met behulp van die Orion Artemis II Optiese Kommunikasiestelsel (O2O), wat [[Laser|lasers]]trale gebruik. So 'n optiese stelsel is kleiner en ligter as konvensionele radio en kan minder krag gebruik, terwyl die transmissietempo verhoog word.<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> Die O2O-hardeware is in die Orion-ruimtetuig geïntegreer en het 'n optiese module ('n 4-duim [100 mm] teleskoop en twee gimbals), 'n modem en beheerelektronika ingesluit.{{r |NASA-20210603}} O2O het met grondstasies in Kalifornië en Nieu-Mexiko gekommunikeer. Die toetstoestel het data na die Aarde gestuur met 'n opwaartse tempo van tot 260 megabit per sekonde.<ref name="NASA-20220811">{{cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=11 Augustus 2022 |title=What's Next: The Future of NASA's Laser Communications |url=https://www.nasa.gov/directorates/somd/space-communications-navigation-program/whats-next-the-future-of-nasas-laser-communications/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303005655/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/the-future-of-laser-communications/ |archive-date=3 Maart 2023 |access-date=8 Januarie 2026 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> ===CubeSat sekondêre vragte=== [[Lêer:Artemis II Payload Integration (KSC-20250917-PH-FMX02 0017).jpg|duimnael|CubeSats integrering. ]] NASA se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI) het oorspronklik in Augustus 2019 voorstelle van Amerikaanse instellings en maatskappye gesoek om CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis II-missie te vlieg.<ref name="F2-1">{{Cite web |last=Hill |first=Denise |date=August 6, 2019 |title=NASA's CubeSat Launch Initiative Opens Call for Payloads on Artemis 2 Mission |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064039/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-cubesat-launch-initiative-opens-call-for-payloads-on-artemis-2-mission/ |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=[[NASA]] |quote= NASA soek voorstelle van Amerikaanse klein satellietontwikkelaars om hul CubeSat-missies as sekondêre vragte aan boord van die SLS op die Artemis 2-missie te vlieg onder die agentskap se CubeSat-lanseringsinisiatief (CSLI)}}</ref><ref name="F2-2">{{Cite web |last=Klotz |first=Irene |date=5 Augustus 2019 |title=NASA Scouting Cubesats For Artemis-2 Mission |url=https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806064025/https://aviationweek.com/awinspace/nasa-scouting-cubesats-artemis-2-mission |archive-date=6 Augustus 2019 |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Aviation Week & Space Technology |quote= NASA het op 5 Augustus 'n versoek vrygestel vir kubussatellitte om saam met die eerste bemande vlug van die Space Launch System-vuurpyl en Orion-kapsule te ry, met die voorbehoud dat geselekteerde projekte strategiese kennisgapings vir toekomstige maan- en Mars-verkenning vul.}}</ref> NASA het beplan om 6-eenheid (12 kg) en 12-eenheid (20 kg) CubeSats te aanvaar,<ref name="SN-20190808">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=8 Augustus 2019 |title=NASA seeking proposals for cubesats on second SLS launch |url=https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160759/https://spacenews.com/nasa-seeking-proposals-for-cubesats-on-second-sls-launch/ |archive-date=15 Mei 2023 |access-date=6 April 2023 |website=Space News }}</ref> wat aan die binnekant van die verhoogadapterring tussen die SLS se boonste verhoog en die Orion-ruimtetuig gemonteer sou word, en ontplooi sou word nadat Orion in 'n hoë Aarde-wentelbaan geskei het.{{r |SN-20190808}} Alhoewel keuses aanvanklik teen Februarie 2020 verwag is,<ref name="F2-1" /> is alle sekondêre vragte in Oktober 2021 uit die missieplanne verwyder<ref>{{Cite web |last=Kurkowski |first=Seth |date=21 Oktober 2021 |title=Alabama students forced to pivot satellite design after being dropped from Artemis II |url=https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021150122/https://spaceexplored.com/2021/10/21/alabama-students-forced-to-pivot-satellite-design-after-being-dropped-from-artemis-ii/ |archive-date=21 Oktober 2021 |access-date=13 Desember 2021 |publisher=Space Explored }}</ref> In September 2024 het NASA aangekondig dat hulle vyf CubeSats van internasionale vennote aan boord van die Artemis II-sending sou vlieg; dit is later verminder tot vier CubeSats. Die vragte, gekies uit nasies wat ondertekenaars van die Artemis-ooreenkomste is, is bedoel om globale wetenskaplike en tegnologiese navorsing te bevorder terwyl internasionale toegang tot die diep ruimte verbreed word.<ref name="NASA-20240920">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 September 2024 |title=NASA to Fly International CubeSats Aboard Artemis II Test Flight |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109144720/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2024/09/20/nasa-to-fly-international-cubesats-aboard-artemis-ii-test-flight/ |archive-date=9 Januarie 2026 |access-date=7 Mei 2025 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref> Die eerste CubeSat wat gekies is, was Duitsland se TACHELES om die impak van ruimtetoestande op elektriese komponente wat in maanvoertuie gebruik word, te ondersoek.<ref>{{Cite web |date=18 September 2024 |title=Artemis II – small German satellite to fly to the Moon |url=https://www.dlr.de/en/latest/news/2024/artemis-ii-small-german-satellite-to-fly-to-the-moon |access-date=18 Januarie 2026 |website=dlr.de }}</ref> In Mei 2025 het NASA aangekondig dat hulle die ATENEA-satelliet van [[Argentinië]] se Nasionale Ruimte-aktiwiteitskommissie gekies het om stralingsbeskerming te bestudeer, die omliggende stralingsomgewing te karteer, [[GPS]]-data vir sendingbeplanning in te samel en 'n langafstandkommunikasiestelsel te toets.<ref name="NASA-20210603">{{Cite web |last=Murphy |first=Kendall |date=3 Junie 2021 |title=Lasers Light the Way for Artemis II Moon Mission |url=https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603201309/https://esc.gsfc.nasa.gov/news/Lasers_Light_the_Way_for_Artemis_II_Moon_Mission |archive-date=3 Junie 2021 |access-date=6 April 2023 |website=esc.gsfc.nasa.gov |publisher=[[NASA]] / [[GSFC]] }}</ref> Die derde en vierde satelliete was K-RadCube van die Koreaanse Lugvaart-administrasie, om 'n materiaal te bestudeer wat menslike weefsel simuleer vir die effekte van ruimtestraling, en SHAMS (of SHMS,<ref>{{Cite web |title=Artemis-Bound: Saudi Arabia Launches Space Weather Explorer "SHMS" |url=https://ssa.gov.sa/en/reusedSections/?path=/space-weather-mission/ |access-date=7 April 2026 |website=ssa.gov.sa }}</ref> ook verwys na as Ruimteweer CubeSat-1) wat "Son" in Arabies beteken, van die Saoedi-Ruimteagentskap om aspekte van ruimteweer in 'n hoë Aarde-wentelbaan te meet.<ref>{{cite journal |last1=Lane |first1=Russell |last2=Beaman |first2=David |last3=Ryals |first3=Courtney |last4=Hitt |first4=David |date=11 Augustus 2025 |title=Hitching A Ride on History: NASA's Space Launch System Artemis II CubeSats |url=https://digitalcommons.usu.edu/smallsat/2025/E-S2-2025/1/ |journal=Small Satellite Conference |doi=10.26077/6469-38e7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia Achieves Historic Milestone with Launch of 'Shams' Satellite Aboard Artemis II Mission |url=https://www.spa.gov.sa/en/N2552642 |access-date=7 April 2026 |website=spa.gov.sa |language=en |date=4 April 2026}}</ref> Die vyfde CubeSat-baai is deur 'n avionika-eenheid beset.<ref>{{cite web |last1=Mohon |first1=Lee |title=NASA's SLS Rocket: Secondary Payloads |url=https://www.nasa.gov/image-article/nasas-sls-rocket-secondary-payloads/ |access-date=5 Februarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> ATENEA, wat nooit ontwerp is om homself te versterk nie, het na 'n enkele wentelbaan uitgebrand, nadat sy sendingdoelwitte voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jaureguy |first1=Martina |title=Argentine microsatellite released in space during Artemis II mission breaks record |url=https://buenosairesherald.com/society/science-innovation/argentine-microsatellite-released-in-space-during-artemis-ii-mission-breaks-record |website=Buenos Aires Herald |access-date=10 April 2026 |date=3 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Récord espacial: el microsatélite Atenea sorprende a la NASA |url=https://diarioelnorte.com.ar/record-espacial-el-microsatelite-atenea-sorprende-a-la-nasa/ |website=Diario El Norte |access-date=10 April 2026 |date=5 April 2026|language=es|trans-title=Space Record: The Athena Microsatellite Surprises NASA}}</ref> Die ander drie kubussatelliete was bedoel om aandrywingstelsels aan te dryf om hul perigeum te verhoog en in 'n wentelbaan te bly. Slegs SHAMS kon dit egter suksesvol doen, terwyl die ander in die atmosfeer uitgebrand het.<ref>{{cite web |last1=Lim |first1=JunWoo |url=https://www.dongascience.com/en/news/77205 |title=South Korea's Artemis II cubesat fails to establish stable communication |date=3 April 2026 |website=DongA Science |access-date=10 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite tweet |number=2042783811537109155 |user=planet4589 |title=Three of the four Artemis II cubesats were meant to fire propulsion systems to raise perigee and stay in orbit. Only one (Saudi Arabia's SWC-1) managed to do so, and the others (TACHELES and K-RadCube) reentered at first perigee, having failed to achieve orbital insertion. |first=Jonathan |last=McDowell |date=10 April 2026 |access-date=12 April 2026}}</ref> == Openbare uitreik == [[Lêer:Artemis 2 boarding pass.jpg|duimnael|Instapkaart met 'n naam wat om die Maan gevlieg het op die Artemis II-sending.   ]] Om openbare uitreik te ondersteun, het NASA 'n aanlyn program verskaf wat lede van die publiek in staat stel om 'n "instapkaart" vir die sending te genereer. Die name wat ingedien is, is op 'n SD-kaart gestoor en daarna op die ruimtetuig gevlieg.<ref name="sciam1">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |date=10 September 2025 |title=Your Name Could Orbit the Moon with NASA's Artemis II |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201142231/https://www.scientificamerican.com/article/how-to-send-your-name-to-the-moon-with-nasas-artemis-ii-mission/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=8 Januarie 2026 |website=Scientific American }}</ref> Op 7 Maart 2025 het NASA die Artemis II-geenswaartekragaanwyser (ZGI) ontwerpuitdaging aangekondig om 'n gelukbringer vir die sending te skep.<ref>{{Cite web |title=Moon Mascot: NASA Artemis II ZGI Design Challenge |url=https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627101155/https://www.freelancer.com/contest/Moon-Mascot-NASA-Artemis-II-ZGI-Design-Challenge-2527909/guidelines |archive-date=27 Junie 2025 |access-date=1 April 2026 |website=Freelancer }}</ref> Die kompetisie het meer as 2 600 voorleggings van meer as 50 lande ontvang, met 'n totaal van US$23 275 wat aan die wenner en 24 finaliste toegeken is.<ref>{{Cite web |date=22 Augustus 2025 |title=NASA Shares Final Contenders for Artemis II Moon Mascot Design Contest |url=https://www.nasa.gov/general/nasa-shares-final-contenders-for-artemis-ii-moon-mascot-design-contest/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA|last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> Tydens 'n voor-lanseringseremonie by die Kennedyruimtesentrum op 27 Maart 2026 het ruimtevaarder Christina Koch Rise, ontwerp deur die agtjarige Lucas Ye van Mountain View, Kalifornië, as die weninskrywing aangekondig.<ref name="NASA-2026a" /><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old's plush toy design going to the moon with Artemis II mission |url=https://www.goodmorningamerica.com/living/story/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis-131605806 |access-date=1 April 2026 |website=Good Morning America |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> Geïnspireer deur die Apollo 8 Earthrise-foto, beeld Rise die Maan uit wat die Aarde as 'n bofbalpet dra. NASA het die sagte speelding uit vlugveilige materiale vervaardig en dit is binne die bemanningskajuit vasgemaak. Die SD-kaart met name van die instapkaartprogram is binne-in Rise toegewerk.<ref>{{Cite web |last=Shelley |first=Jonathan |date=2026-04-01 |title=Meet 'Rise,' Artemis II's zero-G indicator for lunar mission |url=https://www.wcnc.com/article/news/nation-world/meet-artemis-ii-zero-g-indicator/507-1f160659-b5db-431f-a7bd-7f297a886822 |access-date=2026-04-14 |website=WCNC |language=en-US}}</ref> [[Lêer:Rise Mascot.jpg|duimnael|''Rise'', die geenswaartekrag-aanwyser.]] Aan die einde van die sending sou die bemanning Rise in Integrity agterlaat vir latere herwinning, maar Wiseman het gesê hy het sleg gevoel om dit agter te laat, so hy het dit in sy droë sak geplaas. Rise is deur die bemanning aan boord van die herwinningskip en by perskonferensies na die vlug vertoon.<ref>{{cite web |last1=Howell |first1=Elizabeth |title=How Artemis 2 commander Reid Wiseman saved the mission's moon mascot: 'It's hard not to love this little guy. I can't let Rise out of my sight' |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/how-artemis-2-commander-reid-wiseman-saved-the-missions-moon-mascot-its-hard-not-to-love-this-little-guy-i-cant-let-rise-out-of-my-sight |website=Space.com |access-date=14 April 2026 |language=en |date=13 April 2026}}</ref> NASA het later replikas van Rise verkoop in reaksie op openbare vraag.<ref>{{cite web |last1=Paul |first1=Andrew |title=The adorable Artemis II 'Rise' plushies finally land in NASA's online shop |url=https://www.popsci.com/science/how-to-buy-rise-plushie-nasa/ |website=Popular Science |access-date=29 April 2026 |language=en |date=28 April 2026}}</ref> Op 4 Maart 2026 het NASA die ruimtevaarders se spyskaart vir Artemis II gepubliseer. Tydens die lansering en landing kon die bemanning slegs gereed-om-te-eet kosse verbruik, terwyl hulle in 'n wentelbaan gevriesdroogde maaltye gerehidreer het met behulp van Orion se watervoorsiener en items verhit het met 'n aktetas-tipe kosverwarmer. Die vierpersoonsbemanning het die spyskaart gekies na smaaktoetse voor vlug, en voedingsvereistes met bergingsbeperkings gebalanseer. Geselekteerde items sluit in 58 tortillas, groente-quiche, gebraaide borsstuk en pittige groenbone; die spyskaart het ook vyf Kanadese produkte ingesluit ter erkenning van Jeremy Hansen, die sending se Kanadese bemanningslid. Bykomende voorsienings het ingesluit 43 porsies [[koffie]], vyf soorte warm sous en [[Spesery|speserye]] soos [[esdoringstroop]], [[grondboontjiebotter]], [[mosterd]], [[konfyt]], [[heuning]] en Nutella, waarvan die fles deur die Integrity-kajuit gesien is tydens 'n regstreekse NASA-uitsending.<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Andrew |date=March 4, 2026 |title=Artemis II astronauts will eat a lot of tortillas on their trip to the moon |url=https://www.popsci.com/science/artemis-ii-astronaut-food/ |access-date=5 Maart 2026 |website=Popular Science }}</ref><ref name="NBC News 2026-04-07">{{cite web |title=Jar of Nutella floats through Artemis II cabin |website=NBC News |date=7 April 2026 |url=https://www.nbcnews.com/video/shorts/jar-of-nutella-floats-through-artemis-ii-cabin-260811845607 |access-date=10 April 2026 }}</ref> Daarbenewens het hulle peuselhappies soos M&M's gehad.<ref name="t216">{{cite web | title=M&M's candies can now add the moon to its storied space history | website=collectSPACE.com | date=2026-05-03 | url=https://www.collectspace.com/news/news-050326a-m&ms-candies-artemis-ii-moon-mission.html | access-date=2026-05-07}}</ref> ==In kultuur== [[Lêer:Moon Joy (art002e013367).jpg|links|duimnael|Die bemanning in 'n groepdrukkie met Rise wat naby sweef. Die bemanning se optrede het bekend geword as Maanvreugde.]] NASA het mense voor die lansering genooi om deel te neem aan burgerwetenskaplike waarneming van die Maan tydens die sending, op die uitkyk vir impakflitse van meteoroïede wat die Maan tref. Hierdie sal vergelyk word met die waarnemings wat die bemanning tydens hul verbyvlug gemaak het.<ref name="a371">{{cite web | title=Impact Flash! | website=NASA Science | date=1 April 2026 | url=https://science.nasa.gov/citizen-science/impact-flash/ | access-date=12 April 2026}}</ref> "As jy nie liefde na die sterre kan neem nie, wat doen ons dan? [...] Dis hoekom ons soms mense in plaas van robotte stuur, dis hoekom ons daardie eerstehandse getuie het." — Amit Kshatriya, NASA Mede-administrateur<ref name="k896">{{cite web | last=Dunn | first=Marcia | title=Artemis II astronauts describe their lunar voyage as surreal and profound ahead of Earth return | website=San Francisco Chronicle | date=2026-04-09 | url=https://www.sfchronicle.com/news/article/artemis-ii-astronauts-describe-their-lunar-voyage-22197826.php | access-date=2026-04-13}}</ref> Terwyl Artemis II nie wyd verwag is voor die lansering nie,<ref name="t939">{{cite web | last=Berger | first=Eric | title=Artemis II is unlikely to be the cultural touchstone Apollo 8 was, and that's OK | website=Ars Technica | date=2026-04-02 | url=https://arstechnica.com/space/2026/04/artemis-ii-is-unlikely-to-be-the-cultural-touchstone-apollo-8-was-and-thats-ok/ | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="c283">{{citation | last=Cotterell | first=Art | editor-first1=Michael | editor-last1=Lucy | title=As Artemis II is celebrated, the world faces hard questions about US leadership in space | publisher=The Conversation | date=2026-04-13 | doi=10.64628/aa.y3pheu6nv | page=}}</ref> het wêreldwye belangstelling vinnig toegeneem na die lansering.<ref name="d960">{{citation | title=US and Canadian astronauts capture global attention with Artemis II moon flight | url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/us-canadian-astronauts-capture-global-attention-with-artemis-ii-moon-flight-2026-04-07/ | language=en-US | access-date=2026-04-13 | page=}}</ref> Openbare betrokkenheid tydens die sending is beskryf as 'n voorbeeld van kollektiewe opwinding, veral deur die bemanning se persoonlike en inklusiewe betrokkenheid.<ref name="p549">{{cite web | last=Vivinetto | first=Gina | title=Why Did the Artemis II Mission Make So Many People Cry? 2 Therapists Weigh In | website=TODAY.com | date=2026-04-10 | url=https://www.today.com/life/moon-mission-artemis-2-emotional-crying-rcna273683 | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="n848">{{cite web | last=Moffic | first=H. Steven | title=The Outer Space Astronauts of Artemis II Are Also Piloting Us to Inner Space | website=Psychiatric Times | date=2026-04-13 | url=https://www.psychiatrictimes.com/view/the-outer-space-astronauts-of-artemis-ii-are-also-piloting-us-to-inner-space | access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="f078">{{cite web | last=Torres | first=Jennifer M. | title=From the Space Coast to the world, Artemis II creates collective uplift | website=floridatoday.com | date=2026-04-09 | url=https://www.floridatoday.com/story/news/local/2026/04/09/from-the-space-coast-to-the-world-artemis-ii-creates-collective-uplift/89515108007/ | access-date=2026-04-13}}</ref>Ten tyde van die sending was slegs ongeveer een kwart van die wêreldbevolking oud genoeg om die vorige bemande sending na die maanruimte, Apollo 17 in 1972, te aanskou.<ref name="x934">{{cite web | last=Siegel | first=Ethan | title=The 4 ways science confirms the Moon landings were real | website=Big Think | date=2026-04-08 | url=https://bigthink.com/starts-with-a-bang/moon-landing/ | access-date=2026-04-13}}</ref> ===Kulturele verwysings=== Die bemanning het verklaar dat die film Apollo 13 hul soort ruimtevlug goed uitgebeeld het, behalwe vir die tegniese probleme wat [[Apollo 13]] gehad het.<ref name="c547">{{cite web | last=Sousa | first=Aaron | title=Artemis astronauts talk about life in space during live Q&A from Orion spacecraft | website=CBC | date=2026-04-05 | url=https://www.cbc.ca/news/science/artemis-jeremy-hansen-9.7153552 | access-date=2026-04-23}}</ref> In kwarantyn het die bemanning ''[[Project Hail Mary]]'' (2026) gekyk,<ref name="s394">{{cite web | last=Turkeltaub | first=Payton | title=Artemis II Astronauts Watched 'Project Hail Mary' in Quarantine Before Blasting Off to Space on Moon Mission: 'That Was a Real Treat' | website=Variety | date=2026-04-06 | url=https://variety.com/2026/film/news/artemis-project-hail-mary-moon-mission-1236709481/ | access-date=2026-04-23}}</ref> wat deur die media vergelyk is met bemande ruimtevlugprogramme soos Artemis.<ref name="s578">{{citation | last=Solomon | first=Scott | editor-first1=Mary | editor-last1=Magnuson | title=From Artemis II to 'Project Hail Mary', spaceflight captures audiences when it centers on people because human space travel is hazardous | publisher=The Conversation | date=2026-03-27 | doi=10.64628/aai.cgxrh6kcd | page=}}</ref> [[Ryan Gosling]], wat die hoofkarakter in die film gespeel het, het die sending alle sterkte toegewens tydens die regstreekse uitsending van NASA tydens die lansering in 'n voorafopgeneemde boodskap, en saam met [[Scarlett Johansson]] (''Fly Me to the Moon''), [[Stanley Tucci]], Victor Wembanyama, Isaac Mattson en Roy Wood Jr. hul groete oorgedra.<ref name="k739">{{cite web | last=Furic | first=Maïwenn | title=Ryan Gosling, Wemby… Les astronautes d'Artemis-2 ont reçu des soutiens de taille | website=Le HuffPost | date=2026-04-02 | url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/ryan-gosling-victor-wembanyama-les-astronautes-d-artemis-2-ont-recu-des-soutiens-de-taille_262231.html | language=fr | access-date=2026-04-23|trans-title=Ryan Gosling, Wemby… The Artemis II astronauts have received high-profile support}}</ref> Op [[sosiale media]] tydens die sending het 'n waarneming deur die gehoor van die regstreekse NASA-stroom aandag getrek toe kykers 'n wit kat-knuffel van die ''Sailor Moon''-karakter Artemis by die Kennedy-ruimtesentrum opgemerk het. Daar word geglo dat dit die eiendom van Stanley G. Love is.<ref>{{cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon Just Made 2 Unexpected Appearances at NASA Mission Control |url=https://www.cbr.com/sailor-moon-nasa-mission-control-artemis-ii-appear/ |website=Comic Book Resource |location= |publisher=Valnet Publishing Group |access-date=17 April 2026 }}<br/>{{cite web |last=Baseel |first=Casey |date=6 April 2026 |title=Sailor Moon's Artemis is part of the Artemis II NASA mission control team[Video] |url=https://soranews24.com/2026/04/06/sailor-moons-artemis-is-part-of-the-artemis-ii-nasa-mission-control-teamvideo/ |website=SoraNews24 |location=Tokyo |publisher=Socio Corporation |access-date=17 April 2026 }}</ref> ===Waninligting=== Op sosiale media het baie [[Samesweringsteorie|samesweringsteoretici]] [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gegenereerde video's van Artemis II gedeel en ander het beweer dat die sending vals was.<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Lianna |title=Did we really land on the moon? Artemis II photos, conspiracies debunked |url=https://www.floridatoday.com/story/news/2026/04/07/conspiracy-theory-moon-landing-fake-artemis-2/89498292007/ |access-date=11 April 2026 |website=Florida Today |date=7 April 2026 |last3=Sangalang |first3=Jennifer |last2=Lagatta |first2=Eric }}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Fact Check: FAKE Artemis II Photo Shows Earth With Identical Cloud Patterns To Apollo 8 Photo From 1968 |url=https://www.yahoo.com/news/articles/fact-check-fake-artemis-ii-003019780.html |access-date=11 Apri 2026 |website=Yahoo News }}</ref><ref>{{Cite web |last=Werth |first=Timothy Beck |date=8 Apri 2026 |title=Fake AI videos of Artemis II's moon flyby are going viral |url=https://mashable.com/article/fake-ai-videos-artemis-ii-moon-flyby |access-date=11 April 2026 |website=Mashable }}</ref> 'n Verbeterde foto van 'n "kleurvolle Maan" (wat die effense kleurvariasies in die maanoppervlak wat deur yster- en titaniumafsettings veroorsaak word, versterk) is aanlyn versprei en verkeerdelik aan die bemanning van Artemis II toegeskryf, maar is eintlik in Augustus 2025 deur die Oekraïense amateur-astrofotograaf Ildar Ibatullin geneem.<ref>{{Cite web |date=9 April 2026 |title=Photos of a colorful Moon are going viral online. Is it really like that? |url=https://nashaniva.com/en/392465 |access-date=11 April 2026 |website=Nasha Niva }}</ref> ==Soortgelyke missies== NASA het Artemis II se missiedoelwitte beskryf as vergelykbaar met dié van beide [[Apollo 7]] en [[Apollo 8]], wat toetse van die ruimtetuig in beide Aarde- en maanbaan in 'n enkele sending kombineer. Anders as Apollo 8, het Artemis II egter nie 'n maanbaan binnegegaan nie as gevolg van die ESM se prestasiebeperkings, wat nie onafhanklik van 'n lae maanbaan kan vertrek nie, aangesien dit nie genoeg dryfmiddel (delta-V) dra vir beide die invoeging in die maanbaan en die daaropvolgende trans-aarde-ontbranding om huis toe te keer nie.<ref>{{Cite tweet |number=2041150038659789111 |user=NASAAdmin |title=There are some technical and performance reasons, but we are essentially combining Apollo 7 and Apollo 8 into a single Artemis II mission. |first=Jared |last=Isaacman |date=6 April 2026 |access-date=7 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=6 Maart 2026 |title=NASA has shuffled its Artemis rockets. But what of the lunar landers? |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-has-shuffled-its-artemis-rockets-but-what-of-the-lunar-landers/ |access-date=28 Maart 2026 |website=Ars Technica |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Charlie |date=25 Februarie 2017 |title=Apollo 8 redux – Why NASA may send humans around the Moon, again |url=https://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304125622/http://www.csmonitor.com/Science/Spacebound/2017/0225/Apollo-8-redux-Why-NASA-may-send-humans-around-the-moon-again |archive-date=4 Maart 2017 |access-date=4 Maart 2017 |publisher=The Christian Science Monitor }}</ref> Artemis II was die tweede bemande vlug wat om die Maan gedraai het met behulp van 'n vrye terugkeertrajek, na Apollo 13 in 1970, wat 'n vrye terugkeertrajek gebruik het as gevolg van 'n suurstoftenkontploffing in die bevel- en diensmodule op pad na die Maan. Verder was Artemis II op pad na die Maan gedurende [[Paasfees]] en het Paasgroete vanuit die cismaanruimte gestuur; soortgelyk het Apollo 8 gedurende [[Kersfees]] om die Maan gewentel en Kersgroete vanaf die Maan gestuur.<ref name="j816">{{cite web | last=Zastrow | first=Mark | title=How Artemis 2's Easter message echoes Apollo history | website=Astronomy Magazine | date=2026-04-05 | url=https://www.astronomy.com/space-exploration/how-artemis-2s-easter-message-echoes-apollo-history/ | access-date=2026-05-09}}</ref> ==Missie-kentekens== {{Multiple image | image1 = Apollo-8-patch.svg | image2 = Artemis II patch.svg | total_width = 300 | footer = Vergelyking van die Apollo 8 en Artemis II sendingwapens. }} Die Artemis II-sendingdkouerflits, ontwerp deur Gregory Manchess,<ref>{{Cite news |last=Johnson |first=Marina |title=Artemis II mission ends April 10. Why a Kentucky artist can't stop smiling |url=https://www.courier-journal.com/story/news/local/2026/04/10/artemis-ii-mission-ending-april-10-2026-kentucky-artist-gregory-manchess-patch-design-process/89521996007/ |access-date=2026-04-13 |website=The Courier-Journal |language=en-US}}</ref> is geïnterpreteer as inspirasie uit die Apollo 8-skouerflits, wat 'n vertikaal georiënteerde oneindigheidssimbool bevat wat verwys na die nommer 8 en die ruimtetuig se maanbaan verteenwoordig. Net so bevat die Artemis II-ontwerp 'n gestileerde trajek wat lyk soos 'n halfperiode-kurwe wat subtiel die nommer 2 oproep en ooreenstem met die eerste been van die sending vanaf die Aarde na die Maan. Die uitbeelding van die Aarde van anderkant die Maan se verste kant, met behulp van 'n perspektief soortgelyk aan dié van die ''Earthrise''-foto van Apollo 8, is beskrywend van die sending se afstand van die Aarde. Saam toon hierdie gedeelde ontwerpelemente die parallelle tussen die twee sendings en ondersteun Artemis II se rol as die eerste bemande maansending sedert die Apollo-program.<ref>{{cite web |last1=Ziegler |first1=Megan |title=Artemis II mission patch: What it means, and how it honors 'All' |url=https://www.fox10phoenix.com/news/artemis-2-mission-patch-emblem-nasa-moon |website=fox10phoenix |date=April 2026 |access-date=6 April 2026 }}</ref> Tydens die sending is dit onthul dat die ruimtevaarders 'n dubbelsydige weergawe van die flits laat maak het. Die agterkant, wat tydens die terugkeer na die Aarde getoon word, bevat 'n omgekeerde ontwerp waarin die Aarde groter lyk en die Maan in die verte getoon word.<ref>{{Cite news |date=9 April 2026 |title=Artemis II mission special patch design is double-sided |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgkqev25gqo |access-date=2026-04-13 |work=BBC |language=en}}</ref> == Wekoproepe == NASA het die tradisie begin om [[musiek]] vir ruimtevaarders te speel tydens die [[Gemini-program]], en het die eerste keer musiek gebruik om 'n vlugbemanning wakker te maak tydens die [[Apollo 15]]-sending. Elke snit word spesiaal gekies, dikwels deur die ruimtevaarders se families, en het gewoonlik 'n spesiale betekenis vir 'n individuele lid van die bemanning of is van toepassing op hul daaglikse aktiwiteite.<ref name="chronology">{{cite news |title=Chronology of Wakeup Calls |date=2 Augustus 2005 |publisher=NASA |url=https://history.nasa.gov/wakeup.htm |access-date=5 April 2010 }}</ref> Artemis II het die eerste NASA-sending geword waarvan sy wekroepe saamgestel is in 'n amptelike [[Spotify]]-speellys.<ref>[https://open.spotify.com/playlist/0WO94bzZeuUun777vv6UJu Artemis II Spotify playlist]</ref> Voorafopgeneemde groete deur voormalige Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell is ook na die bemanning uitgesaai,{r|twitter5|astromag1}} met Lovell wat sy boodskap kort voor sy dood in Augustus 2025 opgeneem het.{{r|astromag1}} Spotify het verklaar dat verskeie liedjies wat as wekroepe gekies is, 'n skielike toename in wêreldwye strome na die sending gehad het. Op 5 April het "''Sleepyhead''" deur Young & Sick 'n toename van 2 100% bereik en "''Working Class Heroes (Work)''" deur [[CeeLo Green]] 'n toename van meer as 1 700% gesien.<ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2026-04-06 |title=Moon music: Here's a Spotify playlist of the Artemis 2 crew's wakeup songs |url=https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-music-heres-a-spotify-playlist-of-the-artemis-2-crews-wakeup-songs |access-date=2026-04-15 |website=Space |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Dag ! Liedjie ! kunstenaar ! Boodskap |- | 1 | "Sleepyhead" | Young & Sick (weergawe van Passion Pit) | |- | 2 | "Green Light" | John Legend, André 3000 | |- | 3 | "In A Daydream" | Freddy Jones Band | |- | 4 | "Pink Pony Club" | [[Chappell Roan]] | |- | 5 | "Working Class Heroes (Work)" | [[CeeLo Green]] | Charlie Duke{{r|twitter5}} |- | 6 | "Good Morning" | Mandisa, TobyMac | [[Jim Lovell]] (postuum, opname gemaak in Augustus 2025){{r|astromag1}} |- | 7 | "Tokyo Drifting" | Denzel Curry, Glass Animals | |- | 8 | "Under Pressure" | [[Queen]], [[David Bowie]] | |- | 9 |"Lonesome Drifter" |Charley Crockett | |- | rowspan=2 | 10 | "Run to the Water" | Live | |- | "Free" | Zac Brown Band | Zac Brown (boodskap wat sy orkes se liedjie vergesel)<ref>{{Cite magazine |last=Madarang |first=Charisma |date=2026-04-11 |title=Zac Brown Wakes Artemis II Crew in Space With Song 'Free' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/zac-brown-wakes-up-artemis-ii-crew-song-free-1235545255/ |access-date=2026-04-17 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |} ==Besinning== Artemis II vorm ’n belangrike stap in die mensdom se terugkeer na die Maan. Alhoewel die sending nie ’n maanlanding ingesluit het nie, was dit die eerste bemande toets van die Orion-ruimtetuig rondom die Maan gewees en het die grondslag lê vir latere Artemis-sendings. Die sending verbind die nalatenskap van Apollo met ’n nuwe era van internasionale ruimteverkenning en moontlike toekomstige reise na Mars. ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] rwc071znawhb6q1ifn2jd6m39hzg077 0 461035 2915537 2915399 2026-07-03T21:08:28Z Jcb 223 2915537 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref name="Bouman2026a">Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. == Oorsprong == Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? En op handelsgebied? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} == Politieke agtergrond == === Parlementêre politiek === Toe die Kaapkolonialers 'n verenigde front gevorm het teen die landing van 'n skeepslading Engelse bandiete, is gedeeltelike selfbestuur in 1853 aan die Kaap toegestaan. Hierdie stelsel het uit twee "huise" bestaan, naamlik die Hoërhuis (of Wetgewende Raad) en die Laerhuis (of Wetgewende Vergadering), die voorganger van die [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraad]]. Die Laerhuis het bestaan uit 2 verkose lede (setels) uit elkeen van die 21 plattelandse kiesafdelings en vier vir Kaapstad. Hierdie verteenwoordigers is deur die publiek van die betrokke kiesafdelings gekies. Die Hoërhuis het uit vyftien ministers bestaan.<ref>Burger, W.A. 1975. ''Piket teen 'n berg: die geskiedenis van Piketberg 1660-1970.'' Epping: Privaat uitgegee, p. 325</ref><ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: ''Wetgewende Vergadering (Laerhuis)'' Die Wetgewende Vergadering het uit 46 lede bestaan wat vir 'n periode van vyf jaar deur stemgeregtigde burgers verkies is. Met die uitsondering van die voorsitter het twaalf lede 'n kworum gevorm, en besluite is met 'n meerderheid van stemme geneem. Engels is as taalmedium gebruik, en die Vergadering moes ten minste een maal per jaar op 'n plek vergader wat deur die Goewerneur bepaal is. [...]</ref> Die Wetgewende Vergadering het nuwe wette of wysigings voorgestel; die Wetgewende Raad het die voorgestelde wetgewing bekragtig of afgekeur.<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: ''Wetgewende Raad (Hoërhuis)'' Die Wetgewende Raad het bestaan uit die Hoofregter (as president en voorsitter) en vyftien verkose lede. Agt lede het onderskeidelik die weste en sewe lede die oostelike distrikte verteenwoordig. Vyf lede, sonder die voorsiter, het 'n kworum gevorm, en besluite is met 'n meerderheid van stemme geneem. Lede van die Wetgewende Raad moes bo en behalwe die kwalifikasies wat vir 'n kieser gestel is, ook 30 jaar oud wees en in besit van onbeswaarde eiendom ter waarde van £2 000 of beswaarde eiendom ter waarde van £4 000.</ref> Die Goewerneur (die verteenwoordiger van die Britse kroon) moes die wet onderteken, of kon, in uiterste gevalle, in opdrag van Londen toestemming weerhou.<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: As verteenwoordiger van die Britse Kroon het die Goewerneur oor die bevoegdheid beskik om wette te maak vir die vrede, welsyn en goeie regering van die Kaapkolonie, maar slegs op advies en met die uitdruklike goedkeuring van die Wetgewende Raad en die Wetgewende Vergadering. Sekere bevoegdhede soos die ontbinding van die Wetgewende Raad en die Wetgewende Vergadering gesamentlik of die Vergadering alleen, die besteding van staatsgeld, die terugstuur van wetgewing na die twee huise, en die uitoefening van 'n vetoreg was die prerogatief van die Goewerneur. Die Goewerneur kon enige wetsontwerp vir die oordeel van die Britse monarg voorbehou, wat beteken het dat die Britse regering dit moes bekragtig. Die finale wetgewende bevoegdheid het dus steeds by die Britse Parlement berus.</ref> Al was dit nie die partypolitiek soos vandag, waar die politieke partye die septer in die parlement swaai nie, kon verteenwoordigers buitemuurs deel wees van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]. Sulke verteenwoordigers is Bondsmanne genoem. Moorreesburg se Bondstak sou aanvanklik 26 September 1889 gestig word, maar dit is uitgestel tot 3 Oktober 1889.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. 21 September, p. 1: Eene Publieke Vergadering zal gehouden worden te Moorreesburg, op Donderdag, 26 dezer, ten half 2 ure, ten einde een Tak van den Afrikaander Bond te stichten. Alle belangstellenden worden verzocht tegenwoordig te zijn.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. 24 September, p. 2: De publieke vergadering van den Afrikaander Bond te Moorreesburg in ons laatste nommer op Donderdag 26 dezer geadverteerd, zal door dien vele perzonen niet tegenwoordig kunnen zijn, uitgesteld worden tot Donderdag, 3 October.</ref> In die ou Kaapse parlement (1854 – 1910) het die Kiesafdeling Malmesbury twee setels gehad - wat dorpe soos Hopefield en Moorreesburg ingesluit het.<ref name="Smit.1945.parlement">Smit, A.P. 1945.Parlementslede van Malmesbury (1854-1945). ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, pp. 370 & 379.</ref> Kiesafdeling Piquetberg het egter die bal aan die rol gesit met die Moorreesburg-trein, omdat die streek baie graag 'n trein tot op Piquetberg wou gehad het. Hoe om 'n spoorlyn te kry: Die saak moet opgeneem word met die verteenwoordiger. Gewoonlik word 'n openbare vergadering gereël of 'n petisie dan opgestel, wat die verteenwoordiger van die kiesafdeling parlement toe neem. Die petisie beland in die parlement (Wetgewende Vergadering, die Laerhuis). Die petisie dien as bewys dat mense die wet wil hê. As die parlement saamstem, word daar eers op 'n mosie na bespreking gestem, totdat daar later 'n konsepwet opgestel word wat dan bespreek en oor gestem word. Indien die parlementslede leke op die betrokke gebied is, moet 'n gekose komitee saamgestel word om die nodige inligting in te win. Na afloop van die komiteeterugvoer en verdere bespreking, stem die verteenwoordigers van die verskillende kiesafdelings daaroor (of bly buite stemming). Die meerderheid stemme wen. Wen die voorstel, gaan dit Wetgewende Raad toe. Die Wetgewende Raad (Hoërhuis) besluit of die voorgestelde wet aanvaar of verwerp moet word. Laastens bekragtig of verwerp die Goewerneur die voorgestelde wet met sy handtekening. Die probleem is, die hoeveelheid geld is beperk. Elke kiesafdeling wil ietsie (of feitlik alles) van daardie geld hê. Elke streeksverteenwoordiger baklei hard vir sy eie streek se belange en sal mekaar veto. Op die lange duur ontstaan daar ongesiens 'n ''quid pro quo'', of "log-rolling" word dit genoem. Sekere streke kom in die geheim ooreen om vir mekaar se belange te stem.<ref name="Bouman2026a" /> Daar is egter ook 'n klein troefkaart, soos in die geskiedenis hieronder gesien sal word. As 'n dorp of 'n sekere belangegroep ontevrede is, word 'n openbare vergadering ter plaatse belê, die afgevaardigdes vorm 'n deputasie en gaan onderhandel direk met die Kommissaris van Openbare Werke self. Die Kommissaris skryf immers die wet. Hy kon dan die voorgestelde wet terugstuur parlement toe, met genoeg amptelike data om 'n wysiging voor te stel. Verder is die Kommissaris die aangewese persoon wat die spelreëls ken, juis omdat hy die wet skryf. Nog voordat 'n enkele petisie geteken is, kon 'n deputasie afgevaardig word om ''vooraf'' die regte prosedure by die wetgewer te kry. In die tweekamerstelsel het die Wetgewende Raad (Hoërhuis) hersieningsbevoegdhede gehad, maar hy kon nie finansiële wetsontwerpe ter tafel lê nie — soos om die nodige staatsfondse vir 'n nuwe spoorlyn te bewillig nie. Slegs die Goewerneur en die lede van die Wetgewende Vergadering (Laerhuis) kon sodanige geldelike maatreëls indien. Omdat die Wetgewende Raad egter wel die reg gehad het om wetgewing te 'hersien', is 'n 'dubbelganger'-petisie dikwels deur die lede van die Wetgewende Raad in die Hoërhuis formeel ingedien om as klinkklare bewys te dien waarom 'n ander wet gewysig of geveto moes word. In baie eenvoudige taal het dit neergekom op: 'Kyk hier, die mense is ontevrede, ons gaan hierdie (ander) wet wysig of veto.'{{voetnota|Quod non est in actis, non est in mundo — "Wat nie in die amptelike stukke (rekords) is nie, bestaan nie in die wêreld nie."}}<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67-68: Die Parlement was dus 'n bikamerale wetgewende liggaam. Hoewel die bevoegdhede van die twee huise identies was, het die Wetgewende Raad as Hoërhuis hersieningsbevoegdhede gehad. Finansiële wetsontwerpe kon egter slegs deur die Goewerneur in die Wetgewende Vergadering ingedien word. Die Wetgewende Raad het egter dikwels teen die indiening en beperking van geldelike maatreëls beswaar aangeteken en het wysigings en finansiële wetsontwerpe aangebring om belasting te verhoog of te verminder.</ref> Hier volg nou Lede van die Wetgewende Vergadering (LWV's) wat in die parlement Malmesbury en Piquetberg onderskeidelik verteenwoordig het: {| class="wikitable" | valign="top" |'''Setel''' | valign="top" |'''Malmesbury'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureE" /><ref name="Smit.1945.parlement" /> | valign="top" |'''Piquetberg'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureE">[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n185/mode/2up Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament.'' London: Longmans, Green & Co., pp. 137-168: Annexure E, Members of the House of Assembly, 1854-1910]</ref> |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |David Tennant (1866-1895; ook speaker vanaf 1870 – 1883) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Michiel Bergh (1874 – 1888) | valign="top" |Johan Zacharias Human (1870 – 1883) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |David Tennant (1866-1895; ook speaker vanaf 1870 – 1883) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Jan Andries Basson (1889 – 1893) | valign="top" |[[David Christiaan de Waal]] (1884 – 1893) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |Daniel Jacobus Marais (1896 – 1903) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Ryan Pierce (1894 – 1898) | valign="top" |David Christiaan de Waal (1894 – 1903) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Jacobus Abraham Smuts (1898 – 1907) | valign="top" |Hermanus Dempers Stiglingh (1904 – 1907) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |[[William Philip Schreiner]] (1898 – 1900) | valign="top" |Michael Johannes de Beer (1904 – 1910) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Arnoldus Petrus Willem Immelman (1908 – 1910) | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |[[F.S. Malan|François Stephanus Malan]] (1900 – 1910) | valign="top" | |} Dan was daar ook die onderskeie Kommissarisse van Openbare Werke wat die wetgewing geskryf het om die totstandkoming van 'n spoorlyn moontlik te maak: {| class="wikitable" | valign="top" |'''Kommissaris van Openbare Werke'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureG">[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n217/mode/2up Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament.'' London: Longmans, Green & Co., p. 168: Annexure G]</ref> |- | valign="top" |John Laing (6 Februarie 1878 – 8 Mei 1881)   [[John X. Merriman]] (9 Mei 1881 – 12 Mei 1884) Friedrich Schermbrucker (13 Mei 1884 – 24 November 1886) Friedrich Schermbrucker (25 November 1886 – 16 Julie 1890) [[Cecil John Rhodes]] (17 Julie 1890 – 23 September 1890) James Sivewright (24 September 1890 – 3 Mei 1893) John Laing (8 Mei 1893 – 12 Januarie 1896) James Sivewright (17 Januarie 1896 – 13 Oktober 1898) [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] (14 Oktober 1898 – 17 Junie 1900) Thomas William Smartt (18 Junie 1900 – 29 Mei 1902) Arthur Douglass (30 Mei 1902 – 21 Februarie 1904) Thomas William Smartt (22 Februarie 1904 – 2 Februarie 1908) Jacobus Wilhelmus Sauer (3 Februarie 1908 – 30 Mei 1910) |} === Parogiale kerkpolitiek === Verdere intrige in hierdie hele ''Bahnhof-Drama'' word verskaf deur die kerkpolitiek. By die afstigting van Moorreesburg in 1879, in die Hooikraalkerkie, speel die volgende toneel hom af betreffende die gemeenteafbakening. Piquetberg in die noorde is bra verveeld met die hele petalje - sy grens met Moorreesburg sal by die Bergrivier begin en eindig. Daar is wel 'n lys voorgelees van gemeentelede van die nuwe voorgestelde gemeente wat graag by Piquetberg wil bly, omdat hulle daar tuis voel en deur hul predikant (ds. Christiaan Rabie) na goed omgesien word.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> In die suide het Malmesbury meer as genoeg hooi op sy vurk; die afstigting van die gemeentes Hopefield (1852), Darling (1853), Riebeek-Wes (1858) en Riebeek-Kasteel (1863) is lewende getuienis daarvan.<ref>Smit, A.P. 1945. Die Dogtergemeentes. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, p. 280-295.</ref> Moeder (Malmesbury) en dogter (Moorreesburg) sou dus iewers tot 'n vergelyk kom. Die probleem lê in die speelveld tussen die ooste en die weste weerskant - tussen die dogtergemeentes, Hopefield en Riebeek-Wes.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> Blykbaar was Riebeek-Wes by die Ringvergadering in Oktober 1879 aanvanklik vuur en vlam vir Moorreesburg se afstigting.<ref>Lochner, J.J. 1979. Afstigting van Swartlandgemeente. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 4: Ds. B.H. de Vries van Riebeek-Wes wou sommer daar en dan die nuwe gemeente in die lewe roep, maar sy voorstel is afgestem.</ref> Op 3 Desember 1879 in die Hooikraalkerkie begin die afgevaardigde van Riebeek-Wes skielik kleinkoppie trek, voete sleep en spykers op laagwater soek. Piquetberg sê reguit - as daar enige klagtes was, moes Riebeek-Wes dit reeds by die Ringvergadering geopper het. Maar Hopefield se afgevaardigde word summier deur die korrespondent prontuit beskryf as ''verschrikkelijk gierig'', maar voeg wel by, as daar aan Hooikraal se versoek toegestaan sou word, sou Vredenburg ook aansoek doen tot gemeente-afstigting. Gebeur dit, het Hopefield net 'n paar honderd gemeentelede oor.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, bl. 5-6: Heden morgen, den 3den December, kwam de Ringscommissie alhier bijeen, ten einde aan de opdragt des Rings te voldoen om eene gemeente te stichten. Hooikraal is zoowat drie uren van Malmesbury, drie uren van Hopefield, drie uren van Riebebeek [sic] West, en drie en een half uur van Piketberg, in het hart van het Roode Zwartland gelegen. De plaats zelve was door den kerkeraad van Malmesbury aangekocht tot eene kerkplaats, en zij is niet heel ongeschikt tot dit doel. Men ziet er een net kerkje met een schoolgebouw annex, een zeer geschikte woning voor den onderwijzer, ingerigt voor kostleerlingen, en nog eenige andere gebouwen van private personen. Daar de plaats zeer centraal en te midden van eene goede bevolking gelegen is, oefent de school, aan wier hoofd de heer Joubert staat, eenen gezegenden invloed uit, en kan zij, nu dat er eene nieuwe gemeente is gesticht, eene belangrijke plaats worden. Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten.<br>De predikanten van Piketberg, Worcester en Tulbagh, leden der Ringscommissie, alsmede die van Riebeek West en Hopefield, waren ter vergadering opgekomen. Ds. Robertson hield, alvorens men met de verrigtingen begon, eene ernstige rede van den kansel over de woorden “Wat baat het een mensch, zoo hij de geheele wereld gewon en zijner ziel schade leed.” De predikant van Worcester sprak daarna over het doel der bijeenkomst en wilde weten, of er ook eenig bezwaar bestond, om reden waarvan de gemeente niet opgerigt zou worden.<br>De Scriba meende, dat daar in het document, waarin door den kerkeraad van Malmesbury toestemming werd gegeven tot het oprigten der gemeente, gezegd wordt, dat de kerkeraad toestemming geeft, mits dat men van de Malmesburysche zijde niemand afscheidt, die niet onder Hooikraal wenscht te behooren, hij niet voor de oprigting kan stemmen. De predikant van Piketberg is van gevoelen, dat daar de opdragt reeds door den Ring aan de Commissie is geschied om de gemeente te stichten, en volgens Art. 45 alle redenen van weigering, door eenen kerkeraad aangevoerd, door de Commissie kunnen beoordeeld worden, er toch geen bezwaar bestond om met de zaak voort te gaan.<br>De predikant van Riebeek West zeide, dat er nog iets valt op te merken, en wel, dat het stuk niet officieel is, en dat men niet maar zoo los over deze dingen behoort heen te stappen. Het was niet in eene kerkeraadsvergadering geteekend. De Predikant van Piketberg dacht, dat hij die aanmerkingen in de Ringsvergadering moest gemaakt hebben.<br>Ds. Murray wilde dat men er op zou letten, dat de kerkeraad van Malmesbury niet weigert toestemming te geven om ''plaatsen'' af te scheiden, maar wel leden, en dat hij ook dacht, dat er geen bezwaar kon wezen met de zaak voort te gaan.<br>Nu werd de grensscheiding ter sprake gebragt, die nog al tot een levendige discussie aanleiding gaf.<br>Er werd eene memorie voorgelezen van eenige leden, die niet van Piketberg wilden afscheiden, om dat zij het er goed hebben en niet door den predikant verwaarloosd worden. De afgevaardigde van Hopefield was ook verschrikkelijk gierig. Maar het scheen dat het ook niet anders kon, want ging men het verzoek der Hooikralers toestaan en werd Vredenburg later afgescheiden, dan behield Hopefield naauwelijks een paar honderd leden; en om de oude gemeenten af te breken om nieuwe te gaan stichten, dat gaat niet.<br>Het was prachtig om te zien, welk een respect onze Hooikraalsche vrienden voor Malmesbury of liever voor vader Moorrees hadden. Hier eischte [hun] niet te veel. Men ging maandelijk op halverw[] afstand. Maar het kwam ook hier regt. Doch nu [wa]s Riebeeck West aan de beurt en de dominé van [de] plaats stelde zich met geenen geringen ijver [in] de bres voor zijne kudde. Dat eenig boklam, [het]welk hij had, wilde men hem ook ontnemen. Eindelik kwam men tot eene schikking - aan de zijde van Piketberg was er geen verschil - Bergrivier was de natuurlijke scheiding.<br>Tot de verkiezing van kerkeraadsleden overgaande, werden tot ouderlinge de broeder A [] Dippenaar en M. Kitshof, en tot diakenne de broeders J.C. Smith, G.W. Rust, J. Lochner, [], en P. de Villiers gekozen. De predikant van Piketberg werd op verzoek van dne plaatselijken kerkeraad tot consulent aangesteld. Na een korte toespraak van Ds. Murray sloot Ds. Rabie met gebed.<br>Nadat de vrienden zich te goed hadden gedaan aan een goed maal, door Mej. Joubert zoo vriendelijk bereid, scheidden zij van Hooikraal (Moorreesburg?) met de beste wenschen voor de nieuwe gemeente.</ref> Lank nadat ds. Moorrees sy laaste preek in die Hooikraalkerkie gelewer het (11 Januarie 1880)<ref>''Zuid-Afrikaan''. 1880. Moorreesburg, Zwartland. Bijvoegsel. 17 Januarij, kolom 2:<br> Zondag, 11 Januarij 1880, was een dag, die niet spoedig door de gemeente der Ned. Geref. Kerk alhier zal vergeten worden, want op dien dag werd voor de eerste maal zoolang als hier van den kansel het ware Evangelie verkondigd wordt, aan een Leeraar een adres en geschenk overhandigd, en dat wel aan Ds. J. C. le Feb. Moorrees, die bijna een halwe eeuw deze gemeente onder zijne zorg, en met lust en moed en liefde het Evangelie onder ons verkondigd had. In den morgen, bij het tweede gelui, was de Kerk goed gevuld. Men zag van elken kant karren, wagens, ruiters zoowel als voetgangers naar de kerk komen. Elkeen was gretig een plaats te bekomen, totdat het gebou, dat 400 à 500 menschen bevatten kan, eivol was.</ref> en 'n proponent De Wet beroep is (omstreeks 6 Januarie 1881),<ref>''De Zuid-Afrikaan'' . 1881. 6 Januarij, p. 3: De Eerw. Proponent De Wet heeft bedankt voor het beroep naar Moorreesburg.</ref> word ds. J. D. Retief as predikant georden (12 Januarie 1882).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Moorreesburg: Bevestiging van den Wel.Eerw. J.D. Retief. 19 Januarij, Bijvoegsel, p. 5: Die 12de Januarij was bepaald voor bovengenoemde plegtigheid.<br>Den dag te voren reeds kwam de jonge leeraar in geselschap van Ds. van de Wall (Paarl) te Moorreesburg aan. Omtrent een half uur van het dorp was een groot getal leden van de gemeente met rijtuigen en te paard vergaderd, wachtende op den jeugdigen leeraar. Ten 5 ure arriveerde Zijn Eerw. dan ook aan de plaats, hield er stil en ontving een handdruk van al de tegenwoordig zijnde vrienden. Van daar ging men in optogt naar het dorp. Prachtig en te gelijk plechtig was het, zulk een langen stoet te zien, bestaande uit 50 rijtuigen en 40 heeren te paard.<br>Bij den ingang van 't dorp had men een fraaijen eereboog opgericht, waarop het woord "welkom" prijkte. Hier hield men halt, en werd zijn Eerw. een welkomstadres voorgelezen, waarop door hem op gevoelvolle wijze werd geantwoord.[...]</ref> Vanaf 1 Julie 1884<ref name="ZA.Retief.Neethling.troue">''De Zuid-Afrikaan''. 1884. Moorreesburg. 29 Julij, p. 3: Na een afwezigheid van drie weken kwam onze leeraar, Ds. Retief, van daag weer in ons midden terug, met zijne echtgenoote, de tweede dochter van den Wel-Eerw. heer Neethling, van Hopefield, met wie hij op den 1sten Julij in het huwelijk is getreden. Omtrent een half uur buiten het dorp waren vele leden der gemeente in rijtuigen en te paard bijeengekomen om hunnen leeraar met zijne gade te verwelkom.</ref> tot en met die afsterwe van sy vrou in 1902,<ref>[https://graves.eggsa.org/westerncape/MOORREESBURG-Urban/Moorreesburg-OLD/R%20-%20Vanne%20__%20Surnames%20-%20R/Moorreesburg%20Ljh_003_004/Picture+074.jpg Eggsa.net, Retief-begraafplaas, Moorreesburg. Graffoto van Elizabeth Gertruida Fredrika Retief (geb. Neethling), gebore 22 November 1861, oorlede 12 Februarie 1902.]</ref> is Johannes Daniël Retief, die predikant van Moorreesburg, die skoonseun van ds. Johan Henoch Neethling, die predikant van Hopefield<ref name="ZA.Retief.Neethling.troue" /> (wat sedert Januarie 1854 bevestig is, en tot 1904 Hopefield sou lei).<ref>Smit, A.P. 1945. Hopefield. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, p. 283: Die eerste predikant was ds. Johan Henoch Neethling (J./seun), wat in Januarie 1854 hier bevestig is. [...] Ds. Neethling het die gemeente meer as 'n halwe eeu gedien. Die ou vader is in Januarie 1917 op 89-jarige leeftyd oorlede.</ref> Ongeag die familiebetrekkinge, is dit hierdie twee herders se skapies wat vir mekaar wolwetandjies gaan wys. == Aanloop == '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds in 1881 opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word deur Human ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël), gevolg deur: {{cquote| Curving round the Kopje with an easy radius and light works, Hooi Kraal is reached; this is a small village of not more than eight houses and a church. As there is a considerable piece of level ground here, and a good supply of water, I consider it a very desirable spot for a station, as it is situated in a position where a good deal of traffic might be expected from the fertile district surrounding.}} Wat werklik vreemd in die dokument aandoen is die algehele gebrek aan kalk wat Shaw in die omgewing opgemerk het. Juis omdat 'n kalkfabriek (''Lime Sales'') vandag net buitekant Moorreesburg staan, waar kalsitiese en dolomitiese landboukalk, nywerheidskalk en kalksteenprodukte gemaak word.<ref>Truter, C. 1994. Moorreesburg. In: ''Weskus. 'n Toeristegids: opgestel deur Cornel Truter in opdrag van die Weskus-Streeksdiensteraad.'' Parow: Nasionale Boekdrukkery, bl. 71-72.</ref> Shaw glo water kan tydens 'n droë seisoen in die gebied 'n probleem raak. '''1894 tot 1895:''' Die ou Hooikraalskerkie op Moorreesburg raak te klein. Ds. Retief besluit om 'n nuwe kerk te laat bou. Dit word op 15 Januarie 1894 so besluit. Die hoeksteen word op 12 Desember 1894 gelê. Die gemis aan 'n eie treinstasie op die dorp is nogal voelbaar: omdat die naaste stasie nou by Malmesbury was, het die boere hul muilwaens gratis ter beskikking gestel om boumateriaal vanaf die stasie te vervoer, ten einde geld vir die gemeente te besuinig. By een geleentheid het 'n konvooi van 30 waens daarheen vertrek om 15 000 bakstene te gaan haal, wat mens net laat besef hoe geweldig noodsaaklik die spoorvervoer in die 1800's werklik was. Die nuwe kerk het nou 700 sitplekke gehad. Op 18 Desember 1895 is die nuwe kerk ingewy.<ref>Lochner, J.J. 1979. Kerkgebou van 1895. In: Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 7</ref> [[Lêer:David Christiaan de Waal.jpg|duimnael|David Christiaan de Waal het herhaaldelik petisies by die Laerhuis ingedien om 'n spoorlyn na Piquetberg te kry]] '''5 Mei 1886:''' '''D.C. de Waal (LWV van Piquetberg) dien sy eerste petisie vir die spoorlyn by die parlement in.''' Die petisie stel voor dat 'n spoorlyn na Piquetberg gebou moet word, sodat daar werk verskaf kan word aan die sendingstasies aldaar.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1886. Parlement: Gisteren. Petities, enz. 6 Mei, p. 3: Petitie: De heer De Waal een uit Zendingsstations in Piketberg, waar men een Spoorweglinie wil om die lieden werk te geven.</ref> '''6 Mei 1886:''' In die Wetgewende Raad (Hoërhuis) word die dubbelganger van die vorige dag deur Petrus Benjamin van Rhijn (LWR van die Noordwestelike Provinsie) ingedien.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1886. Het Parlement: Wetgevende Raad, Donderdag, 6 Mei. Voorloopig. 8 Mei, p. 2: De heer Miller had een petitie van de heeren Mostert van Mowbray, om vergoeding van het uitroeijen van hun wijngaard; '''de heer Van Rhijn een van Zendingstaties in de afdeeling van Piketberg, om een spoorweg, ten einde de lieden aldaar werk te verschaffen''' [...]</ref> '''13 Desember 1888:''' 'n Brief van "een Namaqualander" word geplaas. Die skrywer is dit glad nie met Thomas Louw (LWV) eens dat 'n hardepad vanaf Saldanhabaai na Malmesbury (die huidige treinterminus) aangelê moet word nie. Dit sal hopeloos te duur kos en boonop het Saldanhabaai reeds 'n hawe met skepe wat Kaap toe vaar. As daar dan nou 'n hardepad moet wees, is Moorreesburg veel beter. Dit is nie 'n geval van "as" nie, maar ''wanneer'' die spoorlyn verleng gaan word, sal Moorreesburg die ideale stasie wees wat Saldanhabaaiers wil hê, want dit is nader.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1888. Correspondentie: Weg van Saldanhabaai naar Moorreesburg, 13 Desember, p. 3:Aan den Redakteur.<br>Mijnheer,—Een hard pad van Saldanhabaai naar Malmesbury, wat bedoelt de heer Louw daarmede? Zal de Saldanhabaaische boer of visscher zijn produkten naar Malmesbury voeren wanneer de scheepvaart naar de Kaapstad zooveel goedkooper is? Moet ons land weer in tien- of vijftien duizend pond schuld gestoken worden?<br>Maar vraag mij, wat er te doen staat en ik zal het u zeggen. Maak een pad of harden weg van Saldanhabaai naar Moorreesburg, zoodat het binnenland den handel van Saldanhabaai bekomt; want aldaar kunnen duizenden visschers leven, was er maar net een pad.<br>Nog meer, '''wanneer de spoorweg verlengd wordt dan zal die juist de statie zijn welke de Baai wil hebben''', en al de omliggende distrikten zullen er door bevoordeeld zijn; maar niet dit alleen, meer menschen zouden zich aan de Baai vestigen, de boer zou geld krijgen voor zijn produkten, het Gouvernement zou ook geld krijgen, daar er licenties zouden genomen worden en pakhuizen geopend. Het Gouvernement zou ook niet zoo diep in de schuld zijn, want de weg naar Moorreesburg zou de helft minder kosten dan naar Malmesbury.<br>Wordt de Spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg verlengd, dan zal de Malmesbury Spoorweg de helft meer betalen dan tot hiertoe het geval is geweest, wat men zou meer van de produkten van de Westkust krijgen.<br>Mogen de boeren hunne oogen openen vóór de verlenging plaats vindt. Ik geloof dat de heer Basson met mij eens van gevoelen is.<br>Ik ben, enz., enz.,<br>Een Namaqualander,<br>H. W.</ref> '''12 Julie 1889:''' Twee mosies word voor die Wetgewende Vergadering ter tafel gelê. Louw: om die spoorlyn tussen Malmesbury en Piquetberg "via Hooikraal" te bou (wat nou skielik £287 000 bedra, of 'n beskeie £50 000 meer). D.C. de Waal: tussen Piquetberg en [[Grey's Pass|Greyspas]] via Porterville (wat eweneens £287 000 bedra). Mnr. Louw steun De Waal se eerste mosie omrede dit een van die hoofstreke van die Kaapkolonie is waar koring verbou word. Sodra Piquetberg eers ontwikkel het, kan die spoorlyn verder noordwaarts uitbrei. De Waal ding egter mee met ander kiesafdelings wat onder andere 'n spoorlyn tussen Ashton en Swellendam wil bou; een tussen Ashton en Montagu; en een tussen Oudtshoorn na 'River Gamka' naby Calitzdorp. By stemming is almal se mosies teengestaan en almal word met leë hande weggestuur.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/ORlKAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=hooikraal&pg=PA301 Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 20th May to 12th August 1889, Railway and Extentions Bill. pp. 301-302]</ref> '''28 Julie 1890:''' Thomas Tennant Heatlie, lid van die Wetgewende Raad, het die regering gevra om 'n direkte spoorlyn vanaf Soutrivier deur Koeberg en Malmesbury na Piquetberg te oorweeg om sodoende die "koringskuur van die Kolonie" te ontsluit. Die Wetgewende Raad het die voorstel gunstig ontvang en belowe om die roete spoedig op te meet. Teen November het Heatlie sy kiesers op Piquetberg verseker dat hy hom herverkiesbaar stel en dat die voorbereidende werk vir die spoorlyn flink vorder.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1890. Het Parlement, Wetgevende Raad, 28 Julij, Petities. 29 Julij, p. 3: Op de eerste vraag van den Ed. heer Heatlie nl. of de Regering, voor de aanstaande zitting, de raadzaamheid zal overwegen om een regtstreeksche Spoorweg lijn te doen leggen van een punt op de Hoofd Spoorweg lijn nabij Zoutrivier, door Koeberg, ''via'' Malmesbury naar Piquetberg Weg Statie, als een middel om grooter vervoer gerieven te geven aan de Boeren van Koeberg en naburige distrikten, de Korenschuur der Kolonie open te zetten, enz., zeide de Ed. heer Innes, Proc Generaal, dat de Regering de zaak in overweging had genomen. Er was echter nog geen opmeting gemaakt, maar dit zou naar alle waarschijnlijkheid gauw gebeuren.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. De Edele Heer T. T. Heatlie, L.W.R., te Piquetberg. 20 November, p. 3: 18 November 1890.<br>De Edele heer Thomas Tennant Heatlie, onze oude vertegenwoordiger, arriveerde hier verleden Vrijdag avond en bleef het grootste gedeelte van den Zaterdag. Het deed ons genoegen Z.Ed. in ons midden te hebben, vooral na de vèr verspreide geruchten, dat hij niet voor het Parlement als candidaat zou gaan staan. Z Ed. verzekerde ons dat de rapporten valsch waren, en dat hij den strijd voor onzen Cirkel sal aanvaarden. De heer Heatlie schijnt nog sterk en krachtig en heeft ons nu voor 13 jaren vertegenwoordigd; aan het invoeren van belangrijke zaken heeft hij zijn hand geleend. Onder anderen heeft men de watertoevoer te Piquetberg aan Z.Ed. te danken; hij introduceerde dezen maatregel in 1888. '''Gedurende de laatste Sessie stelde hij voor een opmeting te maken, voor een spoorlijn van Piquetberg door Malmesbury en Koeberg naar Kaapstad, dat ook zeer gunstig werd ontvangen en welk werk hopen we spoedig zal worden uitgevoerd.''' In de namen van onze Vertegenwoordigers zal u een snaaksche overeenkomst vinden: wij hebben namelijk twee "Tennant's" en twee "David's." Dit kan ons weleens geluk aanbrengen. De heer Heatlie keerde terug via Porterville, om daar zijn vrienden en ondersteuners te ontvangen.</ref> '''2 Julie 1891:''' Thomas Tennant Heatlie (LWR van Noordwestelike provinsie) verneem in die Hoërhuis of die regering sedert die laaste sitting al vordering gemaak het met die ondersoek of 'n spoorlyn vanaf Soutrivier, deur Koeberg na Malmesbury, met Piquetbergwegstasie as eindpunt wenslik is. Pieter Hendrik Faure, Minister van Naturellesake (en LWV vir die Paarl), sê daar is nie geld daarvoor nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement. Wetgevende Raad. Donderdag, 2 Julij. Spoorwegen. 4 Julij, p. 3: De Ed. heer Heatlie wenschte te vragen of eenige stappen genomen zijn sedert de laatste zitting van het Parlement, om onderzoek te doen naar de raadzaamheid voor het leggen van eenigen spoorweg op de groote spoorlijn op een punt nabij Zoutrivier door Koeberg te loopen naar Malmesbury, en van daar naar Piquetberg Weg Station.<br>De. Ed. heer Faure, Minister van Naturellensaken, zei dat de geldelijke toestand niet van dien aard was, dat men aan de zaak kon denken.</ref> '''18 Julie 1891:''' D.C. de Waal dien weer 'n petisie in. By navraag of die regering van plan is om voorstelle te bespreek rondom die verlenging van die bestaande spoorweglyne in die Westelike distrikte, haal die tesourier sy heuningkwas uit: De Waal se warm hart dryf hom duidelik om iets vir sy kiesers te doen, maar op die oomblik het die regering net te veel hooi op sy vurk. Veral met die groot brugplan kan die tesourier geen beloftes maak selfs by die volgende sitting nie. Intussen sou hy niks liewer wou sien as spoorweguitbreiding in daardie rigting nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Piquetberg. 16 Junij, p.3: Een druk geteekende petitie zal eerstdaags naar het Parlement worden gezonden, voor de verlenging van de Spoorweglijn van Malmesbury naar hier; de lijn is reeds opgemeten. De kiezers verlangen van hun vertegenwoordiger, den heer D.C. De Waal, L.W.V. om zijn uiterste er dit jaar voor te doen.[...]</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering, Donderdag, 18 Julij, Petities, enz. 18 Julij, p. 4: De hr. De Waal had een petitie uit Piketberg om een Spoorweg van Malmesbury daarheen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering, Donderdag, 18 Julij, Vragen, enz. 18 Julij, p. 4: De heer De Waal vroeg of de Regering voornemens is gedurende deze zitting voorstellen te doen tot het verlengen van de bestaande Spoorweg-lijnen in de Westelijke distrikten. Hij deed zijn vraag met het oog op de Piketbergsche petitie. - De Thesaurier zeide dat de heer De Waal door zijn warm hart gedreven werd om iets voor zijn kiezers te doen; maar voor het oogenblik had men te veel hooi op zijn vork, en ook voor de volgende zitting kon hij zich niet verbinden, vooral met het oog op dat groote bruggenplan. Intusschen zou hij niets liever zien dan Spoorweguitbreiding in die rigting.</ref> Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. de Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> === Op soek na die Goue Middeweg === '''25 Junie 1896:''' Een brief kla bitterlik oor die onenigheid op Porterville oor of die spoorlyn vanaf Malmesbury verleng moet word of nie,<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Een spoorweg voor Porterville. 4 Juni, Bijvoegsel: Porterville, 29 Mei, 1896.<br>Aan den Redakteur van den Zuid-Afrikaan en Ons Land.<br>Mijnheer,—Als inwoner en belanghebber alhier ben ik genoodzaakt mijn stem te doen hooren tegen de correspondentie van een verraderlijken Porterviller, die met geweld tracht onze boeren en vastgoed hebbenden in het dorp te benadeelen.<br>Het is zoo spijtig dat er zoo dikwijls bittere en aanstootelijke rapporten uit ons dorp gaan, daar de inwoners inderdaad niet zoo twistziek hier zijn.<br>Nu, mijnheer, zou ik gaarne zien dat er waarheid zonder eenige bitterheid gepubliceerd wordt. De publieke vergadering van den 19den deser, waarover de correspondent zoo verachtelijk schrijft, werd gehouden omdat er zoo veel verschil van gevoelen bestaat omtrent eene spoorlijn door ons distrikt. Zooals reeds vroeger gemeld, wil de een de spoor van Malmesbury verlengd hebben tot in ons distrikt. Een ander vraagt om eene lijn van Piketbergweg-statie, en een derde bidt om van den spoorweg verschoond te blijven. Men dacht dat er iets gedaan moest worden om de gemoederen wat meer vereenigd te krijgen en dan onze belangen bij het parlement in te dienen. Het werd door sommigen goed gedacht de vergadering zoo spoedig mogelijk te houden uit vrees dat het later verweten kan worden dat Porterville te laat geslapen heeft toen de tijd van werken daar was. Een, twee, drie, werden kennisgevingen uitgeschreven door een onzer ingezetenen en op Zondagmorgen bij de kerk aangeplakt (natuurlijk met toestemming van eenige Bondsmannen).<br>Op Dinsdag, den 19den, kwamen vele boeren van buiten het dorp naar de vergadering, en hoewel de kennisgeving veel te wenschen overliet, waardoor eenigen der ingezetenen moesten of wilden aanstoot lijden, toch dacht men het beste te zullen zijn dat men zich stelde en vergadering hield ter wille van de belangstellende boeren.<br>De vergadering werd dan gehouden, en ik moet instemmen met den correspondent dat het geheele publiek niet tegenwoordig was, doch het kan bewezen worden dat er bepaald meer dan 25 stemgerechtigden waren, behalve dat zij die daar waren meestal invloedrijke boeren zijn. Welke besluiten omtrent brandziektewet en spoorweg genomen zijn, is reeds bekend, en acht ik het dus onnoodig er meer over te bazuinen.<br>Nadat de vergadering afgeloopen was, scheen er groote ontevredenheid bij eenigen der inwoners te ontstaan. Het werd spoedig ruchtbaar dat diegenen van plan zijn rechtstreeks tegen de vergadering te gaan werken al zou het ook hunzelve tot het uiterste nadeel strekken.<br>Toen was het mij duidelijk geworden dat men gezegde vergadering liefst liet varen, te meer wijl het schijnt dat wij nog een weinig tijd hebben om een andere en grootere vergadering uit betere autoriteit op te krijgen, daar de ondervinding ons dagelijks leert "Eendracht maakt macht," en tegenstand kan nog al veel kwaad teweeg brengen.<br>Nu de schemering waarin het huis van parlement omtrent de Piketberg spoorlijn tot hiertoe verkeert, zou ik zoo gaarne eens opgehelderd zien.<br>Er wordt veel gesproken over de Malmesbury-Piketberg lijn, doch wie heeft er een gegronde rede omtrent de voordeelen van die lijn uitgesproken? Men is hier niet tegen eene verlenging van de Malmesbury lijn, doch de vraag is, waarom moeten die twee distrikten dezelfde lijn hebben, daar reeds duidelijk genoeg blijkt dat onze graanhandel slechts in de binnenlanden en niet in de Kaapstad is; dus is het toch zoodoodeenvoudig om te verstaan dat het een groote dwaas zijn moet, die zijn graan naar de binnenlandsche markt per spoor vervoert, die van een centraal station hier uit het distrikt voert, eerst met menig een draai tot naar Malmesbury, van daar zoo ver als Durban terug naar Piketberg station en dan eerst voort waar het ook al heen moet. Zooals zaken tegenwoordig zijn, kunnen wij bijna het geheele jaar door ons koren uit het distrikt naar Piketberg station voor slechts 1s. per mud per transportwagen vervoeren, en waar zal Malmesbury Piketberg lijn met haar tarief blijven?<br>Genoeg van graan, en ga ik ook nog onze tuinplaatsen voor de aandacht brengen. Voor groenten en vruchten zijn de binnenlandsche markten ook nog tamelijk open, en de Kaapsche markt is meestal ingestopt van de omliggende distrikten; waar vindt men vruchtbaarder aarde en fraaier waterstroomen dan van Piketberg station al langs den berg tot aan "De Rest." Hier ziet men aan elkaar minstens 40 groote vruchtbare plaatsen met prachtige waterstroomen, en vraagt men waarom zij zoo min bewerkt worden dan is het antwoord, omdat het station zoover af gelegen is, en men geene groenten of vruchten behoorlijk versch op eenige markt brengen kan. Indien de lijn van Malmesbury verlengd wordt en ze zou midden door ons distrikt gebouwd worden, beteekent dat voor ons zoo min, ja minder dan in het geheel geen trein, want dan sluit zij ook alle doortocht uit de noordelijke distrikten, waardoor ons waterrijk gedeelte in handel tamelijk vooruit is.<br>Onmogelijk kan het verwacht worden dat onze tuinboeren groenten of vruchten dien omweg met de Malmesbury lijn verlenging vervoeren kunnen. De noordelijke distrikten aan den anderen kant verliezen er niets bij indien zij hunne produkten, zooals wol en vellen, van Piketberg station naar de Kaapstad per spoor verzenden. Dus wat aangaat het betalen van een trein door ons distrikt, hetzij verlenging van Malmesbury of tak van Piketberg station zal en kan op het oogenblik noch de eene noch de andere, doch indien het gouvernement ons een lijn geeft laat dan toch deze gebouwd worden die ten minste belooft eens te zullen betalen; maar het zou wezenlijk jammer zijn als ons een lijn zou opgedrongen worden die wij niet hebben willen omdat zij voor ons ondienstlijk is, en dan voor altijd van eene bruikbare verstoken te zijn.<br>Voor ditmaal genoeg. Doch ik ben te eeniger tijd gereed om op eene beschaafder wijze de belangen van het publiek te openbaren dan de vorige correspondent, die door zijn schrijven toonde dat hij hoegenaamd geen waar belang in ons dorp heeft, en daardoor het publiek bepaald tegen zich verbittert.<br>Ik noem mij, mijnheer,<br>Uw dienstst. dienaar,<br>R. P. Malan.</ref> terwyl "Een Belangstellende" (vrugteloos) navraag doen oor die spoorwegpetisies en -mosies in die parlement.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1896. Wat doen onze parlements-leden? 23 Juni, Bijvoegsel:Piketberg, 15 Juni, 1896.<br>Aan den Editeur van De Zuid-Afrikaan en Ons Land.<br>Mijnheer,—Zal u mij niet kunnen zeggen wat onze leden van Piketberg in het parlement doen? wij hooren of zien van beide niets. De heer De Waal, een beproefd lid, heeft gevraagd aan het gouvernement wat van zijn voorstel geworden is van verleden jaar omtrent den trein; terwijl de regeering geen beslissend antwoord gegeven heeft, bleef het alles doodstil. Zullen onze leden dan niets meer van zich laten hooren? Ik hoop toch niet dat wij teleurgesteld mogen zijn met ons nieuwe lid, een oprechten Afrikaner, een man die altoos het distrikt van Piketberg op zijn hart gedragen heeft. Wat gaat hij nu doen voor Piketberg? Zal van dit jaar nog niet voorzien worden in onze behoefte, namelijk de verlenging van de lijn? Indien zij denken dat een deputatie hen tot ondersteuning kan wezen, waarom vragen zij niet er om?<br>Ik noem mij,<br>Een Belangstellende.</ref> Nou stel die redaksie van ''De Zuid-Afrikaan'' voor die Kiesafdeling Piquetberg moet ''nou'' voorbrand begin maak. Dit is tevergeefs om te verwag die regering sal na die kiesers luister, as die distrik in die eerste plek geen ooreenkoms kan bereik nie. Die een deel wil dolgraag 'n spoorlyn hê, die ander deel is daar bitterlik teen gekant. Dit is nou ''De Zuid-Afrikaan'' wat vra waarom die plaaslike verteenwoordigers (LWV's) van die onderskeie streke, na afloop van die parlementsitting, nie net gou kan vergader en tot 'n vergelyk kan kom nie. Soos reeds bekend, het die regering die kraantjie in 1896 reeds toegedraai - geen nuwe spoorwegaansoeke sal vanjaar aanvaar word om gebou te word nie. Maar dan kom die slotwoorde: "De Piketbergers en Portervillers moeten toezien, anders kunnen zij nog lang zonder een spoorweg blijven."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Piquetbergsche spoorweg. 25 Juni, p. 3: In eene vorige uitgave hebben wij een brief gepubliceerd van een correspondent van Piketberg, die van de plaatselijke vertegenwoordigers wilde weten hoe het met den spoorweg voor dat distrikt staat. Wij voor ons zouden gaarne willen weten hoe het met het distrikt op dit punt staat, d.w.z. of men nooit tot eenparigheid zal komen. Een deel van het distrikt vraagt om een lijn, het ander is er bitter op tegen. Het is noodeloos te verwachten dat de regeering gehoor zal geven aan het geroep, tenzij men in het distrikt tot eene overeenkomst komt. Zal het niet goed wezen na de zitting de plaatselijke vertegenwoordigers te ontmoeten en tot een besluit te komen?</ref> '''10 November 1896:''' Volgens 'n korrespondent van Porterville is die Bondstak van Piquetberg van plan om belanghebbende dorpe te betrek om oor die spoorlyn tot 'n vergelyk te kom. Die korrespondent betwyfel dit egter sterk of so 'n ooreenkoms moontlik is. Moorreesburg, Piquetberg en omliggende plekke sal waarskynlik sterk ten gunste wees van 'n spoorlyn vanaf Malmesbury wat met 'n 'elleboog' weswaarts in die rigting van Hopefield draai voordat dit na Piquetberg loop. Porterville sal egter weier om enige ander roete te steun as die mees onlangse opmeting van Malmesbury na Piquetberg, wat 'n klein taklyn insluit wat grens aan die hooflyn by Piquetbergstasie. Sonder hierdie taklyn kan Porterville nie klaarkom nie, aangesien hul grootste markte in die binneland (die diamant- en goudvelde) lê, en nie in Kaapstad nie. Indien die Hopefield-roete gebou word, sou dit beteken dat Porterville se binnelandse produkte met 'n reuse ompad eers tot by die Kaap moet gaan draai, net om weer noordwaarts te gaan — wat duurder sou wees as die bestaande transportwaens. Hierdie verbinding met die oostelike hooflyn is ook noodsaaklik vir die vervoer van kinders wat na die skole in Wellington, die Paarl en Stellenbosch gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Porterville. 10 November, p. 3: [...] De groote kwestie van den dag, die een ieders gedachte gaande houdt, is hoe de spoorlijn van Piketberg moet gebouwd worden. Volgens een bondsbesluit is Piketberg van plan om de omliggende dorpen die belang hebben bij de lijn opteroepen om te zien overeen te komen. Maar of zulks zal geschieden betwijfelen wij sterk, want waarschijnlijk zullen Moorreesburg, Piketberg en andere plaatsen sterk wezen voor een lijn van Malmesbury met een elleboog in de richting van Hopefield, en dan naar Piketberg, terwijl Porterville geen andere lijn kan en zal ondersteunen dan een lijn volgens de laatste opmeting van Malmesbury naar Piketberg met een kleine taklijn grenzende aan de hoofdlijn te Piketbergstatie waarzonder wij niet kunnen klaar komen, want onze grootste markten zijn in de binnenlanden. En wat zal dus een spoor voor Piketberg beteekenen die met onze produkten bestemd voor het binnenland bij de Kaap moet omgaan, daar het transport veel goedkooper zal wezen als met den trein van hier Kaap om tot weer Piketbergstatie, en zelf ook voor die distrikten verder ten noorden, die niet alleen met de binnenlanden te doen hebben, maar evenveel communicatie met de volgende dorpen liggende aan de hoofdlijn Wellington, Paarl, Stellenbosch, heeft door het gebruik van scholen, enz.[...]</ref> '''5 Desember 1896:''' 'n Kennisgewing verskyn waarin aangekondig word 'n openbare vergadering sal op Vrydag, 15 Januarie 1897, om halftien die oggend gehou word. Die spoorwegverlenging deur Piquetberg na die Noordweste sal bespreek word. Alle belangstellendes word vriendelik versoek om die vergadering by te woon.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Uitnoodiging te Piketberg. 5 December, p. 2: Eene publieke vergadering zal gehouden worden te Piketberg op Vrijdag, 15 Januari, 1897, om half tien uur des voormiddags in zake de Spoorweg-Verlenging door Piketberg naar het Noord Westen. Alle belanghebbenden worden vriendelijk verzocht deze Vergadering bij te wonen, ten einde de zaak eendrachtig en grondig te bespreken.<br>Op last,<br>Johs. Liebenberg,<br>Sec. Afr. Bond.</ref> '''8 Desember 1896:''' 'n Boer uit [[Vanrhynsdorp|Van Rhijnsdorp]] reken Clanwilliam, Calvinia en Van Rhijnsdorp moet ook die vergadering bywoon. Hulle val immers ook in die Noordwestelike Sirkel, net soos al die ander distrikte. Hy merk in die verbygang ook op "van plaatselijke geschillen van de ingezetenen van Piketberg en Porterville", wat frustrerend is om van te verneem as jou eie lewensbestaan op die spel is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Spoorweg naar 't noordwesten. 12 December, Bijvoegsel, p. 3: Van Rhijndorp, 8 December, 1896<br>[...] Dan zie ik in ''Ons Land'' dat eene vergadering te Piketberg belegd is op den 15den Januari over de spoorwegverlenging naar het noord-westen door Piketberg, naar welke vergadering alle belanghebbenden uitgenoodigd worden. Nu, mijnheer, ik wil slechts de ingezetenen van Piketberg te verstaan geven dat onze kiesafdeeling, namelijk Clanwilliam, Calvinia en Van Rhijnsdorp, even veel belang heeft bij eene spoorwegverlenging naar het noord-westen, en misschien de behoefte er aan nog meer gevoelt dan zij, maar verkiest niet ons met hun plaatselijk geschil in te laten, vertrouwende dat onze regeering en wetgeving zich niet ter wille van plaatselijke geschillen van de ingezetenen van Piketberg en Porterville zal laten terughouden om met aanstaande zitting van het parlement een wet te passeeren om de meest gewenschte lijn naar het noord-westen een aanvang te doen nemen, en eenmaal de stiefvaderlijke behandeling aan hare noord-westelijke kinderen te doen ophouden. Wij hebben tot hiertoe als onderdanige kinderen geduldig gewacht, maar ziende dat ons bestaan ons gansch ontnomen wordt door dat wij niet kunnen mededingen met de door spoorweg bevoordeelde deelen van de Kolonie, gaan wij dit jaar onze regeering en wetgeving petitioneeren en voor onze rechtmatige portie smekend pleiten.<br>Uw dw. dienaar,<br>Boer.</ref> '''15 Januarie 1897:''' 'n "Monstervergadering" is in die hofsaal op Piquetberg gehou. Buiten nog vele mense van Piquetberg was daar afgevaardigdes van: :Clanwilliam: S. Engelbrecht en G. van der Westhuizen :Hopefield: A. J. Stigling, F. Schreuder en M. Visser :Moorreesburg: Jan Lochner, Ch. Lochner, Simson en Burnard :Darling: Jan A. Basson en W. Basson Asook Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) en D.J. Marais (LWV van Piquetberg). Daar was altesaam ongeveer 130 persone teenwoordig. Drie resoluties is eenparig aangeneem: # Hierdie vergadering is van mening plaaslike spoorwegkomitees moet in elke dorp gestig word sodat die distrikte kan saambesluit hoe die spoorwegverbinding aangepak gaan word. # Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word (Hopefield se resolusie). # Dat uit elke distrik 'n deputatie van twee persone saamgestel sal word om die regering op Dinsdag, 23 Februarie te ontmoet. Hopefield het reeds op 8 Januarie vergader en besluit die spoorweg moet so naby moontlik aan Darling en Groenekloof kom. Die groot soutpanne lê immers tans onbenut daar. Ná Darling en Groenekloof moet die spoorlyn in die rigting van Hopefield, Zanddrift by die Bergrivier en dan na Piquetberg loop. Darling herinner die vergadering aan sy bottermakery, graanbou en die sewe soutpanne wat jaarliks 250 000 sakke sout lewer. Die groot afstand na die naaste trein kortwiek tans die dorp se enorme potensiaal. Darling wil egter nie die regering se hande bind nie, maar stel voor dat die verlenging vanaf Kalabaskraal of Malmesbury in die rigting van Klipfontein (uitspanning) en Vogelstruisfontein, deur Moorreesburg na Piquetberg geskied. Die Moorreesburgers wil hê die spoorlyn moet deur Moorreesburg loop. So het hulle die afgelope Woensdag (13 Januarie 1897) besluit, maar Jan Lochner gun die Darlingers en Hopefielders ook 'n kans. Simson steun die roete vanaf Malmesbury via Oudepost, deur Moorreesburg na Piquetberg. Burnard weier eweneens om die regering se hande te bind, maar steun die verlenging vanaf Malmesbury deur Moorreesburg (die koringskuur van die Kaap) na Piquetberg. Eksteen, van Piquetberg, meen die spoorweg moet deur Moorreesburg en Piquetberg loop, maar so naby aan Porterville as moontlik om daardie gemeenskap ook 'n kans te bied. Clanwilliam verwelkom 'n spoorlyn tussen Malmesbury en Piquetberg na die noordweste, maar stippel nie 'n spesifieke roete uit nie; hulle wil net die voorreg geniet om ses uur van 'n stasie af te woon. Verloren Vlei is ook ten gunste van die lyn. Achter-Piquetberg is tevrede met enige roete, mits die lyn aan Zanddrift raak. D.J. Marais (LWV) is bewus van al die probleme en ontberinge in die land. Al is die staatskas tans leeg, moet almal die proses met petisies en deputasies onvermoeid aan die gang hou, en daarmee volhou. Jacobus Abraham van Aarde Lochner maan die afgevaardigdes om versigtig te wees en nie die regering se hande te bind nie. Hierdie lyn moet immers alle omliggende dorpies tevrede stel. 'n Verlenging deur Piquetberg na die noordweste sal 'n alternatiewe afsetgebied skep wat die plaaslike koringboere bevoordeel deur hulle onafhanklik van die Kaapse monopolie te maak. Nadat die afgevaardigdes die resolusies eenparig aangeneem het, besluit die mans om mekaar op Dinsdagoggend, 23 Februarie, net ná die aankoms van die oggendtrein, by die firma De Waal & Co. in Kaapstad te ontmoet vir hul afspraak met die regering. Basson en Visser bedank die voorsitter en sekretaris, waarna die vergadering uiteengaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorweg en Rifleclub. 16 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Piketberg, 15 JAN. [...] Een monstervergadering voor de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg werd hier hedenmorgen in de hofzaal gehouden. De zaal was stampvol van invloedrijke inwoners en boeren van het distrikt. Ook waren er afgevaardigden van Clanwilliam, Hopefield, Moorreesburg en Darling, waaronder de heeren Lochner, L.W.R., D. Marais, L.W.V., J. Basson ex L.W.V. De heer Eksteen was voorzitter, en de heer Johannes Liebenberg secretaris. De resoluties werden eenparig aangenomen: "Deze vergadering is van opinie dat het wenschelijk is comités ter bevordering der spoorwegen in de verschillende dorpen aan te stellen met betrekking tot de voorgestelde spoorwegverbinding, dat die gevestigd worden ten einde dat de verschillende distrikten onderling kunnen overeenkomen om deze zaak er door te krijgen. Ten tweede, dat deze vergadering al hare ondersteuning geve voor de verlenging van den Malmesbury spoorweg en waar Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Calvinia en Namakwaland in betrokken zijn, dat zij behandeld worden op de billijkste wijze. Een deputatie van twee uit ieder distrikt met het gouvernement te spreken op den morgen van 23 a.s. onder leiding van den heer De Waal, L.W.V., en om alles te doen wat in hun vermogen is om de samenwerking der regeering te krijgen voor de goedkeuring van het parlement in deze sessie van deze lijn. De vergadering vertrouwt op de medewerking van de leden van Namakwaland.<br>Later werd er een vergadering van de rifle-club gehouden. Na discussie werd besloten een private club te beginnen en de volgende heeren werden tot bestuursleden gekozen, Kotze, Dommisse, Liebenberg en Parrott. Deze moeten zien om geweren, ammunitie en schijven te krijgen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Publieke vergadering te Piketberg: Spoorweg. 21 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Een invloedrijke publieke vergadering in zake de spoorweg-verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen werd alhier gehouden op 15 Januari laatstleden. Tegenwoordig waren: Jac. Lochner, L.W.R., en Dan. Marais, L.W.V.; twee afgevaardigden van Darling (J. Basson en W. Basson); drie afgevaardigden van Hopefield (A. J. Stigling, F. Schreuder en M. Visser); vier afgevaardigden van Moorreesburg (Jan Lochner, Ch. Lochner, Simson en Burnard); twee afgevaardigden van Clanwilliam (S. Engelbrecht en G. van der Westhuizen), en dan nog vele leden van Piketberg. Tezamen circa honderd-en-dertig (130) tegenwoordig.<br>Tot voorzitter werd gekozen de heer J. J. Eksteen en als secretaris de heer J. W. Liebenberg.<br>De voorzitter heette de afgevaardigden en ook het publiek hartelijk welkom. Hij zeide niet zooveel vrienden verwacht te hebben doch de groote opkomst is een bewijs van de noodzakelijkheid van een spoorweg. Hij hoopte dat iedereen de gelegenheid zal krijgen zijn gevoelen uit te spreken, maar tevens zo eenstemmig mogelijk over de verschillende voorstellen besluiten nemen.<br>De heer A. J. Stigling kwam eerst aan het woord. Hij zeide dat op 8 Januari eene publieke vergadering te Hopefield plaats vond waarop een resolutie gepasseerd werd, welke hij later bij de vergadering zal indienen. Hij merkte aan dat wij eendrachtig moeten samewerken anders verkrijgen wij geen spoorweg en hij hoopte dat de regeering de zaak ter hart zal nemen. Hij wijst verder dat de spoorweg zoo dicht mogelijk aan Darling en Groenkloof moet komen, want daar liggen de groote zoutpannen nu zonder voordeel. Vervolgens in de richting van Hopefield, Zanddrift aan de Bergrivier en dan naar Piketberg en zoo aan.<br>De heer Visser was het geheel eens met zijn collega.<br>De heer J. Basson sprak over de botermakerij, graanbouw, enz., van Darling. Ook dat er zeven zoutpannen zijn die jaarlijks 250,000 zakken zout opbrengen. Verder wijst hij op de groote produceerende kracht van het land waardoor de spoorweg behoort te gaan, het grootste deel waarvan nu nog onbebouwd is, van wege den grooten afstand van den trein. Hij wil niet van te voren zeggen hier of daar moet de spoorweg gaan, omdat wij niet de handen van de regeering behooren te binden. De verlenging geschiedde van Kalbaskraal [of] Malmesbury in de richting van Klipfontein (uitspanning), Vogelstruisfontein door Moorreesburg naar Piketberg.<br>De heeren W. Basson en T. Schreuder zijn volkomen eens met hun collega.<br>De heer Jan Lochner zeide dat op eene publieke vergadering te Moorreesburg laatstleden Woensdag gehouden, een resolutie gepasseerd werd voor de verlenging van den spoorweg van Malmesbury door Moorreesburg naar Piketberg, doch zij willen de Darlingers en Hopefielders ook een kans geven.<br>De heer Simson was voor de verlenging van Malmesbury via Oudepost, door Moorreesburg naar Piketberg.<br>De heer Burnard merkte op dat men de handen van de regeering niet behoort te binden. Hij was voor de verlenging van Malmesbury door Moorreesburg (de koornschuur van de Kaap) naar Piketberg.<br>De heer S. Engelbrecht was ten gunste van de verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen. Hij stipte de opbrengst van de streken aan. Somtijds tachtig mud koorn van één. Een nieuw goudveld is ook ontdekt en misschien is deze lijn een dag nog net zoo veel waard als die van Johannesburg. (Hoor, hoor).<br>De heer Van der Westhuizen zeide dat op eene publieke vergadering te Clanwilliam, gehouden op 9 Januari, de groote meerderheid voor de resolutie was van de verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen. Zij willen ook het voorrecht smaken slechts zes uur van een spoorweg te wonen. Hij wou graag inlichting hebben van een lid van 't parlement op de vraag, nl. of de regeering een of andere belofte gedaan had in zake deze verlenging.<br>Waarop de heer D. Marais, L.W.V., een wenschelijk antwoord gaf, namelijk dat ieder weldenkend lid in het huis ten gunste van deze lijn is. De belofte is dat deze nu de eerste lijn is die gebouwd zal worden. Wij moeten den kritieken toestand waarin ons land zich thans bevindt in aanmerking nemen, zooals runderpest, droogte, opstanden onder de k-----s, enz., die enorme sommen gelds uit 's lands kas jagen, niettemin wij moeten de pot aan het koken houden met deputaties en petities.<br>Den heer D. Brink (Achter Piketberg), werd nu de gelegenheid gegeven zijn gevoelens te uiten. Hij was verblijd zoo vele afgevaardigden te ontmoeten en nog meer verblijd over de eendrachtige samenwerking. Hij was tevreden hoe of in welke richting de verlenging geschiedde zoolang het maar Zanddrift raakt.<br>De heer J. van Zijl (Verloren Vlei) zeide dat op een vergadering gehouden een paar dagen geleden al de leden ten gunste waren van de verlenging van Malmesbury door Piketberg.<br>De heer Eksteen zeide dat bij de andere Piketbergers zijne gevoelens bekend zijn. Hij is voor de verlenging van Malmesbury, door Moorreesburg, door Piketberg, zoo nabij Porterville als mogelijk om hen ook een kans te geven.<br>De heer Jac. Lochner, L.W.R., zeide dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury een zeer belangrijke en noodzakelijke is. Van daar was het een zijner eerste punten die hij aangeroerd heeft. Hij raadt voorzichtig te zijn, de handen der regeering niet te binden. Deze lijn moet alle omliggende dorpjes satisfactie geven. Door deze lijn te verlengen door Piketberg naar het noord-westen zal een oppositie markt geopend worden voor onze koren-boeren.<br>De heer G. van der Westhuizen stelt de volgende resolutie voor, gesecondeerd door den heer W. Liebenberg : "Deze vergadering denkt het wenschelijk dat bevordering-spoorweg comités in de verscheidene dorpen opgericht worden, ten einde van tijd tot tijd de verschillende distrikten in staat te stellen onderlinge handelingen te hebben ter bevordering van deze zaak."<br>De volgende resolutie werd door den heer A. J. Stigling ingediend en eenparig aangenomen : "Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen tot het oprichten van een spoorweg waarin Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Calvinia, Troe-Troe en Namakwaland op de billijkste wijze behandeld worden."<br>Voorgesteld door den heer Van der Westhuizen en gesecondeerd door den heer D. Marais: "Dat uit ieder distrikt een deputatie van twee leden aangesteld worde om hare opwachting te maken bij de regeering op Dinsdag, 23 Februari." Algemeen aangenomen.<br>Besloten elkander te ontmoeten bij de heeren De Waal en Co. dadelijk na de aankomst van den trein in den morgen.<br>Na een votum van dankbetuiging aan voorzitter en secretaris, voorgesteld door den heer Basson en gesecondeerd door den heer Visser, ging de vergadering uiteen.</ref> '''25 Januarie 1897:''' Op 'n vergadering by Darling doen Jan A. Basson (oud-LWV), en W. Basson verslag oor die vergadering wat onlangs op Piquetberg gehou is. Jan Basson het die vergadering op Hopefield as afgevaardigde bygewoon, en die Hopefielders was dit eens dat die lyn vanaf Malmesbury na Piquetberg so naby moontlik verby Darling moes gaan. By die vergadering op Piquetberg het hy ook vir sy distrik sy stem dik gemaak. J. A. Basson en Martin Duckitt is vir die deputatie na die regering gekies, met C. J. Duckitt en Martin Versfeld as secundi.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Darling: spoorwegverandering. 28 Januari, Bijvoegsel: Eene vergadering werd alhier gehouden op den 25sten Januari, 1897, ten einde 't rapport te hooren van de afgevaardigden, de heeren J. A. Basson, ex-L.W.V., en W. Basson, naar de vergadering onlangs gehouden te Piketberg.<br>Dr. G. Nieuwoudt gekozen als voorzitter verklaarde de vergadering voor open, en verzocht den heer J. A. Basson verslag te doen van de verrichtingen te Piketberg.<br>De heer J. A. Basson zeide onder anderen dat hij als afgevaardigde de Hopefieldsche vergadering bijgewoond had, en dat de menschen daar eendrachtig waren en verlangden dat de lijn van Malmesbury naar Piketberg ook zoo dicht bij Darling mogelijk voorbij moest gaan. Te Piketberg had hij getracht aan te toonen dat 't Darling distrikt belangrijk was, dat het het voornaamste gedeelte van het Malmesbury distrikt was. Hij las toen uit een nieuwsblad wat er te Piketberg gedaan was, en maakte eenige aanmerkingen op wat er door de afgevaardigden van andere distrikten gezegd werd.<br>De twee resoluties genomen te Piketberg en reeds verschenen in de nieuwsbladen werden voorgelezen en door de vergadering goedgekeurd.<br> De heer J. A. Basson zeide dat het werk dat vandaag gedaan moest worden, als 't rapport van de Piketbergsche vergadering aangenomen wordt, was twee heeren als eene deputatie te kiezen om hunne opwachting bij 't gouvernement te maken.<br>De voorzitter verzocht den heer W. Basson om iets te zeggen.<br>Laatstgenoemde heer zeide dat het rapport door den heer J. A. Basson goed gedaan was en dat hij er niets bij kon voegen.<br>Daar er geene aanmerkingen op het rapport waren verklaarde de voorzitter het voor algemeen aangenomen.<br>De voorzitter bedankte toen uit naam der vergadering de heeren J. A. en W. Basson voor hunne moeite en opoffering om de vergadering te Piketberg bij te wonen.<br>Op voorstel van den heer H. Bester, gesecondeerd door den heer W. Versfeld, werden de heeren J. A. Basson en Martin Duckitt als eene deputatie naar het gouvernement gekozen, en als secundi de heeren C. J. Duckitt en Martin Versfeld.</ref> '''28 Januarie 1897:''' ''De Zuid-Afrikaan'' lewer nou eers kommentaar rondom die vergadering van 15 Januarie. Die koerant het 'n probleem daarmee dat daar nog geen duidelike lyn op papier getrek is nie, en boonop is die resolusie "op die billikste wyse behandel sal word" besonder vaag. By sulke aangeleenthede dreig eiebelang baie maklik om sy kop uit te steek. Die afgevaardigdes moet nugter die volgende faktore in ag neem: :(1) hoe kan die distrik op die beste manier vir die mark geopen word? Reken hiertoe by die lengte van die spoor, die topografie, die ligging, die helling, die boukoste, ens. :(2) hoe word die Kaapse mark bereik? :(3) kan die plek optimaal deurgang bied binneland toe? Nou het die regering reeds 'n voorgenome spoorlyn opgetrek wat vanaf Malmesbury, verby Heuningberg, tussen Piquetberg en Porterville deurgaan kus toe, met 'n taklyn vanaf Heuningberg na Piquetbergwegstasie. Met die eerste oogopslag klink dit goed. Van nader gesien gaan daardie taklyntjie na Piquetbergwegstasie 'n brug oor die Kleinbergrivier vra, wat nie min gaan kos nie.{{Voetnota|Die redakteur herinner hom seker aan die jare, absoluut jare, wat dit geduur het om die Vleeschbankbrug van pikdennehout oor die Bergrivier te bou - net om goedkeuring te kry! Die aansoek is aan die parlement gerig 1885, en die brug is eers 1891 voltooi, teen 'n skamele £4 500 later. Dit was nie eens 'n spoorlyn wat ten minste £100 000 vra nie.}} Tog bied hierdie plan steeds deurgang die binneland in. Party dink 'n spoorlyn nader aan Darling en Hopefield na Piquetberg is die aangewese weg. Die vraag is of daar nie probleme vorentoe gaan wag om die lyn oor die nek van die Sandveld te bou nie. Voordat 'n oordeel uitgespreek kan word, moet mens met die distrik en omgewing vertroud wees —en die verslag van die vergadering werp helaas geen lig op hierdie saak nie. 'n Mens moet nie die drie bogenoemde vrae uit die oog verloor nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Piketbergsche spoorweg. 28 Januari, p. 2: Men is aan 't roeren om de Malmesbury-lijn verlengd te krijgen door het Piketbergsche distrikt naar de kust en mogelijk later verder. De regeering heeft te verstaan gegeven dat deze verlenging aan de orde zal komen zoodra er weder van spoorweg-uitbreiding sprake is. Maar zooals het altijd met deze dingen gaat, plaatselijke belangen influenceeren het oordeel der betrokken partijen en terwijl de eene meent dat de lijn hier moet gebouwd worden is een ander er even vast overtuigd van dat ze dáár moet gaan. Op de vergadering te Piketberg over deze kwestie gehouden op den 15den dezer, waren de afgevaardigden het eens dat een verlenging wenschelijk is, doch de richting der lijn werd niet nader bepaald, dan "dat Moorreesburg, Darling, Piketberg, enz., zoo voordeelig mogelijk behandeld zullen worden." In de beslissing van de belangrijke vraag: waar de lijn gebouwd zal worden? vallen drie punten in dit geval dadelijk in het oog: (1) hoe kan het distrikt op de beste manier geopend worden? En hierbij moet natuurlijk in aanmerking genomen worden de lengte, ligging, helling, bouwkosten, enz.; (2) het bereiken van de Kaapstadsche markt; (3) een uitweg naar de binnenlanden. Deze drie punten moeten nauwkeurig overwogen worden alvorens men tot een besluit kan geraken. De regeering heeft reeds laten opmeten de lijn van Malmesbury, voorbij Honingberg, tusschen Piketberg en Porterville door naar de kust, met een taklijn van Honingberg naar Piketberg-statie. Oppervlakkig beschouwd schijnt deze lijn veel in haar voordeel te hebben. Het taklijntje naar Piketberg-weg statie zal over Kleinbergrivier moeten gaan, een brug die een mooi sommetje zal kosten; doch punt drie hierboven aangestipt komt hier degelijk in aanmerking. Sommigen denken misschien aan een lijn nader aan Darling en Hopefield naar Piketberg. De vraag is of er niet moeilijkheid bestaat de lijn over den nek van het Zandveld te brengen. Om deze vraag en vele anderen te kunnen beantwoorden moet men goed met het distrikt bekend zijn, en het rapport der vergadering werpt op dit punt geen licht. Men verlieze de drie hoofdpunten toch niet uit het oog.</ref> '''13 Februarie 1897:''' Op Porterville word 'n openbare vergadering gehou om die spoorwegkwessie te bespreek. Vir die deputasie na die regering word gekies: ds. Mostert, dr. Weber, Julius Rood en C. H. L. Mouton.<br> By die bespreking van die die spoorrigting was daar twee groepe.<br>Een groep (J. F. Brinkman gesekondeerd deur W.M. Smuts) steun die spoorlyn wat in 1896 opgemeet is, naamlik een wat loop vanaf Malmesbury na Piquetberg met 'n taklyn vanaf Heunigberg na Piquetbergwegstasie.<br>Die ander groep (Julius Rood, gesekondeerd deur Dirk Visser) reken Clanwilliam, Calvinia en Van Rhynsdorp se belange ook by. Daar moet 'n direkte verlenging van Piquetbergstasie na Porterville wees en daarvandaan af reguit na die distrik Clanwilliam.<br> Al is Rood se voorstel met 'n skrale meerderheidstem van vyf stemme goedgekeur, het die samesprekings weens die diep verdeeldheid onder die 85 stemgeregtigdes in die praktyk op 'n dooie punt uitgeloop.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Piketbergsche spoorweg. 18 Februari, p. 2: Het lijdt thans geen twijfel dat de Piketbergers en de inwoners van de noord-westelijke distrikten hun best doen om de aandacht van het publiek bij de spoorweg-verlenging door die distrikten te bepalen. Te Piketberg is een commissie benoemd die tezamen met andere afgevaardigden een onderhoud zal hebben met sir James Sivewright om die lijn gebouwd te krijgen. Te Porterville heeft men ook een vergadering gehad, waarop het gebleken is, dat er twee partijen zijn—de een voor een lijn van Piketbergweg-statie naar de Rust noordwaarts en de andere voor de verlenging van Malmesbury, met een taklijntje van Honingberg naar Piketbergweg-statie. De vergadering besloot met een kleine meerderheid ten gunste van de eerste resolutie, en onze correspondent vraagt: wie zal den Gordiaanschen knoop doorhakken? Waarschijnlijk zal het niet moeilijk zijn een antwoord op deze vraag te krijgen, indien men ook het oog houdt op de andere deelen van het distrikt die belang bij den spoorweg hebben. Naar wij vernemen is er nog een andere partij die de lijn nog meer naar het westen wil hebben dan de Honingberglijn. De regeering zal naar de belangen van de geheele streek moeten zien, en het kan zijn dat zij, die naar een te groot stuk vleesch happen, hun kans verbeuren om een kleiner stuk in bezit te krijgen. In een vorig artikel hebben wij reeds de drie hoofdpunten waarop, onzes inziens, gelet behoort te worden aangegeven: opening van de geheele streek en de aanleg-onkosten; de Kaapstadsche markt, en de markt in de binnenlanden.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Porterville over den spoorweg. 18 Februari, Bijvoegsel: Een [publieke] vergadering van de inwoners van Porterville en de wijk 24 Rivieren, distrikt Piketberg, werd gehouden in het school-locaal te Porterville, heden morgen 13 Februari 1897, om met elkander te bespreken de wenschelijkheid van spoorweg-communicatie van uit dit distrikt en welke de beste lijn zal zijn voor dit distrikt en de noordwestelijke distrikten.<br>De heer G. F. Pienaar werd met eenparige stemmen gekozen als voorzitter, en de heer Brinkman als secretaris. De voorzitter gaf een uitvoerig verslag omtrent de voor de verschillende distrikten belangrijke spoorweg-kwestie, en zeide dat daar van Piketberg en andere distrikten een deputatie hare opwachting zal maken bij den minister van publieke werken op 23 dezer, wij niet anders kunnen doen dan ook onze afgevaardigden zenden op den zelfden dag.<br>De vergadering daarop gelegenheid hebbende hare gevoelens uit te spreken voor de beste lijn, stelde de heer Julius Rood, die nog al tamelijk warm over het onderwerp was, en voor een half-uur sprak, de volgende resolutie voor:—<br>"Deze vergadering is van gevoelen dat de belangen van Piketberg en het noordwesten in 't algemeen, waaronder vooral begrepen zijn de belangrijke distrikten Clanwilliam, Calvinia en Van Rhynsdorp, door een direkte verlenging van Piketberg statie naar Porterville en van daar in een rechte lijn naar het distrikt Clanwilliam, het best bevorderd en bevoordeeld worden, zijnde zij daardoor in direkte communicatie met de Kaapstad, voor passagiers en produkten-vervoer, en dadelijk verbonden met de groote spoorweglijn naar het noorden en de binnenlanden, de ontwikkeling waarvan met zulke rassche schreden vooruitgaat." Dit voorstel gesecondeerd door den heer Dirk Visser, gaf nog al stof tot vele wrijvingen van opinie, voor en tegen, waarop de heer J. F. Brinkman gesecondeerd door den heer W. M. Smuts het volgende amendement voorstelde:—<br>"Deze vergadering is van gevoelen dat de lijn opgemeten in 1896, loopende van Malmesbury naar Piketberg met een tak-lijn van Honigberg naar Piketberg-weg statie, de doelmatigste lijn is voor Porterville, Piketberg en de distrikten in 't noorden."<br>Over dit voorstel werd nog veel gehaspeld, totdat eindelijk de voorzitter het amendement Brinkman en het voorstel Rood ter stemming bragt, met het gevolg dat Rood's voorstel werd aangenomen met vyf stemmen. Wanneer men nu in aanmerking neemt dat er 85 personen, allen geteld, tegenwoordig waren die stemgerechtigd zijn, dan is de meerderheid zeer klein, zoodat de helft der bevolking voor de lijn van Rood is, en de andere helft voor de lijn als afgemeten in 1896. Wie zal dezen Gordiaanschen knoop doorhakken?<br>Als deputatie werden met algemeene stemmen gekozen Ds. Mostert, dr. Weber, en de heeren Julius Rood en C. H. L. Mouton.<br>Verder werd nog besloten dat die heeren hunne opwachting zullen maken bij den kolonialen secretaris, het doel waarvan is te bespreken de wenschelijkheid en noodzakelijkheid hier te Porterville een resident magistraat te krijgen.<br>Met een bedankje aan den voorzitter ging de vergadering, die zich gekenmerkt had door goed en verstandig oordeel en de stipste orde, uiteen.</ref> '''23 Februarie 1897:''' 'n Gesamentlike deputasie van afgevaardiges uit die noordwestelike distrikte maak hul opwagting by die Kommissaris van Publieke Werke, sir James Sivewright, om die spoorwegverlengingskwessie te bespreek. Die deputasie is deur die Kommissaris ontvang in een van die komiteekamers van die Parlementshuis, omdat die Kommissaris se kantoor te klein was. Die afgevaardigdes uit die Noordwestelike Sirkel by die tafelronde teenwoordig sluit in: :Darling : Jan Basson, oud-LWV, en M. Duckett. :Hopefield : A. Stigling en F. Schröder. :Moorreesburg : G. P. en Jan Lochner. :Piquetberg : A. van Zijl en W. Liebenberg. :Sandveld : D. Brink en M. Melck. :Porterville : J. Rood en J. C. Mouton. :Clanwilliam : G. van der Westhuizen en S. Engelbrecht. D.C. de Waal stel die deputasie voor en die rede waarom hul hier is. Om 'n spoorweg te bou moes nie alleen die distrikte almal in ag geneem word nie, maar ook wat die beste vir die ganse Kolonie is. Hy glo die Kommissaris is net die aangewese persoon om die deputasie van raad te bedien. Sir James Sivewright stel voor een afgevaardigde uit elke distrik kry 'n spreekbeurt. Een op 'n slag. Jan Basson (oud-LWV) het gevra dat die lede van die deputasie in Hollands moet praat, wat geredelik deur die Kommissaris toegelaat is. Basson sê almal weet sir James Sivewright toon groot belangstelling in die ontwikkeling van die land, en Basson wys op Amerika waar daar spoorlyne gebou is nog lank voordat die land verbou is. Basson het gesê daar was op 15 Januarie 1897 'n openbare vergadering op Piquetberg gehou. Afgevaardigdes uit al die omliggende streke is soontoe genooi om die spoorwegkwessie te bespreek. Die algehele konsensus was dat die die spoorlyn nie by 'n dorp moet aandoen nie. Die doel was om 'n goue middeweg te soek om die distrikte te ontwikkel. Daarvoor sou die verlenging van die Malmesbury-lyn baie geskik wees. Die lyn sou dan verleng kon word óf vanaf Kalabaskraal (wat wel 'n afsonderlike (dooie) lyn Malmesbury toe sou beteken van slegs 9 myl), óf vanaf Malmesbury na 'n punt 6 of 7 myl oos vanaf Hopefield en ongeveer 6 myl wes van Moorreesburg, en daarvandaan reguit deur na Piquetwegstasie. Die vergadering te Piquetberg het die volgende resolusie eenparig aangeneem: "Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word." Stigling (Hopefield) vind dit moeilik om met sekerheid te sê watter lyn almal die meeste sou baat en bevredig. Die distrik Hopefield beskik nog oor myle onverboude grond, vlytige boere, uitstekende veeplase, perdetelers en onontginde soutpanne. Laaste maar nie die minste nie: 'n goeie seekus. Al behandel die firma Gebroeders Stephan die inwoners billik, kan mens nie ontken dat hul alleenhandel hier oorheersend is nie. Die onverboude grond in die distrik kan toegeskryf word aan die gebrek aan spoorvervoer. Die boere saai maar net soveel as wat hul bene en ossewaens na die mark kan dra. Hy meen niemand kan dit betwis dat die distrik die rykste in die Kolonie is nie; dit verbaas hom eintlik dat daar nie lankal 'n spoorlyn gebou is nie. Almal praat oor graan wat van elders ingevoer moet word, maar niemand gee die distrikte 'n kans om deur 'n spoorwegverbinding tot volle wasdom te groei nie. Dan sal daar minder graan ingevoer word. Hy glo dat die regering die inwoners se begeerte met alle billikheid sou behandel. Jan Lochner (Moorreesburg) sê Stigling het die saak nou so goed uitgelê dat hy dit onnodig vind om verder uit te wei. Hy beaam alles ten volle wat deur die verteenwoordiger van Hopefield gesê is. D. Brink (Sandveld) is volkome eens met die rigting wat Basson voorgestel het. Die spoorlyn sal 'n baie vrugbare area vir die handel oopmaak. By Achter-Piquetberg en die Sandveld word daar baie tabak gekweek. Die grond was baie vrugbaar. 'n Boer het uit 'n enkele mud (70 kg sak) mieliesaad 'n totale opbrengs van 82 mud (5 740 kg = byna 6 metrieke ton) mielies gewen. Daar kon selfs honderde mud graan meer gewees het... as daar maar net 'n spoorweg was om die kommoditeit na die mark te bring. Die inwoners is te ver van die mark af. Daar is groot soutpanne waar die armes hul brood mee kan verdien wat tans onbewerk lê, bloot omdat daar geen spoorlyn is nie. Sir James Sivewright vra Brink wat die insetkoste is om koring te verbou, en Brink antwoord die boer kan geen bestaan maak as hy koring teen minder as 20 sjielings per mud (90,72 kg) verkoop nie. W. Liebenberg (Piquetberg) sê Voor-Piquetberg kon die graanskuur van Suid-Afrika gewees het, maar lê tans onbewerk en onverbou omdat daar geen spoorlyn is nie. Die kommissaris hoef nie op Liebenberg se woord te gaan nie, as hy meer besonderhede oor die vrugbaarheid van die distrik verlang, hoef hy slegs die Siviele Kommissaris te vra. Liebenberg wil nie die regering bind nie, maar wil hê dat die regering na goeddunke moet handel. A. Rood (Porterville) is gekant teen 'n verlenging vanaf Malmesbury. Driekwart van al die produkte uit die distrik gaan nie Kaap toe nie, maar noorde (die Goudvelde) toe. Waarom moet iemand sy produkte met so 'n ompad deur Malmesbury stuur. Hy stel dus 'n verlenging voor vanaf Piquetberg '''''via''''' Porterville na Het Kruis ('n U-draai?), waardeur mens by Lambertsbaai se hawe sou uitkom, en 'n direkte verbinding met die noorde sou hê. Daardeur sou die spoorwegroete die belange van Porterville en dié van die Kolonie op die hart dra. C. Mouton (Porterville) steun die verlenging van Piquetberg, maar dink die regering behoort die beste roete te kies. Vir Pierce Ryan (LWV van Malmesbury) is die afvaardiging 'n bewys dat 'n ommekeer, selfs 'n revolusie van sentiment onder die boere plaasgevind het. Jare tevore was die boere sterk gekant teen die spoorweë, omdat die spoorweë geld uit die land neem, en nou kom hulle sélf en pleit vir spoorwegverkeer. Dit is 'n verblydenende teken en hy beskou die spoorweg as die boer se grootste vriend. By gebrek aan bevaarbare riviere is spoorweë die enigste middel om hierdie land behoorlik te ontwikkel. Mens moet net egter in gedagte hou dat die spoorlyn 'n ontwikkelingslyn moet wees, wat die land en distrikte moet ontwikkel. Dit moenie 'n lyn wees soos die Malmesbury-lyn, wat 30 myl ver gaan voordat daar enigiets is om te vervoer nie. Dit moenie 'n punt-tot-punt-lyn wees nie, m.a.w. soos die spoorlyn na die goudveld, wat uitsluitlik gebou is met die doel om die goudvelde te bereik nie. Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) het hom ten gunste van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, omdat die distrikte daardeur die beste ontwikkel sou word. Hoe dan ook, mense het besluit om die saak in die hande van die regering te laat. Hy dink wel 'n nuwe opmeting is nodig en glo dat die Kommissaris deur 'n besoek aan die distrik vinnig oortuig sal word watter rigting die spoorlyn moet inslaan. Pieter Gerhard Wege (LWV van Clanwilliam) vind dit jammer dat Calvinia nie verteenwoordig is nie. Die distrik kan nog baie ontwikkel word, maar die naaste spoorlyn is 180 myl ver. 'n Spoorlynverlenging sal egter sy distrik tot voordeel wees. D.J. Marais (LWV van Piquetberg) sê dat hulle vir sir James Sivewright tereg "die vader van ons spoorweë" kon noem. Dit was aan Sivewright te danke dat daar nou 'n Kaapse spoorlyn oor die Goudvelde loop. Daarom kan die Noordwestelike distrikte hom met volle vertroue om 'n spoorweg nader. Marais nooi sir James Sivewright hartelik uit om September 'n uitstappie in die distrikte te kom meemaak, sodat hy self kan sien hoe daar gewoel en gewerskaf word. Hy wys hoe die Chartered Company{{voetnota|Cecil John Rhodes se "British South Africa Company" wat Rhodesië tans omdol}} 'n spoorlyn bou om daardie land te ontwikkel, en nie gras onder hulle voete laat groei nie. 'n Mens wag nie vir toestemming om 'n land te ontwikkel nie; 'n mens wag nie tot 'n land eers verbou en ontwikkel is, voordat daar dan eers 'n spoorweg gebou word nie. Die voorgestelde spoorlyn sal ryklik 'n inkomstetjie vir die staatskoffers bied deur die vervoer van vee, wat tans na die mark aangejaag moes word. Duisende skape word uitgevoer na ander distrikte, en dit sal die spoorweg voed. Die Malmesbury-verlenging vind hy die beste. Sir James Sivewright huldig die volgende standpunte (krities bekyk):<br> * Amerika bou spoorweë met private kapitaal op risiko; die Kaapkolonie bou met die belastingbetaler se geld. :Daarom: Geen lyn word goedgekeur sonder dat daar ten minste 'n teoretiese projeksie is dat dit finansieel lewensvatbaar (lonend) sal wees nie. Hy gee egter toe dat 'n lyn nie van "meet af aan" winsgewend hoef te wees as dit langtermyn-produksie stimuleer nie. * Die hoofkriteria vir die roetekeuse is topografiese lewensvatbaarheid en bedryfskoste — nie plaaslike en kleinlike dorpsjaloesie nie. :Hy verwerp die idee van die kortste roete noordwaarts ten gunste van 'n ontwikkelingslyn vanaf Malmesbury. Hy ignoreer Rood se Porterville-afwyking stilswyend en fokus op die groter ekonomiese opbrengs (graan en die soutpanne vir die Kaapstadse mark). Sy logika: Afstand maak nie saak vir passasiers as die produksie-opbrengs die koste regverdig nie. * Daar is tans geen Spoorwegwetsontwerp ter tafel vir die komende parlementsitting nie, maar Caledon geniet tans eerste prioriteit. Sivewright het 'n bindende belofte gemaak dat die Caledonlyn eerste gebou word, en hy weier om daardie hulpbronne opnuut te verdeel. Die opmeting vir Caledon is klaar; dit gaan nou bloot om parlementêre goedkeuring. * Hy kon nie die saak voor 2 April 1897 (die begin van die parlementsitting) te berde bring nie. Hy beloof geen spoorlyn nie, net 'n mosie om 'n opmeting gedurende die komende sitting aan te vra. Hierdie opmeting sal dan eers binne die volgende 12 maande plaasvind. Sy woorde: "Ek kan nie toor nie." Die projek is dus in wese vir 'n volle jaar uitgestel. Hy spoor die boere aan om produksie te verhoog sodat die statistieke sy opmeting kan regverdig. Die regering sou sy bes doen om die land te ontwikkel. Ná die toejuiging en dankbetuiging aan die Kommissaris gaan die deputasie uiteen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorwegverlenging naar het noordwesten. 25 Februari, p. 2: De deputatie die hier l.l. Dinsdag hare opwachting maakte bij den commissaris van publieke werken om met hem te spreken over de spoorwegverlenging naar de noordwestelijke distrikten als Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Porterville, Clanwilliam, enz., mag met recht geluk gewenscht worden over de wijze waarop zij haar goed recht op een spoorweg naar die streken bepleitte, evenals ze ook kan gelukt gewenscht worden over de ontvangst die haar voorstel bij de regeering vond. Duidelijk werd door verschillende sprekers aangetoond dat de aanleg van een nieuwe lijn in die streken veel vruchtbaren grond, die thans onbebouwd daarheen ligt, onder den ploeg zal brengen. Dit op zich zelf is reeds een uitnemend argument voor het gevraagde. Behalve landbouw, zou echter de nieuwe lijn, zoo luidde het pleidooi, veeteelt en andere nijverheden tot voordeel der gansche kolonie bevorderen, en terecht merkte sir James aan hoe het den boer meer tijd zou geven zijn aandacht aan zijn beroep te geven als hij niet zoo te sukkelen had met het vervoer van graan en andere produkten naar de markten. En er is nog heel wat grond, die bewerkt kan worden, zoo maar de gelegenheid geschonken wordt het geproduceerde te vervoeren. Dat punt werd voor zijn distrikt uitnemend besproken door den vertegenwoordiger van Hopefield op de deputatie. Hoewel enkele leden op een bepaalde richting voor de spoorweglijn aandrongen, bleek het dat het meerendeel die zaak aan de regeering wilde overlaten en daarin handelde men in overeenstemming met het besluit onlangs op de vergadering te Piketberg genomen, dat men alle ondersteuning zou verleenen aan een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Troe Troe, Calvinia en Namakwaland op de billijkste wijze zullen behandeld worden. Dat besluit was verstandig, omdat als men elk een bepaalde richting wil voorschrijven, men allicht niet krijgt wat men wenscht. Hoofdzaak is een spoorweg, die aan het groote geheel van voordeel is. Te oordeelen naar het antwoord van den commissaris van publieke werken is er alle kans dat de opmeting van de lijn over niet al te langen tijd plaats zal hebben. Intusschen blijve men op de eendrachtige wijze werken, waarop men tot nog toe te werk gegaan is, en bepleite de zaak op dezelfde verstandige wijze als men tot nu gedaan heeft.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg Spoorweg-verlenging. Deputasie bij sir James Sivewright. 25 Februari, Bijvoegsel: Een gezamenlijke deputatie van afgevaardigden uit de noord-westelijke distrikten maakte Dinsdagmorgen hare opwachting bij den commissaris van publieke werken, sir James Sivewright, met het doel de kwestie van spoorwegverlenging naar de noord-westelijke distrikten aan hem voor te leggen. De deputatie, die sir James ontmoette in een der comité-kamers van het parlementshuis, daar 't kantoor van den commissaris te klein was, bestond uit de volgende afgevaardigden:—<br>Darling : de heeren Jan Basson, ex-L.W.V., en M. Duckett.<br>Hopefield : de heeren A. Stigling en F. Schröder.<br>Moorreesburg : de heeren G. P. en Jan Lochner.<br>Piketberg : de heeren A. van Zijl en W. Liebenberg.<br>Zandveld : de heeren D. Brink en M. Melck.<br>Porterville : de heeren J. Rood en J. C. Mouton.<br>Clanwilliam : De heeren G. van der Westhuizen en S. Engelbrecht.<br>Verder waren er ook op verzoek tegenwoordig de heeren parlementsleden D. C. de Waal, Daniel Marais, Jacobus Lochner, W. Ross, J. T. Molteno, Wege, dr. Smuts en P. Ryan.<br>De deputatie werd aan sir James Sivewright voorgesteld door den heer D. C. de Waal, L.W.V., die zeide dat de deputatie gekomen was om de kwestie van de spoorweg-verlenging te bespreken. Het was niet voor hèm om te zeggen vanwaar of welke verlenging gebouwd moest worden, maar hij wilde erop wijzen dat men bij het bouwen van een lijn in acht moest nemen welke de beste zal zijn niet alleen voor het distrikt maar voor de geheele Kolonie. Men wist dat hij groote belangstelling heeft in de ontwikkeling van het land en heeft altoos op Amerika gewezen als voorbeeld, waar men nog lang voor het land bebouwd is den spoorweg bouwt, waar de spoorweg gebruikt wordt om het land te openen. Hij hoopte dat de commissaris de aanspraken der deputatie recht zou doen gelden. Hij (de commissaris) is toch de rechte man op de rechte plaats, en zou zijn best doen om de wenschen van de deputatie tegemoet te komen. (Hoor, hoor).<br>Sir James Sivewright gaf aan de hand dat één afgevaardigde uit ieder distrikt het gevoelen van zijn distrikt over de zaak zou voorleggen.<br>De heer Jan Basson, ex-L.W.V., verzocht dat de leden der deputatie toegelaten zou worden in het Hollandsch te spreken, hetgeen door den commissaris gereedelijk ingewilligd werd. Voortgaande zeide hij dat er op den 15den Januari 1897, eene publieke vergadering te Piketberg gehouden werd, waarheen afgevaardigden uitgenoodigd waren uit al de omliggende distrikten, en waarop de kwestie van spoorweg-verlenging besproken werd. Het gevoelen was dat men niet net moest trachten een spoorweg naar de dorpen te krijgen. Hoofddoel was zooveel mogelijk de distrikten te ontwikkelen. Voor dat doel, dacht hij, zou eene verlenging van de Malmesbury lijn best geschikt wezen. De lijn zou dan verlengd kunnen worden òf van Kalabaskraal (waartegen echter het bezwaar was dat men dan een lijn van 9 mijlen zou hebben die als het ware een afzonderlijke lijn vormt) òf van Malmesbury naar een punt 6 of 7 mijlen van Hopefield en ongeveer 6 mijlen van Moorreesburg, en vandaar naar Piketberg-weg statie. De vergadering te Piketberg gehouden had de volgende resolutie eenparig aangenomen : "Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen aan het bouwen van een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Troe Troe, Calvinia en Namakwaland op de billijkste wijze behandeld zullen worden."<br>De heer Stigling (Hopefield) zei dat het verlangen van zijn distrikt was om in geval van eenige spoorweg-verlenging ook in aanmerking te mogen worden genomen. Het was moeilijk te zeggen welke lijn allen best zou bevredigen. Hij dacht dat de regeering best zou doen het distrikt op te nemen. Zij zou dan vinden dat er nog mijlen van onbebouwden grond zijn, dat er knappe en ijverige boeren wonen, dat er uitstekende veeplaatsen zijn, dat het distrikt beroemd is voor paarden-fokkerij, en dat er groote zoutpannen zijn die nog onontwikkeld liggen. Dan is er nog laatst maar niet minst een goede zeekust. Thans is de handel in handen van de firma gebroeders Stephan, en hoewel zij de menschen zeer billijk behandelen, kan het niet ontkend worden dat zij het monopolie in handen hebben. Men zou misschien vragen : hoe is het dan dat er nog zoo veel grond onbebouwd ligt in het distrikt. De reden was dat men te ver van den spoorweg is, en niet meer kan vervoeren dan thans geproduceerd wordt. Men zaait thans net zooveel als men kans ziet naar de markt te kunnen vervoeren. Hij geloofde niet dat het betwist kon worden dat het distrikt een der rijkste in de Kolonie is, en het verwonderde hem dat men niet lang reeds een spoorweg had. Er wordt zoo veel gesproken over het feit dat wij van elders graan moeten invoeren, maar hij was zeker dat als die districten spoorweg-verbinding krijgen zou er veel minder worden ingevoerd. Hij geloofde dat de regeering hunne begeerte met alle billijkheid zou behandelen.<br>De heer Jan Lochner (Moorreesburg) zeide dat de heer Stigling de zaak zoo goed had blootgelegd dat hij het onnoodig achtte er verder over uit te wijden. Hij beaamde ten volle wat door den heer Stigling gezegd was.<br>De heer D. Brink (Zandveld) zeide dat hij het volkomen eens was met de richting van de lijn zooals door den heer Basson aangeduid. Hij zei dat de lijn een zeer vruchtbaar stuk lands zou openen. Te achter Piketberg en in het Zandveld wordt veel tabak gekweekt. De grond was zeer vruchtbaar. Een boer had daar 82 mud mielies van een mud gewonnen. Er kunnen nog honderden mudden graan gewonnen worden, maar men is te ver van den spoorweg om het naar de markt te brengen. Dan zijn er de groote zoutpannen waar vele armen een broodwinning kunnen vinden en die thans zoo te zeggen onbewerkt liggen wegens gebrek aan spoorwegs-communicatie.<br>Op een vraag van sir James tegen welken prijs een mud koorn gekweekt kon worden, zei de heer Brink dat een boer niet kon bestaan als hij voor minder dan 20s. het mud moest verkoopen.<br>De heer W. Liebenberg (Piketberg) zei dat de distrikten door de deputatie vertegenwoordigd van de vruchtbaarste in de Kolonie waren. Voor-Piketberg kon de koornschuren van Zuid-Afrika wezen maar men kan den grond thans niet bebouwen daar men te ver van de spoorlijn is. Indien de commissaris verdere bijzonderheden omtrent de vruchtbaarheid van het distrikt verlangde kon hij slechts aan den civielen commissaris vragen. Men wilde de handen der regeering niet binden, maar het aan haar laten de best betalende lijn te bouwen.<br>De heer J. van der Westhuizen (Clanwilliam) wees op de vruchtbaarheid van zijn distrikt. Het distrikt is gedeeltelijk karoo en een goed veedistrikt. Er zijn vele voorname plaatsen langs de Olifantsrivier waar van 60 tot 70 leggers wijn jaarlijks gewonnen worden en de oogst kan zeer vermeerderd worden. Langs de Cederbergen kunnen veel tabak en vruchten gekweekt worden. De grond is rijk en vruchtbaar en het zou goed zijn zulk een distrikt te ontwikkelen. De handen van den boer zijn thans gebonden want hij heeft geen middel om zijne produkten naar de markt te brengen. Wat vruchtbaarheid betrof stond Clanwilliam niet bij Oudtshoorn ten achteren. Is het dan niet wenschelijk zulk een vruchtbaar distrikt te openen? Men verlangde een spoorweg te hebben zoo spoedig mogelijk. Wel is waar heeft het land veel geleden door de runderpest, wat wij zeer betreuren, maar wij zien toch dat dr. Koch thans een geneesmiddel heeft ontdekt, en wij hopen dus dat alles zal recht komen en de regeering in staat zal zijn ons spoedig een spoorweg te geven.<br>Sir James Sivewright : Wat is het gevoelen omtrent de richting die de spoorweg moet nemen?<br>De heer Liebenberg : Wij hebben verschillende vergaderingen gehad die zich allen ten gunste van de Malmesbury-verlenging verklaarden.<br>De heer S. Engelbrecht (Clanwilliam), wijdde uit over de Lambertsbaai kwestie en zeide dat Clanwilliam een groot verlies geleden had doordat de baai in de handen van private personen is overgegaan. Hij noemde eenige grieven in verband met deze zaak en zeide, dat als men den spoorweg verlengen wil men zoo na mogelijk aan Clanwilliam moest komen ten einde hen ook wat te laten krijgen.<br>De heer A. Rood (Porterville), verklaarde zich tegen de verlenging van Malmesbury. Hij zei dat ¾ van al de produkten dier distrikten naar het noorden gaan en niet naar Kaapstad, en men zou nooit zijne produkten met zulk een omweg over Malmesbury zenden. De verlenging van de Malmesbury-lijn kon onmogelijk Clanwilliam van dienst zijn. Te Porterville is men voor een verlenging van Piketberg over Porterville naar het Kruis, waardoor men toch aan Lambertsbaai zou komen, en een direkte verbinding met het noorden zou hebben. Hij vertrouwde dat bij eene opmeting van de route de belangen van Porterville en der Kolonie in het algemeen in aanmerking zouden worden genomen.<br>De heer C. Mouton, L.A.R. (Porterville) was ook voor de verlenging van Piketberg, maar dacht dat men het aan de regeering moest laten de beste route te kiezen.<br>De heer P. Ryan, L.W.V., was zeer verblijd tegenwoordig te zijn. Deze deputatie was hem een bewijs dat er een omkeer, een revolutie van gevoelen is plaats gevonden bij onze boeren. Jaren geleden waren de boeren sterk tegen spoorwegen, en zeiden dat de spoorwegen het geld uit het land nemen, en nu komen zij zelven pleiten voor spoorweg verkeer. Hij dacht dit een verblijdend teeken, en achtte de spoorweg de grootste vriend van den boer te zijn. Bij gebrek aan bevaarbare rivieren zijn spoorwegen het eenige middel om dit land behoorlijk te ontwikkelen. Bij het bouwen van den spoorweg moest men echter één zaak in het oog houden. Het moet een lijn wezen die strekken zal om het land te ontwikkelen. Het moet niet een lijn zijn zooals de Malmesbury lijn die 30 mijlen ver gaat voor er iets te vervoeren is. Het moet niet een van-punt-tot-punt lijn zijn, zooals bijvoorbeeld de lijn naar de goudvelden, die gebouwd werd enkel met het doel om de goudvelden te bereiken. De lijn moet enkel gebouwd worden met het oog op de ontwikkeling van de distrikten waardoor zij gaat. Hij dacht dat de regeering, die getoond heeft ten gunste van ontwikkeling des lands door spoorwegen te zijn, de zaak alle billijke consideratie zou geven.<br>De heer Molteno, L.W.V., betuigde zijn sympathie met de zaak der deputatie. Hij zag de noodzakelijkheid van de verlenging in, en dacht dat die spoorweg niet alleen in belang van die distrikten was maar in belang der geheele kolonie, want hij zou meer bebouwbaar land openen dan eenig andere spoorweg waarvan hij wist. Hij was ook overtuigd dat het parlement bijna eenparig voor die lijn zou zijn, en gevoelde zeker dat de regeering de belangen van het land zou behartigen door die lijn te bouwen.<br>De heer Lochner, L.W.R., verklaarde zich ten gunste van de Malmesbury-verlenging, daar die distrikten daardoor best zouden worden ontwikkeld. Hoe het zij men had besloten de zaak in handen van de regeering te laten. Hij dacht eene nieuwe opmeting wenschelijk en meende dat de commissaris door een bezoek aan het distrikt spoedig overtuigd zal zijn welke richting de lijn zal moeten nemen.<br>De heer Wege, L.W.V., gaf zijn spijt te kennen dat Calvinia ook niet vertegenwoordigd was op de deputatie. Het distrikt kan nog veel ontwikkeld worden, maar men is thans 180 mijlen van den spoorweg. Als de verlenging gebracht werd naar de Rest zou zijn distrikt ook daarvan voordeel trekken.<br>De heer Daniel Marais, L.W.V., zei dat wij sir James Sivewright den vader van onze spoorwegen mogen noemen. Dat wij het eerste met onzen spoorweg op de goudvelden waren hebben wij aan hem te danken. Met dit voor oogen dacht hij dat de noordwestelijke distrikten hem met volle vertrouwen konden komen vragen om een spoorweg. Indien sir James in September op een uitstapje naar die distrikten wilde komen zou men hem rondbrengen en dan kon hij zelf zien welke hunne bronnen zijn. Hij wees er op dat de Chartered Compagnie een lijn bouwt om het land te ontwikkelen. Men wacht niet eerst tot het land bebouwd is om dan een spoorweg te bouwen. Hij wees erop dat de voorgestelde lijn een groot inkomen zou hebben door het vervoeren van vee, dat thans naar de markt gejaagd moest worden. Duizenden schapen worden uit die distrikten uitgevoerd, en dit zal de spoorweg voeden. Hij dacht de Malmesbury-verlenging de beste.<br>De heer W. Ross, L.W.R., beloofde die lijn zijne volle ondersteuning te geven wanneer zij voor het parlement komt.<br>De commissaris van publieke werken antwoordende, zei dat daar hij zich niet zoo heel goed in het Hollandsch kon uitdrukken zou hij zich van het Engelsch bedienen. Ten behoeve van de regeering en hemzelven kon hij zeggen dat hij zeer verblijd was de deputatie te ontmoeten, en hij moest hen geluk wenschen met de bekwame wijze waarop zij zulk een belangrijke zaak aan hem hebben voorgedragen. Het gaat echter niet de toestanden hier te lande met Amerika te vergelijken. Daar zijn de spoorwegen door private maatschappijen gebouwd. Daar wij echter hier onze spoorwegen met het geld van den belastingbetaler moeten bouwen, moeten wij, alvorens nieuwe lijnen te bouwen, eerst eenige verzekering hebben dat zulk een lijn eene betalende zal zijn. Men moest echter niet denken dat de regeering geen lijn zou bouwen indien zij niet van meet aan betaalde. Hij was er voor een lijn te bouwen door de distrikten die genoemd werden. Hij zou niet zeggen dat de lijn van begin af zou betalen, maar was overtuigd dat de productie van die distrikten zeer zou vermeerderen. Bij het bouwen van een spoorweg zijn er twee punten waarop vooral dient gelet te worden, waarvan het eerste is moeilijkheden van het terrein waarover de lijn moet gaan, en de kosten van bewerking : en in de tweede plaats moet men zien die lijn te bouwen waardoor het land best ontwikkeld zal worden. De voorgestelde lijn moest hij uitstek een (developing line) lijn wezen om het land te ontwikkelen. Men moest niet er op zien als de lijn een 20 of meer mijlen langer komt, en hij geloofde niet dat passagiers uit de noordwestelijke distrikten er om zouden geven als de lijn wat lang komt. Hij zou dus er voor wezen de lijn van Malmesbury te verlengen. Die lijn zou wel niet het kortste pad naar het noorden wezen, maar zou meer land openen en ontwikkelen. Krijgt men eerst een vermeerderde productie dan heeft men goede gronden om een kortere verbinding met het noorden te vragen ; maar laten wij nu eerst zien de productie te vermeerderen. Hij had dikwijls opgemerkt bij zijn bezoek aan boeren plaatsen dat er veel tijd van den boer opgenomen wordt met het vervoeren van zijne producten waar hij ver van den spoorweg is. Was hij nabij den spoorweg, dan kon hij dien tijd besteden aan het uitbreiden zijner landerijen. Het verblijdde hem te vernemen dat de lijn zou strekken tot ontwikkeling der zoutpannen ; hij dacht er was een goede markt voor zout te Kaapstad. Hij moest echter ronduit zeggen dat hij niet allen kon bevredigen, wat een van de moeilijkste zaken was voor een man in zijn positie. Tracht men allen tevreden te stellen, dan bevredigt men niemand. Er is gelukkig geen politiek gemengd met deze lijn, zij is een zuivere handelszaak. Hij moest zeggen dat er tot nog toe geen spoorwegbill in de maak is om bij de volgende zitting van het parlement voor te leggen, maar hij had beloofd dat de eerste lijn die zou gebouwd worden die zou zijn naar Caledon, en hij was niet van plan zijn belofte te verbreken. Er is eene opmeting van die lijn gedaan en de zaak zou bij de volgende zitting voor het huis komen. Hij kon echter niet tooveren en men kon dus niet verwachten dat hij tusschen heden en 2 April een opmeting van de voorgestelde verlenging moest klaar krijgen om voor het huis te leggen. Hij kon niet meer dan belooven dat hij bij de komende zou vragen om een opmeting van de lijn, en hij geloofde dit te zullen verkrijgen, en dat de opmeting binnen de volgende 12 maanden zal plaats vinden. Hij moest zeggen dat hun aanspraak op een spoorweg gewogen is en niet te licht bevonden (toejuiching). Hij was ook samen met den heer Ryan verheugd over de revolutie van gevoelen op het gebied van spoorweg-uitbreiding. Verder spoorde hij hen aan zich met ijver op den landbouw toe te leggen en zoo veel mogelijk uit den grond te halen. De Lambertsbaai kwestie was ook door een der sprekers aangeroerd. Hij wist dat zij bij velen een brandende kwestie was, en dacht dat de regeering destijds veel verloren had door Lambertsbaai in andere handen te laten vallen. De regeering kon echter geen inbreuk maken op het eigendom van private personen, want dan zou zij al de boeren hunne plaatsen kunnen ontnemen. Zij zou haar best doen om het land te ontwikkelen (toejuiching).<br>Na een dankbetuiging aan den commissaris ging de deputatie heen.</ref> '''27 April 1897:''' De Villiers{{voetnota|Waarskynlik Jacob Isaac de Villiers (LWV van Worcester)}} dien 'n petisie by die Wetgewende Vergadering in, ten gunste van 'n spoorweg na Piquetberg. Tydens die indiening van die mosie vir die opmeting van die spoorlyn op 27 April 1897, het D.C. de Waal en D.J. Marais die ekonomiese lewensvatbaarheid van die Malmesbury-Piquetberg-roete op grond van die volgende distriksdata uiteengesit: * Landbou-opbrengs: Daar is gewys op die streek se massiewe graanproduksie, met spesifieke verwysing na die 1891-statistieke van 186 000 mud koring (±16 874 metrieke ton, teen 90,72 kg per mud koring){{voetnota|Dit klink vandag belaglik min. Veronderstel 'n plaas is vandag 400 ha groot en oes 3 ton per hektaar (konserwatief geskat) per jaar, en die boer kan met sukses 1 200 ton per jaar afoes, is 16 874 metrieke ton vandag 'n rapsie meer as 14 plase van soortgelyke grootte se opbrengs. Maar weer, die vervoer (buiten per ossewa), die kunsmis (buiten kraalmis), fyn waterbestuur, onkruid- en swamdoders, meganisering en fyn ingestelde ploeg- en oesmetodes het nog ontbreek.}} en 173 000 mud hawer (±11 771 metrieke ton, teen 68,04 kg per mud hawer, omdat dit ligter as koring is). Ten spyte van die strawwe droogte van 1896, was die normale opbrengs (soos in 1895) selfs 'n derde hoër as dié in 1891. * Strategiese rangorde: Piquetberg is amptelik as die tweede grootste graanproduserende distrik in die Kaapkolonie (eers Malmesbury, dan Piquetberg, dan Caledon) en die vierde grootste wynproduserende distrik gelys. * Ontwikkelingspotensiaal: Omdat groot dele van die distrik weens die gebrek aan infrastruktuur nog onontwikkeld was, is die spoorlyn as die hoofmeganisme beskou om die volle landboupotensiaal van die streek te ontsluit. * Marktoegang en verbruikersvoordele: Daar is geargumenteer dat die hoë koste om graan per wa na die naaste spoorweg (ses uur ver) te vervoer, plaaslike produksie gestrem het. 'n Direkte spoorverbinding met Kaapstad sou produksiekoste verlaag en sodoende ook die binnelandse prys van brood vir die algemene verbruiker verminder. Dit kos tans 'n boer 17 sjielings om een mud graan te verbou.{{voetnota|Onder meer te wyte aan die hoë koste van padvervoer per ossewa oor lang afstande na die naaste spoorwegstasie. Plus dan nog die vragtariewe op die trein self.}} As daar 'n spoorlyn was, kon boere meer verbou. In Australië word graan wel verkoop teen 2 sjielings per mud, maar dan bring die regering selfs water per trein na die boer se vee. Piquetberg het 'n spoorweg noodig. D.C. de Waal wil die lyn so na as moontlik aan die Sandveld gebou hê,{{voetnota|D.C. de Waal en D.J. Marais het kiesers in die Achter-Zandveld}} maar wil die rigting aan die beslissing van die Kommissaris van Openbare Werke oorlaat. Pierce Ryan (Malmesbury) benadruk nou juis hierdie voorstel van De Waal en stel 'n wysiging voor: om na die woorde "Malmesbury na Piquetberg" die woorde by te voeg: "in 'n rigting so ver na die weste as moontlik." Ryan meen ook die streek het nie weelderige infrastruktuur nodig nie, maar bloot 'n ekonomiese ontwikkelingslyn. Hy het die vorige regeringsopmeting van 16 jaar gelede gekritiseer as veels te duur, aangesien dit voorsiening gemaak het vir weelderige stasiegeboue van £8 000 elk. Volgens Ryan was stasies van daardie aard onnodig; die hoofdoel van die lyn moes uitsluitlik wees om produkte doeltreffend te vervoer, en hy het na die Indwe-lyn verwys as 'n voorbeeld van so ’n goedkoper, funksionele alternatief. Dirk Jacobus Albertus van Zijl (Clanwilliam) stel egter sy eie amendement voor: Na die woorde "Malmesbury na Piquetberg" moet die woorde ingevoeg word: "vandaar na Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp." Hy was nie ten gunste van die amendement voorgestel deur Ryan nie. Die spoorlyn na die noordweste moet so reguit as moontlik wees. Pieter Gerhard Wege (Clanwilliam) voer aan die distrikte van Vanrhijnsdorp en Calvinia lewer meer op as die meeste ander distrikte. Die wolopbrengs is 1 millioen pond (gewig). In tye van oorvloed kon mens die graan ondertoe verskeep, en tydens droogte kan voedsel weer soontoe gestuur word. Clanwilliam en omgewing het reeds heelwat geld in die staatskas gestort en is geregtig op 'n spoorlyn. Calvinia is 180 myl vanaf die naas spoorwegstasie. Hy ondersteun die mosie van sy mede-streeksverteenwoordiger. J.C. Molteno (Tembuland) het duidelik die vleismark voor oë by die myne in Namaqualand. Daarom steun hy die amendement Ryan. Hy sê hy ken die Piquetbergdistrik en dat die grootste deel van die distrik sandveld is wat nie veel kon oplewer nie. Kaptein Brabant wil graag weet hoekom daar twee spoorweë gevra word vir Piquetberg; een vir Malmesbury en een vir Piquetbergwegstasie. Charles Tennant Jones (Port Elizabeth) sê die lyn na Caledon en die lyn na Langkloof is albei nodig omdat die distrikte baie vrugbaar is. Hy sou dus vir 'n mosie stem, waar 'n opmeting gedoen moet word om te kyk watter lyn die beste sal wees. 'n Mens kon eers 'n lyn Piquetberg toe bou en dan later na die weste verleng. Hy sou voorstel om dit aan die regering oor te laat om die beste spoorlyn op te meet. Die Kommissaris van Openbare Werke, sir James Sivewright, het takties geweier om die Piquetberg-mosie as 'n geïsoleerde projek goed te keur. Hy het aangekondig dat die regering eers die finale finansiële verslae sou afwag voordat 'n breë, omvattende spoorwegwetsontwerp ingedien sou word. Al het Sivewright hom ten gunste van die ekonomiese voordele van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, het hy die mosie van mnr. Jones aanvaar om die finale roetekeuse aan 'n regeringsopmeting oor te laat. Hierdeur het die regering daarin geslaag om konstruksieverpligtinge uit te stel, terwyl die spoorwegbehoeftes van mededingende distrikte soos Caledon, Piquetberg en die Langkloof gelyktydig die kiesers gepaai het met 'n vooruitsig op 'n trein (dus: 'n wortel voor die neus). Sivewright is ook gekant teen 'n lyn Calvinia toe; 'n mens moes maar eers tevrede wees met 'n lyn Piquetberg toe. D.C. de Waal het ten slotte gevra dat die verskillende amendemente teruggetrek word, aangesien enigiets beter as niks was en die teenstrydige voorstelle bloot sy oorspronklike mosie sou belemmer. Hy het egter aangedui dat hy mnr. Jones se amendement sou aanvaar. Enigiets was beter as niks. De Waal is van plan om sir James Sivewright in die Piquetbergdistrik rond te neem en hom die vrugbaarheid van die streek te wys. Hy ontken ten sterkste dat Piquetberg onvrugbare sandveld is, en het bygevoeg dat Molteno slegs een keer per jaar eendvoëls daar gaan skiet en homself dan as 'n groot kenner van die distrik voordoen. Die Sandveld was 'n baie vrugbare streek wat groot hoeveelhede rog en ander graansoorte gelewer het. Hy hoop die mosie sal aangeneem word, aangesien die voorstel al sedert 1882 af aankom en herhaaldelik ingedien is. De Waal versoek die Huis om die mosie in belang van die land aan te neem. Die mosie, soos gewysig deur die amendement van Jones, is uiteindelik deur die Wetgewende Vergadering aangeneem.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Parlement: Wetgevende Vergadering. Dinsdag, 27 April, 1897. Petities & Piketberg Spoorweg. 29 April, Bijvoegsel:[...]Petities[...]en door den heer De Villiers ten gunste van een spoorweg naar Piketberg [...] De heer D. C. de Waal stelde voor [dat het huis] ga in comité op het volgende voorstel: [Een eer-]biedig adres worde aangeboden aan Zijne Excel-[l]entie den gouverneur verzoekende dat voor[z]iening worde gemaakt om uit te voeren eene omstandige opmeting van eene spoorweglijn van Malmesbury naar Piquetberg, en van eene taklijn van Piquetberg naar Piquetberg-weg-station, het rapport van de opmetingen voor het parlement te worden gelegd in de volgende sessie, en dat dit huis dezelve goed maakt. Hij zeide dat deze motie reeds sedert 1882 voor het huis was; toen een vliegende opmeting werd gemaakt. Sedert was het land in [moeilijke om-]standigheden, en werd de hoofdlijn noordwaarts uitgebreid. Laatste jaar kreeg Caledon een nauwkeurige opmeting en hij vraagt nu hetzelfde voor Piketberg. Hij haalde aan van de deputatie die bij sir James was die de zaak uitlegde en hij beloofde zijne ondersteuning. In 1891 was de opbrengst van het distrikt 186,000 mudden koorn en 173,000 mudden haver. In 1896 was de oogst wegens de droogte zeer laag, doch in 1895 was de oogst minstens ⅓ meer dan in 1891. Piketberg staat tweede op de lijst van graanproduceerende distrikten; eerst Malmesbury, dan Piketberg, dan Caledon. Piketberg staat op de lijst van wijnproduceerende distrikten 4de. [Het] grootste gedeelte van het distrikt is nog onbebouwd, en de beste manier om het distrikt te ontwikkelen is om het een spoorweg te geven. Hij wil de lijn zoo na mogelijk aan het Zandveld hebben, doch wil de richting laten aan de beslissing van den commissaris. [De heer Weeber: gaat de lijn nu niet reeds dicht bij het distrikt?] Piketberg levert meer op dan Beaufort West (gelach) en meer schapen en bokken en beesten gaan door het distrikt dan die van Beaufort [West] komen (gelach). Alle klassen behooren hem te ondersteunen, de Bond zoowel als de league en zij die roepen om goedkoop brood, want de beste weg daartoe is om die produkten te krijgen.<br>De heer D. J. Marais dacht dat de motie on[t-]stond uit een behoefte van die distrikten. Er was werkelijk behoefte aan een spoorweg. Er was een deputatie bij de regeering over de zaak. Piquetberg was 6 uren van den spoorweg. Het kostte een boer 17s. een mud graan thans te produceeren. Als een spoorweg was zou men meer kunnen produceeren. In Australië wordt graan verkocht voor 2s. per mud, maar daar brengt de regeering zelfs per trein water voor het vee van den boer. Piketberg had een spoorweg noodig. Als Piketberg met Kaapstad met een spoorweg verbonden was dan zou men niet te klagen hebben over duur brood. Men vroeg thans niet een spoorweg maar slechts een opmeting. Hij hoopte dat alle leden van het huis de motie zouden ondersteunen.<br>De heer Ryan stelde (als amendement [voor] op het voorstel van den heer D. C. de Waal): N[a] de woorden "Malmesbury naar Piketberg" [in] te voegen de woorden "in eene richting zoo ver naar het westen als doenlijk." Hij wilde slechts de motie aanhelpen en niet tegenstaan. Wat men hebben wil is één ontwikkelingslijn en daartoe wil men slechts een lijn hebben. De opmeting van 16 jaar geleden was eene zeer dure en sprak van stations van £8,000. Men wil niet stations maar een lijn om de produkten te vervoeren. De lijn naar Indwe kost niet veel en hij wil niet een duurder lijn hebben. Het doel van zijn amendement is om in een westelijke richting te gaan.<br>De heer Van Zijl stelde voor (als amendement op het voorstel van den heer D. C. de Waal): Na de woorden "Malmesbury naar Piketberg" in te voegen de woorden "van daar naar Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp." Hij zei als men goed wilde doen moest men die lijn maken. Clanwilliam kon niet roemen als Piketberg, maar als zij nader aan den spoorweg was zou er meer graan gekweekt worden. Nergens kan beter graan gegroeid worden dan in Clanwilliam. Dat distrikt is zeer vruchtbaar. Nu moest men voor een lagen prijs in het distrikt verkoopen omdat men niet in aanraking met de markt was. De vruchtbaarheid van de Olifantsrivier is bekend. Als er goede oogsten gemaakt worden kon men het graan niet verkoopen. Met het oog op de tijdelijke droogte en hongersnood was het ook zeer wenschelijk een spoorweg te hebben. Als er twee of drie slechte jaren waren, komen er weder eenige goede jaren wanneer men veel produceert. Men wil niet een lijn naar het dorp Clanwilliam maar zoo nabij mogelijk. Hij was niet voor het amendement Ryan. De lijn naar het noordwesten moet zoo recht uit mogelijk wezen. De commissaris had ook gezegd aan een deputatie dat het een ontwikkelingslijn moest wezen. Maar die lijn zou niet de ver afgelegen distrikten bevorderen. Hij hoopte men zou de meest rechtuit lijn maken en dat de opmeting als door zijn amendement voorgesteld zou worden toegestaan.<br>De heer Wege zeide dat het hem genoegen deed het goede rapport van de spoorwegbestuurders te krijgen, doch het profijt komt niet uit de Kolonie, maar als vervoerder naar de naburige staten. Hij achtte dat niet een gezond beginsel, en wij moeten onze eigene distrikten ontwikkelen. Deze lijn onder bespreking zou veel nut doen daar de vallei der Olifantsrivier bereikt zal worden. De distrikten van Vanrhijnsdorp en Calvinia leveren meer op dan de meeste andere distrikten. De opbrengst van wol is 1 millioen pond. In tijden van overvloed zou men het graan kunnen afbrengen en in tijden van droogte kon voedsel weder opgebracht worden. Die distrikten hebben een groote som in 's lands kast gebracht en hebben recht op een spoorweg. Calvinia is 180 mijl van het naaste spoorwegstation. Hij ondersteunde de motie van harte.<br>De heer J. C. Molteno zie dat hij met de motie in haar geheel kon ondersteunen. Hij kende het distrikt Piketberg en zei dat het grooter deel van het distrikt zandveld was en niet veel kon opbrengen. Hij was voor het amendement Ryan, en dacht dat men de lijn zoo ver mogelijk naar het westen moest maken. Hij dacht dat men meer graan en vleesch naar Namakwaland zou moeten zenden in plaats van die daar vandaan te krijgen. Hij zou het amendement ondersteunen daar zulk een lijn meer van dienst zou zijn voor het distrikt.<br>De heer Tamplin drukte erop dat de bill voor Caledon toch spoedig ingebracht zou worden daar hij daarna iets wil doen voor Peddie.<br>Kaptein Brabant wilde weten waarom twee spoorwegen gevraagd worden voor Piketberg, een van Malmesbury en de andere van Piketberg weg statie.<br>De heer Jones zei dat de lijn voor het huis de lijn naar Caledon en de lijn naar Langkloof allen noodig zijn omdat die distrikten vruchtbaar zijn. Hij zou stemmen voor eene motie voor een opmeting ten einde te zien welke de beste lijn zal zijn. Men kon eerst een [lijn] naar Piketberg maken en dan later naar [het] westen verlengen. Hij zou voorstellen het aan de regeering te laten de beste lijn op te meten.<br>Sir James Sivewright zei dat hij het amendement van den heer Jones zou aannemen. Hij zei dat de regeering van voornemen was een spoorweg maatregel in te dienen. Maar hij dacht eerst te wachten totdat de thesaurier zijn geldelijk verslag heeft ingediend. In de maatregel te worden ingediend zou alleen voorziening gemaakt worden voor het bouwen van de lijn naar Caledon. De aanspraken van Caledon op een spoorweg waren grooter dan van eenig ander distrikt. Hij dacht een vliegende opmeting enkel verspilling van publiek geld. Hij sprak verder ten gunste van de verlenging van de lijn van Malmesbury en dacht dat die zou betalen. De voordeelen van die verlenging zouden zeer aanzienlijk zijn. Deze moest een ontwikkelings-lijn wezen en zoo na mogelijk aan de boeren komen. Hij hoopte dat het amendement van den heer Jones zou worden aangenomen. Hij dacht dat het huis niet kon verlangen om een lijn naar Calvinia te verkrijgen; men moest vooreerst tevreden wezen met een lijn naar Piketberg. Vandaar zou zij later waarschijnlijk verlengd worden.<br>De heer Wiener was voor een lijn door de 24 rivieren door Piketberg vallei, waardoor een vruchtbaar distrikt zou worden ontwikkeld.<br>De heer Innes wilde weten welke lijn men zou laten opmeten, daar dit van belang was daar de commissaris gezegd heeft dat als de lijn eerst opgemeten is, het huis dan eraan gebonden was.<br>De speaker zeide dat de discussie beperkt moest worden tot de motie voor het huis.<br>Sir James zeide dat deputaties uit verschillende deelen naar hem komen om over spoorwegzaken te spreken. De regeering wil ook een opmeting naar Langkloof, en door de Transkei naar Natal.<br>De heer Frost vroeg wat zou worden van vroegere opmetingen daar sir James Sivewright gezegd had dat de opmeting het begin was van een lijn.<br>Sir James Sivewright zei die zaak was in de handen van het huis.<br>De heer J T Molteno was voor een ontwikkelings-[lijn].<br>De heer De Waal hoopte dat de amendementen teruggetrokken zouden worden. Het was beter wat te verkrijgen dan niets. De amendementen [zouden] zijn voorstel belemmeren. Hij kon het [amende-]ment Jones aannemen. Zijn plan was om sir James in het distrikt rond te nemen en hem de vruchtbaarheid te wijzen. Hij ontkende dat Piketberg onvruchtbaar zandveld was. De heer Molteno kwam daar net eens per jaar eendvogels schieten en doet zich voor als een groote kenner van het distrikt. Het Zandveld was zeer vruchtbaar. Er groeit veel rog en ander graan. Hij hoopte de motie zou aangenomen worden, want het was een voorstel reeds in 1882 ingediend, en werd altoos weder voorgebracht. Hij beriep zich op het huis om voor de motie te stemmen in belang van het land.<br>De motie geamendeerd door den heer Jones werd aangenomen.</ref> '''3 Mei 1897:''' 'n Korrespondent van [[Porterville]] berig die inwoners praat almal oor die spoorweg en die gemeenskap soek duidelikheid rondom hoeveel opmetings daar dan nog gemaak moet word (ten minste vier voorlopige opmetings is al gemaak) voordat 'n wetsontwerp uiteindelik by die parlement ingedien gaan word. Die stukkie word eers op 8 Mei gepubliseer.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Porterville. 8 Mei, p. 3: 3 Mei, 1897 [...] Het algemeen gesprek is de spoorweg en men wil gaarne weten hoeveel opmetingen er nog gemaakt moeten worden (vier opmetingen vlugge en anderzins zijn alreeds gemaakt) eer dat een bill desaangaande ingeleverd zal worden.[...]</ref> '''6 Mei 1897:''' D.C. de Waal dien 'n spoorwegpetisie (Malmesbury-Piquetberg) by die Wetgewende Vergadering in.{{voetnota|Onthou, De Villiers van Worcester het 'n petisie ingedien. Nou doen De Waal dit namens die Piquetbergers.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Parlement: Wetgevende Vergadering, Donderdag, 6 Mei, Petities. 8 Mei, Bijvoegsel, p. 1: D.C. de Waal: spoorweg van Malmesbury naar Piketberg.</ref> '''10 Augustus 1897:''' 'n Ongeduldige kieser onder die skuilnaam "Uitziende" eis in ''De Zuid-Afrikaan'' terugvoer van De Waal en Marais. Die parlementsitting is reeds verby, maar die distrik het nog niks gehoor oor die beloofde spoorlyn of taklyn na Piquetbergstasie nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Piketbergsche vertegenwoordigers. 10 Augustus, Bijvoegsel: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Kort nadat het parlement verleden jaar opgebroken was, hebben wij het voorrecht gehad om onze 2 vertegenwoordigers, de heeren De Waal en Marais, op een publieke vergadering, door henzelven belegd, te ontmoeten, bij welke gelegenheid zij ons een verslag hebben geleverd van hun werk in het parlement gedaan.<br>Maar tot nog toe hooren wij in dit jaar van hen niets; of hun werk van dit jaar van zooveel minder belang is als verleden jaar, weten wij niet; zoover wij weten heeft de heer De Waal immers een lijn gevraagd voor Piketberg, en nogal met een taklijn naar Piketbergstatie en dan heeft hij ook hard gewerkt voor de zoo belangrijke Bulawayo-spoorweg-overeenkomst.<br>Anderen zeggen weer, zij achten Porterville te gering en te klein om ons dit jaar weer een bezoek te brengen, maar dit geloof ik niet, want wij hebben hen verleden jaar met ruim 200 kiezers ontmoet, en zoover ik mij kan herinneren op een zeer vriendelijken toon.<br>De uwe<br>UITZIENDE.</ref> '''20 September 1897:''' Die oggend te Piquetberg is 'n vergadering gehou, belê deur D.C. de Waal en D.J. Marais (LWV's), om verslag te doen wat hul sover bereik het. De Waal is aan die woord. Volgens hom is 'n voorlopige opname van die voorgestelde spoorlyn gemaak, maar vandeesweek sal James Sivewright self in Piquetberg kom besoek aflê en met die opmeter die distrik deurkruis, sodat die finale opmeting spoedig afgehandel kan word. Hy glo die spoorlyn sal by die volgende parlementsitting slaag.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. De Waal en Marais te Piketberg: De Piketberg-Spoorweg. 25 September, Bijvoegsel: L.l. Maandag morgen werd er eene vergadering te Piketber gehouden, belegd door de heeren D.C. de Waal en D. Marais, die een verslag gaven van hun rentmeesterschap. [...] Een tijd geleden was er een vluchtige opmeting gemaakt, maar deze week zou sir James Sivewright zelf naar Piketberg komen en met den opmeter het distrikt doorreizen en spoedig zal de finale opmeting afgedaan zijn. Hij vertrouwde dat de spoorweg bij de aanstaande zou doorgaan.</ref> Die verwelkomingskomitee is nog dieselfde dag saamgestel.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. Sir James Sivewright verwacht. 21 September, Bijvoegsel: Piketberg, 20 Sept. Sir James Sivewright wordt op het einde der week hier verwacht. Een invloedrijke vergadering werd hedenmiddag gehouden, om hem een hartelijke ontvangst te geven. De volgende heeren als ontvangst-commissie benoemd: doctor Smuts, Johannes Domisse, Daniel Liebenberg, N. Vlok en P. van Zijl.</ref> Op '''26 September 1897''' het die Kommissaris van Openbare Werke, vergesel deur D.C. de Waal, op Piquetberg aangekom ná 'n tweedaagse reis deur die Sandveld, Kapteinskloof en Moutonsvlei oor die Piquetberge. Hulle is deur D.J. Marais (LWV) ontvang en die aand met 'n burgerlike feesmaal vereer waar verskeie heildronke ingestel is. Tydens die geleentheid is aangekondig dat die wetgewer, ná herhaalde vertoë deur De Waal, toestemming verleen het vir 'n gedetailleerde opmeting vir die voorgestelde spoorlyn tussen Malmesbury en Pickenierskloof. Die Kommissaris, sir James Sivewright, het egter duidelik gemaak dat die opmeting slegs 'n voorlopige stap was en dat die werklike aanlê van die spoorlyn sou moes wag totdat die Kaapkolonie se staatskas die nodige fondse beskikbaar gehad het. Daar is onderneem om die finale roete so te beplan dat dit die meerderheid van die distrik se inwoners sou bevoordeel, sonder om sekere plekke doelbewus te bevoordeel.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Sir James te Piketberg. 28 September: Piketberg, 26 Sept.—De commissaris van publieke werken en de heer David de Waal kwamen hier hedenmiddag aan na een tweedaagsche reis door het Zandveld, Kapteinskloof, Moutonsvlei over de Piketbergsche bergen. Zij werden ontvangen door den heer Marais, L.W.V, en in den avond ontvangen op een feestmaal, door de boeren en stadsbewoners in de hofzaal gegeven. Dit was bereid door de dames van Piketberg en bleek een kompleet succes te zijn en alle schikingen waren zeer smaakvol. Tusschen de 40 en 50 van de voormannen van het distrikt zaten aan, waaronder de heeren Baker, C.C. en R.M., Jacobus Eksteen, afdeelingsraadslid, Daniel Rossouw, Barend Burger, Jan Kotze, Abraham van Zijl, J. Versfeld, N. Vlok, W. Liebenberg, J. Liebenberg, D. Liebenberg, dokter Smuts, Geo. H. Parrott, J. Dommisse, J. Pauw, W. Rowan, J.C. Kotze en anderen. Eerw. Vlok zat voor en na de gewone heildronken op koningin en land stelde hij de gezondheid in van sir James Sivewright. Dit doende zei hij dat hij geen aktief deel nam in de politiek om te voorkomen dat hij de politieke predikant genoemd werd, maar in den persoon van zijn heildronk had men een heer, wiens doel altijd geweest was om Hollandsch sprekenden en Engelschen van Zuid-Afrika te samen te brengen; een man, die ten allen tijde met alle macht er naar gestreefd had om een goede verstandhouding te bevorderen tusschen de Kolonie en de republieken en die door zijn gematigde politiek er beter in geslaagd was dan eenig ander verbonden met de regeering des lands. Het was wel bekend dat het bepaalde doel van het bezoek van den commissaris de zeer benoodigde spoorweg-communicatie was en hij was zeker dat, als sir James met eigen oogen de mogelijkheden gezien had, hij zijn uiterste best zou doen om een werk te bevorderen dat zij allen zoozeer verdienden en dat met recht niet langer aan hen kon onthouden worden.<br>SIR JAMES SIVEWRIGHT<br>zei dat voor hij antwoord gaf op den toast van zijn gezondheid, hij gaarne, hoewel zijn kennis van het Hollandsch zoo onvoldoende was, de boeren, van wie hij zoovele voormannen voor zich zag, wilde bedanken voor de zeer hartelijke verwelkoming die zij hem hadden gegeven. Als het land vooruit zou gaan, mochten de boeren zeker niet achteruitgaan. Nu met betrekking tot wat eerw. Vlok zoo vriendelijk geweest was te zeggen, wilde hij juist opmerken dat als alle predikanten even breede en liberale opvattingen hadden, als die de heer Vlok juist uitgesproken had, dan zouden de politieke moeilijkheden heel wat minder zijn en de taak van publieke personen veel gemakkelijker dan ongelukkig thans het geval was. Sedert zijn (sir James) optreden in het publieke leven, had hij, zooals de voorzitter gezegd had, eerlijk getracht, naar het beste van zijn vermogen, om een goede verstandhouding te bevorderen tusschen de twee groote blanke rassen in dit land, maar in dagen als deze was het buitengewoon moeilijk een rol te spelen van een gematigd man. De uitersten aan beide zijden wekten om redenen, aan henzelven het best bekend, toornige gevoelens onder de menschen en de gematigde man liep gevaar misverstaan te worden en geheel vernietigd te worden tusschen de strijdende partijen. Nogthans had hij hoop omtrent de toekomst en die hoop werd gelukkig versterkt door wat hij gezien en gehoord had gedurende zijn reizen door de distrikten Malmesbury en Piketberg in de week, die nu ten einde liep. '''Wat den spoorweg betrof, hij had het genoegen gehad, wegens de herhaalde, dringende pleidooien bij hem tallooze keeren en binnen en buiten het huis door zijn vriend, hun lid den heer De Waal, gemaakt, de toestemming der wetgeving te vragen voor een gedetailleerde meting van Malmesbury en Piketberg. De toestemming was gegeven met de stilzwijgende verstandhouding dat het de eerste stap was tot het aanleggen van de lijn, als de geldmiddelen des lands zulks toelieten. Het zou natuurlijk onmogelijk zijn ieder te pleizieren met de keuze van de richting, maar nu hij met eigen oogen het land gezien had, geloofde hij dat de opmeting zou gemaakt worden'''<br>VAN DE MALMESBURY LIJN NAAR PIQUENIERSKLOOF<br>'''op zoodanige wijze dat de groote meerderheid der bewoners in de verschillende streken, waardoor de lijn zou heengaan, er mee tevreden zou zijn en dat aan de representaties van hunne leden tegen onbehoorlijke begunstiging van eenige bepaalde plek daarbij tegemoet zou gekomen worden.''' Voordat hij eindigde, sprak sir James over het vinden van nieuwe markten voor koloniale produkten en weersprak summier de misleidende verklaringen, die zoo dikwijls gemaakt werden betreffende de overeenkomst tusschen de regeering en de Bechuanaland spoorwegmaatschappij. Hij ging daarop onder groot applaus zitten, hebbende boeren en dorpelingen met de grootste voldoening naar hem geluisterd.<br>Dr. Smuts stelde daarop de gezondheid in van<br>DE PLAATSELIJKE LEDEN,<br>opmerkende dat het distrikt volkomen tevreden was met zijne vertegenwoordigers en de hoop uitsprekende dat zij nog lang hunne zetels mochten behouden. De toast werd met groote geestdrift gedronken. De heer De Waal dankte het gezelschap voor de hartelijke ontvangst van den heildronk. Hij had nu zijn reis door het distrikt voltooid, en er elk deel van bezocht en vertrok met de verdere overtuiging dat zijn constituenten hun vertrouwen in hem stelden en weigerden de valschheden te gelooven die onder protectie van anonieme brieven en anderszins gepubliceerd werden omtrent hem. Hij voelde zich meer dan opgewassen tegen al zulke bestrijders zoolang hij in staat was de kiezers van Piketberg distrikt te ontmoeten en met hen te spreken, zooals hij gedurende de laatste veertien dagen had gedaan. Voor hij ging zitten wenschte hij de gelegenheid waar te nemen om niet alleen hen, die tegenwoordig waren, te bedanken, maar ook het geheele distrikt voor de hartelijke ontvangst, die overal zoowel publiek als privaat hem ten deel gevallen was. Hij ging zitten onder hartelijke toejuiching van alle aanwezigen.<br>De heer Marais, hen bedankende voor de hartelijke wijze waarop zijn naam ontvangen was, zei dat hij altijd het volste vertrouwen in sir James Sivewright had als een man, die zich aan den vooruitgang des lands wijdde. Gedurende de laatste parlementszitting toen sir James als premier optrad, had deze het respekt en vertrouwen, dat vroeger niet gegeven was, van een groot deel der Afrikaner partij. Hij was verzekerd dat de belangen van Piketberg veilig waren, als ze in de handen van sir James waren.<br>De heildronk op afwezige vrienden werd gegeven door den heer Jacobus Eksteen, die op de dames door den heer Baker, en met groote geestdrift gedronken, beantwoord door den heer Breda. Sir James stelde toen in warme bewoordingen de gezondheid in van den eerwaarden voorzitter. Na diens antwoord eindigde een der meest succesvolle en aangenaamste bijeenkomsten, ooit in Piketberg gehouden.</ref> ==== 9 Desember 1897: Die vonk in die kolewa ==== [[Lêer:SpoorwegkaartHopefieldMoorreesburg.jpg|duimnael|350px|regs|Liggings en spoorlyne van die belangrikste historiese dorpe, asook riviere (in ligblou)]] '''9 Desember 1897:''' Die bom bars in ''De Zuid-Afrikaan'' toe die nuus rugbaar word. Die vorige dag, die '''8ste Desember 1897''', is 'n deputasie na sir James Sivewright toe. Die afgevaardigdes is M. en P. Smuts, dr. Rozenzweig (burgemeester van Malmesbury), Toucher, Werdmuller, E. Rood, Lochner (LWR), Pierce Ryan (LWV) en Thomas Louw (LWV). Die doel is om die Kommissaris van Openbare Werke te oortuig om die lyn vanaf Malmesbury te verleng en nie vanaf Kalabaskraal nie. Geen verslaggewers is toegelaat nie.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> 'n Blitsoorsig: Ná afloop van die parlementêre sessie in April en sir James Sivewright se besoek aan die Sandveld en Piquetberg in September 1897, het die regering besluit om twee ingenieurs aan te stel om van twee kante af noukeurige opmetings te doen. Die opmeting is nie vanaf die dorp Malmesbury gedoen nie, maar wel vanaf Kalabaskraal, 'n stasie omtrent 9 myl vanaf Malmesbury en die Malmesburylyn. Die spoorlyn moet so na as moontlik aan Darling en Hopefield gebou word - 8 myl vanaf Hopefield en Darling geleë.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> ''De Zuid-Afrikaan'' verneem die deputasie het veral Malmesbury se posisie in die streek benadruk. Op hierdie dorp word landboumasjinerie gekoop. Soms op die genoemde dorp alleen. 'n Taklyntjie 9 myl vanaf Malmesbury sou net ongerief en onnodige onkoste veroorsaak. Wil mens regtig 'n spoorlyn oor die sandvlakte mors, of wil jy tot die hart van die streek binnedring? Nee, die Kalabaskraallyn sou geen ontwikkelingslyn hoegenaamd wees nie. Die eintlike vrugbaarste streek lê rondom Moorreesburg, "de pit van 't distrikt". Waarom sou die Moorreesburgers deur die sandvlaktes moet sukkel om hul vrag na die spoorlyn te bring? Kyk na die Kraaifontein—Malmesburylyn: dit lê al vir 20 jaar in wind en weer, en daar het geen ontwikkeling plaasgevind nie. Waarom nou 'n omweg vir 60 myl vanaf Kalabaskraal na Piquetberg aflê, as mens maar 'n loodreguit lyn kan trek vanaf Malmesbury, deur Moorreesburg na Piquetberg, wat waarskynlik slegs 35 myl lank sal wees? Verder is daar ook maar net één plek, één punt, dieselfde punt, waar die trein in ieder geval oor dieselfde Bergrivier moet kom, maar nou moet die spoorlyn met die Kalabaskraallyn óm die Swartberg gaan. Met ander woorde, met die Kalabaskraallyn sal die spoor myle en myle deur sandvlaktes moet ploeter, om in elk geval by dieselfde punt uit te kom. Dit is onnodig.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> Dit wou voorkom of die argumente 'n gunstige indruk op sir James Sivewright gemaak het. Die deputasie kon maar huiswaarts keer; die Hoofingenieur van die Kaapse Regeringspoorweë sal opdrag gegee word om 'n deputasie van Malmesbury te ontmoet. Hierdie deputasie kan dan die ingenieur die moontlike roete vanaf Malmesbury aanwys, sodat daar na diepe oordenking gehandel mag word.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> Die koerant wil nie te lank stilstaan by bogenoemde bewoording nie, maar wel by die wysiging van 'n resolusie wat in die parlement gemaak is. In wese is die spoorlyn reeds in die hande van die regering. As daar bewys kan word dat die Kalabaskraallyn beter sou wees as die verlenging vanaf Malmesbury, dan sal die parlement hul waarskynlik nie langer bind aan die oorspronklike opdrag nie. Die subteks van hierdie verandering was polities gelaai: die oomblik toe sir James Sivewright die Sandveld en Darling besoek het, het die spoorwegingenieurs skielik opdrag gekry om die opmeting vanaf Kalabaskraal te begin, wat die belange van daardie kussone bo dié van die binnelandse graanstreek gestel het. As die inwoners in die distrik weet hulle gaan met 'n (tweede) wit olifant sit, moet hulle dadelik werk daarvan maak, voordat die saak weer in die parlement beland, en voordat dit in 'n politieke kwessie kan ontaard. Want dan sal Malmesbury en Piquetberg se hande afgekap wees. Juis daarom het die koerant die deputasie van Malmesbury vir hul optrede geprys, maar wel sonder om uitdruklik kant vir een of ander spoorlyn te kies.<ref name="ZA1897.deputasie8des">''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Van Malmesbury naar Piketberg. 9 December, p. 3: Gedurende de afgeloopen parlementaire sessie bracht de heer D. C. DE WAAL L.W.V. voor Piketberg, het volgende voorstel voor het lagerhuis: "Een eerbiedig adres worde aan zijne excellentie den gouverneur aangeboden, verzoekende dat voorziening worde gemaakt voor eene volledige opmeting van een spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, en van een taklijn van Piketberg naar Piketbergweg-station; het rapport van deze opmetingen voor het parlement te worden gelegd in de volgende sessie." Op dit voorstel volgde een amendement van den heer RYAN, L.W.V. voor Malmesbury: na de woorden "Malmesbury naar Piketberg" in te voegen: "in eene richting zoo ver naar 't westen als doenlijk." De heer VAN ZIJL, L.W.V., voor Clanwilliam, had een andere bijvoeging achter de woorden "Malmesbury naar Piketberg" namelijk: "vandaar naar Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp."<br>Om uit de moeilijkheid van een bepaalde route vast te stellen te komen, kwam de heer JONES met een ander amendement voor den dag, het aan de regeering latende de beste lijn op te meten. Het origineele voorstel, zooals door den heer JONES geamendeerd, werd aangenomen.<br>Naar wij vernemen heeft de regeering stappen genomen om gevolg te geven aan dit besluit en twee ingenieurs zijn van twee kanten bezig eene nauwkeurige opmeting te maken. Men zal zich herinneren, dat sir JAMES SIVEWRIGHT onlangs een bezoek heeft gebracht aan Hopefield, Darling en omstreken. De opmeting wordt gemaakt niet van het dorp Malmesbury, maar wel van Kalabaskraal, een station omtrent 9 mijl van Malmesbury op de Malmesburylijn. Dan wordt gezegd dat de lijn zoo na mogelijk aan Darling en Hopefield gebracht zal worden — 8 mijl van Hopefield of Darling.<br>Gisteren maakte eene deputatie bestaande uit de heeren: M. en P. SMUTS, dr. ROSENZWEIG, TOUCHER, WERDMULLER, E. ROOD, LOCHNER, L.W.R., RYAN, L.W.V. en T. LOUW, L.W.V. hare opwachting bij sir JAMES SIVEWRIGHT met het doel aan te toonen, dat het van 't grootste belang is, dat de lijn van het dorp Malmesbury verlengd zal worden en niet van Kalabaskraal. Geene rapporteurs werden toegelaten; doch naar wij vernemen legde de deputatie nadruk op de belangrijke positie door het dorp Malmesbury ingenomen. Men toonde aan dat vele boeren daar al hun landbouw-machinerie koopen, en dat zij soms op genoemd dorp alleen geholpen kunnen raken. Verder zou men een taklijntje van 9 mijl van Kalabaskraal naar Malmesbury moeten exploiteeren, hetgeen veel ongerief en onnoodige onkosten zou veroorzaken. Bovendien zal de lijn die thans opgemeten wordt voor de grootste gedeelte door zandvlakten moeten gaan, terwijl eene verlenging van Malmesbury het hart van het distrikt zal raken. Dan beweert men ook dat de voorgestelde verlenging van Kalabaskraal eigenlijk geen ontwikkelingslijn zal zijn, daar de vruchtbare streken van Moorreesburg, de pit van 't distrikt, geen dienst van de lijn zal hebben, daar niemand van den kant van Moorreesburg zijne produkten door de zandvlakten naar den spoorweg zal brengen. Terecht wees men er ook op dat de Kraaifontein—Malmesbury-lijn reeds 20 jaar lang in kale vlakten loopt zonder dat er eenige ontwikkeling is geschied. De verlenging van Malmesbury naar Piketberg zal waarschijnlijk slechts 35 mijl lang zijn, terwijl de voorgestelde opmeting van Kalabaskraal de lijn minstens 60 mijl lang zal maken. Ook is er slechts ééne plaats waar de lijn over de Bergrivier naar Piketberg kan gaan, omdat men noodwendig om de punt van den Zwartberg zal moeten komen. Wordt de lijn dus volgens de Kalabaskraal opmeting gebouwd zal ze mijlen en mijlen ver al langs de rivier in het zandveld moeten terugkomen.<br>Deze argumenten schenen een gunstigen indruk op den commissaris van publieke werken gemaakt te hebben, en de deputatie kon huiswaarts keeren met de belofte, dat de hoofd-ingenieur instrukties zal ontvangen eene deputatie van Malmesbury te ontmoeten. Deze deputatie kan dan aan den ingenieur een route van het dorp Malmesbury aanwijzen, en de ingenieur zal dan naar bevind van zaken handelen.<br>Wij hechten in dit geval niet bijzonder veel waarde aan de juiste woorden in de resolutie voor 't parlement gebruikt, doch het blijkt zeer duidelijk, dat het amendement van den heer JONES slechts de route van Malmesbury aan de beslissing der regeering overliet. Wordt het bewezen dat de Kalabaskraal-lijn beter zal zijn dan de verlenging van Malmesbury, daar de verandering geen zaak van beginsel raakt, zal het parlement zich waarschijnlijk niet door de woorden van de origineele opdracht laten binden. Er valt ongetwijfeld veel voor de verlenging van Malmesbury te zeggen, en indien de inwoners van dat distrikt thans gerust blijven zitten en dan later met een tweeden witten olifant opgescheept worden, dan zullen zij het grootendeels aan zichzelven te danken hebben. Nu is het de tijd om te werken. Komt de zaak eerst voor het parlement, dan kan ze, zooals dikwijls reeds is geschied, eene politieke kwestie worden, en dan is het voor Malmesbury en Piketberg te laat om invloed uit te oefenen. Om deze reden juichen wij de handelwijze van de deputatie van Malmesbury toe, en niet omdat wij ons zoo dadelijk, zonder verdere informatie, ten gunste van de eene of andere lijn wenschen uit te spreken.</ref> '''9 Desember 1897:''' Op dieselfde dag toe die inleidingsartikel hierbo geskryf is, skryf "Onpartijdig" die eerste brief. Die handelaars tree nie uit eiebelang op soos party dink nie. Die doel is om die boere en ander mense die voordeel van twee markte te bied: sowel Malmesbury (as die groeiende handelskern of naaf) as Kaapstad. As Kaapstad 'n beter mark kan bied, sal die boere soontoe gaan. So nie, is die afstand korter, en die mark groei in die middel van die distrik, sodat almal daaruit kan voordeel trek. Om Malmesbury te probeer afsluit, is nie alleen onbillik nie, die inwoners skiet net hulself in die voet.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Malmesbury—Piketberg. 11 December, Bijvoegsel: 9 December 1897.<br>Aan den Editeur.<br>Waarde heer,—Wat de kooplui en anderen van Malmesbury begeeren is niet dat aan Darling, Hopefield, of Moorreesburg onrecht zal geschieden — zij willen zelf gaarne de lijn zoo na mogelijk bij die plaatsen hebben — maar zij willen de verbinding van Malmesbury, niet alleen in eigen belang, zooals sommigen denken, maar omdat het den boeren en anderen het voordeel van twee markten geven zal in plaats van een, namelijk de markten van Malmesbury en Kaapstad. Indien de Kaapstad een beter markt aanbiedt voor koopen of verkoopen dan Malmesbury, zullen de boeren natuurlijk daar gaan, maar geven die twee plaatsen gelijke kansen, en zij die de meeste energie aan den dag leggen zullen het winnen. Een omweg te maken en Malmesbury te zoeken af te sluiten is niet billijk.<br>De uwe,<br>Onpartijdig.</ref> '''14 Desember 1897:''' D.J. Brink van Piquetberg se brief word eers op [[Kersdag]] geplaas. Hy verwonder hom aan die lede van Malmesbury - daar is tog in Maart 1897 ooreengekom, terwyl almal saam by sir James Sivewright was, om 'n spoorlyn te kry wat die hele distrik sal bevoordeel. Waarom nou so skielik verander? Is dit om die paar handelaars op Malmesbury te bevoordeel, en 10 of 12 plase by Moorreesburg, wat reeds soveel jare die genot van 'n trein het? Al die groot distrikte soos Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld word van die trein "ontroofd". Tussen 200 en 300 plase sal nou daaronder moet ly. Hy vra hom ook af waarom die deputasie ter elfder ure gewag en gehandel het soos 'n dief in die nag, aangesien nie eens 'n verslaggewer toegelaat is nie. Die argumente is volgens hom betekenisloos. Malmesbury-Moorreesburg-Piquetberg is 35 myl, Kalabaskraal na Piquetberg is 60 myl - waar kom hierdie aanspraak vandaan? Dan nog - die landboumasjinerie kan orals gekoop word, nie slegs op Malmesbury nie. Brink betwyfel dit sterk dat 'n hooggeplaaste soos sir James Sivewright sy belofte aan die eerste deputasie sou verbreek: "Neen, dat is bijkans ongelooflijk." Hy glo sir James Sivewright sal deursien dat die Malmesbury-deputasie bloot uit 'n paar handelaars, 'n dokter en 'n prokureur bestaan het – mense wat uit eiebelang handel en nie omgee vir die verafgeleë distrikte nie. Volgens Brink probeer die twee lede van die Laerhuis (Louw en Ryan) nou bloot 'n guns aan hul kiesers bewys, aangesien hulle reeds 'n mosie van wantroue van die kiesers ontvang het. Hy spreek ook sy spyt uit oor mnr. Lochner (LWR), wat voorheen groot ondersteuning in die Sandveld geniet het, en eis dat Lochner 'n duidelike verklaring moet gee oor waarom hy nou teen hulle belange werk.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg lijn. 25 December, Bijvoegsel:Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Ik zie in uw inleidings-artikel, van den 9den dezer, dat een deputatie van Malmesbury haar opwachting gemaakt heeft bij sir James Sivewright.<br>Haar verzoek was om de spoorlijn, die gebouwd zal worden naar Piketberg, veranderd te krijgen. In plaats van van Kalabaskraal, haar van Malmesbury door Mooreesburg, recht door naar Piketberg te hebben. Indien zoo, dan ben ik recht verwonderd over de leden van Malmesbury; terwijl wij in Maart tezamen bij sir James waren en overeengekomen waren om een lijn te krijgen die het geheele distrikt zal bevoordeelen – en waarom dan zoo spoedig veranderd? Is het misschien ter wille van die paar kooplieden te Malmesbury, en 10 of 12 plaatsen te Mooreesburg, die reeds zoo vele jaren het genot van den trein hebben? Al die groote distrikten zooals Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld, worden dan van den trein ontroofd. Tusschen de 200 en 300 plaatsen zullen er onder moeten lijden.<br>En waarom wacht de deputatie tot ter elfder ure en gaat als een dief in den nacht? Niet eens een rapporteur werd toegelaten. De argumenten door de deputatie opgegeven, zijn van geen beteekenis. Ten eerste, de lijn van Malmesbury door Mooreesburg, naar Piketberg, zal 35 mijlen wezen; en van Kalabaskraal naar Piketberg 60 mijlen – van waar die 25 mijlen? – een groote misrekening. Ten tweede, de boeren moeten al de machines te Malmesbury krijgen, – alweer eene misgissing. Overal rond zijn machines te krijgen.<br>Nu is de vraag, kan of zal zoo een hooggeplaatst persoon als sir James, zijn belofte verbreken, die hij aan onze deputatie gedaan heeft, en ook nadat hij zijn bezoek hier afgelegd heeft? Neen, dat is bijkans ongelooflijk. Sir James zal zeker opgemerkt hebben hoe de Malmesburyische deputatie samengesteld was – een paar kooplieden, een dokter, een procureur – personen die alles doen in hun eigenbelang, en zich er weinig aan storen wat er van de verafgelegen distrikten wordt.<br>De 2 leden voor 't lagerhuis trachten hun kiezers een gunst te bewijzen – want zij hebben bij al hunne kiezers een motie van wantrouwen ontvangen. Het spijt mij van den heer Lochner, die in 't Zandveld groote ondersteuning had. Maar wat nu gedaan? Hij zal een duidelijke verklaring moeten geven, waarom hij tegen ons werkt,<br>Ued. dw. dienaar,<br>D. J. BRINK. Izaaskuil, Piketberg,<br>14 December, 1897.</ref> '''16 Desember 1897:''' Die Bondstak op Moorreesburg gee terugvoer. Die plaaslike tak van die Afrikanerbond het 'n kommissie saamgestel om die voorlopige opmeting na te gaan. Dit was geen maklike taak nie, want die regering se punte was nie orals afgesteek nie; hulle moes maar op die boere se woord gaan.<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> Hoe dit sal loop: die spoor sal 'n hele entjie langs die Bergrivier afgaan tot by Zanddrift. Omdat daar baie klowe afloop na die rivier toe, sal hierdie gedeelte moeilik en duur wees om te bou. Vanaf Zanddrift gaan die lyn na die regeringsuitspanning Kruispad, daarvandaan swaai hy Moorreesburg se kant toe en raak die Malmesbury-Hopefield-hardepad by Karbonaatjeskraal. Daarvandaan swaai hy Darling se kant toe, loop na Klipfontein, en sluit uiteindelik by Kalabaskraal aan.<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> Die bevindings:<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> * die afstand is dubbel so lank as 'n direkte lyn vanaf Malmesbury na die Bergrivier toe * die koste om die lyn te bou is dubbel soveel as ditto * die lyn, soos dit tans daar afgesteek is, is geensins 'n ontwikkelingslyn nie. Dit loop op die rand van 'n digbevolkte en hoë-opbrengsgebied verby en is 'n nodelose ompad, veral as mens later verder noordweswaarts wil uitbrei. Die Bondstak is gevolglik van mening dat die spoorwegverlenging vanaf Malmesbury na Piquetberg en die noordweste so direk moontlik gemaak moet word, om sodoende die hele koringdistrik se belange op die beste manier moontlik te bevorder.<ref name="ZABondstakopmeting1897">''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Afrikaander: Moorreesburg-tak. 23 December, p. 2: Vergadering gehouden te Moorreesburg op 16 Dec. 1897.<br>De voorzitter, de heer Jac. Lochner, die bij eene vorige vergadering tot voorzitter voor de volgende twee jaren verkozen werd, opende met gebed. De aftredende secretaris de heer J. F. Burnard, die den tak gediend heeft van zijn ontstaan en die met den heer Walters tot assistent secretaris verkozen is, las de notulen der vorige vergadering.<br>De voorzitter merkte aan dat het aanstellen van eene commissie, om de lijn, zooals door de regeering opgemeten na te gaan, niet genotuleerd was. Nadat de secretaris er aan herinnerd had dat hij de vorige vergadering moest verlaten vóór de sluiting, wegens ongesteldheid, werd op voorstel van den heer G. P. Lochner, gesecondeerd door den heer D. Krijnauw Sr., besloten dat de resolutie gepasseerd bij de laatste vergadering tot het kiezen van eene commissie om de lijn na te gaan, uitgelaten omdat de secretaris onwel was, ingevoegd zal worden in de notulen.<br>'''De voorzitter maakte toen bekend dat het doel der vergadering was, rapport van bovengenoemde commissie te hooren; beschrijvingspunten om bij het distriktsbestuur in te leveren te bespreken; en verslag van den geldelijken staat van den tak te nemen. De heer G. P. Lochner gaf verslag van de bevindingen van de commissie, zeggende dat, daar de lijn niet overal afgestoken was, de commissie veel op de gezegden van de boeren daar moesten afgaan. Zooals aangetoond, zal de lijn een heel eind langs de Bergrivier afgaan tot aan Zanddrift. Daar er vele kloven afloopen naar de rivier zal dit gedeelte moeilijk en kostbaar zijn.'''<br>'''Van Zanddrift gaat de lijn naar het gouvernements uitspanning Kruispad, daarvandaan met een zwaai naar den kant van Moorreesburg en den Malmesbury-Hopefield hardenweg raken de te Karbonaatjeskraal. Daar vandaan met een zwaai naar den kant van Darling, naar Klipfontein en vervolgens naar Kalabaskraal. De commissie is van gevoelen:'''<br>'''dat de distantie van de lijn zooals opgemeten, ruim tweemaal zoo groot is als een direkte lijn van Malmesbury naar de rivier;'''<br>'''dat de kosten meer dan tweemaal zoo groot zullen zijn;'''<br>'''dat de lijn zoo als afgestoken geen ontwikkelingslijn is, daar zij op den rand van de dichtbevolkte en veel produceerende area loopt, en ook een noodelooze omweg zal zijn mocht zij later verder naar het N. W. gebouwd worden.'''<br>De andere leden, de heeren D. Krijnauw en dr. G. Steyn stemden met deze zienswijze in.<br>De heer D. Krijnauw vroeg informatie omtrent de Innes-drankbill. Zoover hij het verstond was zij een goede maatregel, daar men veel te verduren had van dronken werkvolk. De wijnboer zou, zijns inziens, er ook niet onder lijden, daar hij zich nu alleen op kwantiteit en niet op kwaliteit toelegt. Dan zou hij voor 70 leggers krijgen wat hij nu voor 100 krijgt.<br>De voorzitter zeide dat de bill goed was behalve de prohibitie clausule, waarvan de heer Innes niet wou afzien.<br>De heer Siemsen vroeg omtrent de paswet. De voorzitter zei dat men nu liefst niet daarover moest spreken; na de elektie zou er nog tijd genoeg zijn.<br>De heer Izaak Lochner klaagde er over dat bandieten aan private personen verhuurd werden waar zij getrakteerd werden, omdat de personen ze goedkoop kregen en dus het doel der straf verijdeld werd.<br>De heer G. P. Lochner klaagde er over dat de scholen op de zending-staties niet gesloten werden gedurende ploeg en oogsttijd; ook dat werkvolk soms een schuilplaats vond bij de zending-staties.<br>De volgende beschrijvingspunten werden na discussie opgetrokken om bij de distriktsbestuursvergadering ingeleverd te worden.<br>'''Dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg en het noordwesten zoo direkt mogelijk gemaakt worde om dat daar door de belangen van het geheele korendistrikt het best zullen worden bevorderd. Dr. Steyn—Fred. Bester.'''<br>Deze vergadering verklaart zich tegen het verhuren van bandieten aan private personen of compagnies, omdat daardoor het doel der straf verijdeld wordt. J. Lochner—P. Marais.<br>De regeering wordt verzocht een maatregel te passeeren de zendelingen verplichtende om dienstboden uit te leveren die zich bij hen schuilhouden. G. P. Lochner—J. F. Burnard.<br>De heer D. Krijnauw sloot de vergadering met gebed, nadat de secretaris verslag van geldelijken staat gegeven had.<br>M. M. WALTERS,<br>Secretaris</ref> '''18 Desember 1897:''' "Op den keper beschouwd" ruik politieke onraad. In die brief op hierdie datum gepubliseer, word vermeld: daar is op Hopefield ooreengekom dit sal nie saak maak waar die spoorlyn begin nie, solank dit net by Darling en Hopefield om gaan draai. Johannes Abraham van Aarde Lochner ("Oom Koos", Lid van die Wetgewende Raad) word daarvan beskuldig dat hy sy eie plaas wat tussen Malmesbury en Moorreesburg lê wil bevoordeel, maar ook sy broers wat almal rondom Moorreesburg boer. Die briefskrywer waarsku ook: Ryan en Louw (LWV's, en Rhodes-simpatisante) is besig om Lochner aan die neus rond te lei. Hulle weet as hulle Lochner ondersteun om die lyn eksklusief na Moorreesburg te dwing (via 'n "onzinnige" rivieroorgang by Swartberg), die Hopefielders dadelik massas petisies sal gaan indien om hul eie regte op te eis. Dit skep doelbewuste verdeeldheid. Die regering gaan dan bloot sê (net soos met die Caledon-spoorlyn): 'Ons kan nie twee lyne na Darling/Hopefield en Moorreesburg bou nie, so julle kry niks nie.' Dit is presies wat Ryan en Louw in die mou voer — hulle wil die projek laat skipbreuk ly sonder om self die skuld te kry. Hy hoop nie dr. Rozenzweig en mnr. Werdmuller word by hierdie gemors ingesleep nie. Aldus, Op den keeper beschouwd.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury spoorwegverlenging. 18 December, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Ik zie in uw inleidingsartikel dat gij melding maakt van eene deputatie die hare opwachting maakte bij sir James omtrent de richting die gemelde verlenging nemen zou, waaraan onze drie parlementsleden deelnamen.<br>Mooi zoo, maar pas op, Oom Koos, gij raakt gefopt.<br>Herinnert u de opinie van de vergadering te Hopefield ten tijde van den triomftocht van de heeren Ryan en Louw. Daar werd het hun ronduit gezegd dat wij niet zullen gelooven dat zij eenig plan hebben om voor de verlenging te werken.<br>Wat zien wij nu? Zij hebben Oom Koos aan den neus. Wij geven niet om het uitgangspunt, of het van Malmesbury of van Kalabaskraal of van elders is, zoolang de rechte lijn gebouwd wordt, dat is, in de richting van Darling, Groenekloof en eene middenweg nemende tusschen Hopefield en Moorreesburg, zoodat beide dorpen daardoor bevoorrecht worden, en de uitgestrekte en vruchtbare distrikten van Groenekloof en Saldanabaai worden ook dan gediend door die lijn. Maar neen, Oom Koos zijn plaats ligt tusschen Malmesbury en Moorreesburg, en Oom Koos zijn broêrs wonen allen daar rondom Moorreesburg. Als de heeren Ryan en Louw nu eenmaal een lijn in die richting voorstaan met behulp van Oom Koos, dan weten zij goed, komen wij dadelijk met sterke petities, en maken op ons recht aanspraak, en zullen de regeering overtuigen dat de lijn in die richting, hierboven omschreven, de rechte lijn is. En om slechts van eene overgangspunt bij Swartberg over de rivier te spreken is immers te onzinnig, gevolgelijk is er verdeeldheid en de regeering is in een en dezelfde positie als met den Caledonschen spoorweg, en zegt:—"Wij kunnen niet twee lijnen, een voor Darling en Hopefield, en een voor Moorreesburg bouwen," en wij krijgen geen spoorweg. Is dat niet juist wat de heeren Ryan en Louw hebben willen? Ziet Oom Koos het schoone plannetje nog niet?<br>Dat de kooplieden van Malmesbury ons den spoorweg misgunnen, kunnen wij hen vergeven, want zij weten heel wel dat voor een tijd ten minste het hun bezigheid zal affekteeren, doch wij willen hopen dat mannen geëerd als dr. Rosenzweig en de heer Werdmuller, zich niet als speelballen in de handen van onze twee leden zullen gaan geven, om door eene verkeerde verlenging voor te staan, het geheele schema gaan helpen verongelukken, dewijl zij bij eene verlenging van den spoorweg niets verliezen en integendeel er veel bij winnen zullen.<br>Voor ditmaal genoeg.<br>Op den keper beschouwd.</ref> '''19 Desember 1897:''' Dr. Rozenzweig se brief verskyn eers op Kersdag in die koerant. Volgens Rozenzweig het die koerant en die briefskrywers die dam onder die eend uitgeruk. By die deputasie van 8 Desember was die meeste lede net saamgenooi; in sy amp as burgemeester was dit uit pure hoflikheid dat dr. Rozenzweig die deputasie vergesel het. Feitlik niemand, behalwe hy as burgemeester en Pierce Ryan (LWV), het 'n paar woorde gesê nie. Nie Louw nie, ook nie Lochner nie. Die deputasie wil geen dorp benadeel nie. Die deputasie wou bloot die beginpunt ("Kalabaskraal") in die plan met "Malmesbury" vervang het. Verder bly die plan soos hy is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Parlementsleden verdedigd. 25 December, Bijvoegsel:Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Met betrekking tot de brieven in zake van de verlenging van den Malmesbury-Piketberg spoorweg, die onlangs in uw geëerd blad verschenen zijn, schijnt het mij dat er een heel boel misverstand is met betrekking tot de handelwijze in deze zaak van onze vertegenwoordigers in de beide huizen, en ook van het eigenlijk oogmerk van de ingezetenen van Malmesbury en de omliggende streken.<br>Eerst wat onze vertegenwoordigers aangaat. Toen wij hun verzochten de deputatie te vergezellen, werd hun uitdrukkelijk gezegd, dat zij alleen gevraagd werden de deputatie voor te stellen aan sir James Sivewright; dat wij hoegenaamd niet wenschten dat zij zouden spreken, daar wij hun een vrije hand wilden laten, in geval andere deputaties, zegge van Darling, Moorreesburg of Hopefield hunne opwachting zouden maken bij den commissaris; dat verder zulks gedaan werd, als een gewone daad van beleefdheid; en laatstelijk, op dat zij op de hoogte van zaken zouden kunnen blijven, in elk geval wat de Malmesbury deputatie betreft. Aan dit verzoek werd dan ook stiptelijk voldaan, en er werd geen enkel woord door de heeren Louw of Lochner gesproken; de heer Ryan wees in korte woorden alleen op de dringende noodzakelijkheid om de verlenging van Malmesbury zelfs, en niet van Kalabaskraal te maken, de regeering eene vrije hand latende, zoodra de lijn de Darling-vlakte bereikt had, d.i. in aanmerking nemende de voorgestelde lijn van Kalabaskraal.<br>Er was hoegenaamd geen sprake van noch Hopefield, Darling of Moorreesburg af te snijden of te benadeelen. Ik wensch in de verste verte niet op te treden als een verdediger van onze vertegenwoordigers, daar zij in staat zijn zichzelven te verdedigen, maar wat ik gezegd heb is na rijp overleg, daar ik van gevoelen ben, dat in deze zaak onze vertegenwoordigers valsch en onjuist beschuldigd worden van Malmesbury de voorkeur te geven boven en tot nadeel van de andere dorpen. Ik heb de deputatie als burgemeester vergezeld, en daar ik op verzoek het woord voerde, denk ik dit aan hen, onze vertegenwoordigers, verschuldigd te zijn. Wat hun oogmerk is of was, daarmede heb ik op het oogenblik niets te doen, ik zeg alleen wat gebeurd is toen wij den commissaris zagen.<br>En wat de ingezetenen van Malmesbury in deze zaak betreft, wij willen noch Moorreesburg, noch Darling, noch Hopefield in den weg staan, alleenlijk wenschen wij, en dat is natuurlijk, dat de verlenging van Malmesbury, en niet van eenig ander station, zal plaats vinden. Overeenkomstig dan ook met ons gesprek met sir James Sivewright, heeft de deputatie twee wegen geïnspekteerd, die zij aan den ingenieur zullen voorleggen zoodra hij hier aankomt; wegen die wij meenen, geene van de andere dorpen zullen benadeelen.<br>R. H. Rozenweig,<br>Burgemeester.</ref> Op '''24 Desember 1897''' ontmoet die deputasie van Moorreesburg (die driemanskap G.P. Lochner, D. Krynauw en dr. G.H. Steyn) vir die nimlike sir James Sivewright. Na afloop van die bespreking met die Kommissaris van Openbare Werke word besluit: op vyf dorpe, by name Malmesbury, Piquetberg, Darling, Moorreesburg en Hopefield, moet daar 'n openbare vergadering by elkeen afsonderlik gehou word. By elkeen van hierdie vergaderings moet 'n afgevaardigde benoem word. Al hierdie afgevaardigdes sal dan 'n konferensie bywoon om die rigting van die voorgestelde spoorlyn te bespreek. Ongelukkig maak ''De Zuid-Afrikaan'' toe 'n foutjie (?){{voetnota|Daar is 'n enorme verskil tussen konsensus (waar almal oor iets saamstem) en meerderheidsbesluit. As Piquetberg saam met Moorreesburg en Malmesbury sou staan, was dit outomaties drie teen twee (Hopefield en Darling). Of sou die opvolgbrief, gerig aan dr. Steyn van Moorreesburg (waarom nie direk en onmiddellik aan ''De Zuid-Afrikaan'' nie?) bloot 'n manier wees om die werklikheid te probeer manipuleer wat by die ontmoeting gebeur het? Waarom is daardie brief, van sir James Sivewright gerig aan dr. Steyn, boonop op 7 Januarie 1898 op Hopefield voorgelees, as Moorreesburg nie eens genooi was nie?}} deur te skryf: "Sir James Sivewright het belowe dat hy die besluit van die meerderheid van so 'n konferensie sou aanvaar en dat hy die lyn wat deur die konferensie bepaal is sou laat opmeet."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg-spoorweg. 25 December, p. 2: Men zal uit de correspondentie in ons blad zien, dat de inwoners van de distrikten Malmesbury en Piketberg aan 't roeren zijn, omtrent de opmeting van den voorgestelden spoorweg. Een deputatie van Malmesbury heeft reeds hare opwachting bij den commissaris van openbare werken gemaakt, en gisteren ontmoette deze een deputatie van Moorreesburg, bestaande uit de heeren G. P. Lochner en D. Krynauw en dr. G. H. Steyn. De deputatie werd vergezeld van en voorgesteld door de heeren parlementsleden Lochner, Louw en Ryan. Nadat de zaak grondig besproken was en de deputatie alle argumenten ten gunste van hare beschouwing had aangevoerd, kwam men tot de volgende verstandhouding: Op de vijf dorpen Malmesbury, Piketberg, Darling, Moorreesburg en Hopefield zal een publieke vergadering gehouden worden met het doel een afgevaardigde te benoemen naar een conferentie van deze afgevaardigden om de richting welke de voorgestelde lijn behoort te nemen te bespreken. Sir James Sivewright beloofde, dat hij de uitspraak der meerderheid eener zoodanige conferentie zal aannemen en dat hij de lijn door de conferentie te worden bepaald zal laten opmeten. De deputatie nam genoegen in deze schikking en zal dadelijk stappen nemen eene conferentie zoo spoedig mogelijk belegd te krijgen.</ref> '''28 Desember 1897:''' "Groenekloover" se brief op hierdie datum gepubliseer dink aan hul hele ekonomie wat in duie gaan stort met die runderpes wat tans in die land woed. Die skrywer vra of sir James Sivewright nie self tydens sy besoek aan die streek die noodsaaklikheid daarvan ingesien het om die inwoners van Hopefield, Vredenburg, "de Baai" (Saldanhabaai) en Darling nader aan 'n spoorlyn te bring nie. Hul groot hoeveelhede graan, hout, kalk en ander produkte moet met ossewaens aangekarwei word Malmesbury toe. Ter wille van die "koopmansstand van Malmesbury" word die inwoners van die genoemde dorpe nou almal uitgesluit.<br> Net soos Brink, trek hy Moorreesburg se status in twyfel deur te vra of dit dan "so 'n groot handelstad" is dat die trein direk soontoe moet loop; hy stel eerder 'n roete voor wat tussen Hopefield en Moorreesburg deurloop om albei te bevoordeel.<br> Verder probeer hy die geologiese besware teen die Weskusroete afbreek: die bewering dat die lyn vanaf Kalabaskraal deur 'n "zandvlakte" moet loop, is volgens hom oordryf, aangesien die bodem eintlik uit gelykliggende gruis en klei bestaan. Hy beweer die spoorlyn na Hopefield toe is selfs beter as die binnelandse roete vanaf Malmesbury, wat gekenmerk word deur hoë heuwels en steil hellings waar die spoorlyn vreeslik sou moes kronkel. Dan kom die oproep tot aksie: "Waakt op, medebroeders, houdt vergaderingen, ontmoet den hoofd-ingenieur en den commissaris van publieke werken, met deputaties, om onze belangen bloot te leggen."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorweg van Malmesbury naar Piketberg. 28 December, p. 2:Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Ik zie in uw inleidings-artikel van Zaterdag, 9 December, dat een deputatie zich te Malmesbury heeft gevormd, met onze drie vertegenwoordigers in het parlement, en sir James Sivewright heeft ontmoet om de spoorweg-opmeting van Kalabaskraal naar Piketberg tegen te werken.<br>Was sir James niet zelf hier rond, en heeft hij niet zelf de noodzakelijkheid gezien dat ook wij, de ingezetenen van Hopefield, Vredenburg, de Baai, en Darling nader aan den spoorweg worden gebracht, daar wij een groote hoeveelheid graan, hout, kalk en andere produkten produceeren, die over zware wegen moeten aangebracht worden naar Malmesbury? Dit geschiedt nu meestal met ossen. Wanneer de runderpest deze dieren wegneemt, zal de produktie moeten verminderen. Ter wille van den koopmansstand van Malmesbury moeten wij uitgesloten worden. Waarom moet de trein direkt naar Moorreesburg? Is zij zulk een groote handelsstad? Wanneer de lijn tusschen Hopefield en Moorreesburg doorgaat, zullen beide plaatsen bevoorrecht worden. Zij geven voor dat de lijn van Kalabaskraal door een zandvlakte moet gaan. Het is niet erg zanderig. Langs den geheelen weg is gruis en klei te vinden, en een gelijke vlakte. Integendeel van Malmesbury niets dan hooge heuvelen en steile hellingen, waar de lijn kronkelende zal moeten gaan.<br>Kiezers van bovengenoemde distrikten, let op uwe leden, dat wij hen verder geen steun geven, daar zij voor ons niet willen werken: maar eigenbelang bij hen het zwaarst weegt, doordat zij alleen belang bij den koopmansstand te Malmesbury hebben.<br>Waakt op, medebroeders, houdt vergaderingen, ontmoet den hoofd-ingenieur en den commissaris van publieke werken, met deputaties, om onze belangen bloot te leggen.<br>Door bovenstaande in uw geëerd blad op te nemen, zult gij verplichten,<br>de uwe,<br>Groenekloover</ref> '''6 Januarie 1898:''' "Land en Volk" se brief word 'n dag voor die beplande spoorwegvergadering op Hopefield gepubliseer. Daarin waarsku die skrywer dat die inwoners van Hopefield die komende Vrydag alles in hul vermoë sal probeer doen om die voorgestelde Piquetberglyn te verkry. Hy vind dit egter ironies dat die Weskusbewoners van Saldanhabaai, Vredenburg, St. Helenabaai en die Sandveld ingespan word om te help "saamskreeu", aangesien hulle in elk geval toegang tot goeie hawens het om hul oeste binne 'n week of twee per skip te verskeep. Volgens hom is dit nie die boere self wat die grootste voorstanders van die spoorlyn Hopefield se kant toe is nie, maar die winkeliers van Hopefield, wat hulle ewe min steur aan die belange van die hinterland. "Land en Volk" maan die lesers tot kalmte en verdedig vir Oom Koos Lochner (LWR). Hy verduidelik dat Lochner die Moorreesburg-deputasie bloot uit hoflikheid vergesel het en nie uit eiebelang handel nie, maar in landsbelang. Hy vra waarom die mense van Vanrhynsdorp, Clanwilliam en Piquetberg vir twee myl se vervoer in plaas van een moet betaal, waarom hul goedere twee dae in plaas van een moet reis, en waarom die land twee pond in plaas van een moet betaal bloot om Hopefield te akkommodeer. As die hooflyn egter in 'n reguit lyn vanaf Malmesbury (die distrik se hoofstad en digsbevolkte deel) loop, kan Darling en Hopefield mettertyd taklyne bykry. So nie, sal almal permanent moet swaardra aan dieselfde duur vragpryse en ongerief as wat tans op die Kraaifontein-lyn verduur word. Laastens waarsku hy die kiesers teen die faksie van "Oubaas" {{Voetnota|Waarskynlik Jan A. Basson}} en maan hulle om vir hul eie mense (Afrikaners soos Lochner) te stem, eerder as om die belange van "jingo's" en Rhodes-manne soos James Douglas Logan te bevorder.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Piketberg-spoorweg. 6 Januari, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,–Terecht zegt ge dat de Afrikaander-partij het kan winnen, indien zij kleine geschilpunten wil laten varen en eendrachtig wil meewerken. Vrijdag wordt er eene vergadering gehouden te Hopefield, waar men alles zal probeeren om de voorgestelde Piketberg-lijn te verkrijgen zooals die thans wordt opgemeten. De menschen van Saldanabaai, Vredenburg, St. Helenabaai en Zandveld, die geen grooter gebruik van den spoorweg zullen maken, al komt die waar hij thans opgemeten wordt in stede van waar hij behoort te zijn, daar zij in het gezicht van goede havens wonen, vanwaar zij hunne oogsten in een of twee weken kunnen afschepen, zullen moeten helpen schreeuwen. Sir James zal geprezen worden: diens voornemen om de publieke gebouwen aan het einde van het dorp te plaatsen, zal vergeten worden. De vertegenwoordigers zullen gevraagd worden te bedanken. Den heer Lochner zal alle steun ontzegd worden. Dat de winkeliers van Hopefield hun best doen den spoorweg aan hun deur te krijgen, is toe te geven; zij zijn gewoonlijk de lieden die zich niet veel over het land bekommeren.<br>Doch de burgers, de boeren, behooren toch voorzichtig te zijn en niet met "Op den keeper beschouwd" te spreken, van den heer Lochner uit het parlement te willen houden. Want vooraf, de heer Lochner heeft nog maar de Moorreesburg-deputatie vergezeld, iets dat hij welvoegelijkheidshalve niet kon weigeren. Maar gesteld dat hij er voor zou zijn dat de spoorweg direkt gaat van den terminus, de hoofdstad van ons distrikt, door het dichtst bevolkte gedeelte van het land, in plaats van van Kalabaskraal met omwegen door een streek waar de bevolking dun is en men vanwege het zand den spoorweg niet zal kunnen bereiken, dan nog werkt hij niet in eigen belang zooals "Op den keeper beschouwd" zegt, maar in 's lands belang. Is het niet in belang van Van Rhijnsdorp, Clan William en Piketberg als de lijn rechtuit loopt, en zij dus voor één in plaats van voor twee mijlen moeten betalen, dat goederen één in plaats van twee dagen moeten reizen. Is het niet in 's lands belang dat één in plaats van twee pond uitgegeven wordt. Maar wat nog meer zegt, is eens een lijn naar het noord westen zoo direkt mogelijk van de hoofdstad van ons distrikt, door het dichtst bevolkte gedeelte des lands dan kunnen Darling en Hopefield nog altijd taklijntjes krijgen: doch is er eens een lijn van Kalabaskraal door het zand met zulke omwegen dan zal men altijd de groote vrachtprijzen moeten betalen, het ongemak moeten uitstaan en dezelfde klachten moeten hooren die nu van de Kraaifontein-lijn opgaan.<br>Maar zooals ik zeide het is natuurlijk dat de Hopefielders hun best doen om den trein zoo na aan hun deur te krijgen als mogelijk is. Zij moeten echter voorzichtig zijn dat zij 's lands vijanden niet in de hand werken. Te Darling bestaat er een partij ten gunste van den heer Logan. Den Rhodes-man, en pas op voor "Oubaas" hij wil u den heer Lochner laten tegenwerken en zegt "liever een advokaat of iemand anders dan onze vertegenwoordigers". Doch zoudt ge den heer Lochner, den Afrikaander, willen verruilen voor den heer Logan, de jingo? Gij zegt neen. Wel bedenk kalm wat in belang van het land is en niet wat voor u het voordeeligst is. Laat staan een klein geschil dat u niet tot nadeel is en in belang van het land is en bevorder de kandidatuur van een Afrikaander in plaats van hem tegen te werken en de kansen van een jingo en Rhodes-man te bevorderen, dan komt gij het best uwen plicht na jegens<br>Land en Volk.</ref> '''8 Januarie 1898:''' 'n Brief van "Een Boer" word gepubliseer waarin hy "komplimente" uitdeel ter verdediging van Oom Koos Lochner (LWR). Aan "Op den keper beschouwd" vra die skrywer deur watter bril hy kyk as hy beweer Lochner word aan die neus rondgelei — dit is volgens hom beslis 'n "sir James-bril". Hy bestempel "Op den keper" as 'n "vreemdeling in Jerusalem" omdat hy ooglopend nie besef Moorreesburg produseer meer as Darling, Hopefield en die Sandveld tesame nie. "Een Boer" vra retories watter sonde Lochner gepleeg het dat hy uit die parlement gehou moet word. Is dit omdat hy in die distrik se "graankas" woon en die trein eerder deur die vrugbare koringvelde van Moorreesburg wil sien loop as deur die "steenbok-rietvelde" van Hopefield? Of is dit omdat Lochner vir sir James Sivewright vasgevat het oor sy geheime, ongewilde planne om die plaaslike magistraatskantoor te verskuif? Die skrywer spot dat "Op den keper" nou naïewelik verwag dat Piquetberg, Clanwilliam en Vanrhynsdorp almal in gelid sy politieke bevele sal uitvoer, en vra sardonies of "Op den keper" dalk self vir die parlementssetel mik, of dalk vir James Logan gaan stem. "Groenkloover" spog met sy verskeidenheid produkte, soos rog, asof dit die edelste graansoort is. Weliswaar vind mens daar 'n bietjie koring, maar inderdaad ook knopbos en jakkalsbos, wat so vir drie sjielings en 'n sikspens per sak verkoop. Daarteenoor verkoop die veragtelike Moorreesburg duisende sakke koring, hawer en gars. Boonop herinner die skrywer vir "Groenekloover" aan Darling se enigste noemenswaardige bate, "hoofdman [Jan A.] Basson"{{voetnota|Die gebruik van die term 'hoofdman' deur 'Een Boer' is 'n doelbewuste retoriese vernedering. In die 19de-eeuse Kaapkolonie was 'hoofdman' (headman) die amptelike koloniale term vir tradisionele leiers wat aan stelsels soos huttebelasting onderworpe was. Deur Groenekloof so te marginaliseer en gering te skat, probeer hy die aanspraak op spoorweginfrastruktuur en parlementêre verteenwoordiging ondermyn.}} se soutpan. "Zandvelder" se eie grond is net vir bokke en beeste geskik; dié probeer Moorreesburg se vermoëns verkleineer deur bloot van "twaalf plase" te praat. Asof "Zandvelder" nie reeds terdeë van oor die honderd plase rondom Moorreesburg bewus is wat tussen 500 tot 2 000 sakke koring en 1 000 tot 3 000 sakke hawer en 'n groot hoeveelheid rog en gars oplewer nie. "Een Boer" sluit af met 'n waarskuwing gerig aan die skrywers om reguit met Lochner te praat wanneer hy hul vergadering besoek, in plaas daarvan om agter skuilname weg te kruip, en vra die deurslaggewende vraag: wie lei sir James Sivewright werklik aan die neus rond?<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Die Piketberg-spoorweg. 8 Januarie, Bijvoegsel: Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Vergun mij deze verdediging van oom Koos in uw geëerd blad. Elke week zie ik een hatelijk stuk in uwe uitgave tegen oom Koos, en wel uit Hopefield, Darling of Zandveld. Uit Hopefield is er een die het "op den keper beschouwt". Hij herinnert oom Koos aan den triomftocht van de heeren Louw en Ryan, en zegt dat zij oom Koos bij den neus gehad hebben. Door welken bril heeft hij dat gezien? Zeker door een "sir James" bril.<br>Dan weer in een tweeden brief veracht hij Moorreesburg als niets beteekenende. Arme keperbeschouwer, zou hij zulk een vreemdeling in Jeruzalem wezen dat hij dat hij niet weet dat Moorreesburg meer produceert dan Darling, Hopefield en Zandveld te samen. Nu moet oom Koos, omdat hij in de nabijheid van Moorreesburg woont en de trein door de vruchtbare korenvelden van Moorreesburg eerder kan gebouwd worden dan door de steenbok-riet-velden van Hopefield, uit het parlement, of is het omdat oom Koos ter elfder ure kennis heeft gekregen van de geheime plannen van dienzelfden sir James die op den keper nu zoo hoog roemt, om het magistraatskantoor te verplaatsen, tegen den zin van de ingezetenen en omdat oom Koos sir James zoo na op de hielen zat, dat hij niet tegen den zin van de ingezetenen kon gaan? Met behulp van Piketberg, Clanwilliam en Vanrhijnsdorp moet oom Koos nu uit het parlement gehouden worden alsof die dorpen zoo dadelijk gewillig zullen wezen om "op den keper" te gehoorzamen. Voor wie gaat "op den keper" stemmen? Voor Logan, of streeft hij zelf naar een zetel in het parlement?<br>Dan komt "Groen kloover" met zijn produkten voor den dag, zooals rog, alsof rog de edelste graansoort is. Een beetje koren vindt men en Knobbosch en Jakkalsbosch en zij verkoopen dat voor drie shillings en een sixpence per zak, terwijl andere plekken het voor twee shilling verkoopen. Het verachte Moorreesburg levert duizenden zakken koren, haver en gerst. Oom Koos moet nu uit het parlement, want hij woont nabij Moorreesburg. Wat kan oom Koos het helpen, dat hij in die graankas woont? Maar "Groenkloover" vergeet het harde pad van Kalabaskraal naar Klipfontein.<br>"Zandvelder" met grond voor bokken en beesten alleen geschikt, spreekt van twaalf plaatsen in Moorreesburg alsof hij niet weet dat er over de honderd plaatsen zijn die van 500 tot 2000 zakken koren en 1000 tot 3000 zakken haver en een groote hoeveelheid rog en gerst opleveren. Alweer moet oom Koos uit het parlement, want hij woont te Moorreesburg. "Groen kloover" heeft nog vergeten hoofdman Basson zijn zoutpan.<br>Hopefielders, "Groenkloover" en "Zandvelder", wacht tot oom Koos bij jullie vergadering komt houden. Spreekt dan man tegen man, maar niet met weggestoken namen, want dit toont uwe zwakheid. En spreekt tot geen voordeel van uwe zaak, maar veroordeelt het. Ik wil nu op mijne beurt vragen: wie heeft sir James aan den neus? Darling, Hopefield en Zandveld, pas op.<br>Ik noem mij,<br>Een Boer.</ref> '''8 Januarie 1898:''' In dieselfde uitgawe van ''De Zuid-Afrikaan'' reageer "Moorreesburger" heftig op "Op den keper beschouwd" se vroeëre aanvalle. Hy herinner die lesers wie eerste die regering om 'n spoorweg genader het: "Het was Moorreesburg en geen een ander, en daarom Moorreesburg verdient een spoorweg." Die skrywer bestempel sy opponent as gans onkundig en "bekrompe van geest". Al stem hy saam dat sir James Sivewright 'n intelligente man is, waarsku hy dat die Kommissaris van Openbare Werke feilbaar is en dat sy besluite slegs so goed is as die inligting wat hy ontvang. Wanneer mense soos "Op den keeper", wat met oogklappe deur die lewe gaan, vir Sivewright mislei met "schoone woordjes" en vleiery, loop die land die gevaar dat 'n spoorlyn gebou word wat op "gunste en gawes" gebaseer is, in plaas van een wat die meerderheid van die bevolking bevoordeel. Hy voeg by dat die Moorreesburgers geensins "beneveld" of kortsigtig is nie; hulle weet presies wat hul parlementsverteenwoordigers beoog en steun 'n roete wat ekonomies lonend sal wees. Die voorgestelde spoorlyn wat op daardie stadium deur die sandvlakte opgemeet word, kan volgens hom nooit winsgewend wees nie, aangesien dit die streek se vrugbaarste landbougrond uitsluit. Die brief sluit af met 'n uitdaging aan "Op den keeper", om sy wa en perde in te span en self na Moorreesburg se plase te kom kyk. Die reusagtige koring- en strooimiedens wat daar staan, sal die kusstreek se sandhope vinnig laat klein lyk.{{voetnota|Die koring- en strooimiedens in die Swartland was letterlik so groot soos huise gestapel. Al sedert 1719 in Peter Kolbe se dae: "Wenn sie es nach Hause gebracht haben, so legen oder schlichten sie es in grosse Hauffen aufeinander, die sie Myden [mijten] nennen: und lassen es also in solchen Hauffen nachdem sie es mit Stroh obenauf wohl verwahret haben, unter freyen Himmel liegen. Es werden aber diese Korn-Hauffen über 20. biß 30. Schuhe hoch, und nach Proportion breit; deswegen aber oben mit Stroh bedecket, damit das Wasser, wenn es etwa ungefähr regnen sollte, ehe sie ausgetroschen hätten, nicht hinein lauffen und innenwendig die Körner anstecken möge, daß sie auswachsen, oder gänzlich zu schanden werden."}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Voor de rechtuit-lijn. 8 Januarie, Bijvoegsel: Mijnheer, – Ik zie in uwe uitgave van 30 December een brief geteekend "Op den keeper beschouwd" omtrent de Malmesbury-spoorweg-verlenging. "Op den keeper beschouwd" valt de Moorreesburgers en oom Koos aan, omdat oom Koos saam was met de deputatie naar sir James. Maar de schrijver moet geheel en al onbekend wezen met de zaken van Moorreesburg, of verkeerd ingelicht zijn. Hij is zeer bekrompen van geest, en doet de vraag: sedert wanneer is Moorreesburg zoo belangrijk geworden? Is het niet [be]ter [v]oor oom Koos het publieke platform [te] [b]eklimmen? Ik vraag "Op den keeper be[s]chouwd" ook eens: Wie was de eerste die de [re]geering [o]m [ee]n spoorweg gevraagd heeft? [Het] [was] Moorreesburg en geen een ander, en [daaro]m Moorreesburg verdient een spoorweg. [Ik] [za]l opgaven noemen en zal uitvoeren hoeveel [hoe]veel [gra]an hier gewonnen worden.<br>Verder zegt hij dat het goed is dat sir James een goed hoofd heeft, anders was hij reeds gek geworden. Ik stem gaarne met den schrijver in dat sir James een goed hoofd heeft, maar het is niet altijd het geval dat iemand met een goed hoofd ook eens recht doet, want een mensch is feilbaar. En dan wordt iemand als sir James verkeerd ingelicht, want zoo iemand als "Op den keeper beschouwd" die niets weet van zaken, aan sir James verkeerde voorstellingen geeft, en schoone woordjes vertelt en uitnoodigt, enz., dan wordt er een lijn gebouwd, niet naar den wensch van de meerderheid der bevolking en geen lijn die betalen zal, maar een naar gunst en gaven.<br>Vanwaar komt het eigenbelang daar u van spreekt? "Op den keeper beschouwd" ziet den splinter in zijn broeders oog, maar vergeet den balk in zijn eigen oog. Zooals de lijn nu opgemeten wordt zal ze niet betalen, want ze zal door de zandvlakte loopen, terwijl de goede [gronden] [b]uiten[sl]uiting blijven. De Moorreesburgers [zijn] [niet] [b]eneveld om het in te zien dat onze [ver]tegenwoordigers met een verlenging willen [werke]n. Maar wij met onze vertegenwoordigers [willen] [ee]n lijn hebben die betalen zal, anders [staan] [w]ij [m]at. Maar "Op den keeper beschouwd" moet eerst een kar inspannen, of als hij geen kar en paarden heeft, zijn buurman erom vragen, en een reisje door Moorreesburg maken. Kijk [en] [oor]deel dan voor u zelf. De grootte dier [ko]ren- en der stroohoopen die wij hier hebben [getui]gen of u daar in het zand ook zulke [din]gen kunt hebben.<br>De uwe,<br>Moorreesburger.</ref> '''10 Januarie 1898:''' "Op de keper beschouwd" antwoord "Land en Volk", "Boer" en "Moorreesburger" almal in een enkele brief vanuit Hopefield. Hy verskaf egter geen nuwe feite om sy eie saak te versterk nie; sy verdediging steun hoofsaaklik op ''tu quoque''-teenaanvalle. Hy deel eers 'n paar klappe uit deur homself as jonk, voortvarend en wêreldwys aan die leser te bied, teenoor die binnelandse "ou oompies" wat die bal volgens hom heeltemal misslaan en deur hul kleingeestigheid glad nie die groot geheelbeeld kan insien nie. Dat hy die spoorwegsake van die begin af reg opgesom het, spreek duidelik uit die grootste politieke vergadering in die distrik wat tot nog toe op 7 Januarie op Hopefield plaasgevind het. Hy het die moeilikheid sien kom, en daar is dit nou. Net soos hy voorspel het.<br> Hy ontken dat sy (en andere) se vroeëre briewe "haatlik" teenoor oom Koos Lochner was; die briewe gaan Lochner bloot "te lijf" omdat hy nie konsekwent optree nie. "Op de keper" vra waarom "Boer" vir Lochner in die bresse moet tree. "Waarom antwoordt hij niet zelf?" Die skrywer merk op "Boer" was duidelik nie self teenwoordig toe die Kommissaris, sir James Sivewright, deur die distrik gereis het nie. "Op de keper" was egter self daar en het gesien hoe Lochner en Ryan destyds by Hamburgshoogte en op Hopefield instem met die presiese roete wat tans opgemeet word. Vir die skrywer is hierdie skielike ommeswaai van die parlementslede verdag. Hy onthou nog hoe hierdie selfde menere verlede jaar nog die deputasie uit Piquetberg, Clanwilliam en Hopefield na sir James Sivewright vergesel het. Die skrywer waarsku dat "Oom Tommy" [Thomas Louw] sekerlik nou kliphard in sy mou sit en lag—"dat men zijn kleintongetje kan zien"—terwyl hy kyk hoe die boere blindelings oor hul eie voete val. Hy voer aan die hele spoorwegskema sal noodwendig verongeluk as die Moorreesburgers so selfsugtig bly en weier om met dieselfde as die Sandvelders tevrede te wees. Hy pleit vir samewerking om die hande van die regering te sterk vir 'n ontwikkelingslyn wat ’n goue middeweg deur die distrik neem, en vra ten slotte waarom "Boer" self onder 'n skuilnaam skryf as hy oor sy anonimiteit kla.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Malmesbury-Piketberg-spoorweg. 13 Januari, Bijvoegsel, p. 2: Hopefield, 10 Jan. 1898.<br>Aan den Editeur.<br>Mijnheer,–Vergun mij zoo kort mogelijk "Land en Volk," "Boer" en "Moorreesburger" eventjes te straffen. Die ou oompies slaan den bal geheel mis. "Op de keper beschouwd" leest met zijn eigen bril, en zoo hem een langen leeftijd vergund wordt, hoort gij meer van hem, en de tijd zal leeren dat recht en gerechtigheid bij hem oneindig meer beteekenen dan eigenbelang. En dat "Op de keper beschouwd" zaken van den beginne af aan recht heeft opgevat, getuigt de grootste politieke vergadering van het distrikt te Hopefield gehouden op 7 Januari 1898.<br>"Boer" spreekt van hatelijke brieven, waar komt de hatelijkheid in? Wij gaan den edelen heer Lochner te lijf, omdat hij zich inkonsequent gedraagt. Maar waarom voor den edelen heer zoo in de bres gesprongen? Waarom antwoordt hij niet zelf? "Boer" was zeker niet tegenwoordig bij de ontmoeting van sir James op Hamburgs hoogte en te Hopefield ten tijde van zijn reis door het distrikt, "Op de keper beschouwd" wel, zoo ook de edele heeren Lochner en Ryan, en het was pleizierig de heeren toen te hooren instemmen met de richting thans onder opmeting, en waren zij dan destijds vreemdelingen en onbekend met hun eigen distrikt? en waren zij niet diezelfde heeren die verleden jaar de deputatie van afgevaardigden uit Piketberg, Clanwilliam en Hopefield bij sir James vergezelden, en wat was toen hun gedrag, en hoe blijkt het nu? Wat zeide de heer Lochner toen, en wat de heer Ryan, en waarom zoo kort omgesprongen? Neen, oom "Boer", ik zie gij neemt de zaken verkeerd op, omdat gij met het rechte der zaak onbekend zijt, en het zal toch al te moeilijk voor sir James wezen om den spoorweg bij de deur van iederen boer te brengen. En oom Tommy lacht, dat men zijn kleintongetje kan zien, als hij ons over dat struikelblok heen en weer ziet tuimelen, dat het geheele schema noodwendig moet verongelukken, indien gij Moorreesburgers, niet met net zooveel als wij tevreden zijt.<br>Wij verlangen niet u geheel en al uitgeworpen te zien, maar waarom zoudt gij zoo zelfzuchtig wezen om de rechten van anderen niet te billijken? En was uwe pen niet huiverig toen gij nederschreef dat Moorreesburg meer produceert dan Darling, Hopefield en Zandveld samen? En dan nog uwe aanmerking over knobbosch, jakhalsbosch en de aanmerking van "Moorreesburger" over "kar en paarden te leenen." Zijn zulke aanmerkingen niet al te ver gezocht en kinderachtig? Gij laat u door uwen gedachtenloop vervoeren, en geraakt in verwarring, een bewijs van kleingeestigheid oompie<br>het is een naarheid,<br>maar de waarheid.<br>Laat ons liever samenspannen en de handen van de regeering sterken, door eene ontwikkelingslijn welke ons plechtiglijk beloofd is, en waarop wij rekenen, gebouwd te krijgen, daardoor zullen wij ons land en distrikt een dienst bewijzen, want het geheele noordwestelijke distrikt zal alsdan oneindig meer produceeren, want het feit kan niet weggeredeneerd worden, dat onze boeren in een goed seizoen meer kunnen produceeren dan wat zij met hun twee of drie span vee kunnen wegrijden. Maar als de trein eenmaal loopt zooals thans opgemeten wordt, dan komt spoorwegvervoer in bereik van bijna ieder deel van ons distrikt. En neemt de kaart, dan zal een ieder zich spoedig overtuigen dat de lijn die opgemeten wordt eenen goeden middenweg door het distrikt neemt.<br>Heer editeur, nog net dit, want ik maak te veel inbreuk op uwe ruimte. "Boer" zegt, ik schrijf naamloos, maar waarom wilt gij mijn naam weten? Overtuigt mij dat ik onwaarheid verkondig.<br>En wat doet hij, hij spaart de waarheid en teekent "Boer," hoe strookt dit? Men zal met mij instemmen, dat tenzij beter argumenten uit Moorreesburg worden vernomen, het de moeite niet betaalt er verder notitie van te nemen. U nogmaals dankende, blijf ik<br>Op de keper beschouwd.</ref> '''15 Januarie 1898:''' Omdat ''De Zuid-Afrikaan'' na afloop van die Hopefieldvergadering (gehou 7 Januarie) op 11 Januarie gevra het vir syfers en opgawes bo retoriek, <ref name="ZA18981101" /> skryf Jan A. Basson die brief op Droogevlei, Groenekloof.{{voetnota|Die ouer naam is Drooge Valley op die topografiese kaart; vandag heet die plaas Droëvlei - met verwysing na Suid-Afrika. Hoofdirektoraat: Nasionale Geo-ruimtelike Inligting. 2010. 3318AD Darling. Vyfde uitgawe. Skaal 1:50 000. Kaapstad: Staatsdrukker}} Die brief word 22 Januarie geplaas. Basson glo nie die skrywer "Groenkloover" kan 'n Groeneklower wees nie, want 'n Groeneklower in murg en been sal uit respek nooit 'n naamlose brief aan 'n koerant skryf nie. Basson neem homself as voorbeeld: hy het by Hopefield nie sy gevoelens onder stoele en banke weggesteek nie; hy het ronduit oop en eerlik gepraat, en is ook bereid om die klein foutjies van Lochner te vergewe en te vergeet. Hy en sy seun sal steeds vir Lochner in die komende verkiesing stem. Basson het sy redes. Groenekloof het nog nooit Moorreesburg enige leed aangedoen nie, maar "Boer" ag homself die reg toe om Groenekloof te verag, bespot en te beledig, terwyl hy lofliedere sing oor die groot miedens en strooihope wat die Groeneklowers nie het nie. Om nou rog, jakkalsbos en knopbos op te haal is onnodig - wat oorbodig is, is onbenullig. Boer herinner Groenekloover selfs aan "hoofdman Bason en zijn zoutpan" - met daardie eretitel is Basson glad nie gediend nie, aangesien hulle almal in Engels en Hollands kan lees, skryf en redeneer, en hom as hoofman daarom nie nodig het om namens almal te dink nie. Basson erken dit is waar, Groenekloof het nou nie die koringopbrengs wat Moorreesburg noodwendig het nie. Groenekloof het egter nie heeltemal niks nie, te midde van die roes wat die streek geteister het. M. Duckitt, van Alexandersfontein, se opbrengs was 900 mud koring (±81,6 metrieke ton); W. Basson, van Bonteberg, 700 mud koring (±63,5 metrieke ton); J. A. Basson, Droogevlei 650 mud koring (±59 metrieke ton), sonder om ander graansoorte in te sluit. Dit is maar drie plase, al kan hy 'n dosyn ander opnoem. Anders as "Boer", roem Groenekloof nie slegs op graan nie. Die Groeneklowers se mark is baie meer gediversifiseerd as dit. Groenekloof lewer jaarliks 350 leggers (201 950 ℓ) wyn, sonder om nog die brandewyn in te reken. Groenekloof verkoop jaarliks duisende skape en honderde beeste en bokke. Groenekloof lewer jaarliks op die produktemark in Oktober honderde bale langwol, sonder brandsiekte, tot eer en voorbeeld vir Malmesbury, en maak as't ware die mark oop tot Moorreesburg se voordeel, naamlik vir kortwol.{{voetnota|Dié sin is tweeledig. Hy argumenteer dat Groenekloof se hoë-gehalte langwol (wat baie gesog was, omdat die 19de-eeuse masjinerie slegs hierdie tipe vir fyn klere kon gebruik) die groot wolkopers na die Malmesburymark lok. Omdat Groenekloof se topproduk die mark "oopmaak" en die pryse stimuleer, kry die Moorreesburgse boere byna as 'n guns 'n beter prys vir húl minderwaardige produk as wat hulle normaalweg sou kry.}} Die wolkopers van Malmesbury is sy getuies. Groenekloof lewer jaarliks 'n groot hoeveelheid botter op. Enkele bottermakers sluit in:{{voetnota|Net mooi in 1899, 'n jaar later, het twee Swede, Nils Georg Möller en G. Threnström hulle in Darling gevestig, om 'n romery van hul eie te begin in 1901. In 1906 het die onderneming so groot geword dat dit oorgeneem moes word deur boere wat 'n koöperasie gestig het. Mnr. Martin Versfeld van Slangkop was die eerste voorsitter van die direksie en hy het dit gebly tot in 1926. - ''vide'' Eeufeesgedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Darling, 1953, p. 89}} * M. Versfeld, Slangkop, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * W. Versfeld, Slangkop, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * W. Basson, Bonteberg, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * M. Duckitt, Alexandersfontein, maak gemiddeld 150 lbs. (68,04 kg) per week. :en nog vele andere. Groenekloof lewer duisende sakke van die allerbeste kalk op. Duisende sakke bas vir looierye. Groenekloof het 7 soutpanne, waarvan een te Droogevlei, wat alleen, volgens noukeurige berekening, 120 000 mud (±12 360 metrieke ton teen 103,00 kg per mud sout) sout per jaar kan lewer. Basson benut dan [[naamsmousery]]: omdat lord Charles Somerset, sir James Sivewright, generaal Goodenough, en menere Middelton, James Sauer, Ross en menig andere gesê het Darling en Groenekloof het potensiaal, daarom moet dit reg wees. Dat jakkals nou sy eie stert moet prys is vir Basson pynlik, maar dit dien as 'n "noodzakelijke verdediging [...] voor ons in een tijd van spoorweg-spanning".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Malmesbury-Piketberg spoorweg. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 2:Droogevlei, Groenkloof,<br>15 Januari 1898.<br>Aan den Redakteur.<br>Mijnheer,—Ik zie in Ons Land van 7 Januari een schrijven uit Moorreesburg, onderteekend "Boer", waarin hij den ed. heer Lochner verdedigt tegen de aanvallen uit Hopefield, Zandveld en Darling.<br>Nu wat Darling aangaat kan ik volmondig verklaren, dat er daar nooit een brief tegen den heer Lochner is geschreven; de brief, onderteekend Groenkloover is niet te Darling geschreven daar ben ik [zeker] van. Want wij Groenkloovers zijn [niet] gewoon anderen in nieuwsbladen naam[loos] aan te vallen, daartoe hebben wij te veel respekt voor anderen en voor ons zelven, en zoo wij schrijven dan onderteekenen wij onze namen, zoo als ik ga doen.<br>Nu wat ik tegen den heer Lochner te zeggen heb, dit heb ik publiek te Hopefield gezegd, niet onder een dekmantel, en verder ben ik heel moedig hem in der minne alles te zeggen en te vergeven. En wat meer is ga ik met mijn zoon nog voor hem stemmen; daartoe heb ik mijn reden.<br>Maar laten wij nu een kijkje doen in de resumé van "Boer" uit Moorreesburg, hoe of hij tegen ons onschuldig te velde trekt, daar wij hem "en geheel Moorreesburg" nooit eenig leed gedaan hebben. "Boer" barst los, veracht Groenkloof, bespot ons, beleedigt ons, waartoe hij in de verste verte geen recht heeft. Laten wij zien wat hij zegt. Groenkloof heeft een beetje rog en jakhalsbosch en knopbosch, en of rog dan zoo 'n edel graansoort is. Zie zijn onnoodig argument. Dan zegt hij de trein loopt door een nuttelooze vlakte, die niets opbrengt en zal niet betalen. Dan weer zegt hij Groenekloover heeft hoofdman Bason en zijn zoutpan ook nog vergeten. (Spottend, niet waar?) Verder wijst hij op de groote mijten en stroohoopen in Moorreesburg die wij niet hebben.<br>Nu wij erkennen dat het waar is, dat er te Moorreesburg groote oogsten gewonnen worden. Nu, "Boer" laat mij toe op mijn beurt toch ook iets van de door u verachte Groenkloof tot opheldering en verdediging te zeggen.<br>Hier wordt niet een weinig rog, jakhalsbosch en knopbosch gekweekt, maar een groote hoeveelheid koorn en andere graansoorten. Ik noem u eenige, ofschoon zwaar door roest geteisterd, nog hebben wij wat gewonnen. M. Duckitt, Alexandersfontein, heeft gewonnen 900 mud koorn, W. Basson, Bonteberg, 700 mud koorn, J. A. Basson, Droogevlei 650 mud koorn, buiten andere granen.<br>En zoo kan ik u nog een dozijn plaatsen opnoemen. Oordeel voor u zelf.<br>Verder "Boer", beroemt zich uitsluitend op graan te Moorreesburg. Laat ons zien of de Groenekloof iets meer voor den dag kan brengen. Wat ik zeg kan ik met cijfers bewijzen.<br>Groenekloof levert jaarlijks 350 leggers wijn op behalve den brandewijn.<br>Groenekloof verkoopt jaarlijks duizenden schapen en honderden beesten en bokken.<br>Groenekloof levert jaarlijks op de produktenmarkt in October honderden balen lang wol, zonder brandziekte, tot eer en voorbeeld voor Malmesbury, en regelt als het ware de Malmesburysche markt tot uw voordeel, voor uwe korte wol. Ik beroep mij op de Malmesburysche wolkoopers.<br>Groenekloof levert jaarlijks een groote hoeveelheid boter op. Ik noem u eenige botermakers: M. Versfeld, Slangkop, maakt gemiddeld per week 200 lbs.<br>W. Versfeld " " " 200 "<br>W. Basson, Bonteberg, " " " 200 "<br>M. Duckitt, Alexandersfont. " " " 150 "<br>en nog meer anderen.<br>Groenekloof levert duizenden zakken allerbeste kalk op. Duizenden zakken bast voor looierijen.<br>Groenekloof heeft 7 zoutpannen, waarvan een te Droogevlei, die alleen, volgens nauwkeurige berekening 120,000 mudden per jaar kan opbrengen.<br>Nu verder in die verachtelijke Groenekloof kunt gij mooi oprecht vee, zooals paarden, beesten, schapen enz. te zien krijgen. Mooi kampen en omheinde plaatsen.<br>Kom "Boer" van Moorreesburg en overtuig uzelven en wordt genezen van uw razernij.<br>Nu veroorlooft mij een vergelijking te maken tusschen u en andere voorname personen.<br>"Boer" van Moorreesburg veracht Groenekloof, ten minste hij laat het zoo verstaan.<br>En lord Charles Somerset een van onze vroegere gouverneurs, heeft voor omtrent 45 jaren voorspeld dat Groenekloof een van de voornaamste deelen van Malmesbury zou uitmaken volgens haar eigenaardige grondsoorten. Nog anderen, zooals generaal Goodenough, ed. heer Middelton, ed. heer James Saur, sir James Sivewright, ed. heer Ross en een menigte andere personen, om niet eens van intelligente boeren te spreken van andere gewesten. Het publiek oordeele dus voor zichzelven.<br>Het is pijnlijk voor mij om ons eigen lof te verkondigen, maar een ieder weldenkend mensch zal wel verstaan dat het een noodzakelijke verdediging is voor ons in een tijd van spoorweg-spanning.<br>Ten slotte schaam ik mij om bestempeld te worden met den naam van hoofdman, want onze menschen kunnen allen goed lezen en redeneeren in 't Hollandsch en Engelsch en ook verstaan wat zij lezen, dus zij hebben geen hoofdman noodig.<br>Dus, vriend van Moorreesburg, breng toch in 't vervolg aan het oude goede spreekwoord: "Als een hond slaapt laat hem met rust" in toepassing op onze zaak.Nu met beste, vriendelijke groete,<br>Geheel de uwe,<br>JAN A. BASSON Ez., L.W.V.<br>P.S. Verder zinspeelt "Boer" op ons aanstaand hardepad van Kalabas. Maar laat mij u zeggen dat de zoutpannen van 36 tot 38 mijlen van Kalabaskraal zijn en bereken het gewicht van zout en de lage prijzen van dit artikel om te competeeren met anderen en gij zult zien hoe noodig een spoorweg is.<br>J. A. B.</ref> '''17 Januarie 1898:''' Op die plaas Drieheuvel{{voetnota|Daar is inderdaad 'n plaas "Drieheuvel" [in die enkelvoud!] op 'n ou topografiese kaart langs die Bergrivier, oos van Moorreesburg. Vandag word die naam "Drie Heuwels" op moderne topografiese kaarte aangegee - met verwysing na Suid-Afrika. Hoofdirektoraat: Nasionale Geo-ruimtelike Inligting. 2010. 3318BB Porterville. Vyfde uitgawe. Skaal 1:50 000. Kaapstad: Staatsdrukker.}} skryf Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) op hierdie datum sy repliek. Dit word op die 22ste Januarie gepubliseer en aan "Op de keeper beschouwd" gerig. Lochner wys maar net op sy kennisgewing wat op 15 Januarie 1898 in ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn het, waarvoor hy reeds byna 'n maand tevore op 28 Desember 1897 geteken het om in die koerant geplaas te word.{{voetnota|Die koerant wou waarskynlik nie te vroeg die kennisgewing plaas nie, omdat die datum van die vergaderings tot dan die lesers maklik kon ontgaan.}} Byna 'n week voordat die kennisgewing van die Hopefield-vergadering op 4 Januarie 1898 geplaas is. Hy en die ander Bondskandidate sal 27 Januarie op Darling wees, en 28 Januarie op Hopefield.<ref name="verkiesingsveldtog1898" /> Hy is bereid om vir die kiesers van Hopefield te ontmoet wat hom reeds "gecondemneer" het. Hy hoop dat "Op den keeper beschouwd" dan met sy ware naam vorendag sal kom, sodat vriend en vyand vir hulself kan oordeel.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heer Lochner zal spreken. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 2:Drieheuvel, 17 Januari 1898.<br>Aan den Redakteur.<br>Mijnheer.–Ik zie in uwe uitgave van 13 dezer, dat "Op de keper beschouwd" in zijn antwoord op den brief van "Boer" zeide waarom antwoordt de heer Lochner niet zelf. Ik verwijs "Keper beschouwer" naar uwe uitgave van 15 dezer, waarin hij zal zien eene advertentie eener vergadering die ik onderteekend heb en wel op 28 Dec., ten einde "Keper beschouwer" en de kiezers van Hopefield, die mij zoo gecondemneerd hebben, op het platform te ontmoeten. En ik hoop dat "Op de keper beschouwd" dan met zijn waren naam voor den dag zal komen opdat vriend en vijand voor zichzelven kunnen oordeelen.<br>De uwe,<br>J. A. v. A. Lochner.</ref> ==== Hopefield hou groot vergadering ==== [[Lêer:Sir James Sivewright - May 1902 - Cape Colony.jpg|duimnael|regs|Hopefield se troefkaart:<br>sir James Sivewright<br>Kommissaris van Openbare Werke<br>(17 Januarie 1896 – 13 Oktober 1898)]] '''4 Januarie 1898:''' 'n Kennisgewing word geplaas van 'n vergadering wat gehou sal word op 7 Januarie, in die hofsaal op Hopefield, stiptelik om 10 vm. Rede: "om de gevoelens te vernemen aangaande de Verrichtingen der deputaties die hunne opwachting bij den Commissaris van Kroonlanden hebben gemaakt om de lijn nu onder opmeting, aangaande den Piquetberg Spoorweg veranderd te krijgen." Die inwoners van Darling, Groenkloof, Vredenburg, Saldanhabaai, St. Helenabaai, die Sandveld, Piquetberg, en die veldkornetskap Zout Rivier is ook genooi. Moorreesburg is duidelik nie genooi nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Kennisgeving: Een Belangrijke Vergadering. 4 Januari, p. 1: Een Belangrijke Vergadering Zal gehouden worden te Hopefield en wel op VRIDAG, den 7den JANUARI 1898, precies om 10 uur v.m. in de Hofzaal alhier, om de gevoelens te vernemen aangaande de Verrichtingen der deputaties die hunne opwachting bij den Commissaris van Kroonlanden hebben gemaakt om de lijn nu onder opmeting, aangaande den Piquetberg Spoorweg veranderd te krijgen. De Ingezetenen van Darling, Groenkloof, Vredenburg, Saldanhabaai, St. Helenbaai, Zandveld, Piketberg, en Veldkornetschap Zout Rivier, worden uitgenoodigd om deze, zeer belangrijke vergadering bij te wonen en niet ten achteren te blijven.<br>Op last der Vergadering<br>gehouden 29/12/97.<br>A.J. Stigling, Sec. Spoorweg Comité.<br>Hopefield,<br>December 30, 1897.</ref> '''7 Januarie 1898:''' 'n Groot vergadering is op Hopefield gehou. Ongeveer 300 van die invloedrykste ingesetenes van Hopefield, Darling, en omstreke was teenwoordig.Uit Darling was daar tussen 20 en 30 besoekers, en baie van ander plekke. Die landdroskantoor kon glad nie almal akkommodeer nie. Die doel van die vergadering was om insette vanaf die publiek te kry hoe hulle oor die voorgestelde spoorwegverlenging voel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> J.W. Stigling was voorsitter.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" />Ds. Neethling, die ''pastor loci'', kon weens ongesteldheid nie die vergadering bywoon nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /><br> Stigling hoop die vergadering sal vrymoedig maar ordelik geskied. Graag wil hy ook net 'n regstelling maak. In ''De Zuid-Afrikaan'' van 25 Desember 1897 staan daar sir James Sivewright het gesê dat alle plekke/plase afgevaardigdes hierheen moet stuur, en op grond van die gevoelens van die meerderheid afgevaardigdes sou hy optree. Dit is onjuis. Stigling het hier 'n brief van sir James Sivewright wat aan dr. Steyn gerig is, wat hy later aan die vergadering sal voorlees. Daarin sit sir James die saak duidelik uiteen.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> A.J. Stigling, die sekretaris, lees die kennisgewing voor, waarin almal van Hopefield en omstreke uitgenodig word om die vergadering by te woon. Die sekretaris sê hy sal ter opheldering voorlees uit ''De Zuid-Afrikaan''. Daarin staan geskryf wat die boere-parlementslede gesê het toe die eerste deputasie die regering gaan spreek het, om uit te wys:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Ryan eerder die spoorwegverlenging wou verongeluk as bevorder, en daarom nie so maklik onskuldig kan pleit nie<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Lochner van standpunt verander het<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Jan Basson werklik die verlenging wil bevorder.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarna lees Stigling hardop die uittreksels uit die verslag van die deputasie, naamlik:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Vir Pierce Ryan (LWV) is die afvaardiging 'n bewys dat 'n ommekeer, selfs 'n revolusie van sentiment onder die boere plaasgevind het. Jare tevore was die boere sterk gekant teen die spoorweë, omdat die spoorweë geld uit die land neem, en nou kom hulle sélf en pleit vir spoorwegverkeer. Dit is 'n verblydenende teken en hy beskou die spoorweg as die boer se grootste vriend. By gebrek aan bevaarbare riviere is spoorweë die enigste middel om hierdie land behoorlik te ontwikkel. Mens moet net egter in gedagte hou dat die spoorlyn 'n ontwikkelingslyn moet wees, wat die land en distrikte moet ontwikkel. Dit moenie 'n lyn wees soos die Malmesbury-lyn, wat 30 myl ver gaan voordat daar enigiets is om te vervoer nie. Dit moenie 'n punt-tot-punt-lyn wees nie, m.a.w. soos die spoorlyn na die goudveld, wat uitsluitlik gebou is met die doel om die goudvelde te bereik nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Lochner (LWR) het hom ten gunste van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, omdat die distrikte daardeur die beste ontwikkel sou word. Hoe dan ook, mense het besluit om die saak in die hande van die regering te laat. Hy dink wel 'n nuwe opmeting is nodig en glo dat die Kommissaris deur 'n besoek aan die distrik vinnig oortuig sal word watter rigting die spoorlyn moet inslaan.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Jan Basson (oud-LWV) het gevra dat die lede van die deputasie in Hollands moet praat, wat geredelik deur die Kommissaris toegelaat is. Basson het gesê daar was op 15 Januarie 1897 'n openbare vergadering op Piquetberg gehou. Afgevaardigdes uit al die omliggende streke is soontoe genooi om die spoorwegkwessie te bespreek. Die algehele konsensus was dat die die spoorlyn nie by 'n dorp moet aandoen nie. Die doel was om 'n goue middeweg te soek om die distrikte te ontwikkel. Daarvoor sou die verlenging van die Malmesbury-lyn baie geskik wees. Die lyn sou dan verleng kon word óf vanaf Kalabaskraal (wat wel 'n afsonderlike (dooie) lyn Malmesbury toe sou beteken van slegs 9 myl), óf vanaf Malmesbury na 'n punt 6 of 7 myl oos vanaf Hopefield en ongeveer 6 myl wes van Moorreesburg, en daarvandaan reguit deur na Piquetwegstasie. Die vergadering te Piquetberg het die volgende resolusie eenparig aangeneem: "Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word."<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> A.J. Stigling beskou sir James Sivewright as 'n eerlike man, 'n man van gesag wat aan sy beloftes gestand doen. Hy glo ook dit was onbillik van Malmesbury om die voorgestelde verlenging te dwarsboom, omdat Malmesbury niks met die saak uit te waai het nie.{{voetnota|Malmesbury het reeds 'n terminus gehad, terwyl die ander dorpe nog niks gehad het nie. Malmesbury word dus reeds bevoordeel. Verder was hierdie dorp nie verteenwoordig of teenwoordig by die deputasie wat sir James Sivewright op 23 Februarie 1897 ontvang het nie.}}<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Brink (van die Sandveld) voel jammer dat sake so moes uitdraai en die (huidige) deputasie so lank gesloer het om die regering te gaan spreek. Maar wat hom net grief: mense het net so omgeswaai, en toe kom staan hulle en stel 'n ander lyn voor. Hy prys sir James; hy het getoon dat hy 'n man van sy woord is. Die vorige deputasie is 'n skreiende skande vir die inwoners van hierdie streke. Die lede van die Laerhuis is 'n skande; hul uitsluitlike doel was om hul persoonlike belange te bevorder en die koopmanne te bevoordeel. Jy hoef nie meer na die verteenwoordigers op te kyk nie. Dit grief hom soos Lochner so skielik 'n algehele ommeswaai gemaak het en nou teen die belange van sy kiesers opgetree het. Daar word nou baie gepraat van die groot, pragtige Moorreesburg, en Brink wil nou nie die Moorreesburgers beledig nie, maar hy sou tog baie graag wou weet van wanneer af Moorreesburg so 'n groot, manjifieke plek geword het. Na sy beste wete is daar slegs enkele plase wat hierdeur bevoordeel kon word. Na sy mening was die doel van die vorige deputasie nie om 'n beter lyn aan te beveel nie, maar om die spoorweg te verongeluk en om die handelaars (lees: die geldmag) van Malmesbury te bevoordeel. 'n Mens kan jou egter daaraan troos: sir James Sivewright sal tot die bitter einde toe aan sy woord getrou bly.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jan Basson is dit eens met Brink. Darling staan bankvas agter Hopefield. Die inwoners van Darling en Groenekloof was heeltemal tevrede met die opgemete lyn soos dit was. Die vorige deputasie het geen reg gehad om dit te doen nie. Dit is nie hoe ooreengekom en ingestem is nie. Malmesbury se gedrag is uiters laakbaar. As Malmesbury dan ontevrede was met die opgemete lyn, dan was dit sy dure plig om die inwoners van die ander plekke/plase te betrek. Maar nee, haastig en agteraf word 'n deputasie gestuur Kaap toe om 'n ander lyn te beding. Sodat slegs 'n paar mense ten koste van die menigte bevoordeel kan word. Die ingenieurs het uitdruklik gesê die lyn vanaf Malmesbury, daardie einste lyn wat die deputasie nou so voorstel, sal baie duurder kos as die huidige opmeting. Moorreesburg het glo baie produkte te bied, maar wat anders het Moorreesburg te bied behalwe graan? Groenekloof/Darling het 'n verskeidenheid produkte soos graan, wol, bas, kalk, sout, wyn ens. Mense wat sê Groenekloof het niks te bied nie, weet feitlik niks van die streek af nie. Verder wys Basson op die hartlike samewerking onder al die belanghebbende partye, en hoop die Sandveld en Piquetberg sal ook ewe hartlik met Hopefield wil saamwerk. As Piquetberg afgesny sal word, wat sal die plek dan beteken? Dit is vir die Piquetbergers se eie beswil om met Hopefield saam te werk.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Tapper (Darling) die volgende resolusie voor, en J. Visser (Klipbank) sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(1)''' Die vergadering is tevrede met 'n spoorlyn wat "het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen", maar ook 'n lyn wat gelyke reg sal laat geskied aan sowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai as die Sandveld.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Brink (Sandveld) voor, en Rijk Melck sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(2)''' Die vergadering spreek sy afkeuring uit m.b.t. die gedrag van Malmesbury en Moorreesburg teenoor Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en die Sandveld; omdat 'n deputasie gestuur is na die Kommissaris van Openbare Werke om die spoorlyn op so 'n manier te probeer wysig wat Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld sal benadeel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> J. Basson wil net 'n oomblikkie hierby stilstaan, voordat die resolusie tot stemming oorgaan. Basson keur die gedrag van Lochner ten sterkste af. Almal het gedink hy is 'n voorstander van die spoorwegverlenging. Altans, daardie indruk het hy gewek toe sir James Sivewright kom besoek aflê het; kyk maar na sy toespraak op Piquetberg op 15 Desember. Maar nou nie meer nie. En wat sake vererger, is: Lochner het hom weer as kandidaat vir die Hoërhuis verkiesbaar gestel. Onder hierdie omstandighede is daar nie 'n manier dat iemand vir hom gaan stem nie. Basson wil dit ook nie so ronduit noem nie, maar dit lyk of Lochner 'n Janusgesig het. By die banket van sir James Sivewright het Lochner hoogs voldaan hom geskaar by die voorgestelde spoorlyn, maar nou het hy skielik ontdek daar is 'n beter lyn net om die draai. Basson vind dit vreeslik jammer dat Lochner nie op Hopefield teenwoordig is om sy "vreemdsoortig gedrag" te verklaar nie. In die skare kom die uitroep: "hy is bang!". En wat Ryan aanbetref: Basson kan eerlikwaar sê, op politieke gebied het hy nog nooit Ryan geglo nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die resolusie word nou algemeen en met toejuiging aangeneem.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel D.J. Coetzee (Bergrivier) voor, en Chas. Ducket sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(3)''' Die vergadering veroordeel die gedrag van Ryan en Louw (LWV's) en Lochner (LWR) wat bogenoemde deputasie vergesel het, en hul eie persoonlike belange bó die belange van Darling, Hopefield, ens. gestel het.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Jacob Retief voor en Jan Basson sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(4)''' Die vergadering stel sy volle vertroue in die Kommissaris van Openbare Werke, sir James Sivewright, en die billike wyse waarop hy die rigting van die genoemde spoorweg aangedui het; sou die spoorweg gebou word, sal dit 'n lewende monument wees van sy onpartydigheid en handhawing van gelyke regte, veral aan 'n deeltjie van die distrikt Malmesbury wat die spoorlyn die nodigste het.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jacob Retief wil ook net 'n paar woorde sê oor die voorstel voordat daar tot stemming oorgegaan word. Hy onthou hoe groot die opkoms was en hoe geesdriftig sir James Sivewright 'n rukkie gelede nog ontvang is met sy vorige besoek om die behoeftes van hierdie geweste te ondersoek. Lochner en Ryan was ook teenwoordig. En almal stem toe soos een man saam dat die voorgestelde lyn die enigste moontlike en allerbeste een was. Maar nou het dieselfde parlementslede onmiddellik omgeswaai; daarom kan hul kiesers hulle nie meer vertrou nie. Die parlementslede wou die uitbreiding saboteer, uit eiebelang. Waarom moes die streke hul eie belange opoffer vir 'n paar menere?<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daar was party uit Malmesbury wat alles by magte sou doen om die verlenging te probeer kelder, omdat hulle Malmesbury as die terminus/eindpunt wil behou, en sodoende die mag wil behou. Maar hoe klop die syfers? Die Malmesbury-lyn is nie lonend nie, en nou moet almal mooi saamwerk en opdok om 'n dooie lyn aan die lewe te hou? Waarom dan, as die voorgestelde verlenging 'n lonende een daarvan kan maak? Retief wil ook benadruk: daar is manne op Malmesbury wat openlik gesê het die Darlingers en Hopefielders se kleinkinders sal al grys wees, dan sal hulle nog nie die verlenging sien nie. Wat beteken sulke praatjies dan anders as om hierdie voorgestelde verlenging te probeer verongeluk? Gelukkig steur sir James Sivewright hom nie aan sulke ongegronde bewerings en selfsugtige argumente nie, maar het rotsvas by sy beginsels gestaan. sir James is 'n versiende man; hy sal nie deur hulle oorreding so 'n flater begaan nie. Sir James sal sonder twyfel hierdie omgewing behulpsaam wees, maar dan moet sy hande versterk word deur eendragtige samewerking.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die voorsitter wil net graag vinnig terugkeer na daardie misverstand in ''De Zuid-Afrikaan'' van 25 Desember 1897. Hy glo nie ''De Zuid-Afrikaan'' sou met kwade bedoelings sulke waninligting versprei het nie, maar die koerant is ongetwyfeld verkeerd ingelig. Stigling lees die brief voor wat sir James Sivewright aan dr. Steyn gerig het:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> {{cquote| Dr. Steyn!<br> Ek lees in die koerante 'n aanhaling m.b.t. die vergadering waar ek met u en die ander lede van die deputasie teenwoordig was. Blykbaar sou ek glo gesê het: "dat ek my sou skaar by die beslissing van die meerderheid van die verteenwoordigers van 'n vergadering wat belê sal word".<br> Ek vind dit gepas om u meteens daaraan te herinner dat sodanige uitlating nooit oor my lippe gekom het nie. Wat meneer Louw egter aanvoer, feitlik veelmaal gedurende die byeenkoms, was: indien die verteenwoordigers van Malmesbury, Darling, Hopefield en Moorreesburg tot 'n vergelyk kon kom, hy daarvan seker sou wees dat hulle 'n spoorlyn sou kon trek waarmee almal tevrede sou wees. Daarop het ek geantwoord dat indien mense hulle by één lyn kon bepaal, waarmee almal tevrede sou wees, daar niemand meer tevrede sou wees as ek nie. En ek stel my bereid om so 'n spoorlyn toe te ken.<br> Ek vind dit gepas om dit meteens aan u te noem om enige misverstand te voorkom.<br> Die uwe, James Sivewright.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> }} Die brief is dawerend toegejuig. Te midde van die briewe in die koerante wat net kwaad stook om die goeie saak te verydel, kan die inwoners van Hopefield en omstreke maar sir James steun, om te kry wat hulle wil hê. Doen hulle dit nie, dan sal hulle niks kry nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die resolusie word met groot toejuiging en staande applous aangeneem.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jan Basson bedank die voorsitter en die sekretaris vir hul dienste, waarop dr. Nieuwoudt sekondeer. Jacob Retief bedank die inwoners van Darling, die Sandveld en ander plekke wat die Hopefielders so kragdadig gesteun het en steeds steun, en spreek die hoop uit dat hulle op soortgelyke wyse sal voortgaan. Coetzee sekondeer. Brink beskou dit van die allergrootste belang dat die inwoners van Darling, Hopefield, die Sandveld, Groenekloof, St. Helenabaai en Saldanhabaai hartlik moet saamwerk. Slegs daardeur sal die gewenste doel bereik word.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Dr. Nieuwoudt stel voor dat die sekretaris die opdrag gegee word om die verrigtinge van die vergadering aan sir James Sivewright te stuur. Brink sekondeer. Daarna gaan die vergadering uiteen.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. 11 Januari, Bijvoegsel:Volgens aankondiging werd alhier heden (Vrijdag 7 Jan.) eene vergadering gehouden, om de voorgestelde spoorwegverlenging te overwegen en te bespreken. De opkomst was zeer groot en invloedrijk; ja het zou goed geweest zijn zoo zij, die dikwijls zich zoo vergeten en met verachting van de boeren spreken, tegenwoordig waren, om te zien met welke klas van menschen men te doen heeft; en dat zij alles behalve verachtelijke boeren zijn. Het magistraatskantoor kon dan ook volstrekt niet allen bevatten, daar zoowat een 300 tegenwoordig waren. Van Darling waren tusschen 20 en 30 overgekomen, en velen van andere plaatsen.<br>Tot voorzitter werd gekozen de heer J. W. Stighling, die in eenige inleidende woorden het doel der vergadering bekend maakte nl. om het gevoelen van het publiek te vernemen over de voorgestelde spoorwegverlenging. Hij hoopte dat de vergadering zich vrij en duidelijk, maar tevens bezadigd en ordelijk zou uitspreken. Voor hij de gelegenheid tot spreken gaf, wenschte hij aan te merken dat hetgeen in Ons Land van 25 December 1897 voorkwam, als zoude sir James Sivewright gezegd hebben, dat alle plaatsen afgevaardigden moesten kiezen, en dat hij dan overeenkomstig het gevoelen van de meerderheid der afgevaardigden zou handelen, niet correct was. Ons Land moet verkeerd ingelicht zijn. Hij had hier een brief van sir James Sivewright aan dr. Steyn hieromtrent, die hij later zou voorlezen, waarin sir James de zaak behoorlijk uiteenzette.<br>Daarop las de secretaris, de heer A. J. Stighling, de kennisgeving, de vergadering oproepende voor, waarin allen zoowel van Hopefield als omstreken uitgenoodigd werden de vergadering bij te wonen. De secretaris zeide dat hij ter opheldering zou voorlezen uit Ons Land, wat de boeren parlementsleden gezegd hebben toen de eerste deputatie over deze zaak de regeering ontmoet heeft, om aan te toonen:<br>dat de heer Ryan niet maar zoo gemakkelijk onschuldig kon gepleit worden in deze zaak, daar zijn streven was de verlenging te verongelukken in plaats van te bevorderen;<br>dat de heer Lochner van front veranderd was, en<br>dat de heer Jan Basson werkelijk de bevordering der verlenging bedoelde.<br>Hij las daarop de volgende uittreksels uit het rapport van de deputatie bij de regeering:<br>AANHALING.<br>"De heer P. Ryan, L.W.V., was zeer verblijd tegenwoordig te zijn. Deze deputatie was hem een bewijs dat er een ommekeer, een revolutie van gevoelen is plaats gevonden bij onze boeren. Jaren geleden waren de boeren sterk tegen spoorwegen en zeiden dat de spoorwegen het geld uit het land nemen, en nu komen zij zelven pleiten voor spoorwegverkeer. Hij dacht dit een verblijdend teeken en achtte de spoorweg den grootsten vriend van den boer te zijn. Bij gebrek aan bevaarbare rivieren zijn spoorwegen het eenige middel om dit land behoorlijk te ontwikkelen. Bij het bouwen van den spoorweg, moest men echter ééne zaak in het oog houden. Het moet een lijn wezen die strekken zal om het land te ontwikkelen. Het moet niet een lijn zijn zooals de Malmesbury-lijn die 30 mijlen ver gaat voor er iets te vervoeren is. Het moet niet een van punt tot puntlijn zijn, zooals bijvoorbeeld de lijn naar de goudvelden die gebouwd werd enkel met het doel de goudvelden te bereiken. De lijn moet enkel gebouwd worden met het oog op de ontwikkeling van de distrikten waardoor zij gaat. Hij dacht dat de regeering, die getoond heeft ten gunste van ontwikkeling des lands door spoorwegen te zijn, de zaak alle billijke consideratie zou geven"…<br>"De heer Lochner verklaarde zich ten gunste van de Malmesbury verlenging daar die distrikten daardoor best zouden worden ontwikkeld. Hoe het zij, men had besloten de zaak in handen van de regeering te laten. Hij dacht eene nieuwe opmeting wenschelijk en meende dat de commissaris door een bezoek aan het distrikt spoedig overtuigd zal zijn welke richting de lijn zal moeten nemen".<br>"De heer Jan Basson, ex-L.W.V., verzocht dat de leden der deputatie toegelaten zouden worden in het Hollandsch te spreken, hetgeen door den commissaris gereedelijk ingewilligd werd. Voortgaande zeide hij dat er op 15 Januari 1897 eene publieke vergadering te Piketberg gehouden werd waarheen afgevaardigden uitgenoodigd waren uit al de omliggende distrikten, en waarop de kwestie van spoorwegverlenging besproken werd. Het gevoelen was dat men niet net moest trachten een spoorweg naar de dorpen te krijgen. Hoofddoel was, zooveel mogelijk de distrikten te ontwikkelen. Voor dat doel, dacht hij, zou eene verlenging van de Malmesbury-lijn best geschikt wezen. De lijn zou dan verlengd kunnen worden òf van Kalabaskraal (waartegen echter het bezwaar was dat men dan een lijn van 9 mijlen zou hebben, die als het ware een afzonderlijke lijn vormt), òf van Malmesbury naar een punt 6 of 7 mijlen van Hopefield en ongeveer 6 mijlen van Moorreesburg en vandaar naar Piketbergwegstatie. De vergadering te Piketberg gehouden had de volgende resolutie eenparig aangenomen: 'Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen aan het bouwen van een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Clanwilliam, Zandveld, Troe-Troe, Calvinia en Namakwaland, op de billijkste wijze behandeld zullen worden.'"<br>Verder wees hij er op dat sir James Sivewright als eerlijk man en man van positie zich aan zijne belofte gehouden had. Hij was ook van gevoelen dat het onbillijk was van Malmesbury, de voorgestelde verlenging te dwarsboomen, daar Malmesbury, volgens zijne opinie, niet met de zaak te maken had. (Hoor, hoor.)<br>De heer Brink (Zandveld) drukte zijn leedwezen uit, dat de zaken zulk een loop genomen hadden. Hij betreurde het dat de deputatie zoo lang gesloerd had de regeering te ontmoeten. Maar wat hem het meeste griefde was, dat men nu gelijk de wind omgedraaid was, en een andere lijn ging aanbevelen dan de voorgestelde. Hij prees sir James echter; die had getoond een man van zijn woord te zijn, en heeft zijne positie op waardige wijze opgehouden. (Toejuiching.) Hij noemde de laatste deputatie eene schande voor de ingezetenen van deze streken. (Hoor, hoor!) En de leden van het lagerhuis zijn ook een schande voor ons. (Hoor, hoor!) Hun doel was slechts hunne persoonlijke belangen te behartigen en de kooplieden te bevoordeelen. (Toejuiching.) Hij was van gevoelen dat men van de lagerhuis-leden verder geen notitie kon nemen (hoor, hoor!) Doch wat hem zeer griefde was, dat de heer Lochner zoo plotseling geheel omgesprongen was en nu tegen de belangen van zijne kiezers handelt (hoor, hoor!) Men sprak nu zooveel van het groote prachtige Moorreesburg, en hij wou de Moorreesburgers niet beleedigen, maar toch wenschte hij gaarne te weten sedert wanneer Moorreesburg dan zulk een groote prachtige plaats geworden was. (Hoor! hoor!) Zoover hij wist waren er slechts eenige plaatsen die daardoor bevoordeeld zullen worden. Het doel van de deputatie was volgens zijn gevoelen, niet om eene betere lijn aan te bevelen, maar — om den spoorweg te verongelukken (luide toejuiching), en de kooplieden van Malmesbury te bevoordeelen. (Toejuiching.) Er was echter een troost: men wist dat men in sir James met een eerlijk man te doen heeft, die zijne belofte nog steeds gehouden heeft, en spreker was vast overtuigd dat sir James zich aan zijn woord zal houden tot het einde. (Toejuiching.)<br>De heer J. Basson, ex-L.W.V., ging samen met wat door den heer Brink gezegd was. Hij kon getuigen dat Darling eenparig samengaat met Hopefield. De inwoners van Darling en Groenekloof waren geheel tevreden met de lijn zooals nu opgemeten. Het was zeker dat de deputatie gedaan had waartoe zij geen recht had. Hij keurde het gedrag van Malmesbury ten sterkste af. Als Malmesbury dan ontevreden was met de opgemeten lijn, dan was het haar plicht de inwoners van de belanghebbende plaatsen op te roepen, en het gevoelen te vernemen, maar in stede daarvan werd eene deputatie haastig, in het geheim als het ware, afgevaardigd en naar de Kaap gezonden om te trachten eene andere wending aan de zaak te geven, ten voordeele van een paar lieden en ten koste van de groote menigte. (Hoor! hoor!) En nu, wat was het geval? De ingenieurs getuigen dat de lijn van Malmesbury, zooals door de deputatie aan de hand gegeven, veel kostbaarder zal wezen dan de lijn nu onder opmeting. Men beweerde dat Moorreesburg zoo vele produkten had, maar hij vroeg welke produkten had Moorreesburg behalve graan? Daarentegen heeft men te Groenekloof een menigte produkten zooals graan, wol, bast, kalk, zout, wijn enz. Zij die beweren dat Groenekloof geene produkten ten vervoer heeft, weten eenvoudig niets van die streek. (Hoor! hoor!) Hij wees verder op het groot gewicht van hartelijke samenwerking door al de belanghebbende partijen, en drukte de hoop uit dat Zandveld en Piketberg ook hartelijk met Hopefield zullen samenwerken. Wordt Piketberg afgesneden, wat zal die plaats dan beteekenen? Het was dus van belang voor de Piketbergers met Hopefield saam te werken.<br>Daarop stelde de heer Tapper (Darling) voor, de heer J. Visser (Klipbank) secondeerde en algemeen aangenomen:<br>"Deze vergadering wenscht eenpariglijk hare tevredenheid uit te spreken met de Piketberg-spoorweglijn, nu onder opmeting, niet alleen omdat zij een lijn is die het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen, maar ook een lijn, die zoowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai en Zandveld op gelijke wijze recht zal aandoen."<br>Daarop werd voorgesteld door den heer Brink (Zandveld), gesecondeerd door den heer Rijk Melck:<br>"Deze vergadering geeft hiermede eenpariglijk hare afkeuring te kennen over het gedrag van Malmesbury en Moorreesburg tegenover Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en Zandveld, aangaande de deputatie die hare opwachting bij den commissaris van publieke werken heeft gemaakt, om de lijn die thans opgemeten wordt, veranderd te krijgen ten ongerieve van Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld."<br>De heer J. Basson zeide dat hij een paar woorden moest zeggen voor de resolutie tot stemming gebracht werd. Hij drukte zijne sterke afkeuring uit over het gedrag van den heer Lochner. Men heeft gedacht in hem een sterke voorstander van de verlenging te hebben. Immers dat liet hij verstaan uit zijne aanspraken ten tijde van het bezoek van sir James Sivewright. Ten bewijze diene zijn aanspraak gemaakt te Piketberg op 15 ult. Maar nu was hij schielijk omgedraaid. En wat de zaak nog ernstiger maakt is dat de heer Lochner zich nu nog aanbiedt als kandidaat voor het hoogerhuis; maar men had geene vrijmoedigheid onder deze omstandigheden voor hem te stemmen. Hij wilde het niet gaarne zeggen, maar toch schijnt het of de heer Lochner een man van twee aangezichten was, want met het banket aan sir James Sivewright heeft de heer Lochner zich hoogst voldaan verklaard met de voorgestelde lijn, maar nu heeft hij haastig ontdekt dat eene andere lijn beter zal wezen. Spreker betreurde het ten zeerste dat de heer Lochner niet tegenwoordig was om een uitleg van zijn vreemdsoortig gedrag te geven. (Toejuiching en geroep van: hij is bang). Wat de heer Ryan aangaat moet hij ronduit verklaren, dat hij de heer Ryan nooit op politiek gebied geloofd had (hoor, hoor).<br>De resolutie werd nu algemeen en met acclamatie aangenomen.<br>Daarop stelde de heer D. J. Coetzee (Bergrivier) voor, gesecondeerd door den heer Chas. Ducket en algemeen aangenomen:<br>"Deze vergadering condemneert het gedrag van de heeren Ryan en Louw, die ons in het lagerhuis vertegenwoordigen, alsook het gedrag van den heer Lochner die ons in het hoogerhuis vertegenwoordigt, die de deputaties uit Malmesbury en Moorreesburg naar den commissaris van publieke werken hebben vergezeld, om de lijn, die thans opgemeten wordt naar Piketberg, veranderd te krijgen; deze vergadering beschouwt dat genoemde heeren zulks hebben gedaan om persoonlijke belangen en de belangen van Darling, Hopefield en de baaien volkomen hebben verwaarloosd."<br>Daarop stelde de heer Jacob Retief voor en de heer J. Basson secondeerde:<br>"Deze vergadering spreekt hare goedkeuring met algemeene stemmen uit over het gedrag van den commissaris van publieke werken aangaande de lijn van den Piketbergspoorweg, en stelt haar volle vertrouwen in hem; ook wenscht deze vergadering hem geluk met de richting, die hij voor genoemden spoorweg heeft aangeduid, een richting, die, indien de Piketberg-spoorweg er op wordt gebouwd, voor altoos een herinnering zal blijven aan de onpartijdige wijze waarop dat gedeelte van het distrikt Malmesbury, dat de spoorweg zoo hoog noodig heeft, op gelijke rechten met andere distrikten stelt."<br>De heer Retief zeide dat hij een paar woorden wenschtte te zeggen op het voorstel eer het ter stemming gebracht werd. Hij wenschte er aan te herinneren hoe groot de opkomst was en hoe geestdriftig sir James Sivewright voor eenigen tijd ingehaald werd, toen hij overgekomen was om de behoeften van deze gewesten te onderzoeken. De parlementsleden Lochner en Ryan waren ook tegenwoordig. En allen stemden toen eendrachtig samen dat de voorgestelde lijn de eenige mogelijke en allerbeste was. Maar nu hebben diezelfde parlementsleden dadelijk rechtsomkeer gemaakt en gaan nu tegen de belangen hunner kiezers, en derhalve kunnen hunne kiezers hen niet langer vertrouwen. (Hoor! hoor!) Het doel van de heeren parlementsleden was, de verlenging te verongelukken, daar ze tegen hunne persoonlijke belangen was. Maar moesten de belangen van al deze streken dan aan de persoonlijke belangen van een paar heeren opgeofferd worden? (Hoor! hoor!) Sommigen van Malmesbury deden alles in hun vermogen om de verlenging te verhinderen, omdat zij Malmesbury als terminus willen behouden. Maar was dat recht? De Malmesbury-lijn betaalt niet, en moeten wij nu medewerken voor altijd eene onbetalende lijn aan te houden, daar de lijn eene goed betalende kan gemaakt worden door de verlenging? (Hoor! hoor!) Hij wenschte er nadruk op te leggen dat te Malmesbury mannen waren die openlijk gezegd hebben dat onze kindskinderen zullen grijs wezen, en dan zal men nog niet de verlenging zien. (Hoor! hoor!) Wat beteekende dit anders dan dat zij meenen de verlenging te dwarsboomen? (Hoor! hoor!) Sir James Sivewright stoorde zich echter gelukkig niet aan alle ongegronde beweringen en zelfzuchtige betoogen, maar stond vast bij zijn eens gegeven woord, en zal dit met der daad ook bewijzen. (Hoor! hoor!) Sir James was een ver-ziend man, en zal dus niet zulk een vlater maken, als waartoe men hem brengen wilde. Het is zeker dat sir James deze streken helpen zal, maar dan moeten wij zijne handen sterken door eendrachtige samenwerking. (Toejuiching.)<br>De voorzitter zeide dat hij wenschte een weinig opheldering te geven, want er heerschte eenig misverstand naar aanleiding van hetgeen in het inleidings-artikel van Ons Land van 25 Dec. verschenen was. De houding van sir James werd daarin verkeerd voorgesteld. Hij was overtuigd dat hier geen moedwil in het spel was, maar Ons Land werd ongetwijfeld verkeerd ingelicht. Hij zou nu den brief lezen door sir James aan dr. Steyn hieromtrent gericht. Hij las daarop den volgenden brief:<br>"Dr. Steyn!<br>Ik zie in de nieuwsbladen een aanhaling aangaande de bijeenkomst die ik met u en de andere leden van de deputatie, die u hebben vergezeld, heb gehad. Het wordt daarin gezegd dat ik zoude gezegd hebben, 'dat ik de beslissing van de meerderheid der vertegenwoordigers van een vergadering die belegd zal worden, zal accepteeren.'<br>Ik beschouw het recht u meteen te herinneren dat zoodanige uitlating mijne lippen nooit is ontgaan. Maar wat de heer Louw aanmerkte, en wel verscheidene malen gedurende de samenkomst was, dat indien personen, vertegenwoordigende Malmesbury, Darling, Hopefield en Moorreesburg, elkander zouden ontmoeten, hij verzekerd is, dat zij een lijn zouden kunnen bepalen, waarmede allen zouden tevreden zijn. Mijn antwoord daarop was, dat indien men zich bij één lijn kon bepalen, die allen genoegen kan geven, er niemand meer tevreden zou zijn, dan ik, en ik zal gereed zijn zoodanige lijn toe te kennen.<br>Ik beschouw het recht om dit meteen openlijk voor u te leggen om misverstand te voorkomen.<br>De uwe, JAMES SIVEWRIGHT."<br>De brief werd daverend toegejuichd. Verder betreurde de voorzitter het gedurig en hatelijk schrijven in de nieuwsbladen, daardoor werd slechts kwaadbloed gezet en de goede zaak benadeeld. Als de inwoners van Hopefield en omstreken sir James steunen dan zullen zij verkrijgen wat zij hebben willen, doch doen zij dat niet dan zullen zij niets krijgen (hoor, hoor!)<br>De resolutie werd nu met groote acclamatie en staande aangenomen.<br>Daarop stelde de heer J. Basson eene dankbetuiging aan den voorzitter en den secretaris in voor hunne bekwame en kostelijke diensten. Dr. Nieuwoudt secondeerde, en met geestdrift aangenomen. De heer J. Retief stelde een motie van dank voor aan de inwoners van Darling, Zandveld en andere plaatsen die de Hopefielders zoo krachtdadig gesteund hebben en nog steunen, en de hoop uitdrukkende dat zij zullen voortgaan op deze wijze te helpen. De heer Coetzee secondeerde en met acclamatie aangenomen. De heer Brink drukte ook er op dat het van het allergrootst belang was dat de inwoners van Darling, Hopefield, Zandveld, Groenekloof, St. Helena- en Saldanhabaaien hartelijk zullen samenwerken. Alleen daardoor zal het gewenschte doel bereikt worden.<br>Dr. Nieuwoudt stelde voor en de heer Brink secondeerde den secretaris te gelasten de verrichtingen van de vergadering aan sir James te zenden. Aangenomen. Daarna ging de vergadering uiteen.</ref> Daar is eweneens besluit om hierdie resolusies aan die Kommissaris te stuur.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1">''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. De Piketberg-spoorweg. Groote vergadering te Hopefield. 8 Januari, Bijvoegsel: Hopefield, 7 Jan. (''Per telegraaf'') - Heden werd alhier eene groote vergadering gehouden om de spoorweg-kwestie te bespreken. Ongeveer drie honderd invloedrijke ingezetenen van Hopefield, Darling, enz. waren tegenwoordig. De vergadering was zeer geestdriftig, doch ordelijk. De heer J.W. Stigling was voorzitter. Sterke aanspraken werden gemaakt tegen het gedrag van de heeren<br> Louw, Ryan en Lochner,<br> alsook tegen de houding van Malmesbury. De volgende resoluties werden eenparig aangenomen.<br> (1) "Deze vergadering wenscht eenpariglijk hare tevredenheid uit te spreken met de Piketberg spoorweglijn, nu onder opmeting, niet alleen omdat zij een lijn is die het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen, maar ook een lijn, die zoowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai en Zandveld op gelijke wijze recht zal aandoen.<br> Veroordeeling."<br> (2) "Deze vergadering geeft hiermede eenpariglijk hare afkeuring te kennen over het gedrag van Malmesbury en Moorreesburg tegenover Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en Zandveld, aangaande de deputatie die hare opwachting bij den commissaris van publieke werken heeft gemaakt om de lijn die thans opgemeten wordt, veranderd te krijgen ten ongerieve van Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld."<br> (3) "Deze vergadering condemneert het gedrag van de heeren Ryan en Louw, die ons in het lagerhuis vertegenwoordigen, alsook het gedrag van den heer Lochner die ons in het hoogerhuis vertegenwoordigt, die de deputaties uit Malmesbury en Moorreesburg naar den commissaris van publieke werken hebben vergezeld, om de lijn, die thans opgemeten wordt naar Piketberg, veranderd te krijgen, deze vergadering beschouwt dat genoemde heeren zulks hebben gedaan om persoonlijke belangen en de belangen van Darling, Hopefield en de baaien volkomen hebben verwaarloosd."<br> Lof<br> (4) "Deze vergadering spreekt hare goedkeuring met algemeene stemmen uit over het gedrag van den commissaris van publieke werken aangaande de lijn van den Piketbergspoorweg en stelt haar volle vertrouwn in hem, ook wenscht deze vergadering hem geluk met de richting, die hij voor genoemden spoorweg heeft aangeduid, een richting, die, indien de Piketberg spoorweg er op wordt gebouwd, voor altoos een herinnering zal blijven aan de onpartijdige wijze waarop hij dat gedeelte van het distrikt Malmesbury, dat de spoorweg zoo hoog noodig heeft, op gelijke rechten met andere distrikten heeft gesteld."<br> Ook werd besloten de resoluties aan sir James Sivewright te zenden.</ref> In 'n opmerkingskolom onderaan skryf die verslaggewer van ''De Zuid-Afrikaan'': Selde het die koerant so 'n groot vergadering bygewoon waarin soveel belangstelling getoon is, waar so 'n belangrike kwessie op die spel was, waar persone uit soveel verskillende oorde saamgekom het, wat tog so geesdriftig, maar tog ordelik, besadig en eenstemmig was. Dit klaar is 'n pluimpie vir die Hopefielders en hul saak. Diegene wat beweer dat Hopefield maar 'n baie primitiewe en nietige plekkie is, en dat die inwoners ook maar "so-so" is, kan gerus by geleentheid die dorp kom besoek. Die klas boere alhier is van die voorste soort, manne op wie die Afrikaners trots kan wees. Dan 'n paar punte:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Hopefield is nie so nietig soos mense hulself dit voorstel nie. Die goeie geboue en die handel "strekt tot verbasing".<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Deur spoorwegkommunikasie toon Hopefield die potensiaal om 'n belangrike plek te word, want dit is in 'n baie produktiewe streek geleë, het volop en goeie water en hope geskikte bougrond en, bowenal, beskik oor 'n aantal vooruitstrewende inwoners.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Die dorpsgrond beslaan so tussen 4 000 en 5 000 morg - wat ook nie te min is nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * ''De Zuid-Afrikaan'' se verslaggewer wil nie graag 'n mening uitspreek oor die spoorlyn self nie. Maar as die voorgestelde lyn gebou word, sal 'n gelyke terrein verkry word (sodat die spoorlyn redelik goedkoop gebou kan word) en deur 'n produktiewe gebied loop. Feitlik al die belanghebbende plekke sal min of meer op gelyke voet behandel word. En elke plek sal 'n stasie kry wat 1½ uur se reis ver is. Dit sal ongetwyfeld die oorgrote meerderheid tevrede stel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Die verslaggewer wens die ywerige spoorwegbevorderingskomitee, by name A. J. Stigling, M. H. Visser, J. A. Stigling en F. H. Schreuder van Hopefield, alle sukses met hul werk toe.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Aanmerkingen. 11 Januari, Bijvoegsel: Het heeft onze aandacht zeer getroffen zulk eene vergadering bij te wonen. Zelden hebben wij zulk eene groote vergadering bijgewoond waar zoo veel belangstelling betoond werd, waar zulk eene belangrijke kwestie op het spel was, waar personen uit zoovele verschillende oorden te zamen kwamen, die toch zoo geestdriftig, maar tevens ordelijk, bezadigd en eenstemmig was. Dit zegt machtig veel voor de zaak der inwoners van Hopefield. Zij die beweren dat Hopefield maar een zeer primitieve en nietige plaatsje is, en dat de inwoners ook maar "zóó zoo" zijn, zouden weldoen die plaats bij zulk eene gelegenheid te bezoeken. De klasse boeren die wij daar gezien hebben zijn over het algemeen van onze voorste boeren, mannen op wie de Afrikaanders trotsch kunnen wezen, mannen van den rechten stempel, die het hart op de rechte plaats dragen en zeer gehecht zijn aan hun dierbaar nationaliteit en taal. Men betreurde het algemeen dat ds. Neethling, de pastor loci, te ongesteld was de vergadering bij te wonen, daar hij een man is die groot belang in deze zaken stelt en inderdaad een raadgever van diegenen zijn onder wie hij arbeid. Het schijnt dan ook of de menschen daar zeer verknocht zijn aan hunnen waardigen leeraar.<br>Wat Hopefield zelve aangaat, dient opgemerkt te worden dat de plaats volstrekt niet zoo nietig is als men wil voorstellen. Wij waren verbaasd zulke goede gebouwen daar te zien, en de handel nu daar gedreven strekt tot verbazing. Met spoorwegcommunicatie belooft Hopefield nog eene belangrijke plaats te worden, want het is gelegen in een zeer produktieve streek, heeft volop en goed water, heeft veel geschikt bouwgrond, en bovenal, bezit het een aantal progressieve inwoners. De dorpsgrond is ook zeer uitgebreid, en beslaat zoowat tusschen 4,000 en 5,000 morgen grond.<br>Over den spoorweg zelve willen wij niet gaarne een gevoelen uitspreken. Maar toch schijnt het ons of de lijn nu onder opmeting, de eenige is die aan het gewenschte doel zal beantwoorden. Immers, wordt de lijn alzoo gemaakt, krijgt men een effen terrein, zoodat de lijn betrekkelijk goedkoop zal wezen en toch door een produktieve streek gaan, en daarbij worden al de belanghebbende plaatsen ongeveer op gelijken voet behandeld, want dan krijgen al de belanghebbende plaatsen een statie van een uur tot een en een half uur verwijderd. En dit zal ongetwijfeld de groote meerderheid tevreden stellen. Wij wenschen het ijverig spoorweg bevorderings-comité, de hh. A. J. Stighling, M. H. Visser, J. A. Stighling en F. H. Schreuder, van Hopefield alle succes toe op zijn werk.</ref> Die redaksie van ''De Zuid-Afrikaan'' self verkies egter om polities onbetrokke te bly. Alles hierbo is die verslaggewer se indrukspunte as sodanig.<br> Die resolusies toon hoe die Kaapkolonie smag na spoorwegverbinding met die groot Koloniale markte, wat steeds voorsien word met ingevoerde produkte in tonnemaat. Dat die distrikte Malmesbury en Piquetberg reeds lank genoeg op 'n spoorweg gewag het, spreek vanself - mag die beste spoorweg spoedig gebou word. Die vergadering op Hopefield was baie geesdriftig en verskillende sprekers het hul saak op welsprekende wyse en moedig verdedig. Die resolusies dui duidelik ook daarop dat die distrik geensins tevrede is met die plaaslike parlementslede nie, omdat hulle enkele deputasies na sir James Sivewright vergesel het. Hier kom egter die groot "maar". Dit is onwenslik om die opmeet van 'n spoorlyn in 'n politieke kwessie te laat ontaard. Daar is reeds te veel "politieke spoorweë" in die Kaapkolonie. Mense staan klaar gereed om die hele saak in die hande van sir James Sivewright oor te laat. Wat die redaksie eerder sou verlang is klipharde syfers, opgawes en gegewens, en minder retoriek aangaande die verskillende roetes. Dit is onmoontlik om 'n onpartydige oordeel te vorm sonder om die rigting, grondsoorte, en dies meer in ag te neem.<ref name="ZA18981101">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Malmesbury-Piketberg spoorweg. 11 Januari, p. 2: De gemoederen in de distrikten Malmesbury en Piketberg zijn gaande over de opmeting van een spoorlijn door genoemde distrikten. De belangstelling toont hoe verlangend men in de Kaapkolonie is naar spoorweg-verbinding met de groote Koloniale markten, die nog steeds voorzien worden met duizenden tonnen ingevoerde produkten. De strijd over de verschillende routen doet ons denken aan Caledon en Villiersdorp, en wij hopen van harte, dat Malmesbury en Piketberg er in mogen slagen spoedig een spoorweg te krijgen. Het benieuwt ons welke lijn ’t eerst gebouwd zal worden.<br>De vergadering te Hopefield, speciaal in een andere kolom gerapporteerd, was zeer geestdriftig en de verschillende sprekers hebben hun zaak op welsprekende wijze en moedig verdedigd. De resoluties die werden aangenomen toonen, dat de inwoners van dat deel van ’t distrikt geenszins tevreden zijn met de plaatselijke parlementsleden, omdat zij eenige deputaties naar sir James Sivewright hebben vergezeld. Intusschen wenschen wij op te merken, dat het zeer onwenschelijk is van het opmeten van een spoorlijn een brandende politieke kwestie te maken. Wij hebben ongelukkig reeds te vele "politieke spoorwegen" in ons land. Sir James Sivewright werd hoog geroemd door de sprekers en men schijnt gereed te zijn de geheele zaak in zijne handen te laten.<br>Hoewel wij het zeer ongaarne zouden zien, dat van deze opmeting een politieke kwestie gemaakt zou worden, juichen wij de uiting van gevoelen over deze en alle andere belangrijke kwesties van harte toe. Het kan slechts goed doen al de argumenten, en vooral al de feiten voor ’t publiek te brengen. Gaarne hadden wij wat meer cijfers en opgaven aangaande de verschillende routen. Het is onmogelijk een onpartijdig oordeel te vormen zonder de werkelijke opgaven, de richting, geaardheid van den grond, enz.<br>Onze rapporteur geeft zijne indrukken omtrent Hopefield en de verschillende routen: doch men neme zijne toelichting als zoodanig en niet als een oordeel door ''Ons Land'' uitgesproken. In deze plaatselijke kwestie houden wij ons neutraal en trachten haar zooveel mogelijk buiten de politiek houden. Dat de distrikten van Malmesbury en Piketberg reeds lang genoeg op een spoorweg hebben gewacht spreekt van zelf. Moge de beste spoorweg spoedig gebouwd worden!<br> Ook te Piketberg werd Zaterdag, l.l. eene vergadering gehouden en een deputatie werd afgevaardigd naar sir James Sivewright. De beste belangen van den spoorweg zullen stellig bevorderd worden door er zoo min mogelijk een persoonlijke en een politieke kwestie te maken.</ref> '''10 Januarie 1898:''' Op Piquetberg is 'n vergadering gehou en 'n deputasie afgevaardig om sir James Sivewright te gaan spreek. Weer waarsku ''De Zuid-Afrikaan'', dit sal in die beste belang van die spoorweg wees om dit so min as moontlik 'n persoonlike en politieke kwessie van te maak.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Piketberg spoorweg. 13 Januarie, p. 3: Notulen van eene vergadering gehouden in de hofzaal te Piketberg ten 7.30 p.m. op den 10den Januari 1898.<br>Ongeveer 30 personen waren tegenwoordig. Op voorstel van den heer A. J. Wiid Sr. werd de heer W. Liebenberg als voorzitter gekozen. Voorgesteld door den heer Lambert Fick, gesecondeerd door den heer J. W. L. Wiid: dat deze vergadering van inwoners en eigenaren van eigendom in het dorp Piketberg, van gevoelen is dat de beste belangen van dit dorp en het publiek van Piketbergvallei gebaat zullen worden door het bouwen van een spoorwegstatie geheel op den dorpsgrond, waardoor niet alleen kosten van onteigening vermeden zullen worden, maar waardoor boeren ook voorzien zullen worden van veeweide. Algemeen aangenomen.<br>Voorgesteld door den heer M. Fick, gesecondeerd door den heer J. Dommisse: dat eene deputatie afgevaardigd worde naar de spoorweg conferentie, te worden gehouden te Malmesbury, ten einde de wenschen van dit dorp daar voor te dragen, en om vandaar naar sir James Sivewright te gaan.<br>Na eene korte discussie, waarbij sommigen het gevoelen uitdrukten dat twee deputaties behooren gezonden te worden, werd het voorstel algemeen aangenomen.<br>Voorgesteld door den heer M. Fick en gesecondeerd door den heer Jan Wiid: Dat de heer Pieter J. Retief een deputatie zal wezen, en bij zijn terugkomst het resultaat van zijn zending voor eene vergadering zal leggen.<br>Algemeen aangenomen.<br>Met eene bedanking aan den voorzitter ging men uiteen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Piketberg-spoorweg. Vergadering te Piketberg. 11 Januari, Bijvoegsel: Piketberg, 8 Jan. [...] Eene vergadering inzake de voorgestelde spoorweglijn werd heden namiddag alhier gehouden. Een lange en warme discussie werd gevoerd, en niettegenstaande een protest tegen de rechtsgeldigheid van eene deputatie naar de conferentie te Malmesbury, werden toch als zoodanig gekozen de heeren Willem Liebenberg, Johannes Kotze, en Dirk Brink.<br>Eerstgenoemde zijne opwachting bij sir James Sivewright te maken met macht slechts te besluiten over de route van Malmesbury naar Bergrivier en om samen te werken met Hopefield en Darling, daar ds. Vlok aanmerkte dat het doel van Malmesbury en Moorreesburg was de lijn te verongelukken.</ref><ref name="ZA18981101" /> ==== Verkiesing van die Wetgewende Raad 1898 ==== [[Lêer:Noordwestelike_sirkel_kiesafdeling_1910.jpg|duimnael|regs|Die Noordwestelike Sirkel (1910) met die onderskeie kiesafdelings. Hierdie voorstelling toon hoe kiesafdelings Malmesbury, Piquetberg, Worcester, Namaqualand en Clanwilliam almal gesamentlik vir hul drie verteenwoordigers in die Wetgewende Raad moes stem. Van die ouer kiesafdelings (soos Calvinia en Ceres) het reeds met ander kiesafdelings versmelt.]] '''1898''' was die verkiesingsjaar vir nuwe Lede van die Wetgewende Raad. Omrede hierdie persone gaan bepaal watter wetsontwerpe in die Hoërhuis aangeneem gaan word, al dan nie, moes die publiek deeglik kennis neem wat die kandidate se standpunte is. Veral ook nog met die [[Jameson-inval]] vars in almal se geheue. Aan die progressiewe kant was James Douglas Logan. Cecil John Rhodes se eerste ministerie het in 1893 tot 'n val gekom juis omdat sir James Sivewright, die minister aan die stuur van die Kaapse Regeringspoorweë, in 1892 'n alleenhandel-kontrak vir vyftien jaar aan Logan toegeken het om verversingslokale op treinstasies te bedryf.{{voetnota|Vandag sou dit as tenderbedrog gesien word}}<ref name="SmithElections1980">[https://open.uct.ac.za/bitstream/handle/11427/17782/thesis_hum_1980_smith_alan_john_charrington.pdf?sequence=1 Smith, A.J.C. 1980. General Elections in the Cape Colony: 1898-1908. Unpublished Master of Arts Dissertation. University of Cape Town.]</ref> Dit was luukse eetplekke lank voordat eetwaens algemeen geword het. Al het Logan en Rhodes nie altyd langs dieselfde vuur gesit het nie, het hy wel gereeld 'n broodjie met die Bondsmanne gebreek om sy kommersiële belange te beveilig. En dalk weet hy net iets van treine af. Dan was daar J.J. Joubert, 'n onafhanklike kandidaat.<ref name="SmithElections1980" /> Dirk de Vos Rabie is wynboer (Kiesafdelings Worcester en Ceres),<ref name="verkiesingskandidate1897" /> Jacobus Abraham van Aarde Lochner koringboer (Kiesafdelings Malmesbury en Piquetberg)<ref name="verkiesingskandidate1897" /> en Petrus Benjamin van Rhijn (Kiesafdelings Clanwilliam en Calvinia)<ref name="verkiesingskandidate1897">De Zuid-Afrikaan. 1897. Publieke vergadering te Achter Piketberg. 11 November, Bijvoegsel, p. 7: [Een] publieke vergadering gehouden te Onder-[plaats] op 28 October bijeengeroepen door den Bondstak Achter-Piketberg waarop de heer Rabie van Worcester uitgenodigd was om zijne politieke gevoelens uit te spreken omtrent de [aanstaande] verkiezing voor het hoogerhuis. Tegenwoordig 24 invloedrijke boeren. De [voorzitter] de vergadering openende, zeide dat het hem speet dat er een misverstand was omtrent de kennisgeving vandaar zoo weinige menschen tegenwoordig. Hij heette den heer Rabie welkom en hoopte dat ieder der tegenwoordigen [zijn] best zou doen den heer Rabie te [ondersteunen]. '''De [heer] Rabie''' het woord nemende zeide dat hij zeer kort zou zijn daar er besloten was door den Bondstak Worcester dat er drie bondskandidaten voor het hoogerhuis genomineerd moeten worden, vertegenwoordigende den noordwestelijken cirkel. Toen werd gekozen '''Lochner''' voor '''Malmesbury en Piketberg''', '''Van Rhijn''' voor '''Clanwilliam en [Calvinia]''' en hij voor '''Worcester en Ceres''', vandaar dat hij zich kandidaat stelde en hij was een boer van jongs af en was het thans nog. Sprekende over [...]</ref> is in 'n sekere sin veeboer, dus het al drie geskakel met die landbou. Al drie is Bondskandidate en al drie behoort dus tot die uitgesproke anti-Rhodes party.<ref name="ZA.29.1.Moorreesburg.koornboer" /> Op 17 Desember 1897 word hul Bondskandidaatskap bekend gemaak.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Lochner, Van Rhyn en Rabie genomineerd. 18 December, p. 3: Malmesbury, 17 Dec. - Op de vergadering van het distriksbestuur, heden gehouden werden de heeren Lochner, Rabie en Van Rhijn algemeen genomineerd als Bonds-kandidaten voor den wetgevenden raad bij de volgende elektie.</ref> '''15 Januarie 1898:''' In ''De Zuid-Afrikaan'' word die vergaderdatums uitgestip waar Lochner, Van Rhyn en Rabie sal wees: Donderdag, 27 Januarie, by Darling; Vrydag, 28 Januarie op Hopefield; Saterdag, 29 Januarie by Laaiplek, by mnr. Stephan. Ander kandidate is welkom om teenwoordig te wees.<ref name="verkiesingsveldtog1898">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Vergaderingen. 15 Januari, p. 2: Vergaderingen zullen gehouden worden op Donderdag, 27, te Darling; Vrijdag, 28, te Hopefield; Zaterdag, 29 te Ladingsplaats, bij den heer Stephan, door de heeren Lochner, Van Rhyn en Rabie. Andere kandidaten worden ook uitgenoodigd tegenwoordig te zijn.<br>J.A. v. A. Lochner.</ref> '''24 Januarie 1898''' besoek kandidate Rabie, Lochner en Van Rhijn vir Malmesbury as deel van hul verkiesingsveldtog. Wanneer Lochner aan die woord gestel word oor Spoorwegverlenging, sê hy mense het hom in hierdie saak van soveel dinge al beskuldig dat hy homself nou gaan verdedig. Die afgelope jaar is 'n openbare vergadering te Piquetberg gehou, waarop mense besluit het ten gunste van 'n Malmesbury-Piquetbergspoorwegverlenging. Hy het volgens die resolusie gehandel. Mense het hom daarvan beskuldig dat hy die lyn oor sy plaas wou laat loop. Dit was 'n onbeskaamde en valse beskuldiging, omdat juis hý self beswaar gemaak het. Hy wou hê die spoorlyn moes tot voordeel van die land gebou word, en nie slegs vir enkele persone nie. Selfs al word die Moorreesburg-rigting ingeslaan, dan wyk die spoorlyn steeds myle van sy plaas af, en myle van Moorreesburg af, maar dit bly binne 'n baie vrugbare en produktiewe streek. As mens Hopefield se kant toe gaan, dan gaan jy deur 'n hele onvrugbare streek, buite bereik van die groot boere. Dit sou daarom 'n duur lyn wees wat nie lonend is nie. Dit was 'n skande soos Hopefield hom veroordeel het, sonder om sy kant van die saak aan te hoor. Hopefield en Darling gaan te werk soos 'n dief in die nag. Mense praat skoon wyd en syd daarvan hoe sir James Sivewright op Hopefield was en die spoorlyn daarso die geskikste sou vind. Maar dan moes sir James baie skerp oë hê, want toe hy soontoe was, het dit baie gereën. Sir James het agter in die kapkar gesit, met twee mans voor hom, en die hele kar was boonop toegeknoop. As sir James onpartydig wou handel, dan moes hy ook mos Moorreesburg besoek het. Maar hy weier volstrek om so iets te doen. Lochner sê ook, die vyand in die saak is besig om die Afrikanerstem in hierdie Noordwestelike Sirkel te probeer verdeel en dusdoende die Afrikaners in die parlement te verswak. As daar iets of iemand is wat veroordeel moes word, dan is dit Hopefield en Darling. Hulle was dislojaal teenoor hom (Lochner), hulle het agter sy rug gaan staan en konkel, en hy is vas van plan om die manne op Hopefield van aangesig tot aangesig te ontmoet. Onder toejuiging neem hy weer sy plek in.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: te Malmesbury. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Malmesbury, 24 Jan. 1898.[...] Daarop nam de heer Lochner het woord [...] Men had hem in deze zaak zooveel beschuldigd, dat hij een paar woorden ter zijner verdediging moest zeggen. Laatste jaar werd [een] vergadering te Piketberg gehouden, waarop men besloot ten gunste van een Malmesbury-Piketberg verlenging. Hij had [nog] steeds in overeenstemming met die resolutie gehandeld. Men had hem beschuldigd dat hij de lijn over zijn plaats wou hebben. Deze was eene onbeschaamde en valsche beschuldiging, aangezien hij zelf geobjecteerd had dat de lijn over zijn plaats zou gaan, want hij wou de lijn ten voordele van het land gemaakt hebben en niet ten voor enkele personen. Wordt de Moorreesburg richting genomen dan zou de lijn nog ver van zijn plaats voorbijgaan en ook ver van Moorreesburg, maar door een zeer vruchtbaar en produktieve streek terwijl zoo zij in Hopefield richting gaat, zij door een geheel ontvruchtbare streek zou gaan, uit het bereik van de groote boeren, en derhalve noodwendig onbetaalbaar moest zijn. Het was schandelijk van Hopefield om hem zoo te condemneeren zonder hem eerst gehoord te hebben. Hopefield en Darling gingen in dezen te werk als een dief in den nacht. Men spreekt zooveel er van dat sir James Sivewright te Hopefield was en die lijn de beste bevonden had, maar dan moest sir James zeer scherpe oogen hebben, want toe sir James derwaarts ging, regende het veel. Sir James zat achter in de kar en twee manne voor hem, en de geheele kar was toegeknoopt. Wou sir James onpartijdig handelen, dan moest hij ook Moorreesburg bezocht hebben, maar hij weigerde volstandig zulks te doen. Moest er gecondemneerd worden, dan moest hij zulks aan Darling en Hopefield doen, want zij waren hem ontrouw en gingen achter zijn rug tegen hem werken. Hij ging achter naar Hopefield en zal die heeren dan aldaar van aangezicht tot aangezicht ontmoeten. De spreker naam hier onder toejuiging zijne plaats in.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie. 25 Januari, Bijvoegsel, p. 2: Malmesbury, 24 JAN. [...] De heeren Van Rhijn, Lochner en Rabie spraken heden de kiezers van Malmesbury toe. De vergadering werd goed bijgewoond en was invloedrijk. De heer Walters was voorzitter en de heer Immelman secretaris. De heer Van Rhyn sprak sterk tegen Rhodes en zijne handlangers. Hij was bevreesd dat de redistributie van kieszetels tegen Afrikaanders zou wezen.<br> Hij maande aan tot eendrachtelijke samenwerking der Afrikaanders tegenover de Rhodes-partij. Hij keurde het af dat de gouverneur gezegd had dat hier geen rassenhaat bestond en zei dat de gouverneur mogelijk verkeerd was ingelicht door hem die met den gouverneur gereisd had. Hij kritiseerde heftig de aanspraak van kolonel Saunderson en ontkende dat de Afrikaanders disloyaal waren. Hij ging sir Pieter Faure te lijf over wat hij op het diner aan de Paarl gezegd had in zake het pantserschip en Van Rhyn. De regeering had zijn vertrouwen niet en moest van de kussens.<br>Het ministerie wilde niet aftreden omdat het door Rhodes op de kussens geplaatst werd. Hij was tegen gedwongen onderwijs en wou hebben dat alle predikanten de stem moesten verheffen gelijk prof. De Vos.<br>De naam van prof. De Vos werd met groot gejuich ontvangen door de vergadering.<br>De heer Lochner beaamde alles wat de heer Van Rhijn gezegd had. '''Verder maakte hij zijn positie duidelijk in zake de Malmesbury-Piketberg lijn, en zei dat de vijand in de zaak bezig was de Afrikaander stem te verdeelen in dezen cirkel en aldus de Afrikaanders te verzwakken in het parlement. Hij veroordeelde Hopefield omdat het hem gecondemneerd had zonder hem eerst te hooren.'''<br>Nadat de heer Rabie gesproken had en geene vragen aan de kandidaten gedaan werden, werd een motie van vertrouwen en belofte van ondersteuning op voorstel Jac. Louw—Steph. Steyn unaniem aangenomen.</ref> '''25 Januarie 1898:''' Op Riebeek-Wes word Van Rhijn gevra wat hy voel oor die voorgestelde Malmesbury-Piquetberg spoorwegverlenging, en meer spesifiek watter roete hy sou verkies. Van Rhijn antwoord toe dat hy nie graag nou 'n besliste mening wil uitspreek nie, hy wil eers meer inligting inwin. Maar mense het hom buitendien nou al 20 jaar lank vertrou in sy amp, mense moes hom nou ook hierin vertrou - dat hy die beste sou doen vir sy kiesers. Lochner verander nie van deuntjie nie; hy wou een lyn hê ten voordeel van die land, en "hy wou nie werk vir een of ander persoon nie". Die hele storie het in 'n politieke kwessie ontaard, en word deur sekere mense gebruik om een of ander doel te bereik.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: Riebeeck-West, 25 Januari 1898. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Op een vraag zeide de heer Van Rhyn dat hij niet gaarne eene opinie wou uitspreken over de Malmesbury-Piquetberg spoorweg verlenging. Men had hem zoolang vertrouwd, men moest hem ook in deze vertrouwen dat hij het beste voor zijne kiezers zou doen.[...] Lochner [...] Hij was nog altijd van hetzelfde gevoelen in zake de Malmesbury-Piketberg verlenging. Hij wou een lijn hebben ten voordeel van het land. Hij wou niet werken voor een of ander persoon. Neen de geheele zaak was een politieke kwestie door, zekere partij aangewend om zeker doel te bereiken.</ref> '''26 Januarie 1898:''' Die driemanskap spreek op Moorreesburg in die skoollokaal. Van Rhijn herhaal maar net wat hy op Riebeek-Wes gesê het. Lochner gaan nog 'n stappie verder. Hy sê mense het hom van allerhande goed beskuldig, maar die tyd sal leer dat hy slegs gedoen het wat reg was. Hy werk nie vir enkele persone nie, maar vir die land in die algemeen. Jan Basson het so teen Moorreesburg te velde getrek, en gevra wat hierdie klein armsalige Moorreesburg met 'n trein wou maak, en net by die vorige verkiesing was dieselfde meneer Basson hierso en toe sê hy dat hy nooit geweet het dat Moorreesburg so 'n groot vrugbare plek is nie; toe noem hy Moorreesburg selfs die koringkas van Suid-Afrika. Hoe kan jou aand- en môrepraatjies so verskil? Daar is gesê dat hy (Lochner) die spoorlyn oor sy plaas wou hê, maar hy het juis daarteen wal gegooi en gepoog om die lyn wes van Moorreesburg te laat verbygaan, sodat die spoor byna ewe ver van alle plekke sou verbyloop. Mense het gesê dat hy op Hopefield met sir James Sivewright saamgestem het. Dit is absoluut onwaar, hy het nie gepraat en saamgestem nie. Hy het sir James bloot gevra om Moorreesburg ook te besoek en sir James het geweier. Toe het hy vir sir James gewaarsku - hy gaan hom in die parlement hieroor tot verantwoording roep. Hy (Lochner) verteenwoordig nie Darling en Hopefield alleen nie, maar die hele Noordwestelike Sirkel. Hy moet aan almal se belange dink. Hy is nou op pad na Darling en Hopefield toe om met hulle daar te gaan afreken, en veral met Jan Basson, wat soos 'n dief in die nag gekom en agter sy rug gekonkel het. Geen verdere vrae is aan Lochner gestel nie; Rabie is aan die woord gestel. Rabie ondersteun ook ligte spoorweë. Hy is ongelukkig nog nie lank genoeg in die geweste om 'n oordeel te vel nie, maar hy kan sien hierdie streek het 'n spoorlyn nodig om al die vragte graan te vervoer - enige spoorweg sou deug.<ref name="ZA.29.1.Moorreesburg.koornboer">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: Moorreesburg, 26 Januari 1898. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Op eene vraag zeide de heer Van Rhyn dat hij niet gaarne eene opinie wou uitspreken over de Malmesbury-Piketberg spoorweg verlenging. Men had hem zoolang vertrouwd, men moest hem in deze vertrouwen dat hij het beste voor zijne kiezers zou doen. [...] Lochner [...] Hij moest nu een paar woorden zeggen aangaande de Malmesbury-Piketbergverlenging. Men had hem beschuldig maar de tijd zal leeren dat hij slechts gedaan had wat recht was. Hij werkt niet voor enkele personen maar voor het land in het algemeen. De heer Jan Basson heeft zoozeer tegen Moorrreesburg uitgegaan en gevraagd wat die kleine armzalige Moorreesburg met een trein wou maken, maar met de vorige elektie was dezelfde heer Basson hier en toe zeide hij, dat hij nooit geweten had dat Moorreesburg zulk eene groote vruchtbare plaats was, toen noemde hij Moorreesburg de koornkast van Zuid-Afrika. Hoe moest men zijne woorden nu overeen brengen? Mens had gezegd dat hij de lijn over zijn plaats wou hebben, dat was niet zoo, integendeel heeft hij geobjecteerd dat de lijn over zijne plaats zou gaan en geijverd de lijn ten westen van Moorreesburg voorbij te krijgen zoodat zij ongeveer even ver van alle plaatsen zou voorbij gaan. Men heeft gezegd dat hij te Hopefield gesproken en met sir James samengestemd had, dat was volstrekt niet waar, hij heeft niet gesproken en samengestemd. Hij had sir James gevraagd Moorreesburg ook te bezoeken en sir James heeft zulks geweigerd. Hij heeft toen aan sir James gezegd dat hij hem in het parlement daarover nog tot verantwoording zou roepen. Hij verteenwoordigde niet Darling en Hopefield alleen maar den ganschen cirkel en kon dus niet in het belang van enkelen werken, maar moest werken voor het belang van het gansche publiek. Hij was nu op weg naar Daarling en Hopefield en zou met hen afrekenen, en vooral met den heer Jan Basson, die als een dief in den nacht was gekomen en achter zijn rug tegen hem te werk ging.<br> Geene vragen werden den heer Lochner gedaan en daarop nam de heer Rabie, die met gejuich ontvangen werd, het woord. Hij was een wijnboer, de heer Lochner een koornboer en de heer Van Rhijn kon in een zekeren zin als een veeboer beschouwd worden, dus had men de 3 schakels [...] was om lichte spoorwegen te ondersteunen. Hij wou niet zeggen welke route in deze geweste de beste was, want hij was nog te onbekend, maar een ding was zeker nl. dat deze streken een spoorweg moesten hebben om het menigte graan te vervoeren, en daarom zou hij eenige spoorweg, ten nutte van deze streken, ondersteunen. [...]</ref> In 'n opmerkingskolom onderaan skryf ''De Zuid-Afrikaan'': Die koerant stem nie noodwendig saam met hul medereisiger wat aanvoer 'n spoorlyn deur Moorreesburg sou genoeg graan inwin om die ganse Suid-Afrika van genoeg graan te voorsien nie; tog is dit wis en seker dat die land dan heelwat minder koring hoef in te voer. Die koerant wil nie kant kies watter roete daar ingeslaan moet word nie, want albei treinroetes het die volste reg om ontwikkel te word. Enkele punte moet egter oorweeg word: * Moorreesburg se grond is vrugbaarder en daar is baie meer "nieuwgrond" (braakland; ongerepte grond waarvan die renosterbos verwyder is vir landboudoeleindes) om te bewerk as in die rigting Hopefield. Die bou van die lyn vanaf Malmesbury sal duurder kos, maar dan weer is die lyn korter en die vrag wat die treine kan dra is groter. * As die lyn vanaf Kalabaskraal gebou word, sal die spoorlyntjie tot by Malmesbury feitlik 'n dooie lyn wees. En die vooruitgang van Darling en Hopefield sal nooit kan opweeg teen die agteruitgang van Malmesbury nie. * Die grond na Hopefield se kant is baie sanderig, wat mens dus heelwat moeite besorg met die begruising van die pad; die grond in Moorreesburg se rigting is egter hard, vas en stewig. * Selfs al word daar 'n lyn wes van Moorreesburg gebou, bring dit Hopefield nie 'n tree nader aan die trein as wat die geval anders sou wees nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie te Malmesbury/Riebeek West/Moorreesburg: Aanmerkingen. 29 Januari, Bijvoegsel:Het zou waarlijk goed wezen zoo onze politici meer rond gingen en streken zooals het Zwartland, waarover nu zooveel gesproken en geschreven wordt in verband met de spoorweg verlenging, bezochten, en voor zichzelven zaken in oogenschouw namen, waardoor zij instaat zouden gesteld worden, beter en meer overeenkomstig de wenschen van het algemeen publiek te oordeelen. Maar dan moet men niet slechts van dorp tot dorp gaan, neen, men moet de boeren plaatsen bezoeken om te zien wat op die plaatsen gedaan en gewonnen worden. Wij hadden nu het voorrecht in de omstreken van Malmesbury, Riebeek West en Moorreesburg rond te gaan, en het is inderdaad belangrijk de groote graan-mijten, waarvan men zoo dikwijls hoort dat de mijten groot genoeg zijn om met een wagen en acht paarden er op te draaien, te zien. Die streken bezitten dan ook genoeg progressieve boeren hetgeen duidelijk is als men ziet wat gedaan, en hoort hoevele duizende mudden graan op een enkele plaats gewonnen worden. En toch is er nog een menigte "nieuwe-grond" die nog niet bewerkt is. Maar de boeren kunnen haast niet meer zaaien, daar zij dan mogelijk niet in staat zullen zijn het graan te vervoeren. Krijgen die streken echter een spoorweg, zoodat men niet meer met de moeilijkheden van vervoer te kampen hebben, dan zal het inderdaad eene aardigheid wezen, te zien hoeveel die streken kunnen en zullen opbrengen. Wij vereenigen ons niet met den man die met onze doorreize tot ons zeide, dat zoo een lijn in de richting van Moorreesburg gebouwd wordt, aldaar genoeg graan zou gewonnen worden om gansch Zuid-Afrika te voorzien, maar toch is het zeker dat wij dan heelwat minder koorn zullen behoeven in te voeren. Wij willen ons niet aan aanmatiging schuldig maken door een gevoelen uit te spreken welke richting de beste wezen zal. Beide richtingen hebben hunne aanspraken. De aanspraken van de eene hebben wij reeds in een vorig schrijven aangestipt. De Moorreesburg richting heeft echter ook hare aanspraken. Onder andere wijst men er op dat de grond in die richting veel vruchtbaarder is en dat er veel meer nieuwgrond is om te bewerken dan in de Hopefield richting. Men erkent wel dat het bouwen van de lijn van af Malmesbury voor eene distantie wat kostbaarder zal wezen, maar dan staat daartegenover weer dat de lijn dan korter komt, en dus maar op hetzelfde zal neerkomen wat onkosten aangaat, doch dan veel meer te vervoeren zal hebben. Verder wijst men er op dat, zoo de lijn van Kalabaskraal gebouwd wordt, het gedeelte lijn van daar naar Malmesbury feitelijk een doode lijn zal wezen, en de vooruitgang van Darling en Hopefield nooit zal kunnen opwegen tegen den achteruitgang van Malmesbury. Eene andere zaak waarop men ook pleegt te wijzen is dat de grond naar den kant van Hopefield zeer zanderig is en men dus heelwat moeite met het begruizen van dien weg zal hebben, terwijl de grond hard en vast in de Moorreesburg richting. En wordt de lijn een goed eind ten westen van Moorreesburg gebouwd, zooals de voorstanders van die richting het willen doen, dan komt Hopefield niet veel verder van den trein dan anders het geval zou geweest zijn. Hoofdzaak is en blijft echter, welke lijn de meest betalende en ten voordele van het publiek in het algemeen wezen zal, en om dat uit te vinden behoeft men waarlijk geen scherpe bril op te hebben als men in die streken rondgaat. Wij vreezen echter dat in deze zaak heelwat sentiment gemengd is en er op sommigen onbehoorlijke invloed uitgeoefend wordt door zoekere personen om hun doel te bereiken. Daarvoor moet men op de hoede wezen, en zich niet met onderschikte zaken een rad voor de oogen laat draaien en onder elkander verdeeld worden, waardoor de groote nationale Afrikaanse zaak schade kan lijden. Men is in de voornoemde streken van den noordwestelijken cirkel nu druk in de weer met de naderende elektie, en het is dan ook geen wonder, want in de laatste dagen werden de kiezers door alle vijf kandidaten bezocht. Sommigen gaan rond en houden publieke vergaderingen en trachten alzoo hunne kandidatuur te bevorderen; anderen trachten dat weer te doen door onder de kiezers rond te gaan, en privaat met hen te sprkeen. Het is dan ook bemoedigend de politieke herleving onder de Afrikaander te zien, en wij willen maar hopen dat de kiezers getrouw zullen wezen, en andermaal de Afrikaander zaak zullen doen triomfeeren. Maar de kiezers moeten wakker en waakzaam wezen, want er is stellig gevaar, en vooral behooren zij te waken tegen verdeeldheid in hunne gelederen, waartoe van zekere zijde pogingen aangewend worden. Vooral is het van belang er op te wijzen dat men zich toch niet moet laten overreden voor den een of ander kandidaat te plumpen, maar de stemmen gelijkkelijk onder de drie Bondskandidaten te verdeelen. De drie kandidaten kunnen dan ook geluk gewenscht worden met de vergaderingen die zij gehouden hebben; hun tocht was tot dusver een ware triomftocht, en wij vertrouwen dat dit ook het geval op hunne verdere reize zal wezen.</ref> '''31 Januarie 1898.''' Terugvoer: Daar was geen vergadering op Darling nie, slegs 'n klein vergadering op Hopefield. Lochner het geen toespraak gelewer nie. Die vergaderings sou later gehou word. Daar was wel 'n groot vergadering op Vredenburg.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Van Rhyn, Lochner en Rabie. 1 Februari, Bijvoegsel: Vredenburg, 31 Jan. [...] Er was geen vergadering te Darling, en een kleine vergadering te Hopefield. De heer Lochner leverde geen aanspraak. Vergaderingen zullen later gehouden worden. Te Vredenburg groote vergadering. Motie van vertrouwen gepasseerd.</ref> Op Vredenburg het Van Rhijn weer in dieselfde gees oor die spoorwegkwessie gepraat as by die vorige vergaderings. Lochner sê hierdie maal sir James Sivewright het weer eens getoon watter slim kaartspeler hy is, want hy het die geleentheid aangegryp om hul Afrikanerparty in twee te probeer skeur. Lochner ontken dat hy enigiets kon gedoen het waarvoor die Hopefielders hom kon blameer, en hy daag sy beskuldigers uit om saam met Jan Basson op 'n openbare vergadering hom te ontmoet. Hy sou hulle met die feite konfronteer. Lochner sê ook dat hy nie tevrede sou wees met één trein nie, maar sou probeer om 'n tweede te kry, sodat die distrik behoorlik en voldoende kan ontwikkel word, om sodoende die moeilike vervoer te vergemaklik.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie te Vredenburg. 5 Februari, Bijvoegsel, p. 2: Alhier werd een talrijke en invloedrijke vergadering gehouden waarop de heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie de kiezers toespraken. Als voorzitter werd gekozen de heer J. H. de Smidt, en tot secretaris A. E. Anderson. Wij zagen o.a. de heeren Andries Bester, Jan Walters, Jacob Laubser (Cloeteskraal), Jan Loubser, P. H. Loubser, F. G. du Toit, P. P. Kotzé, W. Baard, Malan, Jan Pienaar en anderen ter vergadering.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend, en riep daarop den heer P. van Rhyn op het woord te nemen.<br>De heer Van Rhyn sprak in ongeveer denzelfden geest als op de vergaderingen reeds door ons gerapporteerd.<br>Als verschooning tegen de beschuldigingen tegen hem geuit op de Hopefieldsche spoorwegvergadering, meldde de heer Lochner dat hij door de Malmesbury deputatie gevraagd werd haar te vergezellen naar sir James en haar aldaar te introduceeren (eene plicht welke hij als vertegenwoordiger niet kon weigeren). Dit had hij op de gewone formeële manier gedaan, maar dat wilde niet zeggen dat hij met hen eens was. '''Hij zeide in die zaak had sir James weder getoond hoe een bekwame kaartspeler hij is, nemende de gelegenheid te trachten onze partij in tweeën te splitsen. Hij ontkende dus dat hij eenig iets gedaan had dat de Hopefielders hem konden kwalijk nemen, en hij daagde zijne beschuldigers uit samen met den heer Jan Basson, op een volle publieke vergadering hem te ontmoeten, waar hij met feiten hen zou overtuigen van hunne verkeerdheden. Hij zeide ook dat hij niet tevreden zou wezen met één trein, maar zou trachten een tweede te krijgen, zoodat het distrikt behoorlijk en voldoende kon ontwikkeld worden, en het moeilijk vervoer vergemakkelijkt kon worden.'''<br>De heer P. H. Loubser vroeg den heer Lochner omtrent zijne verdediging tegen wat geuit werd te Hopefield aangaande den spoorweg, waarop de heer Lochner weder zijn positie duidelijk maakte.<br>De heer Van Rhyn wilde de vergadering indachtig maken dat kleine zaken niet de hoofdzaak moesten hinderen. [...]</ref> '''5 Februarie 1898:''' P.B. van Rhijn deel sy wedervaringe van hul reis - hulle het twaalf vergaderings bygewoon, wat almal ordelik afgeloop het. Behalwe by Darling; daar was geen vergadering nie. Toe die driemanskap daar aankom, het hulle tussen 4 tot 5 ure lank daar gestaan en wag; slegs drie here het opgedaag: die predikant, die dokter en die hotelier. Ds. De Villiers en dokter Nieuwoudt was baie vriendelik teenoor die besoekers en so ook was hul ontvangs by die persone aan huis. Die swak opkoms is vir Van Rhijn 'n raaisel. Die vergadering is betyds in ''De Zuid-Afrikaan'' gepubliseer, en hy het in die stad vir sy vriend, Jan Basson (oud-LWV), vroegtydig daarvan gesê. Laasgenoemde het belowe om dit vir almal bekend te maak, en dat hy op Darling sou wees. Van Rhijn hoop nie Jan Basson het nou in 'n Demas ontaard nie - is hy dan nou hand om die blaas met Logan? In die stad is dié tweetjies saam in 'n huurwa/kapkar ("cab") gesien rondry. Van Rhijn het wel vir Darling 13 jaar in die Hoërhuis gedien en sal dit steeds bly doen as hy herverkies word.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. De heer Van Rhyn over zijn reis. 12 Februari, Bijvoegsel, p. 2: Van Rhijnsdorp, 5 Febr. 1898.<br>Mijnheer,—Na mijn lange en vermoeiende reis ben ik, Gode zij dank, in gezondheid te huis gearriveerd.<br>Ik kan niet nalaten mijne vrienden namens mij en de heeren Lochner en Rabie nogmaals van harte dank te zeggen voor de liefde en vriendelijkheid aan ons op onze reis om bijeenkomsten bij te wonen, bewezen, en de gastvrijheid in ieders huis genoten hetwelk door ons nimmer vergeten zal worden. Wij hebben alle plekken ons intrek genomen bij private vrienden behalve te Hopefield waar wij in het logement van den heer Klaas Stiglingh gelogeerd waren en wij het zeer goed gehad hebben, alles schoon en net, goed eten enz. Ik kan met de volste vrijmoedigheid genoemd hotel aan alle reizigers ten sterkste aanbevelen. Wij hebben twaalf bijeenkomsten bijgewoond en tot ons groot genoegen moet ik zeggen; op allen liep het zeer ordelijk af ter eere van ons en de opgekomen toehoorders. Behalve te Darling, daar hadden wij geen vergadering. '''Wij bleven aldaar tusschen 4 à 5 uren lang en zagen gedurende dien tijd slechts 3 heeren, den predikant, den dokter en den hotelhouder. De hooggeachte leeraar ds. De Villiers en dokter Nieuwoudt waren uitnemend vriendelijk jegens ons en niets in hunne woningen was te goed voor ons reizigers. Dat er geen opkomst was versta ik niet; de dag der bijeenkomst was toch in tijds in ''Ons Land'' gepubliceerd; zelf heb ik mijn vriend, den heer Jan Basson, ex-L.W.V., in de stad van de bijeenkomst gezegd. Zijn ed. heeft mij beloofd het alom bekend te stellen, en ook zelf te Darling tegenwoordig te zijn. Ik geloof toch niet, dat terwijl hij daarna met den heer Logan in een cab in de stad te zamen rondgereden heeft hij een Demas geworden is; want hij was toch altoos een echte Afrikaander. Ik heb mijn plicht gedaan mijn constituenten van Darling die ik ook 13 jaren in het hoogerhuis gediend heb ook toe te spreken over het gevaar dat ons Afrikaanderdom dreigt en wat ons te doen staat zulks te verijdelen, doch zij hebben mij niet als een ouden vertegenwoordiger van hen waardig geacht op te komen; mijne handen zijn dus in onschuld gewasschen.''' Echter, indien ik herkozen wordt zal ik dat affront vergeven en steeds mijn plicht doen.<br>Ik noem mij een dankbaar vriend voor al het genotene op reis van mijne vrienden en de toehoorders der vergaderingen, en voor de achting en respekt ons toe gedragen op alle bijeenkomsten.<br>U dienaar en vriend,<br>P. B. van Rhyn.</ref> '''15 Februarie 1898:''' Jan Basson antwoord. Vergissing is menslik. Hy het baie te doen gehad en het hom vergis met die datum. Basson het mense aangesê om Vrydag op te daag in plaas van Donderdag, en toe sy seun hom die Donderdagaand inlig die vergadering het reeds plaasgevind, was hy bitter spyt. Maar aangesien die politieke tema van daardie edele here reeds so wyd bekend was deur die talle vergaderings wat in ''De Zuid-Afrikaan'' gepubliseer is, was almal reeds vertroud met hul sentimente. Verder, ietwat onnadenkend, het baie gedink: "Ek is vandag te besig; ander sal sekerlik bywoon". En so, tot almal se spyt, het niemand opgedaag nie en was daar geen vergadering nie.<br>Nou, wat betref die rondry in 'n "cab" saam met mnr. Logan, dit is pure onsin. Basson het omstreeks 12 uur by sir James Sivewright se kantoor vir sake aangemeld en mnr. Logan daar ontmoet. Nadat hulle sake gedoen het, het albei in dieselfde rigting vertrek. Basson moes Harcombe Brothers in Adderleystraat spreek, en Logan het saam met Basson na die Kerkplein geloop, daar 'n kar na sy kantoor gehuur en Basson gevra om by hom aan te sluit.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Basson en Van Rhijn. 26 Februari, Bijvoegsel, p.4: Darling, Droogvlei,<br>15 Febr. 1898.<br>Aan den Editeur. <br>Mijnheer.—Uit des heeren Van Rhijns dankbetuigingen voor genoten liefde en gastvrijheid die hij en zijn gezelschap overal genoten hebben bij hunnen omgang, vind ik ook een doorn onder de door hem genoemde rozen. Namelijk te Darling was geen opkomst en z.ed. neemt het als een affront aan en ook Jan Basson ex-L.W.V. vleit hij eerst op zijn eigenaardige manier als echte Afrikaander, maar tegelijkertijd steekt hij hem met den moordpriem, en vergelijkt hem met een Demas. (Echt christelijk niet waar?)<br>Nu heer editeur, laat mij in een paar regelen toe de volle waarheid aan het licht te brengen. De zaak is deze: Onze menschen hier hadden volstrekt geen plan den ed. heer Van Rhijn en zijn collegas te beleedigen, door niet op te komen. Maar daar het politieke thema van die ed. heeren al zoo over en over bekend stond door de vele gehoudene vergaderingen en gepubliceerd in uw geëerd blad, was een ieder al bekend met hun gevoelens. En daarbij een beetje onbedachtzaam dachten velen: Ik heb het te druk vandaag, anderen zullen wel opgaan. En zoo tot een ieders spijt kwam niemand opdagen en er was geen vergadering. Ik geef mijn ed. vriend de verzekering dat dit zoo is.<br>Wat Jan Basson betreft moet ik zeggen het is waar, de ed. heer Van Rhijn heeft hem in de stad verzocht het rond te zeggen om op te komen. Maar Jan Basson heeft veel te doen en maakte ongelukkig een abuis met den datum. Hij zeide zijn menschen aan om op te komen op Vrijdag inplaats van Donderdag, en toen zijn zoon hem Donderdagavond kwam zeggen dat de vergadering plaats had, was het hem een bittere spijt.<br>Ook de ed. heer Lochner heeft hem een brief geschreven. Dus op dit punt betuig ik mijn spijt.<br>Nu, wat betreft het rondrijden in een cab met den heer Logan is louter onzin. De zaak is deze: Ik maakte mijn opwachting bij sir James Sivewrights kantoor voor bezigheid, tegen 12 uur, en ontmoette den heer Logan aldaar. Na de zaken verricht te hebben vertrokken wij beiden in een richting. Ik moest Harcombe Brothers in Adderleystraat zien en de heer Logan wandelde met mij op tot op het Kerkplein en engageerde daar een cab tot aan zijn kantoor en verzocht mij mede in te stappen en zoo reden wij te samen.<br>Ziet u heer editeur, dat beteekend rondrijden in des heeren Van Rhijns oogen. Maar een ieder die de ed. heer Van Rhijn kent zooals ik, kan tusschen zijn regels lezen wat zijn doel er mede is, om zoo te schrijven. Ik was altijd zijn ondersteuner en ben het nog, jammer dat ik van hem zulk een slag in het aangezicht moet krijgen, geheel onschuldig. Ik ben nog diezelfde Afrikaander zooals hij mij noemt. En wat meer is, is het dan een vernedering om met den heer Logan mee te rijden? Als wij als leden in het parlement saam kunnen zitten, dan kunnen wij toch ook samen rijden, al verschillen wij van gevoelen? Het geheele huis was altijd mijne vrienden. Zoo bekrompen ben ik gelukkig niet. Het is erg jammer dat een man als mijn vriend Van Rhijn in zijn positie tot zulke netelige dingen afdaalt, om in publieke nieuwsbladen bekend te stellen met wie men in een cab rijdt, dit wordt niet van een man die zijn electie (?) omhoog houdt verwacht.<br>Weldra zal mijn vriend als ik met een gerespecteerde dame in een cab rijd de wereld het verkondigen.<br>Nu ik hoop mijn oude vriend zal zien dat de zaak heel anders is dan hij denkt, en neme afscheid van het publiek geschrijf.<br>Geheel de uwe,<br>Jan A. Basson.</ref> Om 'n stemgeregtigde te wees in 1898, beteken die kieser moes 'n man wees van 21 jaar of ouer, 'n Kaapse burger van geboorte of deur naturalisasie (ná 12 maande op Kaapse grond) wees, grond of 'n gebou bewoon van £75 werd, óf £50 per jaar verdien. Daar was baie maniere om 'n kat dood te maak: 'n boer kon sy seun £50 per jaar se waarde gee in kos, klere en perdevoer as 'salaris'. Of die seun kon 'n stukkie grond van sy vader bewerk ter waarde van £75. Drie mans kon byvoorbeeld gesamentlik in 'n huis woon van £225+ (want £75 x 3), of twee seuns kon gesamentlik boer op 'n stukkie grond van £150 (want £75 x 2). Verder moes die kieser sy naam, woonadres en nering kon neerskryf. As die kieser egter voor 1892 al stemgeregtig was, en nie by die nuwe kategorieë ingepas het nie, moes die betrokke individu eenvoudig nie roer nie: solank hy in die kiesafdeling gebly woon het waar hy voorheen geregistreer was, het hy sy stemreg onder die ou, laer vereistes (£25-huis of £25-salaris) behou.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Wie kan geregistreerd worden? 20 Mei, p. 2-3: [...]Het antwoord op deze vraag is tweederlei: - <br>1. Alle mannelijke personen die den ouderdom van 21 jaar bereikt hebben, welke de volgende kwalifikasies of bevoegdheden bezitten:-<br> a. Zij moeten burgers der Kolonie zijn. Allen die in de Kolonie geboren zijn, zijn burgers der Kolonie. Zij die met in de Kolonie geboren zijn moeten genaturaliseerd worden. Geen persoon kan genaturaliseerd worden tenzij hij minstens 12 maanden in de Kolonie heeft gewoond met het doel hier te blijven. Hij die genaturaliseerd wil worden moet aanzoek doen bij den koloniale secretaris, die, indien het aanzoek in orde is, hem een certifikaat van naturalisatie zal toezenden. Het gemakkkelijkste is aanzoek te doen bij den magistraat om een officieelen vorm van aanvraag tot naturalisatie, dien vorm in te vullen en dan op te zenden naar den kolonialen secretaris. Burgers van den Vrijstaat of Transvaal, thans woonachtig in de Kolonie (in Bechuanaland zijn velen), behooren op dit punt nauwkeurig acht te geven.<br> b. Zij moeten een gebouw met den grond erbij, afzonderlijk of gezamenlijk, van eene waarde van niet minder dan £75 elk bewonen of occupeeren. Gesteld nu dat A. een huis bewoont ter waarde van £100 dan kan hij natuurlijk, geregistreerd worden. Het huis behoeft niet zijn eigendom te zijn, dus kan een bijwoner, die een huis bewoond dat £75 of meer waard is, geregistreerd worden. Neem weder dit geval. A., B. en C. zijn de bewoners van een gebouw dat £300 waard is. Zij kunnen dan alle drie geregistreerd worden, want driemaal £75 is slechts £225, en de waarde van het huis is £300. Zeg dat in dit geval A. een boer is, en B. en C. zijn twee mondige zonen die het recht hebben bij hem te wonen, dan kunnen zij alle drie geregistreerd worden, want het huis is meer dan £225 waard. Maar neem nog dit geval: - A., een boer bewoont een plaats - het huis waarin hij met zijn twee zoons, B. en C., woont is £100 waard en de geheele plaats is £1,000 waard. Kunnen B. en C. nu ook geregistreerd worden? Het is duidelijk dat A., de boer, bewoner van het huis en de plaats de bevoegdheid bezit, maar hoe omtrent B. en C.? Zij kunnen niet geregistreerd worden als bewoners van het huis, want het huis is slechts £100 waard. Op welke voorwaarden kunnen zij dan geregistreerd worden? Het antwoord is eenvoudig: B. en C. kunnen geregistreerd worden indien zij een stukje van den grond voor eigen rekening, zeg een stuk tuin of stuk land, bewerken, of voor weiveld gebruiken want dan occupeeren zij dit stukje grond. B. moet zulk een stukje grond met het huis daarop, ter waarde van £75, bewonen, en C. ook, of, indien B. en C. samen boeren moet het stukje grond of het gebruik ervan tweemaal £75, of £150, waard wezen. Een andere manier waarop B. en C. stemgerechtigd kunnen worden is indien zij elk £50 per jaar verdienen. Deze som kan betaald worden in kost, kleederen, rijpaard-voeder, zakgeld, enz.<br> Wij vertrouwen dat wij dit punt nu duidelijk gemaakt hebben, en dat geen boerenzoon ongeregistreerd zal blijven omdat hij niet deze kwalificatie bezit.<br> (c.) De derde bevoegdheid die een persoon moet bezitten is deze: hij moet in staat zijn om zijn naam te teekenen en zij adres en nering te schrijven.<br> De kiezers in deze klasse moeten dus deze drie bevoegdheden bezitten [...] doch niet de bevoegdheid der nieuwe wet bezaten, hun stem onder de oude wet, zouden behouden, zoolang zij in de kiesafdeeling, waarin zij geregisteerd waren, zouden blijven wonen. Men ziet dus deze klasse van kiezers op twee manieren hun stemrecht kan verliezen en indien zij niet de bevoegdheid onder de oude wet, d.i. een huis bewonen ter waarde van £25 of een salaris van £25 trekken, bezitten, of (b) indien zij het distrikt verlaten waarin zij woonden toen de wet van 1892 in werking kwam. Op deze twee punten behoort zeer nauwkeurig gelet te worden. [...]</ref> Op die kiesersrol wat in 1897 teen 30 September gefinaliseer was, het die Malmesbury Kiesafdeling 2 500 geregistreerde kiesers gehad.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Gemengd Nieuws. 30 September, p.3: Malmesbury - De kiezerslijst voor deze kiesafdeeling is nu kompleet, met een totaal van 2,500 namen tegen 2,235 op de oude lijst. Er zijn 300 gekleurde kiezers.</ref> 1 481 in die Piquetberg Kiesafdeling.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Gemengd Nieuws. 2 October, p. 3: In de Kiesafdeeling Piketberg zijn nu 1,481 kiezers, waaronder 83 gekleurden geregistreerd. Op de vorige lijst waren slechts 120 namen.</ref> Die kieser kon drie kandidate kies, of kon tot drie kruisies langs 'n enkele verkiesingskandidaat maak.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. Hoe moet men stemmen? 10 Juni, p. 2: Indien de kiezer meer dan één stem voor denzelfden kandidaat kan uitbrengen, moet hij ''evenveel kruisjes achter den naam van dien kandidaat plaatsen'', als hij voor hem gewenscht te geven. Wil hij dus, om bij het voorbeeld te blijven, aan Jan Brink twee stemmen geven, dan zet hij twee kruisjes achter zijn naam - zóó XX. Wil hij drie stemmen voor hem geven dan maakt hij drie kruisjes - zóó XXX.</ref> Die stemdag op '''16 Maart 1898''' vir die Lid van die Wetgewende Raad het gekom en gegaan; met die uitslae van sowel die Malmesbury- as die Piquetberg-kiesafdeling:<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Uitslag der Elekties. 24 Maart, Bijvoegsel, p. 2</ref> {| class="wikitable" ! colspan="4" valign="top" |'''NOORDWESTELIKE SIRKEL''' |- | colspan="2" valign="top" |'''Malmesbury Kiesafdeling''' | colspan="2" valign="top" |'''Piquetberg Kiesafdeling''' |- | valign="top" |Lochner | valign="top" |1 462 | valign="top" |Van Rhijn | valign="top" |529 |- | valign="top" |Logan | valign="top" |1 401 | valign="top" |Lochner | valign="top" |479 |- | valign="top" |Van Rhijn | valign="top" |593 | valign="top" |Logan | valign="top" |450 |- | valign="top" |Joubert | valign="top" |520 | valign="top" |Rabie | valign="top" |449 |- | valign="top" |Rabie | valign="top" |385 | valign="top" |Joubert | valign="top" |85 |} Die stemtotaal van die hele Noordwestelike Sirkel, waarvan die Malmesbury- en Piquetberg-kiesafdeling deel uitmaak, sien so daaruit: {| | rowspan="2" valign="top" | '''LWR-Kandidaat''' | colspan="2" valign="top" |'''Stemme''' |- | valign="top" |'''''De Zuid-Afrikaan'''''<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Noordwestelijke Cirkel. 31 Maart, Bijvoegsel</ref> '''(31 Maart 1898)''' | valign="top" |'''Aangepaste<br>syfers'''<ref name="SmithElections1980" /> |- | valign="top" |'''J. D. Logan''' | valign="top" |7 375 | valign="top" |7 378 |- | valign="top" |'''J.A. van A. Lochner''' | valign="top" |3 864 | valign="top" |3 859 |- | valign="top" |'''P. B. van Rhijn''' | valign="top" |3 613 | valign="top" |3 610 |- | valign="top" |D. de V. Rabie | valign="top" |3 112 | valign="top" |3 108 |- | valign="top" |J. J. Joubert | valign="top" |1 620 | valign="top" |1 617 |} ==== 'n Ou plan word onder die stof uitgehaal ==== '''3 Mei 1898:''' 'n Kaart is reeds voltooi vir G.S. Owen se Malmesbury-Greyspas-opmeting. [https://ibali.uct.ac.za/files/original/139526e5859d4ac5fb0b206955439845ac752bda.jpg Op die kaart word duidelik aangedui hoe die voorgestelde spoorlyn die goue middeweg probeer vind]: geen dorpe word by aangedoen buiten Kalabaskraal nie. Dit loop vanaf Kalabaskraalstasie, oor die Dieprivier, deur Mollen Berg, Groenrivier, Michel Heyns Kraal, Pendoorn Valley, Langedam, Gemsbok Kuil, Waterschildpad Kuil, Vygekraal, Oliphants Fontein / Cochnara (Kochera; Kochra), Uilen Kraal & Melkbosch Rug, Ganzekraal/Enkelde Valley, Schaf Plaats Fontein, Wolve Dans, Rondekuil (vandag Boplaas), Klipgat, Visscher's Kraal, Bosjesmans Kloof, Middel Kraal, (Aan de) Berg Rivier, Brood Kraal, oor die [[Bergrivier]], na Wittewater, tot by Rietfontein. Met ander woorde, dit is hoogs waarskynlik dat die spoorwegbrug vandag presies sou staan by Moravia, Piketberg, waar dit vandag is. '''10 Oktober 1898:''' 'n Spoorwegwetsontwerp word in die Wetgewende Vergadering ter tafel gelê. Die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn word daarin gelys en spesifiek aangedui as 'n 3 voet 6 duim-spoor.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement, Wetgevende Vergadering, Maandag, 10 October. Spoorwegen. 12 October, Bijvoegsel: De premier bracht een bill in voor zekere spoorwegen.<br> De heer Schreiner wilde informatie hebben aangaande de voorgestelde lijnen.<br> Sir James zei dat al de lijnen die gebouwd zullen worden opgemeten zijn en dat de bijzonderheden reeds voor het huis waren. De wenselijkheid om die lijnen te bouwen was reeds door het huis besproken.<br> De bill maakte voorziening voor het bouwen van de volgende lijnen :<br> 1. Somerset Oost-Kingwilliamstown als een regeeringslijn.<br> 2. Caledon, van Sir Lowryspass, een 3 voet 6 duim spoor.<br> 3. '''Kalabaskraal-Pikenierskloof (Peketberg)—een 3 voet 6 duim spoor.'''<br> 4. Queenstown-Tarkastad.<br> 5. Langkloof (Uitenhage). De regeering dacht dat hier een proef met een 2 voet lijn genomen kon worden.</ref> '''19 Oktober 1898:''' Die inwoners van die [[Swartland_Plaaslike_Munisipaliteit#Toponimie|Roode Zwartland]] (Moorreesburg), Hopefield en Clanwilliam-distrikte dring aan op die bou van die Piquetberg-spoorlyn, en wil graag die parlement se goedkeuring daarvan sien.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. 20 October, p. 3: Piketberg, 19 Oct. [...] Bericht is ontvangen uit Roode Zwartland, Hopefield en Clanwilliam distrikten, dat de menschen aandringen op den bouw van den Piketberg-spoorweg en met verlangen uitzien naar de goedkeuring daarvan door het parlement.</ref> '''6 Desember 1898:''' Die inleidingsartikel van ''De Zuid-Afrikaan'' lig die lesers in die Malmesbury/Kalabaskraal-spoorlynuitbreiding sal die volgende dag in die parlement bespreek word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Nieuwe Spoorwegen, 6 Dec, Bijvoegsel: De ed. heer Sauer, commissaris van openbare werken, zal morgen de tweede lezing van een bill voorstellen, voorziening makende voor het bouwen, uitrusten en exploiteeren van zekere spoorweglijnen. Dit voorstel heeft de 5de plaats op het papier en men zal waarschijnlijk er bij komen, daar de eerste vier orders waarschijnlijk niet aanleiding zullen geven tot een lange discussie.<br> Deze bill maakt voorziening voor het bouwen van vijf verschillende lijnen, namelijk: —<br> (1.) Somerset Oost via Cookhouse naar Kingwilliamstown, 147 mijlen lang, £485,100 te kosten;<br> (2.) Port Elizabeth naar een punt nabij Avontuur, 2 voet breedte tegen £2,500 per mijl, 178 mijlen lang, £445,000 te kosten;<br> (3.) Sir Lowrys-pass naar Caledon, 53 mijlen lang, £439,000 te kosten;<br> (4.) '''Van een punt op de Malmesbury-lijn naar Pickenierskloof, 96 mijlen lang, £505,000 te kosten;'''<br> (5.) Van een punt nabij Queenstown naar Takastad, 31 mijlen lang, £102,250 te kosten.<br> Het bouwen van de eerstgenoemde lijn werd reeds in 1895 geauthoriseerd, onder het bijdrage-stelsel, en indien de regeering geen bevredigend kontrakt kon krijgen, de lijn dan als een regeerings-lijn te bouwen.<br> Sedert 1895 werd een kontrakt aangegaan onder het bijdrage-stelsel, maar daar het kontrakt niet op een bevredigende wijze werd uitgevoerd, besloot de regeering andere stappen te nemen. In de spoorweg-bill die sir JAMES SIVEWRIGHT op den eersten dag van deze sessie inbracht, is een kontrakt aangegaan door den vorigen commissaris met zekeren heer DAVID URQUHART, die teekende “voor de Thames Ironworks and Shipbuilding Co. bpk.” In de voorrede van dit kontrakt wordt gezegd, dat “de overeenkomst aangegaan wordt, onderworpen aan de goedkeuring van het parlement voor zooverre dezelve noodig mag zijn.” Wat de eigenlijke beteekenis of waarde van deze woorden, door ons gecursiveerd, is, zullen de rechtsgeleerden ons moeten zeggen; maar dit is in elk geval zeker, dat de eerste clausule van deze bill, zooals opgesteld door sir JAMES, bepaalt dat “deze overeenkomst wordt mits dezen bekrachtigt.” Sir JAMES, een der onderteekenaars van het kontrakt, schijnt dus te denken, dat dit kontrakt nog door het parlement bekrachtigd moet worden.<br> Maar nu is de vraag: is er al werk onder dit kontrakt gedaan? Werden tenders voor dit kontrakt gevraagd?<br> De Caledon en Piketberg lijnen zijn in deze bill begrepen; maar de belangrijke vraag is welke route genomen zal worden. In het geval van eerstgenoemde lijn is er de alternatieve route door Franschhoek, en in dat '''van Piketberg heeft men de route van Kalabaskraal, en de andere van 't dorp Malmesbury.'''<br> De lijn naar Avontuur zal slechts een breedte van 2 voet hebben, dus zal het de eerste ‘lichte spoorweg’ der regeering in de Kolonie zijn. Het zal dus een experiment zijn, en indien het een succes blijkt te zijn, is 't te voorzien dat het binnenkort in verschillende richtingen uitgebreid zal worden. De hulpbronnen van de landbouw distrikten zullen dan op deze wijze ontwikkeld kunnen worden.</ref> '''7 Desember 1898:''' Middagsitting van die Wetgewende Vergadering. Die nuwe Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, lees 'n rits spoorlyne voor wat in 'n nuwe wetsontwerp vervat is. Dan noem hy: die derde lyn is die Malmesbury-lyn, wat gebou sal word vanaf Kalabaskraal na Pickenierskloof. Hierdie sou veral 'n ontwikkelingslyn wees. Party mense is sterk ten gunste daarvan dat die lyn gebou sal word vanaf Malmesbury na Visserskraal. Hy het hierdie laaste lyn laat ondersoek, en hierdie lyn sou sowat 15 tot 20 myl langer wees as die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn, en dit sou ook baie meer kos, omdat die helling oor die algemeen 1 in 70 voet sou wees. As die Malmesbury-Visserskraal-lyn sou slaag, dan sou hy nader aan Moorreesburg gewees het, en al wil Sauer graag die Moorreesburgers te hulp wees, was dit tog nie wenslik om die lyn daarlangs te bou nie. Hy wil ook nie Malmesbury geheel en al afskeep nie, daarom sou hy "in comité" voorstel om die lyn te bou vanaf Malmesbury tot 'n punt anderkant Darling, en vandaar na Visserskraal. Die lyn sou drie myl korter wees as die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn en £15 000 spaar.<br>Sir James Sivewright (hangende 'n ondersoek rakende die Thames Ironworks Co.-tendersage, asook van verkiesingsknoeiery) was sterk ten gunste van die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn, maar hy was beslis teen die Malmesbury-Darling-Vissersklooflyn gekant. Eersgenoemde lyn sou beter wees en lonender. By die laasgenoemde spoorlyn sou artikels/goedere dubbeld vervoer moes word. <ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement, Woensdag, 7 December. Verlenging van Spoorwegen-bill. 8 December, Bijvoegsel: ...De derde lijn was de Malmesbury lijn, die gebouwd zal worden van Kalabaskraal naar Pikenierskloof. Deze zou vooral eene ontwikkelings lijn wezen. Sommigen waren sterk er voor dat de lijn gebouwd zal worden van Malmesbury naar Visserskraal. Hij had deze laatste lijn laten onderzoeken, en die lijn zou zoowat van 15 tot 20 mijlen langer zijn dan de Kalabaskraal—Pikenierskloof lijn, en zij zou ook veel meer kosten, daar de helling over het algemeen 1 in 70 voet zon wezen. Was de lijn Malmesbury—Visserskraal aangenomen dan zou zij nader aan Moorreesburg geweest zijn, en hoewel hij gaarne de inwoners van Moorreesburg wilde helpen, was het toch niet wenschelijk de lijn daar langs te bouwen. Hij wilde Malmesbury ook niet geheel in de koude laten, daarom zou hij in comité voorstellen de lijn te bouwen van Malmesbury tot een punt anderkant Darling, en vandaar naar Visserskraal. Die lijn zou drie mijlen korter wezen dan de Kalabaskraal—Pikenierskloof lijn en £15,000 besparen.<br>[...]Sir James Sivewright [...] Voortgaande [...] Hij was sterk ten gunste van de Kalabaskraal-Pikenierskloof lijn, maar hij was beslist tegen de Malmesbury-Darling-Visserskloof lijn. Eerstgnoemde lijn zou veel beter wezen en beter betalend. Over laatstgenoemde lijn zou men de artikelen dubbel vervoeren.</ref> '''16 Desember 1898:''' Aandsitting van die Wetgewende Vergadering.<br> Die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer) stel voor dat die lyn nie meer vanaf Kalabaskraal gebou moet word nie, maar vanaf Malmesbury.<br> Dirk Jacobus Albertus van Zijl (Clanwilliam) is verheug oor die wysiging. Hy onthou nog 'n opmeting van 1881 waar die spoorlyn na Piquetberg 32 myl korter was as die voorgestelde lyn. Sy kiesers steun die reguit lyn, en hy lig die voordele uit.<br> Sauer sê, toe hy die wetsontwerp voorgestel het, was hy onbewus van die opmeting wat in 1881 gedoen is, wat 28 myl korter is. Nou is die plan onder die stof uitgehaal. Hy stel egter voor dat die opmeting oorgedoen word (net om te kontroleer en seker te maak) en indien dit korrek is, sou hy die spoorlyn laat bou. Met daardie geld wat gespaar word, sou hy dan 'n taklyn laat bou na Darling en Hopefield, vanaf Malmesbury af. Hierdie oplossing beskou hy ongetwyfeld as die beste.<br> Sir James Sivewright wil die lyn vanaf Kalabaskraal laat loop.<br> Francis Oats (Namaqualand) ondersteun die nuwe spoorlyn vanaf Malmesbury deur Moorreesburg, net soos die regering voorgestel het.<br> Jacobus Abraham Smuts (Malmesbury) wil slegs 'n paar woorde sê. Dit sou baie onregverdig wees om die lyn vanaf Kalabaskraal te bou. Hy was geheel en al ten gunste van die wysiging van Sauer om die lyn vanaf Malmesbury te bou. Hy sal met gerustheid die lyn in die hande van die regering oorlaat.<br> Daniel Jacobus Marais (Piquetberg) sê die Darlinglyn het geen politieke bymotiewe nie: sir James Sivewright het die lyn eenvoudig voorgestaan omdat dit deur die ingenieurs aanbeveel is. Hy sou ook verkies om die saak in die hande van die regering te laat, sodat daar verder ondersoek gedoen kan word en dan in die beste belang opgetree kan word.<br> In antwoord op 'n vraag van sir James Sivewright, sê Sauer dat hy homself nie tot enige spesifieke lyn verbind nie, aangesien hy nog nie genoeg inligting voor hom het nie. Hy wou verdere ondersoeke doen en sou dienooreenkomstig optree. Hy sou bereid wees om Darling en Hopefield 'n taklyn toe te staan. Hy was gereed om die wysiging soos volg te verander: om die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury te laat loop. Indien die direkte lyn dan verwerp word, sou hy oordeel of die lyn vanaf Kalabaskraal of vanaf Malmesbury moet loop.<br> Sauer het sy wysiging teruggetrek, sodat sir James kon voorstel dat die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury gebou word. Dit word aangeneem.<br> Daarna is die Wetsontwerp, soos gewysig deur Sauer, aangeneem.<br> Die wetsontwerp is gerapporteer{{voetnota|Die term gerapporteer verwys hier na die formele prosedure waarby die voorsitter van die 'Komitee van die Hele Huis' aan die Speaker verslag doen dat die wetsontwerp deur die komiteestadium is, met of sonder wysigings. Dit is die stap wat die finale stemming en deursending na die Wetgewende Raad voorafgaan.}}, en die Laerhuis het om 11:05 nm. verdaag.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement. Wetgevende Vergadering. 16 December, Avondzitting, Malmesbury Lijn. 17 December, Bijvoegsel: Deze lijn werd aan de orde gesteld.<br>De heer Sauer stelde voor de lijn niet van Kalabaskraal maar van Malmesbury te laten gaan.<br>De heer Van Zijl verheugde zich over dit amendement. Hij herinnerde zich aan eene opmeting van 1881 waaronder de lijn naar Piketberg 32 mijl korter was dan de voorgestelde lijn. Zijne kiezers waren voor een rechtuit lijn, en hij toonde de voordeelen aan, hetgeen opgehelderd werd met de lijn van Kraaifontein.<br>De heer Sauer gaf de reden voor zijn amendement. De lijn van Malmesbury was 2 mijl korter dan die van Kalabaskraal, hoewel de lijn van Kaapstad naar Piketberg 6 of 7 mijl langer zou zijn. Toen hij zijn bill voorstelde wist hij niet van de opmeting van 1881, die 28 mijl korter zou zijn dan de voorgestelde lijn. Hij stelde thans voor deze opmeting te laten overdoen, en indien juist, zou hij die lijn laten bouwen. Met het gespaarde geld zou hij dan een tak-lijn bouwen naar Darling en Hopefield, van Malmesbury. Deze oplossing achtte hij ongetwijfeld de beste.<br>Sir James wilde de lijn van Kalabaskraal laten gaan.<br>De heer Oats ondersteunde de nieuwe lijn van Malmesbury over Moorreesburg, zooals voorgesteld door de regeering.<br>De heer J. A. Smuts zou slechts een paar woorden zeggen. Het zou zeer onrechtvaardig wezen de lijn van Kalabaskraal te bouwen. Hij was geheel ten gunste van het amendement van den heer Sauer om de lijn van Malmesbury te bouwen. Hij zal met gerustheid de lijn in handen van de regeering te laten.<br>De heer D. J. Marais zei dat de Darling lijn geen politieke lijn was, sir James had die lijn voorgestaan omdat zij door de ingenieurs aanbevolen werd. Hij was echter er voor de zaak in handen van de regeering te laten, die verder onderzoek kon doen en dan naar het beste handelen.<br>Op eene vraag van sir James zei de heer Sauer, dat hij zich aan geen speciale lijn verbond, want hij had nog niet genoeg informatie voor zich. Hij wilde verder onderzoek instellen en zou daarop handelen. Hij zou gewillig wezen Darling en Hopefield een taklijn te geven. Hij was gereed het amendement te veranderen als volgt:— de lijn te laten gaan van Kalabaskraal of Malmesbury. Werd de direkte lijn dan verworpen, dan zou hij oordeelen of de lijn van Kalabaskraal of van Malmesbury zou gaan.<br>De heer Sauer trok zijn amendement terug, zoodat sir James kon voorstellen dat de lijn zou gebouwd worden van Kalabaskraal of Malmesbury.<br>Dit werd aangenomen.<br>De Queenstown-Tarkastad lijn was vervolgens aan de orde.<br>Kolonel Schermbrucker wilde de lijn van Sterkstroom gebouwd hebben.<br>Deze lijn werd onveranderd aangenomen.<br>Daarna werd de bill, zooals geamendeerd door den heer Sauer, aangenomen.<br>De bill werd gerapporteerd, en het huis verdaagde om 11-5.</ref> '''20 Desember 1898:''' In die Wetgewende Raad (Hoërhuis) word die Spoorverlenging Wetsontwerp die tweede keer voorgelees. Al is James Douglas Logan (Noordwestelike Provinsie) verheug oor die Malmesbury-verlenging (omdat die boere van Malmesbury en die Sandveld elke bietjie hulp verdien), vrees Jacobus Abraham van Aarde Lochner (Noordwestelike Provinsie) dat die Kalabaskraalroete 'n wit olifant gaan wees. Die lyn loop nie deur die eintlike graanskuur nie. 'n Lyn na die Sandveld sou geen lyn vir Malmesbury wees nie. Petrus Benjamin van Rhijn (Noordwestelike Provinsie) steun die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury na Pickenierskloof. Vir hom is dit 'n goeie roete wat lonend sou wees, en hy is bly dat die saak in die hande van die regering was. Hy wou weet of die regering nie later iets vir Porterville sou doen nie. Die Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, sê hy kan geen beloftes maak nie. Daniel Petrus van den Heever (Noordoostelike Provinsie) meen die Huis moet nog vasstel waarvandaan die lyne moet loop: Kalabaskraal of Malmesbury. Dit word goedgekeur. Skedule B word afgehandel. Nadat die Wetsontwerp (van verskeie ander lyne) deur die komitee hersien, oorweeg en goedgekeur is, word die Wetsontwerp 'n derde keer in die Hoërhuis voorgelees en aangeneem. Die bewoording van die wet, en die onsekerheid rondom Kalabaskraal of Malmesbury as beginpunt, het net so behoue gebly, presies soos dit in die raad gedebatteer is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement: Wetgevende Raad. Spoorwegverlenging Bill, 22 December, Bijvoegsel: De ed. heer Sauer stelde voor de tweede lezing van deze bill. Daar de tijd kort was meende hij dat het best zou wezen zijne aanmerkingen terug te houden tot later. Hij zou nu slechts de tweede lezing voorstellen en in comité de informatie geven die men verlangde.<br>De ed. heer Van Rhijn was verblijd dat men in deze bill aan de noord-westelijke distrikten gedacht had, die tot hiertoe zeer stiefmoederlijk behandeld werden. Hij zou voor de tweede lezing stemmen, hoewel hij in comité misschien amendementen zou voorstellen. Hij pleitte verder voor Franschhoek en was verblijd over wat de ed. heer Sauer in verband met deze route zeide. Franschhoek had aanspraak op een lijn, en kon het niet anders dan moest men hem een taklijn geven.<br>De ed. heer Wilmot meende dat de Caledon spoorweg een lichte lijn moest wezen. Hij was verblijd dat de Langkloof lijn een lichte zou wezen. Een vruchtbare landstreek zou door die lijn worden ontwikkeld. Spreker meende dat lichte spoorwegen goed zouden betalen in dit land. In andere landen waren lichte spoorwegen een groot succes. Als er meer lichte spoorwegen waren zou meer grond onder bebouwing gebracht worden en men zou goedkoop kost krijgen. Hij dacht dit was het begin van de ontwikkeling van het land.<br>De ed. heer Bellingan zou de bill ondersteunen. Hij zou de regeering ter overweging geven een lijn van Klipplaat naar Jansenville, van Sandflats naar Alexandria, van Grahamsstad naar Peddie en van Victoria West naar Carnarvon te bouwen. Deze lijnen waren zeer noodzakelijk. Peddie was een zeer vruchtbaar distrikt. Er werden alle soorten vruchten gekweekt. Hij hoopte de regeering zou deze lijnen in gunstige overweging nemen.<br>De ed. heer Van Eeden wenschte de regeering geluk met hare goede voornemens. Al het belangrijke werk werd voor het laatst gehouden. Dit werd veroorzaakt door de ellendige redistributiewet. Hij had Caledon geraden te nemen wat zij kon krijgen. Hij zou geen stroo in den weg van deze bill leggen. Wat de routes betreft moest de regeering beslissen. Hij hoopte ze zou slagen de bill door te krijgen. Het geld zou besteed zijn in belang van de ontwikkeling van het land. Vruchten waren hier zeer duur. Er moesten spoorwegen wezen om de produkten van den boer ter markt te brengen. Allen konden niet thans lijnen krijgen. Men moest stap voor stap gaan. Hij wenschte de regeering geluk, maar hoopte dat ze niet parmantig zou worden wanneer ze sterk werd.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat er onder de voorgestelde lijnen sommigen waren die blijken zouden groote witte olifanten te zijn, lijnen die nooit zouden betalen. Het speet hem dat de Somerset Oost-Kingwilliamstown lijn niet naar Seymour zou worden gebouwd, een zeer vruchtbaar distrikt. Men ging weder naar Kingwilliamstown. Hij vreesde dat de lijn dan niet zou betalen. Met het geld reeds te Kingwilliamstown en Oost Londen uitgegeven zou men Tafelberg in een haven kunnen veranderen. Die plaatsen hebben het land zeer veel gekost. Wat de Sir Lowry pass-Caledon lijn betref, meende hij dat die lijn niet zou kunnen gebouwd worden voor de genoemde som. De kosten zouden veel hooger zijn. Hij had geen vertrouwen in de opmeting der ingenieurs. Dan was de vraag: welke route is de beste, Franschhoek of Sir Lowrys pas. Hij kon niet zeggen welke route de beste is, en moest de zaak in handen der regeering laten. Wat de opmetingen betreft meende hij dat men niet daarop kon gaan. Als men een lijn wilde bouwen moest de regeering een commissie zenden om te onderzoeken welke de beste route zal zijn.<br>De ed. heer Faure wilde weten of de regeering een taklijn aan Franschhoek zou geven.<br>De ed. heer Du Toit zei de tijd was gekomen om het land te ontwikkelen. De westelijke distrikten konden de Kolonie van goedkoop brood voorzien en moesten door spoorwegen geopend worden. Hij was van plan voor de bill te stemmen, omdat hij meende dat als die lijnen gebouwd zijn het noord-westen aan de beurt zou komen. Nadat men de graan distrikten ontwikkeld heeft moet men het noord-westen te hulp komen zoodat men de markten van vleesch kon voorzien. Hij hoopte dat de regeering de lijnen langs de beste routes zou laten bouwen.<br>De ed. heer Neethling betreurde het dat een nauwe spoorweg van 170 mijlen lang zou gebouwd worden. Hij geloofde niet dat die spoorwegen goedkooper konden gebouwd worden. '''Hij was er tegen nauwe lijnen te bouwen. Het over laden zou veel oponthoud veroorzaken.''' Het mag mogelijk later noodig wezen de Langkloof lijn te verlengen en dan zou men weer een ander spoor moeten leggen tegen groote kosten. De spoorwegen zouden veel meer kosten dan de sommen in de bill genoemd. De spreker was ten gunste van de Franschhoek route naar Caledon. Als de lijn over Sir Lowrys pas gebouwd wordt, hoopte hij dat de regeering hare belofte zou nakomen en aan Franschhoek een taklijn geven.<br>De ed. heer Pretorius wilde de aandacht van den commissaris bepalen op twee gebreken in de bill. De lijn Cookhouse-Kingwilliamstown ging te ver voorbij Stockenstroom, een zeer vruchtbaar distrikt, dat veel doet aan tabak cultuur. Een grooter gebrek was de Queenstown-Tarkastad lijn. De lijn moest met een verlengd worden naar de Zoutpannen en weder aan de Middellandsche lijn aansluiten. Het terrein was effen en de lijn zou dan betalend wezen. Hij hoopte dit zou gedaan worden.<br>De ed. heer Sauer zei dat hij in het andere huis gezegd had dat de regeering in de volgende zitting lichte lijnen zou voorstellen. Hij beloofde een taklijn naar Franschhoek, de lijn van de gewone wijdte te zijn. Deze was de eenige belofte welke hij gedaan had.<br>De ed. heer '''Logan''' zei dat het overladen van een nauwe op een breede spoorweg zeer gemakkelijk gaat. Dat was geen bezwaar. Hij meende dat het goed zou wezen een proef te nemen met lichte spoorwegen. Het speet hem dat de Caledon lijn niet door Franschhoek gebouwd zou worden. De lijn zou beter betalen door het vruchtbaar distrikt van Franschhoek. '''Hij was zeer verblijd over de Malmesbury verlenging, een zeer noodige lijn. De Malmesbury en Zandveld boeren verdienden alle hulp. De ed. heer Lochner wilde wat zeggen met betrekking tot de Kalabaskraal verlenging. Hij vreesde dat de voorgestelde route een witte olifant zou wezen. De lijn ging niet door de eigenlijke graanschuur. Een lijn naar het Zandveld zou geen lijn voor Malmesbury wezen.'''<br>'''De tweede lezing werd aangenomen.'''<br>De raad ging in comité op de bill, de ed. heer Neethling in den stoel.<br>De Somerset Oost—Cookhouse—Kingwilliamstown lijn, 147 mijlen lang, bedrag £485,000, aan de orde.<br>Aangenomen.<br>De lijn Port Elizabeth—Avontuur, 178 mijl, bedrag £445,000, aan de orde.<br> De ed. heer Bellingan wilde een korte lijn naar Uitenhage ten gerieve der boeren. Hij bracht de zaak slechts onder de aandacht der regeering.<br>Deze lijn werd goedgekeurd.<br>De Sir Lowrys pas—Caledon lijn aan de orde. Afstand 53 mijlen, kosten £439,000.<br>De ed. heer Logan vroeg of een lijn zou gebouwd worden van Worcester naar Villiersdorp.<br>De ed. heer Sauer zei hij kon niets beloven dan dat Franschhoek een taklijn zou krijgen.<br>De ed. heer De Wet zei dat het hem scheen of de lijn door Franschhoek gebouwd moest worden. Caledon zou dan nader aan het noorden zijn. Als men toch een lijn naar Franschhoek wilde bouwen kon men meteen de lijn maar doorvoeren naar Caledon.<br>'''Kalabaskraal of Malmesbury naar Pickenierskloof, 96½ mijl, koste £92,250.'''<br>'''De ed. heer Van Rhijn steunde deze lijn. De route was een goede. De lijn zoo gebouwd zou betalen. Hij hoopte de regeering zou voorzichtig wezen. Hij was verblijd dat de zaak in handen der regeering gelaten werd. Hij wilde weten of de regeering niet later iets zou doen voor Porterville.'''<br>'''De ed. heer Sauer zei hij kon niet een belofte doen.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat het huis moest vaststellen vanwaar de lijnen moesten gebouwd worden.<br>Goedgekeurd.'''<br>Aan de orde de lijn van een punt nabij Queenstown naar Tarkastad.<br>De ed. heer De Wet meende dat het beter zou zijn de lijn te bouwen van Sterkstroom. Hij stelde voor dat de lijn van Sterkstroom zal gebouwd worden.<br>De ed. heer Sauer zei dat die lijn meer zou kosten en de motie was dus uit de orde.<br>De ed. heer Van den Heever zei dat de raad dan aan banden gelegd is. Hij achtte het ongelukkig.<br>Het voorstel-De Wet, uit de orde zijnde, verviel. De ed. heer De Wet gaf zijn spijt te kennen, dat hij niet eene verandering kon voorstellen. De ed. heer Pretorius meende ook dat de lijn langs een andere route moest gaan.<br>De lijn werd goedgekeurd.<br>'''De schedule B was nu afgehandeld.'''<br>Op schedule A zei de ed. heer Wilmot dat de kwestie van het kontrakt met den heer Urquhart door het hof moest worden beslist.<br>De ed. heer Van Rhijn zei dat de vorige commissaris van publieke werken zeer ongelukkig was in het sluiten van kontrakten. Hij had meer vertrouwen in den tegenwoordigen commissaris, die niet zulke losse kontrakten zou sluiten.<br>Schedule A werd goedgekeurd.<br>Op clausule I stelde de ed. heer Sauer als amendement voor, sub-sectie 2 uit te laten en een proviso in te voegen dat de Thames Iron Works Co. securiteit zal geven.<br>Dit amendement werd aangenomen.<br>'''De bill ging door comité en werd met amendement gerapporteerd.'''<br>'''Amendementen overwogen en goedgekeurd.'''<br>'''De bill werd voor de derde maal gelezen en gepasseerd.'''</ref> Wet no. 40 van 1898 ("Railway Extension Act, 1898") word op 6 Januarie 1899 bekragtig.{{voetnota|Sivewright se handtekening is voor die tyd gemaak. Sauer het hom opgevolg. Afgesien van nog 'n paar sake in hierdie wet wat eers uitgeklaar moes word, is Sivewright in 1898 ook van verkiesingsknoeiery aangekla, al was dit sy agente wat dit gedoen het.}} Onder "Schedule B" nommer 4 (d) word gelys: "Kalabas Kraal or Malmesbury to Pickeniers Kloof", dit is 96½ myl lank en die bedrag toegestaan is £505 000.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Acts_of_Parliament/_eMqAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Act+No.+40+of+1898+Railways&pg=PA4003&printsec=frontcover Acts of Parliament. 1899. Sessions of 1898. Fifth Session of the Ninth Parliament, and First Session of the Tenth Parliament. Cape Town: J.C. Juta & Co, pp. 4003 - 4009.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250306092038if_/https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/eu-st01.ext.exlibrisgroup.com/27UOJ_INST/storage/alma/F5/71/42/6B/46/A3/B0/D1/58/C7/6C/B7/35/EC/30/B3/uj_13071%2BCONTENT1%2BCONTENT1.2.pdf?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%3D%22uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf%22%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Date=20250306T092038Z&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Expires=119&X-Amz-Credential=AKIAJN6NPMNGJALPPWAQ%2F20250306%2Feu-central-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Signature=f02852388c06af40b29b24e54a061b92dee0853f6cac16062ba9b92b195cb296 Meyer, J.F. 1988. 'n Ontleding van die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste se Spoortaklyne in die Republiek van Suid-Afrika. Ongepubliseerde proefskrif, Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit, bl. 8]</ref> Toe die telegram die aand deurkom dat die Malmesbury-spoorwegverlenging deur die Wetgewende Raad aangeneem is, was die vreugde onder die Piquetbergers groot. In die leeskamer het daar 'n groot menigte saamgedrom om die nuus aan te hoor. Drie hartlike hoera's het weerklink vir D.C. de Waal, D.J. Marais, asook die mans aan die stuur van die spoorwegkommissie, J. Dommisse, W. Liebenberg en G.H. Parrott. Die mense het hul dank uitgespreek teenoor die regering wat hierdie spoorlyn ondersteun. Dit was van groot belang vir hierdie dorp en omliggende streke se ontwikkeling. Tot laat in die aand was die dorpenaars nog op die been, die huise was verlig en daar was musiek in die strate.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Piketberg juicht! 22 December, Bijvoegsel: Piketberg, 21 Dec. [...] De vreugde der inwoners was groot gisteravond toen het telegrafisch bericht vernomen werd dat de Malmesbury verlenging door den wetgevenden raad in al hare stadien gepasseerd was. Gisteravond voor de leeskamer vergaderde een groote menigte dames en heeren om het nieuws te hooren en drie hartelijke hoera's werden aangeheven ter eere van onze parlementaire vertegenwoordigers, de hh. David de Waal en Daniel Marais, alsook ter eere van de spoorwegcommissie, de hh. J. Dominisse, W. Liebenberg en G. H. Parrott.<br>Het volk is ook dankbaar jegens de regeering voor 't ondersteunen van die spoorlijn, welke men voorspelt een der betaalbaarste lijnen te zullen zijn, dienende dit en aangrenzende distrikten, die zoo opbrengend en bevolkt zijn. Tot laat in den avond waren de dorpslui op de been, huizen waren verlicht en de muziek in de straten. Een boer van Clanwilliam riep uit: "De Heere zij gedankt voor onze boeren en ook voor die van Olifantsrivier. Een man kan nu met den landbouw voortgaan."</ref> '''27 Desember 1898:''' In 'n artikel wat vlugtig oor Malmesbury se handel uitwei, word 'n kort, maar byna toeristiese prentjie van Moorreesburg geskets. Moorreesburg is drie uur se ry buitekant Malmesbury. Dit is Desember, dit is in die middel van die oestyd. Soms moet mens verby byna eenhonderd waens ry. In hierdie hitte is dit jammer om te sien dat feitlik geen bome gekweek word nie. Die boomlose plase skep 'n sombere prentjie. (Vergeleke hiermee: Malmesbury se Munisipaliteit het in 1891 alleen meer as 8 000 bloekombome en 4 000 acacia-bome aangeplant).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Een reisje na Malmesbury. 8 October, p.3: [...] De Municipaliteit heeft dit jaar vrij wat moeite gedaan om de mooije groote Voetbal-velden in te sluiten, door meer dan 8,000 blaauwgomboomen en 4,000 acacia's te planten. Na eenigen groeitijd zal dit een der mooiste voetbal- en cricketvelden wezen in de Kolonie.[...]</ref> Op Moorreesburg aangekom, tref die fraaie kerkie mens eerste, wat aan die noordeind van die dorp se kant toe staan. Die kerk binne is ruim met goeie ventilasie. Die nuwe orrel is enkele dae tevore ingewy; ook die kansel en die mooi lampe skep 'n netjiese indruk. Die kerkbanke is van die beste en sit baie gemaklik; daar is plek vir 800 kerkgangers. Agter die kerkgronde word daar tans 'n nuwe pastorie vir ds. Retief gebou, wat 'n aanwins vir die dorp sal wees. Die openbare skool het mnr. Walters as skoolhoof. Die meeste handel op die dorp word deur mnr. J. Herman gedryf, en hy geniet die ondersteuning van die inwoners. Moorreesburg beskik oor 'n welingerigte pos- en telegraafkantoor, wat deur mejuffrou Slabbert bekwaamlik bestuur word. En dan: "Mens verwag dat die spoorweg, wat op die punt staan om gebou te word, deur die dorp sal loop. As dit so is, dan wag daar 'n nog heerliker toekoms vir die Moorreesburgers."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Malmesbury: Moorreesburg. 27 December, Bijvoegsel: Een klein doch verkieslijk dorp; drie uren rijdens verwijderd van Malmesbury. In die drie uren passeert men soms tot dicht bij de honderd wagens, en geen wonder dat de afdeelingsraad van Malmesbury steeds zijn hand aan het pad moet houden om dat niet uit orde te doen geraken. Op den weg is het wat bedroevend te zien hoe weinig er aan boomkweeken gedaan wordt, en maken de boomlooze plaatsen eene sombre vertooning.<br>Doch wij komen op het dorp Moorreesburg. Wat het oog het eerst treft is het fraaie kerkgebouw, dat als een pronkstuk aan het noorder einde van het dorp staat. Van binnen is het gebouw ruim en luchtig en maakt een nette vertooning met het prachtig orgel dat eenige dagen geleden ingewijd werd, alsook den kansel en de mooie lampen. De zitbanken zijn van de besten en zitten zeer gemakkelijk, en er is zitplaats voor meer dan 800 personen. Aan de achterzijde van de kerkgronden wordt thans een nieuwe pastorie voor den leeraar, ds. Retief, gebouwd, die een aanwinst voor ’t dorp zal zijn.<br>De publieke school op het dorp heeft den heer Walters tot principaal, en men zegt dat de opleiding door hem gegeven grootelijks op prijs gesteld wordt.<br>Handelszaken<br>De voornaamste handelszaken te Moorreesburg wordt gedreven door den heer J. Herman, en hij gedraagt zich zoo dat hij de hartelijke ondersteuning van de ingezetenen verdient. Moorreesburg heeft ook een welingericht post- en telegraafkantoor, dat door jongej. Slabbert bekwamelijk bestierd wordt.<br>Men verwacht dat de spoorweg die staat gemaakt te worden over het dorp zal gaan. Indien zoo dan wacht een nog heerlijke toekomst de Moorreesburgers.</ref><br> Volgens 'n reisgids uit 1899 lyk mens se vervoerreëlings voor die koms van die trein op Moorreesburg so: Trekkarre vertrek op Dinsdae en Saterdae vanaf Malmesbury om 6 uur die oggend. Die rit oor 26 myl (41,84 km) tussen die twee dorpe duur 4 ure lank. Wanneer mens uiteindelik op Moorreesburg aankom, het jy omtrent 4 ure oor om al jou sake daar af te handel, want om 2 uur die middag moet jy reeds sit vir die terugtog Malmesbury toe. Jy behoort 6 uur die aand op Malmesbury aan te kom. 'n Hele dag is feitlik net aan rondpendel afgestaan. Die reiskoste bedra 7 sjielings, 6 pennies; maar sou mens 'n privaatkar wil reël, kos dit jou omtrent 25 sjielings.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Guide_to_Southern_Africa/fdviAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=moorreesberg&dq=moorreesberg&printsec=frontcover Guide to Southern Africa, 1899, p. 280]: Carts also leave Malmesbury for Moorreesburg on Tues. & Sat., 6 a.m., 26 miles, 4 hrs. ; fare 7s. 6d. Returning same days at 2 p.m. Private carts about 25s.</ref> ==== Die Hopefield-deputasie staan op ==== '''29 Desember 1898:''' Daar heers groot ongelukkigheid in Achter-Piquetberg omdat die inwoners voel die verteenwoordigers (D.C. de Waal en D.J. Marais) in die parlement het hul in die steek gelaat. Een van die grootste openbare vergaderings in die Sandveld tot op hierdie datum is gehou. D.J. Marais het nie sy belofte nagekom deur die spoorlyn vanaf Kalabaskraal te ondersteun nie; en daarom is 400 plase ontneem van 'n spoorweg. Omdat dit blyk dat Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld by die Piquetberg-lyn uitgesluit is, besluit die inwoners by 'n vergadering op Drommelvlei om 'n kommissie in die lewe te roep om met hierdie plase saam te werk, "om de lijn volgens de eerste opmeting te krijgen".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. David de Waal en zijne kiezers: gepetitioneerd te bedanken. 10 Januarie, p. 4: Een publieke vergadering werd gehouden op den 29sten December te Drommelvlei (wijk no. 6) Achter Piketberg. De vergadering werd bijeengeroepen met het doel tot besluit te komen wat gedaan moet worden met den heer D. C. de Waal (lid voor Groote Schuur). De vergadering was een van de grootste die ooit in ’t Zandveld gehouden is. Er waren ook personen van wijken no. 3 en 4 tegenwoordig.<br>De heer D. Brink Sr. werd tot voorzitter gekozen.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend en zeide dat hij gaarne het gevoelen van de vergadering weten wilde en maakte duidelijk hoe de heer De Waal ons land en volk op politiek gebied verraden en bedrogen heeft, en zeide dat het onmogelijk was om hem (De Waal) langer als onze vertegenwoordiger te erkennen.<br>De heer P. Meisenheimer zeide dat de personen die De Waal in het parlement gebracht en hem zoo hemelshoog opgehemeld hadden, hem er maar weer moesten uithalen.<br>De heer H. Bosman zeide dat hij voor den heer De Waal gestemd had op zijn dure belofte, die hij als onder een eed gedaan had, dat hij zou staan als een rots tegen het Sprigg-ministerie en de redistributiebill, maar dat hij nu schandelijk bedrogen was en hij geloofde niet dat hij nog een kiezer van den heer De Waal was, die hem met een rein geweten kon volgen.<br>De heer Jac. Visser zeide hij had nooit een vertrouwen in den heer De Waal omdat hij (De Waal) God niet vreesde en zulke mannen vertrouwde hij nooit.<br>De heer J. Theubes zeide dat hij De Waal ondersteund had, omdat hij door den Bond genomineerd was en hij als Bondsman het zijn plicht achtte om den Bondskandidaat te ondersteunen.<br>Verscheidene sprekers veroordeelden het gemeen gedrag van den heer De Waal.<br>De heer D. Brink Jr. stelde voor gesecondeerd door den heer Gert Smit: om petities te laten teekenen door de geheele wijk, den heer De Waal verzoekende te bedanken als onze vertegenwoordiger.—Aangenomen.<br>De heer A. Brink stelde voor, gesecondeerd door den heer Jan Theubes: Deze vergadering spreekt haar diepste verontwaardiging uit over het ontstaatkundig en laakbaar gedrag van den heer De Waal door zijne plechtige eleksiebeloften in het beslissend oogenblik te verkrachten met het indienen van een amendement, dat de regeering noodzaakte tot een conferentie over te gaan met de oppositie op de redistributie. Daar wij allen ontevreden zijn met het gedrag van den heer De Waal is deze vergadering eenparig van gevoelen hem te bedanken als lid voor Piketberg. Eenparig aangenomen.<br>Voorstel S. A. Mostert, secondant F. Visser: Deze vergadering gelet hebbende op het gedrag van den heer D. J. Marais in het parlement keurt het ten sterkste af daar het gebleken is, dat genoemde heer de belangen van den boer over het hoofd ziet en alles doet ten gunste van de vrijhandelaars: Ten eerste heeft hij de lijn van Kalbaskraal, volgens belofte, niet ondersteund, waardoor omtrent 400 plaatsen van den spoorweg ontrooft worden. Ten tweede: Hij heeft getoond bij de motie van den heer Van Zijl omtrent Lambertsbaai, dat hij alles opneemt tegen den boer.<br>De voorzitter zeide dat hij nu gaarne het gevoelen van de vergadering weten wilde omtrent onzen voorgestelden spoorweg naar Piketberg, daar de lang beloofde spoorweg nu eindelijk door het parlement aangenomen was; doch het schijnt of Darling, Hopefield, Saldanabaai en Zandveld uitgesloten werden en hij zou er voor zijn een commissie aan te stellen om met genoemde plaatsen samen te werken, om de lijn volgens de eerste opmeting te krijgen.<br>Nadat verscheidene personen hun gevoelen uitgesproken hadden werden de heeren D. Brink en S. A. Mostert aangesteld als commissie om met genoemde plaatsen te onderhandelen.<br>Waarna de vergadering uiteenging.<br>M. C. BRINK, Secretaris.</ref> '''7 Januarie 1899:''' Die jaarlikse Bondsvergadering (van die Bondstak Moorreesburg) word gehou; 31 lede was teenwoordig. Die vergadering voel die voorgestelde spoorwegverlenging van die Malmesbury-spoorlyn moet so reguit en direk moontlik geskied, sodat hy as die hooflyn van die noordweste beskou kan word. Nadat die vergadering afgehandel is, sluit ds. J.D. Retief af met gebed.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Moorreesburg. 21 Januari, p. 3: Jaarlijksche Bondsvergadering, gehouden op Zaterdag 7 Jan. 1899.<br>De vergadering werd met gebed geopend door den heer D. Krynauw.<br>31 leden tegenwoordig.<br>Daar de secretaris niet tegenwoordig was (hij brengt zijn vacantiedagen door te Hermanus Pietersfontein Strand) wordt de assistent secretaris (J. F. Burnard) verzocht de notulen op te nemen.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend.<br>De beschrijvingspunten werden als volgt voorgesteld: D. Krynauw stelt voor, gesecondeerd door den heer Jan Bester: Dat een lid van het lagerhuis eerst voor zijn zetel zal moeten bedanken wanneer hij zich verkiesbaar stelt voor het hoogerhuis, en dat geen kandidaat zich voor meer dan een kiesafdeeling mag verkiesbaar stellen.<br>Voorgesteld door G. P. Lochner, gesecondeerd door D. van Tubberg: Deze vergadering is van gevoelen dat de voorgestelde verlenging van de Malmesbury spoorlijn zoo direkt mogelijk zal gebouwd worden, daar zij als een hoofdlijn voor het noordwesten moet beschouwd worden.<br>Voorgesteld door Jan Bester, gesecondeerd door G. P. Smith, dat de brandsiektewet zal herroepen worden.<br>Na de beschrijvingspunten afgehandeld te hebben ging men over tot andere besigheid.<br>Voorgesteld door G. P. Lochner, gesecondeerd door G. P. Smith:—Deze vergadering keurt ten strengste af het gedrag van den heer D. C. de Waal in de jongste sitting tegenover zijn constituenten en de Afrikaander partij en hoopt dat de heer De Waal, indien hij nog eenig respect voor zichzelven bezit, dadelijk zal bedanken als lid voor Piketberg. De vergadering keurt ook sterk af de lage, lafhartige woorden door hem geuit tegen de Afrikaander partij toen hij met de heeren Rhodes en Sivewright naar Europa vertrok.<br>De heer Krynauw zeide dat er haast geen woorden te vinden waren om het gedrag van den heer De Waal af te keuren en hij gaf er niet om als hij liever in Europa wilde blijven. Elk Afrikaander kon trots wezen op den heer Krige en hij hoopte dat er nog zulke vrouwen te vinden als mevr. Krige, die er veel bijdroeg om het aanbod van de hand te wijzen.<br>Voorgesteld door Jacobus Lochner, gesecondeerd door G. P. Lochner: deze vergadering sympathiseert met de familie De Waal over het gedrag van den heer De Waal en hoopt dat de Afrikaander partij de eer en het respect van de familie De Waal (ware Afrikaanders) wegens het gedrag van den heer D. C. de Waal niet zal minachten, maar alles zal aanwenden om de eer en respect van de De Waal’s familie als ware Afrikaanders als een kroon op hunne hoofden te houden.<br>Daarna sloot ds. Retief met gebed.<br>J.F. Burnard, Assistent-secretaris.</ref> '''10 Januarie 1899:''' "Bezoeker" skryf oor die trapsgewyse vooruitgang wat [[Vredenburg]] maak, soos die kerk wat binnekort 'n nuwe orrel sal inwy en nuwe 'n galery gaan bou vir 80 sitplekke. Nadat daar geskryf is oor die oeste wat byna klaar is en dat heelwat boere klaar gedors het, word die laaste gedagte geskryf: "Ons is ook gretig om te weet of die spoorlyn nie tog naby genoeg aan Hopefield sal kom, sodat ons dit ook maklik kan bereik nie – 'n voorreg wat, tesame met die hardmaak van ons baie swak paaie, sal dien om vooruitgang in hierdie streek aan te spoor. Maar ons was tog lojaal aan ons edele verteenwoordigers tydens die verkiesingsveldtog; sal hulle ons nie nou ook onthou nie?"<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Vredenburg (Malmesbury). 10 Januari, p. 4: [...] Wij zijn ook verlangend om te weten of de spoorweg toch niet zoo na aan Hopefield komen zal, dat wij het ook gemakkelijk kunnen bereiken - welk voorrecht tesamen met het hardmaken van onze zeer slechte wegen zal strekken om den vooruitgang deze streek aan te sporen. Maar wij waren toch getrouw aan onze edele vertegenwoordigers in den elektiestrijd, zullen zij ook dan niet nu aan ons gedenken? [...]</ref> [[Beeld:Ds JH Neethling Hopefield.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. J.H. Neethling was van 1854 tot 1904 Hopefield se eerste leraar. Hy het geweier om tydens die vergadering die voorsitterstoel te beklee. Sy skoonseun was op hierdie tydstip ds. J.D. Retief, predikant van Moorreesburg, wat hom in 'n onbenydenswaardige posisie geplaas het.]] '''31 Januarie 1899:''' 'n Vergadering word in die hofsaal op Hopefield gehou, en is goed bygewoon deur belanghebbendes van Groenekloof, Darling, Swartland, Piquetberg, Vredenburg, Bergrivier, Hoedjiesbaai en elders. '''Dominee J.H. Neethling weier om die voorsitterstoel te beklee.''' J.W. Stiglingh word as voorsitter en Jacob Retief as sekretaris aangewys. Jacob Retief doen verslag wat sy Hopefield, Bergrivier en Baai-deputasie sover bereik het: hulle kon geen besliste antwoord uit Sauer kry nie, omdat 'n nuwe opmeting aan die gang was. Sauer beloof egter sodra dit klaar is, dan sou die regering beslis. Retief sê toe dit is nou die tyd vir almal om kragte saam te snoer, omdat dit vreeslik onbillik van die Moorreesburgers is om te verwag dat soveel plase en besighede uitgesluit moes word. Hy vertrou egter dat die regering reg sal laat geskied. Dit lyk nie of Sauer teen Kalabaskraal gekant is nie, sê Retief. Wat wel in die weg staan: die bedoeling van die spoorlyn het blykbaar verander - dit wil lyk of die regering dit 'n punt-tot-punt-lyn wil maak, pleks van 'n ontwikkelingslyn. Omdat Owen se nuwe opmeting meer in Moorreesburg se guns wil-wil tel, stel Retief voor dat die regering 'n onpartydige kommissie moet aanstel om 'n persoonlike ondersoek te doen betreffende na die spoorrigting deur sowel Moorreesburg as Karbonaatjeskraal. Jan Basson (voorheen ook LWV van Malmesbury), wat die Groene Kloof-deputasie lei, bedank eers almal (Piquetberg, sir James Sivewright, D.J. Marais en D.C. de Waal en later selfs die Eerste Minister) wat die opmeting in die rigting van Kalabaskraal in die eerste plek moontlik gemaak het. 'n Belangrike stukkie is waar hy iets sê van: "dat ons dit aan Piquetberg te danke het dat hulle eerste hierdie saak aangevoer het en deur hul uitnodiging aan ander plekke om saam te werk, kry ons deur sir James [Sivewright] die opmeting in die rigting van Kalabraskraal via Karbonaatjeskraal." Maar, nes die Hopefield-afvaardiging, kon hulle ook geen beslissende antwoord uit die regering kry nie. Mnr. Sauer, Kommissaris van Openbare Werke, wou die probleem oplos deur 'n taklyn te vestig, 'n belofte wat hy (Basson) met groot verontwaardiging ontvang het en aangedring het op 'n beslissende antwoord. In antwoord op 'n verdere vraag het Basson aangedui hulle sou tevrede wees met Malmesbury wat die beginpunt word, mits die stasies volgens die oorspronklike opmeting via Karbonaatjeskraal behou word, en mnr. Sauer het belowe om 'n besluit te neem sodra Owen se verslag aangekom het. Mnr. Basson glo as die opmeting ten gunste van Moorreesburg verklaar sou word, sou hul verplig wees om daarteen te protesteer. Daarna gaan Basson tot die ''[[ad hominem]]''-aanvalle oor: hy beskuldig hul verteenwoordiger in die Wetgewende Vergadering, J.A. Smuts, "goed versorg deur sy nabyheid aan [[Hermon]]stasie", dat hy dit gewaag het om te sê die lyn van Kalabaskraal is onregverdig. Basson beweer Smuts het met Lochner van die Hoërhuis gekonkel om die lyn so ver moontlik deur Moorreesburg te kry. Lochner het dit durf waag om die lyn deur Kalabaskraal 'n 'wit olifant' te noem. Albei word dus gedryf deur eiebelang. Basson let dan op die infrastruktuur: Moorreesburg is reeds bevoorreg om harde paaie te hê, terwyl die Sandvelders deur die sware sand moet sukkel. Dit is juis hierdie "erfenis van ons streek" wat beteken hulle benodig juis meer hulpbronne om die plek te ontwikkel - iets waarmee Moorreesburg deur die natuur reeds geholpe is. Let dus op die ontwikkeling - dink aan die passasiers, die vrag van allerhande graan, sout, botter, velle, wol, eiers, bas, kalk, ens., ens., wat hierdie lyn via Karbonaatjeskraal kan vervoer; wat kan Moorreesburg bied behalwe graan? Basson wil ook waarsku teen moontlike partydigheid, sou 'n ondersoekkommissie op die been gebring word wat deur die regering gekies is. Daarom moet daar ook sommer 'n teenkommissie gekies word, bestaande uit 'n lid van elke wyk om die kenmerke van die distrik waardeur die spoorlyn moet gaan, uit te wys. Maar voor hul daarby uitkom, moet hul eers 'n monsterpetisie opstel en rig aan die Eerste Minisiter en ander lede van die regering, waarin hulle gevra word "om gehoor te geven aan ons billijk en rechtvaardig verzoek." Mnr. Brink staan vir Piquetberg op. Hy dink sou die lyn as 'n ontwikkelingslyn loop, kan dit gevoed word deur 500 plase – beslis oorwegingswaardig – en indien die spoor deur Moorreesburg sou loop, dan is die aantal plase maar min. Sou die spoor nie vanaf Kalabaskraal loop nie, sou dit Malmesbury se handel tot nadeel strek, en dit sou nie alleen 'n verlies wees nie, maar ook 'n skande. 'n Skande, omdat handel so erg belemmer word deur soveel plekke af te sny ten bate van die groot Moorreesburg. Daar is geen verteenwoordiger in die parlement wat vir die Sandveld se belange werk nie, maar hul belange moet nie gering geskat word nie. Hulle woel - maar kommunikasie is van wesenlike belang, omdat vervoer moeilik is, as gevolg van die swaar sand. Weer word verwys na Moorreesburg wat bevoorreg is met harde paaie. Basson stel voor dat ds. Neethling, Jacob Retief, J.W. en Albertus Stigling 'n komitee vorm om die monsterpetisie op te stel en geteken te kry. Weer eens weier ds. Neethling om by politieke sake betrokke te raak; soos reeds gesê, wil hy nie sy vyande kans gee om hom nog verder stukkend te krap nie. D. W. Ackerman word in sy plek gekies en die voorstel en amendement word eenparig aangeneem. Aanvanklik is voorgestel dat die komitee een lid vir elke wyk sou hê, maar dit lyk onuitvoerbaar, aangesien dit moeilik sou wees om die lede bymekaar te kry. Basson maan toe almal om self die petisie te kom teken, en nie te wag tot iemand die petisie na hulle toe bring nie. Dominee Neethling het gedink dit sal goed wees om 'n kopie vir ondertekening by sekere punte te los. Sodra die petisies voltooi is, sal hulle aan die spoorwegkomitee in Hopefield oorhandig word en daarvandaan af na die regering gestuur word deur verteenwoordigers (wat uit een persoon van elke wyk bestaan).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Hopefield Spoorweg. 7 Februarie, Bijvoegsel: Een zeer belangrijke en invloedrijke vergadering werd te Hopefield gehouden op den 31sten Jan. l.l. in de Hofzaal, en werd goed bijgewoond door belanghebbenden van Groenekloof, Darling, Zwartland, Piketberg, Vredenburg, Bergrivier, Hoetjesbaai en elders.<br>Daar de weleerw. heer Neethling weigerde den voorzitterstoel te bekleeden, stelde de heer Jacob Retief den heer J W Stiglingh voor. Gesecondeerd en aangenomen. Als secretaris stelde de heer A E Anderson (Hoetjesbaai) den heer Jacob Retief voor; gesecondeerd en aangenomen.<br>De voorzitter legde in korte en kernachtige woorden het doel der vergadering uiteen, en daarna noodigde hij de woordvoerders der verschillende deputaties uit verslag te geven, van wat zij uitgevoerd hebben bij ’t gouvernement in zake de richting welke de lijn zal nemen naar Pikenierskloof.<br>Daarop volgde de heer Jacob Retief (woordvoerder van de Hopefield, Bergrivier en Baai-deputatie), en zeide dat zij (de deputatie) geen beslist antwoord gekregen had van den heer Sauer, daar er een nieuwe opmeting aan den gang was, maar hij (de heer Sauer) beloofde, zoodra dit gereed was, dan zou de regeering beslissen. Wel, hij (Retief) achtte het nu tijd voor ons om alle krachten in te spannen om te verkrijgen dat gemelde plaatsen ook gerief van den spoorweg mogen genieten, en dacht dat het zeer onbillijk van de Moorreesburgers is om te verlangen dat zoovele plaatsen en belangen zullen moeten uitgesloten worden ten behoeve van een Moorreesburg lijn; alhoewel hij geloofde dat de regeering recht zal laten geschieden, want onze zaak is ongetwijfeld op eene gezonde basis van recht gebouwd. De heer Sauer, zeide spreker, schijnt niet tegen Kalbaskraal te zijn als uitgangspunt. Wat zeer opmerkelijk is, zeide hij (Retief), is dat men de oorspronkelijke bedoeling der lijn wil veranderen, n.l. om het een lijn van punt tot punt te maken, instede van een ontwikkelingslijn, en hierin bestaat de moeilijkheid van de regeering. Men verneemt dat de nieuwe opmeting door den heer Owen, meer tot voordeel van Moorreesburg verklaard wordt, en dus wilde hij aan de hand geven, dat de regeering eene onpartijdige commissie zal aanstellen om een persoonlijk onderzoek te doen in de buurt van de richting van de lijn over Moorreesburg zoowel als over Karbonaatjeskraal.<br>De heer A. Stiglingh verzocht nu den woordvoerder van Groene Kloof’s deputatie zijn verslag te geven, waarop de heer Jan Basson, onder anderen zeide, dat wij het aan Piketberg te danken hebben dat zij eerst roerde in deze zaak en door hare uitnoodiging aan andere plaatsen om samenwerking, krijgen wij door sir James de opmeting in de richting van Kalabaskraal via Karbonaatjeskraal. Toen zij naar Kaapstad gingen besloten zij niet alleenlijk naar de regeering zich te wenden, maar naar eenigoen, onverschillig aan welke partij hij behoorde, om hulp en ondersteuning te verkrijgen, zoodat zij hun ernstige wenschen konden vervuld krijgen en hij (Basson) kon ook niet nalaten veel lof toe zwaaien aan de leden zijner deputatie voor hun ernstige behandeling van zaken. Zij waren ook, zeide hij, bij de heeren Marais en De Waal (toen hij wilde voortgaan zeide een stem: "tot zooverre genoeg van hem" (Davie)). Verder hadden zij een onderhoud met de regeering, maar kregen geen beslist antwoord. Hij sprak verder tot groot lof van den premier, die beloofde zijn best te doen voor het distrikt, maar ook zeer voorzichtig was. De heer Sauer, commissaris van publieke werken, wilde uit de moeilijkheid komen door een taklijn te beleven, welke belofte hij (Basson) met groote verontwaardiging ontving en op een beslist antwoord aandrong; maar zonder bevrediging en hij gaf op een verdere vraag te kennen dat wij tevreden zullen zijn dat Malmesbury het uitgangspunt wordt, zoo lang dat wij de staties behouden volgens de origineele opmeting via Karbonaatjeskraal en de heer Sauer beloofde na Owen’s rapport ingekomen zou zijn, tot beslissing te komen. De heer Basson meende dat indien de opmeting ten gunste van Moorreesburg verklaard zou worden, wij dan zullen verplicht wezen om er tegen te protesteeren. Zie ook hier het eigenbelang van ons lid, den heer Smuts, L.W.V. Goed verzorgd zijnde door zijne nabijheid aan Hermonstatie enz., waagde hij te zeggen dat de lijn van Kalabaskraal een onrechtvaardige zou wezen, en ging mede met den edelen heer Lochner om zooveel hij kon de lijn via Moorreesburg te verkrijgen. Ja, deze heer (Lochner) durfde het een witte olifant te noemen, en zij beiden vergeten dat zij hunne posities grootelijks te danken hebben aan de stemmen van die plaatsen, wier gezamenlijke belangen zij nu zoo gering achtten in vergelijking met die van Moorreesburg, met zijne reeds begunstigde harde wegen (hard geaardheid van den grond), hetwelk hier het tegenovergestelde is, nl. zwaar zand enz., het erfdeel van onze streken en de oorzaak dat onze boerderij zooveel meer vee, enz. vereischt, om het werk voort te zetten waar Moorreesburg reeds geholpen is. Als de lijn gemaakt wordt te loopen van punt tot punt dan zal ze niet betalen, maar als de lijn voor ontwikkelingsdoeleinden gebouwd wordt, dan zal ze minstens hare onkosten goed maken; want neemt de passagiers, de vracht van allerlei soorten graan, zout, boter, vellen, wol, eieren, bast, kalk, enz., enz., dat deze lijn via Karbonaatjeskraal kan vervoeren en wat kan Moorreesburg brengen behalve graan. Neemt dan weder het verschil op de kosten van bouw via Karbonaatjeskraal en Moorreesburg, en dan kunt gij 25 percent van de eerste afnemen en 50 percent bij het andere Bijvoegen. En zal Moorreesburg het voorrecht hebben om deze andere plaatsen te kunnen afsnijden zooals bijvoorbeeld de Baai (waar men reeds 75 jaren lang belasting betaalt en nu eerst bevoorrecht is met een soort van een stukje harden weg) onder sterke en niet voordeelige hand en invloed van den heer Chas. Stephan, wien hij (Basson) achtte als een flinke man. Dan weder het Zandveld, de ruggegraat van Piketberg, en de andere dorpen, enz. Maar hij moedigde een ieder aan, daar onze zaak op een goeden voet staat. Verder waarschuwde de heer Basson tegen het gevaar van partijdigheid, welk zal bestaan in verband met een commissie van onderzoek, gekozen door de regeering, en wilde aan de hand geven dat wanneer zulk eene commissie aangesteld zal worden, dat er ook een wederzijdsch of contra-commissie gekozen zal worden bestaande uit een lid van elke wijk om aan te stippen de hoedanigheden van het distrikt waar het spoor moet doorgaan; maar hij wilde liever dat wij eerst een "monster petitie" zullen richten aan onzen premier en andere leden der regeering, vragende om gehoor te geven aan ons billijk en rechtvaardig verzoek.<br>Voor Piketberg stond de heer Brink op en zeide, onder andere, dat de heer Bosman het de heeren Smuts en Lochner kwalijk nam, dat zij de verkeerde richting ingenomen hadden, maar hij nam het hunne vertegenwoordigers veel meer kwalijk hun verbazend gedrag in verband met zaken in ’97, toen de hr. Marais hun de rug toegekeerd heeft, en Davie de Waal (wel, zijn gedrag is beneden de consideratie van een Afrikaander). Hij merkte op, dat indien de lijn loopt als een ontwikkelings lijn, dan zal ze gevoed worden door 500 plaatsen—zeker toch een consideratie waardig—en als door Moorreesburg dan maar door een zeer klein getal, welk zelfs Malmesbury zal strekken tot grooter nadeel in den handel, dan dat zij van af Kalabaskraal zoude loopen, en het zou niet alleen schade wezen, maar ook een schande, dat de handel zooveel zal gestremd worden door zoovele plaatsen af te snijden ten behoeve van het groote Moorreesburg. Wij hebben geen vertegenwoordiger in ’t parlement die voor onze belangen werkt. Niet te min de belangen van het Zandveld, behooren niet gering geacht te worden waar er veel gewonnen wordt en waar communicatie hoog noodig is, daar het vervoer zeer moeilijk is vanwege het zware zand, terwijl integendeel Moorreesburg harde wegen had. Hij meende ook dat een lijn van punt tot punt niet zal betalen, en moedigde allen aan om vol te houden en samen te werken zooals begonnen, want onze zaak is eene eerlijke.<br>De heer Basson stelde voor en de heer D. Brink secondeerde dat de volgende heeren: weleerw. Neethling, Jacob Retief, J. W. en Albertus Stigling eene commissie zullen uitmaken om de monster petitie op te stellen en uit te vaardigen, ter teekening. De weleerw. Neethling weigerde op grond als reeds gezegd dat hij zich niet meer wilde prominent maken in politieke zaken en geen kans geven aan zijne vijanden om hem verder stuk te krabben. Zoo werd de naam van den heer D. W. Ackerman in zijn stede geplaatst, en het voorstel en amendement werden unaniem aangenomen.<br>Er werd aan de hand gegeven dat de commissie zal bestaan uit één lid voor elke wijk, maar dit plan zou niet uitvoerbaar wezen daar het moeilijk zou zijn de leden bij elkander te krijgen.<br>De heer Basson vermaande allen naar de petitie te gaan en niet te wachten tot dat zij naar hen gebracht zou worden ter teekening. De weleerw. heer Neethling dacht dat het zou goed wezen een copij ter teekening bij zekere plaatsen te laten.<br>Er werd besloten dat wanneer de petities voltooid zijn dat zij dan overhandigd zullen worden aan het spoorweg-comité te Hopefield en van daar verzonden worden naar de regeering door afgevaardigden bestaande uit een persoon uit elke wijk.<br>De heer Ackerman wilde weten of er bepaald zou aangehaald worden in de petitie omtrent het uitgangspunt, maar het werd duidelijk gemaakt dat de bepaling door ’t parlement gemaakt, meldde van af Malmesbury of Kalabaskraal en dus is het hetzelfde voor ons, zoolang wij de staties allen behouden.<br>De heer Gijsbert Mostert, Piketberg, gaf te kennen dat hij geheel eens was met wat gesproken werd en vermaande allen eensgezind te zijn en samen te werken.<br>Nadat verscheidene heeren deel genomen hadden aan de bespreking van deze zaak bedankte de heer A. Stigling de vrienden voor hun overkomst, maar in ’t bijzonder den heer Jan Basson en de vrienden uit de Baai (zij kwamen met vijf karren hier heen). Met een bedankje aan den voorzitter voor de bekwame wijze waarop hij de vergadering geleid had, ging men vol met hoop en moed uiteen.<br>CORRESPONDENT.<br>Hoedjesbaai, 1 Februari 1899.</ref> '''13 Februarie 1899:''' Gerugte doen die rondte dat die deeglike opmeting van die Piquetberglyn gestaak is. Inwoners van die Sandveld (wat drie groot wyke insluit, waaronder 'n deel van Verloren Vlei) langs Piquetbergweg is woedend. Dit is die grootste produserende deel van die distrik, en juis daarom word petisies onderteken, uit vrees dat die lyn "niet-betalend" word. Hulle vra onder meer dat die verlenging vanaf Malmesbury moet begin, en nie Kalabaskraal nie. Die stasie moet op die dorpsgrond (regeringsgrond) wees, waar daar goeie watervoorraad is, asook goeie weiveld vir die vee waarmee mens goedere na die stasie toe bring.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. De Piketberglijn. 14 Februari, Bijvoegsel: Groote verontwaardiging heerscht onder de inwoners van het Zandveld, bevattende drie groote wijken en een gedeelte van Verloren Vlei, langs den Piketbergweg, het grootste produceerend gedeelte van het distrikt, over het bericht dat de omstandige opmeting van den Piketberg spoorweg zal opgegeven worden, waardoor dezelve een niet-betalende lijn zal gemaakt worden. Invloedrijke petities worden geteekend, vragende de verlenging te beginnen van Malmesbury en niet van Kalabaskraal, dat de statie zal zijn op den gouvernements dorpsgrond, alwaar een goede watervoorraad is, en goede en uitgebreide weivelden voor het vee, waarmede men goederen naar de statie brengt.</ref> '''14 Februarie 1899:''' Jacobus Abraham Smuts (LWV) laat van hom hoor. Sy standpunt dat die verlengingslyn vanaf Malmesbury na Pikenierskloof moet wees en Malmesbury as uitgangspunt moet dien, staan vas. Malmesbury het 'n groot handelsorganisasie en is die hoofstad van die distrik, wat die eerste plek in die spoorweggemeenskap behoort te geniet. Hy hou steeds vol dat Darling, Hopefield en Vredenburg groot ongerief sal moet verduur as die lyn van Kalabaskraal sou verleng word. Hy daag J.A. Basson uit om te bewys waar hy (Smuts) uit eiebelang opgetree het. Al die deputasies kan vir Smuts getuig. Kommissaris Sauer kan getuig: menigmaal het Smuts homself van hierdie saak verskoon, juis omrede daar soveel meningsverskil was. Ook D.J. Marais kan vir Smuts getuig: onlangs het Smuts nog 'n onderhoud met hom gehad, waarin hy uitdruklik gesê het dat hy graag wou sien dat Hopefield en Vredenburg nie oorskadu word nie. Die vraag moet eintlik geopper word wat presies dieselfde mnr. Basson gedoen het - hy, die oud-lid, wat homself so grootmeneer by die vergadering op Hopefield gehou het? Toe Basson met sy deputasie in die stad was, het hy vir Smuts gegroet? Nee, ondanks die feit dat Smuts se kollega, William Schreiner, vir Basson daaraan herinner het, het hy met opset twee maal verbygeloop asof hy Smuts nie nodig gehad het nie. Smuts is blatant ignoreer. En nou kom dieselfde grootmeneer en neem die swaard teen hom op? Dit is juis hierdie Basson wat sir James [Sivewright] en D.C. de Waal as sy "Aärons en Hurs" (wat Moses se arms opgehou het) beskou en mee gemeng het om sy doelwitte te bereik. Hy vra ook of Basson enige benul het hoe ver Klipfontein van Hermonstasie af is? Waarskynlik verder as wat Basson van Malmesbury af bly. Hy glo ook wat produkte aanbetref, kan hy Basson die loef afsteek. Sover dit Lochner aangaan - hy gaan nie namens hom praat nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. De Malmesbury spoorweg, 14 Februarie, Bijvoegsel: Mijnheer, —Ik zie in uwe uitgave van 7 dezer dat op eene vergadering gehouden te Hopefield, op den 31sten Januari l.l., met betrekking tot spoorweg-uitbreiding, op mij aanvallen werden gemaakt door den heer Jan Basson, ex-lid voor Malmesbury, die mij beschuldigde van eigenbelang omdat ik gezegd heb dat ik het niet meer dan billijk beschouwde dat de verlengingslijn van Malmesbury naar Pikenierskloof zal zijn en Malmesbury als uitgangspunt zal hebben. Dit is een beginsel dat bij mij nog even vaststaat als toen. Waarom neemt die ed. heer mijn overtuiging als een grond van eigenbelang?<br>Wel, mijnheer editeur, ik wil den heer Basson uitdagen om mij te bewijzen in hoeverre ik eigenbelang in het oog heb. Om met Malmesbury te beginnen wil ik niet eens veel zeggen, daar elk een billijkheidshalve zal oordeelen dat Malmesbury wegens zijne groote handels-organisatie en tevens als hoofdstad van ons distrikt de eerste plaats in spoorweg gemeenschap behoort in te nemen. En niettegenstaande de heer Basson mij tracht te bezwaderen bij mijne kiezers, houd ik vol dat Darling en Hopefield en Vredenburg groote ongerief zullen hebben te verduren zoo de lijn van Kalbaskraal zou verlengd worden, om niet eens te spreken van Piketberg en verder noordwaarts.<br>Verder daag ik den heer Basson uit om mij te bewijzen dat ik het eene deel van mijne kiesafdeeling meer begunstig dan het andere, en daartoe neem ik als getuige al de deputaties die ik vertegenwoordigd heb bij de regeering, en inzonderheid de heeren Retief en Anderson, van Hopefield en Vredenburg. En, verder, ik beroep mij op den commissaris van publieke werken, den ed. heer Sauer, hoe dat ik bij elke gelegenheid gezegd heb dat zij mij moeten verschonen van mijne idieën op deze groote kwestie van spoorweg verlenging, omdat ik wist dat er verschil bestond, en daarom had ik het volste recht om mijn vertrouwen in de handen van het gouvernement te stellen.<br>En ook de heer Marais, lid voor Piketberg, kan getuigen hoe dat ik onlangs nog een onderhoud met hem had, en waarin ik duidelijk gezegd had dat ik gaarne zou zien dat Hopefield en Vredenburg ook niet in de schaduwzijde zouden geplaatst worden. Maar wat heeft diezelfde heer Basson gedaan, die op de vergadering te Hopefield zulk een groote Piet was? Toen hij met zijn deputatie tijdens de parlementszitting in de stad was, en waarvan hij ook misschien dezelfde Piet was, heeft hij mij erkend? Neen, niettegenstaande mijn collega, de heer Schreiner, hem er aan heeft herinnerd, heeft hij mij tweemaal voorbij gegaan alsof hij mij hier niet noodig had.<br>En nu komt diezelfde mijnheer en neemt het zwaard tegen mij op. En nog meer, hij zegt dat ik gemakkelijk zoo kan handelen, aangezien ik verzorgd ben met Hermon statie. Weet die edele heer wel hoe ver ik van Hermon statie ben? Ruim zoo ver, als het niet verder is, dan de heer Basson van daar is naar Malmesbury. En ik wil niet roemen, maar ik denk ik kan met betrekking tot produkten vervoer met den heer Basson wedijveren, uitgenomen wat aangaat zout.<br>Verder zie ik dat de heer Brink mij veroordeelt door den heer Bosman dat de ed. heer Lochner en ik de verkeerde richting hebben ingenomen. Ik vraag op mijne beurt: welk richting? Wat de heer Lochner zegt en doet is voor zijne verantwoording. Ik zal over dezen aanval niets zeggen. Maar is het een verkeerde richting omdat ik er van overtuigd ben dat het niet meer dan billijk zal zijn dat de verlenging van de spoorweglijn haar uitgangspunt van Malmesbury zal hebben?<br>Neen, mijnheer, het doet mij meer pijn om te zien dat de heer Basson, toen hij in de stad was met zijn deputatie, dat hij sir James en David de Waal genomen had als zijn Aarons en Hurs om zijn doel, dat toen strikt genomen een edel doel was ten uitvoer te brengen; twee personen die zoowel buiten als binnen het parlementshuis door iedereen zoo goed bekend zijn dat er geen verder uitleg voor noodig is. En ten laatste wil ik dit zeggen, dat ik denk dat de richting die ik ingeslagen heb met betrekking tot de spoorweg-verlenging, dat die haar uitgangspunt van Malmesbury zal hebben en de overige bijzonderheden volkomen in de handen van de regeering te stellen, de rechte is, en ik heb verder vrede voor mijn overtuiging.<br>J. A. SMUTS.<br>Klipfontein.</ref> '''17 Februarie 1899:''' Die Piquetberg-waaksaamheidsspoorwegkomitee, met D.J. Marais as aanvoerder, het besoek afgelê met twee invloedryke petisies onder die arm by die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer). Die voorgestelde spoorwegstasie moet met 'n myl skuif; by die huidige een is daar geen water nie, en die water wat uit Bergrivier moet kom is berug daarvoor om tifuskoors te veroorsaak. Dit is Petisie 1. Petisie 2 is om die water uit die berg te gebruik. Die Kommissaris het toe onmiddellik mnr. Owen die opdrag gegee om 'n verslag te skryf en 'n ander stuk land te gaan opmeet om die griewe van die Sandveld tegemoet te kom. Die deputasie is baie vriendelik ontvang, en glo dat Sauer die Latynse spreekwoord ''Vox Populi Vox Dei'' (die stem van die volk is die stem van God) sal navolg. Die deputasie het ook gevra dat Sauer by Piquetberg moet kom besoek aflê. Dit sal hy teen einde Maart of begin April doen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Spoorweg-Deputatie. 18 Februari, Bijvoegsel: Het Piketberg waakzaamheids spoorweg comité, geintroduceerd door hun parlementslid, den heer Daniel Marais, bracht als eene deputatie een bezoek aan den ed. commissaris, den heer Sauer, op Woensdag te Kaapstad. Zij bood twee invloedrijk geteekende, publieke petities aan om de spoorwegstatie te Piketberg, zooals voorgesteld, een mijl verder te verplaatsen. De voorgestelde plek was geen goede en er was geen water. De ingenieur had gezegd, dat het water per trein van Bergrivier kon worden gebracht, maar de autoriteiten hier konden getuigen, dat dit water hier te goed bekend is; als het gedronken werd, was het gevolg vele jaren lang de typheuse koorts. Het Piketberg water comité had ook aan de publieke petitie een brief aangehecht, aanbiedende om het noodige versche water van den berg te geven. De deputatie legde ook voor den commissaris de aanspraken van het Zandveld ingeval de zuivere opmeting van de lijn veranderd werd. De commissaris verzocht toen dadelijk den heer Owen hieromtrent een rapport uit te brengen en een ander stuk op te meten om de grieven van het Zandveld tegemoet te komen. De deputatie rapporteert ook dat zij zeer vriendelijk werd ontvangen door den commissaris, en gelooft dat hij het Latijnsche spreekwoord Vox Populi Vox Dei zal volgen. De deputatie verzocht den commissaris Piketberg een bezoek te brengen, hetgeen hij aannam. Hij zal in het einde van Maart of het begin van April komen.</ref> '''28 Februarie 1899:''' Jacobus Abraham van Aarde Lochner (Lid van die Wetgewende Raad, die Hoërhuis), antwoord eweneens op Basson se aantygings. Eers kom hy Jacob Retief by. 'n Onpartydige kommissie? Dan kan so 'n kommissie nie alleen bestaan uit Darling, Hopefield, die Sandveld en die Baai nie, maar sekerlik Malmesbury, die veragtelike Moorreesburg, maar ook Piquetberg, Clanwilliam, Namaqualand, Calvinia en Vanrhynsdorp ook. Waarom pak hy al die skuld op Moorreesburg? Lochner is verstom hoe vlak Jan Basson se geheue is. Hy (Basson), 'n oud-parlementslid, behoort mos te weet Piquetberg het nie Moorreesburg genooi nie, maar 18 jaar gelede terug het Moorreesburg self reeds begin met die verlengingsproses.{{voetnota|Op 'n tegniese punt is Lochner korrek. In die "Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg" (wat in April 1881 begin is, en op 27 April 1882 by die Wetgewende Vergadering ingedien is) het die opmeter Hector Shaw uit eie beweging die invloedrykste Moorreesburgse boere genader. Piquetberg het Moorreesburg nie genader nie.}} Hy vra ook, het die kiesers van Moorreesburg nie jaar na jaar hul verteenwoordigers wat teen die spoorwegverlenging gekant was in 'n moeilike posisie geplaas nie? Terloops, waar was die oproerige skare van Darling, Hopefield, ens. toe? As Basson vir Smuts beskuldig van eiebelang, was dit dan nie ook eiebelang toe Basson vir sir James Sivewright en mnr. Owen vir sy eie doeleindes ingespan het nie? Dat Lochner die Kalabaspoorlyn 'n wit olifant noem - dit is nie alleen 'n wit olifant nie, dit is ook 'n onregverdige lyn vir ander distrikte. In die maer jare weet hierdie dele nie waar om hulp te verkry nie, en selfs in die vet jare is die opbrengs per mud maar min, of, hulle sukkel om vee, graan en sout te vervoer. Party streke lewer 60 tot 100 mud uit een mud saad. Ander streke lewer slegs 15 tot 20 mud graan per mud saad. Maak self die somme. As jy boonop nog 'n omweg moet maak met die spoorlyn, wat sal van hierdie distrikte word? Basson noem 'n wye verskeidenheid produkte op. Nou wil Lochner graag weet waar is die koei vir die botter, die skaap vir die vel en wol, die hoenders vir die eiers, die boom of bos vir die bas, die skulpies vir die kalk en saailand vir die graan; want hy sien nie die produksievermoë nie. Sidder Basson nie as 'n onpartydige kommissie moet ondersoek doen nie? Of is hy bang vir die Gebroeders Stephan se verskepingsdienste by Laaiplek wat met die spoor moet meeding? Moet ook nie van die wild vergeet nie - of is daar geen jagpartye nie?{{voetnota|'n Venynige hou om te sê die plek is eintlik net 'n wildernis met jaggeriewe vir die elite en regeringsamptenare.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. De Malmesbury spoorweg. 28 Februari, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Daar ik mij verplicht gevoel de twee voorname sprekers op de Hopefield vergadering tegen te spreken, zoo vergun mij het in uw geëerd blad te doen.<br>Wat de heer Retief betreft werpt hij al de moeilijkheden op Moorreesburg. Wat hij goed wilde is, dat ééne onpartijdige commissie zal worden aangesteld om onderzoek te doen waarlangs de lijn zal gebouwd worden. Maar dan toch niet alleen van personen uit Darling, Hopefield, Zandveld en de Baai, maar ook uit Malmesbury en dat verachtelijke Moorreesburg, zooals dit genoemd wordt, en ook Piketberg, Clanwilliam, Namakwaland, Calvinia en Vanrhijnsdorp.<br>Wat de heer Jan Basson, ex-parlementslid, betreft, het is werkelijk betreurenswaardig om te zien hoe dat hij zaken in een verkeerde daglicht tracht te stellen. Ten eerste zegt hij, wij hebben het aan Piketberg te danken dat zij het eerste roerden aan de spoorweg zaak. Dit is niet zoo. Was het niet Moorreesburg die voor 18 jaren reeds begonnen is met de verlenging van Malmesbury, over Moorreesburg, naar Piketberg? Hebben de kiezers van Moorreesburg niet in dien tijd jaar na jaar hunne vertegenwoordigers in een moeilijke positie gebracht, omdat zij niet de verlenging van den Malmesbury spoorweg om zekere reden wilden voorstellen en bepleiten. Waar waren die oproerige streken zooals Darling, Hopefield, enz., toen? Of weet de heer Basson er niets van? Welk een korte gedachte.<br>Dan wijst de heer Basson op het eigenbelang van den heer Smuts, welke de heer Smuts voor zichzelve heeft beantwoord. Maar was het dan eigenbelang van den heer Basson toen hij sir James Sivewright met den heer Owen te Malmesbury afhaalde, toen sir James een vergadering belegd had om de Courtroom-zaak te Hopefield te bespreken, en toen aan Darling, Hopefield, enz., alleen kennis gaf om zoogenaamde onderzoek voor eene opmeting te doen, die werkelijk met niets anders als een oogmerk gedaan werd. Had de heer Basson een bril met glas van verstand hij zou gemerkt hebben wat het alles beteekende. Lezer! oordeel voor uzelven.<br>Ten derde. Dat ik het een witte olifant noem. Wel, met het oog op de verafgelegene distrikten, zooals Vanrhijnsdorp, Namakwaland en Calvinia, zeg ik het nog, niet alleen een witte olifant, maar ook een onrechtvaardige lijn tegenover die distrikten, waar men in drooge jaren niet weet hoe geholpen te raken, en in goede jaren niet weet hoe produkten zoo als vee, graan en zout te vervoeren, vooral graan, dat van een mud zaad van 60 tot 100 mudden geeft, terwijl hier in het bovenland een mud zaad maar slechts van 15 tot 20 mudden graan oplevert. En als de spoorweg in Piketberg en Clanwilliam ook zoovele mijlen omgang moeten maken, wat moet dan van die distrikten worden.<br>Ten vierde, zegt de heer Basson, dat ik mijn zetel aan Darling, Hopefield en die plaatsen te danken heb. Hoe kortzichtig toch! Heeft de heer Basson dan vergeten hoe dat hij met zijne vrienden van Darling en Hopefield vooral getracht hebben om mij uit het parlement te houden en een wildvreemde en nogal geen Afrikaander tegenover mij gekozen te krijgen? Of denkt de heer Basson dat ik dit niet weet? Nu maakt hij de wereld wijs "aan die plaatsen heb ik mijn zetel te danken." Behalve Vredenburg en eenige vrienden van Hopefield zijn dat ook stories voor de vaak.<br>Ten vijfden, noemt hij produkten zooals graan, zout, boter, vellen, wol, eieren, bast, kalk; ik zal er nog bijvoegen de pannen waar men de zout vandaan krijgt, en dan vraag ik hoeveel zout er op dit jaar te verschepen was en hoe veel er nog is. Zoo als ik hoor bijna niets, de koe voor de boter, een schaap voor de vellen en wol, hoenders voor de eieren, de boom of bosch voor de bast en schulpies voor de kalk en zaaigronden voor het graan, waar zijn die? Of was de heer Basson bang dit alles te noemen, met het oog op het aanstellen van een onpartijdige commissie van onderzoek. Of is hij bang voor den heer Stephan? Waarom heeft de heer Basson ook niet van het wild melding gemaakt? Of is in de thans bestaande regeering niet zulke groote jachters? Ik wil den heer Basson raden stil te blijven, en tevreden te wezen, zooals de regeering doet. Krijgt u een taklijn, hetwelk niets anders dan billijk is, dan heeft u wat u hebben moet, en dan wordt aan de andere verafgelegen distrikten ook geen onrecht aangedaan. Wees toch niet zoo baatzuchtig om alles en allen te willen hebben.<br>U dankende voor het plaatsen van dezen brief,<br>Noem ik mij,<br>J. A. VAN A. LOCHNER.</ref> '''2 Maart 1899:''' Jacob Retief lewer repliek op Lochner se "onverwagte en ondeurdagte aanval". Volgens hom vergeet Lochner dat die eintlike graanskuur (Koeberg) Kaap se kant toe lê, en dat Darling, Groenkloof, Hopefield, Saldanha- en St. Helenabaai en die Sandveld almal van hierdie lyn gebruik sal moet maak. Word daar by Moorreesburg gebou, loop twee spore parallel en skaars 18 myl uit mekaar. Hy bedoel nou die twee wat deur Moorreesburg en by Hermon onderskeidelik loop, terwyl Darling, Hopefield ens. dan met geen middele gelaat word nie. Dit gaan hier nie oor watter streek tans die meeste kan ''bied'' nie, maar wat die lyn die ''nodigste'' het (die meeste potensiaal toon). Vir hom is, en bly, die Piquetbergspoorlyn 'n ontwikkelingslyn.<br> Retief sê verder, al het hy ook geen name genoem of op tone getrap by sy toespraak nie, is dit ook nou duidelik "wie de eigenlijke draadtrekker voor de Moorreesburg lijn is en was".<br> Oor die onpartydige kommissie het hy slegs onbetrokke distrikte bedoel, soos die Paarl.<br> Laastens voer hy aan 'n kort spoorlyn deur Moorreesburg wat by Pickenierskloof doodloop, kan tog nie lonend wees nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Piketberg Spoorweg. 9 Maart, p. 3:Hopefield, 2 Maart 1899.<br>Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Vergun mij kortelijks den edelen heer Lochner op zijn onverwachte en ondoordachte aanval te antwoorden. Ik zal niet lomp en onbeleefd zijn, noch schertsend zooals de ed. heer, doch een ieder die den brief leest en de edele heer kent, zal zich er niet over verwonderen. De ed. heer L. verliest uit het oog dat de groote graanschuur van Koeberg aan de zijde van Kaapstad ligt, terwijl als de verlenging van Malmesbury gebouwd wordt, zooals gemeten, de groote distrikten van Darling, Groenkloof, Hopefield, Saldanha en St. Helena baaien en het Zandveld allen over de lijn heen moeten, om òf Malmesbury òf Kaapstad te bereiken. En denkt er aan, als de lijn over Moorreesburg gebouwd wordt, dan loopen twee lijnen geen 18 mijlen van elkaar namelijk, die over Hermon en over Moorreesburg, terwijl de groote distrikten voormeld, welke spoorwegverbinding het noodigst hebben, in dezelfde positie van verwaarloozing blijven.<br>Nu nog slechts deze terechtwijzing. Elkeen die tegenwoordig was op de vergadering te Hopefield, zal geredelijk moeten erkennen, dat ik in mijne toespraak, welke heel kort en ter zake was, mij van geen persoonlijkheid bediende al hoewel ik wist en weet, wie de eigenlijke draadtrekker voor de Moorreesburg lijn is en was.<br>En wat ik aan de hand gaf was dit, dat het gouvernement wel zou doen, voor en aleer men besluit (ik las nu dit in) om den ed. heer L. met een hand vol Moorreesburgers te begunstigen, eene onpartijdige commissie, bestaande uit bijv. de leden van de Paarl, met eenigen uit de oostelijke provincie aan te stellen, dat zij een reis door de belanghebbende distrikten maken, goed onderzoek doen en dan rapport inbrengen, welke lijn het noodigst is. Waarom vreest de edelen heer zulk een commissie. Ik beval geen commissie aan uit de betrokkene distrikten. En dan moet men niet vergeten dat de origineele bedoeling van de Malmesbury-verlenging was: een ontwikkelingslijn en niet eene van punt tot punt, zoodat er billijkheidshalve niet mag geobjectiveerd worden zoo die lijn eenige wendingen zal nemen. Doch wat wil men nu? Een korte lijn: Waarom? Als die gebouwd wordt, schrijft dit neder, en vergeet het niet, H.H. ministers: De korte lijn over Moorreesburg zal niet betalen, zoolang zij te Piekenierskloof blijft, en niemand behoeft een profeet te zijn om dit te voorspellen.<br>Geheel de uwe, L. F. M. Retief. [J. F. M. Retief]</ref> '''25 Mei 1899:''' Die Hopefield-deputasie vergas die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer) met hul teenwoordigheid, en word baie vriendelik ontvang. 'n Petisie met 800 handtekeninge word oorhandig. Daarin wil die inwoners van Hopefield, Darling, Hoedjiesbaai, en die Sandveld hê die ou opmeting in die Hopefield-distrik moet 'n werklikheid word. Die Kommissaris hou egter voet by stuk dat die spoor deur Moorreesburg sal loop, aangesien die spoorlyn 20 myl korter is. Die kortste pad tussen punt A en punt B is 'n loodreguit lyn. Daarvan sal hy nie afsien nie. Sauer hou egter by sy 16 Desember-voorneme: omdat die spoor deur Moorreesburg daarom 20 myl korter is, gaan die regering £75 000 spaar. Met daardie som geld en dan nog so £15 000 tot £20 000 pasella, sal die regering Hopefield tegemoet kom, dit is maar net 'n kwessie wat in die parlement uitgeklaar moet word. Dit is dan byna 'n uitgemaakte saak dat Hopefield sy eie taklyn sal kry om hul eie distrik mee te ontwikkel. Albei spoorlyne behoort dan min of meer gelyktydig klaar te wees. Die deputasie is hoogs in hul skik. Selfs Sauer moet opmerk: dit gebeur selde dat 'n afvaardiging tevrede huis toe gaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. Malmesbury-Piketberg Spoorweg-verlenging. 27 Mei, p.3: Een deputatie, bestaande uit de heeren J. F. N. Retief [J. F. M. Retief], J. J. Kotzé en Wilson (Hopefield), en Anderson (Hoedjesbaai), deed Donderdag hare opwachting bij den edelen heer Sauer, commissaris voor publieke werken, in zake de Malmesbury-Piketberg spoorweg-verlenging, en bood een petitie aan met ongeveer 800 handteekeningen ten gunste van de oude opmeting over Hopefield, van inwoners van Hopefield, Darling, De Baai en 't Zandveld.<br>De deputatie, die zeer vriendelijk ontvangen werd, legde hare inzichten bloot, waarna de commissaris zijn plan aangaande de verlenging aan de deputatie ontvouwde. De commissaris verklaarde zich ten gunste van de rechtuit-lijn naar Pickenierskloof. Die lijn zou eventueel moeten verlengd worden en het zou niet billijk wezen te verwachten, dat de inwoners van de noordelijke distrikten altoos hunne goederen met een omweg moesten zenden.<br>De rechtuit-lijn over Moorreesburg zou twintig mijlen korter zijn dan die over Hopefield, waardoor de regeering een £75,000 zou besparen. Met die som en nog een £15,000 of £20,000 zou de regeering in staat zijn aan Hopefield een taklijn te geven ter ontwikkeling van het distrikt. Dat was zijn plan en hij zou daarvan niet afwijken.<br>Het was zoo goed als zeker, dat Hopefield zijn taklijn zou krijgen, en de regeering kon gelijktijdig met de andere lijn den bouw van de taklijn doen aanvangen met het geld dat zij bespaarde door de rechtlijn te bouwen. Waarschijnlijk zouden beide lijnen gelijktijdig voltooid wezen. Het zou echter noodig wezen de goedkeuring van het parlement te verkrijgen voor de additioneele uitgave in verband met de taklijn.<br>De deputatie verklaarde zich volkomen tevreden met het plan van den commissaris.<br>De ed. heer Sauer gaf zijn genoegen er over te kennen dat de deputatie tevreden was. Het gebeurde zelden, zei hij, dat een deputatie tevreden naar huis ging.<br>Na de gewone dankbetuiging ging de deputatie uiteen.</ref> '''23 Augustus 1899''' is die amptelike datum wanneer die bou van die 30-myl spoorweg tussen Malmesbury en Moorreesburg begin is.<ref name="ParliaPap">[https://www.google.co.za/books/edition/Parliamentary_Papers/eRREAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=23+August+1899+malmesbury+moorreesburg&pg=RA2-PA338&printsec=frontcover Parliamentary Papers 1850-1908. Volume 24. p. 338]</ref> '''28 September 1899:''' In die Wetgewende Raad vra Lochner (waarskynlik Jacobus Abraham van Aarde Lochner<ref>[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n179/mode/2up?q=lochner Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament''. London: Longmans, Green & Co., p. 131: Annexure D, Members of Legislative Council, 1854-1910, s.v. Lochner]</ref>), aangesien die boukontrak van die Malmesbury-Piquetberglyn nou minder gekos het as waarvoor die parlement begroot het, is die Huis nog van plan om 'n wetsontwerp voor te lê om die smalspoor-taklyn na Darling, Hopefield en Vredenburg mee te begin? Die Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, sê hy weet nie waar Lochner sy inligting vandaan kry nie, want geen kontrak is nog toegeken nie. Sauer beoog om so 'n spoorlyn by 'n toekomstige spoorwegskema te betrek, maar hy twyfel of dit tydens hierdie sitting sou gebeur.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Parlement. Wetgevende Raad. 28 September. Malmesbury-Piketberg Lijn. 30 September, p. 6: De ed. heer Lochner vroeg of, lettende op het feit dat de kontraktprijs voor het bouwen van de Malmesbury—Piketberg lijn heel wat minder is dan het bedrag door het parlement gestemd, de regeering, zoo zij nog van plan is om in deze sessie of later een spoorweg bill in te dienen, daarin zal insluiten een taklijn naar Darling, Hopefield en Vredenburg.<br>De commissaris van publieke werken zeide dat hij niet wist waar de vrager zijn informatie kreeg, want er bestond nog geen kontrakt over de gemelde lijn, en het was de vraag of het kontrakt zou worden uitgegeven. Wel was de kontraktprijs van het deel naar Moorreesburg, heel wat minder dan de begrooting, en waarschijnlijk zou de geheele lijn heel wat goedkooper uitkomen dan men dacht, zoodat men in staat kon zijn om uit het bespaarde een groot deel van een twee voet lijn naar Darling te doen bouwen. Zulk een lijn zou waarschijnlijk door spreker in een spoorwegschema worden opgenomen, maar of dit nog in deze sessie zou voorgebracht worden, was niet waarschijnlijk.</ref> ==== Tydens die Anglo-Boereoorlog ==== '''11 Oktober 1899:''' Die [[Anglo-Boereoorlog]] breek uit, wat 'n ingrypende impak op die spoorontwikkeling gaan hê, veral omdat wapens, proviand en soldate so snel moontlik voorsien moes word aan die Britse frontlinies, maar ook om die Boere wat die Kaapkolonie binnegekom het te stuit. Op sy beurt het die Boere juis hierdie spoorweë probeer saboteer wat die Oranje-Vrystaat en ZAR se soewereniteit bedreig het. Ironies genoeg het die oorlog juis ook vertragings meegebring met die aanbou van die spoorweë, soos later gesien sal word. Op baie plase in die Swartland wemel dit van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg word druk aan gewerk, en die werk moes klaar.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA109&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109]: Zij lag namelijk tusschen de spoor, die aangelegd werd en den harden weg van Malmesbury naar Moorreesburg . Op dien weg trokken dagelijks Engelschen heen en weer en zooals ik reeds zei: Aan dien spoorweg werd druk gewerkt.</ref> Die krygswet heers baie streng in die distrikte Malmesbury, die Paarl en Piquetberg, en daar loop baie stadswagte rond (daar was byvoorbeeld ruim 300 stadswagte by Malmesbury alleen).<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA113&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113]:Ik wist, dat in Malmesbury alleen ruim 300 stadswachten waren, Engelschen, maar ook Afrikaanders.</ref> '''12 Oktober 1899:''' Die eerste tenders word aangevra vir die bou van die "Malmesbury-Grey's Pass Spoorweg".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kaapsche Gouvernements Spoorwegen. 14 October, p. 2: Spoorweg: Malmesbury-Grey's Pass Spoorweg. Tenders worden gevraagd voor den bouw van en Sectie van bovengenoemde lijn tusschen Moorreesburg en Eende Kuil (Terminus) en afstand van ongeveer 50 mijlen. De tenders moeten zijn:—<br>oor lichte lijn, met inbegrip van permanenten weg en ander materiaal.<br> Voor gewone lijn, met inbegrip van permanenten weg en ander materiaal.<br>Voor verdere bijzonderheden doe men aanzoek aan dit kantoor op of na den 16den dezer; als dan zullen een afschrift van het ontwerp-contract, specificatie, en tenderformulieren verkregen kunnen worden tegen betaling van een guinea.<br>De tenders moeten zijn op het voorgeschreven formulier, en moeten vergezeld gaan van een kas deposit van £1000 dat in geval van niet aanneming van de tenders zal worden teruggegeven. Wanneer aan deze voorwaarden niet is voldaan, zullen de tenders niet worden aangenomen.<br>Tenders geadresseerd aan den Controleur en Auditeur-generaal, Kaapstad zullen worden ingewacht aan het Audit-kantoor, Grave-straat, Kaapstad niet later dan Donderdag, 21 December, 1899, 's middags te 12 uur.<br>John Brown, Hoofdingenieur. Kantoor van den Hoofdingenieur, Kaapstad, 12 October, 1899.</ref> '''31 Januarie 1900:''' Die Waarnemende Residentingenieur, Mansergh D. Robinson, het die voorgestelde spoorwegplan na Hopefield klaar opgetrek. Daar is drie moontlike roetes wat die spoor kon loop. In die slotsom van sy voorlopige opmeting sê Robinson die inwoners van Darling stem eendragtig saam dat die spoorlyn deur Klipfontein moet loop, maar hulle het geen voorstel aan die hand gedoen waar die aansluiting (hetsy Malmesbury, hetsy Kalabaskraal) presies moet wees nie. Die boukoste behoort so £3 300 per myl te kos, sonder om nou die grondaankope en rollende materiaal{{voetnota|Rollende materiaal sluit lokomotiewe, trokke, goedere- en passasierswaens in.}} hierby in te sluit. Hy meen die inwoners van Malmesbury kon dalk daarop aandring dat die spoorlyn juis by hulle aansluit om hul gevestigde belange en nywerhede te beskerm; so nie, gaan al Darling en Hopefield se grondstowwe via Kalabaskraal na ander oorde toe.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Reports_on_Railway_Flying_Surveys/80aHevu0zsEC?gbpv=1 Reports on Railway Flying Surveys. 1900. Branch line to Darling and Hopefield. Cape Town: W.A. Richards & Sons.]</ref> Die [https://www.google.co.za/books/edition/Reports_on_Railway_Flying_Surveys/80aHevu0zsEC?hl=af&gbpv=1&pg=PT2&printsec=frontcover kaart kan hier besigtig word]. '''26 Julie 1900:''' D.J. Marais doen in die parlement navraag of die kontrakteur wat die spoorweg tussen Malmesbury en Moorreesburg bou enige uitstel gegee is. Smartt antwoord dat hy ondersoek gaan doen het die 28ste Junie, en vind dat die seksie tussen Malmesbury en Moorreesburg stadig vorder, terwyl die ander goed vooruitgaan. Die verduideliking hiervoor was nie bevredigend nie en Smartt besluit toe om geen verdere uitstel te gee nie. Hy het ook die opdrag gegee dat mense die kontrakteur moet bystaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Parlement - Donderdag, 26 Juli 1900. Malmesbury Spoorweg. 28 Julie, Bijvoegsel: De heer D.J. Marais vroeg welke tijdsverlenging toegestaan is aan den aannemer voor 't bouwen van den spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg. Dr. Smartt zeide dat hij onderzoek deed op 28 Juni, en vond dat de sectie Malmesbury-Moorreesburg langzaam ging, terwijl de andere goed vooruitging. De uitleg was niet bevredigend, en hij had instructie gegeven dat geen verlenging van tijd zou gegeven worden. Ook had hij instructie gegeven dat men den contracteur met rails zou helpen.</ref> '''25 September 1900:''' In die middel van die Anglo-Boereoorlog word die vraag aan Charles Bletterman Elliot (Hoofbestuurder van die Kaapse Spoorweë) gestel of die spoorlyn Piquetberg nog gaan haal. Op daardie stadium was die kontrakteurs besig met die twee dele. Die een deel tussen Malmesbury en Moorreesburg, en die ander deel tussen Moorreesburg en Eendekuil. Te wyte aan die oorlog is die aanlê van treinspore vertraag, want om vragmotors in die hande te kry is bemoeilik. Die stuk tussen Malmesbury en Moorreesburg moes al 1 Julie 1900 afgehandel gewees het (die kontrak het reeds 30 Junie 1900 verstryk). Uitstel is gegee tot 15 Oktober, maar die kontrakteurs het aansoek gedoen op die uitstel tot Desember (die uitstel is nog nie toegestaan nie). Sodra hierdie spoorlyn eers geopen is, moet die Moorreesburg-Eendekuil-spoorlyn binne 9 maande voltooi wees. Op die vraag of daar enige openbare smalspoorlyne tans in die kolonie loop, is die antwoord nee, slegs die Cape Copper Co. se eie privaatspoorlyn in Namaqualand loop tans. Die smalspoorlyn tussen Malmesbury of Kalabaskraal na Hopefield via Darling word nog oorweeg.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=u6ZLAAAAYAAJ&pg=GBS.RA1-PA335&hl=en_ZA 335. South Africa, Report of the Lands Settlement Commission. Railways. bl. 334-338.]</ref> '''12 Oktober 1900:''' Die Wetsontwerp vir die Hopefield-lyn is gereed. Dit was al nuwe lyn (saam met die oues van 1895) wat in die Wetsontwerp genoem word. Daar is voorgestel om hierdie spoorlyn te bou met die geld wat op die Malmesbury-Piquetberglyn bespaar is. Dit was 'n gulde geleentheid om 'n smalspoorlyn te bou. Van die terugvoer van die Wetgewende Raadslede (Hoërhuis) was o.a. die hoop wat uitgespreek is dat Darling en Hopefield direk met Malmesbury verbind sal word. Ander hoop weer dat die lyn tot by die Sandveld verleng sal word; dat 'n lyn verder noordweswaarts van Piquetberg ook verleng sal word. Laastens is die vraag net weer geopper hoekom 'n smalspoorlyn oorweeg is. Die kommissaris (Smartt) het gesê dat die smalspoorlyn baie voordeliger vir die boere sou wees, wat makliker sylyne na hul plekke kon kry. Die smalspoorlyn sou in baie opsigte die land se oë oopmaak. Hy het verwys na die verskillende spoorwydtes van spoorweë in ander lande.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Parlement. Wetgevende Raad. 12 October. Spoorwegbill. 13 October, Bijvoegsel: De commissaris van publieke werken stelde de tweede lezing dezer bill voor en sette de verschillende clausules uiteen. De bill liep slechts over spoorwegen die reeds goedgekeurd waren, want het zou niet gaan dit jaar nieuwe lijnen voor te stellen. De bill maakte voorziening voor aankoop van den Indwe spoorweg. De overname van deze lijn zou de regeering goed betalen. Verder handelde de bill over de lijnen in 1895 goedgekeurd om onder kontrakt gebouwd te worden. Spreker ging in bijzonderheden betreffende de Mosselbaai-Oudtshoorn en Oudtshoorn-Klipplaat lijn, en meende dat de overeenkomst met de kontrakteurs getroffen voor de regeering gunstig was. Verder gewaagde spreker van de Port Elizabeth-Avontuurlijn.<br>Er was slechts een nieuwe lijn in de bill, die van Malmesbury of Kalabaskraal naar Hopefield. Het werd voorgesteld deze lijn te bouwen met het geld op de Malmesbury-Piketberglijn bespaard. Hij meende dat deze een goede gelegenheid was om een smalspoorlijn te bouwen. Hij hoopte dat de raad de regeeringspolitiek van kleine spoorwegen zou ondersteunen.<br>De ed. heer Lochner verblijdde zich over den duidelijken uitleg door den commissaris van de bill, en hij was overtuigd dat de commissaris zou zorgen dat de bill geen mislukking was. Hij hoopte dat de commissaris zou zorgen dat er geen speculatie met gronden langs de lijn zou geschieden. Het zou een groot voordeel voor Darling en Hopefield zijn om in direkte verbinding met Malmesbury te zijn, en dit moest door de regeering in het oog worden gehouden.<br>De ed. heer Van Rhijn hoopte dat de lijn zou verlengd worden naar het zandveld, want daar door zou men de boeren helpen en een monopolie breken. Hij hoopte dat de lijn noordwest van Piketberg ook zou verlengd worden. Hij zag gaarne een vliegende opmeting daar gemaakt.<br>De ed. heer Van den Heever vroeg of dit nu den tijd was om zulk een aantal nieuwe spoorwegen te hebben. Hij ondersteunde echter den Indwe spoorweg, die hij nuttig beschouwde. Hij had echter thans geen tijd gehad om de bill te bestudeeren.<br>De ed. heer Mulder wenschte den commissaris geluk, en hoopte dat de contracteurs niet weder een uitweg vinden zouden.<br>De ed. heer Dolley hoopte dat de regeering geen groote sommen zou betalen als compensatie aan personen voor grond noodig voor spoorwegen.<br>De ed. heer Neethling vroeg waarom de som voor de Indwe lijn meer dan £400,000 was.<br>De commissaris zeide dat de extra £40,000 voor het aankoopen van het rollend materiaal van de kompagnie was.<br>De tweede lezing werd aangenomen, en de raad ging in comité op de bill: de ed. heer Neethling in den stoel.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat de tarieven te hoog waren. Men moest de vervoerprijzen verlagen. Hij was van harte voor een lijn door de graan distrikten.<br>De ed. heer Pretorius vroeg waarom de lijn van Malmesbury naar Hopefield niet dezelfde breedte kon hebben als de hoofdlijn.<br>De commissaris zeide dat de smalle spoorweg veel voordeeliger zou zijn voor de boeren, die gemakkelijker "sidings" naar hunne plaatsen konden krijgen. Het smalspoor zou in menig opzicht de oogen van het land doen opengaan. Hij refereerde naar de verschillende breedte van spoorwegen in andere landen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Allerlei: De Hopefield spoorlijn. 13 October, Bijvoegsel: Woensdagavond en Donderdagmiddag vond een discussie plaats in comité-generaal in de wetgevende vergadering over de taklijn van Malmesbury of Kalabaskraal naar Hopefield, via Darling. In de eerste sessie van 1898 introduceerde sir James Sivewright, als commissaris van openbare werken, een spoorwegbill, waarin onder anderen een lijn van Kalabaskraal naar De Rust (Piekenierskloof), met een grooten draai naar Hopefield, werd voorgesteld. Na de algemeene elektie trad sir James af als minister, doch de heer Sauer, de nieuwe commissaris, bracht dezelfde spoorwegbill in met eenige veranderingen. In comité-generaal werd toen besloten, het begin en de richting van deze Piketberglijn te laten aan den commissaris, die zich sterk ten gunste van de rechtuit route over Moorreesburg had verklaard. Nadat de zaak nauwkeurig onderzocht was, besloot de heer Sauer die lijn te nemen van Malmesbury (niet van Kalabaskraal) over Moorreesburg. De verstandhouding in 1898 was echter, dat met het geld dat gespaard zou worden door de direkte lijn te kiezen, een taklijn in de richting van Hopefield zou gebouwd worden. In 1899 werd niets aan deze zaak gedaan, doch de heer Sauer nam die lijn op in een bill die hij van plan was dit jaar in te brengen. In de bill door dr. Smartt ingebracht werd voorgesteld een 2 voet wijde lijn te bouwen van Kalabaskraal of Malmesbury via Darling naar Hopefield. De opdracht van de vertegenwoordigers van Malmesbury schijnt geweest te zijn: een spoorweg voor Darling en Hopefield, een 3 vt. 6 dm. lijn bij verkiezing, doch een lijn in elk geval. De Afrikaander partij in het parlement met eenige leden der regeeringszijde verklaarde zich sterk ten gunste van de 3 voet 6 duim lijn, in de eerste plaats omdat ze later de verbindingslijn tusschen Malmesbury en Saldanhabaai zal zijn, en omdat het terrein zoo gelijk is dat de wijder lijn niet veel meer zal kosten dan de nauwe.<br>De commissaris van openbare werken wilde echter niet van zijn voorstel afzien, en een amendement werd gedaan door den hr. Oats, om een 3 vt. 6 dm. lijn te bouwen zoover als het gestemde geld zou gaan, het dan aan de regeering latende de som te vermeerderen om de lijn te voltooien. De voorzitter regelde dit amendement uit de orde, en de speaker bekrachtigde die uitspraak. Zijn reden was omdat de lijn niet veranderd kon worden zonder de formeele toestemming van den gouverneur, die de bill naar het huis had gezonden. Dit is een heel nieuwe uitspraak, en direkt in strijd met wat in 1898 werd gedaan, toen in verband met de Piketberg-lijn, het begin, de richting en de lengte door het comité werd veranderd, zonder de toestemming van den gouverneur. Er is een regel dat de uitgaaf niet vermeerderd mag worden zonder toestemming van de regeering, maar deze regel heeft niets met deze zaak te doen, daar het voorstel van den heer Oats de uitgaaf niet vermeerderde.<br>Onder de omstandigheden was het comité echter verplicht de 2 voet lijn aan te nemen.</ref> '''19 Oktober 1900:''' Wet No. 19 van 1900 word uitgevaardig, wat die aanbou van die Hopefield-Darling-spoorweg moontlik maak. Dit behels die volgende: op die prioriteitslys staan Hopefield/Darling onder Schedule D. Dit word omskryf as: "2 voet-spoorlyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury, of iewers tussen Kalabaskraal en Moorreesburg na Hopefield via Darling". Die wet maak voorsiening vir die volgende: Dit moet 'n 2 voet-spoorlyn wees wat gebou word. Die boukoste en toerusting (wat ook lokomotiewe en waens insluit) mag nie £135 000 oorskry nie. Enige gemagtigde persoon mag 'n erf of 'n stuk grond binnegaan vir landmeting of om die grondformasie te ondersoek, met dien verstande dat enige skade vergoed moet word aan die bewoner sou iets beskadig word. Die grond vir die spoorlyn self mag nie breër as 50 voet (15,24 meter) wees nie. Daar mag egter ekstra grond bygevoeg word vir goed soos stasies, dreinering en toegangspaaie wat nodig is om die spoorlyn te laat funksioneer. As die spoor die pad moet kruis, kan dit met 'n oorgang of 'n brug gebeur. Maar as die spoor vir 'n ent saam met die pad in dieselfde rigting loop, moet die Munisipale Raad of Afdelingsraad eers toestemming gee en saam oor die veiligheid besluit.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Statutes_of_the_Colony_of_the_Cape_of_Go/J3BFAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=darling%20hopefield%20railway&pg=PA4291&printsec=frontcover Colonial Secretary's Department. 1904. Satutes of the Cape of Good Hope. Vol VI. 1896-1900. Cape Town: Cape Times, p. 4291]</ref> '''27 November 1900:''' 'n Lesersbrief van 'Boer' uit Moorreesburg meld dat daar op Saterdag, 17 November, 'n bakleiery onder die spoorwegwerkers uitgebreek het. Toe van die inwoners tussenbeide tree 'om doodslag te voorkomen', was die gort gaar en het hulle hulself die gramskap van die werkers op die hals gehaal. Die skrywer vind dit skandelik dat so 'n vooruitstrewende dorp geen konstabel het om wet en orde te handhaaf nie, glo omdat daar geen woonhuis verkrygbaar is nie. Dit - te midde van al die boukoors op die dorp. Daar kort ook 'n tweede dokter; mnr. Van der Merwe het juis pas 'n lieflike en netjiese huis nommerpas vir 'n dokter voltooi. Solank laasgenoemde 'n Afrikanerhart het, kan hy maar 'n Engelse, Duitse of Franse van ook hê.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Moorreesburg. 27 November, Bijvoegsel: Aan den Editeur. Mijnheer. - Op Zaterdag den 17den werd er alhier een publieke vergadering gehouden om een kandidaat voor het parlement te benoemen. De heer F.S. Malan verkreeg op éen na al de stemmen. Men zegt dat slechts de plaatselijke doctor niet voor den heer Malan stemde, maar men had ook geen tegen-kandidaat. Rhodes heeft reeds een zetel en Jameson ook. Zich zelf voor te stellen gaat niet. In den namiddag vond een gevecht plaats onder de arbeiders die aan den spoorweg werken. De blanken moesten tusschenbeide treden om doodslag te voorkomen en haalden zoo een zwaar vuur op zichzelven. Is het niet schandelijk dat ons snel vooruitgaand dorp geen kontabel heeft. "Waar zijn onze voormannen? Ik hoor dat de reden waarom er hier geen politiedienaars zijn, daarin bestaat dat er hier geen huis te verkrijgen is, ofschoon er elken dag druk gebouwd wordt. Er is hier ook al langen tijd behoefte geweest aan een tweeden dokter, doch misschien was er ook voor hem geen huis. Nu echter heeft de heer v.d. Merwe een recht aardig en net huis voltooid dat voor een dokter geschikt is en de neerzetting alhier van een dokter met een Afrikaander hart, al heeft hij een Engelschen, Duitchen of Franschen naam zal dadelijk toegejuicht worden, en zoo hij ook knap en vroom is, de algemeene ondersteuning erlangen. Ik hoor de zusters gaan een bazaartje houden, de opbrengst waarvan bestemd is voor de krijgsgevangenen. Er moet ook eene vergadering gehouden worden om afgevaardigden te zenen naar het Volkscongres. Ik hoor ''Ons Land'' komt naar ons op Dinsdag, niet op papier maar in persoon. Komt en ziet! Ik ben een, Boer.</ref> '''9 Januarie 1901:''' Onder die krygswet word sensuur toegepas. Al is Kaapstad, waar heelwat koerante se hoofkantore is, self nie onder die krygswet nie, is die omliggende plattelandse gebiede in die Kaapkolonie wel. So kry ''De Zuid-Afrikaan'' op 9 Januarie kennis van die posmeestergeneraal dat die koerant nou onder sensuur van die militêre owerheid deurloop. Enige kritiek teen die Britse owerheid, enige lesersbrief en enige brokkie inligting wat die Boere in hul guns kan gebruik moet dus uit. Om hierdie probleem die hoof te bied, verander die naam na ''Het Advertentieblad'', en word heeltemal gestroop van enige politieke kommentaar. Vir 'n Afrikanerkoerant wat gereeld sardoniese kritiek lewer teen die Kaapse regering, word dit nou die mondstuk van die regering wat slegs telegramme plaas wat amptelik goedgekeur is. Dit duur vir 18 maande tot ná die oorlog op 31 Mei 1902. Selfs dan nog sal die krygswet voortduur tot 16 September 1902. Die laaste uitgawe van ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn op 8 Januarie 1901, en sien eers weer die lig op 22 Julie 1902. Die inligting omtrent die spoorlynontwikkeling is in die openbare koerante dus maar skraps.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Aan onze lezers. 30 Maart, p. 2: [...] Op 9 Januari ontvingen wij een kennisgeving van den postmeester-general dat de circulatie van "Ons Land" in al de krijgswet distrikten verbonde was door de militaire overheid. Die distrikten sloten in het geheele westelijke, middellandsche en noordelijke deelen der Kaapkolonie. De uitgevers kwamen onder de omstandigheden tot het besluit drie maal per week, op dezelfde dagen als vroeger "Ons Land" "Het Advertentieblad" uit te geven als een non-politiek nieuwsblad en bij de overheid aanzoek te doen voor toestemming dit blad in de krijgswet distrikten ook te laten circuleeren. "Ons Land" zou dan slechts één maal per week verschijnen, elken Woensdag, en aan al de inteekenaren, nie in krijgswet distrikten woonachtig, gezonden worden. "Het Advertentieblad" verscheen voor de eerste maal op 10 Januari.<br>De hoofdcensor gaf zijn toestemming dat "Het Advertentieblad" in krijgswet distrikten kon circuleeren, doch daar plaastelijke proklamaties reeds door sommige distrikts-commandanten waren uitgevaardigd de circulatie van dit blad ook verbiedende duurde het een poosje voordat die proklamaties werden teruggeroepen en "Het Advertentieblad" vrijelijk kon circuleeren.<br>"Ons Land" verscheen, volgens aankondiging, op Woensdag, 16 Januari. Doch daar de krijgswet kort daarna over de geheele kolonie werd geproklameerd, behalve in de haven-steden en een gedeelte van de naturellen streken, werd besloten de uitgave van "Ons Land" tijdelijk geheel te staken, tot nadere kennisgeving.<br>Daar de hoofdcensor te kennen gaf, dat men niet alleen op de inleidingsartikelen en aanmerkingen op het nieuws zou letten, maar ook op de opschiften boven de telegrammen, werd besloten die opschriften geheel weg te laten.<br> Het kan zijn dat sommige lezers "Het Advertentieblad" niet zoo geregeld ontvangen als zij wel verlangen. Waar dit het geval is, vertrouwen wij dat men aan den buitengewonen toestand van het land zal denken, en voor't tegenwoordige wat geduld en toegeeflijkheid zal beoefenen. Toch zal 't ons steeds aangenaam zijn van ongeregeldheden te vernemen, om dan te zien ze zoo spoedig mogelijk geredresseerd te krijgen. Wij trachten het beste voor onze inteekenaren onder de omstandigheden te doen, en gevoeln ons ervan overtuigd, dat wij op hunne verdraagsaamheid en welwillendheid kunnen rekenen."</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Aan onze lezers. 22 Juli, p. 2: Na een stilzwijgen van meer dan achttien donkere, kommervolle maanden, verschijnt "De Zuid-Afrikaan vereenigd met Ons Land" heden weder voor de eerste maal. Onder al de verschillende gewaarwordingen, die onze lezers en ons bij een gelegenheid als deze door het harte gaan, behoort een innig gevoel van dankbaarheid ongetwijfeld niet gemist te worden. Indien de gebeurtenissen in ons land, vooraf van den laatsten tijd, ons leeren onderworpen en geloovig te zeggen: "Uw wil geschiede," dan zullen de beproevingen en 't lijden voorwaar niet te vergeefs zijn geweest.<br>De laatste uitgave van "Ons Land," vóór den genoemden tijd van stilzwijgen, was gedateerd Dinsdag, 8 Januari 1901, den dag na het proklameeren der krijgswet over bijna de geheele Kolonie, en op den volgenden Donderdag verscheen het eerste nommer van "Het Advertentieblad," dat onder allerlei wederwaardigheden en moeilijkheden sedert dien datum geregeld drie malen per week werd uitgegeven, en laatstleden Zaterdag het 275ste nommer bereikte. Het is niet ons doel thans een overzicht te geven van alles dat gedurende die achttien maanden is gebeurd. Genoeg zij het te zeggen dat de krijgswet sedert over geheel Zuid-Afrika werd afgekondigd, en dat de krijgswet-proklamaties nog niet teruggetrokken zijn.<br>"Het Advertentieblad" werd aan al de inteekenaars van "Ons Land" in de Kaapkolonie gezonden, tot in October 1901, toen het verzenden gestaakt werd naar zekere distrikten, waarin, volgens onze informatie, de circulatie ervan gestopt was. In dit blad werd geene inleidingsartikelen gepubliceerd. Alles wat men erin wilde opnemen ging eerst door de handen van dne militairen censor. De militaire overheid in Kaapstad gaf ons verlof, onder de genoemde voorwaarden het blad vrijelijk te circuleeren. [...]</ref> '''26 Maart 1901:''' Die spoorlynverlenging tussen Malmesbury en Moorreesburg is tans myle agter. Die oorspronklike kontraktermyn het ongeveer 'n jaar tevore verval. Al is die aangeleentheid voorheen in die Parlement bespreek, is daar geen duidelike spertyd of nuus beskikbaar aan die publiek nie (wel, dit is immers oorlog). Die vertraging beïnvloed ook die werk van mnr. Warren, die kontrakteur - omdat hierdie spoor tussen Malmesbury en Moorreesburg die nodige (swaar) materiaal nog moet aanry.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kolonie. 26 Maart, p. 3: Piketberg, 22 Maart. - [...]- De bewoners van dit en de naburige distrikten zijn zeer uit hun humeur dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg nog niet voltooid is; en hoe lang de aannemers nog bezig zullen zijn met hun werk is een vraag waar de regering onderzoek naar moed doen en aan het publiek bericht over moet geven, dat met verlangen naar de voltooiing uitziet. Bijna een jaar geleden was de overeenkomst van aanneming geëindigd; het parlement nam de zaak ter hand, maar sedert is er niets meer van vernomen. Onze spoorwegaannemer, de heer Warren, schijnt ook zeer gehinderd te worden door het niet klaar komen der lijn naar Moorreesburg.</ref> '''20 April 1901:''' In die Jaarverslag van 1900 berig die Waarnemende Residentingenieur, Mansergh D. Robinson, oor die stand van sake die volgende:<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=NwE4XQfS5XIC&pg=GBS.PR18&hl=en_ZA Malmesbury-Grey's Pass Railway. In: Report of the General Manager of Railways for the Year 1900. 1901. p. xviii]</ref> Die oorlog het feitlik alles kom deurmekaar krap: nie alleen met die voorsiening van mannekrag nie, maar ook die vervoer oor land en see, asook die materiaalvoorsiening wat vanaf oorsee aangevra moes word. Wat die spoorlyn tussen Malmesbury en Moorreesburg betref: al die grondwerk is by hierdie deel afgehandel, al die brûe en duikers is klaar gebou. Ses en 'n half myl van die onderste ballaslaag is gegooi, en sewe en 'n half myl spoorbaan is gelê. Al die stasiegeboue en spoorweghuisies van die werknemers en baanmeesters is óf klaar gebou óf nog in aanbou. Die kontrak het reeds op 30 Junie 1900 verstryk, en te wyte aan die spoorstawe en vasmaakgoed wat nooit afgelewer is nie, kon die spoorlegging nie voor die 29ste November 1900 'n aanvang neem nie. Sedertdien, weens die onvoldoende verskaffing rollende materiaal, vorder alles teen 'n slakkepas. Wat die spoorlyn tussen Moorreesburg en Eendekuil betref: Die boukontrak van hierdie deel is op 19 Februarie 1900 deur mnr. E. Warren onderteken, en die werk het op 7 Maart 1900 begin. Op 27 Desember 1900 is die volgende aangeteken: :''Grondwerk'' - 48 myl (buiten die uitwykspore en sylyne) is klaar, dus, synde 90 persent van die grond wat verskuif moes word. :''Brûe en duikers'' - 85 bruggies en duikers is gebou. Dit maak sowat 75 persent uit van al die betonvoorraad wat vir die aanbou van die onderskeie waterweë benodig is. :''Bergrivierbrug'' - Die aanbou van die brug kon slegs begin het toe die water genoeg gesak het; teen jaareinde se kant is baie goeie vordering gemaak. Een bron vermeld egter die aanbou van die 49½ myl-spoorweg tussen Moorreesburg en Eendekuil het eers vanaf April 1900 geskied, nie 7 Maart soos hierbo nie.<ref name="ParliaPap" /> [[File:Bergrivierspoorwegbrug 18 07 2025.jpg|duimnael|350px|Spoorwegbrug (Julie 2025) oor die Bergrivier by Moravia, Piketberg, toon die drie bere (brugpilare)<br><small>(Erkenning:Jako Malan)</small>]] '''27 Mei 1901:''' '''Die twee bere (brugpilare) weerskante van die spoorwegbrug oor die Bergrivier is klaar en die middelste een sal met verloop van tyd binne die rivierloop gebou word.''' Die weer het mooi saamgespeel en mnr. Warren, die kontrakteur, kon sy werk langs die rivierbedding makliker klaarkry. Op hierdie stadium neem die voltooiing van die Moorreesburg-spoorlyn (die stuk tussen Malmesbury en Moorreesburg) egter alles in beslag.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 30 Mei, p. 2: Piketberg, 27 Mei [...] - Twee beeren van de spoorwegbrug over Bergrivier zijn klaar, en de middelste zal weldra boven de strooming der rivier zijn. De aannemer, de heer Warren, is door het weder zeer begunstigd bij zijn werk in de bedding der rivier. De voltooiing van de Moorreesburg lijn belet echter een behoorlijken vooruitgang van ander werk, en de regeering behoorde alle mogelijke hulp te verleenen aan de aannemers om ze in staat te stellen hun werk spoedig klaar te krijgen. 't Weder is heden mooi, en het ontbreekt dan ook niet aan jachtpartijen.</ref> '''17 Junie 1901:''' Dr. Smartt, die Kommissaris van Openbare Werke, was amper sy lewe kwyt. Reeds in die ''Advertentieblad'' gedagteken 13 Junie word dit ''wêreldkundig'' gemaak dat dr. Smartt en gevolg die spoorweg tussen Malmesbury na Moorreesburg om en by 31 Julie sal open.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 13 Juni, p. 2: Piketberg, 10 Juni - (Speciaal) - Zaterdag avond heeft het Piketbergsche spoorwegcomité in antwoord op zijn telegrafische vragen antwoord bekomen van dr. Smartt, commissaris van openbare werken, dat de spoorweg Malmesbury-Moorreesburg omstreeks 31 Juli voor vervoer zal geopend worden; iets wat voor militairen en publiek een groot voordeel zal zijn, daar het Piketberg slechts weinige uren van een spoorweg zal laten die het weldra tot zijn eigen plek zal zien verlengen. Men twijfelt niet of de postmeester-generaal zal deze streek thans een dagelijksche post van Moorreesburg geven.</ref> Op 18 Junie (dus, die dag net mooi ná die aanval reeds plaasgevind het) word in die koerant berig dr. Smartt met sy vrou, mnr. Price (Hoofbestuurder van die Kaapse spoorweë) met sy sekretarisse en mnr. Robinson (ingenieur belas met die bou van spoorweg) het die aand van die 14de op privaatbesoek aangekom en verder noordwaarts gegaan om die spoorweg van mnr. Warren (kontrakteur) te bekyk. Sodra hierdie Moorreesburg-lyn voltooi is, sal meer dwarslêers en spoorstawe daarmee aangery kan word. Die besoekers sou die volgende dag terugkeer Kaapstad toe.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 18 Junie, p. 2: Piketberg, 15 Juni - (Speciaal) - Dr. Smartt met zijn vrouw, de heer Price, algemeen bestierder der spoorwegen, met zijn secretarissen, en de heer Robinson, gouvernments ingenieur belast met den bouw van den spoorweg naar hier, zijn hier gisteren avond aangekomen op een privaat bezoek, en zijn verder noordwaarts gegaan, zonder twijfel om den wel aangelegden spoorweg van den heer Warren te gaan kijken, die net wacht op het klaarkomen der Moorreesburgsche lijn om langs deze zijn dwarsleggers en rails te bekomen. Morgen gaan zij naar de Kaapstad terug, zonder twijfel verfrischt door de zuivere buitenlucht, en van plan om ook hun vrienden een reisje naar Pitketberg aan te raden zoodra de spoorweg klaar is. Picnics en jachten staan hen te wachten.</ref> In die koerant van die 20ste Junie verskyn die volgende: Toe die geselskap 17 Junie die oggend Moorreesburg verlaat en skaars 3 tot 4 myl buitekant die dorp was, op die splinternuwe spoorlyn, is daar op hul trein deur onbekende persone geskiet. Die lokomotief is getref; 'n koeël uit die loop van 'n Lee-Metford-geweer. Die koeël was duidelik vir die insittendes in die "spoorrijtuig" agter de lokomotief bedoel. Nou juis op daardie presiese oomblik was die treinbestuurder, W. W. Brook Howard, genoodsaak om die stoom te verminder, omdat daar op 'n bepaalde plek van die spoorlyn nie ballas gegooi was nie; het hy nie briek aangedraai nie, het die koeël die passasiers getref. Die treinbestuurder en stoker is seker hulle het meer sulke klapgeluide gehoor, kompleet soos 'n 'grendel' wat gebars het. Die stoker het eerste die koeël gesien en wou dit optel, maar moes dit laat val, so warm was dit nog. Die verslaggewer het self die koeëlgat ('n halfduim dik) in die lokomotief gesien. Daar was voorheen gerugte in omloop van wapens wat versteek word, maar volgens die kommandant het sy ondersoeke niks opgelewer nie. Daar is ook nog geen Rebelle in die distrik bedrywig nie. Wie die skuldiges is, weet niemand nie.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 20 Juni, p. 3: Malmesbury, 17 Juni - [...] - De commissaris van openbare werken, zamen met mevrouw Smartt, den algemeenen bestuurder der Kaapsche staats-spoorwegen, den heer Warren, resident ingenieur, de heeren Howard en Low, en de secretarissen der departementen, was op zijn terugreis van Piketberg langs den pas aangelegden spoorweg tusschen Moorreesburg en Malmesbury; en toen hij heden morgen Moorreesburg verlaten had en 3 à 4 mijlen ver was, werd er op den trein gevuurd door onbekende personen, wordende de lokomotief getroffen door een kogel uit een Lee-Metford geweer, en dat wel vlak bij de plek waar de stoker stond, zoodat deze bijna geraakt was. De kogel is thans in bezit van den minister. De heer W. W. Brook Howard had het bestuur van den trein, en zegt dat de schok net was als was de grendel van de lokomotief gebarsten. De stoker wilde den kogel optillen, maar moest hem laten vallen als te heet. Uw correspondent heeft het gaatje gezien door den kogel in de lokomotief geboord, en kan instaan voor de waarheid van het bericht. Hier mag gemeld worden dat in de buurt van het gebeurde reeds vroeger verteld was dat men er wapenen had verborgen, en de kommandant deed persoonlijk onderzoek, doch vond niets. Rebellen zijn, voor zo ver men hoort, in het distrikt niet te vinden. Verdere aanmerkingen zijn onnoodig.<br> (Later). - Het schot moet blijkbaar bedoeld zijn voor hen die in het spoorrijtuig achter de lokomotief zaten, want net vóór het gevuurd werd had de heer W. Brooke Howard, den machinist gelast de stoom te verminderen omdat op die bepaalde plek de lijn niet was geballast; en was dit nie geschied dan zou het rijtuig net in de lijn van den kogel zijn geweest toen men den schok van de lokomotief voelde. De heer Howard liet den trein ophouden, daar hij mende dat de grendel was gebroken, maar de stoker zeide: "neen, 't was een schot uit een revolver"; en bukkende om den kogel op te rapen zij hij: "daar's de kogel"' doch hij liet hem vallen als te heet. De heer Howard nam den kogel op en bracht hem, nog warm, naar den heer Robinson, privaten secretaris. De kogel ging een halven duim in de ijzeren zijde van de lokomotief, en was hij niet net door een plek gegaan waar twee stukken ijzer elkander raken, dan had hij den heer Howard in het been getroffen. De machinist die aan den anderen kant van de lokomotief was had een dergelijk geluid eenige seconden vroeger gehoord, zoodat er meer schoten moeten zijn gevuurt, die men echter niet opmerkte omdat zij niet raak waren. Dit bericht is van iemand die op den trein zat, en het schijnt dat machinist zoowel as stoker een wonderdadige ontsnapping hebben gehad.</ref> Dr. Smartt het later sy inspeksietoer na Saldanhabaai via Darling en Hopefield voortgesit.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 6 Juli, p.2: Dr. Smartt, commissaris van openbare werken, is, vergezeld van den heer T.R. Price, direkteur-generaal van spoorwegen Donderdag vertrokken op reis na Saldanhabaai, over Darling en Hopefield.</ref> '''14 Augustus 1901:''' Die aanbouwerk van die Hopefieldlyn begin. Die spoorstawe en vasmaakgoed het die oorsese land van oorsprong reeds op 11 Junie 1901 per skip verlaat, terwyl die lokomotiewe selfs nóg vroeër bestel is. Dwarslêers is op 4 Julie 1901 vanuit oorsee aangevra.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> <u>'''9 September 1901:'''</u> Die spoor tussen Malmesbury en Moorreesburg word uiteindelik geopen.<ref name="Railwayyearbook.1903.277">[https://books.google.co.za/books?id=UTNKAAAAYAAJ&pg=PA277&dq=railways+moorreesburg+1901&hl=af&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjbyeyN6q6HAxUjWkEAHerVDioQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=railways%20moorreesburg%201901&f=false The Railway Yearbook. 1903. Historical Sketch, p. 277]</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=FmDFKuQuskMC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=moorreesburg&f=false Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. v]</ref><br> Die hoofsensor het uit sy foutjie geleer. Die opening van die spoorweg is eers die ''volgende'' dag, Dinsdag, 10 September, berig:<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 10 September, p. 1.</ref> {{cquote| De Malmesbury-Moorreesburg spoorweg die gisteren voor verkeer geopend werd, werd onder kontrakt voor de regeering gebouwd door de heeren Donaldson en Fawcus, tegen een uitgaaf van ongeveer £100,000. Van wegen den oorlog was er wat oponthoud met het landen en vervoeren van materiaal en is de voltooiing van den spoorweg daardoor vertraagd geworden, doch de lijn is nu kompleet en gisteren morgen om 7.40 v.m. is de eerste trein van Kaapstad naar Moorreesburg vertrokken, te Moorreesburg arriveerende om 10 minuten voor 1 uur. De terugkeerende trein zal van Moorreesburg vertrekken om 1.35 n.m., en te Kaapstad arriveeren om 6.45 n.m. Vooreerst zullen er drie treinen per week loopen naar en van Moorreesburg—op Maandags, Woensdags en Vrijdags. De nieuwe lijn is precies dertig mijlen lang en loopt door het graandistrikt. De verlenging zal voor de graanboeren in den omtrek van grooten dienst zijn, en ze zijn dan ook verheugd in het bezit van spoorweg verbinding te zijn. }} Duidelik met die opening is 'n proefrit op dieselfde dag nog onderneem, want op Donderdag, 12 September 1901, staan in die ''Advertentieblad'' (die naam wat ''De Zuid-Afrikaan'' tydens die oorlog aangeneem het) die volgende:<ref>[https://web.archive.org/web/20250319204129/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4155/za-1901-09-12.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 12 September: bl. 2, kolom 1.]</ref> {{cquote| De eerste trein van Kaapstad naar Moorreesburg vertrok Maandag morgen om tien minuten voor acht uur uit de stad, en bereikte Moorreesburg om tien minuten voor één uur. De trein keerde 's avonds naar de stad terug. De proefrit was een succès in alle opzichten. }} '''7 Oktober 1901:''' Die dwarslêers kom in die land aan vir die Hopefieldlyn; nog geen spoorstawe nie.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''8 November 1901:''' Die skepe met die lokomotiewe vir die Hopefieldlyn vaar Tafelbaai binne. Die spoorstawe sal eers vyf weke na die lokomotiewe (dus, iewers in Desember) aan die Kaapse hawe gelewer word. Buiten die grondwerk, is daar nie veel bouwerk wat dus verrig kan word aan die Hopefieldlyn nie. <ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''19 November 1901:''' Volgens mediaberigte het die Boere onttrek uit die streek. [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Generaal Manie Maritz verlaat Moorreesburg op 12 November]] (dieselfde dag toe [[Hildebrand-monument|Veldkornet C.P. Hildebrand by Darling gesneuwel het]]), sonder om enige skade aan te rig, buiten die telegraafinstrumente buite werking te stel. Op 14 November vuur die Boerekommando's vanuit 'n rivierbedding en 'n plaashuis op 'n pantsertrein wat twee troeptreine vooruit gegaan het. Die Britse "2nd Berks" (Royal Berkshire Regiment) antwoord met die pantsertrein se kanonne. Een van die Berks is gewond. Die Boere slaan op die vlug.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 19 November, p. 4: Malmesbury, 15 Nov—[...]— De krijgsbewegingen der afgeloopen week benoorden Malmesbury zijn geëindigd met het terugtrekken der republiekeinen over Bergrivier. Op een pantsertrein, die aan twee troep-treinen het geleide gaf, werd op 14 dezer bij Moorreesburg uit de bedding van een rivier en uit een boerenwoning gevuurd. De troepen, waaronder het 2de Berks, sprongen terstond uit den trein, geholpen door de kanonnen van den pantsertrein. De vijand was hierdoor zoo uit het veld geslagen dat zijn vuren terstond verslapte en ophield. Hij vluchtte, door bommen vervolgd. Een der Berks werd gewond. Maritz heeft op 12 dezer Moorreesburg verlaten, zonder schade aan te richten behalve aan de telegraaf instrumenten. Majoor Shearman was aan het vechten met Theron bij Riebeekskasteel op 13 dezer, en dreef hem westwaarts. Kolonel Crabbe heeft een bende republiekeinen uit een positie bij Mostertfontein verdreven, een wagen vol nieuwe kleederen en 28 paarden buit makende. Eén republikein sneuvelde, twee werden gewond. Van de onzen werden twee van Brabant's Horse gewond.</ref> Teen 19 November wil dit lyk of Maritz en 'n deel van sy kommando oor die Bergrivier verdryf is, maar een deel van sy mag bly agter. Hierdie afdeling, onder Theron, word gevind en oor die rivier verdryf. Ander republikeinse kommando's druk deur na die westelike distrikte van die Kolonie waar die afwesigheid van die spoorweë tot hul voordeel benut word. Pijpers, wat Scheepers opgevolg het, en Smuts is nou wes van die hoofspoorweg. <ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 23 November, p. 3: Moorreesburg, 19 Nov - [...] - Het blijkt dat toen Maritz kort geleden over Bergrivier werd gedreven, hij den ouden boerenstreek in praktijk bracht om een deel van zijn macht achter te laten, in de hoop dat zij de aandacht der Britten zouden ontgaan nu deze op het hoofdorps gerichts was. Die afdeeling, onder Theron, is gevonden en over de rivier gedreven. De republikeinen trekken steeds door naar de westerdistrikten der Kolonie, waar de afwezigheid van spoorwegen voor hun taktiek voordeelen biedt. Pijpers, die Scheepers is opgevolgd, en Smuts zijn nu bewesten den hoofdspoorweg.</ref> '''Desember 1901:''' Noudat die spoorstawe vir die Hopefieldlyn uiteindelik vyf weke na die lokomotiewe in die Kaap land, sit die ingenieurs met 'n oorvloed materiaal, maar 'n nuwe krisis: daar is geen teken van die materiaal- of boutrokke om die swaar komponente te vervoer nie. Die spoorlegging kon selfs dán nog nie begin nie.<ref name="Moir1963Hopefieldopening">Moir, S.M. 1963. The Hopefield Railway. In: ''Twenty-four inches apart : the two-foot gauge railways of the Cape of Good Hope''. Lingfield : The Oakwood Press, pp. 37-47.</ref> '''12—15 Maart 1902:''' 'n Australiër word as klerk in die militêre korps aangestel. Sy wedervaringe na Piquetberg word in die ''Ovens and Murray Advertiser'' op 2 Augustus gepubliseer. Hy skryf: Op Malmesbury is daar 'n blokhuis op feitlik elke straathoek, en die dorp in sy geheel is met doringdraad afgesper. Hier moes hy vanaf die Woensdag vertoef om die Vrydagoggendtrein (14 Maart 1902) na Moorreesburg te haal. Moorreesburg beskou hy as die verveligste dorp wat hy nog ooit in sy ganse lewe aangetref het; die geboue is orals rond en bont gestrooi. Hy is veral suur omdat daar nie 'n gewone trein na Piquetberg loop nie, maar kom toe te hore van 'n broodwa wat op pad is Piquetberg toe en kry die geleentheid om saam te gaan. Die konvooi vertrek 5 nm. en roep halt teen 10 nm. by die Bergrivierbrug, waar hul die nag uitgespan het. Al het die korrespondent vroeg opgestaan, kom hy eers teen 10 vm. op Piquetberg aan. Opvallend hier is die doringdraad en die blokhuise wat orals rondstaan, asook die poskantoor wat vol gate geskiet is.<ref>[https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/201475487?searchTerm=mooreesburg# ''Ovens and Murray Advertiser''. 1902. South Africa. 2 August, p. 11]: [...] I could not eat nor sleep, and Mr. Rail, who was kindness itself, interested himself on my behalf and obtained for me a position as civilian clerk in the Army Service Corps. I signed on on the 11th of March, and on the 12th of March was ordered to Piquetberg, a small village 100 miles north of Cape Town. This suited me admirably for my medical man had ordered me to leave Cape Town.<br>The trip was void of interest till Malmesbury was reached, and it was here I saw the first signs of warfare. At the intersection of all streets blockhouses had been erected, and the entire town was surrounded and interlaced with barbed wire barricades. I had to remain in Malmesbury from Wednesday evening till Friday morning, when I caught a train to Mooreesburg, which is a small scattered village, as uninteresting a place I ever struck. I was disgusted to find there was no regular train service from there to Piquetberg, 36 miles by rail, and 20 miles by road distant. I found a transport waggon was leaving with bread for Piquetberg that evening (Friday, 14th March), so I made it allright with the conductor, and came along it. We left about 5 o'clock, and trekked till 10 o'clock, when we reach Berg River Bridge, where we outspanned. I had no bedding, but I improvised a bed by putting my mackintosh on the ground, making a pillow with a pair of boots and a parcel, and covering myself with my overcoat. We neglected to bring rations with us, so saving munching a bit of dry bread, I went supperless to bed, and considering the circumstances rested fairly well, but I was not sorry to make an early start next morning, and when we reached my destination at 10 o'clock it was not long before I had a good wash and satisfactory breakfast.<br>Piquetberg is a very pretty little village, and is situated at the foot of a high range of mountains, from which it takes it name. The main building in the village is the Dutch Reformed Church, which would not be passed without a second look in any city, but there are not other buildings worth noticing save the post office, and even that would call for no attention if it were not for the many bullet marks which it presents, there being reminiscences of the visit the Boers paid it some time ago. As in Malmesbury, block houses and barbed wire barricades are conspicuous. [...] The climate is very good, and I need not say how thankful I am that it has wonderfully improved my health. [...]</ref> '''24 April 1902:''' Die eerste spoor vanaf Kalabaskraal is gelê.<ref name="Elliotverslag1902" /><ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''29 April 1902:''' Die treinspoor het nou tot by Piquetberg gevorder, onder die wakende oog van mnre Warren (spoorwegkontrakteur) en Robinson (resident-ingenieur). 'n Groot struikelblok tans by die spoorlegging en onderhoud is die gebrek aan water tussen Moorreesburg en Piquetberg. Al is hoeveel putte gegrawe deur die waterbooringenieur G. Toucher, bly die water in hierdie putte meestal brak en deug nie vir lokomotiewe nie. Die regering koop nou water van mnr. Schalk Burger van Groenvallei, naby Piquetberg, wat genoeg voorraad sal verseker vir die Elandsvleistasie. Waterpype word tans ook gelê. <ref>''Het Advertentieblad''. 1902. Piketberg. 6 Mei: p.2 : 29 April, 1902. De spoorweg, die groote voortrekker der beschaving, is eindelijk voor ons buiten den weg liggend dorp een voldongen feit geworden, en zal weldra voor het reizend publiek geopend worden. Het is recht verkwikkend de treinen dagelijks te zien komen, en grooten dank is men verschuldigd aan den spoorweg aannemer, den heer Warren, en den resident ingenieur den heer Robinson met hun personeel voor de krachtvolle wijze waarop zij spoed gemaakt en, in weerwil van de onlusten die in het land heerschen, den spoorweg aangelegd hebben. Eén groot bezwaar bij aanleg en onderhoud van de lijn was de schaarschte van water tusschen Moorreesburg en Piketberg, schoon verscheiden putten zijn geboord door den welbekenden waterboor ingenieur G. Toucher; want het water dier putten is meest brak en deugt dus niet best voor lokomotieven. De regeering heeft thans verstandig gehandeld door het aankoopen van het water van den heer Schalk Burger, van Groenvallei, bij Piketberg, waardoor een overvloedige verstrekking van water aan het station Elandsvlei zal zijn. Het kontrakt voor het leggen van vijf mijlen pijpen voor dit water wordt thans ten uitvoer gelegd.</ref> '''31 Mei 1902:''' Die [[Vrede van Vereeniging]] word gesluit; die oorlog is verby. Die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog#Afkondiging_van_die_krygswet|krygswette]] van die Kaapkolonie bly egter steeds van krag tot 16 September 1902.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> ==== Ná die Anglo-Boereoorlog ==== '''2 Junie 1902:''' Die afgelope week het goeie reën geval; die Bergrivier is vol, wat beteken die tydelike spoorwegbrug by Piquetberg is onbegaanbaar. Die permanente brug is gedeeltelik klaar.<ref>''Het Advertentieblad''. 1902. 5 Junie, p. 2: Piketberg, 2 Juni [...] - Prachtige regens zijn gedurende de afgeloopen week gevallen. De Bergrivier is vol, en de tijdelijke spoorwegbrug is onpassabel. De permanente brug is gedeeltelijk gereed en zal spoedig klaar zijn.'' </ref> '''18 Julie 1902:''' Die lyn tussen Malmesbury en Moorreesburg is al enkele maande in volle gang, maar die opening kon weens die oorlog nie gevier word soos die inwoners graag wou nie. Die Minister van Openbare Werke besoek Piquetberg om die spoorweglinie aldaar te inspekteer; dit is sy eerste besoek aan die dorp. In sy toespraak, veral nou dat die oorlog verby is, pleit hy vir gematigheid en samewerking, en om te waak teen 'n jingo-gees, heftige twis of rassehaat (tussen die Engelse en Afrikaners). Hy hoop by sy volgende besoek aan Piquetberg sou daar groter ontwikkeling wees; hierdie ontwikkeling sou deur die spoortrein bevorder word, wat, so hoop hy, teen 1 Oktober 1902 geopen sou word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Minister Douglass te Piketberg. 22 Juli, p. 3: Piketberg, 19 Juli. — [...]. — De heeren Douglass, minister van openbare werken, en Price, algemeen bestuurder der spoorwegen, hebben gisteren de stad bezocht om de nieuwe spoorweglinie die men hier aanlegt te inspekteeren. De leden van het spoorwegbestuur ontmoetten hen aan het station, en later werd een vergadering gehouden, waar het parlementslid Daniel Marais, de bezoekers uit distrikt en dorp verwelkomde. Na burgemeester Dommisse over zekere plaatselijke belangen te hebben aangehoord, antwoordde de minister met een rede in den loop waarvan hij zijn liefde voor dit land te kennen gaf, waar hij niet geboren was maar van zijn vroege jeugd af had gewoond. Dit was zijn eerste bezoek aan Piketberg, en was de spoorweg geopend, dan hoopte hij een groote ontwikkeling van het distrikt te zien. Om één ding, zeide hij, was hij zeer blijde, en wel dat zij hun vrijheid zouden behouden, met andere woorden op gelijken voet gesteld zouden worden met elk ander deel van het Britsche rijk wat rechten en vrijheden betrof. "Nu wij," ging hij voort, "hierin geslaagd zijn, moeten wij trachten door zamenwerking voorspoed en vrede aan het land te schenken. Het parlement komt weldra bijeen. Laat er matiging zijn aan beide kanten. Het is noodig dat al de jingo geest door beide partijen aan den dag gelegd ten einde kome. Moeten wij rassenhaat en heftige twistreden in het huis hebben, dan zal dit toonen dat wij de vrijheid niet verdienen die wij verkregen hebben. Laat de gematigden van beide partijen het tot dus ver winnen dat elk nationaliteit moge zamenwerken tot vooruitgang en verbetering des lands. Er zijn hier lieden die op nieuw rassenhaat trachten te verspreiden, en dit zijn de lieden die men bedwingen moet. Ik geloof dat iedereen die zoo spreekt en werkt dat hij het gevoel der andere partij kwetst, een vijand is van zijn vaderland. Laat ons gematigd zijn en zamenwerken tot ontwikkeling van het land, en bevordering van waren vooruitgang." Verder gaf de minister zijn hoop te kennen dat bij zijn volgend bezoek aan Piketberg er veel grooter ontwikkeling des lands zich zou toonen. '''Die ontwikkeling zou door den spoortrein bevorderd worden, die hij hoopte dat tegen 1 October zou geopend worden.'''</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Piketberg. 22 Juli, p. 2: Dit dorp verheugt zich in het vooruitzicht dat de spoorweg daarheen binnenkort voltooid en geopend zal worden. De lijn van Malmesbury naar Moorreesburg is reeds eenige maanden in volle werking, hoewel de opening onder de landsomstandigheden niet kon gevierd worden, zooals de inwoners van het distrikt het gaarne gezien hadden. Wij vertrouwen dat de opening naar Piketberg onder gunstiger omstandighede zal plaats vinden en dat de distrikten, waardoor deze lijn gaat dan de gelegenheid zullen hebben waarlijk feest te vieren. De opening van een spoorweg naar een distrikt is van groote beteekenis, vooral ook met het oog op de mogelijke ontwikkeling der hulpbronnen des lands. De commissaris van publieke werken de heer Douglass, die dezer dagen een inspektie reisje naar Piketberg heeft gemaakt, drukte op een vergadering, waarop hij op gepaste wijze door den heer D. J. Marais, het plaastelijke parlementslid, verwelkomd werd, de hoop uit dat een zeer grootte ontwikkeling van het distrikt bij zijn volgen bezoek te bespeuren moge zijn. Zijne aanmerkingen over de algemeene politieke aangelegenheden van het land verdienen ook nauwkeurige aandacht. Hij pleitte voor gematigdheid en "de onderdrukking van al het Jingoisme dat in beide partijen gaande was."</ref> '''9 September 1902''': Tydens die parlementsitting vra James Lawrence (Kimberley) die Kommissaris wanneer die spoorlyn na Piquetberg vir passasiers en goedere geopen sal word. Mnr. Douglass sê dit sou aanvanklik 1 Oktober 1902 gewees het, maar te wyte aan die reën, ens. is die werk vertraag. Hy hoop die openingsdatum sal 1 November 1902 wees.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Wetgevende Vergadering. Spoorweg naar Piketberg. 11 September (by 9 September se blad ingedeel): De heer Lawrence vroeg den commissaris van openbare werken wanneer het verwacht werd dat de spoorweg naar Piketberg voor passagiers en goederen vervoer geopend zou worden.<br>De heer Douglass antwoordde, dat men gehoopt had den spoorweg te openen op den 1sten October, doch wegens regens, enz., werd het werk verzuimd. Hij hoopte, dat de spoorweg op den 1sten November zou geopend worden.</ref> Nou waarom juis 'n verteenwoordiger vir Kimberley? Lawrence het 'n sterk nostalgiese band met die dorp Piquetberg gekoester. Tydens 'n besoek op 20 Januarie 1898 — sowat 35 jaar nadat sy ouers daar gewoon het — was hy so beïndruk deur die uitgebreide vooruitgang van die landbou, dat hy gesê het dat die "geroep van de menschen om een spoorweg verdient verhoord te worden". Op daardie dag het hy ook die openbare geboue en die vernaamste plekke besoek.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Een bezoeker. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Piketberg, 21 Jan. [...] De heer James Lawrence L.W.V. (Kimberley) en gezelschap brachten ons gisteren een bezoek. Zijn ouders woonden hier 35 jaren geleden. Hij was verbaasd over de uitgebreide bebouwde landerijen en zei dat het geroep van de menschen om een spoorweg verdient verhoord te worden. Hij bracht ook een bezoek aan de publieke gebouwen en de voornaamste plekken in het dorp. Hij keerde hedenmorgen terug naar de Kaapstad.</ref> '''25 September 1902:''' Luidens die redakteursbrief van ''De Zuid-Afrikaan'' is die spoorlyn na Hopefield byna klaar en sal binnekort geopen word. Die rollende materiaal van hierdie spoorweg het reeds aangekom en staan gereed om gebruik te word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Twee voet spoorbreedte. 25 September, p.3 : Deze lijn naar Hopefield is bijna klaar en zal binnenkort geopend worden. Het rollend materiaal voor dezen spoorweg is reeds aangekomen en staat gereed om gebruikt te worden.</ref> '''29 September 1902''':Voordat daar besluit word om nog geld te stort in 'n smalspoorlyn tussen Port Elizabeth en Avontuur, stel Minister Douglass voor die parlementslede moet 'n besoekie gaan bring aan Kalabaskraal, sommer op die eerskomende Saterdag nog.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement. Wetgevende Vergadering. Maandag, 29 September, 1902. Avondzitting. Gekozen comité op Spoorwegen. 2 Oktober, p. 5: Het huis ging in comité op het eerste rapport van het gekozen comité op spoorwegen. De heer Malan dacht, dat voor dat het huis tot stemming kwam, het wenschelijk was, dat de leden den twee-voet spoorweg te Kalabaskraal zouden inspekteeren.<br> De heer Douglass zei, dat hij ook gaarne de leden de gelegenheid wou geven om de Kalabaskraal-Hopefield lijn te onderzoeken.<br> Hij zou schikkingen voor zoodanig bezoek laastleden Zaterdag gemaakt hebben, doch werd ongelukkig daarin door het ongunstig weder verhinderd. Hij zou aan de hand geven, dat men op aanstaanden Zaterdag een toertje of naar Saldanhabaai of naar Kalabaskraal zou maken.<br> De heer Malan zei, dat hij met een paar andere leden laastleden Zaterdag te Kalabaskraal was om te zien hoe de twee-voet lijn aldaar beantwoordde. Hij deelde het huis eenige bijzonderheden daaromtrent mede. Hij had een gesprek met den heer Elliott aangaande smalle spoorwegen, en vroeg hem zijn opinie omtrent de Avontuur lijn.<br>De heer Elliott zei, dat hij niet over den grond gegaan had, maar volgens de plannen dacht hij, dat de twee-voet lijn geschikt zou zijn voor vrachten van 60 tot 70 ton. Spreker meende, dat het wenschelijk was om een weinig met de Avontuur lijn te wachten, totdat men beter in staat was te oordeelen over de werking der lijn te Kalabaskraal. [...]</ref> Douglas wou die parlementlede eintlik al die vorige Saterdag (27 September 1902) die geleentheid bied om die smalspoorlyn van Kalabaskraal na Hopefield te gaan inspekteer (dit was op aanbeveling van parlementslid F.S. Malan die Dinsdag, 23 September 1902),<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement, Dinsdag, 23 September 1902. Spoorwegen. 25 September: Bijvoegsel : De heer Malan wou een praktische aanbeveling doen. Kon de commissaris niet op Zaterdag een specialen trein laten loopen naar Kalabaskraal, waar de leden dan zelven konden zien hoe een 2 voet lijn werkte? Die lijn was bijna in werkende orde. Het zou goed zijn om het debat te verdagen, en met eigen oogen zien hoe een 2 voet lijn beantwoordde.</ref> maar dit het ongelukkig gereën. Nou beplan hy 'n uitstappie. In sy inleidingsartikel gee die redakteur van de ''Zuid-Afrikaan'' 'n vinnige opsomming van die Hopefield-lyn tot op hede: Die lyn tussen Kalabaskraal na Hopefield word in Augustus 1901 mee begin. Die stawe is reeds tot op Hopefield gelê, maar die gedeelte tussen Darling en Hopefield moet nog gegruis word. Daar word verwag dat die lyn teen die einde van Januarie 1903 geopen sal word. Die lengte van die spoorlyn is, luidens die artikel, 47¼ myl, en die massa van die stawe is 35 pond per jaart (17,36 kilogram per meter). Die spoorwydte is 2 voet, maar die bokant van die trokke se wydte is 6 voet vergeleke met die spoorbreedte onder. Die passasierswaens het reeds in Kaapstad aangekom, maar is nog nie uitgepak nie. Die enjins is in Soutrivier monteer en toe, heeltemal klaar, na Kalabaskraal vervoer. Elke trok kan 12 ton dra.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Twee-voet Spoorweg. 30 September, p.3: De lijn van Kalabaskraal naar Hopefield werd in Augustus, 1901, begonnen. De staven zijn reeds tot op Hopefield gelegd, doch het gedeelte van den weg tusschen Darling en Hopefield moet nog gegruisd worden. Men verwacht dat de lijn tegen het einde van Januari, 1903, geopend zal worden. De lengte der lijn is 47¼ mijl. Het gewicht der staven is 35 pond per yrd. De wijdte van het spoor is 2 voet, en die der trucks – 6 voet buiten-werk. De passagier-wagens zijn in Kaapstad aangekomen doch nog niet ontpakt. De engines werden in het Zoutrivier werken opgezet en toen kompleet naar Kalabaskraal vervoerd. Elk truck kan 12 ton dragen.</ref> '''3 Oktober 1902:''' Navrae word daagliks gerig wanneer die spoorweg na Piquetberg geopen gaan word, en of die Minister van Openbare Werke sy woord gestand sal doen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Telegrammen: Piketberg. 7 October, p. 3: Piketberg, 3 Oct [...] Dagelijks wordt er hier gevraagd wanneer de spoorweg naar Piketberg geopend wordt, daar de tweede belofte van den commissaris van openbarte werken in antwoord op een vraag van het parlements lid Lawrence gemaakt, thans behoort te worden nagekomen.</ref> '''4 Oktober 1902:''' Op uitnodiging van die Kommissaris van Openbare werke, reis 60 here, parlementslede en ander belangstellendes van Kaapstad per spesiale trein na Kalabaskraal op besoek, en van daar af via die smalspoor na Darling. Vanaf Kalabaskraal is die reis voortgesit in oop trokke (want die passasierwaens was nog nie gereed nie). Die spoor is nog nie heeltemal klaar nie; drie keer het daar heelwat oponthoud plaasgevind. Omdat materiaal vir die brûe nog nie opgedaag het nie, moes die spoorwegwerkers maar improviseer met stapels dwarslêers. Terwyl die reisgeselskap gewag het, het hulle blomme gepluk - wat by die duisende gestaan het. Omstreeks 1 uur kom die eerste trein met passasiers by Darling aan. Daar was een lang tent met tafels eetgoed gereed. Nadat die ete genuttig is, is daar met vonkelwyn allerhande heildronke ingestel en toesprake afgesteek. Die kommissaris stel dit egter duidelik: dit was nie die formele opening van hierdie spoorweg nie, maar dit kon met reg as 'n "onformeele" beskou word. Dit was tog die eerste dag waarop 'n goederetrein en 'n trein met passasiers op Darling aankom. Die passasiers op reis was egter pikswart van die roet - die lokomotief het 'n "boel water zwart van steenkool" oor die passasiers gespat. 3:15 nm. begin die terugtog en 7:30 nm. was die geselskap terug in Kaapstad.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Zaterdags uitstapje naar Darling. 7 Oktober, p. 3: Een gezelschap van zoowat zestig heeren, parlementsleden en andere belangstellenden, ging laatstleden Zaterdag, op uitnoodiging van den commissaris van openbare werken, van de Kaapstad per specialen trein naar Kalabaskraal, en vandaar over de twee-voet spoorlijn naar Darling. Onder de leden van het gezelschap zag men o.a. den hoofdrechter (sir Henry de Villiers), de heeren Wilmot, L.W.R., Bellingan, L.W.R., De Wet, L.W.R., Du Toit, L.W.R., Douglass, L.W.V., Van Huijssteen, L.W.V., Lotter, L.W.V., dr. Vanes, L.W.V., T. Theron, L.W.V., Cartwright, L.W.V., Bailey, L.W.V., Van Zijl, L.W.V., Van Heerden, L.W.V., Hockly, L.W.V., adv. Joubert, enz. De dag liet, wat het weder betrof, niets te wenschen over. Om 7.30 begon de reis van Kaapstad, en om 9.30 was men te Kalabaskraal. De tijd ging zoo ongemerkt voorbij, daar de commissaris gezorgd had voor een zeer smakelijk ontbijt op den trein.<br> Van Kalabaskraal werd de reis voortgezet in open trucks (de passagiers wagens voor de smalle lijn zijn nog niet gereed), en de reis was zoo aangenaam als men maar kon wenschen. De spoorlijn is echter nog niet geheel klaar, en driemaal vond er dan ook heelwat onponthoud plaats. Daar het materiaal voor de bruggen nog niet gearriveerd is, heeft men tijdelijk “sleepers” opgestapeld, waarover de sporen gelegd zijn. Sommige bouten waren te stijf geschroefd, en daar de zon tamelijk warm was, en de sporen zich door de hitte uitrekten, was het noodig eerst de lijn in orde te maken vóór men over zulke plaatsen kon gaan. Het gezelschap verzamelde intusschen van de bloemen, die er bij tien duizenden aan alle zijden stonden.<br> Zoowat 1 uur kwam dan de eerste trein met passagiers te Darling aan. Onder een lange tent stonden er tafels met eten gereed, waaraan een ieder zich te goed deed. Na het eten, terwijl men de champagne niet spaarde, werden er eenige toasten gedronken en speeches afgestoken.<br> De commissaris (de heer Douglass), stelde eerst heildronken in op den koning en den gouverneur.<br> Daarop kwam de heer Grocott, president van de pers unie, aan het woord, die zei, dat hij over de politiek bij die gelegenheid niet zou spreken, terwijl hij de toast op de wetgeving instelde. Het parlement had veel voor het land gedaan door spoorwegen, telegraaf en post, enz., zoodat kranten nu aan bijna alle boerenwoningen afgeleverd konden worden. Hij was twintig jaar in het land, en gedurende dien tijd had hij niets dan gestadigen vooruitgang bespeurd; honderden mijlen van spoorwegen zijn er nu over de geheele Kolonie; veel was in het verleden gedaan, en hij hoopte, dat nog meer in de toekomst gedaan zou worden als men getrouw bleef aan den koning en het land. Daar bestond bij hem geen twijfel, dat de heer Douglass bij de volgende elektie, al stonden er drie kandidaten te Grahamstad, meer stemmen dan al de anderen zou krijgen. Met deze woorden stelde hij zijn toast in op beide huizen van het parlement, en voegde er bij, dat al hadden zij eenige fouten in ’t verleden gemaakt, hij ervan overtuigd was, dat dit niet weer zou geschieden.<br> Sir Henry de Villiers bedankte in naam van de wetgeving. Hij zei o.a., dat de vorige spreker groote kennis droeg van het parlement, niettegenstaande dat hij gezegd had, dat het parlement fouten begaan had in het verleden. Hij bedankte de pers voor de rapporten van de speeches in het parlement, en ook voor de uitoefening van kritiek, ofschoon de kritiek niet altijd gegrond en juist was. Kritiek was noodzakelijk, publieke lichamen moesten gekritiseerd worden om een gematigden toon aan te slaan. In den laatsten tijd, echter, had hij tevergeefs naar de noodige gematigdheid van de pers gezocht. Het zou goed zijn indien de pers [zich] tot [een] voorbeeld zou stellen van gematigdheid. Hij was gevraagd om op de toast te antwoorden. Spreker was voorzitter van het hoogerhuis, en hij moest zeggen, dat de leden van dat huis wijze, vastberaden, sobere, stille oude mannen waren. In dat huis hadden er geene onaangename voorvallen plaats. Hij was 30 jaar president van het huis, maar kon het gedrag van geen enkelen lid veroordeelen. Dit kon niet gezegd worden van eenig twee lichamen in de wereld. Dit gold niet slechts de oorspronkelijke oude leden, maar de nieuwe leden wedijverden met de ouden in gematigdheid. Daar was geen achteruitgang maar wel vooruitgang in het huis. De toestand was uitstekend. Hij moest ook voor de Wetgevende Vergadering antwoorden. Hij las de debatten van het lagerhuis getrouw in de pers, waar zij zoo volledig gerapporteerd werden. In aanmerking nemend het natuurlijk gevoel na den oorlog waren de debatten zeer goed en van gematigden toon—ja ruim zoo degelijk als die van eenige vroegere sessies en van parlementen over de wijde wereld. Groote gematigdheid werd aan den dag gelegd door de leden bij het passeeren der indemniteitsbill en vele andere zaken tot nut van het land.<br> Dat men alzoo te Darling vergaderd was, zei hij, was de vrucht van de wetgeving van het verleden. Al had men wat op den weg moeten verzuimen was het onvermijdelijk. Hij bedankte den commissaris voor de gelegenheid, die hij aan het gezelschap verschaft had, om de 2 voet lijn te inspekteeren en dus een oordeel te kunnen vellen over den strijd van spoorbreedten.<br> De magistraat van Malmesbury stelde voor een toast op “onze spoorwegen.” Hij zei, dat hij niet wist waarom men juist hem gevraagd had, want hij had geen uitgestrekte kennis over spoorwegen. Hij zwaaide lof toe aan het spoorweg departement en vermelde van de groote opoffering der spoorweg beambten gedurende den oorlog voornamelijk van het spoorweg korps. Waar daar een spoorweg gebouwd werd ging alles vooruit. De Transkei had een spoorweg noodig en hij vertrouwde dat er spoedig een spoorweg daar zou gebouwd worden.<br> De commissaris beantwoordde de toast en merkte aan, dat het verbazend was hoe groot een verandering er kon plaats vinden. Jaren geleden dachten velen, dat de beste wijze om het land tot voorspoed te brengen was om de spoorweg tijdelijk te sluiten! Nu echter was het omgekeerd. Van alle plaatsen in het land ging er een geroep uit om een spoorweg te hebben. De regeering deed haar best en trachtte om naar haar uiterste vermogen dien roepstem te beantwoorden. Dit land, zei hij, was toch een van de beste landen om in te wonen. Als iemand hier kwam had hij geen begeerte om weer te vertrekken. Om een toekomst te hebben moest men broederlijk samenwerken om het land te ontwikkelen en rassenhaat vergeten. Dan had het land een luisterrijke toekomst. Dit was niet de formeële opening van dezen spoorweg, maar kon met recht als een onformeële beschouwd worden. Deze, zei hij, was toch de eerste dag, waarop een goederen trein en een trein met passagiers te Darling aankwam. Hij vreesde echter, dat de vrouwen hun mannen als zij in den avond thuis kwamen, niet zouden herkennen, want blanken waren zij vertrokken, en zwarten zouden zij terugkomen. (Op de reis verspreidde de locomotief een heele boel water zwart van steenkool over de passagiers). Hij bedankte leden van het parlement, dat zij persoonlijk de 2 voet spoorlijn hadden komen zien. Hij dacht, dat zij nu een goed oordeel zouden kunnen vellen. Hij meende, dat als men dit jaar met spoorwegen in het oosten zich bezig hield, het noord-westen dan in het volgend jaar aan de beurt moest komen. Hij wou niet voor het parlement met schema’s komen op gebiedende manier maar wou slechts den wil van het huis uitvoeren. Hij had een telegram van den heer McEwen, bestierder der spoorwegen ontvangen, waarin hij zijn spijt te kennen gaf, dat hij wegens een ernstig ongeval in zijn huiselijken kring niet tegenwoordig kon zijn. Verder sprak hij tot lof van de spoorweg beambten gedurende den oorlog en bijname van de machinisten en stokers die hun leven in de waagschaal stelden om hun plicht te doen. Hij bedankte hartelijk op de toast op “onze spoorwegen.”<br> De heer Wilmot, L.W.V., had in den morgen niet gedacht, dat hij in het veld zoo een goede vergadering voor zich zou zien. Het land onzer inwoning was een land van wol en wijn, maar de geest van broederlijke samenwerking moest daar niet gemist worden. In den Bijbel vond men het groot gebod, dat wij elkander moeten liefhebben en vergeven. Men moest alle bitterheid laten varen en elkander liefhebben en respekteeren. Er kon geen toekomst voor het land zijn tenzij men dat gebod van den Bijbel gehoorzaamde. Dit land was goed maar zonder liefde en vergeving kon men niet voortgaan. Met deze woorden stelde hij de toast op het land onzer inwoning voor.<br> Ds. Albertijn, de plaatselijke leeraar antwoordde met zeer gepaste woorden. Hij kon niet zeggen in navolging van Julius Caesar: “Vrienden, Engelschen” en ook met “Vrienden Hollanders”. Hij wou een naam hebben waarmee hij hen allen kon toespreken (Een stem: Zuid Afrikaanders.) Wel dan “Vrienden, Zuid Afrikaanders, landgenooten hoort naar mij.” Zooals men sprak van Physica en Metaphysica zoo kon men ook spreken van de politiek en de metapolitiek. Zooals men in de metaphysica zich bezig hield met dingen hooger dan die der physica, zoo kon men ook in de hooger politiek vereenigd zijn en dingen van algemeen belang tezamen doen. Getrouwheid aan het land onzer inwoning strookte wel met loyaliteit aan den koning, want die aan het land getrouw was moest ook getrouw zijn aan den koning die het land regeerde. Men moest dan loyaal zijn aan wat de heer Wilmot genoemd had, loyaal aan ons land, ons koning en ons God.<br> De heer Hockly, L.W.V., stelde de toast in op de “ingenieurs,” en zei dat was daar geen ingenieurs, dan zou men niet heden te Darling zijn gekomen. Eerst dacht men hier dat spoorwegen alleen op effen grond konden gemaakt worden. Maar dit was niet zoo. Wij hadden meesterstukken van ingenieurswerk zooals Hex Rivier. De ingenieurs professie ging met den tijd mee. Hij wou den naam van een zeer jongen doch knappen ingenieur noemen, nl. den heer Eliot, die deze lijn had gemaakt. Sir H. de Villiers was ook jong toen hij tot rechter werd aangesteld, toch deed dat niets aan de zaak. Hij dacht, dat 2 voet spoorlijnen vele deelen van het land zouden openen.<br> De heer Eliot bedankte, en zei, dat hij hoopte dat de terugreis voorspoediger zou zijn. Het werk was nog niet geheel gereed. Het zou goed geweest zijn indien men gekomen was als de lijn klaar was. In den morgen was een goederen trein heel voorspoedig over de lijn gekomen. Binnen 3 maanden zou de lijn gereed zijn. Hij dacht, dat men dan moest komen zien want dan zou men kunnen oordelen wat door 2 voet spoorlijnen gedaan kon worden. Op deze lijn was er geen bijzondere ingenieurskunst noodig, maar zij was de eerste 2 voet lijn en daarom was er veel om na te kijken. Hij prees zijn staf voor hun getrouwheid aan het werk. Het ongeval van de reis was hoegenaamd niet te wijten aan de breedte van de lijn; hetzelfde gebeurde ook op breeder lijnen.<br> De commissaris bedankte den heer Warren, kontrakteur van het gruizen der lijn. Hij zei, dat de lijn door het departement gebouwd werd. Het departement gaf sub-kontrakten uit maar hield de heele zaak in eigen handen. Dat men naar Darling kon komen was grootelijks te wijten aan de welwillendheid van den heer Warren, wiens zaak er misschien aanzienlijk door leed.<br> De heer Warren bedankte gepast. Sommigen, zei hij, schenen ietwat ontevreden, doch het ongeval was slechts hieraan te wijten, dat de lijn nog niet klaar was, en de moeren te stijf aangeschroefd. Volgens zijn meening was de lijn ruim zoo goed als eenig andere in de kolonie. Men wachtte op het materiaal voor de bruggen. De lijn was zonder gevaar.<br> Toen ging men even het dorpje bekijken, en de terugreis werd om kwart over drie begonnen, die zeer voorspoedig afliep. De heeren Cartwright en Bailey collecterde onder het gezelschap en bracht zoowat £2 10s. bijeen dat aan den machinist, den voorman en den kondukteur en hen die ze hielpen verdeeld werd.<br>Het gezelschap kwam na een zeer genoegelijken dag te hebben genoten om half acht in de stad terug.</ref> Vanaf die 11de Oktober 1902 kon die afsender slegs goedere wegstuur, maar op enkele voorwaardes: :::1. Goedere kon slegs vanaf Kalabaskraal gestuur word met die konstruksietrein Darling toe, en :::2. Wanneer dit die Spoorwegdepartement gepas het.<ref name="Kilpin" /><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Vervoer van Goederen van Kalabaskraal, naar Darling. 1 November: bijvoegsel: In verband met de advertentie die in die Gouvernments Gazette op 14 en 15 dezer verschijnt, met betrekking tot bovenstaande, wordt hiermede tot algemeene naricht, dat het vervoer van goederen onder de voorwaarden genoemd in gemelde advertentie, slechts zullen gelden van Kalabaskraal naar Darling, en niet vice versa. Alle overladen te Kalabaskraal moet gedaan worden door de verzenders. - John Brown, Hoofd-ingenieur. Kaapstad, 28 October, 1902.</ref> '''11 Oktober 1902''': Die Bergrivierbrug by Piquetberg is klaar. Die brugbouer was ene meneer Kirkley. Die hoop word uitgespreek dat die spoorweg op 1 November geopen sal word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Spoorwegwerken en feesten. 16 October, Bijvoegsel: Piketberg, 14 Oct—[...]—Een der fraaiste bruggen in de westelijke provincie is Zaterdag l.l. voor den Piketbergschen spoorweg over Bergrivier gelegd; en den onder-aannemer, den heer Kirkley, mag men gelukwenschen dat hij zijn werk met zooveel knapheid en geluk heeft volvoerd. Men hoopt dat de minister van op. werken zijn belofte zal houden om den spoorweg op 1 November te openen. Met wat er nog te doen is wordt flink haast gemaakt.</ref> '''21 Oktober 1902:''' In die hofsaal te Piquetberg word 'n komitee saamgestel wat hul sal bemoei met die reëlings met betrekking tot die opening van die spoorlyn. Die goewerneur en minister Douglass sal genooi word. Daar word besluit geen politieke toesprake sal die 15de November gehou word nie, en 'n noenmaal sal aangebied word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Piketbergsche spoorweg. 25 October, bijvoegsel: Piketberg, 22 Oct [...] Een invloedrijke vergadering werd gisteren avond hier in de hofzaal gehouden om schikkingen te maken met betrekking tot de opening van den Piketbergschen spoorweg op 15 November. De heer Boyes, CC, werd eenstemmig tot voorzitter, de heer Dommisse tot secretaris gekozen, en men nam de volgende besluiten:<br> Een openbaar luncheon zal gegeven en z.ex de gouverneur en de minister Douglass zullen hiertoe worden uitgenodigd. Geen politieke toespraken te houden; het comité te bestaan uit den voorzitter, het spoorwegcomité (de heeren Dommisse, Liebenberg en Parrott), ds Vlok de heeren D de Waal, MLA, D Marais, MLA, M Melck, M D C, P Rocher, M D C, J Von Litzenburgh, J P H Eksteen, M D C, J Meissenheimer, J Liebenberg, S Ettman, L Brandie, dr Dommisse, S Myburgh (van uit Porterville), de heeren Bresler, de burgemeester, Mohr en Win.<br> Het comité zal op Donderdag, 31 dezer, bijeenkomen.</ref> '''13 November 1902:''' ''De Zuid-Afrikaan'' kondig aan die spoorweg van Moorreesburg na Piquetberg en Eendekuil sal Saterdag, 15 November geopen word. Die Kommissaris van Openbare Werke sal hierdie plegtigheid persoonlik bywoon. Vrydagaand om 11:25 nm. sal 'n spesiale trein met gaste van die kommissaris uit Kaapstad vertrek. Slaapgeriewe sal op die trein beskikbaar wees; ontbyt en aandete ingesluit. Saterdagmiddag sal die inwoners van Piquetberg 'n noenmaal aan die uitgelese gaste bied. Karre sal by die stasie beskikbaar wees om die besoekers te kom oplaai. Die trein behoort die Saterdagaand teen 10 nm. terug in die Kaap te wees.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Piketberg Spoorweg. 13 November, p. 3: De spoorweg van Moorreesburg naar Piketberg en Eende-kuil zal a.s. Zaterdag, 15 dezer geopend worden. De commissaris van openbare werken zal deze plechtigheid persoonlijk bijwonen. Vrijdagavond om 11.25. zal een speciale trein met de gasten van den commissaris Kaapstad verlaten. Toebereidselen voor ’t slapen in den trein zullen gemaakt worden. Ontbijt en avondeten zullen op den trein verschaft worden. Zaterdagmiddag zullen de inwoners van Piketberg een “lunch” aan de gasten geven. Karren zullen bij ’t station zijn om de bezoekers af te halen. De trein wordt verwacht Zaterdagavond om 10 uur weder in Kaapstad terug te zijn. Wij wenschen de inwoners van Piketberg reeds bij voorbaat geluk met de opening van den spoorweg.</ref> '''15 November 1902:''' Die Piquetberg-lyn word amptelik geopen. Reeds op Vrydagaand, die 14de November, klim die hoëlui van die Kaapkolonie omstreeks 11:25 nm. op 'n spesiale trein in die Kaap op om die opening van die Moorreesburg-Eendekuil-lyn by te woon. Enkele minute voor 7:00 vm. stoom die trein Piquetberg se stasie binne. Ds. Vlok doen die verwelkoming, mnr. Douglass antwoord daarop, en vra van die parlementslede om hul toesprake te lewer. D.J. Marais en D.C. de Waal word elkeen aan die woord gestel, albei is Lede van die Wetgewende Vergadering wat die streek verteenwoordig - albei benadruk die potensiaal van die distrik. Hierna vertrek hulle van Piquetberg na Eendekuil. Daar aangekom, lees Douglass 'n sertifikaat van die hoofingenieur Brown voor, as getuienis dat die nuwe seksie van die Moorreesburg vir openbare vervoer geskik was. Hierop verklaar hy die spoorlyn geopend. Douglass gee net weer 'n oorsig hoe die beplanning destyds verloop het, en mnre. McEwen (hoofbestuurder van die spoorweë), Brown (hoofingenieur), Robinson (residentingenieur van die lyn) en Warren (kontrakteur) word bedank. Elkeen van hulle kry 'n spreekbeurt. By die noenmaal in 'n "schoolvertrek" op Piquetberg word verskeie heildronke ingestel en toesprake gelewer. Die koerant berig hoe D.C. Waal benadruk het hoe hy vanaf 1886 tot 1889 [drukfout, lees: 1898] in die parlement gepleit het om die spoorlyn deurgevoer te kry. Vandag is hy gelukkig om die lyn geopen te sien. Hy ken die distrik al vir meer as 20 jaar. Hy kan geen rede insien waarom hulle, die vrugbaarste distrik, nie genoeg graan kan produseer om Kaapstad en ander plekke daarvan te voorsien nie. Hy wens die distrik alle voorspoed toe. Die noenmaal het tot 3:00 nm. geduur.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Opening van den Piketberg Spoorweg. 18 November, p. 4: Op Vrijdag avond, omstreeks vijf-en-twintig minuten over elf, vertrok een speciale trein met den commissaris van openbare werken, en omtrent een zestigtal gasten, dat uit parlementsleden, officieele beampten, en prominente inwoners van Kaapstad bestond, aan boord naar Piketberg om de opening der Moorreesburg—Eendekuil lijn bij te wonen.<br> Onder de aanwezigen bevonden zich de commissaris van openbare werken, en de volgende heeren: J.A. Lochner, L.W.R., Mulder, L.W.R., Graaf, L.W.V., Malan, L.W.V., D.J. Marais, L.W.V., D.C. de Waal, L.W.V., T.P. Theron, L.W.V., Oats, L.W.V., Van Zijl, L.W.V., Wolfaardt, L.W.V., Oosthuizen, L.W.V., Wood, L.W.V., Krige, L.W.V., Van der Merwe, L.W.V., Weeber, L.W.V., W. Thorne (burgemeester van Kaapstad), H. R. Horne (civiele commissaris), sir S.R. French (postmeester-generaal), kapt. Jurisch (landmeter-generaal), McEwen (algemeene bestierder van spoorwegen).<br> Heel spoedig begaf een ieder zich ter ruste — menigeen om niet te ontwaken voordat men den volgenden morgen Piketberg statie gemaakte.<br> Eenige minuten voor zeven stoomde de trein Piketberg statie binnen, alwaar een aantal prominente inwoners, geleid door hun magistraat (den heer Boyes), reeds wachtende waren om de bezoekers welkom te heeten.<br> Als mondstuk der inwoners trad ds. Vlok op, en zei o.a., dat deze een dag was waarop hun innig verlangen verwezenlijkt, en hun vurigste wenschen vervuld waren. Zij hadden er lang naar uitgezien om in aanraking met de wereld te komen. Het nieuwe middel van vervoer zou hen niet slechts in staat stellen om hun behoeften onder de aandacht der regeering te brengen, maar ook om het vermogen van het distrikt te ontwikkelen, en te toonen wat het werkelijk opbrengen kon. Het was iets ongewoon om een kabinetminister in hun midden te hebben. Namens de inwoners bedankte hij zeer hartelijk de vrienden voor de belangstelling betoond door hun overkomst, en kon hen verzekeren, dat zij hun best zouden doen om hen thuis te doen voelen. Zij heetten hen van harte welkom, en hoopten, dat zij aangename herinneringen zouden medenemen, wanneer zij naar hun woningen terug gingen.<br> Hierop antwoordde de commissaris (de heer Douglass) in gepaste woorden, en drukte de hoop uit, dat met de opening van den spoorweg, er zulk een tijdperk van vooruitgang en welvaart Piketberg te beurt mocht vallen, als de inwoners nooit tevoren ondervonden hadden. Daarop verzocht hij de plaatselijke parlementsleden om voorwaarts te komen en hun constituenten toe te spreken.<br> De heer D.J. Marais, L.W.V., nam toen het woord, en zei, dat omtrent achttien jaren geleden, toen hij zich in het distrikt vestigde, had hij een onderhoud met zijne medeboeren, en wees hen op de groote behoefte aan een spoorweg naar Piketberg voor de ontwikkeling van het distrikt. Sedert dien tijd was er een beweging tot het verkrijgen van een spoorweg. In verband hiermede hadden zijn collega en hij met drie regeeringen en vier commissarissen te doen. Sir James Sivewright werd gevraagd om een opmeting van de lijn te laten maken, maar het was de heer Sauer die den post door 't huis kreeg. Gedurende den tij d waarin dr. Smartt commissaris was, werd de eerste sectie naar Moorreesburg voor trafiek geopend, en vandaag hadden zijn den hr. Douglass hier, die de lijn naar Eendekuil zou openen. Hij zwaaide den commissaris en de regeering lof toe voor de praktische wetgeving der afgeloopene sessie, en meende, dat de vooruitgang en de belangen der Kolonie heel veilig in de handen van het tegenwoordige ministerie waren. Nie[mand] kon het betwisten, dat zij de tegenwoordige regeering te danken hadden voor de handhaving van verantwoordelijk bestuur en van vrijheid.<br> De heer D.C. de Waal, L.W.V., wenschte de Piketbergers geluk met het genot hun te beurt gevallen om de nieuwe spoorweglijn te kunnen inwijden. Hij vertrouwde dat de Piketberg statie één der best betalende staties langs de lijn zou zijn. Zij waardeerden allen ten volste wat de commissaris en de regeering voor hen gedaan hadden. Hij zou gaarden zien, dat er £25,000 op de begrooting geplaatst werd voor het aankoopen van zaadkoorn voor het Piketberg distrikt, aangezien er groote verwoesting door den roest in graan teweeggebracht werd.<br> Hierop vertrok men van Piketberg naar Eendekuil. Daar aangekomen, las de heer Douglass een certifikaat van den heer Brown, den hoofd-ingenieur, getuigende dat de nieuwe sectie van Moorreesburg voor publieke trafiek geschikt was. Hierop verklaarde hij de lijn geopend.<br> De heer Douglass ging toen voort om eenige bijzonderheden met betrekking tot den bouw en de kosten der lijn te geven. In 1899 stemde het parlement £505,000 voor 't bouwen van een lijn van Malmesbury naar Eendekuil. De geheele som, £505,000, werd niet noodig bevonden, en na de voltooiing der lijn was er een overschot van £76,000. Spreker gewaagde voorts van uitstekende diensten bewezen door den heer McEwen (den algemeenen bestierder van spoorwegen), den heer Brown (den hoofd-ingenieur), den heer Robinson (plaastelijke ingenieur der lijn), en den heer Warren (den kontrakteur); en merkte aan, dat men voornemens was met den bouw der lijn verder te gaan, en niet rusten zou voordat Clanwillam bereikt was.<br> De heeren McEwen en Brown bedankten voor de vriendelijke aanmerkingen omtrent hen gemaakt, waarna de heer Robinson de vergadering toesprak en gewag maakte van de moeilijkheden in verband met het bouwen der lijn. Het land verkeerde in een rusteloozen toestand, en men had de grootste moeite met het vervoer van materiaal, enz.<br> De heer Warren (kontrakteur), en de heer Clarke (hoofd-trafiek bestierder), maakten hierop korte toespraken. Laastgenoemde merkte aan dat voor een nieuwe lijn was de spoorweg naar Eendekuil een der beste lijnen waarover hij gereisd had. Van Maandag, den 17den dezer, zouden er drie treinen heen en weder wekelijks loopen, doch hij hoopte spoedig in staat te zijn om hen een dagelijkschen trein te geven. Dit zou, natuurlijk, afhangen op de hoeveelheid der trafiek — hoe meer hoe beter.<br> Nadat men "succès voor den Piketberg spoorweg" gedronken had, keerde men terug naar Piketberg om aldaar aan de "luncheon" deel te nemen.<br> DE LUNCHEON.<br> Het schoolvertrek te Piketberg, alwaar de gasten zeer goed op een luncheon, verschaft door de inwoners van het dorp, onthaald werden, was prachtig en smakelijk versierd, en liet niets te wenschen over.<br> De voorzitterstoel werd ingenomen door den heer Boyes, den plaatselijken magistraat. Het getal aanwezigen was ietwat over de tweehonderd.<br> De toast op den gouverneur werd ingesteld door den heer Boyes, en met geestdrift gedronken. Het speet hem, dat zijn excellentie het onmogelijk vond om tegenwoordig zijn, doch hij hoopte, dat zij spoedig de eer zouden hebben hem in hun midden te onthalen.<br> De heer D.J. Marais, L.W.V., stelde de toast op het ministerie in, en zei, dat het een gunstige dag voor Piketberg was, en niemand gevoelde zich gelukkiger dan de parlementsleden voor het distrikt. De vorige vertegenwoordigers, de heeren Human en sir David Tennant, droegen altoos de belangen van het distrikt op het hart, en zulks was het geval ook met den heer De Waal en hem. Met betrekking tot den toast, dien hij ging instellen, kon hij zeggen, dat hij de regeering altoos bijgestaan had, en dit had hij gedaan met het grootste pleizier. Wanneer men den tegenwoordigen toestand van het land vergeleek met dien van een paar jaren geleden, dan had men stof tot dankbaarheid. Men had nu vrede, en onafhankelijkheid — men had veel reden tot dankbaarheid tegenover de tegenwoordige reg. Verder maakte spreker gewag van het praktische werk door de [r]egeering gedurende de afgeloopene sessie gedaan, en wees er op, dat men veel aan den commissaris verschuldigd was, dien zij het genoegen hadden dien dag in hun midden te hebben. De commissaris had hem beloofd gedurende het recès schikkingen te maken voor een opmeting naar Clanwilliam. Hij geloofde, dat zij ook spoedig een taklijn van Porterville-road zouden hebben.<br> De heer Douglass bedankte de vergadering voor de hartelijke ontvangs. Daarop maakte spreker eenige aanmerkingen op de noodzakelijkheid van conciliatie — dit was het eerste beginsel van het tegenwoordige regeering. Zij geloofde, dat de eenige wijze om den vooruitgang van Zuid-Afrika te bevorderen was door de twee groote nationaliteiten van het land — de Hollandsche en de Engelsche — te vereenigen, en door het verledene in den poel der vergetelheid te dompelen. In de afgeloopene sessie werd er meer gedaan om het land te ontwikkelen dan in eenige der vorige sessies. Als vrucht dier sessie zouden er 530 mijlen nieuwe spoorwegen gebouwd worden tegen eene uitgave van £2,250,000, en £2,000,000 zou gespandeerd worden om de bestaande spoorwegen te verbeteren, zoodat zij in staat zouden zijn met Natal te wedijveren voor den handel van het noorden. Na melding te hebben gemaakt van het Theebus besproeiings schema, als een voorlooper van andere mogelijke schemas, merkte spreker op, dat de handel ook niet verwaarloosd werd, £2,000,000 zijnde op de begrooting geplaatst voor de havens. Met betrekking tot compensatie was spreker van gevoelen dat er zonder compensatie geen duurzame vrede en tevredenheid in het land bestaan konden. Wat de regeering in het verleden gedaan had meende zij in de toekomst ook te doen. Ten slotte zei spreker: "gij hebt ons uw vertrouwen in het verledene geschonken, en indien gij van gevoelen zijt, dat wij uw vertrouwen waardig waren, verzoeken wij u ons dat vertrouwen in de toekomst te schenken." (Luide toejuiching). De heer Eksteen stelde de toast op "[de] bezoekers" in, waarop<br> De heer Theron, L.W.V., gepastelijk antwoordde, en de dames van het distrikt en dorp complimenteerde op de bekwame wijze waarop zij de gasten op de "luncheon" bedienden. Hierop werd het "succes van den Piketberg spoorweg" door den heer J. Dommisse, den secretaris van het plaatselijke comité, ingesteld.<br> De heer D.C. de Waal, L.W.V., in antwoord, zei dat, indien er één man was, die bijzonder verheugd was dat hun spoorweg voor trafiek geopend zou worden, dan was 't hij. Van 1886 tot 1889 had hij om een lijn voor Piketberg in het parlement gepleit, en vandaag had hij het genoegen de lijn geopend te zien. Hun distrikt was één der vruchtbaarste in Zuid-Afrika. Op dit punt kon hij van ondervinding spreken. Hij was met het distrikt voor over de twintig jaren bekend. Er bestond geen reden waarom zij niet genoeg graan zouden opbrengen om Kaapstad en andere plaatsen te voorzien. Hij vertrouwde, dat de commissaris het Piketberg—Porterville schema zou doorkrijgen, en dat hij ook zijn werk van de verlenging noordwaarts naar Clanwilliam zou maken. Hij wenschte het distrikt allen vooruitgang en voorspoed toe.<br> Hierop volgde de toast op de dames door ds. Vlok en den heer J.A. Graaff, L.W.V., waarop de heer Douglass den toast op den voorzitter instelde, die in een paar gepaste woorden bedankte, en tevens zijn dank aan het comité, dat alles in zijn vermogen gedaan had om de verrichtingen een succes te maken, toebracht.<br> De verrichtingen werden gesloten met het zingen van "God save the King."<br> Omstreeks drie uur vertrokken de bezoekers van Piketberg op hun terugreis huiswaarts. Het behoeft nauwelijks vermeld te worden, dat een ieder hoogst tevreden was met de aller vriendelijkste ontvangst te Piketberg, en de uitstekende goede behandeling op den trein zoowel met het gaan naar als met de terugkomst van Piketberg.</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PR55&hl=en_ZA&q=moorreesburg Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. lv]</ref> In die '''1902-Jaarverslag''' van die Hoofbestuurder van die Kaapse Spoorweë, moet die residentingenieur H.H. Elliot verslag doen van die jaar se werk. Aan die begin van die jaar kon daar feitlik nie veel vordering gemaak word nie, want geen rollende materiaal vir die smalspoor is nog ontvang nie. Teen April 1902 was daar darem al genoeg om die spoorlegging mee te begin. Op 24 April is die eerste spoor vanaf Kalabaskraal gelê; die eerste enjin het op 3 September 1902 op Hopefield aangekom. Hierna volg die brugbouery en ballasgooi. Teen jaareinde se kant is die meeste bruggies en waterlope/duikers voltooi - dié wat oorbly sal einde Januarie 1903 klaar wees. 18 myl ballaswerk lê nog voor. Hopefield se opening kan in Februarie verwag word. Met die uitsondering van drie spoorweghuisies is feitlik al die spoorweggeboue klaar. Wat water aanbetref: die natuurlike watervoorraad deur swaartekrag gelewer naby Riverlands (5 myl anderkant Kalabaskraal) is bevredigend, daar is genoeg watervoorraad in en rondom Hopefield, maar Darling wek kommer. Die water wat by elke boorgat en put bekom is, is glad nie vir die enjins geskik nie. Grondwateropsporing duur voort. Jarra- en karriehout uit Wes-Australië is vir die brûe gebruik - al die brûe is van hout.<ref name="Elliotverslag1902">[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/FmDFKuQuskMC?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+march+rail&pg=PA12&printsec=frontcover Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. Cape Town: Cape Times Limited, p. ixxx]: Kalabas Kraal-Hopefield Railway, 2 Ft. 0 Inch Gauge (47) Miles) .Mr. H. H. Elliott, the Resident Engineer for the Line, reports : — <br>During the early part of the year, but little progress was made with the works owing to the long delay in receipt of the narrow gauge rolling stock. By April sufficient stock had arrived to allow of platelaying being started, and the first rail from Kalabas Kraal was laid on the 24th of that month — the first engine entering Hopefield on the 3rd September.<br>Bridge erection and ballasting was then put in hand. All the large bridges and culverts were completed by the end of the year, and the few that remain to be done, will be completed by the end of January. Some 18 miles of ballasting remain to be done, and the Railway should be opened for Public Traffic to Hopefield during February.<br>Goods Traffic to Darling was opened on the 4th October.<br>All the buildings were completed during the year, with the exception of three Platelayers' Cottages, which will be ready during January. — A very satisfactory gravitation water supply is provided at Riverlands 5 miles from Kalabas Kraal — and good supplies are provided at and near Hopefield, but all attempts at obtaining an intermediate supply at or near Darling have failed. Boring and wellsinking have both been tried, but the water tapped has in all cases proved unfit for engines. Further prospecting is now in hand. In constructing this narrow gauge line, wooden bridges have been adopted, the timber - Jarrah and Karri - being imported from Western Australia for the purpose.</ref> '''Desember 1902:''' Teen hierdie tyd is die spoorlyn tot by Darling klaar.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/The_Railway_Year_Book/UTNKAAAAYAAJ?l=af&gbpv=1&dq=caledon+1902+railway&pg=PA277&printsec=frontcover Sekon, G.A. (ed.). 1903. ''The Railway Year Book for 1903''. London: The Railway Publishing Company, p. 277]: At the present time (December, 1902) this line has been completed to Darling, and it is hoped the whole line to Hopefield will be completed shortly.</ref> <u>'''28 Februarie 1903:'''</u> Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://archive.org/details/pagesweekly51londuoft/page/n137/mode/2up?q=%22kalabas+kraal%22 ''Page's Weekly''. 1902. South African Résumé. July 5(1), p. 84]</ref><ref>Hopkins, H.C. 1953. ''Eeufeesgedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Darling.'' Stellebosch : Pro Ecclesia-Drukkery, p. 86: Spoorweg en Elektrisiteit: Nadat die spoorweg in 1877 Kalbaskraal bereik het en daarvandaan ook Malmesbury, is die spoor van Kalbaskraal af na Darling en tot by Hopefield in 1903 voltooi. Tydens die Anglo-Boere-oorlog was die uitgrawings by Darling reeds gedoen. Sedert 1939 deel Darling in die gerief van elektrisiteit deur Escom vanuit Kaapstad verskaf.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> Mnr. Douglass, die Minister van Openbare Werke in die Kaapkolonie, het by die opening van die nuwe spoorlyn 'n toespraak gehou, waarin hy hulde gebring het aan Minister [[Joseph Chamberlain]], "wat die eerbied en bewondering van almal afgedwing wat met hom in aanraking gekom het". Die spreker glo ook dat die volk van die Kaapkolonie gehoor sal gee aan Chamberlain se aansporing tot versoening, en dat die dag binnekort sal aanbreek wanneer die huidige politieke gevangenes vrygelaat sal word (met ander woorde, amnestie verkry). <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010128518:mpeg21:p009 ''Het nieuws van den dag''. 1903. 3e Blad. Buitenlandsch nieuws. 4 Maart:9] : De Heer Douglass, Minister van Openbare Werken in de Kaapkolonie, heeft bij het openen van een nieuwe spoorweglijn (Hopefield-Kalabaskraal) een toespraak gehouden, waarin hij hulde bracht aan Minister Chamberlain, „die eerbied en bewondering had afgedwongen aan allen, die met hem in aanraking kwamen". Hij verklaarde voorts te gelooven, dat het volk der Kaapkolonie gevolg zal geven aan Chamberlain’s aansporing tot verzoening, en dat de dag nabij is, waarop de thans gevangen politieke veroordeelden in vrijheid gesteld zullen worden.</ref> === Waarom nie 'n privaatspoorlyn nie? === Tereg kan gevra word of 'n privaatspoorlyn nie al die onsmaaklikhede tussen Hopefield en Moorreesburg van die begin af uit die weg kon geruim het nie. Die vraag is liewer of dit in die eerste plek 'n opsie was. [[Robertson]] kry in April 1887 sy spoorwegopening. Nou juis in die vloedjaar. Van die grondwerk het weggespoel, en die treinrit is maar versigtig deur die krieketspan onderneem.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. Een Cricketspel en een spoorweg. 2 April, p. 2: De Worcesterssche Cricketclub zou, volgens een berigt van een correspondent, Woensdag tegen de Robertsonsche spelen, en sloeg aan den heer Walker, van den Centralen Spoorweg, voor om zekere som te waarborgen als hij een extra trein naar Robertson liet loopen. Dit geschiedde, en schoon men op weg eenig oponthoud had door het passeren van ballast- en werktreinen, welken tijd zich met oefeningen in het vak ten nutte maakte, en een eind ver de trein door de locomotief voortgestuwd in plaats van getrokken moest worden, kwam men te Robertson net op tijd aan. Het resultaat van den strijd was ten gunste van Worcester, met 1 run en 6 wickets. Er waren heel wat dames en heeren op het terrein, zoo als de heeren English, C.C. en R.M., Foster, Dowds, During, Labrant en Eerw. Morris uit Robertson, Eerw. Murray, den heer Harris en anderen uit Worcester; en het spelen werd als zeer goed beschouwd, vooral, aan den Worcesterschen kant, het "fielding." Te vijf ure vertrok men weder naar het station, waar men echter het geduld van den heer Walker zeer op de proef stelde, doordat nu eens deze en dan weder gene, in plaats van allen te gelijk, opdaagden, en ten slotte bleven toch nog een heer en dame achter. Worcester bereikte men te kwart over zevenen, in korter tijd dan men gekomen was, want er was minder oponthoud. Onze correspondent is blijkbaar zeer ingenomen met den togt, en verklaart dat de Centrale Spoorweg tot aan de Nuij even gemakkelijk en prettig is als de Westelijke, maar van daar ondervindt men schuddingen, en zou een Spoorweggeleerde welligt zeggen dat de lijn beter geballast moest zijn. De cricketers uit Worcester waren door hun Robertsonsche vrienden uiterst gastvrij ontvangen, en het speet hun maar dat die van Montagu hun uitnoodinging niet hadden aangenomen om den volgenden dag met hen een spel te hebben. Van de rozijnenmarkt stelt men zich voor dat zij een succes zal zijn, en het weder was prachtig; maar anders ging het te Worcester slapjes, en het eenige wat hoop op betere dagen gaf was dat, na een sluiting der wagenmakerswerkplaatsen voor een losse zes maanden, er weder eenige orders voor wagens gekomen waren.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. 16 April, p. 2: Centrale Spoorweg - Tusschen Worcester en Robertson loopt thans dagelijks een goederen- en passagierstrein heen en weerom.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Robertson: Rozijnententoonstelling. 23 April, p. 3: De eerste tentoontstelling van rozijnen te Robertson werd op ll. Woensdag gehouden, op het plein naast de Ned. Geref. Kerk, in een tent voor dat doel zeer net ingerigt. Van Worcester werden bezoekers vervoerd door den trein van de Centrale Maatschappij, die reeds een week lang elken morgen een trein doet loopen van Worcester en een terug des namiddags.</ref> Roodewal ([[Ashton]]) kry sy spoorwegopening in Oktober 1887.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. 18 October, p. 2: Te Roodewal worden thans, volgens het Worcestersche blad, nu de Spoorweg zoo ver geopend is allerlei gebouwen gesticht, en daar hebben wij niets tegen; maar waarom is die plek thans "Ashton" herdoopt? Die naam roept ons althans niets anders in het geheugen dan een hier vroeger woonachtigen uiters magere Majoor: en gedachtig aan Farao's droom zien wij in al wat mager is iets "moefijo's".</ref> Die Kaapse Sentrale Spoorwegmaatskappy kry sy likwidasiebevel in 1890.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. Gemengd Nieuws. 19 April, p. 2: De Heer John Walker blijkt zijn proces tegen de liquidateurs der Centrale Spoorweg-maatschappij verloren te hebben, en kreeg van den Regter er raak van langs.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. Hoog Geregtshof. Donderdag, 28 Augustus 1890. Kaapsche Centrale Spoorwegen (in liquidatie). 30 Augustus, p. 2: Adv. Schreiner legde het eerste rapport voor van Sir T. Scanlen, den officieelen liquidateur, en deed een vraag over de hem verschuldigde betaling. Hij had een voorstel dat aan Sir Thomas zoowat £300 zou besorgen; en dit ging er door, moetende het rapport veertien dagen bij den Meester ter tafel liggen. Het rapport was in zoo ver zeer gunstig voor den heer J. Walker, als deze verklaard werd gezorgd te hebben dat de exploitatie der lijn Worcester-Ashton zoo weinig mogelijk kostte.</ref> Om treinspore, treine en trokke, steenkool, ens. alles privaat te besit en te bestuur, kos duur. Juis in 1902 tydens die parlementsitting (terwyl die Hopefieldlyn nog in aanbou was, 'n bietjie mosterd na die maal) was daar sprake van die "Saldanha Bay Harbour and Estate Company Limited". Hierdie maatskappy se voorgestelde privaatspoorlyn sou oos-na-wes loop vanaf Portervilleweg-stasie, kruis by Moorreesburg (hetsy by Rust-stasie, hetsy by 'n punt net noord van Moorreesburg), deur Hopefield gaan, tot by Saldanhabaai. Hopefield en tot 'n mindere mate Moorreesburg sou hierdeur dus bevoordeel geword het. Dit sou, ironies genoeg, boonop 'n 3 voet 6 duim-spoor wees. Hierdie skema sou 'n aardige bedraggie kos van £1 400 000, waartoe die staat £300 000 moes bydra.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> Op 8 Julie 1902 is 'n vergadering van hierdie onderneming gehou,<ref>''Het Advertentieblad''. 1902. Stadsnieuws. 8 Juli, p. 2: Een vergadering van de Saldanha Baai haven- en landmaatschappij (beperkt) is Vrijdag namiddag hier ter stede gehouden onder voorzitterschap van den heer Zietsman, L.W.V. Het bleek dat de direktie nog niet veel inlichting kon verschaffen, maar dat zij groote en vrij kostbare plannen in het oog had waar men de gevoelens der aandeelhouders over wilde kennen. Het rapport toonde dat het kapitaal der maatschappij £70,000 bedroeg, waarvan £10,000 in reserve werd gehouden, dat de aandeelhouders naar eisch opbetaalden, dat men land had aangekocht van den heer Anderson en bijna klaar was met den aankoop van dat der heeren Sadie, en dat men in overeenkomst was getreden met de heeren Pauling en Co. voor de opname der noodige spoorweglinie, haven- en waterwerken; voor welk alles men de bekrachtiging van de aandeelhouders wilde.<br>Er waren maatregelen genomen voor het maken eener plantage, daar men geen hout op de plek had, en voor den aankoop van een verderen landverkoop van den heer Anderson, die er een zeer matigen prijs op had gesteld en over het geheel met de maatschappij in alles zamenwerkte. De spoorweg zou moeten loopen van Saldanha Baai naar Porterville, een lijn van waterpijpen van Bergrivier naar Saldanha Baai, en de heeren Pauling en Co. waren bereid om 20 percent van de kosten der opname van die lijnen en van de havenwerken in aandeelen der maatschappij te nemen. Men zou natuurlijk de werken slechts dan door het parlement kunnen doen goedkeuren als men de regeering, als eigenaars van het strand, het recht van onteigening toekende; maar dit had geen bezwaar en was ook aan St. Jansriviermond geschied.<br>Voor het bouwen van een hotel was ’t wellicht nog niet de tijd, schoon reeds onder de aandeelhouders zich hiertoe een syndikaat had gevormd; maar de regeering had beloofd zich niet te zullen verzetten tegen den aanleg van een engen spoorweg naar Hopefield. De maatschappij was eigenaares van 1,500 acres aan Saldanha Baai, die zij de mooiste haven der Kaapkolonie achtte als men er de noodige werken voor in orde bracht; en men dacht den grond reeds nu ten deele in bouwerwen te verdeelen en van de hand te zetten. Was men met de opmetingen klaar dan wilde men een groote affaire van ’t plan maken, en zou men er geld genoeg uit Engeland voor krijgen. Op voorstel van den voorzitter en den heer Krige werd het rapport aangenomen, en de heer J. A. S. Watson gaf inlichtingen omtrent het plan van een hotel, dat door de maatschappij desverkiezende voor kostprijs plus 10 percent zou kunnen overgenomen worden. Ook dit vond bijval, en men kende de direktie £100, den voorzitter £150 als honorarium toe.</ref> en omstreeks 1 November 1902 is daar met die eerste opmetings begin.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Malmesbury. 1 November, Bijvoegsel: De lijn van Saldanhabaai naar Portervilleweg en de ontwikkeling van het schema worden met groote belangstelling gadegeslagen. De landmeters zijn bezig om opmetingen te doen van de voorgestelde route.</ref> Dat van die inwoners nie 'n oomblik getwyfel het aan die egtheid van die maatskappy nie, blyk uit die 114 handtekeninge wat op 2 Julie 1903 by die Wetgewende Raad ingedien is om die voorgestelde roete tussen Saldanhabaai en Portervilleweg-stasie te verander.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Wetgevende Raad. Donderdag, 2 Juli, 1903. Petitie. 4 Julie, p. 5: De Ed. heer Lochner diende een petitie in, geteekend door 114 personen, vragende om een verandering in de baan van den voorgestelden spoorweg tusschen Saldanhabaai en Porterville Road Station.</ref> Die maatskappy het heelwat vangplekke in sy klousules ingebou:<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die "alles of niks"-dwangklousule: As die regering ná 15 jaar sou besluit om die maatskappy uit te koop, was hul wetlik verplig om al drie ondernemings (die hawe, die spoorlyn én die waterskema) gelyktydig oor te neem. Die staat kon nie bloot die winsgewende hawe nasionaliseer en die maatskappy met 'n verliesgewende spoorlyn of duur waterskema laat sit nie.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die waarborg op 'n 25%-winsgrens met die uitkoop: Indien die staat die maatskappy sou uitkoop en daar 'n dispuut oor die prys ontstaan, kon die arbiters nie 'n prys bepaal wat hoër is as kosprys plus 'n stewige 25 persent suiwer wins nie. Al was die onderneming in wese ook bankrot.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die maatskappy het 'n massiewe direkte regeringsubside van £2 000 per myl gevra, plus 'n hawesubsidie van 25 persent op die kapitaal (tot 'n maksimum van £160 000). Dit beteken die publiek moes minstens £300 000 van die totale £1 400 000 opdok, terwyl die bates in private besit sou bly.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Totale alleenhandel op in- en uitvoer: Volgens klousule 11 sou die maatskappy die uitsluitlike reg hê om alle goedere deur die Saldanhabaai-hawe in of uit te voer. Geen mededinging sou toegelaat word nie, wat aan hulle absolute beheer oor die streeksekonomie en handelsroetes gegee het.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die reg om belasting op te lê: klousule 16 sou die privaatmaatskappy vrye teuels gee om sy ''eie'' hawebelasting te hef.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Onteiening van private grond via arbitrasie: Waar die spoorwegnetwerk en waterpype vanaf die Bergrivier (by Jantjesfontein) oor dosyne privaatplase na Saldanha sou loop, kon die maatskappy na goeddunke pype lê op privaatgrond. Waar die kontrakte nie vooraf gesluit is nie, sou "arbiters" bloot die vergoeding bepaal.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Klousule 53 bepaal dat die maatskappy die reg behou om alle of enige gedeelte van hul belange aan wie ook al te verkoop.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die maatskappy bepaal in die klousules ook dat hul tariewe nie hoër as die Nuwe Kaapse Sentrale Spoorweë s'n sal wees nie.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Het Saldanhabaai Schema. 14 Mei, p. 4: Men zal zich herinneren, dat Saldanhabaai gedurende de vorige sessie van het parlement prominent onder de aandacht van het publiek werd gebracht, door de reis die een groot aantal parlementsleden, op uitnoodiging der regeering, daarheen maakte. Een maatschappij was toen reeds gevormd, genaamd de "Saldanha Bay Harbour and Estate Company, Limited." Deze maatschappij werd opgericht met het doel Saldanhabaai als een zeehaven te ontwikkelen en ze met een spoorlijn te verbinden naar Portervilleweg Station. Saldanhabaai zal gedurende de volgende sessie nog meer prominent onder de aandacht van het publiek gebracht worden.<br>Drie private wetsontwerpen zijn bij den klerk van de Wetgevende Vergadering door deze maatschappij ingediend, en het parlement zal gevraagd worden deze bills tot wet te maken. Wij bepalen ons heden tot een korte opsomming van deze drie bills.<br>De eerste bill, en in meer dan een opzicht de belangrijkste, is: "een bill om de genoemde maatschappij te machtigen een haven van toevlucht te Saldanhabaai, in de afdeeling Malmesbury, te bouwen, om ze te verbeteren, en om doks en andere werken daarmede in verband staande te bouwen, en om zekere macht en voorrechten voor genoemd doel toe te staan." Dit is een ingewikkelde bill van 57 clausules. In clausule één wordt macht gevraagd om al de noodige werken, doks, breekwater, jetties, telegraaf, enz.<br>te bouwen; terwijl de tweede clausule aan de maatschappij het recht geeft gebruik te maken van de kust van een punt ongeveer 2,500 voet noordwest van Noordbaai tot voorbij Hoetjesbaai. Dit is een lange clausule die men onmogelijk kan verstaanbaar maken zonder de kaarten, waar de beschrijving op ziet. Ook vraagt de maatschappij het gebruik van zekere deelen van gouvernements grond.<br>In clausule 6 wordt gezegd dat de haven gebouwd zal worden door de maatschappij, met een bijlage van 't gouvernement van 25 percent op het belegd-kapitaal, mits deze laatste som door het gouvernement te worden betaald, de som van £160,000 niet zal te boven gaan. Dan zal de maatschappij (clausule 11) het uitsluitend recht hebben goederen in genoemde haven in of uit te voeren; terwijl zij het recht krijgt (clausule 16) een haven-belasting op te leggen. Het spreekt van zelf dat aan de maatschappij macht gegeven wordt, volgens de bill, om regulaties te maken omtrent het gebruik van de haven, enz.<br>In clausule 53 behoudt de maatschappij het recht om alle of eenig gedeelte van hare belangen aan anderen over te maken.<br>De voorgaande clausule (52) bepaalt dat het gouvernement na 15 jaar het recht zal hebben de maatschappij uit te koopen. Indien men niet overeen kan komen omtrent den prijs, dan moet de zaak naar arbiters verwezen worden, maar de arbiters kunnen geen hooger prijs bepalen dan de kostprijs plus 25 percent op dien prijs. Ook zal de maatschappij niet verplicht wezen de havenwerken aan de regeering te verkoopen, tenzij de regeering ook den spoorweg naar Portervilleweg Station en het Bergrivier water schema overneemt.<br>De tweede bill is: "om zekere rechten, macht en voorrechten aan genoemde maatschappij te verleenen voor het verschaffen van water aan 't publiek te Saldanhabaai van uit de Bergrivier." Volgens clausule één wordt het water genomen uit genoemde rivier op de plaats genaamd Jantjesfontein, en de pijpen worden dan gelegd over: Heuvelfontein, Langerietvlei, Matjesfontein, Spaniaard's Bosch; Klipfontein, Koningsvlei, Langeberg, Uienkraal, IJzervarkens, Lea 696, gouvernements grond, Kliprug, meent van Hoetjesbaai, Kreeftebaai, gouvernements grond, naar Baviaanskop, en van daar naar de eigendommen der maatschappij." De maatschappij vraagt de macht om op deze plaatsen te gaan, de pijpen te leggen, dammen te bouwen, het water te filtreeren, enz. Waar vooraf geen kontrakt is aangegaan met de eigenaren dier plaatsen, daar zal de maatschappij bereid zijn schadevergoeding te betalen volgens uitspraak van arbiters. Dan vraagt de maatschappij ook het recht om water aan anderen te verschaffen, hare werken te beschermen, enz.<br>De bepalingen omtrent het onteigenen van deze waterwerken komen op hetzelfde neder als die in de bill voor de ontwikkeling van de haven. Deze bill heeft 24 clausules.<br>Wij komen nu tot de derde bill: "om de genoemde maatschappij te machtigen een spoorlijn te bouwen en te exploiteeren van Saldanhabaai naar een punt op de lijn der Kaapsche Gouvernement spoorwegen te of in de nabijheid van Portervilleweg Station." De wijdte van het spoor zal niet minder dan 3 voet 6 duim wijd zijn. De lijn zooals in de bill aangegeven zal gaan ten oosten van Hopefield naar Oudepost, en in de nabijheid van Rust-Siding over de Malmesbury-Moorreesburg lijn gaan. Er is echter ook een andere opmeting rechtuit van Hopefield naar een punt ten noorden van Moorreesburg en van daar naar Portervilleweg. In clausule 12 vraagt de maatschappij een bijdrage van het gouvernement van £2,000 per mijl. In de volgende clausule wordt bepaald, dat het vervoer-tarief op deze lijn niet hooger zal zijn dan hetzelfde tarief thans door de Nieuwe Kaapsche Centrale Spoorwegen, bept., gevraagd.<br>Waar de lijn over privaat eigendom gaat is de maatschappij gewillig compensatie te betalen. De condities omtrent het aankoopen van deze lijn door de regeering zijn dezelfde als die van de haven en het water-schema. Als de regeering de eene onderneming wil overnemen dan moet ze alle drie nemen. Deze bill heeft 22 clausules.<br>Men zegt dat het geheele schema, al drie ondernemingen te samen, volgens berekening van de ingenieurs der maatschappij £1,400,000 zal kosten. De bijdrage die van de regeering gevraagd wordt voor de haven en den spoorweg wordt gesteld op £300,000.</ref> Nadat die gekose komitee sy verslag met amendemente ingedien het,{{voetnota|Die amendemente was onder andere: dat die regering slegs die kus aan die maatskappy sal verhuur; dat die maatskappy slegs beheer sal verkry oor die deel van die hawe in die maatskappy se besit; en dat die moontlike onteiening van die maatskappy nie kosprys-plus-25% sal wees nie, maar kosprys plus 20%. - ''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Saldanhabaai. 28 Julie, p. 4.}} steek dr. Smartt op 28 Julie 1903 'n stokkie voor enige verdere ontwikkeling. Hy kan geen rede insien waarom 'n privaatmaatskappy moet meeding met die Kaapse hawe waarvan die dokke pas verbeter is met die belastingbetaler se geld nie. Daar is ook ongeruimdhede rakende die maatskappy self: onder andere besit 11 parlementariërs aandele in die maatskappy, maar die aantal aandele strook ook nie. Hoe kan 800 aandele bewillig word, maar Chiappini Bros-makelaars toon ekstra aandele (4 945)? Dit gaan vir hom hier om 'n maatskappy wat op papier massiewe aandeeltransaksies (en moontlike omkoopskemas) bedryf, terwyl die maatskappy tien teen een nie 'n enkele pennie op sy naam het nie.{{voetnota|Dit wil voorkom of die hele papiermaatskappy van die begin af koersmanipulering (''pump & dump'') was.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Wetgevende Vergadering. Saldanha Baai Havenwerken Wetsontwerp. 30 Julie, p. 6: Dr. HOFFMAN stelde voor: Dat het Saldanha Baai havenwerken wetsontwerp terug verwezen worde naar het gekozen comité op het wetsontwerp om speciaal en één voor één de redenen te rapporteeren, die het comité deden besluiten, dat de voorrede niet bewezen was.<br>Vooraf echter stond Dr. SMART op en vroeg of dr. Hoffman, die deze extra ordinaire resolutie voorstelde, niet eenige ophelderingen diensaangaande aan het Huis zou geven. Hij protesteerde tegen de handelwijze van dr. Hoffman, als geheel in strijd zijnde met de regels van het Huis (hoor hoor). Na nog eenige opmerkingen, die de speaker beantwoordde, ging Dr. Smart voort met te zeggen, dat dit een hoogst ongeschikt oogenblik was voor een motie van die soort om gepasseerd te worden.<br>Sir HENRY JUTA zeide dat dit een soort van beschuldiging was tegen het Comité en zoo iets was nog nooit in het Huis gebeurd.<br>De SPEAKER riep den heer Juta tot de orde, als zijnde niet bij, doch de afgevaardigde voor Oost-Londen aan het woord.<br>Dr. SMARTT vervolgde en zeide, dat hij geloofde dat het select comité gehandeld had in wat het geloofde de beste belangen van het Huis te zijn. Hij was het eens met het select comité dat het een ongehoorde zaak was, waar geen bewijs van de noodzakelijkheid was voor de constructie van de haven om een private maatschappij te veroorloven met den Staat te competeeren. Hij wilde voorop zeggen dat de heer Merriman geen persoonlijk belang in de zaak had, doch als de heer Merriman de getuigenis van het select comité gelezen en goed bestudeerd had, zou hij het laatste lid van het Huis zijn, om de aanmerkingen te maken, die hij met betrekking tot den heer Jagger en het comité gemaakt had. Spreker vervolgde, door erop te wijzen dat een groot bedrag was besteed aan de Kaapstadsche dokken, waarvoor de Kaapstadsche belastingbetaler verantwoordelijk was. Het was dus plicht om te voorkomen, dat een private maatschappij zou competeeren met deze werken. Spreker had altijd geobjectiveerd tegen monopolies als de Saldanhabaai maatschappij, ten koste van den belastingbetaler des lands. In dit geval, waar vele leden van het Huis zeer betrokken waren in dit schema, was het de plicht van het Huis daarop nog meer toe te zien. Spreker zeide alleen te spreken uit overtuiging. Spreker wees erop, dat het dit Huis zeer slecht paste een schema te behandelen, waar een verantwoordelijk ambtenaar van de kroon diep in betrokken was. Tot het laatste had spreker geen objectie doch die ambtenaar moest toelaten dat het schema in het Huis vrij kon worden behandeld, en dus in dat geval afstand doen van zijn zetel. Spreker was ervan overtuigd, dat de Procureur Generaal het schema niet zou ondersteunen. Spreker hoopte, dat ieder lid de getuigenis voor het select comité afgelegd zou lezen. Spreker wilde niet op alle zaken ingaan, doch wilde zeggen dat men leden van dit Huis, zoo al niet in deze sessie, dan toch vorige sessie aandeelen in dit schema had aangeboden. In de lijst van aandeelhouders waren de namen van 11 leden van dit Huis, bovendien zouden de bevorderaars 800 aandeelen ontvangen. Spreker zou een examinatie willen gehouden hebben om uit te vinden, hoe het kwam dat de heeren Chiappini Bros zoovele extra aandeelen hadden (4945). Spreker achtte het mogelijk, dat die aandeelen slechts in hun naam stonden om daarover later in belang van het schema te beschikken. Niet alleen parlementsleden, doch zelfs dames uit Tarkastad waren in het schema betrokken, zonder twijfel, omdat zij dachten dat het Huis sterk genoeg was, om het schema te ondersteunen. Spreker had altijd er tegen geobjectiveerd dat het zegel van de regeering zoude worden gedrukt op private schemas. Uit de getuigenis was spreker niet gebleken, dat deze corporatie een penny werkelijk kapitaal bezat. Spreker wees erop dat de tijd gekomen was, dat het Huis zulke practijken tegenging. Spreker protesteerde ten sterkste er tegen, dat private belangen het Huis zouden binnensluipen. Hij wenschte nog veel meer over deze zaak te zeggen, en stelde daarom de verdaging van het debat voor dat tot Woensdag 12 Augustus werd verdaagd.<br>Het Huis verdaagde daarop te 5 55.</ref> Op 12 Augustus 1903 word die debat hervat. In die debat word Retief van Hopefield as 'n geloofwaardige getuie voorgehou. Van belang hier is sy getuienis in die gekose Komitee, wat die breër openbare sentiment in die streek weerspieël. Die openbare vergaderings is op albei dorpe gehou. Op Moorreesburg is sy resolusie (dat die regering self die spoorwegaanleg moet hanteer en nie private sindikate nie) met 'n oorweldigende meerderheid aanvaar, behalwe vir twee stemme (Anderssen en Coetzee van Hoedjesbaai), wat direkte finansiële belange in die Saldanhabaai-skema gehad het. Nog 'n belangrike punt is die oorbodigheid van die voorgestelde lyn: die landbou-oorskot is nie van so 'n omvang dat 'n splinternuwe, mededingende spoorweg/hawestelsel regverdig kan word nie. Daar is wel verwys na 'n verslag van die ingenieurs McKenzie en McClean wat bevind Saldanhabaai sou baie min binnelandse verkeer kry, buiten die ''invoer'' van steenkool, tensy [[Tafelbaai]] se hawe heeltemal geblok word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Wetgevende Vergadering. Woensdag, 12 Augustus, 1908. Saldanhabaai. 13 Augustus, p. 6: Het verdaagde debat op het voorstel, dat het rapport van het select comité terug verwezen worde naar het select comité op het Saldanhabaai Havenwerken Wetsontwerp, werd hervat door<br>Dr. SMARTT, die begon door aan te merken, dat Dr. Hoffman’s voorstel van de gewone orde van de handelingen van het Huis afweek. Dr. Hoffman had geen argumenten gebruikt om zijn belangrijke motie voor te stellen. Spreker meende, dat het parlement beschermd moest worden tegen corruptie. Hij wilde de jongere leden niet blameeren, omdat zij aandeelen in het Saldanhabaai schema hadden. De oudere leden echter kon hij niet vrijstellen van blaam. Spreker refereerde naar het uitstapje naar Saldanhabaai gedurende de vorige sessie. Hij wilde Sir Gordon geenszins blameeren, doch de aandeelen waren dadelijk na dat uitstapje gestegen. Daarna las spreker uit de “S. A. News” deelen van het rapport over het uitstapje, en zei, dat hij gaarne een portret zag nemen van al de parlementsleden, die aandeelhouders zijn in het Saldanhabaai schema. Daarna refereerde spreker naar de correspondenties over de zaak in de nieuwsbladen. Spreker trok in twijfel de feiten genoemd in den brief, die in de “Cape Argus” verscheen en onderteekend werd door Gebr. Chippini. Hij las een deel van de getuigenis voor van het select comité om zijn standpunt te bewijzen. Hij meende, dat parlementsleden die aandeelhouders werden in zulke schema’s, dadelijk moesten bedanken. Hij deed daarna een hevigen aanval op Sir P. Faure en zei, dat het een schande was dat deze nog lid van de regeering was.<br>Sir P. FAURE: Je zult nog veel van mij hooren, gaat maar voort.<br>Voortgaande zei spreker, dat aandeelen aan parlementsleden aangeboden waren, en las in dat verband voor een paragraaf uit de “S. A. News”, waarin gezegd werd, dat de heer Rademeyer, L.W.V., 1,000 aandeelen die hem aangeboden werden van de hand zou hebben gewezen.<br>De heer RADEMEYR zei, dat spreker ook zijn ontkenning moest lezen.<br>Dr. SMARTT deed zulks, maar achtte het toch vreemd dat het telegram van hem niet veel langer was. Spreker wilde thans verwijzen naar de getuigenis voor het select comité, en er op wijzen, dat het niet aanging de zaak terug te verwijzen naar het select comité. '''Spreker wilde dan refereeren naar het getuigenis van den heer Retief van Hopefield, die volgens geweten en eerlijk had getuigd, en die gezegd had, dat als de havenwerken en spoorweg noodig waren, dit zou geschieden door de regeering. De heer Retief had getuigenis afgelegd betreffende de Hopefield én Moorreesburg vergaderingen in verband met dat onderwerp. De heer Retief verklaarde dat ook te Moorreesburg zijn resolutie was aangenomen op 2 stemmen na, die van de heeren Anderssen en Coetzee van Hoetjes Baai. Spreker wees er op dat de twee laatstgenoemden betrokken waren in het schema. Over de vergadering te Malmesbury ondervraagd had de heer Retief verklaard, dat men daar de spoorlijn zoo dicht mogelijk bij Malmesbury wenschte. Spreker refereerde thans naar een rapport van de heeren McKenzie en McClean, dat de Saldanha Baai haven weinig verkeer zou krijgen, behalve voor kolen, tenzij de haven van Kaapstad geblokt was.''' Spr. was er van overtuigd, dat er geen justificatie was, om te veronderstellen dat deze haven zoude kunnen competeeren met Delagoabaai, waar de haven van Kaapstad zich dien doorvoer naar Johannesburg niet kon verzekeren. De afstand naar Johannesburg van Kaapstad, Saldanha Baai, Port Elizabeth, Oost Londen, Durban en Delagoa Baai waren respectievelijk 1,013, 1,025, 713, 665, 484 en 396 mijlen. De waarde van goederen in 1903 door Kaapstad vervoerd naar Johannesburg...<br>De SPEAKER viel hier in de rede, en wees er op, dat spreker buiten de orde was.<br>Dr. SMARTT zeide dat de bijzonderheden die hij vermeldde in verband stonden met de motie van Dr. Hoffman. Spreker meende dat de getuigenis voor het select comité zoodanig was dat spreker oppositie moest voeren tegen de motie. Spreker wilde in kort opgeven, waarom het Huis tegen de resolutie moest zijn: 1º. Rechtvaardigde de handel het niet, 2º. Was het competitie met de Tafelbaai haven. Het zou plichtsverzaking zijn, als men een private maatschappij toeliet te competeeren met Tafel Baai haven. Spreker wees er verder op, dat dit Huis verschillende spoorwegen had toegestemd, die door de regeering waren aangelegd, als de Malmesbury lijn, de Eendekuil lijn.<br>De SPEAKER riep spreker nogmaals tot de orde.<br>Dr. SMARTT vervolgde en zeide, dat hij hoopte, dat de resolutie van Dr. Hoffman niet zou aangenomen worden. Spreker kwam tot de conclusie, dat het Huis niet met het schema accoord ging.<br>De SPEAKER wees er den spreker op, dat hij niet gerechtigd was de conclusie van het Huis te trekken.<br>Dr. SMARTT vroeg of hij niet gerechtigd was het Huis te verklaren, waarom het verplicht was tegen de resolutie te stemmen.<br>De SPEAKER antwoordde bevestigend, doch zeide dat spreker zich bij de motie diende te bepalen, en zeide, dat spreker kon voortgaan, doch dat hij, indien hij iets zou zeggen buiten het onderwerp, tot de orde zoude worden geroepen.<br>Dr. SMARTT vervolgde door op het belang der zaak te wijzen, en in verband daarmede te zeggen, dat er geen reden voor het Huis was om van de gewone orde af te wijken, en de resolutie aan te nemen. De handelwijze van den afgevaardigde voor Paarl toch stelde een afwijking voor van de gewone orde van het Huis.<br>Spreker meende, dat hij vele aanhangers in het Huis zou hebben, onverschillig van welke partij, die het met spreker eens zouden zijn. Spreker meende, dat het Huis verplicht was de conscientieuse handelwijze van het select comité te handhaven, en dat dit comité voor zijne handelwijze den dank van het Huis verdiende. De kwestie was niet een partijkwestie. Spreker beriep zich op den afgevaardigde van Beaufort West die een lid van het select comité was, en die ook van meening was, dat de preamble van het ontwerp niet correct was. Spreker zeide slechts te doen wat hij zijn plicht voelde, zonder kwaadwillige bedoelingen. Spreker was vol vertrouwen dat het land hem in zijne houding ondersteunde. Spreker hoopte dat ook de tegenpartij hem zou steunen, om de constitutie dezer Kolonie te maken tot een waardige constitutie. De practijken die in zwang kwamen als het Saldanha Baai ontwerp, waren een gevaar voor de constitutie en dienden te worden geweerd.<br>De heer CLOETE zei, dat hij 200 aandeelen in de maatschappij had. Deze aandeelen had spreker gehad voordat hij lid van het Huis werd. Spreker had niets te doen gehad met de directie van de maatschappij. Hij had nog zijn aandeelen en had er niet mee gedobbeld. Spreker meende, dat meer dan negen-tiende van de leden van het Huis aandeelhouders in maatschappijen waren. Als het waar was dat leden aandeelen gratis aannemen, diende een onderzoek te worden ingesteld.<br>De heer MERRIMAN begon met te zeggen dat de afgevaardigde voor Oost Londen twee uur en een kwartier gesproken had, en zijn auditorium zeer vermaakt had, want de beschuldigingen door dien afgevaardigde gemaakt, troffen hem zelf. Spreker vroeg wat zijn (sprekers) gevoel moest zijn, toen hij de aanvallen van dien spreker had gehoord op den leider der “loyal Dutch” (de heer Zietsman). Die afgevaardigde had alles gedaan om den heer Zietsman, den leider eener groote partij, want de “loyal Dutch” partij was een groote, te verkleineren.<br>Dr. SMARTT vroeg: Wilt gij het een ander doen?<br>De heer MERRIMAN: Ik verkleineer niemand. Spreker vervolgde door te wijzen op de beschuldigingen door Dr. Smartt uitgesproken tegen den Kolonialen Secretaris, en zeide, dat Dr. Smartt een lid van het ministerie was, toen de Koloniale Secretaris aandeelhouder werd, en toch had die afgevaardigde zich niet teruggetrokken uit dat ministerie. Spreker ontzegde den afgevaardigde voor Oost Londen verder het recht om zulke verwijten te doen aan het Parlement als die spreker gedaan had. Spreker had gedacht dat die afgevaardigde het schema had bestreden uit handels jalousie. Doch volgens de argumenten genoemd door dien afgevaardigde en na de insinuaties door dat lid uitgesproken tegen verscheidene leden van het Huis, meende spreker, dat de zaak terug moest naar het select comité, opdat die afgevaardigde die insinuaties zoude kunnen bewijzen. Er waren veel groote private schema’s voor het Huis geweest, doch nimmer had de afgevaardigde van Oost Londen zulk een positie aangenomen als bij dit schema. Spreker wees op de aantijging gemaakt tegen den Kolonialen Secretaris, en vergeleek dezen tijd met den tijd toen spreker op de ministerieele banken zat, en de verwijten die hij van dien spreker had moeten aanhooren. Spreker wees er op, dat het verschrikkelijk was, om aan den vooravond eener verkiezing tot het volk te zeggen, dat men de parlementsleden niet kon vertrouwen. Spreker wilde het schema thans niet volgens zijne merieten behandelen. Daarvoor was het thans niet de tijd. Thans was alleen onder behandeling de vraag of het schema naar het select comité zou teruggaan of niet. Men wilde weten of voorzitter en leden van dat comité ingingen op de aantijgingen gemaakt door den afgevaardigde voor Oost Londen. Spreker achtte het na die rede zijn plicht voor de motie van Dr. Hoffman te stemmen.<br>Sir PIETER FAURE wilde niets hoegenaamd spreken over het schema, daar hij vele aandeelen hield in de maatschappij. Hij dankte Dr. Smartt voor zijn vleiende aangename woorden. Spreker zou zich zich zeer gegriefd gevoeld hebben als iemand anders dan Dr. Smartt de verklaring had gedaan. Hij was oorspronkelijk een groot grondeigenaar te Saldanhabaai, en toen de maatschappij opgericht werd had hij vele aandeelen ontvangen voor zijn grond. Toen de kwestie in het kabinet besproken werd, had hij zich teruggetrokken om onbevoordeeld te blijven. Hij meende dat hij recht had gehandeld. Dr. Smartt stond heden op als apostel van reinheid en rechtvaardigheid, en wilde dat spreker moest bedankt hebben. Dr. Smartt vergat echter het Smartt syndicaat. Dr. Smartt had toen ook een groote concessie gevraagd van de regeering. Toen Dr. Smartt Commissaris van spoorwegen was had hij duizenden zakken steenkool van de firma Lewis & Marks gekocht, en de heer Marks was een vennoot van Dr. Smartt. Dus was Dr. Smartt de laatste persoon om hem te beschuldigen.<br>Dr. SMARTT stond herhaaldelijk op om explanaties te maken, en om aan te dringen bij den Eersten Minister en den Procureur-Generaal om te verklaren wat hij gedaan en niet gedaan had toen hij in het kabinet was. De twee genoemde ministers echter verroerden geen vin.<br>De heer CURREY wilde evenals de heer Cloete persoonlijke uitlegging geven van zijne belangen in die zaak. Spreker meende dat ieder lid van het Huis vrijbleef zijn geld te beleggen, zooals hij wenschte. Spreker had op 14 April 1902 van de Saldanhabaai 500 aandeelen gekocht tegen 20s. Het was destijds oorlog, en eerst zes maanden later was spreker verkozen tot afgevaardigde. Na dien tijd had spreker 400 van de 500 aandeelen verkocht.<br>Dr. SMARTT: Voor hoeveel?<br>De heer CURREY: Daar hebt gij niets mede te maken. Ik bestuur mijne zaken, gij de uwe, en ik vraag ook geen verslag van uwe zaken. Toen spreker op 14 Februari 1903 gelezen had dat de Saldanhabaai eenige privileges had verzocht aan het Huis had spreker zijn overige 100 aandeelen verkocht, om vrij te blijven in zijne stemming in het Huis. Spreker had thans geen aandeelen verder, en wees de insinuaties van Dr. Smartt verre van zich. Spreker had in den tijd toen hij de Saldanhabaai aandeelen had gekocht, ook aandeelen in den “Kommetje Estate” spoorweg gekocht, waarvan hij eveneens afstand had gedaan, om vrij te blijven.<br>Dr. SMARTT riep: Daar hebben we niets mede te maken.<br>De heer CURREY vroeg van de aanwijzingen van Dr. Smartt verschoond te mogen blijven. Spr. eindigde met de houding en insinuaties van Dr. Smartt scherp te veroordeelen.<br>Dr. BECK wilde ook een persoonlijken uitleg maken, en begon door een versje op te zeggen, dat toepasselijk was op Dr. Smartt. Spreker had ook aandeelen in de Saldanhabaai maatschappij gehad — 750 in getal. Hij had 20s. per aandeel betaald. Kort daarna had hij zijn aandeelen van de hand gezet, en dus had spreker geen belang hoegenaamd in de maatschappij. Dr. Smartt was niet alleen gemeen maar ook geheel verkeerd in zijn verklaring geweest, zooals spreker aantoonde uit de notulen van het Engelsche lagerhuis. Dr. Smartt had gezegd dat leden moesten bedanken zoodra private wetgeving ingebracht werd, die in verband stond met de maatschappij, waarin zij aandeelen hadden. Spreker wilde zien of Dr. Smartt een resolutie zou voorbrengen om het Huis te zuiveren. Hij meende dus, dat hij het recht had om te dwingen dat het rapport terug verwezen zou worden naar het select comité.<br>De heer ZIETSMAN wilde geen apologie maken voor zijn positie in de Saldanhabaai maatschappij, in spijt van ’t geen Dr. Smartt had gezegd. Spreker voelde zich niet beschaamd over de houding die hij had aangenomen, en waarbij hij alleen de belangen en den vooruitgang van het land op het oog had. Dit was geen beleidigend beginsel, zeide spreker, voor eenig lid van het parlement. Spreker herinnerde er aan, dat in heel Groot-Brittannië niet een dok en niet een spoorweg in handen der regeering was, doch alles in handen van private maatschappijen, die Engeland groot gemaakt hadden, en die Engeland dus te danken had aan het ondernemend initiatief van ondernemende lieden. Wil dus, vroeg spreker, Dr. Smartt daarom een smet werpen op de geheele Britsche natie? Wilde die afgevaardigde, vroeg spreker, hetzelfde doen met betrekking tot Amerika, waar de toestanden hetzelfde waren. Spreker dankte God, dat hij niet zoo kortzichtig was, om die beginselen te volgen. Spreker hoopte, dat het ontwerp weer voor een select comité zou komen, en als er eenige twijfel was aan de goede bedoelingen van de bevorderaars van het schema, moesten die in select comité blijken. Spreker was overtuigd dat ieder lid van het Huis het recht had van een select comité volledige lichting te eischen, voor de houding in goed- of afkeuring door zulk een comité aangenomen. De zaak in kwestie berustte niet in handen van een select comité, doch in handen van het Huis, dus het Huis had het recht van beslissing en niet het comité. De afgevaardigde van Oost Londen, die een der leiders van de progressieve partij was had meer private schema’s die voor het Huis waren geblokt. Spreker vroeg of dat “progrès” was. Dan wist spreker niet wat met “progrès” bedoeld werd. Als men de ideeën van Dr. Smartt zou volgen, dan zou men een politiek volgen, waardoor ondernemende en knappe menschen uit het Huis werden geweerd.<br>De SPEAKER wees spreker op de zaak die aan de orde was.<br>Spreker refereerde naar aantijgingen gemaakt door Dr. Smartt tegen het aandeelenboek, alsof bladen daar aaneengeplakt waren, om aandeelen voor zekere geheime bedoelingen te verbergen. Spreker legde dit boek open, en wees op eenige bladen, aaneengespeld, wegens een fout van een klerk. Scherp critiseerde spreker de houding van Dr. Smartt met betrekking tot deze aantijging. Refereerende naar de beschuldiging gemaakt tegen den Kolonialen Secretaris, zeide spreker, dat hij geen verdediging voor dezen Minister wilde voeren, doch er op wijzen, dat Dr. Smartt nooit dergelijke beschuldiging had geworpen naar wijlen den heer Rhodes, toen die op de ministerieele banken gezeten had. Spreker meende, dat de Koloniale Secretaris gerechtigd was naast landsbelangen zijn eigen belangen te bevorderen. Hij betreurde het geen volledige speech te kunnen maken, wijl hij veel opgaven zou kunnen bijbrengen, om de beweringen van den afgevaardigde van Oost Londen te niet te doen. Echter wilde spreker refereeren naar de bewering van Dr. Smartt, dat een Saldanhabaai haven òf geen verkeer zou hebben òf met de Tafelbaai zou competeeren. Spreker wees er op, dat vier maatschappijen £1,300,000 “demurrage” hadden moeten betalen, wegens onvoldoende haven accommodatie in de Kolonie. Spreker ging verder na de motieven die de maatschappij hadden geleid tot het schema. Hij wees er Dr. Smartt op, dat hij noch het ontwerp noch de getuigenis had gelezen, daar hij anders bekend zou zijn met de voorwaarden van overname door de regeering te eeniger tijd.<br>De SPEAKER riep spreker weder tot de orde.<br>De heer ZIETSMAN betreurde het Dr. Smartt niet op alle punten van antwoord te kunnen dienen. Het was sprekers plan niet geweest te spreken in deze zaak, noch zijn stem in deze zaak te gebruiken. Spreker hoopte echter, dat ieder lid een houding in dezen zou aannemen, afgezien van partijschap, en dat een volledig onderzoek in select comité zoude worden gemaakt naar de aanklachten uitgesproken door Dr. Smartt. Hij meende, dat ’t prestige van ’t Huis zulks na de rede van Dr. Smartt eischte.<br>De heer HOCKLY zei, dat men thans zag wat het gevolg was van de motie van Dr. Hoffman. Daarna weidde hij uit over de machten en recht van het Huis en select comités. Hij meende, dat de beslissing van ’t select comité finaal was. Hij hoopte, dat men de motie Hoffman zou afstemmen.<br>De heer WYNNE begon met te zeggen, dat hij geen aandeelen in de maatschappij had, dus onpartijdig kon spreken. Spreker meende, dat het select comité over de zaak gezeten had, en daarbij landsbelangen op het oog had gehad. De “preamble” was niet bewezen bevonden in select comité, en was het Huis, volgens spreker, verplicht zich daarbij neder te leggen. Spreker was er echter voor, dat het comité macht zou hebben meer getuigenis in te winnen, doch hij zou stemmen tegen terugzending van het ontwerp naar ’t comité.<br>Kolonel SCHERMBRUCKER meende, dat een uitspraak recht kon zijn en toch de redenen er voor genoemd verkeerd. Hij meende dat het wenschelijk was om het rapport terug te verwijzen naar het select comité. Was hij een lid van het select comité geweest, zou hij het rapport weer terug hebben gezonden zonder een woord er aan toe te voegen. De getuigenis was daar, en men had geen andere redenen noodig. De heer Jagger had zijn oordeel geveld volgens de beste belangen van het land, en dus was het belachelijk om ’t rapport terug te verwijzen. Hij zou dus tegen de motie stemmen.<br>De heer J. C. MOLTENO meende, dat diende onderzocht te worden wat het best te doen was in belang van het land. Spreker refereerde naar het gezegde van een kapitein, die zeven jaar geleden aan spreker gezegd had, dat hij voor de eerste en voor de laatste maal in Zuid-Afrika was geweest, wijl hij geen kans had gehad zijn hout te lossen. Spreker had bovendien gehoord van autoriteiten, dat de Kolonie te weinig havens had en iedere haven mogelijk moest opnemen. Spreker protesteerde daarom tegen de houding van den heer Wynne, die namens zijne constituenten geprotesteerd had tegen de Saldanhabaai, wegens competitie met Port Elizabeth. Spreker meende, dat men niet de belangen van een of andere haven in het bijzonder mocht beschouwen, doch de belangen van den belastingbetaler in het algemeen. Verschillende zeeofficieren hadden spreker verzekerd, dat Saldanhabaai de fijnste haven was van de Kaapkolonie.<br>De SPEAKER wees er op, dat er geen tweede lezing reden kon gehouden worden.<br>De heer MOLTENO zeide, dat het moeilijk was zich aan de orde te houden, waar verschillende punten waren aangeroerd door verschillende leden. Spreker trachtte aan te toonen, waarom de opening van Saldanhabaai in belang van de Kolonie was. En spreker meende, dat waar het gouvernement niet de gelegenheid aangreep om een werk te ondernemen, mocht men niet een private maatschappij daarin belemmeren. Er moest slechts voorziening zijn, en die voorziening bestond, volgens spreker, in het ontwerp, dat de regeering de geheele zaak tegen billijke kosten zou kunnen overnemen. Spreker wilde, dat Zuid-Afrika ontwikkeld werd, in zoo uitgebreid mogelijken zin. Daarom meende spreker moest de zaak teruggaan naar ’t select comité. En spreker was het eens met den afgevaardigde voor Wodehouse, dat als er eenigen twijfel daaromtrent bestond, die twijfel opgeheven was na de rede van Dr. Smartt. Spreker betreurde dat die afgevaardigde niet aanwezig was, doch wilde spreker zeggen, dat hij nooit vuiler of gemeener rede had gehoord in het Huis dan van dien afgevaardigde. Spreker geloofde echter, dat die afgevaardigde niet steeds verantwoordelijk gehouden kon worden voor zijne woorden. Ook had hij een vreemdsoortige houding aangenomen sedert hij was afgezet als leider zijner partij. Spreker critiseerde de houding door Dr. Smartt aangenomen scherp. Die afgevaardigde had geweten, toen hij zijne insinuaties uitsprak, dat vele leden die aandeelen hadden, voordat zij een zetel in dit Parlement hadden. Hij hoopte, dat men het belang van havens voor dit land van hooger standpunt zou beschouwen, dan van een persoonlijk standpunt. Niemand beter dan de afgevaardigde van Kaapstad, de heer Jagger, kon overtuigd zijn van ’t noodige van meerdere havens. Spreker herhaalde als de regeering niet op het schema inging was het schandelijk, als het Huis eene private maatschappij, die het intiatief nam, in de uitvoering daarvan belemmerde. Spreker zou daarom de motie voor ’t Huis beslist ondersteunen.<br>De heer JAGGER wilde de gelegenheid te baat nemen om een uitleg te geven. Ten eerste had men gezegd, dat hij bevooroordeeld was. Wel als Kapenaaar had hij natuurlijk zijn eigen opinie over de zaak. Toen hij echter op ’t comité benoemd werd, had hij getracht onbevooroordeeld te handelen. Hij zou de reden opnoemen waarom hij de bill had uitgeworpen. '''Hij wees op de produkten van het land in de nabijheid van Saldanhabaai. Eieren, groenten en graan werden daar geproduceerd. Twee lijnen van Kaapstad waren reeds gemaakt en zij waren genoeg om het land daar te ontwikkelen. Daarom, meende hij, dat een haven het land niet meer kon ontwikkelen, omdat er geen produkten waren om overzee te vervoeren.'''<br>De SPEAKER riep hem tot de orde en zei, dat hij zich moest houden bij de motie voor het Huis.<br>Sir HENRY JUTA en de heer D. C. DE WAAL zeiden, dat zij ook over de zaak gesproken zouden hebben, maar volgens de regeling van den Speaker konden zij zulks niet doen.<br>De heer JAGGER zei, dat hij dus ook niets meer zou spreken.<br>Sir HENRY JUTA zeide, dat hij een lid van het select comité geweest was, en hij wenschte de redenen te geven, waarom hij tegen de terugzending naar het comité was. Dit echter werd niet toegelaten dus kon spreker alleen zeggen, dat hij tegen de motie was.<br>De PROCUREUR-GENERAAL refereerde naar de uitdrukking van Dr. Smartt, waar hij de regeering had opgeroepen, hare meening uit te spreken, betreffende het Saldanhabaai schema. Spreker refereerde naar de “Hansards” van vorig jaar, om de houding der regeering in deze toe te lichten, om te bewijzen, dat de regeering niet voornemens was iets te doen of te ondernemen tegen de landsbelangen. Spreker meende verder, in antwoord op een vraag van Dr. Smartt, dat het geheel een persoonlijke opvatting was, of een lid van het Ministerie gerechtigd was aandeelen in zulk eene maatschappij te hebben of niet. Wat betrof de terugzending naar een select comité was spreker overtuigd, dat men niet meer feiten zou hooren. Spreker meende, dat de eenige reden, die Dr. Hoffman zou gehad hebben voor zijn voorstel kan geweest zijn, om de bill te redden. Spreker meende verder, dat het de plicht der regeering was het werk zelf te ondernemen, en hoopte spr. dat in de volgende sessie een wetsontwerp in dien geest zoude worden voorgebracht door de regeering. Wat betrof terugzending van het ontwerp naar het select comité, meende spreker, dat zulks verspilling van tijd was. Men zou de redenen der verwerping thans even goed van den voorzitter kunnen hooren, als de regels van het Huis dit toelieten. Men kon echter, volgens spreker, geen comité daartoe dwingen. Wanneer het comité de eer van het Huis, die aangetast was, zou kunnen redden, zou spreker het voorstel met beide handen aangrijpen, doch hij was het niet met den afgevaardigde voor Wodehouse eens, dat het comité daartoe macht had.<br>De heer MERRIMAN herhaalde hier, wat hij had gezegd en bedoeld.<br>De PROCUREUR-GENERAAL zeide, dat hij het voordeel van terug verwijzing naar een select comité daarvoor niet inzag, wijl het hem voorkwam dat dit en het schema twee verschillende zaken waren.<br>De heer WALTON wilde weten waarom Dr. Hoffman geen redenen had genoemd hoe hij zijn motie voorstelde Het was alles niets anders dan een aanval op de leden van het select comité. Spreker kon dus niets anders dan tegen de motie stemmen. Hij meende dat de bestaande havens voldoende waren.<br>De SPEAKER riep hem tot de orde.<br>Spreker ging voort te zeggen dat de Saldanhabaai nooit handel met het noorden zou drijven. Spreker meende dat er iets uit de orde was met de financiën van de maatschappij. Als hij de getuigenis las dan kwam hij tot de gevolgtrekking, dat het comité geen ander rapport had kunnen uitbrengen. Spreker trachtte daarna Dr. Smartt schoon te wasschen. Aangaande ministers, meende hij, dat zij meer speciaal het geheele land vertegenwoordigen, en als zoodanig behoorden zij geen deel te nemen in zulke financieele schema’s, die competeerden met de beste belangen van het land. Hij eindigde door te herhalen dat hij tegen het voorstel Hoffman zou stemmen.<br>De heer SAMPSON wees op de regels van het Huis, nadat een ontwerp door een comité was onderzocht. Als de “preamble” door het comité niet bewezen was geacht, was de regel van het Huis dat het ontwerp viel. Redenen konden niet worden gevraagd voor de houding door het comité aangenomen, aangezien deze redenen dan besproken konden worden. Alleen in geval men vermoeden had dat corruptie of iets van dien aard had plaats gehad kon men toelichting der motieven vragen.<br>De heer MALAN wees er op, dat in het select comité drie leden, de heeren Hill, Searle en Rabie voor de preamble en de voorzitter (de heer Jagger) de heer Bailey en Weeber tegen de preamble hadden gestemd. De voorzitter had zijn beslissende stem tegen gegeven, zeide spr. om de zaak open te houden. In verband hiermede vroeg spreker of hij een amendement kon voorstellen in dien geest, om de origineele motie zoodanig te amendeeren, dat daarin zouden worden opgenomen de woorden: “met het doel om van het select comité de verzekering van het open houden der kwestie te krijgen.” Het amendement werd echter buiten de orde verklaard.<br>De heer SAUER zei, dat hij de zaak niet wilde bespreken. Hij was het eens met den Procureur-Generaal, dat het beter was dat de regeering een spoorweg van Saldanhabaai zelf behoorde te bouwen van Saldanhabaai naar de hoofdlijn; echter vond hij het vreemd zulks van hem te vernemen. De reg. had zich, zei hij, feitelijk verklaard ten gunste van het schema door eenige amendementen op de bills voor te leggen.<br>Sir GORDON SPRIGG zei, dat de regeering nooit had verklaard wat zij in deze zaak van plan was.<br>Wel, zei de heer SAUER, een regeering hield gewoonlijk er een brein op na, dat voor groote verandering vatbaar is. In den gewonen loop van zaken beteekende het indienen van amendementen dat men in beginsel met een bill eens is. Hij hoopte dat de motie aangenomen zou worden. In het Engelsche lagerhuis werd dit meer dan eens gedaan. Daarom was het geen reflectie op het comité. Spreker zei, dat smaaksche dingen gezegd waren in het Huis. Bijv. Kol. Schermbrucker had gezegd, dat als hij lid van het comité was, hij de order van het Huis niet in aanmerking zou nemen. Daarom was het noodig om het rapport terug te verwijzen. Na de aanspraak van Dr. Smartt was het des te meer noodig om zulks te doen. Hij was er zeker van, dat de toespraak van Dr. Smartt wijd en zijd naar het land gezonden zou worden, bijv. naar de “E. P. Herald”, en deze had gemeene beschuldigingen tegen de leden van het parlement gemaakt en alzoo de eer van het Huis geschonken. Daarom kon het niet anders, men moest het rapport terug naar het select comité verwijzen om de reden te hooren, waarom het lichaam de bill had uitgeworpen. Werden de zware beschuldigingen van Dr. Smartt herhaald dan moesten verdere stappen genomen worden. Hij zou dus stemmen voor de motie van Dr. Hoffman.<br>De heer ABE BAILEY stelde de verdaging van het debat voor. In stemming gebracht verklaarde de Speaker de verdaging van het debat verworpen.<br>De heer ABE BAILEY vroeg de verdeeling.<br>Dr. SMARTT vroeg of de leden die in het schema geinteresseerd waren, buiten stemming konden worden gehouden.<br>De SPEAKER: Neen.<br> De heer WALTON vroeg, welke middelen het Huis dan had om zulks te voorkomen.<br>De heer MERRIMAN drong op stemming aan.<br>Tegen verdaging van het debat waren 32 leden, n.l.:<br>Badenhorst, Dr. Beck, Beyers, Burton, Cillié, Currey, Dempers, N. F. de Waal, A. S. du Plessis, M. J. du Plessis, Du Toit, Dr. Hoffman, Joubert, Krige, Malan, Merriman, J. T. Molteno J. C. Molteno, Oosthuizen, Rabie, Rademeyer, Sauer, Charles Searle, Silberbauer, J. A. Smuts, Sonnenberg, Dr. Te Water, Theron, Van der Merwe, Van Huyssteen, Van Zijl, Weeber.<br>Voor verdaging 29 leden, n.l.:<br>Abé Bailey, Blaine, Cartwright, Crosbie, D. C. de Waal, Douglass, Frost, A. J. Fuller, Graaff, Hockly, Jameson, Jagger, Sir Henry Juta, Michell, Oats, Olivier, Runciman, Sampson, Schermbrucker, James Searle, Slater, Dr. Smartt, Sir Gordon Sprigg, Stead, Walton, Warren, Wienand, Wood, Wynne.<br>Zoodat de verdaging met 4 stemmen meerderheid was verworpen.<br>De heer HOOKLY stelde thans de verdaging van het Huis voor.<br>In stemming gebracht verklaarde de Speaker de verdaging aangenomen.<br>De heer SAUER vroeg de verdeeling.<br>Dr. SMARTT vroeg weder of de betrokken leden buiten stemming konden worden gehouden.<br>De SPEAKER wees er op, dat de stemming ging over al of niet verdaging van het Huis, waarin geen betrokken partijen waren.<br>In stemming gebracht waren tegen verdaging 35 leden, voor verdaging 33 leden, zoodat met 2 stemmen meerderheid tot niet-verdaging besloten werd.<br>De heer WARREN hervatte daarop ’t debat, doch hoewel hij vele woorden gebruikte zei hij slechts tegen de motie te zullen stemmen, waarna hij andermaal de verdaging van het debat voorstelde.<br>Sir H. JUTA secondeerde.<br>Tot stemming gebracht zijnde verklaarde de Speaker dit voorstel aangenomen.<br>De heer SAUER vroeg een verdeeling doch trok later zijn voorstel terug.<br>Het debat werd dus verdaagd en wel tot 26 Augustus.<br>Het Huis verdaagde om 6.20.</ref> Op 14 Augustus 1903 is die debat rondom die skema op die lange baan geskuiwe.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Waarom 'n 2 vt.-spoorlyn? === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Charles Tennant Jones (LWV van Port Elizabeth) het reeds op 28 Julie 1891 tydens 'n parlementsitting in die Wetgewende Vergadering gesê dit is onwenslik om 'n spoorwegbreedte van 3 voet 6 duim, wat tot nog toe op al die regeringspoorweë gebruik is, nou te loop staan en "breek" op die lyn vanaf Vrijburg na Mafeking omdat die [[British South Africa Company]] van Rhodes dit so wil doen. Reeds word gewys op die lastigheid van die oorlaai, die noodsaaklikheid om alles te dupliseer (werkswinkels, stasies, ens.). Dwarsoor die land wil mense juis gelykvormigheid hê.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering. Dingsdag, 28 Julij. Vrijburgsche Spoorwegverlenging, 30 Julij, p. 3: De heer Jones stelde voor: Dit Huis is van gevoelen dat het niet wenschelijk is dat de spoorweg-breedte van 3 voet 6 duim tot hiertoe gevolgd op al de Gouvernements spoorweglijnen, worde gebroken op de lijn van Vrijburg naar Mafeking, door de Britsch Zuid-Afrikaansche Maatschappij onder Overeenkomst van 23 Januarij, 1890. [...] Het veranderen van het spoor had veel bezwaar, b.v. de kosten van het overladen, de noodzakelijkheid van nieuwe werkplaatsen, enz. Overal elders had men een strekking om het geheele land door dezelfde breedte van spoor te hebben.</ref> Die Kaapse regering kan dus nie aanvoer hulle het nie geweet nie. Gedurende die 1897-sitting van die Parlement, toe die Caledon-spoorwegwet onder bespreking was, het dit duidelik geword dat 'n groot aantal lede van die Wetgewende Vergadering van mening was dat die tyd nou aangebreek het om die bou van duur lyne, wat £7 000 tot £8 000 per myl bedra, te staak, en dat daar begin moes word met die bou van ligter spoorweë, wat vir die helfte van daardie koste gebou kon word.<ref name="Bodtker1" /> Van die aanloklike redes (eintlik verkoopsargumente) wat aangevoer is, sluit in: * Smaller lyne kan breër (hoof)spoorlyne "voed" (of by inloop)<ref name="Bodtker1" /> * Geen deel van die Kolonie het genoeg bevolking of groot/swaar nywerhede om die uitgawe van £5 000 tot £8 000 per myl te regverdig nie. Dit is ook sterk te betwyfel of so 'n spoorweg die bevolking of nywerheid tot so 'n mate sal vermeerder of verhoog dat so 'n lyn binne 'n paar jaar die bedryfskoste sal verhaal en 'n redelike opbrengs op die insetkoste sal lewer.<ref name="Bodtker1" /> * Bloot omdat dele van die Kolonie nie bevolk genoeg is vir 'n 3 voet 6 duim-spoor nie, beteken nie daardie plekke hoef heeltemal sonder 'n spoorlyn te bly nie. Enige spoorweg is beter as geen spoorweg.<ref name="Bodtker1" /> * Ondertussen is besluit om weg te doen met onnodige duur stasies en allerhande bykomstighede en net te fokus op ontwikkelingslyne.<ref name="Bodtker1" /> * Die lyne is goedkoop (£2 000 per myl), met minimale rente op die skuld wat aangegaan is.<ref name="Bodtker1" /> * Soos 'n sakeman moet mens klein begin, en aanhou win. Dink aan 'n sakeman wat 'n winkel in 'n nuwe land oopmaak: hy sal eers geboue oprig volgens die klandisie wat hy verwag; soos die besigheid uitbrei, sal hy ook sy winkel vergroot. Net so kan mens 'n spoorweg van so 'n grootte en gewig bou dat die verkeer vir die eerste 10 jaar wat daaroor gaan, goedkoop vervoer kan word. Dit sal 'n dividend oplewer op die klein kapitaal wat daarin belê is. Sodra die distrik volle ekonomiese wasdom bereik het, sal die tyd ryp wees om die spoor te vervang met die swaarder spore en rollende materiaal van die hooflyn. Die hooflyn wat dan gelê word, het homself sommer reeds afbetaal! :[[Victoria (Australië)|Victoria]] in Australië word as sprekende voorbeeld voorgehou - 'n kleiner lokomotiefie sou beter gepas het by die laer produksie van die betrokke gebied. Die Australiërs het egter breë spoorlyne en groot lokomotiewe gekoop, en kan nou hul hare uit hul kop uittrek.<ref name="Bodtker1" /> * Selfs die armste dele in 'n land kan ontwikkel word, wat altyd opbrengste sal oplewer (nie altyd dadelik nie), maar soos daardie dele ekonomies groei en vooruitgaan, sal daar selfs meer vertakkings bykom. En dit, sonder om die staatskas onnodig te belas.<ref name="Bodtker1" /> * As die 2 vt.-spoorlyn in ander lande kan werk, dink net wat dit vir die Kaap kan beteken. Die Franse begin ook nou oorskakel na smalspoorlyne toe, en ander lande het geen probleem daarmee om spore aan te lê waar daar van breedte verwissel moet word nie.{{voetnota|Die leser sal vinnig in die teks ontdek die Franse is op presies dieselfde tydstip waar die Kapenaars nou is - ook hulle aanlê van smalspore is nog onbeproef.}}<ref name="Bodtker1" /> * Die boer sal maar te bly wees vir enige spoorlyn wat na sy kant toe kom, en met albei hande aangryp. Natuurlik sal dit 'n tydjie duur vir die boere om aan die nuwe omstandighede gewoond te raak, maar die boere sal dan tienvoudige opbrengs kan lewer. Selfs al maak die spoorweë geen direkte wins nie, is daar altyd die indirekte wins tot almal se voordeel.<ref name="Bodtker1">''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kleine spoorwegen voor de Kaapkolonie. 21 Februarie, p. 3: (Door C. Bodtker, civiele ingenieur.)<br>Gedurende de 1897 zitting van het parlement, toen de Caledon spoorwegwet onder discussie was, werd het duidelijk dat een groot aantal leden van de wetgevende vergadering van opinie waren, dat de tijd thans gekomen was, dat de aanbouw van dure lijnen, die £7,000 tot £8,000 per mijl kosten, moest ophouden, en dat men een begin moest maken met het bouwen van lichtere spoorwegen, die voor de helft dier kosten konden aangelegd worden. De ed. heer John X. Merriman ging zelfs zoover om voor te stellen, dat men de thans bestaande spoorwegbreedte moest opbreken. De commissaris van publieke werken verklaarde zich tegen eenige verandering van de breedte voor den Caledon spoorweg, daar deze het eerste stuk was van een doorgaande lijn naar het oostelijke gedeelte der Kolonie, die den tegenwoordigen afstand per spoorweg tusschen Kaapstad en Port Elizabeth aanzienlijk zou verminderen, en een ieder, die, zooals de commissaris, geloof slaat aan de toekomst der Kolonie, moet toestemmen, dat hij volmaakt gelijk had met zijne objectie, zoolang er waarschijnlijkheid bestond dat de gemelde lijn een hoofdlijn zou worden. Het is wel bekend dat een breken van de spoorwegbreedte op een hoofdlijn extra oponthoud en ongemak veroorzaakt. Sir James Sivewright, de commissaris, was echter ten gunste van lichtere lijnen als “voeders” voor de hoofdlijnen, en nu hij zich in die richting uitgesproken heeft, mag men hopen, dat met het blijkbare gevoelen van het meerendeel der leden van het huis ten gunste van zulke lijnen, de dag niet meer ver af is, dat de Kolonie hare “lichte spoorwegen” zal hebben; namelijk lijnen met een twee voet breedte, of daaromtrent, in plaats van de tegenwoordige breedte van 3 voet 6 duim.<br>Alle autoriteiten op het gebied van spoorwegen komen overeen, dat geen enkel deel der Kolonie genoeg bevolking of groote nijverheidstakken bevat, om de uitgaven van £5,000 à £8,000 per mijl voor onze spoorwegen te rechtvaardigen, vooral niet als zulke spoorwegen slechts voor een zeker distrikt moeten dienen. Ook is het niet waarschijnlijk dat door het bekomen van zulk een spoorweg, de bevolking of nijverheid zoodanig zal toenemen, dat binnen eenige jaren zulk een lijn de kosten van bewerking en een redelijke rente op het besteede kapitaal zal afwerpen. Doch moeten daarom die deelen van de Kolonie geheel zonder spoorweg communicatie blijven? Is het dan niet beter de bestaande breedte te breken? Het is het laatste dat de voornaamste objectie schijnt te zijn tegen spoorwegen met een breedte van zegge 2 voet. De meeste personen zullen erkennen dat een spoorweg met een kleine breedte beter is dan glad geen spoorweg, en dit wordt dan ook bewezen door het feit, dat al deze kleine spoorwegen in al de landen waar zij ingevoerd zijn, zeer veel hebben bijgedragen tot bevordering der welvaart van de distrikten, die zij doorsnijden, en meer dan iets anders hunne snelle ontwikkeling hebben veroorzaakt.<br>Een van de resultaten, waartoe de Kaapsche commissie in 1895 aangesteld om onderzoek te doen naar den aanleg en het werk van smalsporen kwam, is: “Dat over gewonen grond waar weinige natuurlijke bezwaren bestonden, het voordeeliger zou zijn in plaats van smalsporen aantenemen in verband met de bestaan de 3 voet 6 duim breedte, om “lichtere” lijnen aan te leggen op de gewone breedte; dat wil zeggen, een lichte soort van rails en sleepers te gebruiken, steile hellingen en scherpere krommingen aantenemen, en de hoogste snelheid te beperken tot zegge 12 mijl per uur. Stationsgebouwen, goederenloodsen, vee en wagen landingen en andere bijkomende zaken kunnen ook afgeschaft worden. In zulke gevallen zou weinig additioneele locomotieven of rijtuigen worden vereischt, en de koste van aanleg zou dan heel weinig meer zijn dan die van een smalspoor.<br>Zulk een denkbeeld uittevoeren mag raadzaam wezen onder de voorzegde condities, en in zulk geval zullen de kosten van aanbouw misschien heel weinig meer zijn dan die van een smalspoor. Doch ongelukkiglijk bieden die afdeelingen der Kolonie die thans spoorwegen noodig hebben, heel wat natuurlijke zwarigheden op, en zulke lichte lijnen als door de commissie aanbevolen kunnen hier alleen gebouwd worden tegen het dubbele van wat een 2 voet breede spoorweg zou kosten. En waarom zou men dan niet de goedkoopste der twee spoorwegen aanleggen, zoolang die het vervoer kan dragen, en even goedkoop of zelfs goedkooper kan bewerkt worden? Waar een lijn ten koste van zegge £2,000 per mijl gebouwd, een rente zou opleveren, zou een spoorweg, die tweemaal dat bedrag kost, niet meer dan de kosten van bewerking opleveren. De heer Mackay zegt in zijn boek over “lichte spoorwegen” het volgende:<br>“In zake den aanleg van spoorwegen moeten wij dezelfde beginselen volgen, als een bezigheidsman doet wanneer hij een winkel in een nieuw land opent. Deze zal eerst gebouwen optrekken berekend naar het bedrag der bezigheid die hij verwacht te doen, of met zijn kapitaal kan doen, en naar mate zijne bezigheid zich uitbreidt, in die mate zal hij ook zijn winkel vergrooten. Als een kleine spoorweg in een distrikt wordt gebouwd met zulke grootte en gewicht van spoorstaven (rails) dat het op goedkoope wijze het traffiek kan dragen dat waarschijnlijk in de eerste 10 jaren er over zal gaan, dan zou het een dividend opleveren op het kleine kapitaal er in gestoken, en dit gedurende het meerendeel zoo niet het geheel van dien tijd; en als het distrikt er door behoorlijk was ontwikkeld, dan zou het tijd genoeg zijn om hem te vervangen door de zwaardere rails en rollend materiaal van den hoofdlijn.<br>Het feit zelf dat er een lichte spoorweg door een distrikt loopt, maakt dat de hoofdlijn er later goedkooper kan gelegd worden, dan wanneer men er dadelijk mee begonnen was, en als het werk behoorlijk wordt ingericht behoeft er geen hindernis aan het vervoer te worden gedaan.<br>Door het volgen van dit stelsel van spoorweg aanleg ten einde arme distrikten te ontwikkelen, zou een land spoorwegen bezitten die altijd hun renten op het kapitaal opleveren, en dientengevolge kunnen ook later andere distrikten een spoorweg hebben, en dit zonder dat die een druk uitoefenen óp de financiën van het land.”<br>Het is ongetwijfeld dat deze politiek de rechte is voor deze Kolonie, en hoe spoediger men ze aanneemt, hoe beter voor alle belanghebbenden. Deze lichte spoorwegen zijn bewezen een succes te zijn in andere landen, en moeten dit zijn in een land, dat zooveel hulpbronnen heeft als de Kaapkolonie.<br>De Duitschers zijn over het algemeen zeer voorzichtig voor zij iets nieuws aannemen, doch toen het Pruisische gouvernement in 1892 overtuigd was dat lichte spoorwegen een noodzakelijkheid waren geworden, en in vele gevallen verkieselijker waren boven den aanleg van gewone wegen, die een jaarlijksche uitgave vereischten zonder iets op te leveren, toen zeide de Pruisische minister van publieke werken bij het voorstellen der derde lezing van de wet op lichte spoorwegen het volgende: “In andere streken is de aanbouw en het bewerken van dergelijke lichte spoorwegen een zegen voor het land geweest. Iemand, die door Noord-Italië, België of Holland reist kan zichzelven overtuigen welk een zegen deze lichte spoorwegen geweest zijn. Het is alsof men besproeiingskanalen door de velden heeft gemaakt, en alles groeide en bloeide onder den vruchtbaarmakenden stroom. In Noord-Italië vooral is het nut dat zij gesticht hebben zoo duidelijk, dat zelfs de onopmerkzame reiziger zijne aandacht op hen moet vestigen.”<br>Slechts zes jaren zijn verloopen, sinds deze woorden gesproken waren, en wat was het gevolg? Eenige duizenden van mijlen lichte spoorwegen zijn gebouwd geworden, en allen hebben beantwoord, uit een geldelijk zoowel als uit een ingenieurs oogpunt, zooals eenige door mij aan te halen cijfers zullen bewijzen.<br>Inderdaad zulk een zegen voor Duitschland is dit stelsel van lichte spoorwegen geweest, dat de provinciale en plaatselijke autoriteiten heden overal lichte spoorwegen aanleggen in plaats van wegen, want de laatsten kosten van £25 tot £40 per mijl elk jaar aan onderhoud, terwijl de eersten, indien goed bestuurd, renten en dividenden opleveren.<br>Wanneer men de boeren in deze kolonie vraagt waarom zij zich niet meer toeleggen op landbouw, dan is hun antwoord steeds, omdat zij geene markten in de nabijheid van hunne plaatsen hebben, en het vervoer naar de naaste spoorwegstatie, misschien meer dan honderd mijlen ver, te duur is, en het noodig maakt, dat hunne ossen steeds op pad moeten zijn in plaats van de landen te beploegen. Als een kleine spoorweg door of nabij hunne plaatsen liep, zou zulk een antwoord geen reden van bestaan hebben, en ik ben er van overtuigd dat dan de meeste boeren van den spoorweg zouden gebruik maken, en veel meer land zouden bebouwen. De Zuid-Afrikaansche boer maakt graag geld en als hij de gelegenheid er voor heeft, doet hij alles wat hij kan om zijne inkomsten te vermeerderen. Wij bezitten in de Kolonie vele vruchtbare distrikten, die op het gebied van landbouw geen vooruitgang kunnen maken zonder een spoorweg; en als deze distrikten spoorwegcommunicatie hadden, zouden zij in vele gevallen tienmaal zooveel kunnen produceeren als thans. Doch zulk eene verbetering vindt niet dadelijk na den aanleg van een spoorweg plaats. Een zekere tijd is noodig om de boeren te doen gewoon geraken aan de veranderde omstandigheden en in dien tusschentijd zullen de spoorwegen misschien niet meer dan hunne werkonkosten vergoeden; maar zelfs in zulke gevallen behooren zij gebouwd te worden, wegens het voordeel aan hen verbonden. Het komt er niet op aan of deze spoorwegen al dan niet direkt betalen, want de indirekte winst mag grooter zijn dan het direkte verlies. Dit wordt ook bewezen door den algemeenen bestuurder van spoorwegen in zijn rapport over de bestaande lijnen.<br>Er zijn een aantal distrikten in deze Kolonie die een “kleinen spoorweg” zouden onderhouden kort na den aanleg er van, zoo de kosten van aanbouw geen £2,500 per mijl te boven gaan, en de lijn op spaarzame wijze bewerkt wordt. Maar op het oogenblik is er geen enkel distrikt, dat in staat is een lijn te onderhouden, gebouwd volgens de tegenwoordige breedte, en een berekende aanlegkosten van £7,000 tot £8,000 per mijl. De aanleg van zulke kostbare lijnen zou het land elk jaar een groot verlies veroorzaken. Men behoeft slechts het rapport te lezen van het parlementaire staande comité op spoorwegen, aan wien de wetgevende vergadering van Victoria deze kwestie van smalsporen opdroeg in 1895, en dan zal men uitvinden aan welke vreeselijke gevolgen die Kolonie leed door het ingaan op dure spoorweglijnen, toen de traffiek hun aanleg niet vereischte. Uit de door dit comité aangehaalde cijfers blijkt het, dat het vervoer op de spoorwegen bij verre na niet de grens bereikte die de breedte en wijze van aanleg kan vervoeren, en dat die spoorwegen aangelegd zijn zonder het oog te houden op het vervoer, en tegen kosten die geheel buiten evenredigheid waren met de verwachte inkomsten. “Kleine spoorwegen” van 2 voet breed met een 15 ton lokomotief konden een veel grooter vracht per trein hebben gedragen, dan die spoorweg al die jaren gemiddeld droeg; zij zouden de distrikten die zij moesten dienen voldoening hebben gegeven, en volgens het rapport van het comité slechts ¼ van het kapitaal hebben gekost. Met dezelfde inkomsten, werkkosten en rato van interest, zou het verlies £15,000 tot £20,000 minder zijn geweest, als men “kleine spoorwegen” had gebouwd. Niettegenstaande de tegenwerking van den hoofd ingenieur van de Victoria spoorwegen, die de bestaande breedte niet wilde veranderd hebben, besloot de commissie aan te bevelen dat een of twee proeflijnen in geschikte distrikten zouden worden gebouwd met een breedte van 2 voet.De uitbreiding van het gebruik van 2 voet lijnen in Frankrijk en de Fransche bezittingen, wordt in een artikel in het Engelsche nieuwsblad The Engineer, aldus beschreven.“De ondersteuners van het smalspoor systeem hebben de Kamer er toe gebracht om te beschouwen dat boven een zekere hoogte, de gewone breede spoorwegen onnoodige en onproduktieve uitgaven veroorzaken, en dat met een hoofdsysteem van gewone spoorwegen het geld veel nuttiger gebruikt wordt om twee honderd mijlen ‘voedlijnen’ aanteleggen dan de bestaande lijnen de helft of het kwart van dien afstand te verlengen. De voorstanders van de smalsporen staan er op dat elk Fransch dorp door zijn klein spoorwegje behoorde verbonden te zijn, en zij argumenteeren dat de vermeerdering in transport vergemakkelijking meer zou opbrengen door de aansporing van landbouw en andere nijverheid, dan zij zouden kosten.”In Pruisen bestaan, sinds de “lichte spoorwegen wet,” in 1892 gepasseerd werd, niet minder dan 120 lichte spoorweg lijnen van verschillende breedten, en zijn er 60 in aanbouw.In 1897 in België had men 1,041 mijlen lichte spoorwegen. De gewone breedte is er 3 voet 3{{breuk|3|8}} duim, behalve in spoorwegen die men wil laten aansluiten aan die van Holland, waar de breedte 3 voet 6 duim is, terwijl de vroegere standaard breedte van 4 voet 8½ duim slechts bij uitzondering toegelaten wordt, in geval van korte lijnen die een zwaar traffiek moeten dragen. In de voormelde drie landen zijn verschillende breedten aangenomen; in België gebruikt men er drie, in Pruisen alleen 9 verschillende, en in het geheele Duitscland omtrent 30 breedten. Geen vaste, onveranderlijke regel kan neêrgelegd worden omtrent de aantenemen breedte, daar alles afhangt van het bedrag gelds beschikbaar voor den aanbouw, het waarschijnlijk bedrag van het vervoer, de kosten van het bewerken der lijn, enz. Toen ik sprak van een 2 voet breedte als de meest geschikte voor de Kolonie op het oogenblik, deed ik dit met het oog op zekere lijnen die spoedig hunne werkonkosten zouden opleveren, indien op deze breedte aangelegd; maar ik ben, aan den anderen kant, geheel overtuigd dat er ook distrikten zijn waar een lichte spoorweg van de gewone breedte beter zou beantwoorden. Er schijnt in de Kolonie een sterk gevoel te bestaan tegen het breken van de gewone breedte; “liever glad geen spoorweg als dit”, is eene uitdrukking die dikwijls gehoord is. Doch door te bewijzen dat men in andere landen niets tegen dit breken van de breedte heeft, zoolang dit niet geschiedt op een hoofdlijn, die doorvervoer heeft, doch slechts op “voeders” hoop ik aantetoonen dat de voorgemelde uitdrukking eene verkeerde is.</ref> * Die oorlaaikoste verskil van land tot land. In Indië is dit 1 pennie per ton; in Frankryk 2 pennies per ton; in Sakse (Duitsland) is dit 1 pennie per ton; in Suid-Australië is dit tussen 3 tot 5 pennies per ton. In die Kaapkolonie, waar arbeid goedkoop is, kan dit ongetwyfeld minder wees.<ref name="Bodtker2" /> * Omdat smalspore hul eie treine en trokke het wat alleen staan, kan die rollende materiaal van die hooflyn (die 3 voet 6 duim), sowel as ou waens, ens., nie daarop gebruik word nie. Dit is glo een van die sterkste argumente wat geopper kan word: As die groot trokke van die hooflyn nie eens fisies op dieselfde spore as die klein, stilstaande waentjies op die taklyn kan pas of gly nie, kán hulle mos nooit per ongeluk teen mekaar vasry of bots nie.<ref name="Bodtker2" /> * Dit is nie meer nodig om 'n spesiale werkswinkel te hê nie. Die werktuigkundige kan sommer na die plek self gaan, of die lokomotief kan op 'n abbawa gelaai word, so klein is hy.<ref name="Bodtker2" /> * Spoed is nie so 'n groot faktor of noodsaaklikheid op die taklyne of platteland nie. Die spoorlyne sal daarom langer hou omrede die trein veerlig is; die wrywing en slytasie is ook minder sodra daar gerem word. Die onderhoudskoste is dus minder.<ref name="Bodtker2">''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. Kleine spoorwegen. 25 Februari, p. 3:<br>II<br>Het parlementaire comité van Victoria ging flink op de kwestie van breedten in, en de getuigenis van een aantal welbekende spoorwegmannen werd gehoord. In het opsommen van deze getuigenis, zegt het comité:<br>“Terwijl de getuigenis bewijst dat de aanleg van deze smalsporen zich in verscheidene landen uitbreidt en dat zij die praktische ondervinding er van hebben, gunstige opinies omtrent hun nut hebben, wordt het door de ingenieurs van het departement en andere getuigen aangemerkt, dat 2 voet en 2 voet 6 duim lijnen voor gewone spoorwegdoeleinden waardeloos zijn, en dat de voordeelen verkregen door hunne invoering overtroffen zullen worden de nadeelen verbonden aan het afwijken van de gewone breedte in Victoria in gebruik. De zaak is echter niet geheel en al eene van het ingenieursvak, en te veel gewicht moet niet gehecht worden aan de getuigenis van de ambtenaren van het departement.”<br>De heer Mais, hoofdingenieur van Zuid-Australië, waar de breedte op drie plekken gebroken wordt, zegt:— „Waar er een gering vervoer bestaat, geloof ik niet dat dit punt de moeite waard is,” en in een memorandum, door hem aan het comité gezonden, zegt hij:—<br>„Ik ben geen voorstander van eenige bijzondere breedte, maar ik heb een groote objectie tegen het breken van de breedte, indien die een grooten invloed heeft op de voorname hoofdlijnen, omdat de last en onkosten van het overladen vermeerdert met den groei van het vervoer. Maar als de groote kwestie is, dat de kosten van aanleg van zijtakken van den hoofdweg zoo groot zijn, dat zij zulke konstruktie beletten, en er middelen gevonden moeten worden om het land te ontwikkelen, dan zou ik in zulk een geval zijtakken laten bouwen op een kleinere breedte, en mij de ongemakken van het breken der breedte laten welgevallen.”<br>De algemeene bestuurder der spoorwegen in Tasmanië, gaf het volgende als zijne opinie te kennen:—<br>„Een soort van schrikbeeld is gemaakt van de zwarigheden en kosten verbonden aan het overladen, en er is onnoodiglijk te veel hierover gezegd. Als een transportrijder zijn wagen naar de statie brengt, dan moeten de goederen afgeladen worden en weder in de spoorwegwagens worden geladen. Hetzelfde wordt precies gedaan als de hoofdlijn goederen ontvangt van de smallere zijtakken.”<br>De nadeelen die volgens de verschillende getuigen, aan het breken van de breedte verbonden zijn, kunnen opgesomd worden als volgt:—<br>1. Het oponthoud en de schade aan goederen veroorzaakt bij de stations aan de punten van vereeniging, en de kosten van het overladen.<br>2. Het verlies veroorzaakt door de isolatie (alleen staan) van het smalle spoor, die belet dat het rollend materiaal en de oudere wagens er kunnen gebruikt worden.<br>3. De noodzakelijkheid om aparte reparatie-plaatsen te hebben, met een staf van bekwame werklieden bij elk punt van vereeniging.<br>4. De zwaardere werkkosten op de smalsporen, en de mindere kansen voor goedkoop en snel vervoer van passagiers en goederen.<br>5. De kleine draagkracht van lijnen op zulk eene nauwe breedte als 2 voet of 2 voet 6 duim.<br>De kosten van overlading verschillen in de verschillende landen. In Indië is het minder dan 1d. per ton, maar in dat land is arbeid dan ook zeer goedkoop. Volgens een rapport van de commissie aangesteld om onderzoek te doen naar den aanleg, het onderhoud en het werk van smalsporen, welk rapport in 1895 aan het parlement van deze Kolonie werd aangeboden, zijn de kosten van overladen in Frankrijk 2d. per ton. In Saksen (Duitschland) kunnen 10 ton steenkolen uit een wagen van de hoofdlijn op twee wagens van den „kleinen spoorweg” overgeladen worden door twee man in 1½ uur tegen een koste van 1d. per ton. De gemiddelde rato per ton aan de punten van vereeniging in Zuid-Australië wordt gezegd van 3d. tot 5d. per ton te zijn, en in de Kaapkolonie waar arbeid goedkoop is, kan het ongetwijfeld voor minder gedaan worden. De kosten van overlading hebben geen grooten invloed op eenigen spoorweg. Zeg dat wij een taklijn hebben 50 mijlen lang, en wij 20,000 ton per jaar heben overgeladen, dan vertegenwoordigt dit tegen 3d. per ton eene uitgave van £250 per jaar of £5 per mijl.<br>De meest ernstige objectie aangevoerd tegen het afwijken van de gewone breedte, is ontegenzeggelijk het feit dat de smalsporen alleen staan, en het rollend materiaal van de hoofdlijn, even als oude wagens, enz., er niet op kunnen gebruikt worden. Het is uiterst handig voor het departement om rollend materiaal te kunnen zenden naar eenig punt, waar er plotseling eene ophooping van goederen plaats vindt; maar hoe dikwijls wordt het niet vergeten dat de lokomotieven van de zware hoofdlijn niet op de lichtere lijnen (van dezelfde breedte) kunnen gebruikt worden zonder de laatsten veel schade toe te brengen. In de opinie van zekeren ingenieur, is dit een der sterkste argumenten ten gunste van het breken der breedte, anders zou geen aardsche macht personen kunnen beletten om het rollend materiaal van de hoofdlijn op de lichtere lijnen te gebruiken, en deze laatsten te vernielen.<br>Het wordt ook beweerd, dat het noodig zal zijn om afzonderlijke werkplaatsen en werklieden te hebben om het rollend materiaal van de smallere spoorwegen te repareeren. Dit is geheel onnoodig. Als er iets hapert aan een locomotief of wagen, kunnen de reparaties gedaan worden op de plaats zelve, door werklieden van de naastbij zijnde werkplaats, en als het noodzakelijk is, dat de locomotief groote reparaties vereischt, kan die op eene speciale wagen geplaatst worden en over de hoofdlijn naar eene werkplaats worden vervoerd; hiervoor bestaan speciale ingerichte toestellen, die slechts weinige minuten werk vereischen.<br>Als men wil zeggen dat de werk-onkosten van een smalspoor veel hooger zijn dan die van de hoofdlijn, dan mist zulke bewering allen grond. Het is een aan ingenieurs welbekend feit, dat op dezelfde hellingen, een smalspoor locomotief, haar gewicht in aanmerking nemende, een veel zwaardere vracht kan trekken dan de locomotief van de hoofdlijn. Het is duidelijk, dat zoolang de „kleine spoorwegen” het traffiek kunnen baas raken, zij veel goedkooper kunnen bewerkt worden dan de breede lijnen, waar zooveel doodgewicht voor niemand wordt getrokken. Snel vervoer is eene groote noodzakelijkheid op de hoofdlijnen, maar op de taklijnen is dit niet van zooveel belang, en een snelheid van 12 tot 25 mijlen per uur, kan, indien noodig met veiligheid bereikt worden op een smalspoor.<br>De heer Everard R. Calthrop, vroeger assistent locomotief-superintendent, van de groote Indische Peninsular Spoorweg, geeft in een brief aan de „Times” een aantal belangrijke bijzonderheden omtrent het werken der smalsporen in Indië. Hij zegt:—<br>„De feiten door cijfers aangetoond met betrekking tot de drie breedten zijn even belangrijk als onomstootelijk. Vergeleken met de gewone breedte, zijn de gemiddelde kosten van de lijn die een „meter” (3 voet 3 {{breuk|3|8}} d.) breed is, iets minder dan de helft, terwijl de kosten van een 2 voet 6 duim lijn, slechts 1-5 er van bedragen. Deze cijfers sluiten al het rollend materiaal en uitgaven van kapitaal in. Maar zelfs in aanmerking nemende, dat, toen de oude hoofdlijnen gebouwd werden spoorwegstaven en rollend materiaal duurder waren, zoo hebben wij toch het feit, dat met hetzelfde geld men 400 mijlen spoorweg van 2 voet 6 duim kan bouwen en met alles voorzien voor elke 100 mijlen spoorweg van de gewone breedte. In Indië ten minste, lijdt het geen twijfel, of een smalspoor 100 mijlen lang moet, als „voeder” voor de hoofdlijn en drager van Engelsche handelswaren, een veel grooter invloed hebben op de ontwikkeling van een ongeopend distrikt, dan een lijn van de gewone breedte met 75 mijlen weg er aan, waarover de goederen door wagens moeten vervoerd worden. In zulk een geval is het alleen de smalheid en bijgevolglijk de goedkoopte van de breedte, die den invloed doet gevoelen, door goedkooper vervoer te verbinden met een grooter gebied van traffiek. De kosten van overladen bij de punten van vereeniging zijn als niets vergeleken met het besparen van wagenvervoer over een distantie van 75 mijlen.”<br>Hetzelfde argument werd gebruikt in het Kaapsche parlement, door den ed. heer J. X. Merriman, toen de Caledon spoorweg wet in de laatste zitting besproken werd. Hij toonde aan dat een lijn naar Caledon gebouwd tegen minder dan £3,000 per mijl betalen kon, waar een meer kostbare lijn dit nimmer zou doen. Hij zeide ook dat de politiek van de Kaapkolonie moest zijn om elk belangrijk middelpunt met de hoofdlijn te verbinden, een politiek die met een zwaar verlies voor het land zou gepaard gaan, tenzij een smallere breedte dan de tegenwoordige, 3 voet 6 duim, werd aangenomen.<br>De voormelde heer Calthrop zegt verder:<br>„De ondervinding bewijst, dat een 2 voet 6 duim breed spoor door een arm distrikt loopende met een passagiersvervoer van minder dan ¼ van de hoofdlijn en met een goederenvervoer van 1-20 er van, en slechts een gemiddeld inkomen leverende van £5 8sh. per week niet alleen kan bestaan, maar zelfs een grooter percentage van winsten kan opleveren dan een hoofdlijn die door de beste distrikten loopt, en al het voorname vervoer krijgt.<br>De reeds gemelde commissie in 1895 door de Kaapsche regeering aangesteld, kwam verder tot het volgende besluit:—„Dat deze proeflijnen behooren gebouwd te worden op een 2 voet breedte, volgens het Decauville systeem en dat het werk van zodanigen aard behoort te zijn, dat in het geval dat de lijn niet betaald, zij zonder groot verlies kan worden opgegeven en naar eene andere plaats verlegd worden.”<br>Met zooveel getuigenis van deskundigen ten gunste van spoorwegen met een smalle breedte, is het te hopen, dat de Kaapkolonie niet zal weifelen om zonder verder uitstel een begin met den aanleg er van te maken. Men moet echter niet vergeten dat het aanleggen en het bouwen van deze smalle sporen heel wat verschilt van die der hoofdlijnen, en ten einde zulke smalle spoorwegen te doen slagen is het noodig dat de opmeting, zoo-wel als de aanleg en het bewerken van deze kleine spoorwegen gelaten wordt in de handen van mannen die er een speciale studie van gemaakt hebben. Als de „kleine spoorwegen” slechts een copie gaan zijn van de hoofdlijnen op kleiner schaal gebouwd, zal de zaak van het begin af eene mislukking zijn. Om hiertegen te waken, zou het raadzaam voor den commissaris van publieke werken zijn om een bekwaam ingenieur naar Europa te zenden om den aanleg en de bewerking van deze kleine spoorwegen voor geruimen tijd aldaar te bestudeeren, zoodat zulk een ingenieur zijn ondervinding alhier kan te pas brengen wanneer men hier met den aanleg begint. Een feit dat in geen geval uit het oog moet worden verloren is, dat hoe meer de lijn gebouwd is in overeenkomst met het werk dat zij te doen heeft, hoe goedkooper het werk zal gedaan en hoe meer renten zij op het kapitaal zal afwerpen. Gewoonlijk gebruikt men geen transportwagen en een span ossen om werk te doen, dat door een Schotsche kar en twee ossen kan gedaan worden.<br>Het voornaamste doel van een kleine spoorweg is om een distrikt te ontwikkelen, en daarom moet het zoo aangelegd worden, dat het zulk vervoer kan vangen, zelfs als men daartoe verplicht is om heel wat een rechte lijn af te wijken. De ingenieur die dus zulk een lijn moet opmeten heeft dus een veel zwaardere taak te volvoeren, dan hij die slechts twee gegevene punten langs den kortst mogelijken weg moet vereenigen. Hij moet de voortbrengende kracht van elke plaats in het distrikt in aanmerking nemen, vóór hij kan beslissen welke van alle mogelijke wegen het meeste vervoer aan de lijn zal brengen, en dit zonder de jaarlijksche kosten van bewerking op onmatige wijze te verhoogen. De kosten van vervoer hangen voornamelijk af van de richting die de lijn volgt. Als de meest „recht-uit” afstand tusschen twee punten wordt gekozen, met sterke hellingen en scherpe bochten, met het doel om de kosten van aanleg te verminderen, dan zullen de kosten van vervoer verhoogd worden. De ingenieur moet dus beslissen of het raadzamer is de oorspronkelijke kosten van aanleg van de lijn te verminderen door die kort te maken, of de kosten van vervoer te verlagen door een lijn aan te leggen, die gemakkelijker hellingen en minder scherpe bochten heeft. Hij moet niet alleen den besten weg kiezen uit een technisch oogpunt, maar ook door cijfers uitvinden wat het bedrag van het vervoer zal zijn, vóór hij kan besluiten welke soort van kleine spoorweg het beste voor dat bepaalde distrikt zal beantwoorden.<br>Uit wat hierboven gezegd is, valt het gemakkelijk te begrijpen, dat om de meest geschikte lijn aan te leggen tusschen twee bepaalde punten en er tevens van verzekerd te zijn dat die waarlijk de beste onder de omstandigheden is, geen lichte taak uitmaakt, en een groote kennis van theorie vereischt zoowel als van ondervinding. Opmetingen worden gewoonlijk in dit land op een haastige wijze gedaan, tusschen de zittingen van het parlement, en de noodige tijd wordt niet aan ingenieurs vergund om verschillende wegen met elkander te vergelijken. Het zou derhalve een voordeel voor de Kolonie zijn als een vasten staf van opmeters werd aangehouden om degelijk na te gaan wat men van de verschillende lijnen mag verwachten, en wat zij kunnen doen, alvorens een voorgestelde lijn afgepend en gebouwd wordt. De Kolonie kan er dan zeker van zijn, dat werkelijk de beste en goedkoopste lijn gebouwd was geworden, en dat niet herhaald zal worden wat alreeds gebeurd is, namelijk dat, toen men eens besloot om de hellingen op zekere lijn te verminderen, de ingenieur die het opzicht over het werk had, in staat was om hellingen van 1 in 40 te verminderen tot 1 in 80, zonder de lengte of kosten van anleg der lijn veel hooger te maken. Alles hangt af van eene degelijke opmeting, zoowel de kosten van aanleg als het goedkoope bewerken der lijn.</ref> * Malmesbury se skuld vir die terminuslyn is ook as argument ingespan. Teen 1889 moes die Kaapse regering elke jaar £8 700 rente aan die banke in Londen terugbetaal, bloot omdat die swaar Kaapse spoorlyn daar in die Swartland lê. Dit is nog sonder om die kapitaalkoste terug te delg. Nadat al die bedryfskoste afgetrek is, het die lyn die staat net 'n skamele £340 per jaar in die sak gebring.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. Het Parlement. Wetgevende Vergadering. 26 Julij, Begrooting. 27 Julij, p.3: [...] De heer Hofmeyr vond het niet mooi van den heer Louw om lawaai te gaan opschoppen, nu een district zonder Spoorweg, als Fraserburg, iets wilde. '''Malmesbury had een Spoorweg waar men £8,700's jaars rente voor betaalde, terwijl de Spoorweg slechts £340's jaars hiervoor opbragt.''' Wat de hr. Van der Walt betreft moest hij opmerken dat er nu reeds een menigte bruggen waren aangenomen, en het zou verkeerd zijn als men een district als Fraserburg, dat door hongersnood veel geleden had, en welks bewoners in de treurigste omstandigheden verkeerd hadden, niet wilde te gemoet komen.[...]</ref> :In 1897, byna 8 jaar later, staan sake so: die landbou-ekonomie het intussen effens verbeter en die totale geld wat by Malmesbury se kaartjieskantore en vragdepots ingesamel word, trek nou by 'n indrukwekkende £460 ''per myl''. C. Bodtker (siviele ingenieur) gebruik hierdie stewige "bruto-omset" as sy groot troefkaart, maar vir die gewone belastingbetaler verswyg hy die fynskrif. Om daardie swaar breedspoortreine deurlopend te laat loop, vreet die daaglikse bedryfsuitgawes — aan steenkool en spoorweglone — 'n reuse-kapitaal op, wat beteken die uiteindelike netto wins op die staat se belegging bly steeds op 'n patetiese 1,2% staan.{{voetnota|„£1 4s. 8d. percent” (wat £1,23 in vandag se desimale geld is), beteken dit dat vir elke £100 wat die staat aan daardie myl spoorlyn bestee het, hulle slegs £1,23 per jaar se skoon wins oorgehou het. Vandaar die 1,2%.}} :Bodtker gebruik hierdie finansiële verknorsing, en verpak die blink verkoopsargument baie eenvoudig: die probleem is nie dat die platteland te min vrag lewer nie, maar dat die bestaande spoorlyn destyds hopeloos te duur gebou is (£5 794 per myl). Was hierdie lyn maar liewer 'n veerligte smalspoor wat teen slegs £2 500 per myl aangelê is, verminder die staat sy jaarlikse Londense rentekoers dadelik met meer as die helfte, wat dieselfde klein plattelandse inkomste skielik op papier in 'n reusagtige 11%-wins sal omtower.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kleine Spoorwegen. 3 Maart, Bijvoegsel:<br>III.<br>De smalspoor lijnen behooren geene steilere hellingen te hebben dan 1 in 40, als de werkonkosten zoo laag mogelijk zullen worden gehouden. Er zijn echter een aantal lijnen met scherpere hellingen gebouwd, die met winst bewerkt worden. Als een voorbeeld noemen wij de Darjeeling Himalaya Railway, die 6600 voeten klimt in 40 mijlen, door middel van steilten van 1 in 23 en 1 in 28, en dat met een twee voet breedte; op zulke steilten kan een 14 ton lokomotief een gewicht van 25½ ton op zeven goederenwagens geladen, trekken. In de Kaapkolonie zou 1 in 30 waarschijnlijk de steilste helling zijn, die op een lijn noodig zou zijn om zwaar werk te vermijden, en deze helling behoort geen verhinderding te zijn voor het bouwen van lichte spoorwegen.<br>Er is tegenwoordig geen distrikt in de Kolonie, die een spoorweg, er doorloopende met een door-traffiek van 30,000 ton, elk jaar kan voorzien, en dit kan, zooals wij later zullen zien, vervoerd worden met een 14 ton lokomotief op de Darjeeling Himalaya spoorweg over een doorloopende gemiddelde helling van 1 in 29 over 16½ mijlen.<br>De twee voet breedte is de meest geschikte voor deze kolonie, daar het de boeren in staat zal stellen hunne plaatsen met de „kleine spoorwegen” te verbinden door middel van draagbare spoorwegstaven, en zij kunnen op die wijze hunne produkten dadelijk van hunne plaatsen of landerijen verzenden zonder die eerst op eene wagen te laden. Het is de boer die de „kleine spoorweg” zal ondersteunen, en men moet derhalve het eerst zijne belangen in het oog houden.<br>Een 2 voet breede spoorweg kan in zeer korten tijd gebouwd worden, en om die reden is deze breedte aangenomen door de militaire autoriteiten op het vasteland. Een regiment soldaten bouwt thans een kleine spoorweg van Swakopmond naar Windhoek, in Duitsch West Afrika, waarvan omtrent 26 mijlen klaar zijn. De spoorwegstaven wegen 19 lbs. per yard en zijn 16½ voet lang, terwijl de lokomotieven slechts 7½ ton wegen en de steilste helling 1 in 18 is.<br>De hoofd-ingenieur van de Kaapsche regeerings-spoorwegen stelde in zijn rapport over lichte spoorwegen voor, dat ingeval de lijnen van 2 voet breedte niet goed beantwoordden, zij zonder een groot verlies opgegeven konden worden, en de lijnen afgebroken en ergens anders konden geprobeerd worden. Op het eerste gezicht zou het meesten van ons toeschijnen, dat om een spoorweg te bouwen en het dan weder af te breken, een te kostbare proefneming is. Toch wordt dit elke keer gedaan door de militaire autoriteiten op het vaste land van Europa.<br>De wijdte der spoordijk voor een 2 voet spoorweg behoeft niet meer te zijn dan tusschen de 6 en 8 voet, of omtrent de helft der breedte van de dijken der tegenwoordige Kaapsche spoorwegen. De „kleine spoorwegen” volgen de formatie van den grond, en als regel is het onnoodig om hooge dijken of doorgravingen te hebben. In de Kaapkolonie moet een spoorweg dikwijls groote kloven kruisen, waar de spoorweg-dijken 30 of 40 voet hoog moeten zijn, zoolang de kleinste bocht toegelaten een radius heeft van 5 kettingen. Met bochten van een radius van 1½ ketting kunnen die kloven beklommen worden. De kosten van de aardewerken van een „kleine spoorweg” behooren in geen geval £300 per mijl te boven te gaan, terwijl de kosten van de aardewerken der spoorwegen die men spoedig van plan is in de Kolonie te bouwen, tusschen £1,000 en £2,000 zullen bedragen. De voornaamste kosten verbonden aan het leggen van een „goedkoope spoorweg” is de permanente weg, en daar het van het hoogste belang is dat de rails sterk genoeg moeten zijn om het rollend materiaal en goederen te dragen die over den spoorweg zullen gaan, behoort het gewicht der rails niet tot op zijn laagste punt te worden gebracht. Zulks te doen zou een noodlottige misstap zijn, daar de permanente weg van het grootste belang is voor het veilig en spaarzaam bewerken van de lijn. Spoorstaven voor lijnen die waarschijnlijk een vast bestaan zullen hebben, behooren niet minder dan 30 lbs. per loopende yard te wegen, en waar er hellingen steiler zijn dan 1 in 40 voor een aanzienlijke lengte, zelfs niet minder dan 40 lbs. per yard met 2,150 stalen sleepers per mijl.<br>Een Duitsche firma, die verschillende lichte spoorwegen in Oost-Pruisen met uitnemende resultaten heeft aangelegd, heeft mij vele kostbare inlichtingen gegeven over het onderwerp van het bouwen van lichte spoorwegen. Die firma berekent dat de kosten van zulk een permanente weg met 40 lbs. rails omtrent £1,000 per mijl zal kosten, afgeleverd in een der havens van de Kolonie. Als wij daarbij £350 per mijl voegen voor het leggen van den weg, en het voorzien er van met ballast krijgen wij een totaal per mijl van £1,350. De derde belangrijke uitgave in de kosten van een „kleine spoorweg” is die voor bruggen en overgangen.<br>De rivieren in deze Kolonie te worden overbrugd, hebben dikwijls zeer hooge wallen, en zijn onderhevig aan sterke overstroomingen, en in zekere tijden rijzen en vallen zij zeer snel. In de gevallen van vele rivieren zou het verstandig zijn om, inplaats van een brug met diepe fondamenten aan te leggen, die nog bovendien vele voeten hooger moet zijn dan de hoogst bekende overstrooming, dwars over de rivier te gaan met een muur van metsel- of concreetwerk. In zulk een geval mag de communicatie een paar dagen lang, nu en dan gestoord worden, maar dit is van minder belang in verband met het feit dat men duizenden van ponden zou sparen, vooral als er niet zeer veel vervoer over de lijn is. Waar het eenigszins kan, behoort zulk een muur zoodanig te worden gebouwd, dat het als een dam kan gebruikt worden, hetzij voor besproeiing of voor het drenken van vee. Dit is reeds in twee of drie gevallen gedaan, b.v. te Grahamstown, waar door de spoordijk een uitmuntende dam gemaakt wordt. Waar bruggen absoluut noodzakelijk zijn, behooren dezelfde soort gebruikt te worden, die thans in zwang zijn bij de militaire werken op het vaste land van Europa, n.l. het Lübbeke systeem, dat gemakkelijk uitelkander te nemen is, en even gemakkelijk weder opgericht kan worden. Deze bruggen werden ook aanbevolen door de ingenieurs die de Duitsch Oost-Afrika centrale spoorweg hebben opgemeten. Hoewel bruggen een zware post zijn in de onkosten van de Kaapsche regeerings-spoorwegen behooren hunne kosten voor een 2 voet breede spoorweglijn geen £500 per mijl te boven te gaan. Als wij nu hierbij £400 per mijl voegen voor rollend materiaal, staties, gebouwen en andere benoodigdheden, dan komen wij tot het resultaat, dat een mijl van 2 voet breede spoorweg met 40 lbs. rails niet meer behoort te kosten dan £2,550. En dit is een zeer hooge berekening, die alleen onder zeer bijzondere omstandigheden zal behoeven overschreden te worden. Wij hebben op het oogenblik in Zuid-Afrika de Beira-spoorweg, ter breedte van 2 voet, en de Namaqua-spoorweg ter breedte van 2 voet 6 duim, maar hoewel ik de bestuurders van die lijnen heb verzocht om informatie omtrent de kosten van aanleg en bewerking, heb ik daaromtrent geen antwoord ontvangen. Uit de getuigenis afgelegd voor de commissie aangesteld om aan het Koloniale gouvernement rapport te doen aangaande lichte spoorwegen, blijkt het echter dat een lijn als die van Beira voor £2,000 per mijl kan worden gebouwd.<br>De ed. heer J X Merriman zeide gedurende de laatste zitting in het parlement, dat de Namaqualand spoorw. een succes was. De helft er van gaat door zeer zwaar terrein, de andere helft over een gemakkelijke streek. Het werd oorspronkelijk gebouwd tegen £1,400, maar later herlegde men de lijn met zwaardere spoorwegstaven, zoodat de tegenwoordige kosten £2,550 per mijl bedragen. Natuurlijk kan men de kosten van lichte spoorwegen in Europa niet gebruiken als eene maatstaf voor de Kolonie. De reeds te voren gemelde commissie door de Kaapsche regeering aangesteld, schatte de kosten van een „kleinen spoorweg” tegen tusschen £2,000 en £3,000.<br>Wij moeten thans overgaan om een schatting te maken wat de waarschijnlijke verdiensten van eene „kleine spoorweg” in de Kolonie zouden zijn en daartoe is het noodig na te gaan wat de tegenwoordige lijnen verdienen. De grove verdiensten van de Kaapsche regeerings-spoorwegen in 1897, waren volgens verslag van den algemeenen bestuurder, £1,621 per geopende mijl, maar veel van deze som werd verdiend op doorvervoer. Als wij naar de taklijnen zien, '''dan bevinden wij dat de Malmesbury lijn £460 per mijl verdiende''', de Aliwal Noord tak £825, de Graaff-Reinet lijn £453 en de Grahamstown tak £638. De grove verdiensten van de nieuwe Cape Central Railway, die een ontwikkelings-tak is van Worcester naar Ashton bedragen niet minder dan £445 per jaar. '''Al de takken der Kaapsche spoorwegen toonen met uitzondering van de Malmesbury tak, een groote vermeerdering van verdiensten aan.''' Alles in aanmerking genomen, kan er geen twijfel bestaan of de nieuwe aan te leggen lijnen kunnen van het begin af aan op een verdienste van £200 per mijl rekenen, die de tegenwoordige vermeerdering in de verdiensten der bestaande takken in aanmerking nemende, langzaam hooger zal worden en binnen 5 jaar na hun aanleg £300 per mijl zal kunnen bedragen. Allen die zorgvuldig de ontwikkeling van het spoorwegsysteem in de Kolonie hebben nagegaan, zullen moeten erkennen dat dit een zeer gematigde berekening is.<br>De kosten van bewerken hangen van zoo veel dingen af en verschillen zoodanig, dat het onmogelijk is om met eenige nauwkeurigheid te zeggen wat zij voor een „kleinen spoorweg” in de Kolonie zullen bedragen, zonder bekend te zijn met de lengte, de hoeveelheid goederen te worden vervoerd, de bochten en de hellingen. Zij zullen echter heel wat minder zijn dan die der tegenwoordige lijnen. '''In 1897 waren de werkonkosten op de Malmesbury lijn 6s. per treinmijl''', terwijl die op de Graaff-Reinet lijn slechts 3s. 5d. per treinmijl beliepen.<br>De heer Mackay, in zijn boek over „Lichte spoorwegen” zegt, dat de werk-onkosten op lichte lijnen in de Kolonie geen 2s. 6d. per mijl behooren te boven te gaan, met een treindienst van 1,200 treinmijlen per mijl per jaar, en dit meent twee treinen per dag, heen en weer. De Nieuwe Kaapsche Centrale spoorweg heeft een treindienst van omtrent 1,300 mijlen per geopende mijl, en de werkonkosten bedroegen in 1896 3s. 6d. per mijl, en met meer betaalbare vrachten in evenredigheid tot het geheele gewicht der trein, zouden zij waarschijnlijk het bedrag van 2s. 6d. niet te boven gaan. In Europa bedragen de werkonkosten van sommige der kleine spoorwegen slechts 1s. per treinmijl, maar dan hebben zij een drie- of viermaal grooteren treindienst, dan een kleine spoorweg in de Kolonie kan hebben, zonder ledige spoorwagens te laten loopen. Er zijn echter zekere vaste bedragen in rekening te brengen, die steeds dezelfde blijven, of de traffiek veel of min is. Als wij de werkonkosten van kleine spoorwegen met één dagelijksche trein, heen en weer, op 3sh. 6d. per mijl stellen, dan behoeft zulk eene begrooting in de Kolonie zeker niet te buiten worden gegaan, behalve in zeer bijzondere gevallen, en met twee treinen per dag in elke richting behooren zij geen 2s. 6d. te boven te gaan. Dit is £158 per mijl per jaar, en is zeer hoog voor lijnen van 2 voet breedte.<br>Het is een der grootste misslagen die een land kan maken om dure lijnen te bouwen tegen hooge kosten, als de inkomsten van zulke lijnen te worden verkregen, de uitgaven niet rechtvaardigen. De kolonie Nieuw Zuid-Wales heeft 17 taklijnen met een mijllengte van 1,112 mijlen, en al deze lijnen, met uitzondering van twee hebben traffiek genoeg om de werkonkosten te betalen en nog iets voor renten over te houden, maar tengevolge van de zware onkosten van het aanleggen er van, verliest die Kolonie elk jaar omtrent £320,000 op die lijnen. In de Kaapkolonie zijn weinig taklijnen in staat om iets bij te dragen tot de renten op het kapitaal. Volgens het rapport van den algemeenen bestuurder voor 1897, '''verdiende de Malmesbury-lijn slechts £1 4s. 8d. percent'''; de Graaff-Reinet-lijn 6s. 3d. en de Grahamstown-lijn 18s. 5d. percent op het belegde kapitaal. Waren „lichte spoorwegen” in die gevallen gebouwd geweest, dan hadden ze waarschijnlijk niet alleen de volle rente op het kapitaal afgeworpen, maar de regeering in staat gesteld om de tarieven te verlagen ten gunste van de distrikten die zij behooren te ontwikkelen. '''De Malmesbury-lijn werd gebouwd voor £5,794 per mijl, en een „kleine spoorweg” zou gebouwd geweest zijn voor £2,500 per mijl, terwijl het dezelfde diensten zou hebben gedaan, en tegen de helft der kosten zou kunnen bewerkt worden. Terwijl de tegenwoordige lijn een zuivere winst van iets over 1 percent op het belegde kapitaal afwerpt, zou de kleine lijn met dezelfde verdiensten omtrent 11 percent winst hebben kunnen aantoonen, en dit is groot genoeg om de regeering in staat te stellen het tarief aanzienlijk te verminderen.'''</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Die vragvervoerdiens (11 Oktober 1902) by Darling is amper nie eens 'n maand oud nie, of D.C. de Waal sê op 6 November 1902 tydens 'n parlementêre sitting hy hoor dat die spoorwaens op die Kalabas-lyn herhaaldelik omslaan as hulle met bale hooi gelaai is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement. Wetgevende Vergadering. Donderdag, 6 November, 1902. Spoorweg Verlenging Wetsontwerp. 11 November, p. 5: De heer D.C. de Waal zei, dat er in andere landen slechts in buitengewone gevalle tweevoet lijnen gebruikt werden. Hij had gehoord, dat de spoorwagens herhaaldelijk omsloegen op de Kalabaskraal lijn, wanneer zij met balen hooi geladen waren. Hij wou aanraden om te bezinnen voor dat men begon. Dit was zijn raad. Men moest eerst zien hoe de Kalabaskraal lijn zou beantwoorden voordat men andere ter hand zou nemen.</ref> Dit was nog voordat Hopefield se lyn amptelik geopen is. Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar men het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie rollende materiaal op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n nouer spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> [[File:Report (IA reportrail00cape).pdf|duimnael|250px|regs|Verslag van die Gekose Komitee aangaande die Kalabaskraal-Hopefieldspoorlyn (1904), in opdrag van die Wetgewende Raad]] Op 19 April 1904 stel Cyril Alexander Owen-Lewis (LWR vir die Noordwestelike Provinsie) in die Wetgewende Raad voor 'n komitee moet saamgestel word ter ondersoek van die smalspoor vanaf Kalabaskraal na Hopefield. Dit moet die boere die geleentheid bied om hul griewe te lug. Jacobus Arnoldus Combrink Graaff (LWR vir die Noordwestelike Provinsie) steun die voorstel. Hy sê daar heers groot ontevredenheid.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Parlement, Wetgevende Raad, Dinsdag, 19 April, Spoorweg Kalabaskraal-Hopefield. 21 April, p. 3: De heer OWEN-LEWIS stelde voor: Dat een comité worde aangesteld om getuigenis in te winnen, om papieren te vragen en rapport te doen over de algemeene werking van de smalle spoorweg lijn van Kalabaskraal naar Hopefield. Het comité te bestaan uit de heeren Pyott, Smith, Graaff, Kol. Bayley, Ross, Barrable, I. J. van Zijl en den voorsteller.<br>De Voorsteller lichtte zijn motie toe en wilde den boeren in dat distrikt gelegenheid geven hun grieven betreffen-de dien spoorweg kenbaar te maken, vooral waar geklaagd werd over groote verliezen; ten gevolge van het overladen der goederen uit spoorwagens van een breeden spoorweg in die, loopende over dezen smallen spoorweg.<br>De ed. heer GRAAFF ondersteunde 't voorstel. Hij zei, dat er groote ontevredenheid in de zaak bestond.</ref> Op 26 Mei 1904 word die '''Verslag van die Gekose Komitee aangaande die Kalabaskraal-Hopefieldspoorlyn (1904)''', wat in opdrag van die Wetgewende Raad opgestel is, bespreek.<ref name="Owenverslag1904" /> Luidens die verslag is klagtes aangehoor van die verteenwoordigers vir die boere en handelaars van Darling en Hopefield, maar ook die getuienis van spoorwegbeamptes is ingewin. Die komitee doen die volgende voorstelle aan die hand:<ref name="Owenverslag1904" /> :(1) 'n Bevoegde amptenaar moet oor die hele lyn verantwoordelik wees, vir die beheer en bestuur daarvan.<ref name="Owenverslag1904" /> :(2) Die tariewe van die smalspoor moet verminder word, op een lyn met die tariewe wat op die hooflyn gevra word. Tans is die goederetarief dubbeld soveel as wat die hooflyn vra.<ref name="Owenverslag1904" /> :(3) Gedekte trokke, en plat trokke (tans in gebruik) moet met klappe voorsien word.<ref name="Owenverslag1904" /> :(4) Geskikte oorlaai- en bergplek moet verskaf word. Skure moet gebou word vir die berging van goedere en produkte wat op die lyn vervoer word, asook 'n ruim goedereloods vir die oorlaai by Kalabaskraal.<ref name="Owenverslag1904" /> :(5) Die stasies moet omhein word; vee verniel die produkte wat daar by die stasie lê.<ref name="Owenverslag1904" /> :(6) Alle pogings moet aangewend word om die oorlaai van goedere te bespoedig en te vergemaklik, deur 'n bekwame voorman oor die spoorwegwerkers aan te stel.<ref name="Owenverslag1904" /> :(7) Die treindiens moet passasiers akkommodeer wat te Hopefield die vroeë trein vanaf Kalabaskraal na Kaapstad betyds wil haal. Fasiliteite op die eerste-, tweede- en derdeklaskompartemente behoort ook na behore verskaf te word.<ref name="Owenverslag1904" /> :(8) Elke voorsorgmaatreël moet getref word om bederfbare produkte in 'n ongeskonde toestand te hou by die versending en oorlaai; al hierdie op- en aflaaiwerk moet onder bekwame toesig geskied.<ref name="Owenverslag1904" /> Tydens die debat hoop Graaff (LWR) die regering bou nie gou weer smalspoorlyne nie; dit is duidelik wat 'n mislukking hierdie tipe spoorweë is.<ref name="Owenverslag1904">''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Parlement. Wetgevende Raad. 26 Mei. Kalabaskraal-Hopefield Spoorweg. 28 Mei, p. 3:De Ed. heer OWEN-LEWIS leidde het debat in op het rapport van het select comité op den Kalabaskraal-Hopefield Spoorweg. Hij zei, dat het comité in al de klachten tegen de werking van den spoorweg was getreden en lichtte daarop het rapport dat hieronder volgt toe.<br>Uw comité, het getuigenis genomen hebbende van de spoorweg beambten, die verantwoordelijk zijn voor de werking van de lijn, en gehoord hebbende het getuigenis van de vertegenwoordigers van de boeren en handelaars van Darling en Hopefield, wenscht de volgende suggesties te doen, dewelke, het meent, als er op gehandeld wordt, strekken mogen tot een meer bevredigende werking van den spoorweg, dan tot hiertoe is geschied.<br>(1) Dat een bevoegd ambtenaar in vollen last van de geheele lijn moet worden geplaatst en verantwoordelijk moet wezen voor 't beheer en 't bestuur daarvan.<br>(2) Dat de tarieven thans gevraagd op de smalle lijn verminderd moeten worden, opdat ze meer gelijkvormig zullen zijn met de tarieven die op de hoofdlijn gevorderd worden.<br>(3) Dat gedekte trucks moeten worden verschaft, en de platte trucks, welke thans in gebruik zijn met kanten moeten worden voorzien.<br>(4) Dat geschikte accommodatie en "sheds" gebouwd moeten worden voor het bergen van de produkten, die op de lijn vervoerd worden, en dat een ruime loods voor overlading te Kalabaskraal moet worden gebouwd.<br>(5) Dat de staties omheind moeten worden om vee te beletten de produkten die daar liggen, te vernielen.<br>(6) Dat alle pogingen moeten worden aangewend, om de wijze van overlading van goederen te verbeteren, door een zeer geschikt man aan 't hoofd der arbeiders te plaatsen.<br>(7) Dat de treindienst moet worden verbeterd en versneld en alsoo veranderd worden om passagiers van Hopefield in staat te stellen in tijd te zijn voor den vroegen trein van Kalabaskraal naar Kaapstad; en dat er eerste-, tweede- en derde klas compartimenten behooren verschaft te worden.<br>(8) Dat elke voorzorgsmaatregel moet worden genomen om bederfelijke produkten te behouden gedurende hun verzending en overlading, en om te zorgen dat al het op- en afladen dier produkten onder bekwaam toezicht zal geschieden.<br>(9) Ten slotte wenscht uw comité er op te wijzen dat bekwaam bestuur, verbeterde accommodatie voor overlading en berging, en een liberaler behandeling inzake de tarieven hoogst noodzakelijk zijn om de nadeelen te verminderen, die geleden worden door degenen, die gedwongen zijn gebruik te maken van een lijn, die in breedte verschilt van de hoofdlijn, waaraan ze verbonden is.<br>De Ed. heer WILMOT secondeerde de aanneming van het rapport. Spreker vond het met het oog op de Port Elizabeth-Avontuur lijn uitstekend dat men eerst het succes van andere smalspoorwegen zou nagaan. Het Ed. lid wilde weten of de tarieven thans op den smalspoorweg van kracht betalend waren of niet, en in het eerste geval, in hoeverre die konden worden verminderd.<br>De Ed. heer GRAAFF hoopte, dat de regeering niet spoedig weer smalle spoorwegen zou bouwen, nadat het soo duidelijk was gebleken welk een mislukking zoodanige spoorwegen waren.<br>De Ed. heer OWEN-LEWIS wees er op dat de tarieven op de smalspoorweglijnen veel hooger waren dan op den breeden spoorweg. Behalve dat was het nadeel van overlading zoo groot, dat de boeren hun produkten mijlen ver per wagen vervoerden. Als nu de tarieven werden verlaagd zou er zeker meer gebruik van de smalspoor lijnen worden gemaakt voor vervoer van goederen.<br>De Ed. heer MICHAU vroeg wat de tarieven der Kalabas Kraal lijn waren vergeleken met de taklijnen dezer kolonie.<br>De Ed. hr. OWEN-LEWIS antwoordde dat de vrachten op de smalspoor lijnen het dubbele waren van die op breede spoorlijnen van toepassing.<br>Het rapport werd daarop aangenomen.</ref> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die rollende materiaal word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om rollende materiaal tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Hopefield word gekniehalter === Die stoomtrein het die eerste paar jaar vanaf Kalabaskraal na Hopefield geloop op Maandae, Woensdae en Vrydae, en vanaf Hopefield teruggekeer op Dinsdae, Donderdae en Saterdae. Vanaf 1906 loop 'n nuwe petrolwa (bykomend vir passasiers) ook op Dinsdae, Donderdae en Saterdae vanaf Kalabaskraal na Hopefield, en loop dieselfde dag weer terug.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Dit maak nou sin hoekom sekere vragtreine van buite (met goedere bestem vir Hopefield) by Kalabaskraal tot 24 uur moes wag. Tydens die parlementsitting van 1903 het [[F.S. Malan]] (LWV van Malmesbury) herhaaldelik{{voetnota|30 Junie, 14 Julie, 15 Julie, en 16 Julie 1903}} vir syfers van die Kommissaris van Openbare Werke gevra m.b.t. die hoeveelheid vrag wat vervoer word, asook die opbrengs en uitgawes per myl per maand van die Kalabaskraal—Hopefield-smalspoor, vergeleke met dié van die Malmesbury—Eendekuil en Sir Lowry Pas—Caledonlyn.<ref name="Parlement30Junie1903" /> 'n Mens moet in gedagte hou die opening was op 'n Saterdag (28 Februarie 1903), maar die finansiële en operasionele syfers op die boeke het die 2de Maart 1903 begin, die Maandag.<ref name="1903statistiek" /> Onthou egter, die Eendekuilspoor is 15 November 1902 geopen — 3 maande en 13 dae voorsprong. Dit is nog voordat mens die klimaat, oesopbrengs, ens. inreken. Die faktore is legio. Die syfers word vernaamlik toegeskryf aan die oorlaai van die goedere by Kalabaskraal. Meer goedere word in die eerste maand vervoer as in die tweede, en die opbrengs is minder. In hierdie twee eerste maande gesamentlik was die uitgawes meer as die inkomste. Gedurende hierdie eerste twee maande is 1 677 Britse ton vervoer, wat £35 per myl kos. Kortom: die vervoerkoste per 100 Britse ton per maand was £2 1 sjieling 9 pennies.<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Kalabaskraal – Hopefieldlyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Maart | valign="top" |902 | valign="top" |16 | valign="top" |0 | valign="top" |0 | valign="top" |18 | valign="top" |4 | valign="top" |3 |- | valign="top" |April | valign="top" |775 | valign="top" |17 | valign="top" |8 | valign="top" |6 | valign="top" |16 | valign="top" |16 | valign="top" |7 |} Die eerste 4 maande van die jaar van die Malmesbury-Eendekuillyn lyk so:<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Malmesbury – Eendekuillyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Januarie | valign="top" |1 655 | valign="top" |23 | valign="top" |2 | valign="top" |3 | valign="top" |21 | valign="top" |19 | valign="top" |3 |- | valign="top" |Februarie | valign="top" |1 709 | valign="top" |28 | valign="top" |5 | valign="top" |0 | valign="top" |21 | valign="top" |19 | valign="top" |0 |- | valign="top" |Maart | valign="top" |2 360 | valign="top" |39 | valign="top" |6 | valign="top" |3 | valign="top" |30 | valign="top" |19 | valign="top" |6 |- | valign="top" |April | valign="top" |1 895 | valign="top" |34 | valign="top" |13 | valign="top" |6 | valign="top" |21 | valign="top" |1 | valign="top" |0 |} Hierdie syfers toon 'n merkbare vooruitgang op hierdie lyn. Die hoeveelheid in Maart vervoer is wel hoër as in April, maar April toon steeds 'n vermeerdering vergeleke met Januarie en Februarie. Vergelyk mens nou hierdie syfers met dé van Kalabaskraal, dan het die Eendekuillyn meer as dubbel soveel vervoer as die smalspoorlyn. Die Eendekuillyn se bedryfsuitgawes is minder as sy inkomste. In April was die opbrengs meer as 'n derde hoër as die uitgawe. Duur hierdie verbetering voort, kan die vervoertarief verlaag word.<ref name="1903statistiek" /> Word dieselfde twee maande van Malmesbury-Eendekuil vergelyk met die Kalabaskraal-Hopefieldlyn, naamlik Maart en April, dan is 4 255 Britse ton vervoer, en die vervoerkoste per myl bedra £52. Gereken teen 100 Britse ton per myl was die onkoste slegs £1 4 sjielings vergeleke met die £2 1 sjieling en 9 pennies op de Kalabaskraallyn.<ref name="1903statistiek" /> Die Sir Lowryspas-Caledonlyn lyk selfs beter as die Eendekuillyn. Caledon se spoor is Vrydag, 1 Augustus 1902 geopen. 'n Voorsprong van 3 maande en 2 weke voor Malmesbury-Eendekuillyn, en byna 7 maande voor die Kalabaskraal-Hopefieldlyn. Verder kon die spoorwegdepartement nie daarin slaag om genoeg trokke vir die Moorreesburg en Malmesbury te verskaf om al die hooi en graan te vervoer nie. Die klagtes van Malmesbury was ernstig.<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Sir Lowryspas – Caledonlyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Januarie | valign="top" |2 739 | valign="top" |54 | valign="top" |2 | valign="top" |8 | valign="top" |44 | valign="top" |8 | valign="top" |6 |- | valign="top" |Februarie | valign="top" |4 585 | valign="top" |66 | valign="top" |13 | valign="top" |1 | valign="top" |44 | valign="top" |2 | valign="top" |8 |- | valign="top" |Maart | valign="top" |4 322 | valign="top" |58 | valign="top" |0 | valign="top" |5 | valign="top" |39 | valign="top" |18 | valign="top" |1 |- | valign="top" |April | valign="top" |3 852 | valign="top" |58 | valign="top" |10 | valign="top" |5 | valign="top" |48 | valign="top" |19 | valign="top" |7 |} Hoe dan ook, dit val op by Caledon hoe die syfers in Februarie hoog is ten opsigte van die vervoer en opbrengs, maar die tonnemaat val soos 'n baksteen in April. Minder ton as in Februarie en Maart word vervoer, maar sy uitgawes skiet op na die hoogste vlak. Dit word toegeskryf aan twee moontlike redes: uitgawes wat in Januarie en Februarie aangegaan is wat verreken word (suiwer boekhoudkundig van aard) en die feit dat Caledon elke dag 'n trein laat loop het, terwyl Hopefield en die Eendekuil tevrede moet wees met 'n trein slegs drie maal per week.<ref name="1903statistiek" /> Word die bedryfskostes ingereken vir Maart en April 1903, het die Caledonlyn 8 174 Britse ton vervoer, teen 'n uitgawe van £88 17 sjielings en 8 pennies. Gereken teen 100 Britse ton per myl was die onkoste £1 1 sjieling en 9 pennies, dus slegs 2 sjielings en 3 pennies minder as op die Eendekuillyn.<ref name="1903statistiek" /> Nou kan al die syfers vir Maart en April 1903 van die drie spoorlyne vergelyk word:<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="4" valign="top" |<center>Onkoste per Britse ton per myl<center><center>(Maart & April 1903)<center> |- | rowspan="2" valign="top" | | colspan="3" valign="top" |per 100 Britse ton per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Kalabaskraal (smal) | valign="top" |2 | valign="top" |1 | valign="top" |9 |- | valign="top" |Eendekuil | valign="top" |1 | valign="top" |4 | valign="top" |0 |- | valign="top" |Caledon | valign="top" |1 | valign="top" |1 | valign="top" |9 |} Tot dusver toon die bedryfskostes vanaf Kalabaskraal na Hopefield byna die helfte meer as die genoemde Kaapse spoor (3 voet, 6 duim). Maar weer - die Hopefieldlyn het pas geopen, daar is 'n paar goedjies wat nog nie heeltemal funksioneer soos die moet nie. ''De Zuid-Afrikaan'' beskou egter die verskil te groot om weggeredeneer te word. Die verkoopsargument dat die smalspoor se bedryfskoste veel minder sal wees as die Kaapse spoor is nou deur die bovermelde syfers 'n finale nekslag toegedien. Die koerantleser moet ook nie vergeet, aldus die koerant, dat die Kalabaskraallyn oor 'n gelyke terrein loop nie, en dat dit sout van die panne tussen Darling en Hopefield is wat vervoer word nie. {{voetnota|''De Zuid-Afrikaan'' vergeet wel gerieflik Maart en April raak ook koeler op die soutpanne. Die koerant kon ook meer gefokus het op die ligter vrag by Caledon in Aprilmaand, maar hoër opbrengs per myl, wat hoogs waarskynlik Paasnaweekpassasiers kon wees. Skoolkwartale was STRENG volgens die Britse stelsel; dit het selfs die Kaapse seisoene en oestyd regeer.}} Maart en April is volgens die koerant egter geensins die beste maande van die jaar vir 'n graanproduserende distrik nie - hier bedoelende nou die distrikte rondom die Malmesbury-Eendekuillyn. Desember, Januarie en Februarie kan mens in hierdie streke 'n enorme toevloei verwag.<ref name="1903statistiek">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. De Kalabaskraal - Hopefield spoorweg. 1 Augustus, p. 4:In antwoord op een motie van een der leden voor Malmesbury, heeft de commissaris van publieke werken een opgaaf op de tafel van het huis gelegd aantoonende de hoeveelheid vervoerd, de opbrengst en de uitgaaf per mijl per maand van het Kalabaskraal—Hopefield smalspoor, vergeleken met die van Malmesbury—Eendekuil en Sir Lowry Pas—Caledon. Daar deze opgaaf van belang is geven wij de volgende cijfers daaruit: De Kalabaskraal lijn werd slechts geopend op 2 Maart 1903. De opgaaf is:<br>[tabel]<br>Wij veronderstellen dat de onkosten van overpakken te Kalabaskraal in deze opgaaf begrepen zijn. Men ziet het, in de eerste maand werd meer vervoerd dan in de tweede, doch de opbrengst was minder. Voor deze twee eerste maanden was de uitgaaf grooter dan de inkomsten. Gedurende deze twee maanden werden 1677 ton vervoerd, kostende £35 per mijl. Of met andere woorden de vervoer-kosten per 100 ton per maand waren £2 1s. 9d. Wij zullen dit cijfer later vergelijken met dat van Eendekuil en Caledon.<br>Voor de eerste 4 maanden des jaars is de opgaaf voor de Eendekuillijn:<br>[tabel]<br>Deze cijfers toonen dat er een merkbare vooruitgang is op deze lijn. De hoeveelheid die vervoerd werd was wel in Maart hooger dan in April, maar April toont een goede vermeerdering boven Januari en Februari. Als men deze cijfers vergelijkt met die van Kalabaskraal, dan ziet men dat de Eendekuillijn meer dan tweemaal zooveel heeft vervoerd als de smalspoorlijn. Maar dan is er een ander punt van belang, waarop wij wenschen te wijzen, namelijk dat de uitgaaf op deze lijn minder is dan de opbrengst. Met andere woorden deze lijn betaalt meer dan haar werk-onkosten. Neen, nog meer, voor de maand April was de opbrengst meer dan één derde hooger dan de uitgaaf. Als deze verbetering blijft voortduren, en wij zien hoegenaamd geen reden waarom dit niet zal geschieden, dan is de dag niet meer veraf, dat het vervoertarief op deze lijn verlaagd zal kunnen worden tot het gewone op onze gouvernements spoorwegen. Zooals bekend is het tarief thans gelijk aan dat van de Kaapsche Centrale Spoorweg Maatschappij van Worcester naar Riversdal.<br>Laten wij nu zien wat de uitgaaf op de Eendekuillijn per 100 ton per mijl was voor dezelfde twee maanden, als die welke we voor Kalabaskraal hebben, namelijk Maart en April. Men vervoerde 4255 ton en de vervoerkosten per mijl waren £52. Dus gerekend tegen 100 ton per mijl waren de onkosten slechts £1 4s. vergeleken met £2 1s. 9d. op de Kalabaskraallijn. Een merkwaardig resultaat!<br>Wij komen nu tot de opgaaf van de Caledon lijn van Sir Lowry's Pas:<br>[tabel]<br>Men ziet het, de cijfers voor deze lijn zijn nog beter dan die voor Eendekuil. Maar daarbij moet men niet uit het oog verliezen, dat de Caledonlijn veel langer in werking is dan de Eendekuillijn, en dat het spoorwegdepartement niet in staat was om aan Moorreesburg en Malmesbury genoeg trucks te verschaffen voor het vervoeren van al het hooi en graan. Het is te hopen dat het in dit opzicht in de toekomst beter zal gaan. De klachten van Malmesbury waren gegrond en ernstig.<br>Maar wij keeren terug tot de opgaaf voor de Caledonlijn. Men zal zien dat Februari boven aan staat wat betreft de hoeveelheid vervoerd en de opbrengst, maar dat April de hoogste uitgaaf draagt. Het kan zijn dat dit te wijten is aan het feit dat uitgaven die feitelijk reeds in de vorige maanden aangegaan werden eerst in April uitbetaald werden. Hoe het zij, het is niet gemakkelijk altijd precies te zeggen in welke maand een uitgaaf gerekend moet worden, en daarom behoeft men niet te veel van dit feit te maken. Vergeleken met Kalabaskraal werd op deze lijn (Caledon) vijfmaal zooveel vervoerd als eerstgenoemde. Caledon heeft echter dagelijks een trein, terwijl Hopefield zich tevreden moet stellen met een trein slechts driemaal per week, evenals Eendekuil.<br>Met het doel tot een vergelijking te komen, nemen wij de cijfers voor Maart en April ook hier afzonderlijk. Op de Caledonlijn werd vervoerd voor deze twee maanden 8174 ton, tegen een uitgaaf van £88 17s. 8d. Berekend tegen 100 ton per mijl waren de onkosten £1 1s. 9d.; dus slechts 2s. 3d. minder dan op de Eendekuillijn.<br>Als wij nu de onkosten per 100 ton per mijl voor de maanden Maart en April, op de drie hier genoemde lijnen naast elkaar plaatsen, dan vindt men:<br>[tabel]<br>Wat toonen deze cijfers? Dat de werkonkosten van het smalspoor van Kalabaskraal naar Hopefield bijna de helft meer zijn dan op de genoemde breede sporen. Weliswaar is de vergelijking met de twee eerste maanden na de opening van de Kalabaskraal lijn en kan worden ingebracht, dat deze lijn nog niet geheel in werkende orde was, en dat de uitgaaf daarom naar evenredigheid grooter was dan wat ze later zal zijn. Tot op een zekere hoogte is dit argument gegrond, maar het verschil is toch te groot om op die wijze weggeredeneerd te worden.Het grootste voordeel, waarop de voorstanders van het smalspoor gedurig wijzen, is dat de werkonkosten daarvan veel minder zijn dan die van het breedspoor. Dit argument is den bodem in geslagen door de cijfers die wij aangehaald hebben. En dan moet men niet vergeten, dat de Kalabaskraal lijn over een effen terrein loopt, en dat men het zout van de pannen tusschen Darling en Hopefield te vervoeren had. Wat betreft de Malmesbury—Eendekuil lijn moeten wij er op wijzen, dat Maart en April geenszins de beste maanden van het jaar zijn voor een graan produceerend distrikt. In de maanden December, Januari en Februari kan men verwachten dat het vervoer op deze lijn veel meer zal zijn.In de spoorwegbill, die thans voor het select comité is, wordt voorgesteld om verschillende 2 voet spoorlijnen, die nog moeten worden gebouwd, te veranderen in 3½ voet lijnen. De Aliwal Noord—Barkly Oost lijn blijft volgens deze bill echter onveranderd. Wij vertrouwen dat de leden van het select comité en het parlement zelf hun aandacht zullen wijden aan deze zaak en de les van Kalabaskraal niet uit het oog zullen verliezen.</ref> Al was die vragversending ondergemiddeld, was die passasiersgetalle vir daardie tyd groot, gemiddeld 40 passasiers per trein. Vanaf die (boekhoudings)opening in Maart 1903 tot die einde van 1903 het die passasiers (£2 357) eintlik half die wa deur die drif getrek. Amper net soveel as dié wat uit goedere en grondstowwe (£2 425) ingevorder is. Hierdie twee bedrae is verder aangevul deur die versending van pakkies (£345), die vervoer van perde, honde en voertuie (£118), lewende hawe (soos vee) (£121), en die Poswese vir die vervoer van briewe (£358). Die laaste £163 het niks met vervoer te make nie, maar is verkry uit die verhuring van die spoorweggeboue en die gebruik van die telegraaf. Teenoor hierdie totale inkomste van £5 887 het die bedryfsuitgawes egter £6 465 beloop.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Teen 1905 het die Hopefield-lyn se finansiële posisie aansienlik verbeter, met ’n totale inkomste van £7 391 vir die jaar. Voorheen was passasiers die groot melkkoei; nou het goedereverkeer £3 259 (44,1% van die totale inkomste) ingebring, terwyl passasiers £2 539 (34,3%) betaal het. Hierdie goeie vertoning het die Kaapse Parlement oortuig om hul vroeëre beplanning te wysig: die aanvanklike bewilliging van £85 000 vir 'n verlenging slegs tot by Vredenburg is gekanselleer; in 1906 is 'n groter bedrag (£87 000) 'geoormerk' om 'n heelwat langer spoorlyn ''via'' Vredenburg na Hoedjiesbaai (Saldanha) te bou.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> 'n Mens moet egter onthou: Kalabaskraal was nooit, soos Port Elizabeth (waar die Avontuur-smalspoorlyn eindig) 'n '''verbruikersentrum''' of eindhawe nie; dit was gewoon 'n oorlaaistasie waar hoë hanteerkoste en die konstante handearbeid om die vrag oor te pak, die lyn se ekonomiese groei en lewensvatbaarheid permanent aan bande gelê het. Die lyn is ook nie tot die 1970's (Yskor) verder verleng nie. 'n Vernietigende verslag van die Kaapse Regeringspoorweë se Hoofingenieur verduidelik: Klein-Namaqualand is deur diep oos-wes-klowe verskeur. Dit, en die £1,5 miljoen sterling wat so 'n spoorlyn sou kos. Te min landbouprodukte en handel kon so 'n onderneming regverdig en die uitbreidingsplanne is laat vaar. Afgeleë dorpe soos Nieuwe Rust (Nuwerus) en Garies moes maar van hawens soos Doringbaai en Hondeklipbaai gebruik maak.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Die beloofde verlenging van die Hopefield-spoorlyn na Saldanhabaai is reeds in 1906 goedgekeur, maar boere moes jare lank wag. Om die oorspronklike infrastruktuur van die Kalabaskraal-Hopefield-lyn in 1910 na 'n breër Kaapse spoor om te skakel (spoorstawe, dwarslêers en brûe inbegrepe) sou £50 000 gekos het. Met daardie klas geld kon liewer met 'n langer 2 vt.-lyn vir eers gewoeker word, is gemeen. Die smalspoorstawe is egter - heel toekomsgerig - by die nuwe verlenging op grondwerke en dwarslêers gelê wat vir die Kaapse spoor bedoel was.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die kostesamestelling lyk so:<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> :Kalabaskraal tot by Hopefield (48 myl): £115 993 :Verlenging Hopefield tot by Hoedjiesbaai (44 myl): £87 640 :Totaal Kalabaskraal tot by Saldanha (92 myl): £203 633 Die omskakeling van die Hopefield-taklyn na 'n breëspoorlyn is weens hierdie hoë kosteberekening eers uitgestel, wat beteken die streek moes voorlopig met aangepaste smalspoorverlengings klaarkom. Al het die Kaapse Regering die smalspoorlyn as 'n ekonomiese sukses vir die koringstreek beskou, was die kapasiteit daarvan uiteindelik ontoereikend vir langtermynontwikkeling.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In Augustus 1911 word die verlenging tot by Bergrivier in gebruik geneem. Nog 'n lokomotief word by die oorspronklike drie Moguls gevoeg wat nou al 8 jaar diens doen op die Kalabaskraal-Hopefield-lyn. Ses maande vandat die Bergrivierstasie in gebruik geneem is, het Kalabaskraalstasie 1 800 Britse ton goedere hanteer, asook 120 trokke vol lewende hawe per maand. In Januariemaand 1911 het 852 passasiers hul sitplek ingeneem.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In Januarie 1912 styg die syfers na 3 324 Britse ton goedere, 142 trokke lewende hawe en 1 273 passasiers.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Februarie 1913 is die spoor tot by Hoedjiesbaai voltooi. Die lyn word op 4 Maart 1913 geopen. Voortaan staan die lyn bekend as die Saldanha-taklyn. Saldanhabaai se waterbronne was egter vir treine ongeskik; water moes by Bergrivier volgetap en in spesiale waterwaens saamgeneem word vir 'n retoerrit. Slegs die stasies by Kalabaskraal, Darling, Hopefield, Bergrivier, Langebaanweg, Vredenburg en Saldanha (Hoedjiesbaai) is beman en met telefone toegerus.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In '''1915''' is dit 'n rekordoesjaar. By Moorreesburg se treinstasie alleen is 14 041 Britse ton graan en 13 114 Britse ton voer weggestuur, vergeleke met 3 874 Britse ton graan en 14 532 Britse ton voer by Malmesbury se stasie. Dit het ook meegebring dat boere met daardie geld plaasimplemente soos ploeë, binders ens. aangekoop het. Ook het die boere nuwe geboue opgerig en heinings gespan - hierdie voorspoed het natuurlik ook tot die Spoorweë se voordeel gestrek wat al hierdie lewensmiddele, implemente en boumateriaal moes vervoer. Die Hopefield-lyn ('''let wel''': nie meer 48 myl nie, maar '''92 myl''') se syfers word egter in die skadu gestel:<ref name="oes1915">[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/02IvAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=moorreesburg&pg=PA58&printsec=frontcover Report of the General Manager of Railway, Annual Report 1915. 1916. p. 58]</ref> {| class="wikitable" | valign="top" | | valign="top" |Graan<br>(Britse ton) | valign="top" |Voer<br>(Britse ton) |- | valign="top" |Malmesbury-Moorreesburg | valign="top" |26 638 | valign="top" |33 915 |- | valign="top" |Hopefield | valign="top" |6 870 | valign="top" |987 |- | valign="top" |Caledon | valign="top" |23 518 | valign="top" |130 |} Laat Moorreesburg en Kalabaskraal sommer ook met die Overberg vergelyk word. [[Lêer:Overberg_railway_line_map.svg|duimnael|450px|regs|Die Overberg-spoorlyn waarmee Moorreesburg en Kalabaskraal se koring- en hawervrag vergelyk word<br><small>(Erkenning:Htonl)</small>]] Omtrent so 9 maande ná die opening van die Caledonlyn op 1 Augustus 1902, het Bredasdorp op 7 Mei 1903 reeds sy eerste deputasie na die Kommissaris van Openbare Werke gestuur om die spoorlyn te verleng.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Gemengd Nieuws. 7 Mei, p. 4: Een correspondent van Bredasdorp telegrafeerde eergisteren het volgende: heeren: H.H. van Breda, J.D. Albertijn en John Taljaard, vertrok heden morgen van hier ten einde bij den Commissaris van Publieke Werken op den 7den dezer hun opwachting te maken in verband met spoorwegverlenging van Caledon naar Bredasdorp.</ref> Daar het absoluut niks van gekom nie. Eers toe die Wet No. 33 van 1911 bekragtig is ('''ná Uniewording'''), begin dinge werklik vorder: Caledon verleng na Rietpoel (wat 5 Januarie 1914 open). Drie maande later verleng Rietpoel tot by Klipdale; laasgenoemde is 6 April 1914 geopen.<ref name="verslag1919">[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/CMw1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=caledon+rietpoel&pg=PR16&printsec=frontcover Annual Report of the General Manager of the South African Railways and Harbours. 1919. Dates of Opening and Mileages of Lines. Pretoria: Government Printing and Stationary Office, pp. xvi]</ref> Caledon en Bredasdorp het albei ook gretig van die Protemlyn gebruik gemaak,<ref name="oes1915" /> wat op sy beurt weer 30 Junie 1915 geopen het.<ref name="verslag1919" /><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/oifFtQLvld8C?hl=af&gbpv=1&bsq=klipdale&printsec=frontcover Papers U.G. 1926. Pretoria: Government Printer], p. 159: Union No. 23 1913, 30th June 1915, Klipdale, Protem</ref> Bredasdorp moes maar eers 'n rukkie wag tot Wet No. 30 van 1922 bekragtig is.<ref> [https://www.google.co.za/books/edition/Papers/oifFtQLvld8C?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp&printsec=frontcover Papers U.G. 1926. Pretoria: Government Printer], p. 159: | Union No. 30 1922 | 19th April 1922 | Klipdale | Bredasdorp</ref> Desember 1922 word begin met die aanbouwerk na Bredasdorp toe.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_South_African_Museum/whRAAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=bredasdorp+railway+1924&pg=RA4-PA10&printsec=frontcover Report of the Railways and Harbours Board for the Year ended 31st December 1922. 1923. Cape Town: Cape Times Ltd., Government Printers], p.10: ''Klipdale-Bredasdorp Railway.'' - Construction was begun in December. A temporary stores depot has been established at Klipdale and at the end of the year preparations were being made to start culverts and bridge work.</ref> Uiteindelik is die terminus op 19 April 1924 op Bredasdorp geopen, waar dit vandag nog is.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/2EowAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp+railway+1924+opened&dq=bredasdorp+railway+1924+opened&printsec=frontcover Annual Report of the General Manager of South African Railways and Harbours. 1922. Cape Town: Government Printers], p. 18: Between October, 1923, and 4th [?] November, 1924, the following lines were opened for the conveyance of public traffic on the dates specified: [...] Klipdale to Bredasdorp 24¾ miles, 19th April, 1924.</ref> Hier kan Moorreesburg, Kalabaskraal en die smalspoor vergelyk word met die vernaamste stasies in die Overberg, Piquetberg, Malmesbury, e.a.:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Grain_Elevators_for_Union_of_South_Afric/5c80AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Moorreesburg&pg=PA64&printsec=frontcover Philip, WM. 1919. Grain Elevators for Union of South Africa. Pretoria: Government Printers, p. 23]</ref> {| class="wikitable" | valign="top" | | valign="top" | | colspan="4" valign="top" |<center>Koring en hawer (Britse ton)<center> |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |<center>'''1916'''<center> | valign="top" |<center>'''1917'''<center> | valign="top" |<center>'''1918'''<center> | valign="top" |'''Nege maande;<br>eindig 30 September 1919''' |- | valign="top" |Klipdale<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |8 885 | valign="top" |11 760 | valign="top" |13 605 | valign="top" |6 838 |- | valign="top" |'''Moorreesburg''' | valign="top" | | valign="top" |10 211 | valign="top" |11 352 | valign="top" |10 464 | valign="top" |4 961 |- | valign="top" |'''Kalabaskraal''' | valign="top" | | valign="top" |696 | valign="top" |863 | valign="top" |1 230 | rowspan="2" valign="top" | 606 |- | valign="top" | | valign="top" |'''Uit die smalspoor''' | valign="top" |6 717 | valign="top" |9 028 | valign="top" |8 925 |- | valign="top" |Malmesbury | valign="top" | | valign="top" |6 796 | valign="top" |5 521 | valign="top" |10 585 | valign="top" |4 110 |- | valign="top" |Caledon<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |7 582 | valign="top" |7 392 | valign="top" |7 030 | valign="top" |5 315 |- | valign="top" |Rietpoel<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |5 209 | valign="top" |5 832 | valign="top" |6 952 | valign="top" |3 588 |- | valign="top" |Protem<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |1 941 | valign="top" |4 245 | valign="top" |7 428 | valign="top" |4 480 |- | valign="top" |Piquetberg | valign="top" | | valign="top" |4 857 | valign="top" |5 098 | valign="top" |6 139 | valign="top" |4 232 |- | valign="top" |Maseru | valign="top" | | valign="top" |2 960 | valign="top" |2 686 | valign="top" |4 477 | valign="top" |9 147 |- | valign="top" |Portervilleweg | valign="top" | | valign="top" |5 582 | valign="top" |3 815 | valign="top" |6 575 | valign="top" |3 064 |- | valign="top" |Krige<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |2 821 | valign="top" |3 769 | valign="top" |4 970 | valign="top" |2 314 |} [[Lêer:Bredasdorpterminus27032026.jpeg|duimnael|regs|Die Bredasdorpterminus (2026) is maar op 19 April 1924 eers geopen.]] Die feit dat Klipdale maar eers in 1914 geopen is, en reeds Moorreesburg in 1917 verbysteek, (maar ook die feit dat [[Bredasdorp]] eers baie laat in 1924 sy spoorlyn gekry het), laat mens die oorhaastigheid van die spoorlegging by Hopefield as ekonomiese stimulus bevraagteken.{{Voetnota|En om sake werklik tot die absurde te dryf - [[Hermanus]] het nooit 'n treinspoor geken nie.}} Verder is bogenoemde opname gemaak tydens en kort ná die afloop van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Die boere het vertroue in die stelsel gekry, omdat hulle weet daar is 'n mark vir hul goedere; die pryse is hoog en die spekulante kon nie koring vanuit die buiteland invoer nie, want die skepe vanuit oorsee kon nie vaar nie. Hierdie buitengewone tyd van voorspoed het as aansporing gedien. Gedurende die bloeitydperk het die boere grond, vee, ens. teen baie hoë pryse aangekoop, waarna die daling (toe die oorlog verby is) weer tot baie verliese meegebring het.<ref>Smal, J.G.C. Landboukoöperasie in Suid-Afrika tot 1933: Ontstaan, groeie en ekonomiese betekenis. 1958. Ongepubliseerde D. Comm.-proefskrif, Universiteit van Potchefstroom, p. 259: Na 'n tydperk van buitengewone voorspoed gedurende en nog twee jaar na die oorlog, het daar 'n prysdaling gekom wat die boeregemeenskap baie nadelig getref het. Gedurende die bloeitydperk het boere grond, vee, ens. teen baie hoë pryse aangekoop, waarna die daling in pryse baie verliese meegebring het. Die Sekretaris van Landbou sê dan ook: „Wijnboeren, mielieboeren, korenboeren, veeboeren, tabak- en katoenboeren, zij allen voelen de slapte zeer erg." Die uitvoer van landbouprodukte het ook vanaf £32,820,388 in 1919 tot £25,339,475 in 1920 gedaal, en behalwe die daling het die waarde van die landbouprodukte wat in die Unie verbruik is ook gedaal. Die daling in die pryse van landbouprodukte het noodwendig die koöperasies ook ten nouste geraak, maar daar sal later in die Afdeling daarop ingegaan word.</ref> Teen die jaar 1924-1925: Die grootste vrag koring is vanaf Moorreesburg verspoor: 13 735 Britse ton is hiervandaan weggestuur. Bredasdorp beklee die tweede plek met 5 800 ton; Klipdale derde plek met 4 450 ton, terwyl Piquetberg 4 286 ton en Napier 1 465 ton verspoor het. Voorheen moes Bredasdorp en Napier hul koring spesiaal na Klipdale toe gebring het. Teen 1925-1926 is Moorreesburg weer die voorloper: 13 039 Britse ton. Rietpoel is tweede met 6 659 ton, Piquetberg is derde met 6 516 ton en Bredasdorp is vierde met 5 216 ton.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/3vNRAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp Annual Report of the General Manager of South African Railways and Harbours. 1925 (1926). Pretoria: Government Printers], p. 45: The heaviest tonnage of wheat was despatched from Moorreesburg, which station railed 13,735 tons. Bredasdorp dealt with 5,800 tons and Klipdale 4,450 tons, while Piquetberg despatched 4,286 tons and Napier 1,465 tons. The traffic at Bredasdorp and Napier was formerly handled at Klipdale." / p. 52: The heaviest tonnage of wheat was despatched from Morreesburg, which station railed 13,039 tons; Rietpoel dealt with 6,659 tons, and Piquetberg 6,516 tons, while Bredasdorp handled 5,216 tons.</ref> Om terug te keer na die Hopefield-lyn:<br> In 1916 is 'n "Lawley"-stoomtrein sowel as 'n Klas B (afkomstig van die Avontuur-smalspoorlyn) toegevoeg. Die Saldanha-taklyn het teen November 1925 sewe lokomotiewe gehad - net voor die omskakeling begin het. Sewe lokomotiewe is nou totaal onversoenbaar met die Kaapse spoorbreedte (3 voet 6 duim).<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die Saldanha-taklyn was finansieel nie volhoubaar of winsgewend genoeg nie. In Maart 1923 was die verlies £538, wat teen November 1923 versleg het tot 'n verlies van £1 296. Hierdie verliese was wel tipies vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë se destydse taklyne; uit 46 nasionale taklyne kon slegs 7 'n wins toon (dit het gewissel tussen £33 en £1 382).<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Begin November 1925 het die eerste spanne werkers opgedaag om die spoorwydte na die Kaapse spoorwydte te verbreed.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die ou Hopefield-lyn het ingrypende ingenieurswerk ondergaan. Spoorwalle moes verbreed word, deurgrawings moes oopgekap word, dwarslêers en spoorstawe moes vervang word, en sowel brûe as duikers moes versterk of heeltemal vervang word.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die opgraderingswerk by die Saldanha-verlenging was hier minimaal — die stawe is bloot gelig, verder uit mekaar geskuif en op dieselfde dwarslêers vasgebout.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die omskakeling het net 'n rapsie meer as 'n jaar lank geduur. Die smalspoor is amptelik doodverklaar toe die eerste breëspoortrein op '''19 Desember 1926''' om 5 nm. by die Saldanhastasie ingetrek het.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde">Moir, S.M. 1963. The Hopefield Line Grows Up. In: ''Twenty-four inches apart : the two-foot gauge railways of the Cape of Good Hope''. Lingfield : The Oakwood Press, pp. 69-76.</ref> Hopefield het eerstehands kennis gemaak met die [[Wet van die remmende voorsprong]]. === Nasleep === [[Lêer:Kalbaskraal_station.jpg|duimnael|350px|regs|Ekonomiese groei het geen plafon nodig nie: Kalbaskraalstasie (2017),waar Moorreesburg en Hopefield by mekaar aansluit.<br><small>(Erkenning: Christopher Murphy)</small>]] Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Chronologiese rekords weerspreek egter hierdie aanname. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, begroet die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser van ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is gedagteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery.</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (soos aan Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd "Stigling & Co. Hopefield". 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, om verpakkingsmateriaal te maak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespook in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die personeel enkele kilometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleenthede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lag vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses, maar ook Else Louwrens se standpunt, in twyfel laat trek. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby [[Klawer]] gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf ''Staatskoerant van die Republiek van Suid-Afrika''. 1998. Wet No. 117 van 1998: Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998. (No. 19614). Pretoria: Staatsdrukker.]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipaliteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf ''Staatskoerant van die Republiek van Suid-Afrika''. 2000. Kennisgewing No. 479 van 2000: Afskaffing van bestaande munisipaliteite en die totstandkoming van nuwe munisipaliteite. (No. 21516). Pretoria: Staatsdrukker, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipaliteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamasie in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Swartland Munisipaliteit / Swartland Noord Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die inisiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansier te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie: "Ontevrede inwoners het Vrydag 1 Julie aan ’n protesoptog op Moorreesburg deelgeneem en ’n memorandum van eise aan die burgemeester van Swartland-munisipaliteit (SM), Tijmen van Essen, en die waarnemende munisipale bestuurder, At Botha, oorhandig" [...] "Die eis vir 'n winkelsentrum: SM sê die munisipaliteit is nie ’n ontwikkelaar nie en dat 'n winkelsentrum die inisiatief van ’n privaat ontwikkelaar is wat in die heersende swak ekonomie nog nie kon realiseer nie. Weens SM se begerigheid om ’n winkelsentrum die lig te laat sien, is die ontwikkelaar by talle geleenthede bygestaan in sy pogings om ’n bereidwillige finansierder te bekom. Onlangs het ’n potensiële Chinese beleggingsgroep belangstelling getoon, maar is daar nog nie uitsluitsel verkry nie."</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Moorreesburg]] c0wyiwqqr4q5014x90o364c22526kdr 0 462107 2915441 2913846 2026-07-03T12:25:27Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2915441 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Spot by Boston Dynamics.jpg|thumb|Versterkingsleër was gebruik om BostonDynamics se Spot robot te help om beter te leer loop <ref>{{Cite web |title=Starting on the Right Foot with Reinforcement Learning |url=https://bostondynamics.com/blog/starting-on-the-right-foot-with-reinforcement-learning/ |access-date=2026-05-31 |website=Boston Dynamics |language=en-US}}</ref>|alt=BostonDynamics se Spot robot wat loop]] 'n '''Versterkingsleermetode''' is 'n manier in [[kunsmatige intelligensie]] wat gebruik word om 'n rekenaar op te lei om besluite te neem.<ref name=":2">{{Cite book |last=Winder |first=Phil |title=Reinforcement learning: industrial applications of intelligent agents |date=2020 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-0981-1483-1 |edition=First edition |location=Sebastopol, CA}}</ref> Die gerekenariseerde besluitnemer word 'n agent genoem.<ref name=":3">{{Cite book |last=Sutton |first=Richard S. |title=Reinforcement learning: an introduction |last2=Barto |first2=Andrew |date=2018 |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-35270-3 |edition=Second edition |series=Adaptive computation and machine learning |location=Cambridge, Massachusetts; Londen, Engeland}}</ref> Die agent word opgelei deur belonings of strawwe van die omgewing te ontvang na gelang van die gewenstheid van die besluit wat hy geneem het.<ref name=":3" /> Gewenste besluite word positief beloon en ongewenste besluite word gestraf.<ref name=":3" /> Die agent voer sy besluite deur middel van 'n aksie uit wat dan die toestand van die omgewing verander waarin die agent hom bevind.<ref name=":3" /> Die agent se besluit oor die aksie wat gepleeg moet word is onderhewig aan die toestand van die omgewing.<ref name=":3" /> Die primêre doel van die agent is om die aksie te pleeg wat die grootste verwagte beloning vir sy huidige toestand sal lewer.<ref name=":3" /> Dit beteken die agent se besluite is gemik op langtermyn- pleks van korttermynbelonings.<ref name=":2" /> Klem word dus daarop geplaas dat besluite geneem word gebaseer op die omgewing se toestand wat die agent waarneem. Die agent se inagneming van die omgewing se toestand onderskei die versterkingsleermetode van ander masjienleertegnieke soos evolusionêre metodes.<ref name=":3" /> == Geskiedenis == Een van die beginstadiums van die versterkingsleermetode kan teruggevoer word na die navorsing wat die Amerikaanse sielkundige Edward Thorndike in die 1800's op diere gedoen het <ref name=":3" />. Thorndike het navorsing gedoen op die probeer-en-tref metode van diere gebruik om te leer en dit sodoende met die “Wet van Effek” beskryf <ref name=":3" />. Thorndike het die gedrag van katte waargeneem deur hulle in 'n “raaiselboks” te geplaas, waarvan hulle dan moes ontsnap deur toepaslike aksies te doen.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Thorndike |first=Edward L. |date=1898 |title=Animal intelligence: An experimental study of the associative processes in animals. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/h0092987 |journal=The Psychological Review: Monograph Supplements |language=en |volume=2 |issue=4 |pages=i–109 |doi=10.1037/h0092987 |issn=0096-9753}}</ref> Byvoorbeeld, ’n kat kon die deur van die raaiselboks oopmaak deur ’n reeks van drie afsonderlike aksies uit te voer: ’n platform agter in die sakkie te deur te druk, ’n tou te trek deur daarop te krap, en ’n arm op of af te druk <ref name=":3" />. Met die aanvanklike eksperiment, waar kos buite die raaiselboks in sig was, het meeste van Thorndike se katte “duidelike tekens van ongemak” en buitengewone energieke aktiwiteite “om intuïtief te probeer ontsnap” getoon <ref name=":4" />. Daaropvolgende eksperimente met verskillende katte in verskillende raaiselbokse met verskillende ontsnappingsmeganismes, het Thorndike die hoeveelheid tyd opgeteken wat elke kat neem om te ontsnap <ref name=":4" />. Hy het waargeneem dat die tyd byna altyd afgeneem het met opeenvolgende ervarings, byvoorbeeld van 300 sekondes tot 6 of 7 sekondes <ref name=":3" />. Dit het Thorndike gelei tot die formulering van ’n aantal “wette” van leer, waarvan die mees invloedryke die wet van effek was <ref name=":3" />. Die naam is as gevolg van die effek wat beloonde gebeurtenisse op die aksies van diere het <ref name=":3" />. [[File:Dog training.jpg|thumb|Versterkingsleer kan gebruik word om diere op te lei deur 'n beloning (kos) toe te dien wanneer 'n bevel gehoorsaam word.]] Die wet van effek word deur sielkundiges as instrumentele kondisionering geklassifiseer omdat die leer van die dier afhang van dit wat die dier doen: die lewering van ’n beloning/versterking is afhanklik van wat die dier doen (soos om te ontsnap) <ref name=":3" />. In kontras bestaan daar ook klassieke kondisionering eksperimente, waar die beloning/ versterkende stimulus onafhanklik van die dier se gedrag toegeken word <ref name=":3" />. Die term “versterking”, in die konteks van dierleer, het eers later in gebruik gekom met die eerste verskynsel in Pavlov se 1927 monografie oor gekondisioneerde reflekses <ref name=":3" />. Pavlov het versterking beskryf as die versterking van ’n gedragspatroon wanneer ’n dier ’n stimulus (versterker) ontvang in kombinasie met ’n ander stimulus of ’n reaksie wat die gedragspatroon vorm <ref name=":3" />. Om as ’n versterker te dien, moet die versterkte gedragspatroon aanhou ná die stimulus wegneem is <ref name=":3" />. ’n stimulus wat slegs die dier se aandag trek of gedrag aanwakker sonder blywende verandering word nie as ’n versterker beskou word nie.<ref name=":5">{{Cite journal |last=Pavlov |first=P. Ivan |date=2010-07 |title=Conditioned reflexes: An investigation of the physiological activity of the cerebral cortex |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25205891 |journal=Annals of Neurosciences |volume=17 |issue=3 |pages=136–141 |doi=10.5214/ans.0972-7531.1017309 |issn=0972-7531 |pmc=4116985 |pmid=25205891}}</ref> Pavlov se eksperimente het behels om die speekselreflekse van honde te meet ná aanbieding van kos <ref name=":5" />. Kort voor die aanbieding van kos, was daar altyd 'n geluid gespeel sodat die honde die metronoom stimulus assosieer met etens tyd <ref name=":5" />. Pavlov het die honde later só gekondisioneer dat hulle speekselkliere geaktiveer word deur net die geluid van die klank, al was daar geen kos betrokke nie <ref name=":5" />. Die idee om probeer-en-tref leer toe te pas in ’n rekenaar wetenskap het al vroeg in die bestaan kunsmatige intelligensie ontstaan <ref name=":3" />. In ’n 1948 verslag het Alan Turing ’n ontwerp beskryf vir ’n “genot-pyn-stelsel” wat volgens die wet van effek werk <ref name=":3" />. Baie kreatiewe elektro-meganiese masjiene is gebou wat die probeer-en-tref leer metode gedemonstreer het. Die vroegste is waarskynlik ’n masjien deur Thomas Ross (1933) wat daarin geslaag het om ’n roete deur 'n eenvoudige doolhof te vind en te onthou. Een van die eerste mylpale multi-agent VL is TD-Gammon agent, wat opgelei was om Backgammon te speel <ref name=":3" />. TD-Gammon is in die 1990’s ontwikkel en moes unieke VL probleme oorkom soos teenstanders wat aktief die toestand van die bord verander (toestand van die bord word nie deur net een agent bepaal nie), asook gevorderde strategieë soos die blokkeer van die teenstander met die agent se eie stukke <ref name=":3" />. Die agent word opgelei deur teen homself te speel en kon omtrent so goed soos die beste backgammon-rekenaarsprogram na ongeveer 300 000 wedstryde word <ref name=":3" />. 'n Latere weergawe, TD-Gammon 3.0, kon ’n professionele backgammon-speler (Kazaros) klop ná opleiding van ongeveer 1 500 000 speletjies. TD-Gammon het die vaardigheids vlakke van menslike toernooispel verhoog deur nuwe strategieë bekend te stel wat voorheen verborge vir professionele spelers was. [[File:Atari 2600 console.jpg|thumb|VL kan gebruik word om 'n agent te leer Atari 2600 speletjies speel deur net die beeld van die speletjie en die telling van die speletjie as insette te voorsien.]] ’n Artikel wat deur Google DeepMind in 2015 uitgereik is, bespreek die gebruik van Diep Q-leer om Atari 2006-speletjies te speel deur slegs die beeld van die skerm en die speletjie se telling as insette te gebruik.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Mnih |first=Volodymyr |last2=Kavukcuoglu |first2=Koray |last3=Silver |first3=David |last4=Rusu |first4=Andrei A. |last5=Veness |first5=Joel |last6=Bellemare |first6=Marc G. |last7=Graves |first7=Alex |last8=Riedmiller |first8=Martin |last9=Fidjeland |first9=Andreas K. |last10=Ostrovski |first10=Georg |last11=Petersen |first11=Stig |last12=Beattie |first12=Charles |last13=Sadik |first13=Amir |last14=Antonoglou |first14=Ioannis |last15=King |first15=Helen |date=2015-02 |title=Human-level control through deep reinforcement learning |url=https://www.nature.com/articles/nature14236 |journal=Nature |language=en |volume=518 |issue=7540 |pages=529–533 |doi=10.1038/nature14236 |issn=1476-4687}}</ref> Geen addisionele insette was benodig om die agent te leer nie <ref name=":6" />. Die Diep Q-netwerk argitektuur was selfs suksesvol oordraagbaar na ander Atari 2006 speletjies weens die VL agente se vermoë om op baie van die Atari 2006 speletjies te oefen met dieselfde algoritme, netwerkargitektuur en hiperparameters <ref name=":6" />. 'n Moderne mylpaal vir VL is in Maart 2016 deur Google DeepMind se AlphaGo agent behaal deur die beste mens speler (Lee Sedo) 4-1in ’n tradisionele Chinese bordspel (Go) geklop het.<ref name=":7">{{Cite journal |last=Silver |first=David |last2=Schrittwieser |first2=Julian |last3=Simonyan |first3=Karen |last4=Antonoglou |first4=Ioannis |last5=Huang |first5=Aja |last6=Guez |first6=Arthur |last7=Hubert |first7=Thomas |last8=Baker |first8=Lucas |last9=Lai |first9=Matthew |last10=Bolton |first10=Adrian |last11=Chen |first11=Yutian |last12=Lillicrap |first12=Timothy |last13=Hui |first13=Fan |last14=Sifre |first14=Laurent |last15=van den Driessche |first15=George |date=2017-10 |title=Mastering the game of Go without human knowledge |url=https://www.nature.com/articles/nature24270 |journal=Nature |language=en |volume=550 |issue=7676 |pages=354–359 |doi=10.1038/nature24270 |issn=1476-4687}}</ref> 'n Verbeterde weergawe, AlphaGo Zero, het baie tradisionele Go kennis self herontdek en ook nuwe strategieë verskaf wat professionele spelers met nuwe taktieke geïnspireer het <ref name=":7" />. Ongelukkig het AlphaGo ook die negatiewe effekte van VL uitgewys deurdat Lee Sedol heeltemal van Go afgetree het nadat AlphaGo Zero onoorwinbaar was.<ref>{{Cite web |last=Pranam |first=Aswin |title=Why The Retirement Of Lee Se-Dol, Former ‘Go’ Champion, Is A Sign Of Things To Come |url=https://www.forbes.com/sites/aswinpranam/2019/11/29/why-the-retirement-of-lee-se-dol-former-go-champion-is-a-sign-of-things-to-come/ |access-date=2026-05-31 |website=Forbes |language=en}}</ref> Aktuele teenwoordigheid van VL kan verder gevind word in die gebruik by groot taalmodelle soos ChatGPT, Grok en Gemini.<ref name=":0">{{Cite news |title=Grok 4 |url=https://x.ai/news/grok-4 |access-date=2026-05-31 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-25 |title=Gemini 2.5: Our most intelligent AI model |url=https://blog.google/innovation-and-ai/models-and-research/google-deepmind/gemini-model-thinking-updates-march-2025/ |access-date=2026-05-31 |website=Google |language=en-us}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2024-03-13 |title=Introducing ChatGPT |url=https://openai.com/index/chatgpt/ |access-date=2026-05-31 |website=OpenAI |language=en-US}}</ref> VL word veral gebruik om die groot taalmodelle die vermoë te gee om te "dink" en om 'n menslike terugvoer element te verskaf sodat die groot taalmodelle response gee wat meer aanneemlik is vir mense <ref name=":0" /><ref name=":1" />. Die bydraes van VL tot intelligente sisteme en as ewige belang tot rekenaar wetenskap was veral erken toe A. Barto en R. Sutton die ACM A.M. Turing Toekenning van 2024 verower het.<ref>{{Cite web |title=Andrew Barto and Richard Sutton are the recipients of the 2024 ACM A.M. Turing Award for developing the conceptual and algorithmic foundations of reinforcement learning. |url=https://www.acm.org/media-center/2025/march/turing-award-2024 |access-date=2026-05-31 |website=www.acm.org |language=en}}</ref> == Raamwerk == Die besluitnemingsproses van VL kan wiskundig geformaliseer word met die Markov-besluitnemingsproses (MBP) <ref name=":2" /><ref name=":3" />. VL bestaan ​​normaalweg uit 'n beleid, beloning sein, waardefunksies en opsioneel 'n model van die omgewing <ref name=":3" />. Die MBP kan met die onderstaande diagram uitgebeeld word <ref name=":3" />. [[File:Markov diagram Afrikaans.png|center|530x530px]] Die bostaande diagram illustreer die MBP deur 'n agent en omgewing voor te stel wat met mekaar interaksie het deur middel van aksies, toestande en belonings. Hierdie interaksies word die trajek van die proses genoem <ref name=":3" />. Die trajek hou tred met die aksie wat deur die agent op elke tydstip uitgevoer word en die gevolglike toestand-beloningpaar wat van die omgewing ontvang word <math>(S_0, A_0, R_1,S_1,A_1,S_2,A_2,R_3,...)</math> <ref name=":3" />. Die tydstip van die trajek hoef nie vas te wees nie en die oorgange van 'n toestand-aksiepaar na 'n toestand-beloningpaar kan stogasties wees <ref name=":3" />. Die voorwaardelike waarskynlikhede om 'n spesifieke volgende toestand (<math>s'</math>) en beloning (<math>r</math>) paar te ontvang, gegewe die huidige toestand (<math>s</math>) en aksie (<math>a</math>) paar, word die dinamika van die MBP genoem en word wiskundig voorgestel as <math>p(s', r|s, a)</math> <ref name=":3" />. Dit is daarom duidelik dat die agent die besluitnemer is en die omgewing alles buite die agent is waarmee die agent interaksie het <ref name=":3" />. Die toestand is moontlik een van die belangrikste aspekte om in die MBP te definieer, aangesien die dimensionaliteit van die probleem afhanklik is van die toestand <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Die toestand moet ideaal gesproke al die inligting bevat wat vir 'n agent benodig word om 'n besluit te neem, sonder om staat te maak om te weet wat in die vorige tydstippe gebeur het (voldoen aan die Markov-eienskap) <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Probleme waarin die hele toestand van die omgewing beskikbaar is vir die agent, staan ​​bekend as volledig waarneembare MBP, terwyl probleme waarin sommige aspekte van die toestand vir die agent verborge is, staan bekend ​​as gedeeltelik waarneembare MBP <ref name=":3" />. Die toestand van 'n MBP word voorgestel as 'n vektor van getalle <ref name=":3" />. Aksies is die besluite wat 'n agent maak, en word ook voorgestel deur 'n vektor van getalle <ref name=":3" />. Die gebruik van 'n vektor beteken dat aksies diskreet of kontinu kan wees, en dat 'n agent verskeie aksies op dieselfde tydstip kan uitvoer <ref name=":2" />. Byvoorbeeld, 'n agent vir 'n selfbesturende motor kan kies om sy motor links te stuur en in dieselfde tydstip te versnel deur 'n vektor met twee numeriese waardes te gebruik. Aksies beïnvloed die onmiddellike belonings wat ontvang word sowel as die toekomstige toestande en belonings wat deur die agent ervaar sal word <ref name=":3" />. Belonings is altyd 'n enkele getal wat gebruik word om die doelwit aan die agent oor te dra <ref name=":3" />. Dit is belangrik dat belonings en strawwe slegs gebruik moet word om aan te dui of wenslike uitkomste bereik word en dat die belonings en strawwe nie gebruik moet word om aan te dui oor hoe om die uitkomste te bereik nie <ref name=":3" />. Byvoorbeeld, wanneer die kortste pad tussen twee bestemmings verlang word, sal 'n goeie beloningstelsel die lengte van elke pad wat deur die agent geneem word, penaliseer (kortste lengte sal die minste hoeveelheid strawwe hê), terwyl 'n swakker beloningstelsel belonings sal bied vir individuele keuses wat geneem word. Die individuele keuse beloningstelsel word as swak beskou aangesien die doel van die agent is om die indiduele beurt keuses te besluit, pleks daarvan om beveel te word oor watse keuses om te maak. Die proses om 'n goeie beloningstelsel te ontwerp, word belonings ingenieurswese genoem <ref name=":2" />. Gewenste beloningskeuses vertoon eienskappe soos om vinnig te wees om te bereken, gekorreleer te wees met die "ware" beloning, nie baie raserig te wees nie, nie-funksionele vereistes te kodeer (soos vinniger, veiliger of meer doeltreffende oplossings), groot genoeg te wees om van geraas onderskei te word, gereeld plaas te vind, nie te laat na die aksie plaasvind waaraan dit toegeskryf word nie, 'n gladde beloningverspreiding te hê om hakkerige (robotiese) gedrag te voorkom, en eenvoudige verspreidingsvoorwaardes hê <ref name=":2" />. Die aksie wat onmiddellik na 'n beloning plaasvind, is nie noodwendig die enigste aksie wat bygedra het tot die beloning wat gegee word nie <ref name=":3" />. 'n Reeks vorige aksies het waarskynlik gehelp om die omgewing te skep vir die spesifieke toestand wat die groot beloning uitgedeel het <ref name=":3" />. Daarom kan dit voordelig wees om ook die invloed van toekomstige belonings in ag te neem wanneer 'n sekere aksie by tydstip beloon word deur gebruik te maak van die diskonteerde opbrengs (<math>G_t</math>). Die diskonteerde opbrengs word uitgedruk as: <math>G_t \doteq{} R_{t+1} + \gamma R_{t+2} + \gamma^2 R_{t+3} + ... + \gamma^{T-t-1} R_{T} \doteq \sum_{k=t+1}^{T}\gamma{}^{k-t-1}R_{k}</math> waar <math>\gamma</math> die diskonteringskoers is wat gewig gee aan hoeveel van die toekomstige belonings aan die huidige tydstip toegeskryf moet word <ref name=":3" />. <math>\gamma = 0</math> bepaal dat slegs die beloning van die huidige tydstip in ag geneem moet word, terwyl <math>\gamma = 0</math> bepaal dat alle toekomstige belonings vanaf die huidige tydstip af gelyke gewigte moet dra. Die simbool <math>T</math> in die vergelyking dui die tydstip aan wanneer 'n episode eindig en is bekend as die terminale toestand <ref name=":3" />. 'n Episode word gedefinieer as die natuurlike subreekse wat geïdentifiseer kan word uit die agent-omgewing-interaksies <ref name=":3" />. Die geval waar T = ∞ word verwys as 'n deurlopende taak, wat beteken dat daar slegs een lange episode van onbepaalde lengte is <ref name=":3" />. Die verwagte opbrengs van die terminale toestand word gedefinieer as null (<math>G_t = 0</math>) aangesien die episode in die terminale toestand geëindig het en geen verdere beloning verwag word nie <ref name=":3" />. == Oplossing Metode == Dit is belangrik dat die MBP-voorstelling van die probleem eenvoudig genoeg moet wees om op te los en te redeneer, terwyl dit steeds verteenwoordigend van die werklike probleem bly <ref name=":2" />. Om die verlangde modeleenvoud te bereik, is dikwels nie 'n maklike taak nie en verg talle iterasies (dit word 'n kuns eerder as 'n wetenskap) <ref name=":3" />. Die ontwikkeling van 'n eenvoudige MBP voorstelling van 'n VL taak is egter die moeite werd, aangesien die MBP model dikwels 'n veel groter effek op die VL se prestasie het as die keuse van die VL-algoritme wat gebruik word <ref name=":3" />. Die keuse van aksie gegewe die omgewingstoestand van die agent staan bekend as die beleid (<math>\pi</math>) van die agent <ref name=":3" />. Die beleid kan deterministies wees wanner <math>a = \pi(s)</math>, of stogasties wanner <math>\pi(a|s)</math> (die waarskynlikheid om 'n aksie te neem in 'n gegewe toestand <math>s</math>) <ref name=":3" />. Die agent het die taak om die beloning te maksimeer deur die verwagte diskonteerde opbrengs (<math>G_t</math>) te maksimeer. Dit is van belang om te weet watter toestande en aksies die maksimum verwagte diskonteerde opbrengs het, aangesien die die aksies met die maksimum verwagte diskonteerde opbrengs heel waarskynlik tot die verkryging van die maksimum moontlike beloning sal lei <ref name=":3" />. Die keuse om gulsig die verwagte opbrengs in plaas van die verwagte beloning te gebruik, is te danke aan die feit dat die verwagte opbrengs die langtermyn-beloningsvoordele van 'n toestand/aksie in ag neem en nie net die onmiddellike korttermyn-beloningsvoordele nie <ref name=":3" />. Die waarde vir 'n agent om in 'n sekere toestand, bekend as die toestandwaarde, <math>v(s)</math> te wees kan voorgestel word met: <math>v_\pi(s) \doteq \mathbb{E}_{\pi}[G_t | S_t = s ] = \mathbb{E}_{\pi}\left[ \sum_{k=0}^{\infty}\gamma^{k}R_{t+k+1} | S_t = s \right] \quad \forall s \in S</math> waar <math>\mathbb{E}</math> die verwagte waarde aandui soos tipies in statistieke gebruik word <ref name=":3" />. Die belangrikste aspek van 'n VL algoritme is om 'n metode te vind wat die waardefunksie doeltreffend skat <ref name=":2" />. Die verwagte waarde is dus afhanklik van die statistiese verspreiding van die diskonteerde opbrengs. Die verwagte waarde skat die benaderde waarde wat 'n stogastiese veranderlike waarskynlik sal aanneem.<ref name=":8">{{Cite book |last=Montgomery |first=Douglas C. |title=Applied statistics and probability for engineers |last2=Runger |first2=George C. |date=2018 |publisher=Wiley |isbn=978-1-119-58559-6 |edition=Seventh edition |series=EMEA edition |location=Hoboken, NJ}}</ref> Die wiskundige formule vir die verwagte waarde word gedefinieer deur: <math>\mathbb{E}[X] = \sum_xp(x) \times x</math> waar die verwantskap tussen die statistiese verspreiding van die data en die werklike waarde van die data duidelik getoon word in die berekening van die verwagte waarde <ref name=":8" />. 'n Soortgelyke funksie bestaan ​​vir die aksiewaarde as volg <ref name=":3" />: <math>q_\pi(s,a) \doteq \mathbb{E}_{\pi}[G_t | S_t = s, A_t = a ] = \mathbb{E}_{\pi}\left[ \sum_{k=0}^{\infty}\gamma^{k}R_{t+k+1} | S_t = s, A_t = a \right]</math> wat toon dat die aksiewaarde afhanklik is van die aksie sowel as die toestand <ref name=":3" />. Die aksiewaarde is veral nuttig wanneer daar besluit moet word watter aksie in 'n gegewe toestand geneem moet word, aangesien die aksie met die grootste aksiewaarde heel waarskynlik die grootste beloning sal verskaf <ref name=":3" />. Die bostaande waarde vergelykings wys verder dat die waardefunksies vir die beleid (<math>\pi</math>) as 'n onderskrif bevat. Die onderskrif beklemtoon dat die waardefunksies afhanklik is van die huidige beleid wat die agent volg. Die afhanklikheid van die waardefunksie aan die huidige beleid maak sin, aangesien die beleid die daaropvolgende aksies bepaal wat deur die agent geneem sal word. Die waardefunksies kan egter weer gebruik word om die beleid van die agent te verbeter, aangesien toestande/aksies met die grootse waardefunksies beter keuses aandui <ref name=":3" />. Die Teoretiese uitdrukking vir die bepaling van die toestandwaardefunksie (die Bellman-vergelyking vir <math>v_\pi</math>) is <ref name=":3" />: <math>v_{\pi}(s) = \sum_{a} \pi(a|s) \sum_{s',r}p(s',r|s,a)[r+\gamma v_\pi(s')] \quad \forall s \in S = \sum_{a}\pi(a|s)q_\pi(s,a)</math> terwyl die Bellman vergelyking vir die aksiewaardefunskie (<math>q_\pi</math>) gegee is as <ref name=":3" />: <math>q_{\pi}(s,a) = \sum_{s',r}p(r,s'|s,a)(r+\gamma\sum_{a'}\pi(a',s')q_{\pi}(s',a')) = \sum_{r,s'}p(r,s'|s,a)(r+\gamma v_\pi(s'))</math> Dit is miskien 'n bietjie vreemd om te obserweer (uit die bostaande vergelykings) dat die berekening van die waardefunksies vereis om reeds die waarde van die toekomstige toestand te weet. Die dilemma kan opgelos word deur 'n geskatte waarde vir die waardefunksie te gebruik en die waardefunksies dan iteratief op te dateer totdat dit konvergeer <ref name=":3" />. Die opdatering van Bellman se vergelykings deur 'n beleid te volg wat gulsig die maksimum toestandwaarde kies staan bekend as die dinamiese programmeringsalgoritme vir VL <ref name=":3" />. Daar is egter 'n paar aannames wat die toepaslikheid van dinamiese programmering in die praktyk belemmer, naamlik toegang tot 'n akkurate model van die omgewing, <math>p(r, s'|s, a)</math>, voldoende berekeningshulpbronne (berekeningspoed en RAM geheue), en die behoefte vir die toestande om die Markov-eienskap te gehoorsaam <ref name=":2" />. Dit skep dus die behoefte om ander praktiese VL benaderinge te ondersoek. === Hoof benaderinge === Daar is drie hoof kategoriee waarin VL algoritmes verdeel kan word, naamlik tabulere metodes, funksie benadering en beleidgradient metodes <ref name=":3" />. ==== Tabulere metodes ==== Tabelmetodes is bekend daarvoor dat hulle diskrete aksie- en toestandsruimtes het <ref name=":3" />. Dit beteken dat daar 'n tabel gekonstrueer kan word waar die rye van die tabel die toestande van die agent verteenwoordig, terwyl die aksies deur die kolomme van die tabel beskryf word <ref name=":2" />. Die algemene vorm van VL algoritmes word tipies beskryf as <ref name=":3" />: <math>\text{NuweBenadering} \gets \text{OuBenadering} + \text{StapGrootte}[ \underbrace{\text{Teiken} - \text{OuBenadering}}_{\text{fout}} ]</math>[[File:AksieWaardeDiskreet.png|thumb|350x350px|Tabulere metodes kan voorgestel word deur 'n tabel met rye en kolomme wat die waarde van aksies in 'n gegewe toestande verteenwoordig.]]waar die stapgrootte 'n hiperparameter is wat deur die <math>\alpha</math> simbool voorgestel word. Groot stapgrootte waardes dui aan dat die foutaanpassing 'n groot effek op die nuwe skatting het, terwyl 'n klein stapgrootte wys dat slegs geringe aanpassings aan die nuwe skatting gemaak moet word <ref name=":2" />. Nie-nul stapgroottes kan help met nie-stasionêre omgewings, aangesien onlangse opdateringsfoute 'n groter gewig dra met aanpassings <ref name=":3" />. 'n Bekende tabulere VL metode (SARSA) vereis 'n eenstapvertraging sodat die volgende beloning, toestand en aksie beskikbaar is vir die opdateringsalgoritme <ref name=":3" />. Die SARSA-algoritme word beskou as 'n in-beleid algoritme aangesien die volgende aksie die beleid gebruik wat opgedateer word <ref name=":3" />. SARSA se opdaterings algoritme word gegee as <ref name=":3" />: <math>Q(S_t,A_t) \gets Q(S_t,A_t) + \alpha \left[R_{t+1}+\gamma Q(S_{t+1},A_{t+1}) - Q(S_t,A_t) \right]</math> 'n Klein wysiging aan die SARSA algoritme lewer 'n heeltemal anders VL uit-beleid algoritme, bekend as Q-leer <ref name=":3" />. Q-leer verower die aksiewaardefunksie (<math>Q</math>) deur die beleid heeltyd op te dateer met die maksimum beskikbare volgende toestand-aksiewaarde, in plaas daarvan om aan te neem dat die gedragsbeleid die maksimum volgende toestand-aksiewaarde sal kies<ref name=":3" />. Q-leer se opdateerings algoritme word gegee as <ref name=":3" />: <math>Q(S_t,A_t) \gets Q(S_t,A_t) + \alpha \left[R_{t+1}+\gamma \max_{a} Q(S_{t+1},a) - Q(S_t,A_t) \right]~.</math> ==== Funksiebenadering metodes ==== [[File:AksieWaardeKurwe.png|thumb|350x350px|Funksiebenadering metodes kan gesien word as 'n kurwe wat gepas word oor tabulere metodes.]] Funksiebenadering metodes word gebruik vir VL probleme met kontinue toestandsruimtes en diskrete aksieruimtes <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Die primêre doelwit van funksiebenaderingsmetodes is om 'n stel gewigte te vind <math>(\boldsymbol{w} \doteq (w_1, w_2,...,w_d)^\top ;\boldsymbol{w} \in \mathbb{R}^d)</math>wat gebruik kan word om 'n waardefunksie (<math>\hat{v}(s,\boldsymbol{w}) \approx v_\pi(s)</math>of <math>\hat{q}(s,a,\boldsymbol{w}) \approx q_\pi(s,a)</math>) te benader. Die benadering metodes wat gebruik word, kan enigiets wees van lineêre funksies tot multi-laag kunsmatige neurale netwerke (KNN) en besluitbome <ref name=":3" />. Die twee hoof funksiebenaderings metodes is lineêre benadering en nie-lineêre KNN'e. Lineêre benaderings is aanloklik weens hul eenvoudigheid en robuustheid, terwyl KNN's 'n meer veralgemene oplossing is en in staat is om meer komplekse funksies te benader <ref name=":3" />. Die kwaliteit van 'n funksiebenadering word gegee deur die verliesfunksie <ref name=":2" />. Die benadering met die kleinste verlieswaarde word as die optimale benadering beskou. Lineêre funksies benadering beskik eienskappe soos maklike gradiëntberekeninge, verliesfunksies wat 'n enkele globale minimum het (geen plaaslike minima nie), en gewaarborgde konvergensie (nie-lineêre metodes het dit nie) <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Nie-lineêre funksies word gebruik wanneer komplekse waardefunksies benader moet word <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Oor die algemeen word eenvoudiger modelle bo komplekse modelle in die industrie verkies, aangesien hulle eenvoudiger is om te implementeer, beter verstaan word ​​en meer robuust is <ref name=":2" />. 'n Kern beperking van funksiebenadering metodes is die feit dat die dimensionaliteit van die gewigte tipies minder is as die aantal toestande <ref name=":2" />. Wanneer daar minder gewigte as toestande/kenmerke is, beteken dit dat die verandering van 'n enkele gewig om die benadering van een toestand te verbeter, die benadering van ander toestande negatief kan beïnvloed <ref name=":3" />. Die beperking beskik ook oor voordele, soos om meer veralgemeenbaar te wees vir verskeie toestande, en om 'n agent se prestasie op gedeeltelik waarneembare probleme te verbeter <ref name=":3" />. ==== Beleidgradiënt metodes ==== [[File:BeleidGradiente.png|thumb|350x350px|Beleidsgradiente verskaf nie 'n waarde vir aksies nie, maar liewer die waarskeinlikheid om 'n spesifieke aksie te neem.]] Waardegebaseerde metodes kan nie groot/deurlopende aksieruimtes met bestaande tegnologie hanteer nie, aangesien die berekenings kompleksiteite te groot is vir die soek na 'n maksimum aksiewaarde wanneer al die moontlike aksiewaardes nagegaan word <ref name=":2" />. 'n Alternatief is om eerder te fokus op die konstruksie/verbetering van die beleid in plaas van die waardefunksies <ref name=":3" />. Metodes wat daarop gemik is om die beleid direk te verbeter, staan ​​bekend as beleidsgradiëntmetodes. Die metodes kan abstrak raak aangesien die gradiënt van die beleid bereken word om te bepaal hoe die beleid verbeter moet word <ref name=":3" />. Voordele van beleidsgradiënt metodes is hul vermoë om op deurlopende aksieruimtes toegepas te word, sterker konvergensiewaarborge in vergelyking met waardegebaseerde metodes, en die vermoë om stogastiese beleide direk te leer om natuurlik eksplorasie aan te moedig <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Die optimaliteit van beleidsgradiëntmetodes teenoor waardegebaseerde metodes is probleemafhanklik, met sommige probleme wat eenvoudiger beleidsvoorstelle het terwyl ander probleme eenvoudiger waardefunksievoorstelle het <ref name=":3" />. Met beleidsgradiënt metodes word die beleid self geparametriseer met die gewigte <math>\boldsymbol{\theta} \in \mathbb{R}^{d'}</math>sodat <math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta}) = \text{Pr}\{A_{t} = a | S_{t} = s, \boldsymbol{\theta}_{t} = \boldsymbol{\theta}\}</math> <ref name=":3" />. Die geparametriseerde beleid se gewigte kan met 'n lineêre funksie of 'n ANN benader word, op 'n soortgelyke wyse as wat funksiebenaderings gedoen is. Die beleid kan op enige manier geparametriseer word, solank as wat <math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta})</math>differensieerbaar is met betrekking tot <math>\theta</math> <ref name=":3" />. Daar word verder aanbeveel dat die beleid nie heeltemal deterministies (<math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta}) \in (0,1)</math>) moet wees nie, om te verseker dat agente steeds op 'n natuurlike wyse kan verken <ref name=":3" />. === Karakteristieke van VL === 'n Paar karakteristieke van VL word in die afdeling bespreek. ==== Optimale beleid ==== 'n Optimale beleid het 'n verwagte waarde groter as of gelyk aan die verwagte waarde van enige ander beleid vir alle moontlike toestande <ref name=":3" />. Die verhouding tussen die verwagte waarde van 'n optimale beleid in vergelyking met ander beleide kan wiskundig voorgestel word as: <math>\pi^* \ge \pi' \iff v_{\pi^*}(s) \ge v_{\pi'}(s) \quad \forall s \in S</math> waar <math>\pi_*</math> op die optimale beleid aandui <ref name=":3" />. Daar is altyd ten minste een optimale beleid in 'n VL probleem <ref name=":3" />. Die nie unieke eienskap van 'n optimale beleid kan in die praktyk gesien word wanneer verskillende VL algoritmes verskillende speelstyle aanneem.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite thesis |last=le Roux |first=J. a. I. |title=Development of a new serious game utilising reinforcement learning to enrich high school mathematics |date=2025 |publisher=North-West University |url=https://orcid.org/%200009-0004-2566-8928 |language=en}}</ref> Wiskundig gestel, kan die optimale beleid gebruik word om die optimale toestandwaarde funksie en die optimale aksiewaarde funksie voor te stel <ref name=":3" />: <math>v_{*}(s) \doteq \max_{\pi} v_\pi(s) \quad \forall s \in S</math> <math>q_{*}(s,a) \doteq \max_{\pi} q_\pi(s,a) \quad \forall s \in S, a\in A(s)</math> Die optimale beleid kan deterministies wees (altyd die aksie met die hoogste verwagte opbrengs kies) of stogasties (die waarskynlikheid om 'n aksie te kies word beïnvloed deur die verwagte opbrengs daarvan) <ref name=":3" />. Die gepastheid van 'n stogastiese of deterministies optimale beleid is probleem afhanklik <ref name=":3" />. Laastens beïnvloed alle komponente van die MBP die optimale beleid, soos verteenwoordiging van toestande, beskikbare aksies en beloning verspreiding <ref name=":2" />. Die verandering van selfs net een van hierdie komponente kan die optimale beleid drasties verander <ref name=":2" />. ==== Verken en uitbuit probleem ==== Die strategie om altyd die maksimum aksiewaarde te kies, staan ​​bekend as uitbuiting aangesien die bekende aksiewaardes voortdurend uitgebuit word vir maksimum belonings <ref name=":3" />. Wanneer die dinamika van die omgewing stogasties is, kan dieselfde aksie in dieselfde toestand lei tot verskillende toekomstige toestande of aksies moontlikheide soos beskryf deur die omgewing se dinamika waarskynlikhede <ref name=":3" />. Dit beteken dat die VL agent die waarde van 'n aksie kan oorskat of onderskat as dit 'n onvoldoende steekproef van die toestand het <ref name=":3" />. Dit is daarom nodig om toestande te verken wat aanvanklik suboptimaal lyk omdat hulle nie noodwendig voldoende gemonster is nie <ref name=":3" />. 'n Balans moet egter tussen eksplorasie en uitbuiting getref word, aangesien te veel verkenning veroorsaak dat die agent onnodige suboptimale keuses maak, terwyl te min verkenning veroorsaak dat die agent onbewus is van die werklike optimale oplossing <ref name=":3" />. 'n Benadering tot die eksplorasie/uitbuitingsdilemma is om <math>\epsilon</math>-gierige aksie seleksie te gebruik <ref name=":3" />. Dit behels om (<math>\epsilon</math> × 100)% van die tyd verkenning aksies te neem en die ander kere die uitbuit aksie te pleeg <ref name=":3" />. Oor tyd kan <math>\epsilon</math> tot nul genader word namate die beleide en waardefunksieverbetering stabiliseer en die uitbuiting strategie meer seker word <ref name=":2" />. '''In-beleid en uit-beleid algoritmes''' In-beleid algoritmes het slegs een beleid wat ervarings genereer en terselfdertyd verbeter word deur die resultate van die ervarings <ref name=":3" />. Aan die ander kant, het uit-beleid algoritmes twee afsonderlike beleide, een vir die genereer van ervarings en 'n ander beleid wat verbeter word deur die gegenereerde ervarings <ref name=":3" />. Dit mag dalk met die eerste oogopslag onbeduidend voorkom, maar buite-beleid laat toe om 'n skeiding te maak tussen verkenningsstrategieë en die aanleer van 'n beleid <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Bykomende opleidings moontlikhede ontstaan ​​met uit-beleid leer, soos opleiding uit aflyn data, die aanleer van optimale beleide terwyl verkenningsbeleide uitgevoer word, leer uit demonstrasie (nabootsingsleer), en die aanleer van verskeie take parallel vanuit 'n enkele omgewing (verminder tyd om agent op te lei) <ref name=":2" />. Beleidsgebaseerde algoritmes is dikwels sagte (stogastiese) beleide om die beleid te help met verkenning <math>( \pi(a|s) > 0 \quad \forall s \in S; a \in A(s))</math> <ref name=":3" />. Beleidsgebaseerde algoritmes het die hoofvoordele dat hulle vinniger kan leer (vroeër kan uitbuit) en meer stabiel is om op te lei as uit-beleid algoritmes <ref name=":2" />. Nadele van beleidsgebaseerde algoritmes sluit in swak steekproef doeltreffendheid en 'n ooroptimistiese verwagte waarde terugvoerlus.<ref name=":2" /><ref>{{Citation |last=Haarnoja |first=Tuomas |title=Soft Actor-Critic: Off-Policy Maximum Entropy Deep Reinforcement Learning with a Stochastic Actor |date=2018-08-08 |url=http://arxiv.org/abs/1801.01290 |access-date=2026-06-01 |publisher=arXiv |doi=10.48550/arXiv.1801.01290 |id=arXiv:1801.01290 |last2=Zhou |first2=Aurick |last3=Abbeel |first3=Pieter |last4=Levine |first4=Sergey}}</ref> Buitebeleidmetodes is gevolglik gewild onder moderne algoritmes, aangesien hulle daarop gemik is om die steekproef doeltreffendheid van VL algoritmes te verbeter deur verbeterde verkenningsmeganismes in te sluit <ref name=":2" />. Uit-beleidalgoritmes bestaan ​​uit 'n teikenbeleid (<math>pi</math>) en 'n gedragsbeleid (<math>b</math>) <ref name=":2" /><ref name=":3" />. Teikenbeleid is die optimale beleid wat die VL agent probeer leer, terwyl die gedragsbeleid gebruik word om die ervarings te genereer wat gebruik word om die teikenbeleid op te lei <ref name=":3" />. Die gedragsbeleid inkorporeer die verkenningsmeganisme van die opleidingsproses <ref name=":2" />. Uit-beleid algoritmes is bekend daarvoor dat hulle meer variansie in hul opdaterings bevat, wat veroorsaak dat hulle stadiger konvergeer as in-beleid algoritmes <ref name=":3" />. Gedragsbeleid moet beskik oor dekking oor die teikenbeleid deur te vereis dat elke aksie wat deur die teikenbeleid geneem word, ook deur die gedragsbeleid geneem word <ref name=":3" />. Die dekkingseienskap bepaal dus dat die teikenbeleid deterministies kan wees, maar die gedragbeleid moet stogasties wees in teostande waar die gedragbeleid nie identies is aan die teikenbeleid nie <ref name=":3" />. Dit word ook gestel as: <math>\pi(a|s) > 0 \implies b(a|s) > 0</math> Metodes wat op beleid gebaseer is, kan as 'n spesiale geval van metodes buite beleid beskou word, waar die gedrag- en teikenbeleid dieselfde beleid is <ref name=":3" />. Byna alle uit- beleid metodes gebruik belangrikheids monsterneming om die gedragbeleid met die teikenbeleid te koppel <ref name=":3" />. Die belangrikheids monsternemings verhouding word wiskundig gegee as: <math>\rho_{t:T-1} = \prod_{k = t}^{T-1} \frac{\pi(A_k|S_k)}{b(A_k|S_k)}</math> met die gedragsbeleid wat omgeskakel word na die teikenbeleid deur 'n eenvoudige vermenigvuldiging van die belangrikheidsteekproefverhouding te gebruik <ref name=":3" />: <math>v_\pi(s) = \mathbb{E}[ \rho_{t:T-1} G_t | S_t = s]</math> Dit word aanbeveel dat die gedragsbeleid meer stabiel moet wees (meer dikwels en kleiner opdaterings) as die teikenbeleid om te verseker dat opleiding van die agent stabiel bly <ref name=":2" />. === Algemene Tegnieke === Praktiese algoritmes gebruik oor die algemeen benaderingsstrategieë vir die teoretiese modelle (soos die Bellman vergelyking) om teoretiese beperkings wat die praktiese implimentering belemmer, te oorkom. Die onderstaande tabel toon 'n paar algemene praktiese algoritmes wat in VL gebruik word. {| class="wikitable sortable" |- ! Algoritme !! Beskrywing !!Beleid !! Aksieruimte !! Toestandruimte !! Operator |- | Monte Carlo || Elke besoek aan Monte Carlo || Enige || Diskreet || Diskreet || Steekproefgemiddeldes van toestandwaardes of aksiewaardes |- | TD-leer || Toestand–aksie–beloning–toestand || Uit-beleid || Diskreet || Diskreet || Toestandwaarde |- | Q-leer || Toestand–aksie–beloning–toestand || Uit-beleid || Diskreet || Diskreet || Aksiewaarde |- | SARSA || Toestand–aksie–beloning–toestand–aksie || In-beleid || Diskreet || Diskreet || Aksiewaarde |- | DQN || Diep Q-netwerk || Uit-beleid || Diskreet || Kontinu || Aksiewaarde |- | DDPG || Diep Deterministiese Beleidsgradiënt || Uit-beleid || Kontinu || Kontinu || Aksiewaarde |- | A3C || Asinchrone Voordeel Akteur-Kritiek Algoritme || In-beleid || Diskreet || Kontinu || Voordeel (=aksie-waarde - toestand-waarde) |- | TRPO || Vertrouensgebied Beleidsoptimalisering || In-beleid || Kontinu of Diskreet || Kontinu || Voordeel |- | PPO || Proksimale Beleidsoptimalisering || In-beleid || Kontinu of Diskreet || Kontinu || Voordeel |- |TD3 |Tweeling Vertraagde Diep Deterministiese Beleidsgradiënt |Uit-beleid |Kontinu |Kontinu |Aksiewaarde |- |SAC |Sagte Akteur-Kritiek |Uit- beleid |Kontinu |Kontinu |Voordeel |- |DSAC||Verspreidende Sagte Akteur-Kritiek ||Uit- beleid ||Kontinu ||Kontinu ||Aksiewaarde-verspreiding |} == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Masjienleer]] 787il34vxbki6y2uof6l2mre6oe8f62 0 462284 2915466 2915393 2026-07-03T15:47:58Z Jcb 223 2915466 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 25em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{MC-VLAG}} 2026 Formula 1 Louis Vuitton <br/>Grand Prix de Monaco |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|260px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>7 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Monaco-renbaan|Circuit de Monaco]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.051</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:13.481 (ronde 76 van 78)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]</small> || <small>[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] [[Ford Motor Company|Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Junie]] [[2026]] op die [[Monaco-renbaan]] in [[Monte Carlo]] gehou. Dit was die sesde ren van die kampioenskapseisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Monaco |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Supersag (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Ultrasag (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Hipersag (C5) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/1 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.978 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.204 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.491 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.537 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.983 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/2 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.026 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.137 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.194 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.405 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.529 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/3 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.720 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.047 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.051 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.483 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.662 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.599 | 1:12.704 | '''1:12.051''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.490 | '''1:12.499''' | 1:12.094 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.777 | 1:12.934 | 1:12.279 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.293''' | 1:12.774 | 1:12.351 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.408 | 1:12.722 | 1:12.434 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.214 | 1:13.238 | 1:12.445 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.159 | 1:12.983 | 1:12.624 | align=center|7 |- !8 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.630 | 1:12.919 | 1:12.765 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.469 | 1:13.762 | 1:13.226 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.498 | 1:13.471 | 1:13.412 | align=center|10 |- !11 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.321 | 1:13.787 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.348 | 1:13.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.923 | 1:13.902 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.573 | 1:13.995 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.685 | 1:14.248 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.683 | data-sort-value=16| ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.722 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.747 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.814 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.283 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.349 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.061 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:18.423<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/monaco/qualification.aspx |titel=Monaco 2026 - Kwalificaties |uitgever=Statsf1.com}}</ref> |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/qualifying |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/starting-grid |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | '''{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|78 | 2:23:31.243 | align=center|1 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|78 | +6.271 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +20.369 | align=center|9 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +23.394 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +24.261 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +26.553 | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +29.010 | align=center|15 | align=center|'''6''' |- |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +33.413 | align=center|11 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|78 | +37.140 | align=center|17 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|78 | +41.899 | align=center|21 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +42.748 | align=center data-sort-value="23" |Kuipe '''*¹''' | |- !12 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align=center|78 | +43.353 | align=center|6 | |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +44.102 '''*²''' | align=center|13 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|78 | +48.964 '''*³''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|78 | +49.153 '''*⁴''' | align=center|18 | |- !16 ^'''†''' | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | Botsing | align=center|12 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|64 | Ongeluk | align=center|4 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | Ongeluk | align=center|22 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Battery | align=center|8 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 | Meganies | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|15 | Remme | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Enjin | align=center|2 | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1286/monaco/race-result.html |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} '''*¹''' [[Gabriel Bortoleto]] het uit die kuipe weggespring; sy sestiende plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] het negende geëindig, maar het 'n tien-sekonde tydstraf gekry vir die veroorsaak van 'n botsing.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_causing_a_collision_with_car_55.pdf |titel=Car 27 collided with Car 55 in Turn 8 |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Franco Colapinto]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ontvang vir 'n spoedoortreding in die kuipelaan; dit het geen effek op sy posisie op die finale puntelys gehad nie.<br/> '''*⁴''' [[Sergio Pérez]] het die wedren in die elfde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van tien sekondes ontvang omdat sy regtervoorwiel buite die wegspringblok was tydens die herbegin van die wedren na die rooi vlag.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_11_-_false_start_-_out_of_position_at_restart.pdf |titel=Car 11 was out of position at the restart after the red flag |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> ^'''†''' [[Carlos Sainz jr.]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|24 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|244 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|165 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|116 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|69 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|50 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|35 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Monaco]] [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 5udl6w8nlsb5pt6f9l9f3mwur57lj6q 0 462533 2915429 2911095 2026-07-03T12:10:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915429 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Klaziena Boudier-Bakker | beeld = Ina Boudier-Bakker (1960).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ina Boudier-Bakker (1960) | pseudoniem = | beter-bekend-as = | bynaam = | geboortedatum = [[15 April]] [[1875]] | geboorteplek = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | sterfdatum = [[26 Desember]] [[1966]] | sterfplek = [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]], [[Nederland]] | nasionaliteit = [[Nederland]]s | beroep = [[skrywer|Skryfster]] | jare-aktief = | genre = | stroming = | invloede = | bekende_werke = ''Armoede'' (1909), ''De straat'' (1924) en ''De klop op de deur'' (1930) | uitgewer = | onderskeiding = | handtekening = | webwerf = }} '''Klaziena (Ina) Boudier-Bakker''' ([[15 April]] [[1875]], [[Amsterdam]] – [[26 Desember]] [[1966]], [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[skrywer|skryfster]] van [[roman]]s. Haar vernaamste werke is ''Armoede'' uit 1909 en ''De klop op de deur'' uit 1930. == Lewensloop == Klaziena Bakker was die oudste kind van Frederik Bakker en Aleida Emilia Holm. Haar ouers was welgesteld, en sy word groot in 'n gegoede milieu te Amsterdam. Twee jonger broertjies is op 'n jong leeftyd oorlede. Op laerskool raak sy bevriend met die latere kunstenares Cornelia Scheltema Beduin (1876-1938), wat haar hartsvriendin sou bly. Sy het die HBS voor Meisjes op de Keizersgracht (Meisies Hoërskool aan die Keizersgracht) in Amsterdam bygewoon, en daarna verwerf sy die Acte voor Lager Onderwijs (Onderwyssertifikaat vir Primêre Onderwys). Op haar vader se versoek begin sy [[Nederlands]] te studeer, wat sy na 'n jaar staak. Sy het ook sanglesse geneem en, op 'n ietwat latere ouderdom, 'n musiekdiploma in sang verwerf. Na haar vader se dood het sy haar in 1897 aan haar skryfwerk begin wy.<ref>[https://atria.nl/nieuws-publicaties/bijzondere-vrouwen/bekende-vrouwen/ina-boudier-bakker-biografie/ Ina Boudier-Bakker – biografie], op ''artia.nl'', 25 Januarie, 2019. [https://web.archive.org/web/20230323151319/https://atria.nl/nieuws-publicaties/bijzondere-vrouwen/bekende-vrouwen/ina-boudier-bakker-biografie/ Geargiveer] op 23 Maart 2023.</ref> [[Lêer:Ina Boudier-Bakker wedding picture.png|duimnael|links|Die troufoto van Ina Boudier-Bakker en Henry Boudier]] In 1902 tree Ina Bakker op haar 27ste verjaarsdag met Henry Boudier in die huwelik. Hy was direkteur van die PTT (die Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie [tot 1928 bekend as die Staatsbedrijf der Posterijen en Telegrafie]). Vanweë die aard van sy werk verhuis hulle reëlmatig; so woon hulle in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], Vianen, Aerdenhout en [[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]]. In 1929 keer hulle weer terug na Utrecht. In 1902 skryf sy haar debuutwerk, die [[novelle]] ''Machten'', maar sy verower egter haar plek tussen die vooraanstaande Nederlandse outeurs met haar roman ''Armoede'', wat sy tussen die jare 1907 en 1909 in Utrecht skryf. Daar skryf sy ook in 1930 haar bekendste boek, ''De klop op de deur'', wat in 1970 verwerk word vir televisie (die gelyknamige televisiereeks van 1970-1971). Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] lê sy elke daad van terreur vas in verse, wat sy net na die oorlog voordra in die Pieterskerk in Utrecht. Na die oorlog word haar lewe oorheers deur die siektetoestande van haar man en haarself, en sy uiteindelike afsterwe in 1952. Desondanks skryf sy nog 'n aantal werke, waaronder ''Finale'' (1957), wat 'n groot sukses was. Ina se oeuvre word in 1963 bekroon met die Tollensprijs. [[Lêer:Plaquette Ina Boudier-Bakker, Vianen.jpg|duimnael|links|'n Gedenkplaat met die portret en profiel van Ina Boudier-Bakker, Voorstraat 16, Vianen. Opskrif: Hier woonde Ina Boudier-Bakker van 1917 - 1922. Geplaatst t.g.v. de 100e geboortedag 15 april 1975 van Ina Boudier-Bakker, zij woonde vijf jaar op deze plaats. Kunstenaar: J.M. Dielissen]] Enkele jare voor haar dood vernoem die munisipaliteit van Utrecht 'n straat na haar. Ina Boudier-Bakkerlaan is tans veral bekend vanweë die gelyknamige studentewoonstelkompleks (die IBB). Die Hogeschool voor de Kunsten Utrecht is ook geleë aan Ina Boudier-Bakkerlaan, wat plaaslik bekend staan as die IBB.<ref>{{Cite web|url=https://www.hku.nl/contact-en-locaties/locatie-ibb-laan|title=HKU-Locatie IBB-laan|access-date=22 November 2021|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122170958/https://www.hku.nl/contact-en-locaties/locatie-ibb-laan|archive-date=2021-11-22}}</ref> Ook Zutphen en Goes beskik oor 'n Ina Boudier-Bakkerlaan. == Werk == Indien haar omvangryke oeuvre binne 'n beweging of stroming ingedeel sou moes word, sou dit sekerlik die oneerbiedige etiket van "sitkamerrealisme" of "damesroman" ontvang. Laasgenoemde karakterisering is deur die kritikus [[Menno ter Braak]] bekendgestel vir boeke wat tydens die skemerjare van naturalisme gepubliseer is, en tipies deur vroulike outeurs geskryf is. In hierdie boeke is die mees uitgesproke naturalistiese kenmerke so afgewater dat wat oorbly 'n oor die algemeen maklik-leesbare, realistiese verhaal oor die hoogte- en laagtepunte van 'n gesin is. Baie aandag is gegee aan uitgebreide gedetailleerde beskrywings en sielkundige afwykings. Gegewe haar bynaam "Koningin van die Nederlandse damesroman", was Ina Boudier-Bakker 'n soort meesteres op hierdie gebied. Alhoewel sy wyd gelees was, het kritici nie altyd die publiek se waardering gedeel nie. Dit was veral die geval na die Eerste Wêreldoorlog, en was in pas met die afname in die reputasie van vroueromans. Die Forum-groep het veral heftig gereageer op "huiskamerromans", waarvan Boudier-Bakker se werk 'n voorbeeld is. Oor ''De klop op de deur'' verskyn byvoorbeeld in 1934 in die Mei-nommer van ''De Gemeenschap'' in die satiriese rubriek "Hagel" -as grap te midde van ander boektitelgrappe- die sogenaamde "zeer korte recensie" (wat dit egter nie was nie!): "Niet open doen!", bygedra deur 'n sekere 'V.D.E." (vrywel seker die Amsterdamse drukker en kultuurman Herman van den Eerenbeemt).<ref>https://archief.amsterdam/inventarissen/overzicht/30600.nl.html. [https://web.archive.org/web/20180621194322/https://archief.amsterdam/inventarissen/overzicht/30600.nl.html Geargiveer] op 21 Junie 2018.</ref><ref>Niels Bokhove, "Waar komt 'Niet opendoen!' vandaan? De mythe rond Ina Boudier-Bakkers ''De klop op de deur''", ''[http://www.salonsaffier.nl/De+Utrechtse+Boekhouder.php?nav=9 De Utrechtse Boekhouder]'' 6 (2016) 2, p. 29. Helaas is die teks in "De Gemeenschap" vanweë outeursreg nie beskikbaar nie in [https://www.dbnl.org/tekst/_gem001193401_01/ DBNL.] [https://web.archive.org/web/20230524213455/https://www.dbnl.org/tekst/_gem001193401_01/ Geargiveer] op 24 Mei 2023.</ref> Menno ter Braak het homself sterk gedistansieer van "de gemoedelijke huiskamer van de psychologische roman". Boonop het hy Ina Boudier-Bakker se reputasie aangeval deur haar in 1935 op subtiele wyse van plagiaat te beskuldig in haar roman "Vrouw Jacob", maar haar onbesonne reaksie hierop het sake vir haarself net vererger. ''De klop op de deur'' het egter onverminderd gewild gebly by die publiek. Dit blyk nie net uit die voorgenoemde Nederlandse televisiereeks nie, maar ook uit talle herdrukke daarvan in die 21ste eeu. Waardering vir haar werk in die moderne tyd is uiteenlopend van aard. Haar novelle ''De Straat'' het onder andere sy reputasie behou. Herdrukke van ''Armoede'' en ''Finale'' aan die begin van de 21ste eeu is deur sommige geprys.<ref>https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Bakker. [https://web.archive.org/web/20230127150041/https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Bakker Geargiveer] op 27 Januarie 2023.</ref> 'n Hedendaagse literatuurhistorikus kwalifiseer dit egter as "ewe oorvloedig as eenvormig".<ref>[https://www.digibron.nl/search/detail/012df66e1464a5dffe38c39a/de-romans-van-ina-boudier-bakker De romans van Ina Boudier-Bakker], ''Reformatorisch Dagblad'' (2 Januarie 1992)</ref> In 2013 het dit bekend geword dat die oorlogsdagboek van Ina Boudier-Bakker, wat in 1975 onder die titel ''Met de tanden op elkaar'' die lig gesien het, vervalsings bevat. Die persoon wat die dagboek laat uitgee het, Hans Edinga (skuilnaam vir Hans Heidstra), het na eie goeddunke sinne bygevoeg of verwyder. Die persoon wat die vervalsings aan die lig gebring het, is die historikus Rémon van Gemeren. Hy het die inleiding tot die nuwe uitgawe van die oorlogsdagboek geskryf, wat die titel ''Zo doods en stil en donker'' gekry het.<ref>[https://www.nieuws030.nl/columns/terlingen-nieuws-uit-2013/ Jim Terlingen, "Nieuws (uit 2013)"] Nieuws030 (14 Augustus 2019). [https://web.archive.org/web/20230422142704/https://www.nieuws030.nl/columns/terlingen-nieuws-uit-2013/ Geargiveer] op 22 April 2023.</ref> == Werke uit haar pen == [[Lêer:BoudierBakkerIsraels.jpg|duimnael|Ina Boudier-Bakker <br>(deur Isaac Israëls) ]] * "Najaar", ''Nederland'' (1899) Junie (debuutwerk) * "Avond", ''Van eigen bodem'' (byblad van ''Elseviers Geïllustreerd Maandschrift'') (1899) Aug. * ''Oom Sam's misrekening'' (Onder die skuilnaam I. B.) (reeks ''Voor den coupé'') (Bruna, 1899) * ''Van Amsterdam naar Londen''. (onder die skuilnaam I. B.) (reeks ''Voor den coupé'') (Bruna, 1900) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:025222000 (Digitale weergawe)] * ''Machten'' (novelle) (1902). Bevat: 1. De fabriek. 2. Angst. 3. Jetje. 4. Het allerhoogste. 5. Moeder [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035223 (Digitale weergawe)] * ''Het beloofde land'' (roman) (1903) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035220 (Digitale weergawe)] * ''Verleden''. Drama in 3 bedrijven (1903) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB31:023574000 (Digitale weergawe] * ''Wat komen zal''] (roman) (1904) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000000822 (Digitale weergawe)] In groot letters gedruk (1984) {{ISBN|978-90-364-0730-4}} * ''Kinderen'' (novelle, onder andere "Inkt" en "Pa's kinderen") (1905) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000034943 (Digitale weergawe)] * ''Grenzen'' (roman) (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000009312 (Digitale weergawe)] * ''Zorgen'' (novellen) (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:024488000 (Digitale weergawe)] * ''Het hoogste recht''. Tooneelspel in 4 bedrijven (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000009554 (Digitale weergawe)] * ''Armoede'' (familieroman) (1909) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035541 (Digitale weergawe)] ** 1: ''Keizersgracht''. In groot letters gedruk (1984) ** 2: ''Hogher-Heyden''. In groot letters gedruk (1984) ** 3: ''Einde en nieuw begin''. In groot letters gedruk (1984) * ''Een dorre plant'' (1909, herdr. 2002) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000013532 (Digitale weergawe)] * ''Bloesem'' (novelle) (1912) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:009070000 (Digitale weergawe)] * ''Novellen voor de jeugd'' (1913) * ''De ongeweten dingen'' (novelle) (1915). Bevat: Hagar; De andere weg; Een pleit; Eerste avontuur; Slachtoffer; Een leugen [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB21:046532000 (Digitale weergawe)] * Het spiegeltje'' (roman) (1917) ''[https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=boud007spie01 (Digitale weergawe)] * ''Aan den overkant'' (roman) (1920) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02B:000000252 (Digitale weergawe)] * ''De moderne vrouw en haar tekort'' (brosjure) (1921) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:100002465 (Digitale weergawe)] * ''In de engte'' (novelle) (1922). Bevat: Parasiet. Een vriendschap. Uitdag. Het bezit. De moeder [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02A:000030967 (Digitale weergawe)] * ''Blijde geboorte''. Een bundel Kerstvertellingen (1923) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000119886 (Digitale weergawe)] * ''De straat'' (roman) (1924, herdr. 2000) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB21:043024000 (Digitale weergawe)] In groot letters gedruk (1976) * ''De moeders'' (novelle) (1925) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000118844 (Digitale weergawe)] * ''Dans'' (novelle) (1926) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000121583 (Digitale weergawe)] * ''Springvloed''. Tooneelspel in drie bedrijven met een voorspel (1926) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000118287 (Digitale weergawe)] * ''Twee voeten'' (roman) (1928) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:023808000 (Digitale weergawe)] * ''Tooverlantaarn'' (novellen) (1928/29) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:016174000 (Digitale weergawe)] * ''De klop op de deur''. Amsterdamsche familieroman (1930) [https://www.dbnl.org/tekst/boud007klop01_01/ (Digitale weergawe)] * ''De wekker'' (ca. 1930) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB24:065343000 (Digitale weergawe)] * ''De verschijningen der menschenziel in het sprookje'' (1932) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:002772000 (Digitale weergawe)] * ''Het kind in den strijd met leugen en vrees'' (1932) * ''Saraï'' (1933) * ''Vrouw Jacob'' (roman) (1935) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB05:000031082 (Digitale weergawe)] * ''Paul'' (1936) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000002866 (Digitale weergawe)] * ''Ester''. Toneelspel in vijf bedrijven (1938) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000005048 (Digitale weergawe)] * ''Aan den grooten weg'' (1939) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000003361 (Digitale weergawe)] * ''Bloei. Een boek voor meisjes''. Proza en poëzie van Ina Boudier-Bakker ... et al. (193?) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:001732000 (Digitale weergawe)] * ''Dierentuin'' (1941) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18B:052713000 (Digitale weergawe)] * ''Geeft Acht!''. Oorlogsverzen uit de jaren 1940-45 (1945) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB28:005172000 (Digitale weergawe)] * ''Goud uit stro. Amsterdamse gezinsroman uit de jaren 1830-31'' (1950) * ''Heiligdom van 't hart'' (1951). Bevat: Aan den overkant (1920); Twee voeten (1928); De moeders (1925); Paul (1937) * ''De wekker'' (1952). Bevat: Als de hoge vloed komt. Riket. Blauwbaard * ''Vier grote Oranjes. Een karakterschets'' (1954) * ''Kleine kruisvaart'' (1954) * ''Altijd elders'' (1956) * ''Finale'' (1957, herdr. 2001) In groot letters gedruk (1971) * ''Een vriendschap'' (1957) * ''De eeuwige andere'' (1959) * ''Momenten'' (1961) * ''Honger'' (1962) * ''Boeket uit het werk van Ina Boudier-Bakker'' (bloemlesing) (1965). Bevat: Het spiegeltje. 1917; De oudste. 1905; Aan de overkant. 1920; Hagar. 1915; De straat. 1924; Kleine kruisvaart. 1954 * ''Uit de kartonnen doos'' (1967). Bevat: 1. Zijn principe. 2. Najaar. 3. Avond. 4. Ouderdom. 5. Zondag. 6. Binnenhuisje. 7. De Berendsen. 8. Kerstspel. 9. Zijn glorie. 10. Toverlantaarn. 11. Marietje. 12. Het bedrog. 13. Het handschoentje. 14. Van Amsterdam naar Londen * ''Met de tanden op elkaar. Dagboeknotities '40-'45'', samesteller Hans Edinga (1975) {{ISBN|90-6091-159-8}}; nuwe uitgawe: ''Zo doods en stil en donker. Oorlogsdagboek 1940-1945'', samesteller Rémon van Gemeren (2013) {{ISBN|978-94-6153-279-4}} * ''Ontmoeting - verhalen, gekozen door Gé Vaartjes'' (2016) {{ISBN|978-94-6338-109-3}} == Vertalings == * ''In een Oosterschen rozentuin'']. Deventer: Kluwer, 1932. Vertaling van: ''In an Eastern rosegarden'' deur Hazrat Inayat Khan [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB05:000036440 (Digitale weergawe)] * ''Andersen''. Baarn: Hollandia, 1940. Vertaling deur die skryfster uit die deur Andersen self versorgde Duitse uitgawe van sy werke == Literatuur oor Boudier-Bakker en haar werk == * Roza de Guchtenaere. [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:021635000 ''Over Ina Boudier Bakker's De moderne vrouw en haar tekort'']. Amsterdam: L.J. Veen, 1926 * Johan Tersteeg. ''Ina Boudier-Bakker, 1875-1950''. Amsterdam: P.N. van Kampen en Zoon, 1950. Uitgegee ten tyde van die 75ste verjaardag van Ina Boudier-Bakker * ''Ina Boudier-Bakker tachtig jaar. Een album amicorum''. Amsterdam: P.N. van Kampen en Zoon, 1955 * J.E.A. Kiers. ''Ina Boudier-Bakker''. Amsterdam: Stichting IVIO, 1967 * [[Elize Botha|Botha, Elize]], ''By die dood van Ina Boudier-Bakker'', in [[C.J.M. Nienaber|Nienaber, C.J.M.]], ''Dames XVII - vertellinge van vroue, versamel deur C. J. M. Nienaber'' 1969 Human & Rousseau Uitgewers == Bronnelys == * J.H. Rössing. [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000000696 ''Ina Boudier-Bakker'']. Amsterdam: L.J. Veen, 1904 * P.H. Ritter jnr., [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000119898 ''Het huis eener kunstenares'']. Amsterdam: Querido, 1926. * P.H. Ritter jr., ''De vertelster weerspiegeld.'' Leven en werken van Ina Boudier-Bakker. Amsterdam: Ned. Keurboekerij, 1931. * Hans Edinga, ''Tien huizen, duizend levens.'' Het leven van Ina Boudier-Bakker. Amsterdam: Van Kampen, 1969. * Gé Vaartjes, "Een literaire rel uit 1935. Ina Boudier-Bakker en 'Vrouw Jacob'", ''Literatuur'' 2 (1985) 1 (Jan.-Feb.), pp. 35-42. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=g1GqCwGf1wM Van Rossem Vertelt: Ina Boudier-Bakker] {{commonscat}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boudier-Bakker, Ina}} [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1875]] [[Kategorie:Sterftes in 1966]] td575bwxal3bmqjuc4hq1ndkil18bds 0 462869 2915492 2914157 2026-07-03T17:07:58Z Jcb 223 2915492 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Bhumjaithai Party.svg|duimnael]] '''Bhumjaithai-party''' ('''BJT'''; Thai: พรรคภูมิใจไทย; ''Phak Phumchaithai'', letterlik ''"Thaise Trotse-party"'') is 'n [[Konserwatisme|konserwatiewe]], populistiese politieke party in [[Thailand]].<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Bhumjaithai-Party |title=Bhumjaithai Party |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Die party is op 5 November 2008 gestig in afwagting van die uitspraak van die Konstitusionele Hof van Thailand op 2 Desember 2008, waarin die People's Power Party (PPP), die Thai Nation Party en die Neutrale Demokratiese Party (PMT) ontbind is.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand/Constitutional-framework |title=Thailand – Constitutional framework |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fuller |first=Thomas |title=Thai Court Dissolves Ruling Party |work=The New York Times |date=2 Desember 2008}}</ref> Na hierdie ontbindings het voormalige lede van die PMT en die ''Friends of Newin''-faksie van die PPP by Bhumjaithai aangesluit.<ref name="mcc">{{Cite book |last=McCargo |first=Duncan |title=Routledge Handbook of Contemporary Thailand |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1138087426}}</ref> Sedertdien het die party 'n belangrike rol in Thaise koalisieregerings gespeel en was dit vanaf 2023 die leidende party in die regeringskoalisie onder eerste minister [[Srettha Thavisin]], voordat regeringsveranderinge in 2024 plaasgevind het.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand |title=Thailand |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Bhumjaithai volg 'n [[Populisme|populistiese beleidsagenda]], waarvan sommige elemente ontleen is aan [[Thaksin Shinawatra]] se [[Thai Rak Thai Party]] en sy opvolger, die People's Power Party.<ref>{{Cite book |last=Phongpaichit |first=Pasuk |last2=Baker |first2=Chris |title=Thaksin |edition=2 |publisher=Silkworm Books |year=2009 |isbn=9789749511248}}</ref> Die party het sy sterkste steunbasis in die Buriram-provinsie, waar die invloedryke Chidchob-politieke familie 'n belangrike rol speel.<ref name="mcc" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] 6a2kdc2vbmecl9bfp21g18s5rn5rra0 0 463082 2915620 2915376 2026-07-04T11:57:42Z Suidpunt 13232 /* Voorbeelde */ 2915620 wikitext text/x-wiki '''Volksboukunde''' is die studie van die tradisionele en meesal streeksgebonde boustyle in ‘n gebied. Dit bestudeer (a) die unieke inheemse plaaslike boumetodes wat gebruik maak van die plaaslik beskikbare boumateriale en (b) die ontwerpe van die geboue wat by die heersende klimaattoestande van die streek aanpas. ==Voorbeelde== Voorbeelde van hierdie inheemse argitektuur in Suid-Afrika is die [[korbeelhuise]], [[kapstylhuise]], [[rondawel]]s, [[Hartbeeshuisies]], Strandveldhuise, Sandveldhuise, hutte, afdakke en selfs die huise in die [[Kaaps-Hollandse styl]]. ==Materiaal== Plaaslike grondstowwe wat in die oprigting gebruik is, is byvoorbeeld hout, klip, klei, riet, kalk, oker, beesmis, plantsapppe en huide en velle. In die moderne tyd word ook gebruik gemaak van ou sinkplate en afgedankte plastiek in die oprigitng van hutte en skuilings in minder gegoede woonbuurte. ==Organisasie== Die '''Volksboukundige Vereniging van Suid-Afrika''' (gestig 1964) is ‘n groep geesdriftiges in die [[Wes-Kaap]] wat belangstel in hierdie soort geboue en veral in wie dit ontwerp, opgerig en daarin gewoon het. Prominente persone in die tweede helfte van die 20ste eeu in Suid-Afrika wat hulle beywer het vir die studie van die volksboukunde, was [[James Walton]], [[Hans Fransen]] en [[Gawie Fagan]]. == Bronnelys == * https://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2019/06/VASSA-ExhibitSouvenir-download.pdf {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur]] [[Kategorie:Argitektuur]] hji7cjvs47b2l4scjt9yv3lx9d94zzi 0 463218 2915461 2914561 2026-07-03T15:27:05Z Aliwal2012 39067 /* Vrye oefening */ 2915461 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit sal die negende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] sal spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] q2du1o5vl6zgbjdrhjb9m8m2vvm1rxx 2915467 2915461 2026-07-03T15:48:27Z Aliwal2012 39067 2915467 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] 33846tn6g8cgk2bmhgiw2mlzlrk5u5d 2915475 2915467 2026-07-03T15:54:54Z Aliwal2012 39067 +naelren 2915475 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] skkt6p78n5dqc1y6926694mywqm1mzm 2915517 2915475 2026-07-03T18:37:19Z Aliwal2012 39067 /* Snelkwalifisering */ 2915517 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] ixfhs5pkqs7pxe1m89gfwb1w3e5fr5b 2915529 2915517 2026-07-03T19:30:57Z Aliwal2012 39067 /* Snelkwalifisering */ 14-22 2915529 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] l28tswzfyulr18pf7p8rzfod3rt1tve 0 463370 2915487 2915182 2026-07-03T16:59:11Z Jcb 223 2915487 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Albinisitic man portrait.jpg|duimnael|'n Man met albinisme]] '''Albinisme''' is 'n oorerflike genetiese toestand wat veroorsaak dat die liggaam min of geen melanien vervaardig nie. Melanien is die natuurlike kleurstof (pigment) wat kleur gee aan die vel, hare en oë.<ref>{{Cite web |title=Albinism |url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21747-albinism |archive-url=http://web.archive.org/web/20260613075050/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21747-albinism |archive-date=2026-06-13 |access-date=2026-06-29 |website=Cleveland Clinic |language=en}}</ref> Melanien help ook om die vel teen die skadelike ultraviolet (UV)-strale van die son te beskerm. == Oorsake == Albinisme word veroorsaak deur veranderinge (mutasies) in gene wat verantwoordelik is vir die produksie van melanien. 'n Kind erf gewoonlik die toestand wanneer albei ouers veranderde gene dra. Ouers wat draers is, toon dikwels self geen tekens van albinisme nie. == Tipes albinisme == Daar is verskillende vorme van albinisme soos onder andere: * Okulotane albinisme: Dit beïnvloed die vel, hare en oë.<ref name="nhs">{{Cite web |date=2017-11-23 |title=Albinism |url=https://www.nhs.uk/conditions/albinism/ |access-date=2026-06-30 |website=nhs.uk |language=en}}</ref> * Okulêre albinisme: Beïnvloed hoofsaaklik die oë, terwyl die vel en hare normale of byna normale kleur kan hê.<ref name="nhs" /> == Kenmerke == Mense met albinisme kan die volgende kenmerke hê.<ref>{{Citation |title=Albinism |date=1987-01-01 |work=Neurocutaneous Diseases |pages=311–325 |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/edited-volume/abs/pii/B9780409900187500402 |access-date=30 Junie 2026 |publisher=Butterworth-Heinemann |language= |doi=10.1016/B978-0-409-90018-7.50040-2}}</ref> * Baie ligte of wit hare * 'n Baie ligte vel wat maklik sonbrand kry. * Sensitiwiteit vir helder lig. * Nistagmus. == Behandeling en bestuur == Daar is geen geneesmiddel vir albinisme nie, maar die toestand kan goed bestuur word deur:<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Siyin |last2=Kuht |first2=Helen J. |last3=Moon |first3=Emily Haejoon |last4=Maconachie |first4=Gail D.E. |last5=Thomas |first5=Mervyn G. |date=Maart 2021|title=Current and emerging treatments for albinism |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0039625720301454 |journal=Survey of Ophthalmology |volume=66 |issue=2 |pages=362–377 |doi=10.1016/j.survophthal.2020.10.007 |issn=0039-6257}}</ref> * Sonskerm met 'n hoë SPF daagliks te gebruik. * Beskermende klere, hoede en sonbrille te dra. * Gereelde velondersoeke te doen om tekens van velskade vroeg op te spoor. * Opvoedkundige ondersteuning te ontvang vir sigprobleme. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Siektes]] suh4prmrfjmahg618e6z38fdv00upr6 0 463395 2915500 2915065 2026-07-03T17:40:44Z Aliwal2012 39067 2915500 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Formule 1]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op 3 Julie 1982 op [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] gehou. Dit was die negende ren van die seisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | 1:38:03.254 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 72 | + 21.649 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | + 22.365 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | + 1:23.729 | 5 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 12 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{IT-VLAG}} '''[[Mauro Baldi]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 27 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 71 | + 1 Ronde | 6 | &nbsp; |- ! 9 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 11 | &nbsp; |- ! 10 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 70 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 12 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 13 | 10 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 14 | 31 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 15 | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 69 | + 3 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{NL-VLAG}} [[Jan Lammers (autocoureur)|Jan Lammers]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Hantering | 15 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 35 | Elektriese probleem | 9 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 33 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 21 | Bots, wiel verloor | 1 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Petrolpedaal | 20 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Chico Serra]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 15 | Olielek | 13 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 4 | Hantering | 21 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 10sebhd7y24cecbvm5w17c7pfqu4joj 0 463397 2915482 2915263 2026-07-03T16:05:13Z Aliwal2012 39067 2915482 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[30 Augustus]] [[1981]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Beeld:Reutemann and Williams at 1981 Dutch Grand Prix.jpg|duimnael|Williams-spanhoof [[Frank Williams]] (regs) in gesprek met [[Carlos Reutemann]] (middel) tydens 'n oefensessie.]] ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 72 | 1:40:22.43 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | + 8.24 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | + 35.50 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{MX-VLAG}} '''[[Héctor Rebaque]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 15 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 14 | {{CL-VLAG}} '''[[Eliseo Salazar]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 2 Rondes | 24 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Siegfried Stohr]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 3 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 9 | {{SE-VLAG}} [[Slim Borgudd]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 62 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Ontsteking | 8 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Transmissie | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 1awq6psjnc5v0n8grp3nhsfn7jc1d24 0 463458 2915451 2026-07-03T14:36:52Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Breel Embolo | image = [[Lêer:2022128160447 2022-05-08 Fussball Eintracht Frankfurt vs Borussia Mönchengladbach - Sven - 1D X MK II - 1422 - B70I7533 (cropped).jpg|240px]] | caption = Embolo in 2022 | full_name = Breel Donald Embolo<ref name="FIFA 2018">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Switzerland |publisher=FIFA |page=30...' 2915451 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Breel Embolo | image = [[Lêer:2022128160447 2022-05-08 Fussball Eintracht Frankfurt vs Borussia Mönchengladbach - Sven - 1D X MK II - 1422 - B70I7533 (cropped).jpg|240px]] | caption = Embolo in 2022 | full_name = Breel Donald Embolo<ref name="FIFA 2018">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Switzerland |publisher=FIFA |page=30 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1997|02|14|df=y}}<ref name="FIFA 2018"/> | birth_place = [[Yaoundé]], [[Kameroen]] | height = 1,87 m<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/breel-embolo/profile |title=Breel Donald Embolo |website=bundesliga.com |publisher=DFL |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001213830/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/breel-embolo/profile |url-status=dead }}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 2006–2008 | youthclubs1 = [[FC Nordstern Basel|Nordstern]] | youthyears2 = 2008–2010 | youthclubs2 = [[BSC Old Boys|Old Boys]] | youthyears3 = 2010–2014 | youthclubs3 = [[FC Basel|Basel]] | years1 = 2014–2016 | clubs1 = [[FC Basel|Basel]] | caps1 = 61 | goals1 = 21 | years2 = 2016–2019 | clubs2 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps2 = 48 | goals2 = 10 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[Borussia Mönchengladbach]] | caps3 = 88 | goals3 = 22 | years4 = 2022–2025 | clubs4 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps4 = 66 | goals4 = 19 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | caps5 = 31 | goals5 = 8 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Switserland o/16 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Switserland o/20 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014–2015 | nationalteam3 = Switserland o/21 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2015– | nationalteam4 = [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserland]] | nationalcaps4 = 90 | nationalgoals4 = 26 | pcupdate = 19 Mei 2026 | ntupdate = 2 Julie 2026 }} '''Breel Donald Embolo''' (gebore 14 Februarie 1997) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Ligue 1]]-klub Rennes en die [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserse nasionale span]] speel. Hy is in [[Kameroen]] gebore, het op 'n jong ouderdom saam met sy gesin na [[Frankryk]] verhuis en hom later in [[Switserland]] gevestig. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Embolo, Breel}} [[Kategorie:Switserse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9hkvfujboj3kf8oa0fkh76sv4zk845l 2915452 2915451 2026-07-03T14:37:21Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915452 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Breel Embolo | image = [[Lêer:2022128160447 2022-05-08 Fussball Eintracht Frankfurt vs Borussia Mönchengladbach - Sven - 1D X MK II - 1422 - B70I7533 (cropped).jpg|240px]] | caption = Embolo in 2022 | full_name = Breel Donald Embolo<ref name="FIFA 2018">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Switzerland |publisher=FIFA |page=30 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1997|02|14|df=y}} | birth_place = [[Yaoundé]], [[Kameroen]] | height = 1,87 m<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/breel-embolo/profile |title=Breel Donald Embolo |website=bundesliga.com |publisher=DFL |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001213830/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/breel-embolo/profile |url-status=dead }}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 2006–2008 | youthclubs1 = [[FC Nordstern Basel|Nordstern]] | youthyears2 = 2008–2010 | youthclubs2 = [[BSC Old Boys|Old Boys]] | youthyears3 = 2010–2014 | youthclubs3 = [[FC Basel|Basel]] | years1 = 2014–2016 | clubs1 = [[FC Basel|Basel]] | caps1 = 61 | goals1 = 21 | years2 = 2016–2019 | clubs2 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps2 = 48 | goals2 = 10 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[Borussia Mönchengladbach]] | caps3 = 88 | goals3 = 22 | years4 = 2022–2025 | clubs4 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps4 = 66 | goals4 = 19 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | caps5 = 31 | goals5 = 8 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Switserland o/16 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Switserland o/20 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014–2015 | nationalteam3 = Switserland o/21 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2015– | nationalteam4 = [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserland]] | nationalcaps4 = 90 | nationalgoals4 = 26 | pcupdate = 19 Mei 2026 | ntupdate = 2 Julie 2026 }} '''Breel Donald Embolo''' (gebore 14 Februarie 1997) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Ligue 1]]-klub Rennes en die [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserse nasionale span]] speel. Hy is in [[Kameroen]] gebore, het op 'n jong ouderdom saam met sy gesin na [[Frankryk]] verhuis en hom later in [[Switserland]] gevestig. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Embolo, Breel}} [[Kategorie:Switserse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] o5s62m413hh06xpdvqnbpgks002ntcm 0 463459 2915454 2026-07-03T14:45:39Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Dan Ndoye | image = [[Lêer:Lens - Nice (23-01-2021) 52.jpg|240px]] | caption = Ndoye in 2021 | full_name = Dan Assane Ndoye | birth_date = {{birth date and age|2000|10|25|df=y}} | birth_place = [[Nyon]], [[Switserland]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web|url=https://www.fcb.ch/teams/1-mannschaft/spieler/dan-ndoye/ |title=Dan Ndoye |publisher=FC Basel |accessdate=2 September 2022}}</ref> | position = Vleuel | currentclub = Notti...' 2915454 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Dan Ndoye | image = [[Lêer:Lens - Nice (23-01-2021) 52.jpg|240px]] | caption = Ndoye in 2021 | full_name = Dan Assane Ndoye | birth_date = {{birth date and age|2000|10|25|df=y}} | birth_place = [[Nyon]], [[Switserland]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web|url=https://www.fcb.ch/teams/1-mannschaft/spieler/dan-ndoye/ |title=Dan Ndoye |publisher=FC Basel |accessdate=2 September 2022}}</ref> | position = Vleuel | currentclub = [[Nottingham Forest]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = | youthclubs1 = FC La Côte Sports | youthyears2 = | youthclubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport II]] | caps1 = 21 | goals1 = 7 | years2 = 2018–2020 | clubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] | caps2 = 33 | goals2 = 8 | years3 = 2020–2022 | clubs3 = [[OGC Nice|Nice]] | caps3 = 31 | goals3 = 1 | years4 = 2020 | clubs4 = → [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] (leen) | caps4 = 12 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = → [[FC Basel|Basel]] (leen) | caps5 = 29 | goals5 = 2 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[FC Basel|Basel]] | caps6 = 34 | goals6 = 5 | years7 = 2023–2025 | clubs7 = [[Bologna FC 1909|Bologna]] | caps7 = 62 | goals7 = 9 | years8 = 2025– | clubs8 = [[Nottingham Forest]] | caps8 = 24 | goals8 = 1 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = Switserland o/18 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = Switserland o/19]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2019–2023 | nationalteam3 = Switserland o/21 | nationalcaps3 = 26 | nationalgoals3 = 10 | nationalyears4 = 2022– | nationalteam4 = [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserland]] | nationalcaps4 = 35 | nationalgoals4 = 9 | pcupdate = 12 April 2026 | ntupdate = 24 Junie 2026 }} '''Dan Assane Ndoye''' (gebore 25 Oktober 2000) is 'n [[Switserland|Switserse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Nottingham Forest]] en die [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserse nasionale span]] speel. Sy pa is van [[Frankryk|Frans]]-[[Senegal|Senegalese]] afkoms.<ref name="wiwsport">{{Cite web |date=15 July 2020 |title=Zoom sur Dan Ndoye, le jeune attaquant de 19 ans qui a signé à l'OGC Nice et qui peut jouer pour le Sénégal - Gaindés Football |url=https://wiwsport.com/2020/07/15/zoom-sur-dan-ndoye-le-jeune-attaquant-de-19-ans-qui-a-signe-a-logc-nice-et-qui-peut-jouer-pour-le-senegal/ |access-date=23 August 2020 |website=wiwsport |language=fr-FR}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51471587|title=Borussia Dortmund: 'We don't buy superstars, we make them'|publisher=BBC|date=13 February 2020|accessdate=18 January 2022}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ndoye, Dan}} [[Kategorie:Switserse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] lk0nmlxgyl5ps9lrfflo08t5ldl6svp 2915456 2915454 2026-07-03T14:46:45Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915456 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Dan Ndoye | image = [[Lêer:Lens - Nice (23-01-2021) 52.jpg|240px]] | caption = Ndoye in 2021 | full_name = Dan Assane Ndoye | birth_date = {{birth date and age|2000|10|25|df=y}} | birth_place = Nyon, [[Kanton Vaud|Vaud]], [[Switserland]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web|url=https://www.fcb.ch/teams/1-mannschaft/spieler/dan-ndoye/ |title=Dan Ndoye |publisher=FC Basel |accessdate=2 September 2022}}</ref> | position = Vleuel | currentclub = [[Nottingham Forest]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = | youthclubs1 = FC La Côte Sports | youthyears2 = | youthclubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport II]] | caps1 = 21 | goals1 = 7 | years2 = 2018–2020 | clubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] | caps2 = 33 | goals2 = 8 | years3 = 2020–2022 | clubs3 = [[OGC Nice|Nice]] | caps3 = 31 | goals3 = 1 | years4 = 2020 | clubs4 = → [[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] (leen) | caps4 = 12 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = → [[FC Basel|Basel]] (leen) | caps5 = 29 | goals5 = 2 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[FC Basel|Basel]] | caps6 = 34 | goals6 = 5 | years7 = 2023–2025 | clubs7 = [[Bologna FC 1909|Bologna]] | caps7 = 62 | goals7 = 9 | years8 = 2025– | clubs8 = [[Nottingham Forest]] | caps8 = 24 | goals8 = 1 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = Switserland o/18 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = Switserland o/19]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2019–2023 | nationalteam3 = Switserland o/21 | nationalcaps3 = 26 | nationalgoals3 = 10 | nationalyears4 = 2022– | nationalteam4 = [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserland]] | nationalcaps4 = 35 | nationalgoals4 = 9 | pcupdate = 12 April 2026 | ntupdate = 24 Junie 2026 }} '''Dan Assane Ndoye''' (gebore 25 Oktober 2000) is 'n [[Switserland|Switserse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Nottingham Forest]] en die [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserse nasionale span]] speel. Sy pa is van [[Frankryk|Frans]]-[[Senegal|Senegalese]] afkoms.<ref name="wiwsport">{{Cite web |date=15 July 2020 |title=Zoom sur Dan Ndoye, le jeune attaquant de 19 ans qui a signé à l'OGC Nice et qui peut jouer pour le Sénégal - Gaindés Football |url=https://wiwsport.com/2020/07/15/zoom-sur-dan-ndoye-le-jeune-attaquant-de-19-ans-qui-a-signe-a-logc-nice-et-qui-peut-jouer-pour-le-senegal/ |access-date=23 August 2020 |website=wiwsport |language=fr-FR}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51471587|title=Borussia Dortmund: 'We don't buy superstars, we make them'|publisher=BBC|date=13 February 2020|accessdate=18 January 2022}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ndoye, Dan}} [[Kategorie:Switserse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9d45c6tlxlcvm5064agh6yq8h1hnxom 0 463460 2915457 2026-07-03T14:56:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Pedro Porro | image = [[Lêer:Pedro Porro 2021.png|240px]] | caption = Porro in 2021 | full_name = Pedro Antonio Porro Sauceda<ref>{{cite web|url=http://www.fexfutbol.com/pnfg/NPcd/NFG_EstadisticasJugador?cod_primaria=3000221&jugador=2006886&codacta=74264|title=Porro Sauceda, Pedro Antonio|publisher=Sokkerfederasie van Ekstremadura|language=es|access-date=29 November 2017|archive-date=31 March 2023|archive-url=https://web.archiv...' 2915457 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedro Porro | image = [[Lêer:Pedro Porro 2021.png|240px]] | caption = Porro in 2021 | full_name = Pedro Antonio Porro Sauceda<ref>{{cite web|url=http://www.fexfutbol.com/pnfg/NPcd/NFG_EstadisticasJugador?cod_primaria=3000221&jugador=2006886&codacta=74264|title=Porro Sauceda, Pedro Antonio|publisher=Sokkerfederasie van Ekstremadura|language=es|access-date=29 November 2017|archive-date=31 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331113918/http://www.fexfutbol.com/pnfg/NPcd/NFG_EstadisticasJugador?cod_primaria=3000221&jugador=2006886&codacta=74264|url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|9|13|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/32229/Pedro-Porro/overview |title=Pedro Porro |publisher=Premier League |access-date=6 September 2023 }}</ref> | birth_place = Don Benito, [[Extremadura]], [[Spanje]] | height = 1,73 m | position = Regsagter | currentclub = [[Tottenham Hotspur]] | clubnumber = 23 | youthyears1 = 2008–2015 | youthclubs1 = Gimnástico Don Benito | youthyears2 = 2015–2017 | youthclubs2 = [[Rayo Vallecano]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[CF Peralada|Peralada-Girona B]] | caps1 = 5 | goals1 = 3 | years2 = 2017–2019 | clubs2 = [[Girona FC|Girona]] | caps2 = 32 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[Manchester City]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2019–2020 | clubs4 = → [[Real Valladolid|Valladolid]] (leen) | caps4 = 14 | goals4 = 0 | years5 = 2020–2022 | clubs5 = → [[Sporting CP]] (leen) | caps5 = 53 | goals5 = 7 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[Sporting CP]] | caps6 = 14 | goals6 = 2 | years7 = 2023 | clubs7 = → [[Tottenham Hotspur]] (leen) | caps7 = 15 | goals7 = 3 | years8 = 2023– | clubs8 = [[Tottenham Hotspur]] | caps8 = 102 | goals8 = 6 | nationalyears1 = 2019–2020 | nationalteam1 = Spanje o/21 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2021– | nationalteam2 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 1 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 21 Junie 2026 }} '''Pedro Antonio Porro Sauceda''' (gebore 13 September 1999) is 'n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regteragter vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Tottenham Hotspur]] en die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] speel.<ref>{{cite web |title=Oficial: Sporting aciona opção de compra por Porro |trans-title=Official: Sporting activate purchase option for Porro |url=https://maisfutebol.iol.pt/sporting/16-05-2022/oficial-sporting-aciona-opcao-de-compra-por-porro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517102324/https://maisfutebol.iol.pt/sporting/16-05-2022/oficial-sporting-aciona-opcao-de-compra-por-porro |archive-date=17 May 2022 |access-date=17 May 2022 |website=Mais Futebol |language=pt}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Porro, Pedro}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] qga0qpehnvxgiimr32yt5ywpest1tmp 0 463461 2915462 2026-07-03T15:41:43Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915462 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus lignosus | authority = [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]], (1768) | synonyms =* ''Asparagus africanus var. wrightii'' <small>Baker</small> * ''Asparagus compactus'' <small>[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''Asparagus compactus var. nanus'' <small>Pynaert</small> * ''Protasparagus compactus'' <small>(T.M.Salter) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Protasparagus lignosus'' <small>(Burm.f.) Oberm. ex Wijnands</small> }} '''''Asparagus lignosus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Oktober tot Mei. Dit is deel van die [[fynbos]]. == Galery == <gallery> Asparagus lignosus 5Dsr 2579.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-60 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531171-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d40766ee-f45d-4dd4-800d-ce3e03de4e1c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|lignosus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] lmyswws9w2t7dc8k0cqzeptdrysxxa0 2915463 2915462 2026-07-03T15:42:04Z Oesjaar 7467 Ai! 2915463 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus lignosus | authority = [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]], (1768) | synonyms =* ''Asparagus africanus var. wrightii'' <small>Baker</small> * ''Asparagus compactus'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''Asparagus compactus var. nanus'' <small>Pynaert</small> * ''Protasparagus compactus'' <small>(T.M.Salter) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Protasparagus lignosus'' <small>(Burm.f.) Oberm. ex Wijnands</small> }} '''''Asparagus lignosus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Oktober tot Mei. Dit is deel van die [[fynbos]]. == Galery == <gallery> Asparagus lignosus 5Dsr 2579.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-60 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531171-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d40766ee-f45d-4dd4-800d-ce3e03de4e1c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|lignosus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] g8q2pj8rjjdrlxsl2j250k68g8l0tet 2915464 2915463 2026-07-03T15:42:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915464 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus lignosus | authority = [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]], (1768) | synonyms =* ''Asparagus africanus var. wrightii'' <small>Baker</small> * ''Asparagus compactus'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''Asparagus compactus var. nanus'' <small>Pynaert</small> * ''Protasparagus compactus'' <small>(T.M.Salter) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Protasparagus lignosus'' <small>(Burm.f.) Oberm. ex Wijnands</small> }} '''''Asparagus lignosus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Oktober tot Mei en is deel van die [[fynbos]]. == Galery == <gallery> Asparagus lignosus 5Dsr 2579.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-60 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531171-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d40766ee-f45d-4dd4-800d-ce3e03de4e1c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|lignosus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 5x543bq3qn4dcd7vozlstp2jpeuzjsr 1 463462 2915465 2026-07-03T15:43:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915465 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463463 2915471 2026-07-03T15:51:04Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2915471 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463464 2915476 2026-07-03T15:55:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915476 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus macowanii | authority = Baker, (1875) | synonyms = * ''Asparagus macowanii var. zuluensis'' <small>(N.E.Br.) Jessop</small> * ''Asparagus zuluensis'' <small>N.E.Br.</small> * ''Protasparagus macowanii'' <small>(Baker) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus macowanii''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van in September. == Galery == <gallery> </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-63 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531183-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4bddebda-7f0d-4984-bf92-76fe22f7b989 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|macowanii]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] aqo8m99u2mu9xym530zq5n7mk82wsio 2915477 2915476 2026-07-03T15:57:35Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Foto's! 2915477 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus macowanii | authority = Baker, (1875) | synonyms = * ''Asparagus macowanii var. zuluensis'' <small>(N.E.Br.) Jessop</small> * ''Asparagus zuluensis'' <small>N.E.Br.</small> * ''Protasparagus macowanii'' <small>(Baker) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus macowanii''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van in September. == Galery == <gallery> Asparagus macowanii kz1.jpg Starr 071024-9873 Asparagus macowanii.jpg Starr-100803-8482-Asparagus macowanii-fruit and leaves-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24952519181).jpg Starr-120301-3365-Asparagus macowanii-flowers-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24841512150).jpg Starr-120301-3366-Asparagus macowanii-flowers-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24510316223).jpg Starr-150811-0577-Asparagus macowanii-leaves flowers fruit-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24928149529).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-63 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531183-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4bddebda-7f0d-4984-bf92-76fe22f7b989 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|macowanii]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] rwhvf9oj5p29ljnc60wnjexgm0hsgdo 1 463465 2915478 2026-07-03T15:58:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915478 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463466 2915483 2026-07-03T16:23:21Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2915483 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus mucronatus | authority = Jessop, (1966) | synonyms = * ''Protasparagus mucronatus'' <small>(Jessop) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]] }} '''''Asparagus mucronatus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Oktober. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-71 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531211-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0732af47-a10c-4627-9faf-7515151a5bb8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|mucronatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] cvpiqklkozmuptkowulg0ohm358o4s2 2915485 2915483 2026-07-03T16:25:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915485 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Katdoring | image = | taxon = Asparagus mucronatus | authority = Jessop, (1966) | synonyms = * ''Protasparagus mucronatus'' <small>(Jessop) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]] }} Die '''katdoring'' (''Asparagus mucronatus'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Oktober. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-71 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531211-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0732af47-a10c-4627-9faf-7515151a5bb8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|mucronatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] byr4mi9g8cjc98coduj69m7i64epbnp 2915486 2915485 2026-07-03T16:26:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915486 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Katdoring | image = | taxon = Asparagus mucronatus | authority = Jessop, (1966) | synonyms = * ''Protasparagus mucronatus'' <small>(Jessop) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]] }} Die '''katdoring'' (''Asparagus mucronatus'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Oktober. Die spesie staan ook as die ''katbossie'' en ''katkriedoring'' bekend. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-71 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531211-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0732af47-a10c-4627-9faf-7515151a5bb8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|mucronatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] eikj653x7omcsg1e2qj1hiuhlcmwxoh 1 463467 2915484 2026-07-03T16:24:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915484 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463468 2915503 2026-07-03T17:45:27Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2915503 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op 25 Augustus 1985 op [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] gehou. Dit was die negende ren van die seisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 70 | 1:32:29.263 | 10 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 70 | + 0.232 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 70 | + 48.491 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | + 48.837 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 69 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 69 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 69 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 69 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 68 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 65 | Uitlaat | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 5dv983wbahapg6n4lbp74yspfxfs6qe 2915505 2915503 2026-07-03T17:46:59Z Aliwal2012 39067 2915505 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op 25 Augustus 1985 op [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] gehou. Dit was die elfde ren van die seisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 70 | 1:32:29.263 | 10 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 70 | + 0.232 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 70 | + 48.491 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | + 48.837 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 69 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 69 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 69 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 69 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 68 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 65 | Uitlaat | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] i0f9ft7v8troia2q7i7ewqe0qrdjb37 0 463469 2915504 2026-07-03T17:46:55Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915504 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Katdoring | image = | taxon = Asparagus retrofractus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms = * ''Asparagopsis retrofracta'' <small>(L.) Kunth</small> * ''Asparagus africanus var. microphyllus'' <small>Baker</small> * ''Asparagus declinatus'' <small>Sieber ex Baker</small> * ''Asparagus microphyllus'' <small>(Baker) Kies</small> * ''Protasparagus retrofractus'' <small>(L.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} Die '''katdoring'' (''Asparagus retrofractus'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in April. == Galery == <gallery> Asparagus retrofractus kz01.jpg Asparagus retrofractus kz02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-87 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531276-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/69f713c2-95a5-4875-8e5c-e7e251f07130 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|retrofractus]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] rw6bz4ktfyuau9ufz5uuxveoou3ij2i 2915506 2915504 2026-07-03T17:47:13Z Oesjaar 7467 Ai! 2915506 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Katdoring | image = | taxon = Asparagus retrofractus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms = * ''Asparagopsis retrofracta'' <small>(L.) Kunth</small> * ''Asparagus africanus var. microphyllus'' <small>Baker</small> * ''Asparagus declinatus'' <small>Sieber ex Baker</small> * ''Asparagus microphyllus'' <small>(Baker) Kies</small> * ''Protasparagus retrofractus'' <small>(L.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} Die '''katdoring''' (''Asparagus retrofractus'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in April. == Galery == <gallery> Asparagus retrofractus kz01.jpg Asparagus retrofractus kz02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-87 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531276-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/69f713c2-95a5-4875-8e5c-e7e251f07130 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|retrofractus]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] gbjog1k3lk6nuogrbm5e1gqaau3w5e5 1 463470 2915507 2026-07-03T17:48:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915507 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463471 2915508 2026-07-03T17:52:56Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2915508 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op 26 Augustus 1984 op [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] gehou. Dit was die dertiende ren van die seisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 71 | 1:37:21.468 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 71 | + 10.283 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 71 | + 1:19.544 | 12 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 70 | + 1 Ronde | 3 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Teo Fabi]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 70 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 70 | + 1 Ronde | 5 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Francois Hesnault]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 69 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 68 | Sonder brandstof | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 67 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 67 | + 4 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 66 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 522fsoa5yjcwchiqqnjw9owoxjlv07t 0 463472 2915509 2026-07-03T17:58:02Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915509 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus rubicundus | authority = [[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]], (1767) | synonyms =* ''Asparagopsis dregei'' <small>Kunth</small> * ''Asparagopsis niveniana'' <small>(Schult. & Schult.f.) Kunth</small> * ''Asparagopsis thunbergii'' <small>Kunth</small> * ''Asparagus nitidus'' <small>J.R.Forst. ex Baker</small> * ''Asparagus nivenianus'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Asparagus thunbergianus'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Protasparagus rubicundus'' <small>(P.J.Bergius) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus rubicundus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Maart en is deel van die [[fynbos]]. == Galery == <gallery> Asparagus rubicundus - Cape Town.jpg Asparagus rubicundus - Greyton - South Africa 5.JPG Wild Asparagus (Asparagus rubicundus) (32041347293).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-90 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531289-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/59ad5ae9-9682-42f7-acce-0ca4ecdb4264 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|rubicundus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] hdvep99lgy8a8i5aofvk3l6au3hbsyw 0 463473 2915510 2026-07-03T17:59:08Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2915510 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op 28 Augustus 1983 op [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] gehou. Dit was die twaalfde ren van die seisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd / Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | 1:38:41.950 | 10 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | + 20.839 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | + 43.741 | 15 | '''4''' |- ! 4 | 35 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''Toleman-Hart''' | 72 | + 1:16.839 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Mauro Baldi]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 72 | + 1:24.292 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 40 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | Spirit-[[Honda]] | 70 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 70 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 26 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 31 | {{IT-VLAG}} [[Corrado Fabi]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 68 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{CO-VLAG}} [[Roberto Guerrero]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 4 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 13 | 36 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | Toleman-Hart | 68 | Tol | 13 | &nbsp; |- ! 14 | 30 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Ontsteking | 23 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] f0s3by77w14xp4vynows3vw4syp06u1 1 463474 2915512 2026-07-03T18:00:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915512 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463475 2915513 2026-07-03T18:16:01Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915513 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus scandens | authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1794) | synonyms =* ''Asparagopsis scandens'' <small>(Thunb.) Kunth</small> * ''Asparagus pectinatus'' <small>Redouté</small> * ''Myrsiphyllum scandens'' <small>(Thunb.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus scandens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van September tot Januarie. == Galery == <gallery> Asparagus scandens 1DS-II 5912.jpg Asparagus scandens 1DS-II 5915.jpg Asparagus scandens indigenous afrotemperate forest floor South Africa.jpg Asparagus scandens kz05.jpg Asparagus scandens Thunb. (AM AK296371).jpg Asparagus scandens Climbing Asparagus ხვიარა სატაცური.JPG </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-92 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531303-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/65c3b6f4-4552-48bc-976f-c4f181b7f2eb Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|scandens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] rsznbti218av0oulajewc7f6vcd3dew 1 463476 2915514 2026-07-03T18:17:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915514 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463477 2915520 2026-07-03T19:08:54Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915520 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus spinescens | authority = Steud. ex Schult. & Schult.f., (1829) | synonyms =* ''Protasparagus spinescens'' <small>(Steud. ex Schult. & Schult.f.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus spinescens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]], vanaf [[Uitenhage]] tot by [[Queenstown]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 9400&nbsp;km² en daar is vier bevolkings bekend wat in die [[Albanie-ruigte]] en die Oos-Kaap [[renosterveld] voorkom. Die spesie word as seldsaam beskou. == Galery == <gallery> Asparagus spinescens 5Dsr 7775.jpg Asparagus spinescens 5Dsr 7776-01.jpg Asparagus spinescens 5Dsr 7777.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-96 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531323-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/89b356fc-b868-4e7c-bea3-3f7412ae97fa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|spinescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 8abw4uvrlyjbf7l45hs73krz8lb53g0 2915521 2915520 2026-07-03T19:09:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915521 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus spinescens | authority = Steud. ex Schult. & Schult.f., (1829) | synonyms =* ''Protasparagus spinescens'' <small>(Steud. ex Schult. & Schult.f.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus spinescens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]], vanaf [[Uitenhage]] tot by [[Queenstown]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 9400&nbsp;km² en daar is vier bevolkings bekend wat in die [[Albanie-ruigte]] en die Oos-Kaap [[renosterveld]] voorkom. Die spesie word as seldsaam beskou. == Galery == <gallery> Asparagus spinescens 5Dsr 7775.jpg Asparagus spinescens 5Dsr 7776-01.jpg Asparagus spinescens 5Dsr 7777.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-96 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531323-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/89b356fc-b868-4e7c-bea3-3f7412ae97fa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|spinescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 1b12w3v3y8xw3kg5cx8lymp3de87jnj 1 463478 2915522 2026-07-03T19:10:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915522 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463479 2915523 2026-07-03T19:21:48Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915523 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus striatus | authority = (L.f.) Thunb., (1794) | synonyms =* ''Asparagus engleri'' <small>K.Krause</small> * ''Asparagus erectus'' <small>(L.f.) Thunb.</small> * ''Asparagus striatus var. dregei'' <small>Baker</small> * ''Asparagus striatus var. linearifolius'' <small>Baker</small> * ''Dracaena erecta'' <small>L.f.</small> * ''Dracaena striata'' <small>L.f.</small> * ''Myrsiphyllum erectum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Myrsiphyllum striatum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Protasparagus striatus'' <small>(L.f.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus striatus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Augustus tot Desember. == Galery == <gallery> Asparagus sp Heidelberg - galls - Copy.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-99 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531338-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e85f07b9-b8f9-48f0-9dd1-a7516355aa5c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|striatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] pqdygii7bc2pdw2gx564fz4str9wmov 2915525 2915523 2026-07-03T19:23:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915525 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus striatus | authority = (L.f.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1794) | synonyms =* ''Asparagus engleri'' <small>K.Krause</small> * ''Asparagus erectus'' <small>(L.f.) Thunb.</small> * ''Asparagus striatus var. dregei'' <small>Baker</small> * ''Asparagus striatus var. linearifolius'' <small>Baker</small> * ''Dracaena erecta'' <small>L.f.</small> * ''Dracaena striata'' <small>L.f.</small> * ''Myrsiphyllum erectum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Myrsiphyllum striatum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Protasparagus striatus'' <small>(L.f.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus striatus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Augustus tot Desember. == Galery == <gallery> Asparagus sp Heidelberg - galls - Copy.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-99 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531338-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e85f07b9-b8f9-48f0-9dd1-a7516355aa5c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|striatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] p4ma5co2pwu4a81fj4hr06t1fxt2hyl 2915526 2915525 2026-07-03T19:25:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915526 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bergappel | image = | taxon = Asparagus striatus | authority = (L.f.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1794) | synonyms =* ''Asparagus engleri'' <small>K.Krause</small> * ''Asparagus erectus'' <small>(L.f.) Thunb.</small> * ''Asparagus striatus var. dregei'' <small>Baker</small> * ''Asparagus striatus var. linearifolius'' <small>Baker</small> * ''Dracaena erecta'' <small>L.f.</small> * ''Dracaena striata'' <small>L.f.</small> * ''Myrsiphyllum erectum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Myrsiphyllum striatum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> * ''Protasparagus striatus'' <small>(L.f.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} Die '''bergappel''' (''Asparagus striatus'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Augustus tot Desember. Die spesie staan ook as die ''bobbejaanappel'' en die ''katdoring'' bekend. == Galery == <gallery> Asparagus sp Heidelberg - galls - Copy.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-99 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531338-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e85f07b9-b8f9-48f0-9dd1-a7516355aa5c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|striatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2sb84q92zb414bnznpb0ry1ykh0l9fg 1 463480 2915524 2026-07-03T19:22:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915524 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463481 2915527 2026-07-03T19:27:26Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2915527 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Asparagus striatus]] 4of8qk17o8t9d76yd70i3uilo8ywhc3 1 463482 2915528 2026-07-03T19:28:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915528 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463483 2915532 2026-07-03T19:49:19Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915532 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Fynkatdoring | image = | taxon = Asparagus suaveolens | authority = [[William John Burchell|Burch.]], (1822) | synonyms =* ''Asparagopsis spinescens'' <small>Kunth</small> * ''Asparagopsis suaveolens'' <small>(Burch.) Baker</small> * ''Asparagopsis triacantha'' <small>Kunth</small> * ''Asparagopsis zeyheri'' <small>Kunth</small> * ''Asparagus intangibilis'' <small>Dinter</small> * ''Asparagus omahekensis'' <small>K.Krause</small> * ''Asparagus spinescens'' <small>Steud. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Asparagus spinosissimus'' <small>Kuntze</small> * ''Asparagus stipulaceus var. spinescens'' <small>(Kunth) Baker</small> * ''Asparagus triacanthus'' <small>Willd. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Protasparagus suaveolens'' <small>(Burch.) [Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} Die '''fynkatdoring''' (''Asparagus suaveolens'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in al die provinsies voor. Die spesie blom van Junie tot April. Die spesie staan ook as die ''bergappeltjie'', ''katbos'' en die ''katdoring'' bekend. == Galery == <gallery> Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3799.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3802.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3806.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3811.jpg Asparagus suaveolens, c, Schanskop.jpg Cyrtothyrea testaceoguttata, op Asparagus suaveolens, Schanskop.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-100 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/23337e93-87b9-4adb-8660-56620327470a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|suaveolens]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] pwim2q2e0uusm3jguavqpahzqp5rm79 2915534 2915532 2026-07-03T19:51:49Z Oesjaar 7467 Ai! 2915534 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Fynkatdoring | image = | taxon = Asparagus suaveolens | authority = [[William John Burchell|Burch.]], (1822) | synonyms =* ''Asparagopsis spinescens'' <small>Kunth</small> * ''Asparagopsis suaveolens'' <small>(Burch.) Baker</small> * ''Asparagopsis triacantha'' <small>Kunth</small> * ''Asparagopsis zeyheri'' <small>Kunth</small> * ''Asparagus intangibilis'' <small>Dinter</small> * ''Asparagus omahekensis'' <small>K.Krause</small> * ''Asparagus spinescens'' <small>Steud. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Asparagus spinosissimus'' <small>Kuntze</small> * ''Asparagus stipulaceus var. spinescens'' <small>(Kunth) Baker</small> * ''Asparagus triacanthus'' <small>Willd. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Protasparagus suaveolens'' <small>(Burch.) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} Die '''fynkatdoring''' (''Asparagus suaveolens'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in al die provinsies voor. Die spesie blom van Junie tot April. Die spesie staan ook as die ''bergappeltjie'', ''katbos'' en die ''katdoring'' bekend. == Galery == <gallery> Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3799.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3802.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3806.jpg Asparagus suaveolens 1DS-II 4-3811.jpg Asparagus suaveolens, c, Schanskop.jpg Cyrtothyrea testaceoguttata, op Asparagus suaveolens, Schanskop.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-100 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/23337e93-87b9-4adb-8660-56620327470a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|suaveolens]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 3axd6gly8iumwk1yfkgz4bj1tqqnlnv 1 463484 2915533 2026-07-03T19:51:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915533 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463485 2915535 2026-07-03T19:52:24Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2915535 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Asparagus suaveolens]] fov3ramvt1l4m91ef25hqikamap7eei 0 463486 2915553 2026-07-03T23:32:06Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Emam Ashour | image = [[Lêer:Emam22.jpg|240px]] | caption = Ashour in 2025 | full_name = Emam Ashour Metwally Abdel Ghany<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup 2025™ – Squad List: Al Ahly FC (EGY) |publisher=FIFA |page=1 |date=4 July 2025 |access-date=31 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713085533/https://fdp.fifa.o...' 2915553 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Emam Ashour | image = [[Lêer:Emam22.jpg|240px]] | caption = Ashour in 2025 | full_name = Emam Ashour Metwally Abdel Ghany<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup 2025™ – Squad List: Al Ahly FC (EGY) |publisher=FIFA |page=1 |date=4 July 2025 |access-date=31 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713085533/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=13 July 2025 |url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|2|20|df=y}} | birth_place = El Senbellawein, Dakahlia, [[Egipte]] | height = 1,80 m | position = Middelveldspeler, vleuel | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 22 | youthyears1 = {{0|0000}}–2015 | youthclubs1 = [[Ghazl El Mahalla SC|Ghazl El Mahalla]] | years1 = 2015–2019 | clubs1 = [[Ghazl El Mahalla SC|Ghazl El Mahalla]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 2018–2019 | clubs2 = → [[Haras El Hodoud SC|Haras El Hodoud]] (leen) | caps2 = 31 | goals2 = 4 | years3 = 2019–2023 | clubs3 = [[Zamalek SC|Zamalek]] | caps3 = 77 | goals3 = 13 | years4 = 2023 | clubs4 = [[FC Midtjylland|Midtjylland]] | caps4 = 5 | goals4 = 1 | years5 = 2023– | clubs5 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps5 = 61 | goals5 = 23 | nationalyears1 = 2019–2021 | nationalteam1 = Egipte o/23 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2021– | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps2 = 33 | nationalgoals2 = 2 | club-update = 5 Mei 2026 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Emam Ashour Metwally Abdel Ghany''' (gebore [[20 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n middelveldspeler vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al-Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/37091/world-cup-egypt-beat-australia-on-penalties-to-book-last-16-place|title=World Cup: Egypt beat Australia on penalties to book last-16 place|last=|first=|date=2026-07-04|website=The New Times|language=en|access-date=2026-07-03}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ashour, Emam}} [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] f6r3snw6am7idexephpplikv0oxobtf 0 463487 2915554 2026-07-03T23:32:42Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Stuur aan na [[Al-Ahly SC]] 2915554 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Al-Ahly SC]] 29l2kmn1htu545yxnhiyrd3un8ixzs0 1 463488 2915555 2026-07-03T23:33:33Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2915555 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463489 2915557 2026-07-03T23:42:34Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mohamed Hany | image_size = | image = [[Lêer:Mohamed Hany in 2021 FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Hany in 2021 | full_name = Mohamed Hany Gamal El-Demerdash<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2022™: List of Players: Al Ahly SC |publisher=FIFA |page=1 |date=7 February 2023 |access-date=18 February 2023 |archive-url=htt...' 2915557 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mohamed Hany | image_size = | image = [[Lêer:Mohamed Hany in 2021 FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Hany in 2021 | full_name = Mohamed Hany Gamal El-Demerdash<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2022™: List of Players: Al Ahly SC |publisher=FIFA |page=1 |date=7 February 2023 |access-date=18 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212205323/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=12 February 2023 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|2|2|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Kairo]], [[Egipte]] | height = 1,75 m | position = Regsagter | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 30 | youthyears1 = 2005–2014 | youthclubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | years1 = 2014– | clubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps1 = 224 | goals1 = 5 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Egipte o/23 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016– | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps2 = 46 | nationalgoals2 = 0 | club-update = 22 Desember 2025 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Mohamed Hany Gamal El-Demerdash''' ([[Arabies]]: محمد هاني جمال الدمرداش; gebore [[2 Februarie]] [[1996]]) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regsagter vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{cite news |url=https://us.soccerway.com/players/mohamed-hany-eldemerdash/396721/ |title=Mohamed Hany - Player profile |work=Soccerway |accessdate=21 March 2019}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hany, Mohamed}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] o5fjxhsnmd7oow0kekr62i52plhwdnl 2915558 2915557 2026-07-03T23:42:56Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915558 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mohamed Hany | image_size = | image = [[Lêer:Mohamed Hany in 2021 FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Hany in 2021 | full_name = Mohamed Hany Gamal El-Demerdash<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2022™: List of Players: Al Ahly SC |publisher=FIFA |page=1 |date=7 February 2023 |access-date=18 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212205323/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=12 February 2023 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|2|2|df=y}} | birth_place = [[Kairo]], [[Egipte]] | height = 1,75 m | position = Regsagter | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 30 | youthyears1 = 2005–2014 | youthclubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | years1 = 2014– | clubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps1 = 224 | goals1 = 5 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Egipte o/23 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016– | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps2 = 46 | nationalgoals2 = 0 | club-update = 22 Desember 2025 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Mohamed Hany Gamal El-Demerdash''' ([[Arabies]]: محمد هاني جمال الدمرداش; gebore [[2 Februarie]] [[1996]]) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regsagter vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{cite news |url=https://us.soccerway.com/players/mohamed-hany-eldemerdash/396721/ |title=Mohamed Hany - Player profile |work=Soccerway |accessdate=21 March 2019}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hany, Mohamed}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] sdr5zj66hfq1b6jzlf4rfedqtiqe1ju 2915560 2915558 2026-07-03T23:43:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915560 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mohamed Hany | image_size = | image = [[Lêer:Mohamed Hany in 2021 FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Hany in 2021 | full_name = Mohamed Hany Gamal El-Demerdash<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2022™: List of Players: Al Ahly SC |publisher=FIFA |page=1 |date=7 February 2023 |access-date=18 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212205323/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=12 February 2023 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|2|2|df=y}} | birth_place = [[Kaïro]], [[Egipte]] | height = 1,75 m | position = Regsagter | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 30 | youthyears1 = 2005–2014 | youthclubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | years1 = 2014– | clubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps1 = 224 | goals1 = 5 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Egipte o/23 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016– | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps2 = 46 | nationalgoals2 = 0 | club-update = 22 Desember 2025 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Mohamed Hany Gamal El-Demerdash''' ([[Arabies]]: محمد هاني جمال الدمرداش; gebore [[2 Februarie]] [[1996]]) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regsagter vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{cite news |url=https://us.soccerway.com/players/mohamed-hany-eldemerdash/396721/ |title=Mohamed Hany - Player profile |work=Soccerway |accessdate=21 March 2019}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hany, Mohamed}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] mq5uukbfk07hhobj9hnuwwod5npi3dp 2915561 2915560 2026-07-03T23:44:33Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915561 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mohamed Hany | image_size = | image = [[Lêer:Mohamed Hany in 2021 FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Hany in 2021 | full_name = Mohamed Hany Gamal El-Demerdash<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2022™: List of Players: Al Ahly SC |publisher=FIFA |page=1 |date=7 February 2023 |access-date=18 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212205323/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce71/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=12 February 2023 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|2|2|df=y}} | birth_place = [[Kaïro]], [[Egipte]] | height = 1,75 m | position = Regsagter | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 30 | youthyears1 = 2005–2014 | youthclubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | years1 = 2014– | clubs1 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps1 = 224 | goals1 = 5 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Egipte o/23 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016– | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps2 = 46 | nationalgoals2 = 0 | club-update = 22 Desember 2025 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Mohamed Hany Gamal El-Demerdash''' ([[Arabies]]: محمد هاني جمال الدمرداش; gebore [[2 Februarie]] [[1996]]) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regsagter vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{cite news |url=https://us.soccerway.com/players/mohamed-hany-eldemerdash/396721/ |title=Mohamed Hany - Player profile |work=Soccerway |accessdate=21 March 2019}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hany, Mohamed}} [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] a1vdxic0dckbhsw8cy41s5nj2slapwt 1 463490 2915559 2026-07-03T23:43:04Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2915559 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463491 2915562 2026-07-04T00:56:52Z HermanvanAswegen988 200973 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1358308527|Slow Man]]" te vertaal 2915562 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|naam=Slow Man|land=[[Australia]]|taal=English|genre=|bladsye=272pp (UK hardback)|isbn=0-436-20611-0}}'''''Stadige Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] buns6iwck254qvkdl44gl6roep12y82 2915563 2915562 2026-07-04T01:03:41Z HermanvanAswegen988 200973 2915563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer = |uitgewingsdatum= |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Stadige Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 69h0f3nqemefu8apol2fnnt4d0fopkn 2915564 2915563 2026-07-04T01:04:19Z HermanvanAswegen988 200973 2915564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer = |uitgewingsdatum= |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] mrmz9un686it6a0odgsgzj6ulfeqc3z 2915565 2915564 2026-07-04T01:05:28Z HermanvanAswegen988 200973 2915565 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer = |uitgewingsdatum= |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 65nm86cgauvy2dtd570w5kharonnr5o 2915566 2915565 2026-07-04T01:13:30Z HermanvanAswegen988 200973 2915566 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media_tipe =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 7x7xan9rq7nky1pb78ppxu5rxn5c34z 2915567 2915566 2026-07-04T01:15:29Z HermanvanAswegen988 200973 2915567 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaanse skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]] en handel oor 'n man wat moet leer aanpas nadat hy 'n been in 'n padongeluk verloor het. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters, en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman sedert hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003 gewen het. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 July 2014|access-date=13 July 2014}} Retrieved 17 May 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n [[Frankryk|Franse]] uitgewekene in sy sestigerjare wat nou in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n verouderende Australiese skrywer bekend vir haar vroeë roman ''*The House on Eccles Street*'', wat [[James Joyce]] se ''*Ulysses*'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman reeds verloop het en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Dit word ook sterk geïmpliseer dwarsdeur die roman dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy huis sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]] . * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur is. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy pa het en by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbedydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhouding tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Stadige Man'', die opera == Slow Man 'n operatiese verwerking van ''Slow Man'' deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] gao4go0802uk254h02ont97z6wvj57v 2915568 2915567 2026-07-04T01:32:32Z HermanvanAswegen988 200973 2915568 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaansgebore skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]], en handel oor 'n man (Paul Rayment) en sy aanpassing daarby, nadat 'n deel van sy been geamputeer is na 'n padongeluk. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman na sy ontvangs van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 Julie 2014|access-date=13 Julie 2014}} Opgespoor op 17 Mei 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n Franse uitgewekene in sy sestigerjare wat in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, en wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n bejaarde Australiese skryfster bekend vir haar vroeë roman ''The House on Eccles Street'', wat [[James Joyce]] se ''Ulysses'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman verloop het, en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Daar word ook dwarsdeur die roman sterk geïmpliseer dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy woonstel sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]]. * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man bestuur word. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se motiewe en verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy vader het en daarna by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbenydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhoudinge tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Slow Man'', die opera == ''Slow Man'' 'n operatiese verwerking van Coetzee se boek deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee, wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] ndlu2u2mdjje0gels7egovz7n3x2afq 2915570 2915568 2026-07-04T01:37:35Z HermanvanAswegen988 200973 2915570 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaansgebore skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]], en handel oor 'n man (Paul Rayment) en sy aanpassing daarby, nadat 'n deel van sy been geamputeer is na 'n padongeluk. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman na sy ontvangs van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 Julie 2014|access-date=13 Julie 2014}} Opgespoor op 17 Mei 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n Franse uitgewekene in sy sestigerjare wat in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, en wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n bejaarde Australiese skryfster bekend vir haar vroeë roman ''The House on Eccles Street'', wat [[James Joyce]] se ''Ulysses'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman verloop het, en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Daar word ook dwarsdeur die roman sterk geïmpliseer dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy woonstel sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]]. * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man genaamd Blight bestuur word. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se motiewe en verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy vader het en daarna by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbenydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhoudinge tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Slow Man'', die opera == ''Slow Man'' 'n operatiese verwerking van Coetzee se boek deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee, wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 1yuso5go5rg4jeuv8gdfc2r763ci6fq 2915571 2915570 2026-07-04T01:47:31Z HermanvanAswegen988 200973 2915571 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaansgebore skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]], en handel oor 'n man (Paul Rayment) en sy aanpassing daarby, nadat 'n deel van sy been geamputeer is na 'n padongeluk. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman na sy ontvangs van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 Julie 2014|access-date=13 Julie 2014}} Geraadpleeg op 17 Mei 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n Franse uitgewekene in sy sestigerjare wat in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, en wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n fietsongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n bejaarde Australiese skryfster bekend vir haar vroeë roman ''The House on Eccles Street'', wat [[James Joyce]] se ''Ulysses'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman verloop het, en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Daar word ook dwarsdeur die roman sterk geïmpliseer dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy woonstel sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]]. * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man genaamd Blight bestuur word. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se motiewe en verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy vader het en daarna by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbenydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhoudinge tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Slow Man'', die opera == ''Slow Man'' 'n operatiese verwerking van Coetzee se boek deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee, wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 0r1enjt1kzdshsmg5cra8lhg3ivswvx 2915572 2915571 2026-07-04T01:51:29Z HermanvanAswegen988 200973 2915572 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaansgebore skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]], en handel oor 'n man (Paul Rayment) wat 'n deel van sy been verloor na 'n padongeluk, en sy aanpassing daarby. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman na sy ontvangs van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 Julie 2014|access-date=13 Julie 2014}} Geraadpleeg op 17 Mei 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n Franse uitgewekene in sy sestigerjare wat in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, en wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n padongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n bejaarde Australiese skryfster bekend vir haar vroeë roman ''The House on Eccles Street'', wat [[James Joyce]] se ''Ulysses'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman verloop het, en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Daar word ook dwarsdeur die roman sterk geïmpliseer dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy woonstel sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]]. * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man (Blight) bestuur word. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se motiewe en verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy vader het en daarna by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbenydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhoudinge tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Slow Man'', die opera == ''Slow Man'' 'n operatiese verwerking van Coetzee se boek deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee, wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 0qqfm2d3rk1xjd8izc4rxyqwotfvsus 0 463492 2915587 2026-07-04T09:21:48Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2915587 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 27 Julie 1986 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | 1:22:08.263 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 44 | + 15.437 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | + 44.580 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 44 | + 1:15.176 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 43 | Sonder brandstof | 1 | '''2''' |- ! 6 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 43 | Sonder brandstof | 2 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 43 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 42 | + 2 Rondes | 4 | &nbsp; |- |} ! 11 | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Stukkende vlerk | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 22 | {{CA-VLAG}} [[Allen Berg]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 40 | + 4 Rondes | 26 | &nbsp; snpp9ax9tgcv4vh3x45z9wzd0g6wj8o 2915589 2915587 2026-07-04T09:25:52Z Aliwal2012 39067 2915589 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 27 Julie 1986 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | 1:22:08.263 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 44 | + 15.437 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | + 44.580 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 44 | + 1:15.176 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 43 | Sonder brandstof | 1 | '''2''' |- ! 6 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 43 | Sonder brandstof | 2 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 43 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 42 | + 2 Rondes | 4 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Stukkende vlerk | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 22 | {{CA-VLAG}} Allen Berg | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 40 | + 4 Rondes | 26 | &nbsp; |} kr38dq144lrpi6xhma5bp159f3zgwuj 2915590 2915589 2026-07-04T09:38:01Z Aliwal2012 39067 2915590 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 27 Julie 1986 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | 1:22:08.263 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 44 | + 15.437 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | + 44.580 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 44 | + 1:15.176 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 43 | Sonder brandstof | 1 | '''2''' |- ! 6 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 43 | Sonder brandstof | 2 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 43 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 42 | + 2 Rondes | 4 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Stukkende vlerk | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 22 | {{CA-VLAG}} Allen Berg | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 40 | + 4 Rondes | 26 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] krtjmv68ldgad9z1awfwwgp530vp3db 0 463493 2915591 2026-07-04T09:45:13Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2915591 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 26 Julie 1987 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 44 | 1:21:25.091 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 44 | + 1:39.591 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 43 | + 1 Ronde | 2 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Streiff]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 43 | + 1 Ronde | 22 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 43 | + 1 Ronde | 23 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Alliot]]''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 42 | + 2 Rondes | 21 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | 39 | Elektriese probleem | 3 | &nbsp; |- ! NC | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 34 | Nie geklassifiseer | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-Megatron | 32 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{ES-VLAG}} Adrián Campos | [[Minardi]]-Motori Moderni | 28 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 25 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-Motori Moderni | 25 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 23 | Turbo | 13 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] pb8ehaoaqikiojwcg8m63f98sppwgtj 0 463494 2915592 2026-07-04T09:55:31Z Aliwal2012 39067 Hier gaan ons alweer! 2915592 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 24 Julie 1988 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- | ! | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 44 | 1:32:54.188 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 44 | + 13.609 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 44 | + 52.095 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 44 | + 1:40.912 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{IT-VLAG}} '''Ivan Capelli''' | '''March-[[Judd]]''' | 44 | + 1:49.606 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 43 | + 1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 43 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 8 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | March-[[Judd]] | 43 | + 1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 2 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 43 | + 1 Ronde | 8 | &nbsp; |- ! 10 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 43 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 11 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 12 | 10 | {{DE-VLAG}} Bernd Schneider | Zakspeed | 43 | + 1 Ronde | 22 | &nbsp; |- ! 13 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 14 | 9 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 42 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 15 | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 16 | 32 | {{AR-VLAG}} [[Oscar Larrauri]] | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 17 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 41 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 18 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | + 4 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 19 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Koppeling | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Petrolpedaal | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 34 | Tol | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | Osella | 27 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 16 | Tol | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Tol | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 1 | Tol | 5 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] n0f8azbs18ybsvbskf1qvqz9uhxtixu 0 463495 2915594 2026-07-04T10:03:31Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2915594 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 30 Julie 1989 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 45 | 1:21:43.302 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 45 | + 18.151 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 45 | + 1:23.254 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 44 | + 1 Ronde | 5 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]]''' | 44 | + 1 Ronde | 8 | '''2''' |- ! 6 | 9 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 44 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 44 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 12 | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Brandstofstelsel | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 37 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 36 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-[[Judd]] | 21 | Elektriese probleem | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | March-[[Judd]] | 28 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Tol | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 20 | Olielek | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 13 | Tol | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | Onyx-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Oorverhit | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Elektriese probleem | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 4 | Botsing | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 1 | Elektriese probleem | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ratkas | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] i13kpayqpkb144azrgst189ovl2ky1i 0 463496 2915597 2026-07-04T10:11:23Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915597 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus transvaalensis | authority = ([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Fellingham & N.L.Mey., (1995) | synonyms =* ''Protasparagus transvaalensis'' <small>Oberm.</small> }} '''''Asparagus transvaalensis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Asparagus transvaalensis, kladodes, Little Eden.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-106 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:988340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/edf3419d-6f2c-42ab-a8d5-ecd7e342faa4 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|transvaalensis]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] c4zji2rs6k8o1qkglqd4zxrdk62qsh6 1 463497 2915598 2026-07-04T10:12:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915598 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463498 2915599 2026-07-04T10:17:15Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography |name = Deroy Duarte |image = [[Lêer:Deroy Duarte 2026.jpg|240px]] |caption = Duarte in 2026 |full_name = Deroy D'Encarnação Duarte<ref>{{cite web |title=Deroy D'Encarnacao Duarte – U19 EURO |url=https://www.uefa.com/under19/teams/players/250112376--deroy-d-encarnacao-duarte/ |website=[[UEFA]] |access-date=20 April 2023}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1999|7|4|df=yes}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height =...' 2915599 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Deroy Duarte |image = [[Lêer:Deroy Duarte 2026.jpg|240px]] |caption = Duarte in 2026 |full_name = Deroy D'Encarnação Duarte<ref>{{cite web |title=Deroy D'Encarnacao Duarte – U19 EURO |url=https://www.uefa.com/under19/teams/players/250112376--deroy-d-encarnacao-duarte/ |website=[[UEFA]] |access-date=20 April 2023}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1999|7|4|df=yes}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,77 m<ref>{{cite web |title=Deroy Duarte – Profiel |url=https://www.vi.nl/spelers/deroy-dencarnacao-duarte/profiel |website=Voetbal International |access-date=20 April 2023}}</ref> |position = Middelveldspeler |currentclub = [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Razgrad]] |clubnumber = 23 |youthyears1 = 2006–2016 |youthclubs1 = [[Sparta Rotterdam|Sparta]] |years1 = 2016–2021 |clubs1 = [[Sparta Rotterdam|Jong Sparta]] |caps1 = 32 |goals1 = 12 |years2 = 2017–2021 |clubs2 = [[Sparta Rotterdam|Sparta]] |caps2 = 102 |goals2 = 12 |years3 = 2021–2024 |clubs3 = [[Fortuna Sittard]] |caps3 = 87 |goals3 = 4 |years4 = 2024– |clubs4 = [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Razgrad]] |caps4 = 62 |goals4 = 2 |nationalyears1 = 2016 |nationalteam1 = Nederland o/18<ref>{{cite web|url=https://www.onsoranje.nl/toernooien/1438/selectie/185190/speler/354|title=Deroy Duarte|website=OnsOranje|language=nl|access-date=20 June 2026}}</ref> |nationalcaps1 = 4 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2017–2018 |nationalteam2 = Nederland o/19 |nationalcaps2 = 9 |nationalgoals2 = 0 |nationalyears3 = 2018–2019 |nationalteam3 = Nederland o/21<ref>{{cite web|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/354/loopbaan|title=Deroy Duarte|website=OnsOranje|language=nl|access-date=20 June 2026}}</ref> |nationalcaps3 = 2 |nationalgoals3 = 0 |nationalyears4 = 2022– |nationalteam4 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps4 = 37 |nationalgoals4 = 1 |pcupdate = 26 Mei 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Deroy d'Encarnação Duarte''' (gebore [[4 Julie]] [[1999]]) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as middelvelder vir die [[Bulgarye|Bulgaarse]] Eersteliga-klub Ludogorets Razgrad speel. Hy is in [[Nederland]] gebore en het Nederland op verskeie jeugvlakke verteenwoordig, maar sedert 2022 verteenwoordig hy die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]].<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|title='Rotterdams' Kaapverdië verricht heldendaden tegen Argentinië, maar buigt in verlenging|date=2026-07-04|website=nos.nl|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704101451/https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|archive-date=2026-07-04|access-date=2026-07-04}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Porro, Pedro}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0vo2mrtur4k8448a3eqxs475znkerlz 2915600 2915599 2026-07-04T10:30:59Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915600 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Deroy Duarte |image = [[Lêer:Deroy Duarte 2026.jpg|240px]] |caption = Duarte in 2026 |full_name = Deroy D'Encarnação Duarte<ref>{{cite web |title=Deroy D'Encarnacao Duarte – U19 EURO |url=https://www.uefa.com/under19/teams/players/250112376--deroy-d-encarnacao-duarte/ |website=[[UEFA]] |access-date=20 April 2023}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1999|7|4|df=yes}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,77 m<ref>{{cite web |title=Deroy Duarte – Profiel |url=https://www.vi.nl/spelers/deroy-dencarnacao-duarte/profiel |website=Voetbal International |access-date=20 April 2023}}</ref> |position = Middelveldspeler |currentclub = [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Razgrad]] |clubnumber = 23 |youthyears1 = 2006–2016 |youthclubs1 = [[Sparta Rotterdam|Sparta]] |years1 = 2016–2021 |clubs1 = [[Sparta Rotterdam|Jong Sparta]] |caps1 = 32 |goals1 = 12 |years2 = 2017–2021 |clubs2 = [[Sparta Rotterdam|Sparta]] |caps2 = 102 |goals2 = 12 |years3 = 2021–2024 |clubs3 = [[Fortuna Sittard]] |caps3 = 87 |goals3 = 4 |years4 = 2024– |clubs4 = [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Razgrad]] |caps4 = 62 |goals4 = 2 |nationalyears1 = 2016 |nationalteam1 = Nederland o/18<ref>{{cite web|url=https://www.onsoranje.nl/toernooien/1438/selectie/185190/speler/354|title=Deroy Duarte|website=OnsOranje|language=nl|access-date=20 June 2026}}</ref> |nationalcaps1 = 4 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2017–2018 |nationalteam2 = Nederland o/19 |nationalcaps2 = 9 |nationalgoals2 = 0 |nationalyears3 = 2018–2019 |nationalteam3 = Nederland o/21<ref>{{cite web|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/354/loopbaan|title=Deroy Duarte|website=OnsOranje|language=nl|access-date=20 June 2026}}</ref> |nationalcaps3 = 2 |nationalgoals3 = 0 |nationalyears4 = 2022– |nationalteam4 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps4 = 37 |nationalgoals4 = 1 |pcupdate = 26 Mei 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Deroy d'Encarnação Duarte''' (gebore [[4 Julie]] [[1999]]) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as middelvelder vir die [[Bulgarye|Bulgaarse]] Eersteliga-klub Ludogorets Razgrad speel. Hy is in [[Nederland]] gebore en het Nederland op verskeie jeugvlakke verteenwoordig, maar sedert 2022 verteenwoordig hy die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]].<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|title='Rotterdams' Kaapverdië verricht heldendaden tegen Argentinië, maar buigt in verlenging|date=2026-07-04|website=nos.nl|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704101451/https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|archive-date=2026-07-04|access-date=2026-07-04}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Duarte, Deroy}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] evts1jwbrm46w7avcpj2k8kb4oxs7ps 0 463499 2915606 2026-07-04T10:56:15Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915606 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus undulatus | authority = (L.f.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1794) | synonyms =* ''Asparagus klinghardtianus'' <small>Dinter</small> * ''Asparagus undulatus var. rugosus'' <small>Baker</small> * ''Dracaena undulata'' <small>L.f.</small> * ''Myrsiphyllum undulatum'' <small>(L.f.) Schltdl. ex Kunth</small> }} '''''Asparagus undulatus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Asparagus undulatus 1DS-II 2-1730.jpg Asparagus undulatus 1DS-II 2-2249.jpg Asparagus undulatus 1DS-II 2-2250.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-107 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531374-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5b8915b0-cf1c-4577-a5bb-239ac7fd1470 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|undulatus]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] kl3sl73uts0oihxb6goc1acnv7dwbfp 1 463500 2915608 2026-07-04T10:57:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915608 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463501 2915610 2026-07-04T11:02:18Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography |name = Sidny Lopes Cabral |image = |fullname = |birth_date = {{birth date and age|2002|9|18|df=y}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,76 m |position = Verdediger |currentclub = [[Trabzonspor]] |clubnumber = — |youthyears1 = {{0|0000}}–2020 |youthclubs1 = [[FC Twente]] |youthyears2 = 2021 |youthclubs2 = [[Helsingborgs IF|Helsingborg]] |years1 = 2022–2023 |clubs1 = [[FC Rot-Weiß Erfurt|Rot-Weiß Erfurt]] |cap...' 2915610 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Sidny Lopes Cabral |image = |fullname = |birth_date = {{birth date and age|2002|9|18|df=y}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,76 m |position = Verdediger |currentclub = [[Trabzonspor]] |clubnumber = — |youthyears1 = {{0|0000}}–2020 |youthclubs1 = [[FC Twente]] |youthyears2 = 2021 |youthclubs2 = [[Helsingborgs IF|Helsingborg]] |years1 = 2022–2023 |clubs1 = [[FC Rot-Weiß Erfurt|Rot-Weiß Erfurt]] |caps1 = 49 |goals1 = 3 |years2 = 2024–2025 |clubs2 = [[FC Viktoria Köln|Viktoria Köln]] |caps2 = 46 |goals2 = 1 |years3 = 2025 |clubs3 = [[CF Estrela da Amadora|Estrela da Amadora]] |caps3 = 15 |goals3 = 5 |clubs4 = [[SL Benfica|Benfica]] |caps4 = 8 |goals4 = 1 |years4 = 2025–2026 |clubs5 = [[Trabzonspor]] |caps5 = 0 |goals5 = 0 |years5 = 2026– |nationalyears1 = 2023– |nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps1 = 14 |nationalgoals1 = 3 |pcupdate = 23 Maart 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Sidny Lopes Cabral''' (gebore [[18 September]] [[2002]]) is 'n [[Kaap Verde|Kaapverdiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as verdediger vir die [[Süper Lig]]-klub Trabzonspor speel. Hy is in [[Nederland]] gebore en verteenwoordig die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]].<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|title='Rotterdams' Kaapverdië verricht heldendaden tegen Argentinië, maar buigt in verlenging|date=2026-07-04|website=nos.nl|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704101451/https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|archive-date=2026-07-04|access-date=2026-07-04}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lopes Cabral, Sidny}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] 350aaofxum63bep9tke3zc4drurhhi5 2915611 2915610 2026-07-04T11:02:43Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915611 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Sidny Lopes Cabral |image = |fullname = |birth_date = {{birth date and age|2002|9|18|df=y}} |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,76 m |position = Verdediger |currentclub = [[Trabzonspor]] |clubnumber = |youthyears1 = {{0|0000}}–2020 |youthclubs1 = [[FC Twente]] |youthyears2 = 2021 |youthclubs2 = [[Helsingborgs IF|Helsingborg]] |years1 = 2022–2023 |clubs1 = [[FC Rot-Weiß Erfurt|Rot-Weiß Erfurt]] |caps1 = 49 |goals1 = 3 |years2 = 2024–2025 |clubs2 = [[FC Viktoria Köln|Viktoria Köln]] |caps2 = 46 |goals2 = 1 |years3 = 2025 |clubs3 = [[CF Estrela da Amadora|Estrela da Amadora]] |caps3 = 15 |goals3 = 5 |clubs4 = [[SL Benfica|Benfica]] |caps4 = 8 |goals4 = 1 |years4 = 2025–2026 |clubs5 = [[Trabzonspor]] |caps5 = 0 |goals5 = 0 |years5 = 2026– |nationalyears1 = 2023– |nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps1 = 14 |nationalgoals1 = 3 |pcupdate = 23 Maart 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Sidny Lopes Cabral''' (gebore [[18 September]] [[2002]]) is 'n [[Kaap Verde|Kaapverdiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as verdediger vir die [[Süper Lig]]-klub Trabzonspor speel. Hy is in [[Nederland]] gebore en verteenwoordig die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]].<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|title='Rotterdams' Kaapverdië verricht heldendaden tegen Argentinië, maar buigt in verlenging|date=2026-07-04|website=nos.nl|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704101451/https://nos.nl/artikel/2621560-rotterdams-kaapverdie-verricht-heldendaden-tegen-argentinie-maar-buigt-in-verlenging|archive-date=2026-07-04|access-date=2026-07-04}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lopes Cabral, Sidny}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] ie23osgtepgal32b0a7ukp180o9inoi 0 463502 2915612 2026-07-04T11:10:46Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915612 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus virgatus | authority = Baker, (1870) | synonyms =* ''Asparagus sylvaticus'' <small>[[William John Burchell|Burch.]] ex Baker</small> * ''Asparagus virgatus var. capillaris'' <small>Baker</small> * ''Protasparagus virgatus'' <small>(Baker) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus virgatus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Eswatini]], [[Jemen]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Asparagus virgatus IMG 8069.jpg Asparagus virgatus 1DS-II 1-7650.jpg Asparagus virgatus 5Dsr 6920.jpg Asparagus virgatus 5Dsr 6922.jpg Asparagus virgatus 5Dsr 6923-01.jpg Asparagus virgatus 5Dsr 6923.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-108 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531381-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/335f9bcb-60a6-4189-b46f-b6955a5edf0c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|virgatus]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] mg9546h5gya1knxu19tfi18v6palbx9 1 463503 2915613 2026-07-04T11:12:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915613 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463504 2915617 2026-07-04T11:20:47Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography |name = Diney |image = |full_name = Edilson Alberto Monteiro Sanches Borges |birth_date = {{birth date and age|1995|1|17|df=y}} |birth_place = Tarrafal, Santiago, [[Kaap Verde]] |height = 1,85 m<ref>{{cite web |title=Diney |publisher=UAE Pro League |url=https://www.uaeproleague.ae/en/player/edilson-alberto-monteiro-sanches-borges/adnoc-pro-league-2 |access-date=25 August 2023 }}</ref> |position = Sentrale verdediger |currentclub = Al...' 2915617 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Diney |image = |full_name = Edilson Alberto Monteiro Sanches Borges |birth_date = {{birth date and age|1995|1|17|df=y}} |birth_place = Tarrafal, Santiago, [[Kaap Verde]] |height = 1,85 m<ref>{{cite web |title=Diney |publisher=UAE Pro League |url=https://www.uaeproleague.ae/en/player/edilson-alberto-monteiro-sanches-borges/adnoc-pro-league-2 |access-date=25 August 2023 }}</ref> |position = Sentrale verdediger |currentclub = [[Al Bataeh Club|Al Bataeh]] |clubnumber = 23 |youthyears1 = 2008–2010 |youthclubs1 = [[AC Arrentela|Arrentela]] |youthyears2 = 2010–2014 |youthclubs2 = [[Vitória FC|Vitória Setúbal]] |years1 = 2015–2018 |clubs1 = [[CS Marítimo|Marítimo B]] |caps1 = 75 |goals1 = 5 |years2 = 2015–2018 |clubs2 = [[CS Marítimo|Marítimo]] |caps2 = 22 |goals2 = 0 |years3 = 2018–2019 |clubs3 = [[GD Estoril Praia|Estoril]] |caps3 = 15 |goals3 = 1 |years4 = 2019–2023 |clubs4 = [[ASFAR (sokkerklub)|FAR Rabat]] |caps4 = 79+ |goals4 = 12+ |years5 = 2023– |clubs5 = [[Al Bataeh Club|Al Bataeh]] |caps5 = 69 |goals5 = 5 |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps1 = 36 |nationalgoals1 = 2 |pcupdate = 16 Mei 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Edilson Alberto Monteiro Sanches Borges''' (gebore [[17 Januarie]] [[1995]]), beter bekend as '''Diney''', is 'n [[Kaap Verde|Kaapverdiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as sentrale verdediger vir die [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]] Pro League-klub Al Bataeh en die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Diney}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] f36ltnaui07ltvl6yzklj8d2vfzjazr 2915618 2915617 2026-07-04T11:23:30Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2915618 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Diney |image = |full_name = Edilson Alberto Monteiro Sanches Borges |birth_date = {{birth date and age|1995|1|17|df=y}} |birth_place = Tarrafal, Santiago, [[Kaap Verde]] |height = 1,85 m<ref>{{cite web |title=Diney |publisher=UAE Pro League |url=https://www.uaeproleague.ae/en/player/edilson-alberto-monteiro-sanches-borges/adnoc-pro-league-2 |access-date=25 August 2023 }}</ref> |position = Sentrale verdediger |currentclub = [[Al Bataeh Club|Al Bataeh]] |clubnumber = 23 |youthyears1 = 2008–2010 |youthclubs1 = [[AC Arrentela|Arrentela]] |youthyears2 = 2010–2014 |youthclubs2 = [[Vitória FC|Vitória Setúbal]] |years1 = 2015–2018 |clubs1 = [[CS Marítimo|Marítimo B]] |caps1 = 75 |goals1 = 5 |years2 = 2015–2018 |clubs2 = [[CS Marítimo|Marítimo]] |caps2 = 22 |goals2 = 0 |years3 = 2018–2019 |clubs3 = [[GD Estoril Praia|Estoril]] |caps3 = 15 |goals3 = 1 |years4 = 2019–2023 |clubs4 = [[ASFAR (sokkerklub)|FAR Rabat]] |caps4 = 79+ |goals4 = 12+ |years5 = 2023– |clubs5 = [[Al Bataeh Club|Al Bataeh]] |caps5 = 69 |goals5 = 5 |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] |nationalcaps1 = 36 |nationalgoals1 = 2 |pcupdate = 16 Mei 2026 |ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Edilson Alberto Monteiro Sanches Borges''' (gebore [[17 Januarie]] [[1995]]), beter bekend as '''Diney''', is 'n [[Kaap Verde|Kaapverdiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as sentrale verdediger vir die [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]] Pro League-klub Al Bataeh en die [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|nasionale span van Kaap Verde]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch/fmc-ewti5tt2etxagpva|title=Argentina Takes Extra-Time Lead on Cape Verde Own Goal by Diney Borges {{!}} 2026 FIFA World Cup™|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-07-04}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Diney}} [[Kategorie:Kaap Verdiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] rsbbsrs9gua8ktj2ser3x53n7mysaxp